date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210479/gaurko-saioa-bertan-behera-utzita-bihar-hasiko-da-kote-cabezudoren-kontrako-epaiketa.htm | Gizartea | Gaurko saioa bertan behera utzita, bihar hasiko da Kote Cabezudoren kontrako epaiketa | Akusatuak soilik fiskalaren galderei erantzunen die; ez du akusazio partikularrarenei erantzun beharrik nahi. Beste lekuko batek ere deklara dezala eskatu du akusatuak: argazki saio batzuetan izan zen beste argazkilari batek. | Gaurko saioa bertan behera utzita, bihar hasiko da Kote Cabezudoren kontrako epaiketa. Akusatuak soilik fiskalaren galderei erantzunen die; ez du akusazio partikularrarenei erantzun beharrik nahi. Beste lekuko batek ere deklara dezala eskatu du akusatuak: argazki saio batzuetan izan zen beste argazkilari batek. | Kote Cabezudo argazkilariaren kontrako auzibide nagusiko epaiketa gaur zen hastekoa Donostian, Gipuzkoako Auzitegian, baina bertan behera utzi dute saioa, aldeek egindako hainbat eskakizun argitu behar zirela argudiatuta. 2013ko urtarrilean jarri zuen andrazko modelo batek lehenengoz argazkilariaren aurkako salaketa bat. Argazkilari jardunean egindako delituak leporatu zizkion. Erretratugile ezaguna zen Cabezudo aldi hartan, Donostia inguruan oso ezaguna; moda argazkiekin hasi zen aurrena, baina argazki erotiko eta pornografikoetara egin zuen gero eta sarriago. Harekin modelo jardundako beste hainbat emakumek ere salaketak jarri dituzte ordutik, eta epaiketan orain hamazazpi andreren kasuak aztertuko dituzte. Salaketak, hala ere, gehiago dira; preskribatuta daude hainbat. Okerrik ez bada, gaur goizean hasiko da epaiketa, eta hitza hartuko du akusatuak. Preso dago egun Martuteneko kartzelan; 2018ko maiatzetik dago espetxeratuta, eta, berez, bere kontrako sententziarik ezean, kartzelan ezingo luke jarraitu han lau urte konplitzean. Aldeek gaurko saioaren ostean adierazi dute, hala ere, espero dutela ordurako epaituta egotea. Epaiketen lehen egunetan ohikoak izaten dira aldeek egindako eskakizunak, eta horiek eragin dute gaur atzerapena. Defentsak egindako bi eskari aztertu behar dira, besteak beste. Batetik, adierazi dute akusatzaileetako bati egindako kontratuak aurkeztu nahi dituztela orain epaiketara. Akusazioak adierazi du agiri hori onartu aurretik argitu nahi duela benetakoa den, gogora ekarrita aurrez Cabezudo zigortuta dagoela jada agiri faltsuak-eta aurkezteagatik. Defentsak eskatu du, halaber, orain arte auzibidean agertu gabeko pertsona baten lekukotasuna; Cabezudoren hainbat argazki saiotan parte hartu zuela esan dute, eta haren lekukotasuna egokitzat dutela. Akusazioak, ordea, denbora eskatu du, lekuko hori benetan nor den argitze aldera. Liburu batzuk ere sartu nahi ditu orain sumarioan defentsak; gizon eta andreei biluzik egindako erretratuekin egindako liburuak dira. Aurrez erakutsitako jarrera Bide batez, jakin da akusatuak ez duela akusazio partikularraren galderak erantzuteko asmorik. Akusazio partikularreko abokatu Mario Diezek adierazi du ez dituela akusatuaren jarrerak ezustean hartu, lehendik ere akusazioaren galderei ez erantzuteko hautua egin izan duelako behin baino gehiagotan. «Horretarako eskubidea du», azaldu du: «Baina adierazgarria da biktimek egin dizkioten galderei erantzun nahi eza». Aintzat hartu behar da honako hau Cabezudoren kontrako auzibide nagusia bada ere, ez dela bakarra. Guztietan taxu oso antzekoak dira egozten dizkioten delituak; lotuta daude modeloei argazkiak egitean ematen zien tratu okerrarekin, egiten zizkien erasoekin, eta ateratzen zizkien argazkiei, baimenik gabe, ematen zien erabilerarekin. Akusazio partikularrak, bere aldetik, argazkilaria «haur pornografiaren ekoizpenarekin» lotzeko lekuko biren parte hartzea ere eskatu du
Ikusi gehiago: Kote Cabezudoren aurkako auzibide nagusiko epaiketaren hasiera
Ikusi gehiago: «Giltzaz itxita egoten zen sarraila»
Epaiketa gaur hastekoa zenez gero, hainbat lagunek protesta egin dute epaitegi aurrean, Donostian. Gogor egin dute akusatuaren kontra, eta babesa azaldu diete akusatzaile diren emakumeei. Salatu dute auzibidearen gainean urte askotan egon den isiltasuna, eta erakundeei egotzi diete biktimen aldeko keinurik ez egitea.Bertan izan da, besteak beste, BERRIAko kazetari Jone Arruabarrena.
Epaiketak bost aste iraunen du, auzitegiak emandako informazioaren arabera. Argazkilariaren inguruko kasu gehienak batzen ditu auzibideak; hamazazpi andrek jarritako salaketak aztertuko dituzte. 32 delitu egozten dizkiote guztira. Horien larritasuna oinarri, fiskalak 121 urteko kartzela zigorra jartzeko eskea du egina; biktimen abokatuak, 2.338 urtekoa. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210480/euroa-ahultzen-ari-da.htm | Euroa ahultzen ari da | Euroa ahultzen ari da. | Gasolinaren eta gasolioaren prezioaren garestitzearen beste faktore bat da euroa indarra galtzen ari dela dolarrarekiko. Gaur goizean 1,08 dolar balio zuen euro batek, kopururik txikiena 2020ko maiatzaz geroztik. Une batean, euroa Suitzako frankoarekin parekatu da.
Europan gerra egoteak dolarra indartzen du, baina baita han interes tasak igotzeko asmoa sendoagoa izatea eurogunean baino.
Europako Banku Zentrala ostegunean bilduko da diru politikari buruz hitz egiteko. Hasiera batean uste zen interes tasak aurten igotzen hasteko lehen imintzioak egingo zituela Christine Lagarde EBZko lehendakariak, baina Ukrainaren inbasioak eta EBk Errusiari jarritako zigorrek kalte ekonomiko handia egin diezaioke euroguneko ekonomiari, eta horregatik orain uste zabaldua da EBZk ez duela ezer egingo hazkundea oztopatzeko.
Interes tasak igotzea da inflazioari aurre egiteko tresna eraginkorrenetako bat, baina kasu honetan auzitan dago eraginkortasun hori, prezioak energia garestiaren eta lehengaien eskasiaren ondorio direlako, eta diruaren prezioa handitzeak ezer gutxi egin dezake faktore horien aurka. | ||
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210481/migrazio-politiketan-genero-ikuspegia-kontuan-hartzeko-eskatu-dute.htm | Gizartea | Migrazio politiketan genero ikuspegia kontuan hartzeko eskatu dute | Alboan, Entreculturas, Ellacuria Fundazioa eta SJM gobernuz kanpoko erakundeek ohartarazi dute emakumeek zapalkuntza espezifikoak jasaten dituztela migrazio prozesuen jatorrian, bidean eta helmugan. | Migrazio politiketan genero ikuspegia kontuan hartzeko eskatu dute. Alboan, Entreculturas, Ellacuria Fundazioa eta SJM gobernuz kanpoko erakundeek ohartarazi dute emakumeek zapalkuntza espezifikoak jasaten dituztela migrazio prozesuen jatorrian, bidean eta helmugan. | «Emakumeen aurkako indarkeria ez da soilik lekualdatzeen kausa. Prozesu osoan zehar gertatzen dira indarkeriak». Halaxe azaldu du Sara Diego Alboan gobernuz kanpoko erakundeko intzidentzia politikoko arduradunak. Kongoko Errepublika Demokratikotik itzuli berria da Diego, Euskal Herriko hainbat emakume kazetarirekin batera egindako bidaiatik, eta agerraldia egin du gaur Bilbon, Entreculturas, Ellacuria Fundazioa eta SJM migranteen zerbitzu jesuitako kideekin batera. Han izan dira Caddy Adzuba Kongoko Errepublika Demokratikoko abokatu eta aktibista eta Jenny Paula Tenorio kolonbiar jatorriko Euskal Herriko aktibista ere. Eskaera zehatzak egin dizkiote Europako Batasunari eta oro har gizarteari: emakumezko migranteen behar espezifikoei errepara diezaietela, eta genero ikuspegia kontuan har dezatela migrazio politikak egiterakoan. Ez baitira gutxi migrazio prozesu bati ekiten dioten emakumeak: Pilar Kaltzada kazetariak azaldu duenez, 280 milioi lagun dira migratzaileak gaur egun munduan, eta horietatik ia erdiak dira emakumezkoak —zehazki, %48—. Europara iristen direnen artean are gehiago dira, Diegoren erranetan: %51,6 dira emakumezkoak.
Lucia Rodriguez Entreculturas gobernuz kanpoko erakundeko intzidentzia politikoko arduradunak azaldu duenez, Europako Batzordea 2020an hasi zen Europako Migrazio eta Asilo Hitzarmena eztabaidatzen. Baina prozesua «motela» dela salatu du, eta ez dela batere «gardena» izaten ari: «Segurtatze eta itzulera politikek kriminalizazioa iraunarazten dute». Oroitu du Ukrainako gerraren harira Europako estatu ugari ari direla harrera politikak zabaltzen eta elkartasuna erakusten. Neurri horiek txalotu ditu, baina eskatu du bertze herrialde batzuetatik etortzen direnei ere neurri berak aplikatzeko.
Europako hitzarmen horretan genero perspektiba txertatzeko galdegin dute gobernuz kanpoko erakundeek. Horretarako, uste dute beharrezkoa dela migratzen duten pertsonak «erdigunean» jartzea, haien eskubideak errespetatuta. Eta zehazki emakume migranteen eskubideak: «Emakume izate hutsagatik pairatzen dute indarkeria. Neurriak behar dira emakumeak eta neskatilak babesteko». Adzubak azaldu du indarkeria horren adibideetako bat: Kongoko Errepublika Demokratikoan emakumeak gerrako arma gisa erabiltzen dituzte, eta horrek bultzatzen ditu lekualdatzera. Tenoriok bertze bat: Hego Amerikatik etorritako emakumeek maiz zaintza lanak egiten dituzte, aitortzarik gabe.
Rodriguezek eskatu du jatorriko eta helmugako herrialdeen arteko kooperazioa handitu dadila, eta kontuan har dadila martxan diren migrazio politikek emakumeengan zer eragin duten: «Emakumeak maiz salerosiak dira migrazio prozesuetan, edota bideko bortxaketen ondorioz haurdun gelditzen dira».
Mugetan egiten diren harrera prozesuetan denbora eta baliabide gehiago jartzeko ere eskatu dute, emakumeek jasandako indarkeria sexual eta salerosketa kasuak detektatu eta horiek kontuan hartuta asilo eskaerak bideratu ahal izateko. Harrerarekin lotuta, atxilotze guneak ez diren harrera zentroak sortzeko eskatu dute, ohartarazita atxikitze zentroetan emakume eta umeek baldintza okerragoak izaten dituztela. Migrazio politiketan lan egiten duten instituzio eta profesionalei genero perspektiba duen prestakuntza espezifikoa ematea exijitu dute, gainera. Eta, azkenik, Europako Batasunari eta herritarrei eskatu diete migratzen duten pertsonen ahotsak entzun ditzatela.
Izenpe bilketa
Gaur Bilbon agerraldia egin duten gobernuz kanpoko erakundeek sustatutako Emakumeok Martxan kanpainaren barnean egin dituzte eskaerok, eta horiekin bat egiten duten herritarrei galdearen aldeko sinadura emateko eskatu diete. Mujeresenmarcha.org webgunean eman daiteke izenpea. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210482/berregin-dute-anphora.htm | Kultura | Berregin dute anphora | Senperen hasi dute Ruper Ordorikak eta Bernardo Atxagak 'Hautsi da anphora' diskoa gogoratzeko emanaldi bira. «Egungo belarriekin» eman dituzte orduko kanta eta testuak, eta Arestirekiko sentitzen duten oinordetza nabarmendu dute | Berregin dute anphora. Senperen hasi dute Ruper Ordorikak eta Bernardo Atxagak 'Hautsi da anphora' diskoa gogoratzeko emanaldi bira. «Egungo belarriekin» eman dituzte orduko kanta eta testuak, eta Arestirekiko sentitzen duten oinordetza nabarmendu dute | Sortu zituzten kontrako norabidean eman zituzten atzo Senperen (Lapurdi) Ruper Ordorika musikariak eta Bernardo Atxaga idazleak Hautsi da anphora diskoko abestiak. Atxagak 1978an atera zuen bere lehen liburua, Etiopia izeneko poema bilduma, eta hango testuak oinarri hartuta osatu zituen bere lehen diskoa izango zenaren abestiak Ordorikak, 1980an. Dena zuten aurretik. Eta, hain zuzen ere, lau hamarkadako ibilbide oparo horren ondoren begiratu zioten Atxagak eta Ordorikak bi sortzaile gazte haiek egindako lanari atzokoan. Horregatik kontrako norabidearena: Senperen, euren iturbururantz aritu zirelako igerian. Ordu eta erdi inguruko saioa osatu zuten, orotara, eta erdi kontzertu eta erdi errezital moduko formatua izan zuen; Ordorikaren abestiak eta Atxagaren gogoeta zein irakurketak tartekatuz. Gaur bertan hasiko den Bilboko Loraldia jaialdiaren eskariz bildu dira berriz bi sortzaileak diskoa gogoratzeko, eta bost emanaldiko bira antolatu dute hurrengo asteetan Korrika kulturalaren babesean. Ibilaldi gaurkotu horren lehen urratsa ere izan zen atzokoa.
«Egungo belarriekin». Emanaldiko lehen momentutik bertatik azaldu zuen Ordorikak diskoko abestiak nola eskainiko zituzten. Diskoko ordena berean eta egitura eta hitz berberekin bai, baina baita eguneratuta ere. Berreginda, nolabait. Bixente Martinez, Arkaitz Miner, Hasier Oleaga eta Lutxo Neira musikariak izan zituen ondoan operazio horretarako, eta kontzertuko lehen abestitik geratu zen argi kantek izango zuten tonua. Diskoan ez bezala, talde osoak lagunduta abiatu baitzuen Hi hintzena abestia Ordorikak atzokoan, sarrera moduko horren ondoren taldea isildu, diskoa abiatzen duen gitarra arpegio gordin berbera azaltzen utzi, eta kantatzen hastearekin batera, berriz ere taldearen babesera bueltatzeko. «Hi hintzena,/ bi arraia zaharren gurutzaketa,/ galdu da, galdu haiz/ hautsi da anphora...».
Arestiren euskaraz eta Arestiren ziutatean
Gabriel Aresti izan zuen gogoan Atxagak bere lehen hitz hartzean. Haren Nire izena poema irakurri zuen lehen-lehenik — "Hiltzen naizenean egonen da/ nire lauzaren gainean eskribu hau:/ 'Hemen datza Gabriel Aresti Segurola. Goian bego./Pérez y López./ Marmolistas. Derio'»—, eta harekin izandako hartu-emana eta hari jasotako oinordetza izan zituen gogoan. «Ruper Ordorika bisitan joan zitzaion», gogoratu zuen idazleak, «eta galdetu zion zer idazten ari ote zen, eta Gabriel Arestik erantzun zion: 'Nire iturria agortu da'». Haren heriotza izan zuen gogoan ondoren, eta Atxagak onartuta, neurri batean, hark irekitako bideari jarraituz heldu ziren hala Etiopia liburua, nola Hautsi da anphora diskoa ere. «Orduko autore gazte batzuok haren hizkuntza, haren euskara klaroa eta hiria, ziutatea, Bilbo jaso genuen sari; hiri bat zeinetan herdoilaren tristeziarekin batera, lanbroa den, udazkenetan, soinekoa».
Eta Ordorikaren musika zuzenean gero: Herdoilarena.
Umorea izan zen nagusi Atxagaren hitz hartzeetan, halere. Pott bandako kideek Arriaga antzokian egiten zituzten bilkurak izan zituen gogoan, esaterako, eta barre algaraka jarri zuen publikoa bertako kafetegian eskaintzen zituzten Sandwich Arriaga izenekoen errezeta errezitatzerakoan. JK tabernako gin tonic-ak ere izan zituen gogoan beste une batean, Luigi Anselmi poetaren testu bat errezitatzerakoan, Juan Carlos Egillorren tira satiriko bat deskribatu zuen, eta Cantabrico jatetxeko pasartea ere bai, kasu horretan, Joxe Migel Iztueta Kortajarena Lazkao Txiki bertsolaria aipatuz. «Ez dago esaterik, ez zuelako izan garatzeko modu handirik, baina poeta handia zela uste dut, poesia zeramala bihotzean».
Nola jaten da platano bat?
Atxaga: «Lazkao Txikik berak kontatuta dakigu, halako batean, berari eta lagun bati platanoa atera ziotela, eta aurrenekoa aldia zen platanoa ateratzen zietela. Eztabaida handia izan zuten nola jan behar ote zen, azalarekin edo azalik gabe. Progresoa ez da txorakeria, eta gu handik urte batzuetara hara joaten ginenean, guk bagenekien nola jan behar zen platanoa. Halere, larri xamar ibiltzen ginen orduan berri-berriak ziren kiwiekin. Orduan, euskal kulturaren barruan, serio esan dezagun, badaude horrelako lotura sakon batzuk».
Eta Lazkao Txikiren Egunsentiari bertso sortaren amaiera errezitatu zuen ondoren idazleak, eta bertso horiek berak kantatu Ordorikak. Eta berriz kantuetara.
Bilbo izan zen emanaldiko gune nagusia, hain zuzen ere. Egileek behin baino gehiagotan azaldu izan dutenez, han ezagutu zuten elkar, han sortu zen Pott Banda, eta hango giroak ere esplikatzen du Hautsi da anphora diskoa. Etengabeak izan ziren saioan hiriari buruzko aipamenak, horregatik, eta, are nabarmenago egiten zuten erreferentzia hori eszenarioa behin baino gehiagotan janzten zuten Juan Carlos Egillor ilustratzailearen lanen proiekzioek. Tarteka, hark eskuz idatzitako hiriaren izenak hartzen zuen agertokiaren zati handi bat, esaterako: «Bilbao, Bilbao, Bilbao, Bilbao, Bilbao, Bilbao, Bilbao...».
Aurrerabide moralik ez
Ordea, lehen emanaldia Senperen egin izana ez zen kasualitate hutsa izan. Ordorikak emanaldian gogoratu zuenez, Hautsi da anphora grabatzen ari zirela, «behin baino gehiagotan» izan ziren Senperen, zeren eta, sasoi hartan, han baitzuen etxea Jean Phocas musika teknikariak, Mirandeko bordan zehazki. «Izan bedi hau bere gorazarre, eta baita ere Michel Ducaurena, hark egin baitzituen bozak disko honetan».
Ordorikak «egungo belarriekin» jo zuen bezala, esan liteke Atxagak ere «egungo begiekin» gogoratu zituela bere lehen liburuko testuetako batzuk ere. Eta Ukrainako gerrari egin zion aipamena, kasurako, Esparta, Liliput abestiari sarrera emateko, horretarako makulutzat hartuz Paul Klee margolariaren Angelus Novus margolana eta Walter Benjaminek hari buruz idatzitakoak. «Aingeru horrek aurpegia iraganerantz bihurtua duelarik, ez du ikusten historian gertaera, data, izen segidarik, baizik eta katastrofe bakar bat: hondakina hondakinaren gainean. Ez du ikusten aurrerabide argitsu bat, fatalitatea ikusten du, deabrua, Txerren, aingeruaren baitan». Eta azken gogoeta bat gehitu zuen gero. «Ez da ikusten aurrerabide moralik gure progresoan, brutalitatea sumatzen da».
Emanaldiak eta disko berritua
Diskoko abestiak amaitutakoan beste bat gehiago eskatu zuen publikoak. Aresti hartu zuen berriz gogoan Atxagak, eta Ni ez naiz Noruegako errege diskoan datorren Berandu dabiltza kantua eskaini zuten musikariek, hura ere Atxagaren letrekin sortua. «Eguneroko bizitza ikatza bezalako labezomorroak isurtzen hasi zenean, etengabe, Otis Redding badiako kaian eseri zen aireplano eroriei kantatzeko blues band».
Ostegunean Iruñean izango dira berriz anfora berregiten, ostiralean BIlbon, martxoaren 20an Eibarren (Gipuzkoa), martxoaren 25ean Gasteizen, eta, azkenik, 27an Errenterian.
Elkar argitaletxeak diskoa berrargitaratu du, bestalde, berriz masterizaturik. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210483/sarek-salatu-du-emakumeek-zigor-hirukoitza-pairatzen-dutela-preso-egoteagatik.htm | Politika | Sarek salatu du emakumeek «zigor hirukoitza» pairatzen dutela preso egoteagatik | Adierazi dutenez, egoera aldatu egin da azken hilabeteetan, emakume presoen herenak Euskal Herriratu dituztelako | Sarek salatu du emakumeek «zigor hirukoitza» pairatzen dutela preso egoteagatik. Adierazi dutenez, egoera aldatu egin da azken hilabeteetan, emakume presoen herenak Euskal Herriratu dituztelako | Sarek babesa adierazi dio Euskal Herriko Mugimendu Feministak Martxoaren 8aren harira egindako deiari, gaur Iruñean egindako kontzentrazioan. Bozeramaileek esan dutenez, «emakumeen ahalduntzerako» eta «sistema patriarkala desegiteko» mobilizazio egun hauetan, espetxeak ere landu behar dira. Kartzelak gizonentzat eginda daudela salatu dute: «Euskal presoek bizi duten salbuespen egoerari, masifikazioari, urruntze politikari, osasun arreta eskasari, isolamenduari, eta maiz jasan behar dituzten bortxa eta umiliazio tratuei emakume izatearen osagarri sexistak gehitzen zaizkie, zigor morala eta estigmatizazioa, edota mehatxu eta irainak, eta emakumeentzat egokituta ez dauden osasun zerbitzu eta espazioak».
Izan ere, emakumeek preso egoteagatik «zigor hirukoitza» jasaten dutela adierazi dute kontzentrazioan: soziala, pertsonala eta penala. Antolatzaileen berbetan, «patriarkatuak emakumeari ezartzen dion rol pasiboa apurtzeagatik» zigortzen dira emakumezko presoak, eta emakume txar edo ama txar gisa epaituak izaten dira.
Azken hilabeteetan egoera «apur bat» aldatu dela adierazi dute, Euskal Herritik kanpo sakabanatuta zeuden emakume presoen herenak Euskal Herriko espetxeetan daudelako. «Oraindik, ordea, 15 emakumezko daude Euskal Herritik kanpo, lau Frantziako Estatuan, eta hamabi Espainiako Estatuan», deitoratu dute. Gainera, preso horietatik lau «bakartuak» daudela nabarmendu dute, «kiderik gabe». |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210484/hamabi-hautagai-lehiatuko-dira-presidentetzarako-hauteskundeetan.htm | Mundua | Hamabi hautagai lehiatuko dira presidentetzarako hauteskundeetan | Ezkerrekoak dira presidentegaien erdiak; Poutou antikapitalistak azken orduan lortu ditu bozetan parte hartzeko 500 bermeak. Taubiraren erretiroaren ondoren, primario popularrak Melenchonen alde egin du. | Hamabi hautagai lehiatuko dira presidentetzarako hauteskundeetan. Ezkerrekoak dira presidentegaien erdiak; Poutou antikapitalistak azken orduan lortu ditu bozetan parte hartzeko 500 bermeak. Taubiraren erretiroaren ondoren, primario popularrak Melenchonen alde egin du. | Azkenean hamabi izango dira Frantziako presidentetzarako hauteskundeen kanpainan lehiatuko diren hautagaiak, Laurent Fabius Konstituzio Kontseiluko presidenteak gaur emandako datuen arabera. Bozen lehen itzulia apirilaren 10ean egingo dute, eta bigarrena, apirilaren 24an.
Presidentegaiek bi baldintza bete behar zituzten bozetan parte hartzeko: hautetsien 500 sinadura biltzea, eta horiek gutxienez 30 departamendutan lortzea. Denera, 65 izen-abizen eta 13.672 berme aurkeztu dituzte, baina Konstituzio Kontseiluak horietako 13.427 onartu ditu, eta hamabik lortu dute kondizio guztiak bete eta sinaduren gutxieneko kopurura iristea.
Hamabi hautagaietatik erdiak ezkerrekoak dira: Jean-Luc Melenchon (Frantzia Intsumisoa), Yannick Jadot (ekologistak), Fabien Roussel (Frantziako Alderdi Komunista), Anne Hidalgo (Alderdi Sozialista), Nathalie Arthaud (Langileria Borroka) eta Philippe Poutou (Alderdi Antikapitalista Berria); azken horrek azken orduan lortu ditu beharrezko bermeak, iragan astean ez baitzegoen ziur helburu hori beteko zuenik.
Ezkerreko presidentegaien kopuruaz, Melenchonek uko egin dio gehiegi direla dioen ideiari. «Hortaz, hamabi hautagai. Eskuineko sei, ezkerreko sei. 'Ezkerreko hautagaitzen leherketa' esketxaren amaiera. Platoetako analistei, berriz ere ederki egina», idatzi du Twitter sare sozialean.
Gainontzeko presidentegaiak hauek dira: Emmanuel Macron estatuburua (Errepublika Martxan); Marine Le Pen (Batasun Nazionala), Eric Zemmour (Reconquête) eta Nicolas Dupont-Aignan (Frantzia Zutik) ultraeskuindarrak; Valerie Pecresse (Errepublikanoak) eskuindarra; eta Jean Lassalle (Résistons) diputatua.
Ipsos etxearen azken inkestaren arabera, Errusiaren Ukrainako inbasioak mesede egingo lioke Macroni babes elektoralean, egun botoen %30,5 bilduko bailituzke —duela hilabete baino 6,5 puntu gehiago—. Eta haren atzetik lau hautagaik izango lukete aukera bigarren itzulirako sailkatzeko: Le Penek (%14,5), Zemmourrek (%13), Melenchonek (%12) eta Pecressek (%11,5).
Marion Marechalen babesa
Iragan asteburuan zenbait gertakari esanguratsu izan dira presidentetzarako bozen kanpainaurrean. Horietako bat eskuin muturreko sektorean gertatu da, Marion Marechal diputatu ohi eta Le Penen ilobak publikoki eman baitzion sostengua Zemmourri atzo, Toulonen (Okzitania) egindako mitin batean.
Babes horrekin, kazetari ohiak espero du haren kanpainak behar duen bultzada jasotzea, azken hilabetean behera egin baitu inkestetan.
Beste mugimendu esanguratsua ezkerrean izan da, primario popularrean. Christian Taubirak irabazi zuen herri ekinaldi horretako «inbestidura botoa», baina iragan astean bere hautagaitza erretiratu zuela jakinarazi zuen —ezingo zituelako 500 bermeak bildu—, eta, hortaz, primario popularreko zuzendaritzak iragan larunbatean erabaki zuen Melenchonen alde egitea.
Babes horrek eztabaida piztu du herri ekinaldian, hautagai beteranoak kalifikaziorik onenetan hirugarrena lortu baitzuen «inbestidura botoan», Taubiraren eta Jadoten atzetik. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210485/martxoaren-27an-egingo-dute-usansoloren-desanexioari-buruzko-herri-galdeketa.htm | Gizartea | Martxoaren 27an egingo dute Usansoloren desanexioari buruzko herri galdeketa | Usansolon bizi diren 16 urtetik gorakoek izango dute bozkatzeko aukera. Ez da loteslea izango. | Martxoaren 27an egingo dute Usansoloren desanexioari buruzko herri galdeketa. Usansolon bizi diren 16 urtetik gorakoek izango dute bozkatzeko aukera. Ez da loteslea izango. | «Nahi al duzu Usansolo udalerri independente gisa eratzea?». Galdera horri erantzuteko aukera izango dute Usansoloko (Bizkaia) auzoren batean bizi diren 16 urtetik gorako herritarrek. Galdakaoko Udalak esana zuen martxoa amaitu aurretik egin nahi zuela galdeketa, eta gaur eman du dataren berri. Urtarril amaieran, udalbatzak oniritzia eman zion Usansoloren desanexioari buruzko galdeketa egiteari, eta baita bereiztearen ondorioak jasotzen dituen memoriari ere.
«Segregazio prozesuei buruz Bizkaiko Foru Arauak zehazten duen bideari» jarraitu dio Galdakaoko Udalak, azaldu duenez. Prozedura horrek ez du eskatzen herri galdeketa egitea, eta, eginez gero, emaitza ez da loteslea. Hala ere, egitea hobetsi du udalak: «Bidean aurrera egiteko, ezinbestekoa da herritarren ahotsa entzun eta kontuan hartzea».
09:00etatik 20:00etara izango dute irekia bozkalekua: Unkinako herri ikastetxea. Botoa emateko, ezinbestekoa izango da agiri ofizial bat aurkeztea, udalak zehaztu duenez. Emaitzak gauean emango ditu, eta, halaber, Bizkaiko Foru Aldundira ere igorriko ditu, desanexioari buruzko memoriarekin batera. Hark azken onespena eman ostean, Bizkaiko Batzar Nagusietara eramango dute gaia, eta hark izango du azken hitza. Galdakaoko Udalak uste du litekeena dela uda aurretik amaitzea prozesu guztia. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210486/50-emakume-historiko-bilatu-beharko-dira-martxoaren-8an-berbaxerkan.htm | Bizigiro | 50 emakume historiko bilatu beharko dira Martxoaren 8an Berbaxerkan | Eskola liburuetako sexu arrakala murrizteko helburuz, jokalariek Euskal Herriko 25 emakume eta nazioarteko beste 25 bilatu beharko dituzte. | 50 emakume historiko bilatu beharko dira Martxoaren 8an Berbaxerkan. Eskola liburuetako sexu arrakala murrizteko helburuz, jokalariek Euskal Herriko 25 emakume eta nazioarteko beste 25 bilatu beharko dituzte. | Martxoaren 8rako egitasmo «berezia» prestatu du Berbaxerka jokoak: jokalariek 50 emakume historiko bilatu beharko dituzte gaur abaraskan. Emakumeen Nazioarteko Eguna dela eta, Berbaxerkaren egileek «ekarpen txiki bat» egin nahi izan dute, eskola liburuetako sexu arrakala murrizteko helburuz.
Gaur, beraz, jokalariek Euskal Herriko 25 emakume eta nazioarteko beste 25 bilatu beharko dituzte. Egileek azaldu dutenez, laguntza behar izanez gero, pertsona historiko horiei buruzko pistak ere emango dituzte. Izan ere, Berbaxerkak abaraska moduko bat du oinarrian; erdian letra bat nabarmentzen da, eta, hori erabilita, jokalariek euskarazko ahalik eta hitz gehien sortu behar dituzte, inguruko letren laguntzaz. Egunero aldatzen dira abaraskako letrak.
Urtarrilaren 6an agertu zen lehenengoz Berbaxerka, eta bat-bateko arrakasta lortu zuen egun gutxitan. Euskal Herrian eta Katalunian sortu zuten jokoa; Marc Font informatikariaren eta Gorka Salces irakaslearen artean. Kataluniako Paraulogic jokoaren euskarazko bertsioa da, baina jokoaren jatorrizko bertsioa AEBetako Spelling Bee da. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210487/zaintza-zerbitzuen-merkantilizazio-azkar-eta-basatia-salatu-du-labek.htm | Gizartea | Zaintza zerbitzuen «merkantilizazio azkar eta basatia» salatu du LABek | Martxoaren 8aren atarian, zaintza sistema publiko-komunitario bat eratzeko «borondate politiko eta instituzionala» eskatu du sindikatuak. CCOOk azaleratu duenez, berriz, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan berdintasun planak eduki behar dituzten 1.451 enpresetatik soilik 291k erregistratu dituzte. | Zaintza zerbitzuen «merkantilizazio azkar eta basatia» salatu du LABek. Martxoaren 8aren atarian, zaintza sistema publiko-komunitario bat eratzeko «borondate politiko eta instituzionala» eskatu du sindikatuak. CCOOk azaleratu duenez, berriz, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan berdintasun planak eduki behar dituzten 1.451 enpresetatik soilik 291k erregistratu dituzte. | Martxoaren 8aren atarian, zaintza sistema publiko-komunitarioaren aldeko aldarriarekin bat egin du LAB sindikatuak, eta, horretarako, «zaintzaren negozioa desegitera» deitu du. Hain zuzen, zaintza zerbitzuen «merkantilizazio azkar eta basatia» salatu du gaur Eli Etxeberria Idazkaritza Feministako arduradunak, Bilbon eginiko agerraldi batean: «Azken hogei urteetan, mendekotasuna dutenen zaintza jarduera ekonomiko bihurtu da, enpresa gutxi batzuei izugarrizko etekinak ematen dizkiena». Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak «gogoeta sakon bat» eskatu du zaintza ereduaren inguruan.
Zahar etxeetako pribatizazio prozesua jarri du Etxeberriak negozioaren adibide gisa. Ahoztar Zelaietaren Residencias SA liburuan ageri diren datuak eman ditu: Hego Euskal Herrian dauden 385 egoitzetatik 30 dira publikoak: %7,8. Antzera dago etxez etxeko laguntza zerbitzua: Gipuzkoako eta Bizkaiko dozena erdi salbuespen kenduta, «sistematikoki azpikontratatzen» da; Nafarroan, ordea, ia ez dago pribatizaziorik, udaletako edo mankomunitateetako lantaldeen bidez kudeatzen baita: «Horrek demostratzen du negozio bihurtzea hautu politiko bat dela».
Pribatizazioak ondorioak ditu langileen baldintzetan eta arretaren kalitatean, Etxeberriak deitoratu duenez. Baina, gainera, «klientelismo sareak» sortu direla nabarmendu du: «EAJko kargu ohien eskutik sortutako enpresa, elkarte edo fundazioak daude sare horietan, edo alderdiko kideentzat ate birakariak dituztenak». Adibide gisa jarri du Urgantzi: «Bizkaian etxez etxeko zerbitzuan dagoen monopoliorik handienetakoa». Era berean, gogora ekarri du GESCA eta ANEa patronaletan irabazi asmoa duten enpresa ugari biltzen direla, eta horietako batzuek dozenaka egoitza dituztela Euskal Herritik kanpo ere: DomusVi, Vitalitas, Sanitas, Ballesol...
Errealitate hori ikusita, pribatizaziorako joeran atzera egitea galdegin du LABek. «Mugimendu sindikala eta mugimendu feminista zaintza sistema publiko-komunitarioa eskatzen ari gara, eta horretarako borondate politiko eta instituzionala behar da orain», adierazi du Aranburuk. Langileen lan baldintzak hobetzeko ez ezik, zaintzara bideratutako aurrekontua areagotzeko ere eskatu du, «baina gardentasun handiagoa ere behar dugu diru publikoaren erabileraren inguruan». Etxeko langileen egoeraz ere mintzatu da: «Ezin ditugu ahaztu: funtsezko lana egiten dute, baina lan erregimen orokorretik kanpo daude, eta, beraz, lan eskubiderik gabe».
Lanaldi partzialen feminizazioa
CCOOrentzat ere funtsezkoa da zaintza lanei «balioa ematea», emakumeen lan eta bizi baldintzetan eragiten duelako, besteak beste. Urtero bezala, Euskal Autonomia Erkidegoko lan merkatuan emakumeek duten egoerari buruzko datuak eman ditu, eta berretsi du «genero arrakala esanguratsua» dagoela. Emakumeen Idazkaritzako arduradun Estibaliz Montero Mendozak gogora ekarri du kontratu partzialen %76,7 emakumeenak direla. «Behin-behinekotasuna ere hazten ari da sektore publikoan, emakumeak nagusi diren eremuan: langile publikoen %44,6 behin-behinekoak dira, baina andreen artean, %50era iristen dira; pandemiaren aurretik baino hamar puntu gehiago, eta duela hamar urte baino hamasei puntu gehiago».
Berdintasun planei ere erreparatu die sindikatuak: bihartik aurrera, 50 langiletik gorako enpresa guztiek eduki beharko dute halako plan bat. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 1.451 enpresa daude legez derrigortuta, baina soilik 291k erregistratu dute berdintasun plana. Enpresen «borondate faltari» egotzi dio Monterok: «2019an onartu zen dekretua: denbora izan dute». Loli Garcia EAEko CCOOko idazkari nagusiak erantsi du serio hartu behar dela gai hori: «Berdintasun plana ez da tramite soil bat: negoziazio kolektiboaren parte bat da. Beraz, enpresaren eta langileen ordezkarien artean jorratu behar da». Nabarmendu du planak tresna onak direla soldata arrakalari aurre egiteko: «Eta hor arazo asko izaten ari gara: enpresek soldaten ikuskaritzak egin behar dituzte, eta ez dira ari informazio hori ematen». Ohartarazi du sindikatua adi ibiliko dela: «Enpresek berdintasun planak egin beharko dituzte diru laguntzak lortzeko». |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210488/aurrerapen-txikiak-hirugarren-negoziazio-saioan.htm | Mundua | «Aurrerapen txikiak» hirugarren negoziazio saioan | Kievek baztertu egin du gerra eremuetako zibiletako batzuk Errusiara eramateko Moskuk eginiko eskaintza. Ukrainako ordezkaritzako kide bat hil dutela zabaldu dute asteburuan, Errusiaren «espioia» izatea leporatuta. | «Aurrerapen txikiak» hirugarren negoziazio saioan. Kievek baztertu egin du gerra eremuetako zibiletako batzuk Errusiara eramateko Moskuk eginiko eskaintza. Ukrainako ordezkaritzako kide bat hil dutela zabaldu dute asteburuan, Errusiaren «espioia» izatea leporatuta. | Bielorrusiako Belovezhskaya Pushcha natur parkean bildu dira Ukrainako eta Errusiako ordezkaritzak, Poloniako mugatik gertu, bi herrialdeen arteko hirugarren negoziazio saioari ekiteko. Irten direnean, «aurrerapen txikiak» egon direla adierazi dute.
Ukrainako negoziatzaile Mikhailo Podoliakek idatzi du aurrerapena «giza korridoreen logistika» hobetzen egin direla. Gaineratu duenez, su etenaren eta segurtasun bermeen inguruan negoziatu dute, besteak beste.
Kremlinen aldetik, berriz, bilera ez da espero bezain emankorra izan, esan dute Errusiako telebistan.
Negoziatzaileek bileraren aurretik adierazi zutenez, mahai gainean egongo zen gai nagusia giza korridoreak izango ziren, hau da, errusiarrek setiaturik dauzkaten hiri eta guneetatik zibilak segurtasunez ateratzeko bideak.
Korridoreak antolatzeko moduak negoziatzeko prest dagoela esan du Vladimir Medinskik, Errusiako negoziazio taldeko buruak. Izan ere, aurreko bileran adostu zuten giza korridoreak eratzea, baina orain arte eginiko saioek ez dute arrakastarik izan.
Moskuk, hain zuzen, Kiev, Kharkov eta Sumiko herritarrak Errusiara eramatea eskaini dio Ukrainari. Ukrainako Gobernuak, ordea, adierazi du hori «onartezina» dela.
Lehenengo negoziazio bilera otsailaren 28an egin zuten, inbasioa hasi eta lau egunera. Horretan ez zuten akordiorik egin.
Bigarrena joan zen ostegunean egin zuten, martxoaren 3an, eta, zibilak ateratzeko giza korridoreez gain, elikagaiak eta botikak eramatea adostu zuten.
Ukrainak adierazi du ezinezkoa izan dela korridoreak martxan jartzea, Errusiako Armadaren bonbardaketengatik. Errusiarrek, berriz, herritarrei ateratzen ez uztea egotzi diete Ukrainako Armadako hainbat talderi, «giza ezkutu» gisa erabiltzeko.
Ukrainako negoziatzaile Mikhailo Podoliakek Errusiari eskatu dio zibilen aurkako erasoak gelditzeko, bileran sartu aurretik. «Minutu gutxi batzuk barru hasiko gara hitz egiten herrialde bateko ordezkariekin, zeinak uste duen zibilen aurkako eskala handiko indarkeria konbentzitzeko modu bat dela. Frogatu ez dela horrela».
Ukrainako ordezkaritzan kide bat falta zen gaurko bileran. Otsailaren 28ko asteko bileran, mahaian zegoen Denis Kireev, baina asteburuan tiroz hil dute. Ukrainako Defentsa MInisterioak esan du 45 urteko gizona «herrialdea defendatzeko» operazio batean hil dutela, eta «heroi» bat dela. Baina Ukrainako Parlamentuko kide batzuek adierazi dute Ukrainako zerbitzu sekretuek exekutatu dutela, atxilotuta zeukatenean, Errusiaren aldeko «espioitza» egitea leporatuta. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210489/israelgo-armadak-beste-adingabe-bat-hil-du-jerusalem-ekialdean.htm | Mundua | Israelgo armadak beste adingabe bat hil du Jerusalem ekialdean | Adingabeak, ustez, molotov koktelak bota zizkien soldaduei. Aurretik 19 urteko gazte bat hil du Israelgo Poliziak, agenteei eraso egiteagatik. Iazko urtarriletik, Israelek 88 adingabe palestinar hil ditu gutxienez. | Israelgo armadak beste adingabe bat hil du Jerusalem ekialdean. Adingabeak, ustez, molotov koktelak bota zizkien soldaduei. Aurretik 19 urteko gazte bat hil du Israelgo Poliziak, agenteei eraso egiteagatik. Iazko urtarriletik, Israelek 88 adingabe palestinar hil ditu gutxienez. | Ukrainakoa ez da munduan gori-gori dagoen gatazka bakarra. Ez da nobedadea Israel eta Palestinaren artekoa, baina kezkagarriak dira gobernuz kanpoko erakundeek hangoari buruz eman dituzten datuak: iazko urtarriletik, Israelek 88 adingabe palestinar hil ditu. Azken egunetan, gainera, etengabeak dira palestinarren aurkako erasoak: astebetean gutxienez bost gazte hil dituzte, haietako bat adingabea.
Hala jakinarazi du Palestinako Osasun ministerioak: Yamen Nafez Jafalek 16 urte zituen, eta atzo hil zuen Israelgo armadak, ustez soldaduei molotov koktelak jaurtitzeagatik. Jerusalem ekialdeko gune okupatuan gertatu zen hilketa, kontrolerako gune militar batean. Ez zen gertakari bakana izan: ordu batzuk lehenago, Jerusalemgo hiri zaharrean, 19 urteko beste gazte bat hil zuen Israelgo Poliziak. Agenteei labana batekin eraso egitea egotzi zioten, eta «zauri arinak» egitea haietako biri.
Aurretik, martxoaren 1ean, Israelgo armadak gutxienez hiru palestinar hil zituen, eta 32 zauritu. Zauritu gehienak Jerusalemgo istiluen ondorio izan ziren. Zabaldu ziren irudietan, Israelgo soldaduek eraso egindako haurrak ikusten dira. Hiru lagun, ordea, Yeningo errefuxiatuen kanpamentuan hil zituzten, Zisjordanian. Haserrea eragin zuen gertakari horien ostean Maccabi saskibaloi taldeak «gerraren aurka» izan zuen keinuak.
2.200 adingabe
Haurren Nazioarteko Defentsa gobernuz kanpoko erakundeak emandakoa da Israelek hildako adingabeen datua. 2021. urtean, zehazki, 18 urtez azpiko 86 palestinar hil zituen Israelek. 2014az geroztik bildutako kopururik handiena da; gehienak iazko maiatzean Gazan izandako erasoetan hil zituzten. Zisjordaniako eta Jerusalem ekialdeko gune okupatuetan, berriz, hamazazpi adingabe hil zituzten iaz.
GKE horren datuen arabera, 2.000 urtetik gutxienez 2.200 adingabe palestinar hil dira «Israelek lurralde okupatuetan duen presentzia militarraren ondorioz». |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210490/gksko-hiru-gazte-jendarmeriara-deitu-dituzte.htm | Politika | GKSko hiru gazte jendarmeriara deitu dituzte | Gazte antolakundearen arabera, «esplotazio kapitalista» salatzeko pankarta bat ematea leporatzen diete | GKSko hiru gazte jendarmeriara deitu dituzte. Gazte antolakundearen arabera, «esplotazio kapitalista» salatzeko pankarta bat ematea leporatzen diete | Gazte Koordinakunde Sozialistako hiru kide Donibane Garaziko jendarmeriara deitu dituztela salatu du Ipar Euskal Herriko GKSk. Iazko udan «gazte langileek jasaten duten kapitalismoaren esplotazioa eta bortizkeria» salatzeko ekintza batean pankarta bat ematea leporatzen diete, gazte antolakundearen hitzetan. Otsailaren hasieran, GKSko beste kide bat deitu zuten Mauleko jendarmeriara, pintaketak egitea leporatuta; maiatzean epaituko dute.
Militantzia politikoaren kontrako beste «eraso bat» da hau Ipar Euskal Herriko GKSren iritziz. «Gure jardun politikoa aitzina eramaten segitzeko elkartasun ekimenak antolatzeko premia berresten dugu». Hala, gaualdia antolatu dute ostiralerako, Azkainen. Militantziak gaur egun jasaten duen errepresioaren formez mintzatuko dira lehenik, eta, ondotik, kontzertuak izanen dira. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210491/mugimendu-feministak-zaintza-jarriko-du-erdigunean-gaurko-mobilizazioetan.htm | Gizartea | Mugimendu feministak zaintza jarriko du erdigunean gaurko mobilizazioetan | Protestak antolatu dituzte Baionan, Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Iruñean, Zapaltzen gaituen sistemari sua. Antolakuntza feminista gure garra lelopean. | Mugimendu feministak zaintza jarriko du erdigunean gaurko mobilizazioetan. Protestak antolatu dituzte Baionan, Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Iruñean, Zapaltzen gaituen sistemari sua. Antolakuntza feminista gure garra lelopean. | Gaur egungo sistema «heteropatriarkal, kapitalista, arrazista eta kapazitista» bukatzea eskatzeko, manifestaziora deitu du Euskal Herriko Mugimendu Feministak gaurko, Euskal Herriko herri eta hiriburuetan. Hain zuzen ere, gizartearen zati handienarentzat «kriminala eta jasanezina» den eredu hori kiskaltzeko eskatzen du mugimenduak: «Sistema honi su eman nahi diogu, den-dena erraustu nahi dugu, bizitzea merezi duen mundu bat eraikitzeko».
Plazak, kaleak eta «txokorik txikienak» borroka feministaz betetzeko deia egin du gaurko mugimenduak, eta bost mobilizazio nagusi antolatu ditu, Zapaltzen gaituen sistemari sua. Antolakuntza feminista gure garra lelopean. Baionako elkarretaratzea 18:00etan izango da, Merkatu plazan. Bilbon, 19:30ean hasiko da manifestazioa, Jesusen Bihotza plazatik; Donostian ere 19:30ean elkartuko dira, Antiguako tunelean. Gasteizen, berriz, 19:00etan hasiko da mobilizazioa, San Anton plazan, eta Iruñean, 20:00etan abiatuko dira, Antoniutti parketik. Hiriburuetan ez ezik, herri eta eskualdeetan ere egingo dira mobilizazio gehiago, mugimenduak iragarri duenez.
Besteak beste, zaintza jarriko dute erdigunean gaurko mobilizazioetan. Euskal Herriko Mugimendu Feministak, esaterako, «publikoa, doakoa eta integrala» izango den zaintza sistema bat exijitzen du. Euskal Herriko Bilgune Feministak ere ideia horren inguruan ondu du aurtengo kanpaina, «euskal sistema publiko eta komunitarioa» nahi baitu. Horrela, dei egin du «antolakuntza feministaz» zaintzaren eskubide unibertsala lortzeko.
LAB sindikatuak, gainera, «zaintzaren negozioa desegitera» deitu du, eta zaintza zerbitzuen «merkantilizazio azkar eta basatia» salatu. Horrekin batera, zaintza sistema publiko-komunitario bat eratzeko «borondate politiko eta instituzioanala» eskatu du. CCOO sindikatuak ere nabarmendu du zaintza lanei «balioa ematearen» garrantzia; besteak beste, andreen lan eta bizi baldintzetan eragina duelako.
ELAk prekaritaterik gabeko zainketa sistema publiko baten alde mobilizatzera deitu du, sektore jakin batzuetan pairatzen den prekaritatean zentratuz. Sindikatuak eskatu du Euskal Herriko Mugimendu Feministaren deialdiarekin bat egiteko, eta gizarte guztiarentzako zaintza publikoa aldarrikatu: «Zaintza eskubidea baino, negozio bilakatu da».
Emakundek, berriz, emakumeek gorputzaren eta itxura fisikoaren gainean jasaten duten presioa landu du aurtengo Martxoaren 8ko kanpainan. Besteak beste, andreen gorputzen «nahitaezko perfekzioaz» eta «gorputzen kontzeptualizazio gero eta merkantilistagoaz» gogoeta egitera deitu ditu herritarrak. Kanpaina martxoaren 15era bitartean egongo da martxan; afixak eta irratiko, telebistako zein Interneteko iragarkiak ari dira erabiltzen. Horrekin batera, mugimendu feministak antolatutako mobilizazioetan parte hartzeko eskatu du.
Euskal Herriko Neska Gazteek ere zaintza jarri dute erdigunean, eta sare sozialetan gogora ekarri dute «zaintzarik gabe bizitzarik ez» dagoela. Itaia Emakumeen Antolakunde Sozialistak, berriz, «egiturazko miseriaren eta biolentziaren aurrean», sozialismoa eraikitzeko deia egin du. Horretarako, hamaika herritan mobilizatzeko eskatu dute, Emakume langileok askatzeko sozialismoa eraiki lelopean. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210492/instructions-for-survival-filmak-irabazi-du-zinegoak-sari-nagusia.htm | Kultura | 'Instructions for Survival' filmak irabazi du Zinegoak sari nagusia | Epaimahaiak nabarmendu du gorputzaren erabilera nola landu duten filmean. 17 minutos con Nora lana izan da sarituena film laburren artean: ikusleen eta gazte epaimahaiaren sariak lortu ditu. | 'Instructions for Survival' filmak irabazi du Zinegoak sari nagusia. Epaimahaiak nabarmendu du gorputzaren erabilera nola landu duten filmean. 17 minutos con Nora lana izan da sarituena film laburren artean: ikusleen eta gazte epaimahaiaren sariak lortu ditu. | Zinegoak Gay-Lesbo-Trans Zinemaren eta Arte Eszenikoen Bilboko Jaialdiak gaur jakinarazi ditu aurtengo lan saridunak, eta transen errealitateak eta bizipenak jasotzen dituzten filmak izan dira protagonista. Film luzeetan, Instructions for Survival nagusitu da, eta laburretan, berriz, 17 minutos con Nora. Yana Ugrekhelidzek zuzendutako dokumentalak, Zinegoak sari nagusiaz gain, beste bi ere irabazi ditu: Dok saria eta aniztasunaren eta giza eskubideen saria.
Georgian girotuta dago Instructions for Survival filma, eta bi pertsonaren istorioa kontatzen du: bata transa da, eta bestea zis heterosexuala. Epaimahaiaren arabera, giroa oso erasokorra den arren, aurrera egiteko borrokan jarraitzen dute, euren gorputza erabiliz «independentzia ekonomikorako elementu gisa». Amatasun subrogatuaren gaia lantzea ere positibotzat jo dute: «Gai hau eztabaidatzea beharrezkoa da, are gehiago film honek duen sentsibilitate eta maisutasunarekin».
Eman dituzte sari gehiago ere. Krak sariaren irabazlea Reka Valerik zinemagilearen Silent Voice izan da. Fik pelikularik onenaren saria, berriz, Laura Samaniren Piccolo corpo-k lortu du. Epaimahaikideek azaldu dute elementu zinematografiko guztiek bat egiten dutela: «Ikus-entzuleak ezagutu gabeko sentsazio eta emozioak jasotzen ditu». Bestalde, Angeles Cruzen Nudo mixteco filmari eman diote lesbianismo eta generoaren saria, duen «sakontasuna» aintzat hartuta. Mexikoko komunitate indigena bateko hiru emakume protagonisten istorioak «kontatu, ordezkatu eta gerturatzen» ditu.
Euskal Aktoreen Batasunak ere jaialdian izandako antzezpenik onenak saritu ditu. Fikziozko film luzeko antzezpen nagusirik onenaren saria Women Do Cry filmeko Maria Bakalovarentzat izan da, «bere freskotasun eta arriskuagatik»; eta taldeko antzezpen onenarena Pio Marmai aktoreak irabazi du, La fracture lanarekin.
Film laburren kasuan, Imanol Ruiz de Lararen 17 minutos con Nora izan da sarituena. Bi sari irabazi ditu: ikusleena eta gazte epaimahairena. «Pelikularen argazkia oso erreminta indartsua da», argudiatu dute.
Azkenik, ZG PRO saria ematen zaie garapen prozesuan dauden proiektuei, eta Lola Clavok zuzendutako Mujeres, una oda butch lana izan da irabazlea.
Aipamen berezia egin diete, halaber, beste zenbait lani: Dok epaimahaiak How the Room Felt pelikulari; Fik-ek C.B. Yi zinemagilearen Moneyboys filmari; aniztasunaren eta giza eskubideen epaimahaiak Catherine Corsiniren La fracture lanari; lesbianismo eta generoarenak Isabelle Solasen Nuestros cuerpos son sus campos de batalla pelikulari; gazte epaimahaiak Nans Laborde-Jourdaaren Léo la nuit filmari; eta Euskal Aktoreen Batasunak Lazaros Georgakopoulos aktoreari, Moon, 66 questions pelikulan egindako lanagatik.
Ikusten segitzeko aukera
Gaur egin dute jaialdiaren itxiera ekitaldia, baina aurreratzean ere izango da filmak ikusteko parada. Martxan jarri dute Zinegoak-eko leiho digitala, eta, Filmin plataformaren bidez, film batzuk ikusgai egongo dira hilaren 13ra arte; tartean, Sail Ofizialeko hamabi film luze.
Bestalde, Euskal Herriko hainbat herritan ere proiektatuko dituzte lanak, ZG Hedapena eta ZineGogoak egitasmoei esker. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210493/giza-korridoreak-zabaltzeko-zailtasunak-eta-euskal-herriko-elkartasuna.htm | Mundua | Giza korridoreak zabaltzeko zailtasunak, eta Euskal Herriko elkartasuna | Errusiarrek jarraitu dute aurrera egiten Ukrainaren hegoaldea kontrolatzeko ahaleginean. Milaka eta milaka herritar daude oraindik harrapaturik setiaturiko hirietan. 26 iheslari Euskal Herrira ekartzeko abiaturiko karabana hasi da itzuliko bidaia egiten. | Giza korridoreak zabaltzeko zailtasunak, eta Euskal Herriko elkartasuna. Errusiarrek jarraitu dute aurrera egiten Ukrainaren hegoaldea kontrolatzeko ahaleginean. Milaka eta milaka herritar daude oraindik harrapaturik setiaturiko hirietan. 26 iheslari Euskal Herrira ekartzeko abiaturiko karabana hasi da itzuliko bidaia egiten. | «Aurrerapen txikiak» egin dituzte Ukraina eta Errusiaren arteko hirugarren negoziazio saioan. Giza korridoreak izan dira bileraren gai nagusia, hau da, errusiarrek setiaturik dauzkaten hiri eta guneetatik zibilak segurtasunez ateratzeko bideak.
Errusiak Ukrainaren aurkako erasoaldia «berehala» eteteko «prest» dagoela esan du, baldin eta Ukrainak bere konstituzioa aldatzen badu neutraltasuna ziurtatzeko, eta Krimearen anexioa eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia onartzen baditu.
Bitartean bonbardaketek jarraitu dute Kieveko aldirietan, batez ere Irpinen. 2.000 bat zibil atera ahal izan dira handik.
Hegoaldean, Errusiako Armadak jarraitu du Mariupol hiriaren inguruko setioa estutzen. Dozenaka mila herritar harrapaturik daude han oraindik, giza korridoreak noiz zabalduko zain.
Krimea eta Odesa arteko Mykolaiv hiriaren aurkako erasoa ere abiatu dute errusiarrek. Ukrainako hegoaldearen kontrola bereganatzeko ahaleginean aurrera egiten jarraitu dute, mendebaldera zein ekialdera.
Euskal Herritik Ukrainako mugaldera bidaiaturiko taldea Eslovakian elkartu da, gaur, gurera ekarriko dituen 26 ukrainar iheslariekin. Idurre Lazkano BERRIAko Edizio arduraduna da boluntarioetako bat, eta bizitakoa kontatu du.
Eusko Jaurlaritza hasia da errefuxiatuei harrera egiteko guztia prestatzen. Marian Elorza Eusko Jaurlaritzako Kanpo Harremanetarako idazkari nagusiak adierazi duenez, Ukrainatik datozen errefuxiatuak hartzeko «baliabideen mapa» lantzen ari da Jaurlaritza. Orain garrantzitsuena «errefuxiatuentzat bizitokia bilatzea» dela esan du.
Bitartean, gerraren kalteak nabarmentzen ari dira nazioarteko merkatuetan ere. Petrolioa, 120 dolarrean jarri da; gasa, 300ean, eta argia, 544an. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210494/bretoierazko-kanta-batek-ordezkatuko-du-frantzia-eurovisionen.htm | Bizigiro | Bretoierazko kanta batek ordezkatuko du Frantzia Eurovisionen | Turinen izango da aurtengo jaialdia, maiatzaren 10etik 14ra bitartean. Alvan & Ahez taldea da Frantziako Estatuaren hautagaia, eta Fulenn abestia kantatuko du. | Bretoierazko kanta batek ordezkatuko du Frantzia Eurovisionen. Turinen izango da aurtengo jaialdia, maiatzaren 10etik 14ra bitartean. Alvan & Ahez taldea da Frantziako Estatuaren hautagaia, eta Fulenn abestia kantatuko du. | Bigarrenez entzungo da bretoiera Eurovision jaialdian; izan ere, bretoierazko kanta batek ordezkatuko du aurten Frantziako Estatua. Alvan musikariak eta Ahez ahots hirukoteak osatzen duten Alvan & Ahez taldea da Frantziaren hautagaia. Folka eta musika elektronikoa uztartzen ditu taldeak, eta Fulenn abestiarekin hartuko dute parte jaialdian, maiatzaren 14an, Turinen (Italia).
1996an abestu zuten bretoieraz lehenengoz Eurovisionen: Dan Ar Braz & L'Heritage des Celtes taldea izan zen, Diwanit bugale abestiarekin. Frantsesaz gain, bretoiera ez da estatuak jaialdian erabili duen hizkuntza bakarra: 1993n eta 2011n, esate baterako, korsikeraz kantatu zuten Frantziako Estatuko ordezkariek. Lehenengo, Patrick Fiorik abestu zuen Mama Corsica, eta, handik hemezortzi urtera, Amaury Vassilik Sognu abestia kantatu zuen.
Alvan & Ahez taldeak, gainera, zeresana eman du sare sozialetan: jaialdiko hainbat jarraitzailek Galiziako Tanxugueiras taldearekin alderatu dituzte. Izan ere, Twitterreko hainbait erabiltzailek adierazi dutenez, bi taldeen jantziek eta eszenaratzeak elkarren arteko antzekotasunak dituzte. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210495/ondo-jositako-garaipena.htm | Kirola | Ondo jositako garaipena | Partida ona egin du Athleticek Levanteren aurka; batez ere, lehen zatian, golak sartzen asmatu ez arren. Bigarrenean egin du hori. Vesga, Iñaki Williams eta Zarraga izan dira golegileak. | Ondo jositako garaipena. Partida ona egin du Athleticek Levanteren aurka; batez ere, lehen zatian, golak sartzen asmatu ez arren. Bigarrenean egin du hori. Vesga, Iñaki Williams eta Zarraga izan dira golegileak. | Europa zen kezka gaur San Mamesen, Athleticek eta Levantek jokatu duten partidaren atarian: irabazi beharra zuela taldeak kontinente zaharrean aritu ahal izateko aukerei eusteko. Horiek datorren denboraldiko kontuak izan, baina honetan erabakitzen dira. Eta bai, oraingoz, lehian segituko du, hainbeste behar zuen garaipena lortu duelako. 3-1 menderatu du ligako azken sailkatua.
Futbolak baditu bitxikeriak, azaltzen zailak izaten direnak batzuetan. Adibidez, San Mamesen gertaturikoa: lehen zatian, aukerak nahi beste sortu ditu Marcelinoren taldeak, baina gauzatu, alerik ez. Aldiz, bigarrenean, gutxiago izan ditu, eta ia denak barrura. Azkenean, emaitza ezingo du inork zalantzan jarri. Ondo merezita irabazi du etxeko taldeak.
Hamaikakoan, Vesgak eta Vencedorrek bete dituzte bi euskarriak, eta Sancetek hartu du Raul Garciaren lekua. De Marcos ere itzuli da hasieratik jokatzera. Gainontzean, ohikoak eta ohiko lekuetan. Marrazkian ere sustorik ez entrenatzaileak: 1-4-4-2koa. Levante erdiko hiru atzelarirekin atera da, zelai erdian hiru jokalari jarri ditu Alessio Lisci italiar gazteak (36 urte baino ez ditu), eta aurrean bi. Jokatzeko moduari dagokionez, Athleticek ohikoa egin du: presioa egin, baloia zentzuz erabili, lekuak orekaz bete erasoan, baloia gora eraman eta galdu ondoren, aurkaria ito, eta nola ez, Iñaki Williamsen abiadura zukutu. Kanpotarrek bizi nahi zuten erasora atera, aurrealdean normalean hiru jokalari utzi dituztela baliatuz. Atzealdean, jendea pilatu arren, ez dira eroso aritu Williamsekin, ezta Sancetekin ere, lerro artean, eta lanak izan dituzte Athleticen ezkerraldeko erasoa geratzen. Hori dena lehen zatian, jokoa bigarrenean baino ikusgarriagoa izan denean.
Golak ei dira futbolaren gatza eta piperra. Aukerak ere bai, gozotik baino gazitik gehiago eduki arren, batez ere asko sortu eta asmatzen ez denean sartzen. Gozotik baino gazitik eman dio taldeak zaleari alde horretatik lehen erdian. Pentsatuko zuten askok: "Gaur ere kondenatu behar gaitu golak sartzeko zailtasunak". Liga hasierako damuak gogoan berriz. Hauxe da aukera garbien zerrenda: Iñaki Williamsi buruz burukoa atera dio Cardenas atezainak 11.minutuan, eta Muniainen jaurtiketa zutoin albotik joan da kanpora segituan; lau minutu geroago, Williamsi berriz galarazi dio gola atezainak; Sanceten jaurtiketa ere urrundu du, baita Berenguerren zartakoa ere, langaren laguntzaz; tartean, Iñigoren burukada atepetik atera du Levantek. Eta gutxi behar, gainera, kanpokoen gola jasotzeko, 31.minutuan, Moralesen bitartez langa jo duelako Levantek. Gero min hartu du Eibarreko aurrelari ohiak, belaunean, eta aldatu egin behar izan dute.
Levanteren arean zegoen partida: asmatu edo ez etxekoek. Bigarrenean, gehiago asmatuz gero, bale. Eta horrela izan da, horretarako lehen zatian baino aukera askoz gutxiago sortu arren. Makalagoa izan da bigarren zatia. Levante atzeraxeago sartzen joan da, eta etxekoek ez diote barkatu. "Hik utzitakoa nik hartu" leloari segika, Athletic iristen hasi da Cardenasen areara. Eta saria 63. minutuan jaso du, Vesgaren burukadarekin. Ederki sartu da area barruan, eta bikain aurkitu du zuloa: aurkariak gehiago izan arren, leku onetan jarriz edo leku honetara joanez ere lor daiteke gaina hartzea kontrarioari. Mikel Etxarri maisuak dioen bezala: "Jokalari gehiago edukitzea baino eraginkorragoa da gutxiago izan eta leku onak hartzea".
Zailena egin du Athleticek horrenbeste. Egoki jarri du partida kontraerasoan jokatzeko. Azti ibili da Marcelino aldekatekin, 71.minutuan: abiadura eta hanka biziak behar goian, eta bai atera ere, Nico Williamsezker hegalean jarriz Muniainen ordez, Sancet kendu eta Berenguer erdira botaz, eta Zarraga eskuin hegalean ipiniz. Hankak onak, eta espazioa ere nahi beste. Horrelaxe sartu du gola Williamsetan zaharrenak 76. minutuan; Berenguerrek kontraerasoa atera, pase zitala sartu, eta aurrelariak gola. Erabakita zegoen partida, baina beste bi gol izan dira. Athleticen hirugarrena Zarragak sartu du azkenera, penaltiz, 88. minutuan. Aurreneko gola du lehen taldearekin. Levantek ere egin du berea, 91.ean, De Frutosen bidez.
Europa buruan eta ahoan atera dira zaleak azkenean San Mamesetik. Lau puntura du muga, seigarrena, Reala. 11 partida falta. Ea zenbat jokatzen dituen Iñigo Martinezek, giharretako lesio bat izan duela-eta zelaia utzi baitu 54. minutuan. Harekin eta hura gabe, helburua hor dauka taldeak. Merezi du saiatzea, Europa aparteko zerbait delako. Apartekoa izan baitzen, adibidez, gaurko egunez duela hamar urte Manchester Unitedi Marcelo Bielsaren Athleticek eman zion astindua Old Trafforden, Europa ligan (2-3). |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210522/milaka-emakume-ari-dira-parte-hartzen-arratsaldeko-mobilizazioetan.htm | Gizartea | Milaka emakume ari dira parte hartzen arratsaldeko mobilizazioetan | Zainketa sistema publiko baten alde mobilizatu dira goizean. Protesta nagusienak iluntzean izango dira, Euskal Herriko Mugimendu Feministaren deialdiarekin bat eginez. | Milaka emakume ari dira parte hartzen arratsaldeko mobilizazioetan. Zainketa sistema publiko baten alde mobilizatu dira goizean. Protesta nagusienak iluntzean izango dira, Euskal Herriko Mugimendu Feministaren deialdiarekin bat eginez. | * Iluntzean 'Zapaltzen gaituen sistemari sua. Antolakuntza feminista gure garra' lelopean aterako da kalera mugimendu feminista.
* Baionako elkarretaratzea 18:00etan egin dute, Merkatu plazan. Bilbon, 19:30ean hasi da manifestazioa, Jesusen Bihotza plazatik; Donostian ere 19:30ean elkartu dira, Antiguako tunelean. Gasteizen, berriz, 19:00etan hasi da mobilizazioa, San Anton plazan, eta Iruñean, 20:00etan abiatu dira, Antoniutti parketik.
* Sarek salatu du emakumeek «zigor hirukoitza» pairatzen dutela preso egoteagatik.
* Migrazioei genero ikuspegiz kasu egiteko eskatu dute.
* Emakumeak goi mailako kirol kluben presidentetzan |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210523/ukrainan-lehen-ebakuazioak-hasi-dituzte-su-eten-urraketak-tarteko.htm | Mundua | Ukrainan lehen ebakuazioak hasi dituzte, su-eten urraketak tarteko | Kievek esan du Sumi eta Irpin hirietan korridoreak ireki dituztela, eta Errusiak ez duela errespetatu Mariupolerako menia. UNHCRk jakinarazi du bi milioi herritar baino gehiago atera direla herrialdetik. | Ukrainan lehen ebakuazioak hasi dituzte, su-eten urraketak tarteko. Kievek esan du Sumi eta Irpin hirietan korridoreak ireki dituztela, eta Errusiak ez duela errespetatu Mariupolerako menia. UNHCRk jakinarazi du bi milioi herritar baino gehiago atera direla herrialdetik. | Zibilentzako korridore humanitarioak berriz ere martxan daude, Ukrainako Gobernuaren arabera. Oraingoan ipar-ekialdeko Sumin ireki dute herritarrak ebakuatzeko bide bat —260.000 lagun baino gehiago bizi dira hiri horretan–, eta erabaki hori bi aldeek negoziatua izan da, horretarako «su-eten bat adostu» dutela adierazi baitu gaur Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek. Hori bai, azaldu du Kievek eta Moskuk ez dutela «beste bideez» ezer erabaki, nahiz eta gerora adierazi duen hegoaldeko Mariupolen ere zabaldu dutela bide bat —300.000 lagun bizi dira han—.
Verextxuken adierazpenaren aurretik, Errusiako Gobernuak komunikatu baten bidez esan du «prest» zegoela operazio humanitario bat egiteko eta, hortaz, zenbait korridore irekitzeko. Kremlinek zehaztu duenez, erasoaldia behin-behinean eten dute Kieven, Txernihiven, Kharkiven, Mariupolen eta Sumin, eta horietan ireki ditu zibilak ebakuatzeko bideak; Ukrainako lehen ministrordeak baieztatu du Mariupol eta Zaporizhia artean bide bat ahalbidetu dutela, baina ez du ezer esan gainontzekoez.
Gerora, Ukrainako Atzerri Ministerioak Twitter sare sozialean salatu du Errusiako armadak ez duela errespetatu korridore horretarako menia, eremua bonbardatu duelakoan; zortzi kamioi eta 30 autobus atera dira Mariupoletik zibilak ebakuatzeko.
Hiri hori bereganatzea garrantzitsua da Errusiarentzat, hori eginda korridore bat osa dezakeelako Transnistriatik Donbassko herri errepubliketara, Ukraina hegoaldeko zenbait hiri lotuta. Mariupolez gain, hego-mendebaldeko Odesa ere hartu beharko luke, eta horrek erabat blokeatuko lioke Ukrainari Itsaso Beltzerako sarbidea.
Ebakuazio horiez gain, Kiev inguruko Irpinen ere herritarrek irteten jarraitzen dute korridore batetik, Reuters berri agentziaren arabera; atzo hasi ziren, eta 2.000 lagunek lortu zuten bide horretara heltzea. Hori bai, hango alkate Oleksandr Markuxinek ohartarazi zuen Errusia hiria bonbardatzen ari zela oraindik ere.
Errusiako Gobernuak proposaturiko korridore horietako batzuek Errusian eta Bielorrusian dute helmuga, nahiz eta Ukrainako Gobernuak atzoko negoziazioetan adierazi zuen hori «onartezina» dela. Gaurko ordu txikietan, Kievek iragarritako meniaren aurretik, Errusiako armadak Sumi bonbardatu du, eta gutxienez 21 lagun hil ditu, oblast horretako agintarien arabera.
Bide horiek dituzten helmugak polemika iturri izan dira bi herrialdeen artean. Izan ere, orain arte zabalik izan diren korridore humanitario guztiek Errusia eta Bielorrusiarainoko ibilbideak izan dituzte: bi herrialde horiek zituzten helmuga. Verextxuken iritziz, plana halakoa izatea «zentzugabea, zinikoa eta onartezina» da. Ordea, kritika horiek jasota ere, Moskuk ez ditu guztiz bete Ukrainaren eskakizunak, kasu batzuetan Errusia edo Bielorrusia baitira helmuga oraindik ere.
Kremlinen arabera, 173.000 lagun ebakuatu dituzte Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliketatik Errusiara, Kieven «laguntzarik gabe», eta, operazio horietan elkar ulertzeko, bi aldeek komunikazio kanal bat osatuko dute informazioa partekatzeko —negoziazioen bigarren bilkuran adostu modura—.
Lehen korridoreak irekitzeko saiakeren aurretik, herritar askok erabaki zuten inguruko herrialdeetara joatea; horietako gehienek, Poloniara. Hain justu, auzi horretaz aritu da gaur Pawel Bossernaker Poloniako Barne ministrordea, eta adierazi du egoera «oso zaila» espero dutela datozen asteetarako; hori bai, prest agertu da errefuxiatuei laguntzen jarraitzeko, «betebehar morala» dela uste baitu.
UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren arabera, jada bi milioi herritar baino gehiago atera dira Ukrainatik, eta gehiago izatea ere espero dute datozen egunetan; kopurua lau milioira igoko dela aurreikusi zuten iragan astean.
Iheslariak «eremu seguruetara» eraman behar dira
CICR Gurutza Gorriaren Nazioarteko Batzordeko eledun Ewan Watsonen iritziz, ezinbestekoa da ebakuaturiko zibilak «eremu seguruetara» eramatea, eta adibidetzat jarri du Mariupol, hango egoera «apokaliptiko» gisara deskribatu baitu gaur emandako agerraldian.
Watsonen arabera, zibilak informatu beharra dago, horiek jakin dezaten bidaia zer baldintzatan egingo duten eta nora joango diren, kasurako: «Egoera oso larriak bizitzen ari gara. Berriz ere dei egiten diegu gatazkako alde guztiek nazioarteko zuzenbidea errespetatzera. Egoera onartezina da».
Osasunaren ikuspuntutik ere egoera ez da ona, OME Osasunaren Mundu Erakundeak gaur azaldu baitu azpiegituren kontrako erasoak «azkartu» egin direla egunotan, eta medikuntza hornidura geroz eta gutxiago baitituzte.
Zehazki, OMEren Europarako zuzendari Hans Klugek esan du Ukrainako osasungintza «presio handia» jasaten ari dela: «Sendagai eskasia dago bizitzak salbatzeko. Kasurako, oxigenoa, anestesia, odol produktuak, babes pertsonalerako materiala eta intsulina».
OMEren datuen arabera, Errusiaren inbasioa hasi zenetik hamasei eraso egin dituzte osasun azpiegituren kontra —ospitaleak, anbulantziak eta osasun zentroak—, eta horietan gutxienez bederatzi lagun hil dira; informazio hori eman arren, erakundeak orain arte ez du esan nor den erruduna.
Krimearen eta herri errepubliken estatusa
Arlo politikoan, Errusiaren inbasioa hasi zenetik lehen aldiz, Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak atea ireki dio Krimearen eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken estatusaz Errusiarekin hitz egiteari.
Ameriketako Estatu Batuetako ABC telebista kateari emandako elkarrizketa batean, Zelenskik adierazi du Kremlinekin «eztabaida» dezaketela horretaz, helburu jarrita «hango herritarrak nola biziko diren» zehazteko akordio bat lortzea.
Vladimir Putin Errusiako presidentearen eskarietako batzuk dira Ukrainak onar ditzala Krimearen anexioa eta Donbassko herri errepubliken independentzia. Horrez gain, Putinek nahi du Kievek uko egitea NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzeari, eta herrialdeak estatus neutrala izatea.
Errusiako eta Ukrainako Atzerri ministroak etzi bilduko dira Ankaran; orain arte inbasioaz izandako bilerarik garrantzitsuena izango da, horretan parte hartuko duten kargudunei erreparatuz gero. Egun berean, Europako Batasuneko agintariak ere elkartuko dira, Frantzian, eta ziurrenik beste neurri batzuk adostuko dituzte Errusiaren aurka. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210524/instituzioek-eta-alderdiek-berdintasunaren-aldeko-mezuak-zabaldu-dituzte.htm | Gizartea | Instituzioek eta alderdiek berdintasunaren aldeko mezuak zabaldu dituzte | Eusko Jaurlaritzaren gobernu kontseiluak adierazpen bat onartu du: EAEko Berdintasun Legearen garrantzia aldarrikatu eta gizartearen engaiamendua eskatu du. EAJk berdintasunaren aldeko lana eta konpromisoa berretsi ditu, eta Ahal Dugu-k feminismoaren aldarrikapenak bere egin ditu. | Instituzioek eta alderdiek berdintasunaren aldeko mezuak zabaldu dituzte. Eusko Jaurlaritzaren gobernu kontseiluak adierazpen bat onartu du: EAEko Berdintasun Legearen garrantzia aldarrikatu eta gizartearen engaiamendua eskatu du. EAJk berdintasunaren aldeko lana eta konpromisoa berretsi ditu, eta Ahal Dugu-k feminismoaren aldarrikapenak bere egin ditu. | Emakumearen Nazioarteko Egunaren harira, adierazpen ugari egin dituzte instituzioetako buruek eta alderdi politikoek. Eusko Jaurlaritzaren gobernu kontseiluak adierazpen bat onartu du egunaren harira, eta Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak irakurri du eguerdian. Adierazpenean, Jaurlaritzak gogorarazi du berdintasunaren alde aurrerapausoak eman diren arren oraindik badela «gizon eta emakumeen arteko egiturazko berdintasun eza». Besteak beste, desberdintasun horren adibide batzuk aipatu ditu agirian: soldata arrakala, emakumeek botere eta erabakiguneetara iristeko dituzten zailtasunak, zaintza eta etxeko lanen banaketa desorekatua eta emakumeen aurkako indarkeria. Eusko Jaurlaritzak «konpromiso irmoa» agertu du benetako berdintasuna lortzeko, eta horren adibide jarri du Eusko Legebiltzarrak onartu berri duen Berdintasun Lege berria. Araua «mugarria» izan dela uste du, eta «eraldaketarako tresna» bilakatzeko lan egingo duela azpimarratu. Jaurlaritzaren iritziz, berdintasun legea bezalako tresnak behar dira aurrera egiteko, baina baita gizarte osoaren «borondatea eta ekarpena» ere. Ildo horretan, gogora ekarri du Emakunde Berdintasunaren eta emakumeen aurkako indarkeriarik gabeko gizarte baten aldeko herri ituna bultzatzen ari dela. Erantsi du ezinbestekoa dela berdintasunaren aldeko pausoak bizkortzea, eta gizarteari norabide horretan engaiatzeko galdegin dio.
Goizean, Artolazabal elkarrizketatu dute Euskadi Irratian, eta bere departamentuak Martxoaren 8rako prestatu duen kanpaina azaldu du. Esplikatu duenez, kanpainarekin «emakumeek jasaten duten diktaduraren gordinkeria» erakutsi nahi dute, eta gaiari buruz gizartea zuzenean interpelatu. «Emakumeek eta, bereziki, neska gazteek, presio handia jasaten dute beren gorputzen eta itxura fisikoaren gainean. Gorputzen «nahitaezko perfekzioa», ezarritako «edertasun kanon zorrotzak» edota «hipersexualizazioa» aipatu ditu Artolazabalek. «Erreakzionatzeko garaia» dela esan du, nesken autoestimuari, osasunari eta munduan duten posizioari zuzenean eragiten dieten mezuak saihesteko garaia, alegia. Indarkeria matxistaren biktima diren emakumeentzako telefono bidezko arreta zerbitzuaren zenbait datu ere eman ditu Artolazabalek. Iaz, Satevi programan (900-840 111 arreta telefonoan) 2.955 dei jaso ziren, eta horietatik 2.159 biktimek beraiek egin zituzten. 60 urtetik gorako emakumeek egindako dei kopuruak gora egin du, bai eta azken hamarkadan indarkeria matxista pairatzen ari diren andrazkoen kopuruak ere. EAJren Euzkadi Buru Batzarrak, berriz, adierazpen bat kaleratu du Martxoaren 8a dela eta. Jeltzaleek Genero berdintasuna gaur, etorkizun jasangarri baten alde lelopean ospatuko dute aurten Emakumeen Nazioarteko Eguna; hain justu, Nazio Batuen Erakundeak aukeratutako lema da hori. «Ez dago garapen iraunkorrik benetako berdintasunik gabe. Horregatik, 2030 Agendaren helburuekin bat eginez, aldarrikatzen dugu ezinbestekoa dela emakumearen papera, ahotsa eta errealitatea kontuan hartua izan dadin, gizarte justuago eta jasangarriago baten eraikuntzan». EBBk adierazpenean azpimarratu duenez, aurtengo Martxoaren 8an garrantzi berezia izango du Eusko Legebiltzarrak onartu berri duen Berdintasun Legeak, berdintasunaren alde eta indarkeria matxistaren aurka «jauzi kualitatiboa» egiteko modua emango duelako arauak. Halaber, EAJk emakumeen eta gizonen berdintasunaren aldeko lana eta konpromisoa berretsi ditu: «Berdintasun politikak funtsezko elementua dira, are gehiago COVID-19ak eragindako krisialditik irteten ari garen honetan, gizarte jasangarri eta justu bat eraikitzeko garaian». Zaintzaren ikuspegitik, emakumeek jasaten duten karga «neurriz kanpo» areagotu denez, EAJk berretsi egiten du «kontziliazio erantzukidea» eta zaintzaren eremuan berdintasuna sustatzeko politiken beharra. Ahal Dugu alderdiak, berriz, manifestu bat kaleratu du, Arrazoi ugari daude izenburupean. Testuan, ohartarazi dute pandemiak handitu egin dituela emakume eta gizonen arteko arrakalak, datuek erakusten dutenez: «Emakumeen eta gizonen arteko erabateko parekotasuna ez da 2058ra arte lortuko; helburu hori pandemiaren aurreko azterketarekin alderatuta, hiru urtetan luzatu da berdintasuna lortzeko epea». Horrekin batera, emakumeek egunero eta leku guztietan jasaten duten indarkeria matxistak amaitzea premiazkoa eta lehentasunezkoa dela azpimarratu du. Ahal Dugu-ren iritziz, COVID-19aren pandemiatik eta, oro har, «patriarkatuak berekin dakarren gaixotasun sozialaren pandemiatik» soilik atera ahal izango da «ikuspegi feminista intersekzionala» aplikatzen bada arlo guztietan. Hala, herritar guztiei dei egin diete bat egin dezaten mugimendu feministak egindako aldarrikapenekin eta deialdiekin, Martxoaren 8an ez ezik, baita urte osoan ere. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210525/alda-mugimenduak-txalotu-egin-du-euskal-elkargoak-konpentsazioari-buruz-hartutako-erabakia.htm | Gizartea | Alda mugimenduak txalotu egin du Euskal Elkargoak konpentsazioari buruz hartutako erabakia | Ekainetik aitzina konpentsazio neurria ezarriko zaie turismorako bizitegiei Ipar Euskal Herrian. Mugimenduaren ustez, erabakiak «etxebizitza turistikoen tsunamia geldituko du». | Alda mugimenduak txalotu egin du Euskal Elkargoak konpentsazioari buruz hartutako erabakia. Ekainetik aitzina konpentsazio neurria ezarriko zaie turismorako bizitegiei Ipar Euskal Herrian. Mugimenduaren ustez, erabakiak «etxebizitza turistikoen tsunamia geldituko du». | Euskal Hirigune Elkargoak turismorako bizitegiei buruz hartutako erabakia «garaipen soziala eta ekologikoa da». Hala esan dute gaur Alda mugimenduko bozeramaileek; ekainetik aitzina konpentsazio neurria ezarriko zaie turismorako bizitegiei Ipar Euskal Herrian, eta, mugimenduaren ustez, horrek «etxebizitza turistikoen tsunamia geldituko du».
Gainera, iragarri dute alokairu apaleko bizitokiak kudeatzen dituen erakundeko hauteskundeetara aurkeztuko dela Alda. Zerrenda osatuko dute; azaroaren 15etik abenduaren 15era iraganen dira. Etxebizitza sozialetan bizi diren herritarrei dei egin diete berengana hurbiltzeko: salatu dute gaur egun eskasa dela parke soziala, eta beharra dutenentzat ere «zaila» dela baten eskuratzea. Batez beste, gehienezko itxarote epea hiru urtekoa da, baina Aldakoek segurtatu dute geroz eta herritar gehiago hurbildu zaizkiela «lau, bost, sei urtez» goaitatu ondoan.
Horretaz gain, konpentsazioa betetzen ote den segurtatzeko kontrol lana egitea galdetu dio Aldak Elkargoari. Aurrerantzean ere zenbaketa lana egiten segituko dute, neurriaren ondorioak zein diren neurtzeko.
Bestalde, urte osoko alokatzeak bultzatzeko zerga sistema iraultzea beharrezkoa dela uste dute Aldakoek. Izan ere, salatu dute gaur egun etxe turistikoak dituzten jabeek zerga abantaila gehiago dituztela urte osoko alokairuak egiten dituztenek baino. Gainera, urte osoko alokatzeak laguntzeko jadanik badiren egitasmoak ezagutaraztea eskatzen diete erakunde publikoei, jabeak eta alokatzaileak laguntzeko.
Konpentsazio neurria
Etxebizitzaren gaiak izan duen bilakaerak kezka eta ezinegona eragin ditu azken hilabeteetan. Azaroaren 20an 8.000 pertsona mobilizatu ziren Baionan, eta eskaera zehatzak egin zizkieten Euskal Elkargoari eta Frantziako Estatuari. Joan den larunbatean eman zuen lehen erantzuna elkargoak, turismorako bizitegiei konpentsazio neurria ezartzea erabakita. 220 hautetsik parte hartu zuten bozkan, eta horietarik 169k eman zuten aldeko bozka. Heldu den ekainetik aitzina, turismorako bizitegi bat alokagai duten jabeek urte osorako beste bizitegi bat eskaini beharko dute konpentsatzeko, hiri berean eta gutxi gorabehera ezaugarri berekoa. Etxebizitza nagusia urtean 120 egunez baino gehiagoz alokatzen duten jabeei dagokie neurria, baita bigarren etxebizitza aldi baterako alokairuan eskaintzen dutenei ere. Norbanakoei eta enpresei dagokie neurria.
Bi salbuespen ezarri dituzte. Urtean zehar bederatzi hilabetez ikasleei alokatzen dieten jabeek gainerako hiru hilabeteetan turismorako baliatu ahalko dute. Turismorako etxea beren etxebizitza nagusiaren eraikin berean duten jabeak ere salbuetsiak izanen dira. Etxebizitza «tentsioan» dagoen Lapurdi kostaldeko 24 herritan aplikatuko da neurria.
Daniel Olzomendi Turismo gaietarako Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariordeak aurkeztu zuen proposamena. «Azken 30 urteetan erabateko lerratzea izan da; ezin dugu horrela segitu». Haren hitzetan, azken bost urteetan izan da gorakadarik handiena. Jabe anitzek alokairuan zituzten etxebizitzak berreskuratu dituzte, turismora bideratzeko.
Hautetsi andanak babestu zuen neurria, ezker zein eskuinekoek. Hala, Maider Arostegi Miarritzeko (Lapurdi) auzapez eta Errepublikanoetako auzapezak bere herriko adineko emazte baten adibidea eman zuen: bizitegia alokatzen zion jabeak etxebizitza berreskuratu nahi izan du, turismorako baliatzeko. Horrelako adibideak anitz direla baieztatu zuten batek baino gehiagok.
Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariak BERRIAri errandakoaren arabera, neurria Administrazio Auzitegira eramateko mehatxua egin diote turismorako bizitegiak eskaintzen dituzten plataformek.
Kotte Ezenarro Hendaiako (Lapurdi) auzapeza izan zen kontrako ahotsa altxatu zuten bakarrenetako bat. «Zinezko arazo bati» ematen zaion «erantzun okerra» da, adierazi zuen. Guillaume Barucq Miarritzeko hautetsiak ere kezkak agertu zituen neurriak eman ditzakeen emaitzei buruz, baita Donibane Lohizuneko hautetsiek ere. Emmanuel Alzuri Bidarteko auzapezak, bestalde, neurria babestu zuen, ezarri dituen salbuespenekin «oreka bat» lortu dutela ebatzita. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210526/kote-cabezudo-laquoni-nintzen-orkestra-zuzendariaraquo.htm | Gizartea | Kote Cabezudo: «Ni nintzen orkestra zuzendaria» | Fiskalaren galderei erantzuten hasi da argazkilaria, hamazazpi modelok jarri dizkioten salaketak direla eta | Kote Cabezudo: «Ni nintzen orkestra zuzendaria». Fiskalaren galderei erantzuten hasi da argazkilaria, hamazazpi modelok jarri dizkioten salaketak direla eta | Gipuzkoako Probintzia Auzitegian Kote Cabezudoren aurkako epaiketa hasi da. Akusatuak hartu du hitza. Esana zuen soilik fiskalaren galderei erantzungo ziela, eta halaxe egin du: haren galderak eta defentsako abokatuenak erantzun ditu. Biluzien argazkiak-eta egin izan dituzten artista batzuen gaineko mirespena erakutsi izan du Cabezudok; haienarekin ere alderatu izan du bere lana, eta horien harira egin dizkio fiskalak lehen galderak. Lan horietako batzuk «haur pornografiatzat» hartu izan direla esan dio fiskalak, horren gaineko sententziak badirela. Baina Cabezudok adierazi du argazkilari horiek erakusketak egin izan dituztela museotan-eta, liburuak ere egin izan dituztela, eta ezin direla txartzat hartu. Gizartearen begirada aldatu dela argudiatu du. «Orain dela hamar-hamabi urtetik hona, inork ez du deus jakin nahi biluziez», argudiatu du: «Ez daude ondo ikusita». Egindako galderez harago ere, behin eta berriz saiatu da bere estudioan argazkiak nola egiten zituen azaltzen. Emakumeak «zuzendu» egiten zituela argudiatu du: «Ni nintzen orkestra zuzendaria». Modeloek, ordea, zer egingo zuten «beti» jakin zutela azaldu du, kontratuak izenpetzen zituztela informazio horrekin, eta, adingabeen kasuan, gurasoek ere jakiten zutela beti dena. Hainbat modelorekin eta haien gurasoekin eta gertukoekin izandako harremanei buruzko xehetasunak ematen ahalegindu da akusatua, harreman horien joritasuna nabarmentze aldera. «Egongo da jendea munduan argazki hauek gogoko ez dituena», azaldu du Cabezudok. Baina horren atzean erlijioa eta «muturreko» ikuskerak egon daitezkeela adierazi du. Fiskalak galderak egin dizkio, banaka, salaketak jarri dituzten modelo guztien inguruan. Hamasei andreren ordezkaritza du denera fiskalak; akusazio partikularrak, berriz, hamazazpirena, baina horietako lauk salatutako delituak preskribatuta daude. Zenbait gauzaz ez dela akordatzen esan du akusatuak, eta ahaleginak egin ditu galderak bere erara erantzuteko, erretratugile gisa lan egiteko zuen modua zein zen azaltze aldera, bereziki, xehetasun horietan indarra jartze aldera. Ukatu egin du inoiz argazki «pornografikoak» egin izana. «Gaur egun denari esaten zaio pornografia», deitoratu du. «Sentsualtasunarekin» lotutako argazkiak egiten zituela esan du, deus «desatseginik» ez dela agertzen horietan. Modeloei egindako sexu erasoei buruz ere galdera egin dio fiskalak, baina ukatu egin ditu. Galderak egin dizkio akusatuari bere informatika ezagutzei buruz ere, argazki asko Interneten-eta zabaltzen baitzituen gero, baina urriak direla esan du. Adierazi du, halaber, sarean zabaldutako zenbait argazki erretiratzen saiatu zela, bereak ez ziren plataformetan zeudelako, baina ezinezkoa izan zitzaiola. Goraipatu egin du bere burua esanez modeloekin izenpetzen zituen kontratuen arabera modua izango lukeela egiten zizkien erretratuak gero «hirugarrenei» saltzeko. «Baina ez nuen inoiz ere horrelakorik egin». Ez dira «txotxongiloak» Bere lan egiteko era zein zen azalduta, egotzi dizkioten delituen gaineko erantzukizuna zuritu nahi izan du argazkilariak. Esan du andreak ez zirela «txotxongiloak» bere estudioan. Garai batean izan zuen famari ere hainbat aipamen egin dizkio, adieraziz modeloetako askok argazki saio ugari egin zituztela berekin, urte askotako harremana izan zutela elkarrekin. Nabarmendu nahi izan du, baita ere, harreman ona izan duela modelo horietako askorekin. «Denera, gizon eta emakume, 600 modelo baino gehiagori egin dizkiet erretratuak», zehaztu du. Horiek horrela, salaketa jarri duten andre modeloen egoera psikologikoari ere erreparatu nahi izan dio, argudiatuz haurtzaroan sorburua duten arazo «pertsonalen» ondorioz erabaki dutela bere aurka egitea. UNED urrutiko unibertsitatean psikologia ikasketak egiten ari dela argudiatu du, eta horretan oinarritzen dela hori esateko. Cabezudok deklaratuta, eten bat izango du orain epaiketak. Bihar ekingo diote berriro; argazkilariaren kontrako salaketak jarri dituzten andreek hartuko dute hitza. Gaurko saioa eta gero, akusazio partikularra daraman abokatuak hitza hartu du kazetarien aurrean: adierazi du akusatuak epaimahaiaren esandakoak atzera botatzeko «ebidentziak» aurkeztuko dituztela datozen asteetan auzitegian. Gogorarazi behar da orain dela bederatzi urte jarri zutela lehen salaketa argazkilariaren kontra. Lehen urteetan motel joan zen auzibidea; kartzelan sartzeko lehen eskeen aurrean ere libre geratu zen akusatua, baina jada ia lau urte daramatza preso. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210527/nigerian-gutxienez-60-pertsona-hil-dituzte-eraso-batean.htm | Mundua | Nigerian gutxienez 60 pertsona hil dituzte eraso batean | Kebbi estatuan gertatu da erasoaldia, Nigeriako ipar-mendebaldean. Eremuko agintariek zabaldutako informazioaren arabera, ez da jakina erasotzaileak nor diren. Hildakoak tokiko milizietako kideak dira. | Nigerian gutxienez 60 pertsona hil dituzte eraso batean. Kebbi estatuan gertatu da erasoaldia, Nigeriako ipar-mendebaldean. Eremuko agintariek zabaldutako informazioaren arabera, ez da jakina erasotzaileak nor diren. Hildakoak tokiko milizietako kideak dira. | Gutxienez 60 lagun hil dituzte igande gauean Nigeriako Kebbi estatuan izandako erasoaldi batean. Tokiko agintariek jakinarazi dutenez, erasotzaileak identifikatu gabeak dira; ez dakite nor diren. Aldiz, zehaztu dute hildako guztiak tokiko milizietako kideak direla. Diotenez, erasotzaileek hainbat pertsona bahitu zituzten aurrena, baita aziendako hainbat animalia lapurtu ere. Horren berri izandakoan, bost herritako milizietako kideek operazio bat abiatu zuten «gaizkile» horiek atzemateko. Gatazka horren ondorioz hil dira horietako 60 inguru.
Kebbiko Poliziako buru Nafiu Abubakarrek adierazi duenez, hiltzaileak Nigerreko operazio militarretik ihesean zebiltzan. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210528/masmovilek-eta-orangek-batzeko-prozesua-hasi-dute.htm | Ekonomia | Masmovilek eta Orangek batzeko prozesua hasi dute | Biek erdibana kontrolatuko duten enpresa bat sortuko dute. Orangeren esku geratzen da aurrera begirako salmenta. Iaz, Masmovilek Euskaltel erosi zuen. | Masmovilek eta Orangek batzeko prozesua hasi dute. Biek erdibana kontrolatuko duten enpresa bat sortuko dute. Orangeren esku geratzen da aurrera begirako salmenta. Iaz, Masmovilek Euskaltel erosi zuen. | Orange eta Masmovil negoziatzen hasi dira Espainian dituzten negozioak batzeko; helburua litzateke bi operadoreen artean %50ean kontrolatutako joint venture —epe luzerako enpresa bateratu bat— sortzea. Biak batuta, Espainiako lehen telefonia operadorea bihurtuko lirateke.
Azken bi hamarkadetan Espainiako telekomunikazioen sektorean egin den fusiorik handiena izango litzateke: Vodafonek 2014an Ono erosi zuen, 7.200 milioi euroren truke; 2015ean, Orangek Jazztel erosi zuen, 3.300 milioirengatik; eta iaz Masmovilek gauza bera egin zuen Euskaltelekin, 2.000 milioiren truke. Bi enpresek espero dute prozesua 2023ko bigarren hiruhilekoan bukatzea, behin administrazioaren, konpetentziaren eta erregulazio agintarien baimena lortuta.
Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak ontzat jo du operazioa, gauzatzen bada «Euskaltel enpresa handi bateko kide» izango delako, eta horren eskutik teknologia berrienak eskurago izango omen dituelako. Tapiak ziurtatu duenez, Masmovilek agindu dio Euskaltel markari eta enpresaren egiturari eutsiko dietela. Konpromiso horien artean daude egoitzak eta lantaldea Bizkaian jarraitzea eta enplegua erregulatzeko espedienterik ez egitea gutxienez 2026. urtera arte.
Erakunde berriak 19.600 milioi euroko balorazioa izango luke; Orangerena 8.100 milioi eurokoa da, eta Masmovilena, 11.500 milioikoa, Euskaltel barne. Masmovilen balorazioa handiagoa den arren, akordioak jasotzen du ea Orangeren kontrolpean egongo litzatekeen salmenta eskaintza publiko bat egiteko aukera.
Operadore handien artean Masmovil da gazteena, eta bera da azken urteetan mugimendu gehien egin duena. Apirilean, zenbait iturrik ia egintzat eman zuten Vodafoneren eta Masmovilen arteko fusioa, baina azkenean Orangerekin egin du akordioa. Orain arte, lehiari buruzko Europako legedi gogorrak oztopatu egin ditu bat egiteak, baina Europako Batasuneko Auzitegi Orokorrak iaz emandako ebazpen batek erraztu egin ditu.
Aldaketa handiak sektorean
Masmovil Andoainen (Gipuzkoa) sortu zen, baina egun Madrilen du egoitza, eta Jersey uharteko paradisu fiskaleko bi inbertsio funtsek kontrolatzen dute. Iaz, Euskaltel erosita, Hego Euskal Herriko lehen telefonia operadorea bihurtu zen, Movistar, Vodafone eta Orangeren gainetik. Euskaltelez gain, Hego Euskal Herrian soilik aritzen den Guuk operadorearen jabea ere bada. Legez, gehienez lau operadore handiek gehi Euskaltelek (zuntzean) jardun dezakete Hego Euskal Herriko sarean. Aritzen diren besteek —operadore birtual edo alternatiboek— konpainia nagusien sareak araututako prezioan alokatuz funtzionatzen dute.
Azken urteetako joera merkatuaren dibertsifikazioa izan da, konpetentzia handiagatik. Kalkulatzen da azken hamarkadan diru sarreren heren bat inguru galdu dutela konpainia handiek. Gainera, zerbitzuaren kalitatearen ikuspegitik, denbora asko zeramaten ezer bereizgarririk eskaini gabe, eta bezeroak erakartzeko modu bakarra prezio politika oldarkorrera batzea izan da. Azken urteetan, operadore alternatiboekin lehiatzeko konpainia handiek kostu apaleko markak sortu dituzte edo konpainia txiki horietako batzuk erosi.
Adituen arabera, sakoneko mugimendu bat gertatzen ari da sektorean. Kontzentraziorako joera nagusitzen ari da, 5G teknologia dela eta. Operadoreak behartuta sentitzen dira inbertsio handiak egitera. Era berean, bestelako negozio esparru batzuetan hasiak dira: txikizkako bankan, aseguruetan, energietan... Zerbitzu anitzeko enpresa bihurtzea da telefono operadoreen helburua. Baina, haiena bezala, baita beste sektore batzuena ere. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210529/atzio-orexa-lan-asko-eginez-baina-dena-oso-azkar-eta-erraz-joan-da.htm | Gizartea | Atzio Orexa: «Lan asko eginez, baina dena oso azkar eta erraz joan da» | Eslovakiara joan diren lau furgoneten egitasmoan parte hartu du Atzio Orexak. Ekinbidearen nondik norakoak kontatu dizkio BERRIAri. | Atzio Orexa: «Lan asko eginez, baina dena oso azkar eta erraz joan da». Eslovakiara joan diren lau furgoneten egitasmoan parte hartu du Atzio Orexak. Ekinbidearen nondik norakoak kontatu dizkio BERRIAri. | Ukrainako guda lehertu zenean zerbait mugitu zen Atzio Orexa Nergroup taldeko Gizarte Konpromisoko proiektuen koordinatzailearen barnean. Kezkaz begiratzen zion gertatzen ari zenari, eta, hori ikusirik, modu batean edo bestean laguntzeko beharra sentitu zuen. «Azkar eta arin zerbait antolatuko bagenu, ez litzateke gaizki egongo, ez?» galdetu zion bere buruari, eta, buelta gehiago eman gabe, Nergroupeko beste lagun bati kontatu zion bururatu zitzaion ideia. «Hasieratik argi ikusi genuen material bilketa egin behar genuela, baina normalean egiten ez dugun moduan. Oraingoan hornitzaile handiengana jo behar genuen, haiek eman dezaketena eskatuz», kontatu du.
Materiala biltzeaz gain, hainbat furgonetatan Ukrainako muga ingurura joateko gidari bila ere hasi ziren: «Harri bati ostiko bat eman, eta bi gidari genituen; gero baziren hiru, gero lau... Halako batean, zortzi genituen. Lan asko eginez, baina dena oso azkar eta erraz joan zen». Martxoaren 5ean abiatu ziren Eslovakiara, lau furgonetatan, eta, hiru egun errepidean igaro ostean, atzo iritsi ziren helmugara: goizean goiz iritsi ziren Kosicera, Ukrainako mugatik 60 bat kilometrora dagoen hirira. Bertan, haiek hiru egunez gidatutako furgonetetara igoko ziren 26 ukrainar iheslariak ezagutu zituzten: hemeretzi heldu eta zazpi haur. Baita hiru zakur eta bost katu ere.
Beste bidaia bat
«Sartu furgoneta batean, eta 2.500 kilometro egingo dituzu, ezagutzen ez dituzun pertsona batzuekin, ezagutzen ez duzun toki batera». Horrela laburbildu du Nergroupeko Gizarte Konpromisoko proiektuen koordinatzaileak ukrainar iheslariak furgonetetara igotzeko orduan sentitu izan dezaketena. Ulertzen du «mesfidantza» apur bat egotea; izan ere, bigarren bidaia da haientzat; bigarrena, lehena gerratik ihesi egin ostean. «Ez da erraza beste bidaia bat hastea; oraingoan, 26 pertsona horientzat. Logela berri batzuetan, etxe berri batzuetan, ingurune berri batzuetan, hizkuntza berriekin, ohitura berriekin...», aitortu du.
Ikusi gehiago: Bizitza oso bat maletan sartuta
Ukraina eta Eslovakia arteko mugara joan dira laguntza eskaintzera, Ukraina eta Polonia artekoan iheslari asko bai, baina gobernuz kanpoko erakunde asko ere badaudelako, eta laguntza saretuago dagoelako. «Eslovakiara ere ukrainar asko joaten ari dira, eta laguntza behar dute», azaldu du Gizarte Konpromisoko proiektuen koordinatzaileak. Halaber, azpimarratu du ukrainarrei laguntzeko ekinbide hau ez dela ekintza bakana Nergroup taldearentzat: elkarteko enpresek 11 urte daramatzate irabazien %5 elkartasun eta gizarte proiektuetarako baliatzen, eta langileek lanerako denboraren %2 eskaintzen diete. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210530/proiektu-pilotu-bat-martxan-da-irunerriko-autobusen-gaueko-zerbitzuan-emakumeak-nonahi-jaitsi-ahal-izateko.htm | Gizartea | Proiektu pilotu bat martxan da Iruñerriko autobusen gaueko zerbitzuan emakumeak nonahi jaitsi ahal izateko | Villavesen N10 linean ezarriko dute zerbitzua, behin-behinean, irailaren 8ra arte | Proiektu pilotu bat martxan da Iruñerriko autobusen gaueko zerbitzuan emakumeak nonahi jaitsi ahal izateko. Villavesen N10 linean ezarriko dute zerbitzua, behin-behinean, irailaren 8ra arte | Iruñerriko Mankomunitateak proba pilotu bat abiatuko du gaur eskualdeko hiri garraioko gaueko zerbitzuan: emakumeek aukera izanen dute nahi duten tokian jaisteko, hurrengo geltokira iritsi beharrik gabe. Oraingoz, N10 gaueko linean ezarriko dute zerbitzua (Iruñeko Nafarroako Gorteen kaletik Sarriguren herriraino doan villavesa), ekainaren 8ra arte.
Gaur goizean aurkeztu dute egitasmoa Iruñerriko Mankomunitateko lehendakari David Campionek eta SCPSAko Ingurumen Sentsibilizazioaren arloko buru Carmen Villanuevak. Azaldu dutenez, eskaeraren araberako tarteko geldialdien helburua da «erabiltzaileen segurtasuna eta irisgarritasuna hobetzea, genero ikuspegi batetik». Zehaztu dute, halaber, geldialdi horiek soil-soilik autobusetik jaisteko direla, ez igotzeko, eta emakumeek baino ezin dituztela eskatu.
Eskaeraren araberako geldialdien sistema berria erabiltzeko, emakumeek eskatu beharko dute autobusera igotzean, edo jaitsi baino bi geraleku lehenago, gidariari adierazita non jaitsi nahi duen. Horretarako, jarraibide batzuk ere eman dituzte Iruñerriko Mankomunitateko arduradunek: «Geldialdia eskatu duen emakumea edo emakume taldea lehenbiziko lerroetan eseriko dira; gidariak aukeratuko du non gelditu autobusa, bide segurtasuna eta herritarren segurtasuna aintzat hartuta, eta ibilgailutik ateratzeko aurreko atea erabiliko da, mugikortasuna murriztua duten pertsonen kasuan izan ezik».
Hiru hilabeteko proba pilotuak balioko du, gainera, «zerbitzuaren eskaera ebaluatzeko» eta baita zerbitzuaren beraren erabilgarritasuna egiaztatzeko ere, «beharrezkoa balitz, hobekuntzak ezartzeko». N10 linea aukeratu dute proba egiteko, «gaueko hiru autobusen artean eskaera handiena duena delako», hirigintza tipologiagatik eta linea hori erabili ohi dutenak direlako zerbitzuaren «publiko objektiboa».
Iruñerriko Mankomunitateak eta TCC garraio enpresak zerbitzuaren jarraipena eginen dute, eta ekainaren 8tik aurrera ebaluatuko dituzte proba pilotuaren emaitzak, «beharrezkoak diren doitzeak egin eta gaueko beste linea batzuetara zabaltzea baloratzeko xedez». |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210531/salatu-dute-ertzaintzak-pablo-gonzalezen-aldeko-pankartak-erretiratu-dituela-san-mamesetik.htm | Gizartea | Salatu dute Ertzaintzak Pablo Gonzalezen aldeko pankartak erretiratu dituela San Mamesetik | Donbassen aldeko Euskal Herriko batzordeak egin du salaketa. | Salatu dute Ertzaintzak Pablo Gonzalezen aldeko pankartak erretiratu dituela San Mamesetik. Donbassen aldeko Euskal Herriko batzordeak egin du salaketa. | Pablo Gonzalezen atxiloketaren berri izan zenez geroztik, kazetariaren alde ezin konta ahala mezu zabaldu dira Euskal Herrian barna. Ugariak eta aski jendetsuak izan dira deituriko manifestazioak. Atzo, bada, zenbait herritarrek ligako futbol partidak baliatu zituzten aldarriak ozentzeko. Hain zuzen, Athleticek Levante hartu zuen etxean, San Mamesen, eta zale batzuek Gonzalezi babesa azaltzeko pankartak eskegi zituzten harmailan, neurketa hasterako. Ordea, mezuak ez zuen iraun partidak adina. Donbassen aldeko Euskal Herriko batzordeak salatu duenez, Ertzaintzak pankarta kentzera behartu zituen zaleak, baita mehatxatu ere.
Ikusi gehiago: «Espioitza» egotzi diote Pablo Gonzalez kazetariari
Pablo Gonzalez askatzea galdegin zuten zaleek pankartan, baita haren kontrako «sorgin ehiza» gelditu dadila exijitu ere. Gerraren gaineko mezu gehiago ere bazituzten pankartetan idatziak. «Gerrak zortzi urte daramatza», zioen horietako batek, eta datu bat zen hari erantsia: «15.000 hildako Donbassen». NATOren jarrera kritikatu zuten, halaber.
Zaleek salatu dute Ertzaintzak mehatxu egin ziela, esanez bertan behera utziko zitzaiela klubaren bazkidetza, eta, gainera, salaketa administratiboa jarriko zitzaiela pankarta hori zelaiko harmailan erabiltzeagatik. Klubak erakutsitako «hipokrisia» gaitzetsi dute zale horiek, baita adierazpen askatasuna «ukatu» izana ere. Gainera, gogora ekarri dute San Mamesek Ukrainaren koloreez argiztatu zuela zelaia orain dela hamar egun.
Ikusi gehiago: Eusko Jaurlaritzak epaiketa justua eskatu du Pablo Gonzalezentzat |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210532/eusko-jaurlaritzak-epaiketa-justua-eskatu-du-pablo-gonzalezentzat.htm | Gizartea | Eusko Jaurlaritzak epaiketa justua eskatu du Pablo Gonzalezentzat | Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria harremanetan jarri da Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentearekin, Espainiako Gobernua ere Gonzalezen atxiloketaz kezkatu dadin. | Eusko Jaurlaritzak epaiketa justua eskatu du Pablo Gonzalezentzat. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria harremanetan jarri da Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentearekin, Espainiako Gobernua ere Gonzalezen atxiloketaz kezkatu dadin. | Eusko Jaurlaritzak epaiketa «justu eta azkar bat» eskatu du Pablo Gonzalez kazetari bizkaitarrarentzat. Errusiako inteligentzia militarreko zerbitzuentzat espioitza lanak egitea egotzita, Ukrainako mugatik gertu dagoen Rzewov hirian atxilotu zuten. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria harremanetan jarri da Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentearekin, Espainiako Gobernua ere Gonzalezen atxiloketaz kezkatu dadin.
Joan den astelehenean atxilotu zuten Gonzalez. Naiz, Público, La Sexta eta Efe hedabideetan kolaboratzen du, besteak beste, eta Poloniatik iritsitako migratzaileen berri ematera joana zen hara. Atxilotu zutenetik, inkomunikatua izan dute Gonzalez, haren abokatuak ordutik sarritan salatu izan duenez.
Eusko Jaurlaritzaren Gobernu Kontseiluaren bileraren ostean egindako agerraldian, Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak jakinarazi du atxilotu zutenetik Jaurlaritza harremanetan egon dela haren familiarekin eta Espainiako Gobernuarekin: Espainiari baitagokio laguntza kontsularreko lanak egitea. «Bat egiten dut Mugarik Gabeko Erreportariak agentziak esandakoarekin. Kazetariaren lanbidea aldarrikatu behar da, eta, Pablo Gonzalezen abokatuaren laguntzarekin, epaiketa justu eta azkar bat egin behar zaio Polonian», gaineratu du Artolazabalek.
Eusko Jaurlaritzaren Kanpo Ekintza lanean ari da atxilotutako informatzailearen kasuaren «hurbileko jarraipena» egiteko, Artolazabalek azaldu duenez.
Pablo Gonzalez kazetaria da, Eslaviar Filologian lizentziaduna, eta masterra du Ikasketa Estrategikoetan eta Nazioarteko Segurtasunean. Aditua da Ekialdeko Europako gatazketan. Zenbait hedabidetako berriemaile berezia izan da Ukrainako eta Karabakh Garaiko gerretan. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210533/jaurlaritzak-ez-du-oinarrizko-errenta-babestuko.htm | Ekonomia | Jaurlaritzak ez du oinarrizko errenta babestuko | Zupiriak esan du gaur egungo babes sistema «arrakasta handiko eredua» dela, eta gobernuak nahiago duela hori «sakondu». | Jaurlaritzak ez du oinarrizko errenta babestuko. Zupiriak esan du gaur egungo babes sistema «arrakasta handiko eredua» dela, eta gobernuak nahiago duela hori «sakondu». | Eusko Jaurlaritzak ez du baldintzarik gabeko oinarrizko errentaren lege egitasmoa babestuko Eusko Legebiltzarrean. Bingen Zupiriak gobernu bileraren osteko prentsaurrekoan adierazi du gaur egungo babes sistema «arrakasta handiko eredua» dela eta «emaitza onak» ematen ari dela.
DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta eta bizitzeko gutxieneko diru sarrera dira babes sistema hori osatzen duten bi tresnak, eta Jaurlaritzak nahiago du eredu horietan «sakondu». Jaso berri du, gainera, bigarren diru laguntza horren eskumena; Lanbidek kudeatzen zuen orain arte, baina Espainiako Gobernuarekin akordioa egin ostean, euskal erakundeek kontrolatuko dute prozesu osoa aurrerantzean.
Hain zuzen, Zupiriak adierazi du oinarrizko errentaren lege ekinbideak ez duela gutxieneko diru sarrera hori aintzat hartzen, eta, beraz, «zaharkituta» geratzen dela uste du.
«Indarrean dagoen ordenamendu juridikoak bereizi egiten ditu Gizarte Segurantzako sistema babesteko ekintza publikoa eta gizarte arretako ekintza publikoa», esan du Zupiriak; aurrenekoan kokatuko litzateke bizitzeko gutxieneko diru sarrera, eta bigarrenean DSBE. «Prestazio bakoitza arau jakin batzuen araberakoa da, eta Euskal Autonomia Erkidegoko erakunde komunek sinergiaz eta ahalik eta eraginkortasunik handienarekin bideratu beharreko eskakizunei erantzuten die».
Zupiriak iragarri du, gainera, Jaurlaritzak «oso aurreratuta» duela DSBEren erreforma, zeinak gutxieneko diru sarrera ere aintzat hartuko duen. Aurki bidaliko du Eusko Legebiltzarrera. Arau berri horrek egungo eredua «indartzeko» balioko duela nabarmendu du.
Atxikimendu ugari Herri plataforma batek jarri zuen abian baldintzarik gabeko oinarrizko errentaren egitasmoa. Herri ekinaldi legegilea abiatu zuten, Eusko Legebiltzarrean eztabaidatu eta lege egitasmo bilakatu zedin. Urte hasieran iragarri zuten horretarako beharrezkoak diren sinadurak lortu zituztela: 10.000 da gutxieneko kopurua, eta 22.000 baino gehiago bildu zituzten.
Proposamenak jasotzen du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritar orok jasoko lukeela diru laguntza herritar izate hutsagatik. 900 euro litzateke errenta hori 18 urte baino gehiagoko herritarrentzat; 4 eta 18 urte bitartekoentzat 450 euro, eta 14 urtetik beherakoentzat 270 euro. Azken hiru hilabeteetan Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan bizi izan den edonork jaso ahalko luke, bakarrik bizi ala beste norbaitekin bizi.
Lege egitasmoa tramiterako onartu edo ez bozkatu beharko du lehenik legebiltzarrak; onartuko balu, osoko bilkuran eztabaidatuko beharko dute alderdiek lege proposamen gisara. Ez dute jakinarazi noiz izango den oraindik, edonola ere.
Babesa biltzen ari dira egitasmoaren sustatzaileak bien bitartean, eta hainbat eragile, sindikatu eta alderdiren atxikimendua jaso dute egunotan. Egitasmoa Gasteizko parlamentuan eztabaidatua izan dadin eskatu dute askok. Horien artean daude, besteak beste: EH Bildu, Elkarrekin Podemos, LAB, CCOO, EHNE, UGT eta CGT. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210534/sindikatuek-eta-ikasleek-morez-bete-dituzte-donostiako-kaleak.htm | Gizartea | Sindikatuek eta ikasleek morez bete dituzte Donostiako kaleak | ELA eta LAB sindikatuek mobilizazioetara deitu dute, eta Donostiako eskoletako ikasleak ere manifestazioa antolatu dute hirigunean, Emakumeen Nazioarteko Eguna dela eta. | Sindikatuek eta ikasleek morez bete dituzte Donostiako kaleak. ELA eta LAB sindikatuek mobilizazioetara deitu dute, eta Donostiako eskoletako ikasleak ere manifestazioa antolatu dute hirigunean, Emakumeen Nazioarteko Eguna dela eta. | Manifestazio bat beste baten atzetik. Morez jantzitako emakumeak han eta hemen. Kaleak bustitzen zituzten oihuak nonahi. Protestek esnatu dute gaur Donostia, eta karrikek ez dute bakerik izango egun osoan; manifestazio andana antolatu dute zenbait eragilek. LAB sindikatuak, esaterako, 11:00etan jarri du ordua. Dozenaka emakume bildu dira —langileak eta liberatuak— Gipuzkoako Foru Aldundiaren aurrean protesta egiteko. Guztiek zeramaten zerbait morea soinean; txaleko bat gehienek, Pikete feminista leloarekin. Moreak ziren Gipuzkoa plazako zuhaitzetan jarri dituzten afixak ere; «Bultza! Zaintzaileen lan baldintzei» zioten kartelek. Mezu bera zeukaten banatu dituzten eskuorriek ere. Arbola batetik bestera eskegi dute soka luze bat, eta kordatik zintzilik garbiketarako eskularruak, garbitzaileen arropak... Martxoaren 8an, eskegi egin dituzte emakumeen lanerako arropak.
Giza kate more luze batek inguratu du orduan, pixkanaka, Gipuzkoako Foru Aldundia. Kate horren begi bat zen, hain zuzen, Nani Rodriguez. Etxez etxeko laguntza ematen duen langile bat da, eta «zaintza lanak egiten dituzten langileen eskubideak babesteko» irten da gaur kalera: «Gure lanbidea ikusarazi nahi dugu, eta aldarrikatzen dugu zaintzak publikoa izan beharko lukeela, gaur egun dauzkagun baldintza prekarioak hobetzeko». Bozgorailuetatik zetozen oihuak ez ziren eteten: Zaintzaileak borrokan, Zuen aberastasuna gure miseria eta halako kontsignak ozen entzuten ziren. Txantxibiri herri kantuaren bertsio bat ere abestu dute manifestariek: «Aldundira goazenean, Martxoaren 8a denean, kateekin lotzen gara agintarien aurrean».
Gipuzkoa plazako oihuak ozen entzun dira; Kursaal aurrean ELAk deitutako protestak bezain ozen. Eraikin horren barruan ekitaldia izan dute sindikatu horretako liberatuek, eta, 12:00 inguruan, arduradunak kanpora atera direnean, txalo eta oihu artean hartu dituzte eraikinaren aurrealdean bildu direnek. «Gora borroka feminista!» eta tankerako oihuak entzun dira. Txaloka zebilen Arritxu Arranz zahar etxe bateko langilea ere. «Emakume izate hutsagatik» uste du garrantzitsua dela martxoaren 8an kalera ateratzea: «2017tik borrokan gaude erresidentzietako langileok, eta gizonen eta emakumeen arteko arrakala hori apurtzeko garrantzitsua da gaur hemen egotea».
Hala ere, ez dira luzerako geratu. Berehala hasi dira ELAko logoa zeukaten ikurrinak nonahi agertzen, eta oihal erraldoi batzuk ere atera dituzte protestara bildu direnek. «Gipuzkoako erresidentziak borrokan» zioen afixa erraldoi horietako batek. Aurrealdean zeramaten pankartak, berriz, zaintza publikoa aldarrikatzen zuen «denontzat». Bidea trabatu, eta Zurriolako zubitik igarota, erdialderako bidea hartu du manifestazioak. Ozen oihukatuz zebilen Maialen Aranburu, ELAko liberatua: «Zaintza zerbitzuen duintzea eta publikotasuna aldarrikatu nahi ditugu, horrela bertako langileen lan baldintzak ere hobetzeko».
Gipuzkoa plazan bukatu dute protesta ELAko manifestaziora bildu direnek ere; LABeko protesta bukatua zen jada, baina oraindik zuhaitzetan ikus zitezkeen arrastoak. Guztiak bildu dira foru aldundiaren aurrean, eta Zutik emakumeak kantua abestu dute.
ELAren protesta bukatzerako, erdialdean beste oihu batzuk entzuten ziren jada. Oraingoan, neska gazteek hartu dute Bulebar ingurua. Kartoiz eta errotuladorez egindako afixekin zioan neska talde bat, protesta harrapatu nahian. «Egun garrantzitsua da emakumeen eskubideen alde borrokatzeko, eta ikastolatik protestetara etortzeko aukera eman digute», esan du Zurriola ikastolako Ane Odriozolak. Ikasle Sindikatuak deitu du protestara, eta Donostiako zenbait eskolatako ikasleak batu ditu Bulebarrean. Ahots urratuek «Martxoaren 8a egunero da» zioten. Kiosko aurrean geratu dira, eta antolatzaileek azaldu dute beharrezkoa dela «indarkeria matxistaren, justizia patriarkalaren, LGTBIfobiaren eta faxismoaren aurka» borrokatzea. Arduradunek bozgorailuetatik esaten zutenari adi-adi zegoen Altza institutuko Ainhoa Gabilondo. Bat zetorren entzuten zuenarekin: «Gaur egun, ezberdintasun oso handia dago oraindik, eta guk borroka egin nahi dugu ezberdintasun horiek desagerrarazteko. Denok berdinak gara hemen». Eguerdi aldera bukatu da protesta, eta ikasleek eskoletara bueltatu behar izan dute. Arratsalderako deitu dituzten protestetara ere bilduko dira horietako asko.
CCOO eta UGTk ere protesta egin dute
Donostian egin dituzten mobilizazioez gain, gainontzeko sindikatuek ere protesta ugaritara deitu dute. UGTk eta CCOO-k, esaterako, Iruñean antolatu dituzte elkarretaratzeak, eta adierazi dute politika guztiek «berdintasuna» helburu izan behar dutela. Bi sindikatuek beraien burua feministatzat jo dute, eta azaldu dute «genero ikuspegia» txertatzen dutela beraien praktika guztietan.
Besteak beste, erasoentzako barne protokoloak aipatu dituzte, baina garrantzi berezia eman diete zaintzaren sektorean genero ikuspuntuak daukan garrantziari. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210535/sayas-eta-adanero-beste-alderdi-bat-sortzeko-lanean-ari-dira.htm | Politika | Sayas eta Adanero beste alderdi bat sortzeko lanean ari dira | UPNtik kanporaturiko diputatuek baieztatu dute UPNtik berriki ateratako ehun bat militante plataforma bat sortzen ari direla, datorren urteko bozetarako «alderdi edo hautagaitza» bat sortzeko asmoz. | Sayas eta Adanero beste alderdi bat sortzeko lanean ari dira. UPNtik kanporaturiko diputatuek baieztatu dute UPNtik berriki ateratako ehun bat militante plataforma bat sortzen ari direla, datorren urteko bozetarako «alderdi edo hautagaitza» bat sortzeko asmoz. | Martxoaren 1ean, UPNren Berme eta Diziplina Batzordeak militantzia eten zien Carlos Garcia Adanero eta Sergio Sayas diputatuei, bi urte eta sei hilabetez. Arau hauste larria egitea egotzi zien, lan erreformaren bozketan alderdiaren zuzendaritzaren agindua bete ez zutelako eta aurka bozkatu zutelako. Zigorrak lurrikara eragin du alderdiaren barruan, eta ehun militantek eta kargudunek baino gehiagok utzi egin dute UPN. Plataforma bat bultzatzen ari dira horietako asko. Sayasek berak baieztatu du gaur horiek «entzuten» ari direla.
Batez ere Erriberan, Iruñerrian, Uharten, Berriozarren eta Orkoien gertatu dira mugimenduak. «Oraingoz, sostengu hori guztia bideratu nahi dugu, eta denborak esango du mugimendua azkenean alderdi berri edo hautagaitza bihurtzen den datozen urteko hauteskundeetarako». Adanerok ere joan zen astean esan zuen «beste aukera bat» behar zuela Nafarroako eskuinak.
Otsailaren 10ean, Adanero eta Sayas zigortzeko ebazpena proposatu zuen UPNko Berme eta Diziplina Batzordeak. Karguak edukitzeko debekua ere ezarri zien alderdiak bi ordezkari matxinoei, baina horiek uko egin diote diputatu aktak entregatzeari.
Jokabide bera hartu dute Berriozarren Navarra Suma koalizioaren zerrendetan aukeratu zituzten lau zinegotziak: afiliatu guztiekin batera, UPN utzi egin dute, baina karguari eutsiko diotela adierazi dute, «lerro eta balio berdinak defendatzeko, legegintzaldia amaitu arte».
Daniel Cuesta udal taldeko eledunak adierazi du UPN ez dela dagoeneko euren etxea: «Ez gaitu ordezkatzen». Zuzendaritzak harturiko erabakiek alderdia «de facto apurtu» dutela gaineratu du. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210536/hamabost-urteko-kartzela-zigorra-ezarri-diote-akusatuari-beasaingo-erasoagatik.htm | Gizartea | Hamabost urteko kartzela zigorra ezarri diote akusatuari Beasaingo erasoagatik | Hamabi urte ezarri dizkiote sexu erasoagatik, eta beste hiru urte emakumeari lesioak egiteagatik. Biktima atxikitzeagatik, ordea, ez dute zigortuko. | Hamabost urteko kartzela zigorra ezarri diote akusatuari Beasaingo erasoagatik. Hamabi urte ezarri dizkiote sexu erasoagatik, eta beste hiru urte emakumeari lesioak egiteagatik. Biktima atxikitzeagatik, ordea, ez dute zigortuko. | Hamabost urteko kartzela zigorra bete beharko du Beasainen 2019ko uztailean emakume bat bortxatu zuen gizonezkoak. Hamabi urte ezarri dizkiote sexu erasoagatik, eta beste hiru lesioengatik. Emakumea bere gogoz kontra atxikitzeagatik ere zigortu behar zuten hasieran, baina azkenean ez dute zigortuko delitu horrengatik.
Ezarri dioten lehenengo zigorra da hori, baina, Beasaingoaz gain, Gipuzkoan egindako beste lau bortxaketa egozten dizkiote. Horietako bat Lasarte-Orian egin izana egozten diote, 2015. urtean. Delitu hori ere urtarrilean epaitzen hasi ziren, baina oraindik ez diote zigorrik ezarri.
Kartzela zigorraz gain, hamabi urtez «erabateko inhabilitazioa» ezarri dio epaileak, eta hamahiru urtean ezin izango du eraso egin zion emakumearengana hurbildu; emakumearen etxetik eta lantokitik bostehun metrora egon beharko du gutxienez. Harekin edozein motatako komunikazioa izatea ere debekatu dio epaileak, eta boto eskubidea ere kendu dio, zigorrak dirauen bitartean.
Kartzelatik irteten denean, berriz, hamar urtez zaintzapeko askatasuna izango du, eta guztira 58.830 euroko kalte ordaina eman beharko dio biktimari. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210537/herri-epaimahaiak-errudun-jo-du-donostiako-gros-auzoko-hilketaz-akusatua.htm | Gizartea | Herri epaimahaiak errudun jo du Donostiako Gros auzoko hilketaz akusatua | Fiskaltzak eta akusazio partikularrak 25 urteko espetxe zigorra eskatu dute. Herri epaimahaiak absolbitu egin du gau horretan akusatuarekin egon zen emakumea. | Herri epaimahaiak errudun jo du Donostiako Gros auzoko hilketaz akusatua. Fiskaltzak eta akusazio partikularrak 25 urteko espetxe zigorra eskatu dute. Herri epaimahaiak absolbitu egin du gau horretan akusatuarekin egon zen emakumea. | 2020ko martxoaren 14an Donostiako Gros auzoan izan zen hilketaz akusaturiko gizona errudun jo du herri epaimahaiak. Akusatuak 27 urte ditu, eta 47 urteko beste gizon bat 41 labankada emanda hiltzea leporatzen zioten. Herri epaimahaiak ebatzi du epaiketan frogatuta geratu dela horrek hil zuela. Gainera, azpimarratu du 41 labankada emateak bestea hiltzea beste asmorik ez duela. Ordea, epaimahaiaren arabera ez da frogatuta geratu akusatuak drogarik kontsumitu zuenik edo buruko gaitzen bat duenik, defentsak eskatzen zuen moduan.
Epaian azaldu dutenez, akusatua eta emakume bat hildakoarekin egon ziren taberna batean gau horretan. Emakumeari hilketa estali nahi izatea leporatzen zioten, baina herri epaimahaiak absolbitu egin du, gizona atxilotu zuten arte beldurrez ezer esan ez zuela ulertuta. Epaian azaldu dute emakumea bi gizonak banatzen saiatu zela taberna horretan lehen aldiz liskarra izan zutenean. Horren ostean, akusatua eta emakumea etxera joan ziren, baina gizona han jantziz aldatu eta berriro itzuli zen taberna horretara.
Tabernan berriro egin zuen topo, epaiaren arabera, biktimarekin. Bi gizonak tabernatik atera ziren, eta Gros auzoko haur parke batean sastatu egin zuen akusatuak bestea. Txakurra paseatzen ari zen lekuko batek esan zuen biktima edanda zegoela eta ez zuela bere burua defendatzeko aukerarik izan. Odolez zikindurik, alokatuta zeukan logelara joan zen akusatua, hilketa burutzeko erabili zuen arma eskuan zuela, emakumeak epaiketan azaldu zuenez.
Fiskaltzak eta hildakoaren familiak 25 urteko espetxe zigorra eskatu dute akusatuarentzat. Fiskalak, gainera, hildakoaren amarentzat 60.000 euroko kalte ordaina eskatu du, eta arrebarentzat, 50.000koa. Familiak, berriz, 200.000 eurokoa amarentzat, eta 100.000koa arrebarentzat. Defentsak hilketa delituagatik jar daitekeen zigorrik txikiena eskatu du, argudiatuz akusatua ez dagoela behar bezala egokituta eta «bakarrik» dagoela. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210538/europako-batasunak-hedabide-kaltegarriak-zigortzeko-tresna-bat-iragarri-du.htm | Mundua | Europako Batasunak «hedabide kaltegarriak» zigortzeko tresna bat iragarri du | Josep Borrell diplomaziaburuak nazioarteko esku hartzeen inguruko txosten bat aurkeztu du Europako Parlamentuan, eta gogor jo du Errusiaren aurka: «Kremlinek sistematikoki esaten ditu gezurrak». Russia Today eta Sputnik «inbasioaren parte» direla esan du. | Europako Batasunak «hedabide kaltegarriak» zigortzeko tresna bat iragarri du. Josep Borrell diplomaziaburuak nazioarteko esku hartzeen inguruko txosten bat aurkeztu du Europako Parlamentuan, eta gogor jo du Errusiaren aurka: «Kremlinek sistematikoki esaten ditu gezurrak». Russia Today eta Sputnik «inbasioaren parte» direla esan du. | «Informazioa da demokraziaren erregaia, eta, kutsatuta badago, baldintzatuta egongo da herritarren iritzi politikoa ere». Josep Borrell Europako Batasuneko diplomaziaburuaren hitzak dira, Europako Parlamentuan gaur esandakoak. Han aurkeztu du nazioarteko esku hartzeei buruzko txosten bat, batzorde parlamentario batek osatutakoa. Gogor jo du Errusiaren aurka; azaldu du «atzerriko eragileak Europako Batasuneko inguru informatiboa» kutsatu nahian dabiltzala, eta esan du «zerbait egin beharra» dagoela.
Hori dela eta, iragarri du «desinformatzen duten hedabide kaltegarriak zigortzeko mekanismo bat» proposatuko duela, eta lantzen ari diren tresna multzo baten parte izango dela mekanismo hori. Helburua da «etorkizunean irmo erantzutea», eta horretarako arrazoiak badaudela azaldu du: «Informazio askatasuna babestu behar da, eta desinformazioa eragotzi. Borroka erabakigarria da demokraziarentzat».
Albistea eman aurretik, Errusiaren jarduna gaitzetsi du Borrellek: «Ukrainako inbasioak erakusten du garrantzitsua dela atzerritik datozen esku hartzeei eta desinformazioari adi egotea». Diplomaziaburuaren hitzetan, Errusiak informazio faltsua baliatzen du eraso militarra babesteko, eta azaltzeko haiek zergatik egin dituen, zein den Ukrainako egoera... «Inbasioaren aurretik testuingurua prestatu dute: biktima gisa aurkeztu dute Errusia, eta Volodimir Zelenski, berriz, Mendebaldearen txotxongiloa den genozida bat balitz bezala».
«Erasoaldiaren parte dira»
Ez du hor amaitu Borrellek. Esan du Moskuk informazio faltsuaren bidez ahuldu nahi izan duela legez hautatutako gobernu bat, Ukrainakoa. Sistematikoki gezurra esatea ere egotzi dio Kremlini, besteak beste, esateagatik Ukrainako armadak bere herrialdeko herritarrak bonbardatzen dituela: «Historia interpretagarria da, baina Zelenski nazi genozida bat dela esatea ez da interpretagarria». Kontakizun hori sortzeko tresnak Errusiako Gobernuaren hedabideak izan direla esan du; diplomaziaburuaren iritziz, «haiek ere erasoaldiaren parte dira»: «Buruak bonbardatzen ari dira, herritarren espirituak». Horrela arrazoitu du EBk Russia Today eta Sputnik hedabideak debekatu izana batasuneko kide diren 27 herrialdeetan.
Dena den, Kremlinek komunikazioarekiko hartutako erabakiak gaitzetsi ditu Borrellek: «Errusian hedabide independenteak zapaltzen ari dira; Twitter, Facebook eta hainbat hedabide atzerritar debekatu dituzte, eta informazio faltsua deitzen diotena zabaltzen duenari hamabost urteko kartzela zigorra ezar diezaiokete». Herritarrak erabat bakartzea egotzi dio Moskuri, «ez dezaten jakin zer ari den gertatzen».
Amaitzeko, informazioaren garrantzian azpimarra egin du diplomaziaburuak, eta «babestutako ondasun bat» izan behar duela esan du: «Herritar bat haragia erostera doanean baditu produktu horren kalitatearen bermeak. Gauza bera egin behar dugu informazioarekin; ezin diogu adimenak kutsatzen utzi».
Zer dio txostenak?
Borrellen hitzartzearen aitzakia atzerriko esku hartzeei buruzko batzorde bereziaren txosten bat izan da. Hark ere gomendatzen ditu «desinformazioaren aurkako zigorrak»: «Halako neurrien gabeziak eragiten du EB atzerriko hedabideentzat erakargarria izatea».
Txostenak, ordea, ez du desinformazioaz soilik hitz egiten. Azpimarra berezia egiten du Vladimir Putinen Errusia Batua alderdiak EBko hainbat alderdi politikorekin dituen harremanetan. Txostenean aipatzen diren gehienak eskuin muturreko alderdiak dira —Alemaniako AfD, Italiako Lega Nord eta Hungariako Fidesz—, baina «Kataluniako subiranismoaren ordezkari talde bat» ere ageri da. Ustez, EBko herrialde kideak ezegonkortzeko estrategia baten parte dira harreman horiek.
Dokumentuak dioenez, «Europako agintariek ez dakite zein mehatxu larria diren atzerriko erregimen autokratikoak, nagusiki Errusia eta Txina». Horien aurka egiteko tresnetako bat izango lirateke Borrellek iragarritako «desinformazioaren aurkako neurriak». Sare sozialetako legeak ere gogortzea ekarriko luke horiek indarrean jartzeak.
Azkenik, txostenak hainbat gomendio ere biltzen ditu: «hedabide pluralista handienak» babestea; sareko plataformek legez kanpoko edukiak atzemateko dituzten sistemetan inbertitzea; EBko alderdi politiko jakin batzuen eta Errusiaren arteko harremanak argitzea; EBko alderdi politikoak atzerritik finantzatzea debekatzea; zibersegurtasuna hobetzea, eta eragoztea atzerriko eragileek kargu garrantzitsuak izan dituzten politikari ohiak erosi ahal izatea, besteak beste. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210539/ekilore-oliorik-ez-pilatzeko-eskatu-diete-kontsumitzaileei.htm | Ekonomia | Ekilore oliorik ez pilatzeko eskatu diete kontsumitzaileei | Supermerkatu kate batzuek olio salmenta mugatzeko hartu duten erabakia kritikatu du kontsumitzaile talde batek, «alarma sortzen» eta produktua garestitzen laguntzen duelakoan. | Ekilore oliorik ez pilatzeko eskatu diete kontsumitzaileei. Supermerkatu kate batzuek olio salmenta mugatzeko hartu duten erabakia kritikatu du kontsumitzaile talde batek, «alarma sortzen» eta produktua garestitzen laguntzen duelakoan. | «Atzo BMn, berdin», esan du adineko erosle batek, Eroskik Donostiako Altza auzoan duen supermerkatuko apal bati begira. Ekilore olioaren apala da, eta botila bat bera ere ez da geratzen. Aldamenean, oliba-olio botilaz beterik daude apalategiak. Ukrainako gerrak alarma eragin du erosleen artean, herrialde hori baita ekilore olioaren munduko esportatzaile nagusia. Hango olioa falta bada produktua garestituko delakoan, olioa pilatzen ari dira herritar asko.
Nazioarteko hainbat hedabidek piztu dute alarma. Hainbatek iragarri du litekeena dela Europako elikagai dendak ekilore oliorik gabe geratzea apirilerako, Ukrainako gerrak esportazioak gelditzen baditu.
Izan ere, herrialdeko portuak itxita daude, eta olioa prozesatzeko plantak ere geldituta daude, besteak beste milaka langile Ukrainako armadara bidali dituztelako, Errusiako militarren inbasioari aurre egitera.
Europako Batasunak 200.000 tona ekilore olio erosten dizkio hilean, batez beste, Ukrainari. Hori EBn kontsumitzen den ekilore olioaren %35-40 da. Biltegietan dagoenak lau eta sei aste artean iraun dezakeela nabarmendu du Fediol EBn olioa merkaturatzen duen taldeak.
Horrez gain, esportatzailerik handienetan bigarrena Errusia da, eta EBk zigorrak ezarri dizkio, Ukraina inbaditzeagatik.
Pilatzearen aurka
OCU kontsumitzaile taldeak, ordea, lasaitzeko eta ekilore oliorik ez pilatzeko eskatu die herritarrei. Elkarteak azaldu duenez, ez da zertan ekilore-olio faltarik egon orain, egunotan saltzen dena iazko uztakoa delako. Biltegietan dagoena amaitu arte, badaude aukerak, taldearen arabera: beste herrialdetatik inporta daiteke, tokian tokiko ekoizpena handitu daiteke, edo frijitzeko beste olio merke batzuk sal daitezke, sojazkoa kasurako.
Supermerkatu kate batzuek erabaki dute eros daitekeen ekilore olio kopurua mugatzea, eta hori deitoratu du kontsumitzaile elkarteak. Eroskik eta Mercadonak joan zen astean erabaki zuten mugatzea erosle bakoitzak zenbat botila eraman ditzakeen, jende asko produktua pilatzen ari zelako. Larunbatetik aurrera, bost botila baino ezin dira aldi berean erosi Eroski supermerkatuetan. Baina, gaur bertan, litroko bi botila edo botila handi bat soilik eros daitezkeela zioten mezuak zeuden jarrita hainbat dendatan.
Neurriak «larritasun handiagoa sortzen du kontsumitzaileen artean, eta garestitzea bultzatzen du», adierazi du kontsumitzaileen elkarteak. Erakundeak gogoratu du iaztik garestitzen ari dela produktu hori, beste arrazoi batzuk tarteko.
Horrez gain, ohartarazpen bat egin die elkarteak erosleei: ekilore olioa urtebeterako pilatzeak ez du zentzurik, haien arabera, ontziratu eta hamabi hilabete baino lehenago kontsumitu beharreko produktua delako, baldintza egokietan gordetzen bada ere zaharmintzen hasten delako epe hori pasatuta.
Jon Ander Egaña Euskadiko Elikadura Klusterreko zuzendariak igandean BERRIAn argitaraturiko elkarrizketan esan zuenez, ekoizleek jada ezin diete prezioei eutsi, eta garestitu egingo dira kontsumitzaileentzat. Ohartarazi zuenez, Euskal Herrian elikagaien transformazioan dabiltzan enpresei, besteak beste kontserbak egiten dituztenei, arazoak sortuko dizkie ekilore olioaren merkatuaren gorabeherak. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210540/aebek-venezuelako-eta-irango-ateak-jo-dituzte-petrolio-eske.htm | Ekonomia | AEBek Venezuelako eta Irango ateak jo dituzte, petrolio eske | Errusiako petrolioa eta gasa inportatzeari utziko diote AEBek, eta Nicolas Maduro laguntzeko prest azaldu da. | AEBek Venezuelako eta Irango ateak jo dituzte, petrolio eske. Errusiako petrolioa eta gasa inportatzeari utziko diote AEBek, eta Nicolas Maduro laguntzeko prest azaldu da. | AEBak prest azaldu dira azkenengo urteetan bere etsai handienetakoak izandako bi herrialderi jarritako zigorrak kentzeko edo eteteko. Venezuelako eta Irango ateak jo ditu petrolio gehiago ekoiztu dezatela eskatzeko.
AEBek Errusiako petrolioa eta gasa erosteari utziko diotela jakinarazi du Joe Biden presidenteak astearte honetan eginiko agerraldi batean. Orain arte, Errusiako gasa eta petrolioa AEBek eta Europak ezarritako zigorrez libratu dira, Europaren mendekotasun handiagatik. Baina, azken egunetan, ugaritu egin dira boikotaren aldeko ahotsak; hala eskatu zuen Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak joan den asteburuan. AEBen erabakia sinbolikoa litzateke; inportatzen duen petrolio guztiaren %8 baino ez baita Errusiakoa; Europaren kasuan, %27.
Nicolas Maduro Venezuelako presidenteak eta Jen Psaki Etxe Zuriko bozeramaileak baieztatu dute bi gobernuetako ordezkariak asteburuan bildu zirela Caracasen, eta «agenda komun» batean lan egiteko aukera planteatu dutela, «segurtasun energetiko globalaren alde». Xehetasunik ez zuten plazaratu, baina aldeek onartu dute zehazki petrolioaz hitz egin zutela. Maduro laguntzeko prest agertu da. «Venezuela buru izango da petrolio merkatua egonkortzeko egitasmoetan». Horren harira, esan du herrialdeak ahalmena izango lukeela bere ekoizpena eguneko hiru milioi upelera igotzeko. AEBek 2019tik ezartzen dizkioten zigorrak tarteko, 800.000 upel ingurukoa da gaur egun.
Venezuelako Gobernuak ez du gaitzetsi Errusiaren inbasioa, baina Maduro gatazkaren ondorioengatik «kezkatuta» azaldu da bere azken agerraldian. Nabarmendu du «diplomaziaren, hitzaren eta egiaren garaia» dela, eta ezin dela «bakeari eragiten dion gerra baten alde egon».
Irango aukerari buruz, aurreko astean jakin zen IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziako buruak herrialde horretako goi funtzionarioekin bildu zirela Teheranen eta gauza bera egiten ari direla, 2018an ezarritako debeku batzuk kentzea edo etetea aztertzeko. Akordiorik balego, Iranek 4,5 milioi petrolio upel ekoitziko lituzke egunero; gaur egun, 2,5-3 milioi ekoitz ditzake gehienez.
Shell-en barkamena Shell konpainia anglo-herbeheretarrak, berriz, astearte honetan iragarri du ez duela Errusiako petrolio gehiago erosiko, joan den astean egindako erosketa baten harira jasotako kritiken ondoren. «Badakigu gure erabakia, horniduren segurtasunean pentsatuta hartu dugun arren, ez zela zuzena izan, eta sentitzen dugu», adierazi du Ben van Beurden Shelleko kontseilari delegatuak. Shellek jakinarazi du «berehala» utziko diola Errusiako petrolioa erosteari, ez dituela eperako kontratuak berrituko, eta Errusian dituen auto eta hegazkinentzako zerbitzugune guztiak itxiko dituela. Gainera, ziurtatu du Ukrainako herritarrak pairatzen ari diren gerraren ondorioak arintzeko erabiliko dituela Errusiako petroliotik lorturiko irabaziak. Gasarekin loturiko negozioei ere eragingo die erabakiak. Joan den astean jakinarazi zuen asmoa duela Errusiako Gazpromekin batera parte hartzen duen enpresa bateratuetatik ateratzeko, eta Errusia eta Alemania lotzen dituen Nord Stream 2 gasbidean duen parte hartzea salduko duela. 2021aren amaieran, Shellek 3.000 milioi dolar inguru (2.680 milioi euro) zituen Errusiako enpresetako aktiboetan, eta aitortu du erabakiak kaltea eragingo diola. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210541/ainhoa-tirapuk-prest-dauka-emakumezkoen-futbol-liga-zuzentzeko-hautagaitza.htm | Kirola | Ainhoa Tirapuk prest dauka Emakumezkoen Futbol Liga zuzentzeko hautagaitza | Atheticeko atezain ohiak Dolores Martelli kudeatzailearekin batera osatu du taldea, "independentea". Emakumezkoen futbola "garatzea" nahi dute, "geratuta" ikusten baitute. | Ainhoa Tirapuk prest dauka Emakumezkoen Futbol Liga zuzentzeko hautagaitza. Atheticeko atezain ohiak Dolores Martelli kudeatzailearekin batera osatu du taldea, "independentea". Emakumezkoen futbola "garatzea" nahi dute, "geratuta" ikusten baitute. | Ainhoa Tirapu etengabean dabil emakumezkoen futbola bultzatu nahian, eta Lagunak-eko eta Athleticeko atezain moduan zelaian egin zuen lan hori. Orain, bulegoetan are gehiago jarduteko garaia dela iritzita, Emakumezkoen Futbol Liga zuzentzeko hautagaitza aurkeztuko duela iragarri du gaur, Dolores Martelli kudeatzailearekin batera (Espainiako Federazioan emakumeen futbolaren zuzendari ohia, besteak beste). 'Futbolaren alde bat eginik" izena jarri diote hautagaitzari. Atezain ohiak honela azaldu du zein izango den oinarria: "Aurreneko hautagaitza independentea da, eta emakumezkoen futbola garatu nahi dugu, inklusioan eta kontsentsuan oinarrituta. Banatu ez, batu egin nahi dugu".
Tirapuren nahia da "modu jasangarrian" garatzea hazkundea, eta ez "unean-unean". Duela bi urt,e lan hitzarmena negoziatzen aritu zen, eta uste du harrezkero geldituta dagoela emakumezkoen futbolaren hazkundea: "2015etik martxa ona hartu genuen, baina iruditzen zait azkeneko bi urteetan ez dugula aurrera egin. Aukera paregabe bat alferrik galtzeko arriskua daukagu". Aurrerabidean gauza onak egiteko oinarria badela uste du: "Esperientzia daukagu, eta sekulako talentua, garatu egin beharko genukeena".
Bidean aurkitzen ari diren oztopoei ere egin die aipamena: "Esperientzia handia daukat, eta alde guztietan egon naiz. Oztopoak egon dira gure futbolaren hazkundean, eta bada garaia produktu independente bat sortzeko, enpresentzat erakargarria izango dena bultzada hori emateko".
Futbol Liga eratu gabe dago oraindik. Onartu egin behar dizkio estatutuak Espainiako Kirol Kontseilu Gorenak, eta hori egindakoan zabalduko da hauteskunde prozesua. Hautagaitza balekoa izateko, lau kluben abala behar dute Tirapuk eta Martellik: "Lortuko dugula uste dut", adierazi du nafarrak. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210542/olaberriko-arcelorrek-hamasei-orduz-eten-du-ekoizpena-argindarraren-prezioagatik.htm | Ekonomia | Olaberriko Arcelorrek hamasei orduz eten du ekoizpena, argindarraren prezioagatik | Geldialdi «selektibo eta labur» gehiago egitea aurreikusten du. Argindarra inoizko preziorik garestienean ordaindu da astearte honetan Iberiar penintsulako merkatuan. | Olaberriko Arcelorrek hamasei orduz eten du ekoizpena, argindarraren prezioagatik. Geldialdi «selektibo eta labur» gehiago egitea aurreikusten du. Argindarra inoizko preziorik garestienean ordaindu da astearte honetan Iberiar penintsulako merkatuan. | Argindarraren prezioa dela eta, Arcelor Mittalek Olaberrian (Gipuzkoa) duen lantegiak ekoizpena eten du astearte honetan, hamasei orduz: goizeko zazpietatik gauerdira arte. Enpresak azaldu duenez, egunero erreparatuko dio hurrengo egunean argindarrak izango duen prezioari, eta horren arabera hartuko ditu produkzioarekin lorturiko erabakiak.
Arrazoi beragatik aurretik ere egin dituzte produkzio etenak lantegi horretan. Joan den urrian, siderurgiako multinazionalak ohartarazi zuen bere planta batzuetan geldialdi «selektiboak eta laburrak» egiten hasiko zela eta Olaberriako zegoela horien artean, Bergarakoarekin batera. Taldeak Euskal Herrian dituen altzairutegi guztiak elektrikoak dira, baina Bergaran produktu luzeak ekoizten ditu. 410 behargin inguru ditu.
Argindarra inoizko preziorik garestienean ordaindu da astearte honetan Iberiar penintsulako merkatuan: batez beste 545 euro megawatt-ordua (MWh); iluntzeko zortzietatik bederatzietara 700 eurora heldu da. Asteazkenerako pixka bat murriztuko da: batez beste 473 euroko prezioa izango du megawatt-orduak (MWh); 19:00etan izango du preziorik garestiena: 605 euro.
Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako sailburuak ohartarazi duenez, litekeena da enpresa elektrointentsibo gehiagok hartzea Arcelor Mittalen antzerako erabakiak. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210543/jagoba-arrasate-errealitatea-ametsak-gainditzen-ari-da.htm | Kirola | Jagoba Arrasate: «Errealitatea ametsak gainditzen ari da» | Osasunako entrenatzaileak 2024ra arte kontratua luzatu izana gaur irudikatu dute Sadarren, ekitaldi irekian. Sabalza presidenteak «legenda» deitu dio Arrasateri. | Jagoba Arrasate: «Errealitatea ametsak gainditzen ari da». Osasunako entrenatzaileak 2024ra arte kontratua luzatu izana gaur irudikatu dute Sadarren, ekitaldi irekian. Sabalza presidenteak «legenda» deitu dio Arrasateri. | Jagoba Arrasate ez da edozein Osasunan. Bestela ez zuen klubak Nafarroako hiriburuko Karlos III.a etorbidean zintzilikatutako pankarta batekin iragarriko Berriatuko entrenatzaileak 2024a arte luzatu duela kontratua. Eta ez zuen antolatuko gaurkoa bezalako ekitaldia, Sadarren, harmailak zaleei irekita, sinadura izenpetzeko bi aldeen arteko tratu berrian. Ezin du edozein izan Arrasatek, inondik ere: laugarren denboraldia osatzera doa orain, eta beste bi egiteko aukera dauka. Gainera, Pedro Mari Zabaltzaren eta Ivan Brzic mitikoen atzetik, Osasuna gehien zuzendu duen entrenatzailea da. Hori gutxi ez, eta Zabaltzarekin batera, taldean bosgarren denboraldiari ekingo dion entrenatzaile bakarra da. Ez da harritzekoa, horregatik, entrenatzaileak esan duena esatea hitza hartu duenean: «Errealitatea ametsak gainditzen ari da».
Osasunaren eta Arrasateren arteko lan harremana 2018an hasi zen, Bigarren Mailan. «Gaizki hasi ginen», gogoratu du Braulio Vazquez kirol zuzendariak. Baina txarra irauli, eta Lehen Mailara itzuli zen taldea sasoi amaieran. Eliteko aurreneko denboraldikoa «idilikoa» izan zela esan du Brauliok, eta aurreko sasoiari eta oraingoari ere loreak bota dizkio. Nahiz eta onartu duen «itsasontzia hondaratzear» egon zela: «Kapitaina zein zen garbi geneukan, eta hari segika, lasai dago orain ontzia, Mediterraneoan nabigatzen balego bezala».
Kapitain hori Arrasate da, jakina da. Gaurko ekitaldian «politiko» sentiarazi badute ere, hark onartu duen bezala hitza hartzean: «Atril batetik hitz egitera ez nago ohituta, eta politikoa sentitzen naiz, baina ez dizuet gezurrik esango»; esan die Sadarren bildu diren zaleei. Barre algara eragin du. Eta bere egiak esaten hasi da segituan: «Ametsik onenean ere ez nuen pentsatuko betetzen ari garen helburu guztiak betetzea». Lorpenengatik eskerrak eman dizkie laguntzaileei, baita zaleei ere, eta nola ez, jokalariei. Klubaren batasuna nabarmendu du: «Familia bat gara, eta hori da gakoa». Kontratua luzatzeak «energia ematen» diola gaineratu du, baina baita «ardura» ere. Eta aldaketak iragarri ditu: «Gauzak aldatu behar ditugu entrenatzaile taldean eta metodologian, eta jokalari multzoan ere bai. Gurpila zulatu baino lehen aldatu egin behar izaten da, eta naturaltasunez egingo dugu». Hiri erdian pankarta jartzeari ere egin dio aipamena: «Komunikazio sailekoek merezi dituzte batzuetan ipurdiko batzuk. Ni bizkaitarra naiz, ez bilbotarra». Eta algara betean jarri ditu guztiak bigarren aldiz.
Horrelako ekitaldietan sentibera jartzen den Luis Sabaltza presidenteak ere barre egin du. Hark hartu du hitza lehendabizi, eta Arrasateren lana nabarmendu du: «Orain Lehen Mailan dauden entrenatzaileen artean, Jagoba da partida gehien zuzendu dituen bigarrena, Cholo Simeoneren atzetik». Gaurkoa «egun handia» dela esan du, eta «abentura sinestezin» bezala definitu du Arrasaterekin egiten ari direna 2018tik hasita: «Balioa eman behar zaio lanari». Gaurtik etorkizunera begirako betebeharrak ere aipatu ditu: «Epe luzeko egitasmoa da hau, Lehen Mailan egonkortua, eta hori lortzea da zailena». Arrasateri «legenda» deitu dio, eta etorkizuna berea dela esan ere bai. Osasunakoa, jakina. «Ziur naiz onena heltzeko dagoela», desiratu du presidenteak.
Eta onena izan daitekeen horri balioa eman behar zaiola eskatzeko, Zabaltza mitikoak 1994an elkarrizketa batean esandakoak ekarri ditu gogora: «Ez dugu asmatu gauza onekin gozatzen». Sadarren egon da klubeko entrenatzaile ohia, eta Arrasatek ere egin dio aipamena, hari zuzenean hitz eginez: «Gaindiezina zara niretzat zenbakietan, baina espero dut gerturatzea gutxienez».
Hitzartzeak amaitu eta gero sinatu dituzte kontratu berriaren paperak presidenteak eta entrenatzaileak. Ondoren, argazkien txanda izan da, txandaka: hiru hizlariak lehendabizi; zuzendaritzakoekin ondoren; entrenatzaile taldea gero... Ezkontza baten itxura hartu du Sadarreko guneak une horretan. Oraingoz behintzat, beste bi urte gehiagoz elkarrekin jarraitzeko hitza eman diote Arrasatek eta Osasunak. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210544/argindarraren-prezioa-aldi-baterako-mugatzeko-prest-dago-brusela.htm | Ekonomia | Argindarraren prezioa aldi baterako mugatzeko prest dago Brusela | Gasaren garestitzeak duen eragina behin behinean leunduko luketen neurriak aztertuko ditu Europako Batzordeak. 2030erako bi herenean murriztu nahi du Errusiatik inportatzen duen gasa | Argindarraren prezioa aldi baterako mugatzeko prest dago Brusela. Gasaren garestitzeak duen eragina behin behinean leunduko luketen neurriak aztertuko ditu Europako Batzordeak. 2030erako bi herenean murriztu nahi du Errusiatik inportatzen duen gasa | Europako Batzordeak energia merkatuen inguruko bere jarrera aldatzeko prest dago, eta argindarraren gehiengo prezioa «aldi baterako» mugatzeko prest agertu da. Gasaren «etengabeko» garestitzeak argindarraren prezioa biderkatu du, eta horri aurre egiteko behin behineko neurri sorta bat aurkeztu du. Apiriletik aurrera sartuko lirateke indarrean, ACERi (Energia arautzen duten erakundeen lankidetza agentzia) agindu duen txostenaren ondorioak jasotzean. Epe motzeko neurriekin batera epe luzeagokoak ere aurkeztu ditu. Horien helburua Errusiako gasarekiko menpekotasuna murriztea da. Argindarraren prezioa gehiengo historikoetara itzuli da. Ukrainako gerrak gasa garestitu du, eta haren eskutik sistema marginalistaren lotsak azaleratu dira. Hego Euskal Herrian argindarra 545 euro MWh ordaindu zen batez beste atzokoan eta Ipar Euskal Herrian 540 euro MWh. Arazoak Europa osoa astindu du, eta EBk hura konpontzeko «erreminta kaxa» aurkeztu du. Metafora hori erabili du estatuek dituzten lanabes berriak deskribatzeko. Deigarriena prezio altuenak mugatzeko estatuen ahalmena da. Dena den, batzordeak zehaztu du «aldi baterako» eskubide bat litzakeela, «larrialdi egoera» bati aurre egiteko onartua. Beste balizko neurri bat litzateke, esaterako, enpresa elektrikoen irabaziei behin behineko zerga gehigarriak ezartzea. Beti ere atzeraeraginik gabe aplikatzen badira, eta energia ekoizleei kostuak estaltzea eta epe luzeko merkatua babestea ahalbidetzen badie. Espainiako Gobernua neurri hori indarrean jartzen saiatu zen iazko abenduan eta bere asmoa urardotu behar izan zuen argindar konpainien presioaren eraginez. Gas gutxiago erabili Epe luzera, aldiz, EBk Errusiako gasarekiko duen menpekotasuna murriztu nahi du, eta horretarako energia berriztagarri sorgailuak ugarituko ditu, gas biltegiak handituko, eta hornitzaileak dibertsifikatuko. Europak kontsumitzen duen gasaren %40 Errusiatik dator, eta hori zama handiegia da Ursula von der Leyen batzordeko presidentearen ustez: «Independentzia behar dugu Errusiaren gasarekiko. Ezin gara fidatu esplizituki mehatxatzen gaituen hornitzaile batekin». Europak %30 gutxitu nahi du gas kontsumoa urtero, eta horrela 2030erako bi herenean murriztu Errusiako gasarekiko menpekotasuna. Alderatzen jarrita, iaz 155.000 milioi metro kubo erosi zizkion Errusiari, eta EBren asmoa da zortzi urte barru gas kontsumo osoa 100.000 milioi metro kubokoa izatea. Horretarako, apirilean lege proposamen berri bat aurkeztuko du, zeinaren arabera urriaren 1erako kontinenteko gas biltegiak %90ean egon beharko duten. Araua betetzeko estatuen arteko elkartasun printzipio batzuk ezarriko ditu. Eta nola aplikatuko da printzipio hori? Besteak beste, estatuek gasa elkarrekin eros dezatela ahalbidetuz. Batzordeak zehaztu duenez, hurrengo negurako likuaturiko gas 500.000 milioi metro kubo inportatu ditzake Qatarretik, AEBetatik edo Afrikako ekialdeko herrialdeetatik. Horrekin batera, baina, «trantsizio ekologikoa» bizkortu behar dela nabarmendu du Von der Leyenek: «Iturri agorrezina dira, eta hemen sortzen dute enplegua». |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210545/munduko-co2-isurketak-inoizko-handienak-izan-ziren-2021ean.htm | Gizartea | Munduko CO2 isurketak inoizko handienak izan ziren 2021ean | %6 handitu dira karbono dioxido isurketak, COVID-19aren ondorengo susperraldi ekonomikoaren erruz. Energia berriztagarrien sorkuntza ere inoizko handiena izan da, baina ezin izan du konpentsatu erregai fosilen hazkundearen eragina. | Munduko CO2 isurketak inoizko handienak izan ziren 2021ean. %6 handitu dira karbono dioxido isurketak, COVID-19aren ondorengo susperraldi ekonomikoaren erruz. Energia berriztagarrien sorkuntza ere inoizko handiena izan da, baina ezin izan du konpentsatu erregai fosilen hazkundearen eragina. | COVID-19aren pandemiak berotegi gasen isurketak nabarmen jaitsi zituen 2020an. Baina pandemiaren osteko berraktibatze ekonomikoak are eta gehiago igo ditu 2021ean. Hain da horrela, ezen, IEA Nazioarteko Energia Agentziak argitaratutako txostenaren arabera, iaz inoizko CO2 isurketarik handienak egin baititu munduak: 36,3 gigatona (Gt). Orain arte, 2019. urteak jo zuen errekorra, 36,1 gigatona karbono dioxido isuri baitziren urte hartan, baina iazko datuak atzean utzi du hori ere.
2020tik 2021era gertatu den isurketen hazkundea ere inoizko handiena izan da, IEAk egindako ikerketaren arabera: bi gigatona baino gehiagoko ugaritu ziren CO2 isuriak urte batetik bestera. Agentziak ikatzaren erabilera handiari egotzi dio igoera nabarmen hori, eta gasaren prezioetan izan ziren gorabeherek eta hazkundeak horretan eragin izan zutela gaineratu du.
Datu horien aldean, eta, paradoxikoa bada ere, munduak beste inoiz baino energia berriztagarri gehiago ere sortu zuen iaz.
IEAk urtero berritzen du txostena, eta herrialdez herrialde aztertzen ditu eskura dauden azken datuak. Metano eta oxido nitrosoaren isurketak ere ikertu ditu IEAk berriki, eta ondorioa ere bera da: berotegi gasen isurketak goreneko mailara iritsi dira 2021ean.
Nazioarteko Energia Agentziak adierazi du zenbakiek garbi utzi dutela pandemia ondoko susperraldi ekonomikoa ez dela izan «iraunkorra». «Munduak orain erakutsi beharko du igoera hori behin-behinekoa dela», azaldu du IEAk prentsa ohar batean.
Ikatzaren kontsumoa, gora
Txostenak agerian utzi du zein den isurketen hazkunde handiaren eragile nagusia: ikatzaren erabilera. Hain zuzen ere, 2020tik 2021era izandako bi gigatonako hazkunde horren %40 ikatzaren erabilera igo izanak ekarri du. Guztira, ikatz errekuntzak 15,3 gigatona CO2 eragin zituen iaz. Gasari dagozkion isurketak ere 2019koen gainetik kokatu ziren: 7,5 gigatona.
Petroliotik eratorritako isurketak, baina, ez ziren iritsi pandemia aurreko mailara, garraioari dagokion jarduera ez zelako COVID-19aren aurreko arokoaren parekoa izan, batez ere. Horretan zeresan handia dauka hegazkingintzak, ez zuelako 2019koaren adinako jarduerarik izan, IEAren arabera. Petrolioari dagozkion karbono dioxido isurketak 10,7 gigatona izan ziren 2021ean.
Erregai fosiletan oinarritutako energia sorkuntza hazi egin zen 2021ean, baina berriztagarrietan oinarritutako sorkuntza ere inoizko handiena izan zen: 8.000 terawatt-orduko (TWh) maila gainditu zuen, 2020an baino 500 TWh gehiago. Energia eolikoak eta fotovoltaikoak izan zuten hazkundearen ondorioz ugaritu zen sorkuntza, batik bat. Gainera, energia hidraulikoaren sorkuntza gutxitu egin zen, lehorteek Brasilen eta AEBetan izandako eraginarengatik batez ere.
IEAk jakinarazi du gasaren prezioaren garestitzeak AEBetan eta Europan ikatz gehiago erabiltzea ekarri zuela 2021ean. Baina, hala ere, Txinan izan zuen ikatzaren erabilerak hazkunderik handiena: 2019an baino750 milioi tona ikatz gehiago erabili zuten iaz.
Txina eta India
Txinari dagozkio iazko CO2 isurketa guztietatik 11,9 gigatona; hau da, mundu osoko isurketen %33 inguru. Energia eskaera asko handitu zen Txinan iaz (%10), eta herrialdearen barne produktu gordinaren hazkundea (%8,4) ere gainditu zuen eskaera hazkunde horrek. Elektrizitate eskaera hazkunde horren erdia bete zuten ikatzarekin, nahiz eta herrialdean energia berriztagarrien hazkundea ere inoizko handiena izan zen.
Indian ere handitu ziren isurketak, 2019koen gainetik. Herrialde horretan ere, elektrizitate sorkuntzarako ikatza erabiltzeak eragin du isurketen hazkundea. Ikatzaren bidezko elektrizitate sorkuntza 2020an baino %13 handiagoa izan zen Indian iaz, eta, gainera, berriztagarrien hazkundea moteldu egin zen. Aurreko bosturtekoan berriztagarrien sorkuntzak izandako hazkundearen batezbestekoaren heren bat ingurukoa izan zen 2021ean.
Ekonomiarik indartsuenetan ere hazkundea 2019koaren gainetik egon zen, baina CO2 isurketak ez ziren maila berean igo, IEAren esanetan: «Horrek erakusten du jaitsiera egiturazkoago bat. AEBetan 2021eko isurketak 2019an baino %4 txikiagoak izan ziren. Europako Batasunean %2,4 txikiagoak. Japonian %3,7 jaitsi ziren 2020an, eta %1 egin zuten gora 2021ean».
Herrialde horietako batez besteko per capita isurketak Txinakoak baino txikiagoak direla nabarmendu du IEAk. 8,2 tonakoak dira munduko herrialde aberastuetan, eta 8,4 tonakoak Txinan. |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210546/zaintza-lanak-politikoak-direla-ozen-esan-dute-kaleetan.htm | Gizartea | «Zaintza lanak politikoak» direla ozen esan dute kaleetan | Milaka emakumek hartu dute parte Martxoaren 8ko mobilizazioetan. Zaintza sistema publikoa aldarrikatu du mugimendu feministak, eta kolektiboa indartzeko deia egin du. | «Zaintza lanak politikoak» direla ozen esan dute kaleetan. Milaka emakumek hartu dute parte Martxoaren 8ko mobilizazioetan. Zaintza sistema publikoa aldarrikatu du mugimendu feministak, eta kolektiboa indartzeko deia egin du. | Borrokatzeko, aldarrikatzeko eta, aurten bereziki, elkartzeko eguna berreskuratu dute feministek gaur. Milaka emakume atera dira iluntzean kalera Euskal Herriko hirietan zein herrietan, sistema «patriarkal, kolonial, kapitalista, estraktibista, biozida, heteronormatiboa eta kapazitistaren» aurka egiteko, eta zaintza sistema publikoaren premia azaleratzeko. «Zaintza lanak politikoak dira: funtsezkoak dira bizitza sostengatzeko», esan dute. Hala, mugimendu feministara batzeko deia egin dute: «Gure artean antolatzen jarraitzeko beharra inoiz baino handiagoa da».
COVID-19ak eragindako pandemiak agerian utzi du zaintza krisia, eta salaketa hori presente egon da mugimendu feministaren mobilizazioetan. «Emakumeok gure bizkarretan daramagu zaintza lanen zama», adierazi dute Bilbon; gogora ekarri dute lan horien oinarrian daudela «milaka emakume migratu eta arrazializaturen prekarietatea», lan merkatu formalean «ahulenen bizitzari eusten dioten milaka langile» eta «inolako aitortza sozial edo ekonomikorik barik» lan ez-ordainduak egiten dituzten emakumeak. «Ez gatoz apur eske: zaintza sistema publikoa, unibertsala eta kalitatezkoa nahi dugu».
Donostian eskaera zehatzagoak ere egin dituzte: zaintza sistema «ehuneko ehunean publikoa» izatea eta negozio ez bihurtzea, ordaindutako zaintza lanen «ikuskaritza bermatzea», etxeko langileak lan erregimen orokorrean txertatzea, atzerritar legea indargabetzea eta gizonek «zaintzarekiko ardurak hartzea», besteak beste. Izurriaren ondorioz, «desberdinkeriak eta injustiziak nabarmen handitu» direla erantsi dute, eta bestelako antolakuntza sozial bat galdegin dute: «Heteronormatibitatean eta familia nuklearrean antolatutako gizarte honetan, bestelako bizimodu eta gorputzok ez dugu lekurik. Sistema bera zalantzan jartzen dugun ereduok, sistemak berak bere mekanismo guztiekin bazterrera bultzatzen gaitu. Beraz, sistema irauli nahi badugu, familia nuklearretik eta heteronormatik harago pentsatzen jarraitu behar dugu: familiaren ulerkera tradizionala irauli, komunitatean pentsatu, bestelako zaintza sareak osatu...».
Iruñean ere zaintza sistema publikoa, enplegu duina, indarkeria pairatu gabe bizitzeko eskubidea eta horiek guztiak lortzeko antolakuntza feministaren beharra aldarrikatu dute. Instituzio publikoak «indarkeriaren erantzule» egin dituzte, «arretan eta prebentzioan baliabide nahikorik jartzen ez dutenean edo emakumeen hitza auzitan jartzen dutenean». «Feminismoa jo puntuan duen faxismoa» ere arbuiatu dute, eta emakumeen kontra «gorrotoz eta amorruz» jotzea leporatu diote.
Baionan, 300 pertsonak elkarretaratzea egin dute Merkatuko plazan, talde feminista batek baino gehiagok deituta. Indarkeria bizi duten emazteen babesa eta harrera eskubidea aldarrikatu dituzte. Frantziako presidentetza hauteskundeak ere hizpide izan dituzte, kanpainan zehar aldarrikapenak plazaratzeko beharra azpimarratuta.
Gasteizen, berriz, Osakidetzako langileen protestak ere hartu dituzte gogoan, eta Santiago ospitaleko larrialdien itxiera salatu dute: «Ez dugu onartuko pandemia osasungintzako aurrekontua murrizteko aitzakia bihurtzea. Osasun zentro publikoetako aldarrikapenekin bat egiten dugu, eta osasungintza publikoaren kolapsoa saihesteko neurriak eskatzen ditugu».
Emakumeen etxeak aldarri
Tokian tokiko eskaerak eta aldarrikapenak ere egin dituzte mobilizazioetan. Bilboko martxan, geldialdia egin dute Bizkaiko Foru Aldundiaren egoitza nagusiaren aurrean: hark kudeatzen dituen zaintza zerbitzuak «merkatuaren esku ez egotea» galdegin dute, txistuka. Gipuzkoako zahar etxeetako langileak ere gogoan izan dituzte Donostian: «Urteak daramatzate greban, eta aldundiak entzungor egiten jarraitzen du».
Bi hiriburuotan emakumeen etxeak ere izan dira aldarri. Bilbon ez dago halakorik, eta mugimendu feminista aspaldi ari da eskatzen San Frantzisko auzoko eraikin batean egiteko Koloretxe proiektua: «Aliantzak ehuntzeko eta komunitate feminista elkartu eta indartzeko gune bat behar dugu». Baionan ere eskaera bera egin dute. Donostian, berriz, espazio handiago bat behar dute: «Emakumeen Etxeak 11 urte daramatza behin-behineko egoeran, esleitu zitzaigun eta inoiz eman ez zaigun 2.000 metro koadroko lokal baten esperoan». Gasteizen, bestalde, etxeko langileek gune propio bat eskatu dute: «Ordu libreetan nora joan ez duten langileak hartzeko, bizipenak konpartitzeko eta antolatzeko, gure eskubideak zaintzeko».
Izan ere, pandemiaren ondoriozko distantzia sozialak izandako eraginaren ostean, mugimendu feminista sendotzeko beharra aipatu dute mobilizazioetan, «aliantza berriak sortu eta daudenak indartzeko». Gogora ekarri dute borroka feminista egunero egiten dela, eta batzeko deia egin diete emakumeei: «Kaleak hartzen jarraitu behar dugu, elkarrekin. Egungo indibidualismoa amaitu eta elkartasunean eta komunitatean oinarrituko diren bizitzak eraiki behar ditugu. Eta hori guztia bakarrik ezin da egin, hemen gauden guztiak gara ezinbestekoak bide honetan».
Gerraren aurkako aldarriak ere izan dira; Bilbon, esaterako, pankarta batean gaitzetsi dituzte gerra guztiak: «Gerra indarkeria da, pobrezia, bizitza apurtuak, segurtasunik eza eta etorkizunik eza». Gasteizen ere hitza hartu dute amaierako ekitaldian: «Estatuek sinestarazten digute gerrak herritarren segurtasunerako konponbide bakarra direla, baina biolentzia heteropatriarkalaren muturreko adierazpena baino ez dira, eta onuradun bakarra kapitalismo basatia da». |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210569/sumi-hirian-ebakuatu-dituzte-lehen-5000-herritarrak.htm | Mundua | Sumi hirian ebakuatu dituzte lehen 5.000 herritarrak | Ukrainak beste bost korridore humanitario ireki ditu zibilak ebakuatzeko, Errusiarekin su etena adostu ostean. Jada 2,15 milioi herritarrek ihes egin dute Ukrainatik, NBEren arabera. | Sumi hirian ebakuatu dituzte lehen 5.000 herritarrak. Ukrainak beste bost korridore humanitario ireki ditu zibilak ebakuatzeko, Errusiarekin su etena adostu ostean. Jada 2,15 milioi herritarrek ihes egin dute Ukrainatik, NBEren arabera. | Zibilentzako korridore humanitarioak berriz ere martxan daude, Ukrainako Gobernuaren arabera. Oraingoan, ipar-ekialdeko Sumin ireki dute herritarrak ebakuatzeko bide bat —260.000 lagun baino gehiago bizi dira hiri horretan–, Ukrainako ipar-ekialdean, eta erabaki hori bi aldeek negoziatua izan da, horretarako «su eten bat adostu» dutela adierazi baitzuen atzo Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek. Hain zuzen, Sumi hiria ebakuatzeko operazioa «arrakastaz» amaitu dute, eta 5.000 pertsona «onik daude dagoeneko», Volodimir Zelenski Ukrainako presidentearen bulegoko buru Kirilo Timoxenkok iragarri duenez. 5.000 pertsona horiek Poltavara eraman dituzte, hegoaldera. Halaber, mila auto partikular inguru ere atera ahal izan dituzte. Bigarren ebakuazioa gaur 09:00etan jarri dute martxan (08:00etan Euskal Herrian), eta 21:00etan amaituko dute (20:00etan Euskal Herrian).
Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek azaldu duenez, beste bost korridore humanitario ireki dituzte zibilak ebakuatzeko, Errusiako Gobernuarekin Ukrainako zenbait eremutan su etena adostu ostean. Lehen korridorea Energodar eta Zaporizhia artean zabaldu dute; bigarrena, Mariupol eta Zaporizhia artean; hirugarrena, Volnovaja eta Pokrovsk artean; laugarrena, Pasa eta Lozova artean (Kharkiv eskualdean); eta bosgarrena, Vorzel eta Belgorodka artean (Kiev eskualdea).
Edonola ere, Ukrainak behin eta berriz nabarmendu du korridore horiek «eraginkortasun txikia» dutela, errusiarrek ez dituztelako baldintzak betetzen, eta etengabe egiten dituztela erasoak kaltetutako eremuetan. Hain zuzen, Atzerri Ministerioak Twitter sare sozialean salatu zuen Errusiako armadak ez duela errespetatu Mariupoleko korridore horretarako menia, eremua bonbardatu duelakoan; zortzi kamioi eta 30 autobus atera ziren atzo Mariupoletik zibilak ebakuatzeko.
Hiri hori bereganatzea garrantzitsua da Errusiarentzat, hori eginda korridore bat osa dezakeelako Transnistriatik Donbassko herri errepubliketara, Ukraina hegoaldeko zenbait hiri lotuta. Mariupolez gain, hego-mendebaldeko Odesa ere hartu beharko luke, eta horrek erabat blokeatuko lioke Ukrainari Itsaso Beltzerako sarbidea.
Ebakuazio horiez gain, Kiev inguruko Irpinen ere herritarrek irteten jarraitzen dute korridore batetik, Reuters berri agentziaren arabera; herenegun hasi ziren, eta 2.000 lagunek lortu zuten bide horretara heltzea. Hori bai, hango alkate Oleksandr Markuxinek ohartarazi zuen Errusia hiria bonbardatzen ari zela oraindik ere.
Errusiako Gobernuak proposaturiko korridore horietako batzuek Errusian eta Bielorrusian dute helmuga, nahiz eta Ukrainako Gobernuak atzoko negoziazioetan adierazi zuen hori «onartezina» dela. Atzoko ordu txikietan, Kievek iragarritako meniaren aurretik, Errusiako armadak Sumi bonbardatu zuen, eta gutxienez 21 lagun hil zituen, oblast horretako agintarien arabera.
Bide horiek dituzten helmugak polemika iturri izan dira bi herrialdeen artean. Izan ere, orain arte zabalik izan diren korridore humanitario guztiek Errusia eta Bielorrusiarainoko ibilbideak izan dituzte: bi herrialde horiek zituzten helmuga. Verextxuken iritziz, plana halakoa izatea «zentzugabea, zinikoa eta onartezina» da. Ordea, kritika horiek jasota ere, Moskuk ez ditu guztiz bete Ukrainaren eskakizunak, kasu batzuetan Errusia edo Bielorrusia baitira helmuga oraindik ere.
Kremlinen arabera, 173.000 lagun ebakuatu dituzte Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliketatik Errusiara, Kieven «laguntzarik gabe», eta, operazio horietan elkar ulertzeko, bi aldeek komunikazio kanal bat osatuko dute informazioa partekatzeko —negoziazioen bigarren bilkuran adostu modura—.
Lehen korridoreak irekitzeko saiakeren aurretik, herritar askok erabaki zuten inguruko herrialdeetara joatea; horietako gehienek, Poloniara. Hain justu, auzi horretaz aritu zen atzo Pawel Bossernaker Poloniako Barne ministrordea, eta adierazi zuen egoera «oso zaila» espero dutela datozen asteetarako; hori bai, prest agertu zen errefuxiatuei laguntzen jarraitzeko, «betebehar morala» dela uste baitu.
UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren arabera, jada bi milioi herritar baino gehiago atera dira Ukrainatik, eta gehiago izatea ere espero dute datozen egunetan; kopurua lau milioira igoko dela aurreikusi zuten iragan astean.
Iheslariak «eremu seguruetara» eraman behar dira
CICR Gurutza Gorriaren Nazioarteko Batzordeko eledun Ewan Watsonen iritziz, ezinbestekoa da ebakuaturiko zibilak «eremu seguruetara» eramatea, eta adibidetzat jarri du Mariupol, hango egoera «apokaliptiko» gisara deskribatu baitzuen atzo emandako agerraldian.
Watsonen arabera, zibilak informatu beharra dago, horiek jakin dezaten bidaia zer baldintzatan egingo duten eta nora joango diren, kasurako: «Egoera oso larriak bizitzen ari gara. Berriz ere dei egiten diegu gatazkako alde guztiek nazioarteko zuzenbidea errespetatzera. Egoera onartezina da».
Osasunaren ikuspuntutik ere egoera ez da ona, OME Osasunaren Mundu Erakundeak atzo azaldu baitzuen azpiegituren kontrako erasoak «azkartu» egin direla egunotan, eta medikuntza hornidura geroz eta gutxiago baitituzte.
Zehazki, OMEren Europarako zuzendari Hans Klugek esan zuen Ukrainako osasungintza «presio handia» jasaten ari dela: «Sendagai eskasia dago bizitzak salbatzeko. Kasurako, oxigenoa, anestesia, odol produktuak, babes pertsonalerako materiala eta intsulina».
OMEren datuen arabera, Errusiaren inbasioa hasi zenetik hamasei eraso egin dituzte osasun azpiegituren kontra —ospitaleak, anbulantziak eta osasun zentroak—, eta horietan gutxienez bederatzi lagun hil dira; informazio hori eman arren, erakundeak orain arte ez du esan nor den erruduna.
Krimearen eta herri errepubliken estatusa
Arlo politikoan, Errusiaren inbasioa hasi zenetik lehen aldiz, Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak atea ireki dio Krimearen eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken estatusaz Errusiarekin hitz egiteari.
Ameriketako Estatu Batuetako ABC telebista kateari emandako elkarrizketa batean, atzo, Zelenskik adierazi zuen Kremlinekin «eztabaida» dezaketela horretaz, helburu jarrita «hango herritarrak nola biziko diren» zehazteko akordio bat lortzea.
Vladimir Putin Errusiako presidentearen eskarietako batzuk dira Ukrainak onar ditzala Krimearen anexioa eta Donbassko herri errepubliken independentzia. Horrez gain, Putinek nahi du Kievek uko egitea NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzeari, eta herrialdeak estatus neutrala izatea.
Bestalde, Ukrainako presidenteak mezu zuzena igorri dio NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeari. Esan duenez, nazioartea izango da «hondamendi humanitario baten erantzulea», bere herrialdea babesteko aire eremu debekatzen ez badu. «Errusiak misilak, hegazkinak eta helikopteroak erabiltzen ditu Ukrainako zibilen, gure hirien eta gure azpiegituraren aurka. Munduak erantzuteko betebehar humanitarioa du».
Ildo beretik, Ukraina prest dago NATOko kide bihurtzeko asmoari uko egiteko, Moskurekiko konpromiso gisa, Zelenskiren aholkulari Ihor Zhovkvak ARD Alemaniako telebista publikoan azaldu zuenez. «Ukrainaren neutraltasunari buruz hitz egin dezakegu baldintza jakin batzuetan». Baldintza horiek tropa errusiarrak Ukrainatik erretiratzea eta su-etena dira. «Ukrainaren subiranotasunari buruzko bermeak nahi ditugu», adierazi du Zhovkvak.
Errusiako eta Ukrainako Atzerri ministroak bihar bilduko dira Ankaran; orain arte inbasioaz izandako bilerarik garrantzitsuena izango da, horretan parte hartuko duten kargudunei erreparatuz gero. Kremlimeko eledun Dmitri Peskovek azpimarratu du atzerri ministrorek bihar egingo dute batzarra «negoziazio prozesuaren zati garrantzitsua» izango dela. «Errusiak negoziazioekin jarraitzeko interesari eutsi dio. Errusiaren jarrera oso argia da, eta oso ondo formulatuta dago», esan du Peskovek, Sputnik agentziak jasotakoaren arabera. Hori bai, Kremlineko bozeramaileak ohartarazi du «potentzialki arriskutsua eta zitala» izan daitekeen egoera bat sortuko lukeela Poloniak MiG-29 hegazkinak Ukrainara transferitzeko AEBtako aire base baten bidez egindako proposamenak.
Egun berean, Europako Batasuneko agintariak ere elkartuko dira, Frantzian, eta ziurrenik beste neurri batzuk adostuko dituzte Errusiaren aurka.
Bitartean, Ukrenergo Ukrainako enpresa energetikoak iragarri duenez, Txernobylgo zentral nuklearra sare elektrikotik «erabat deskonektatu» dute, Errusiako indarrek otsailaren 24an hasitako inbasioaren barruan egindako operazioen ondorioz, eta gehitu du Txernobyl eta Kiev lotzen dituen 750 kilowatteko linea bat moztu dutela. Halere, erradiazioa egoteko arriskuaz ohartarazi du enpresak, zentral nuklearraren konexio elektrikoaren geldialdia dela eta. Ukrainako Energia ministro Herman Haluxtxenkok adierazi du, bestalde, Zaporizhiako zentral nuklearrari —Europako zentralik handiena— buruzko informaziorik ez dutela. 400 militar errusiar daude han ostiraletik. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210570/sanchez-prest-da-zabalzari-buruzko-dokumentuak-desklasifikatzeko-laquojustiziak-eskatuz-geroraquo.htm | Politika | Sanchez prest da Zabalzari buruzko dokumentuak desklasifikatzeko, «justiziak eskatuz gero» | Aitor Esteban EAJko diputatuak Mikel Zabalzari buruzko informazio sekretuaz galdegin dio Espainiako presidenteari. Sanchezek iragarri du Espainiako Gobernua informazio klasifikatuari buruzko lege bat lantzen ari dela. | Sanchez prest da Zabalzari buruzko dokumentuak desklasifikatzeko, «justiziak eskatuz gero». Aitor Esteban EAJko diputatuak Mikel Zabalzari buruzko informazio sekretuaz galdegin dio Espainiako presidenteari. Sanchezek iragarri du Espainiako Gobernua informazio klasifikatuari buruzko lege bat lantzen ari dela. | Eusko Jaurlaritzak Mikel Zabalza estatu indarkeriaren biktima gisa aitortu ondotik hari buruzko informazio sekretua argitara aterako ote duen galdegin dio Aitor Esteban EAJko diputatuak Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari. Espainiako Kongresuko plenoan egin dio galdera, gaur goizean, eta Sanchezek erantzun dio ez duela Jaurlaritzaren ebazpenik baloratuko: «Baina berma diezazuket, Espainiakoa den bezalako zuzenbide estatu batean, aitortza hori behar badu, autoritate judizialen partetik ondorioren bat eratorri beharko dela; eta ez dudarik izan hori gertatu eginen dela». Sanchezek zehaztu du autoritate judizialek dokumentu horiek desklasifikatzea aginduko balute eta horiek existituko balira men eginen lioketela: «Ez egin dudarik gobernu honek beti kolaboratuko duela justiziarekin».
Ez da Espainiako Gobernuko agintari batek halako zerbait erraten duen lehen aldia, joan den urteko martxoan antzeko hitzekin mintzatu baitzen Fernando Grande Marlaska Espainiako Barne ministroa. Hartan ere, Estebanen galdera bati erantzunez, Grande-Marlaskak erran zuen gobernuak ezin duela bere kabuz erabaki agiriak desklasifikatzea, eta hori epaile batek eskatu beharko liokeela.
Sanchezen erantzuna ez zaio nahikoa iruditu Estebani, eta berriro egin dio Sanchezi galdera, azpimarratuta «enblematikoa» dela Zabalzaren kasua. Bertzeak bertze gogoratu du Nafarroako Parlamentua ere ados jarri zela kasuaz; orduan atxiloturikoak ez zirela ETAkoak; eta kasuari buruzko grabazio «esplizituak» daudela, Alberto Perote CESIDeko koronel eta zerbitzu sekretuetako buruaren eta Pedro Gomez Nieto Guardia Zibileko kapitainaren arteko elkarrizketa kasurako. Esteban: «Eskatzen dizut ez diezaiozuela familiari esan orduan Guardia Zibilak Zabalzaren amari esan ziona, objektu galduen atalera joateko bila».
Sanchezek azaldu du Sekretu Ofizialen Legearen erreforma tramitazio parlamentarioan dagoela, zuzenketak egiteko epeak luzatuta, eta iragarri du urrunago ere joan nahi dutela: «Ez gara lege horren erreformarekin konformatzen». Jakinarazi du informazio klasifikatuari buruzko lege bat lantzen ari dela Espainiako Gobernua: «2022ko arau planean onartua dugu, eta espero dugu lege proiektua aurkeztu ahal izatea». Erran du lege horrek klasifikazio mailak arautuko dituela, eta informazioa klasifikatu dezaketen organoak eta epeak zehaztuko dituela. «Espero dut tramitatu ahal izanen dugula».
Bel Pozueta EH Bilduko diputatuaren iritziz, justiziak esku ez hartzearen «ondorio zuzena» da auziaren «inpunitatea eta erreparazio falta: Mikel Zabalzaren hilketa eta agirien desklasifikazioa berriz (in)justiziaren esku uzteak ez dakar inolako aurrerapausorik. Ezerk ez du pentsarazten orain beste era batera jardungo duenik».
«Aukera leihoa»
Foro Sozial Iraunkorrarentzat, Sanchezek gaur goizean egindako adierazpenek «aukera leiho» bat zabaltzen dute estatuaren biktimen aitortzarako: «EAEn eta Nafarroan ia aho batez onartzen den egia soziala egia judizial bihurtzea oso urrats garrantzitsua izango litzateke». Foroaren ustez, «inoiz baino beharrezkoagoa» da Espainiako Sekretu Ofizialen Legea moldatzea, horretarako nazioarteko parametroak baliatuta.
Hala ere, foroak nabarmendu du estatuko biktimen kasu asko jada preskribatuta daudela, eta «beste mekanismo batzuk» ere bilatu beharko liratekeela nabarmendu du, baldin eta biktima horiei «justiziarako eskubidea» bermatuko bazaie. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210571/gipuzkoako-enpresen-62k-igarri-diete-jada-ukrainako-gerraren-ondorioei.htm | Ekonomia | Gipuzkoako enpresen %62k igarri diete jada Ukrainako gerraren ondorioei | Energia, hornidurak eta lehengaiak garestitu zaizkie, eta arazoak okertu egingo direla uste dute Gipuzkoako enpresen gehienek, fakturazioari eragingo diola. Lan erreforman jasotako RED mekanismoa «lehenbailehen» aktibatzeko eskatu du Adegik, lanaldi murrizketak egin eta lan kontratuen behin-behinean eteteko aukera izateko. | Gipuzkoako enpresen %62k igarri diete jada Ukrainako gerraren ondorioei. Energia, hornidurak eta lehengaiak garestitu zaizkie, eta arazoak okertu egingo direla uste dute Gipuzkoako enpresen gehienek, fakturazioari eragingo diola. Lan erreforman jasotako RED mekanismoa «lehenbailehen» aktibatzeko eskatu du Adegik, lanaldi murrizketak egin eta lan kontratuen behin-behinean eteteko aukera izateko. | Zuzenean edo zeharka, Gipuzkoako enpresa gehienak hasiak dira nabaritzen Ukrainako gerraren ondorioak euren zenbakietan. %62,5ek adierazi dute hori, Adegi patronalak egoera neurtzeko egindako presako inkestan. Kostuen igoera, hornidura arazoak, logistika problemak, denak batera etorri zaizkie enpresei.
Adegik azaldu du lehengaiak eta energia bizkor eta neurririk gabe garestitzeak arazoak sortu ziekiela enpresei kostu horiek prezioetara eramateko. Ziurgabetasun handiz, proiektuak, inbertsioak, eskaerak eta erreserba turistikoak eteten ari direla ikusten dute. Eta uste dute oraindik arazorik izan ez duten enpresek laster nozituko dutela eragina, haien bezero edo hornitzaileek hasiak direlako igartzen.
Adegik eskatu du lehenbailehen aktibatzeko RED mekanismoa, «Ukrainako krisiaren ondorioz zailtasunetan dauden enpresentzat, lanaldi murrizketak eta kontratuen behin-behinean eteteko aukera izateko».
Kalterik handiena, metalgintzan
Zuzeneko kalterik handiena, ziurrenez, Ukrainarekin edota Errusiarekin merkataritza harremanak dituzten enpresek igarri dute. Gipuzkoako enpresen %15 dira; eta industriara mugatuta, enpresen %20.
Errusiarekin edo Ukrainarekin lotura duten enpresa horien laurdenentzat (%24), negozioaren parte horrek oso zati handia hartzen du fakturazioan. Horiek guztiak metalgintzako enpresak dira; haien artean, metalurgia eta produktu metalikoen adarreko konpainiek dute menpekotasuni handiena: %40k. Makineriaren eta ekipamenduen adarrean ere handia da menpekotasuna, %37,5ekoa.
Ukrainarekin edo Errusiarekin harremanak dituzten enpresen %35ek adierazi dute lotura hori mantentzeko asmoa dutela. Gainerakoek eten egingo dituzte harremanak, dela alde bakarreko erabakiz (%61,5), dela ordainketak eta kobrantzak egiteko zailtasunengatik (%23) dela logistika arazoengatik, edo kobrantza eta ordainketak egiteko zailtasunengatik (%15,5).
Orokorrean, Ukrainako gerraren ondorioak pairatzen ari diren Gipuzkoako enpresen %62,5entzat, horniduren eta lehengaien kostuaren igoera da arazo nagusia; hori diote enpresen %86k. %31k horniduren logistika eta falta ere arazo dute. Eta %22,5ek diote arazoak dituztela esportazioekin edo inportazioekin. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210572/ernest-shackletonen-endurance-ontzia-aurkitu-dute-antartikan.htm | Bizigiro | Ernest Shackletonen 'Endurance' ontzia aurkitu dute Antartikan | Hiru kilometroko sakoneran topatu dute, osorik eta oso egoera onean, Weddell itsasoan. 'Endurance' 1915ean hondoratu zen, Shackleton eta haren espediziokideak Antartika oinez gurutzatzera joan zirenean. | Ernest Shackletonen 'Endurance' ontzia aurkitu dute Antartikan. Hiru kilometroko sakoneran topatu dute, osorik eta oso egoera onean, Weddell itsasoan. 'Endurance' 1915ean hondoratu zen, Shackleton eta haren espediziokideak Antartika oinez gurutzatzera joan zirenean. | Denbora gelditu da. 2022ko martxoa 1915eko azaroa bihurtu da. Agulhas II izotza hausteko ontzian duela mende pasatxoko argazki bat ikusi dute, baina zuzenean: Endurance hitzak agertu dira pantailetan, itsasontzi baten txopan. Ernest Shackleton kapitain eta esploratzailearen itsasontzia da. 1915ean hondoratu bezala ageri da, ukitu gabea eta kalterik gabea ia. Itsas faunak kolonizatu du: anemonek, itsas izarrek, belakiek... Ez dago, ordea, egurra jaten duten izakien arrastorik.
Endurance 22 espedizioak aurkitu du. Hori zen helburua. 3.008 metroko sakoneran aurkitu dute, Weddell itsasoan. «Inoiz ikusi dudan egurrezko hondoratzerik onena da», esan du Mensun Boundek, espedizioko Esplorazio zuzendariak. «Zutik dago, itsas hondoan harro, ukigabe eta izugarri ondo kontserbatuta».
Espedizioa Lurmutur Hiritik (Hegoafrika) abiatu aurretik zehaztu zuten itsasontzia urpeko zer eremutan egon zitekeen, eta eremu horren barruan topatu dute. 1915ean, hondoratu aurretik, Worsley kapitainak jasota utzi zuen itsasontzia zer lekutan irentsi zuen urak. Sestantea erabili zuen horretarako. Puntu horretatik sei kilometro eta erdi hegoaldera dago Endurance hondoratuta. Ez da harritzekoa: Worsleyk ontzia hondoratu baino hiru egun lehenago apuntatu zuen haren kokapena, eta Endurance 22ko kideek ez zekiten Worsleyk ontziaren kokapena zehaztu zuenetik hondoratu arteko hiru egunetan hondakinak zenbat eta norantz mugitu ziren jitoan. Izotza mugitu egiten baita.
Urtebete izotzetan
Shackletonek Antartika oinez zeharkatuko zuen lehen pertsona izan nahi zuen. Espedizio bat antolatu zuen: Trans-Antartika Inperiala. Izotzak haien ontzia harrapatu zuen. Urtebetetik gora egin zuten izotzetan harrapatuta: aurrena, itsasontzian bizitzen; gero, izotzetan, izotzaren mugimenduek eta gogortasunak Endurance puskatu zutenean.
Hiru salbamendu txalupa arrastaka eraman zituzten izotzetan, itsasora iritsi arte. Shackleton eta bost marinel Hego Georgia uhartera iritsi ziren arraunean, eta Elefante uhartean geratutako espediziokideak erreskatatu zituzten. Bi urte eta hilabete bat pasatu ziren Londrestik abiatu zirenetik Txilera eraman zituzten arte. Guztiak, bizirik.
Sinbolo bihurtu ziren Shackleton eta Endurance: batetik, garai bateko abenturena, Hego Poloaren esplorazioarena, mugen bila aritzearena; bestetik, izenak eta izanak bat eginez, iraun handiarena, egoerarik larrienei aurre egiteko gaitasunarena.
Bazuen espedizio hark oraindik argitu edo erakutsi ez zen misterio bat, ordea: non ote zeuden 1915ean Artikoko izotzak txikitutako eta Weddell itsasoko urak irentsitako Endurance bergantinaren arrastoak. Espedizio bat abiatu zen haiek bilatzera: Endurance 22. Falkland uharteetako (Malvinak) Itsas Ondarearen Fideikomisoa ongintzako erakundeak antolatu du.
Filmatu eta eskaneatu
Ontzia aurkitu eta gero, filmatu eta eskaneatu egingo dute. Hiru dimentsiotan eskaneatzeko tresna bat dute. Espedizioaren helburua ez da ontziaren arrastoak lehorreratzea eta museoren batean-edo erakusgai jartzea. Ezin dute. Endurance babestuta dago: leku eta monumentu historikotzat hartuta dago, eta ezin da dagoen lekutik mugitu edo atera.
Ur azpiko Saab Sabertooth ibilgailu bat erabili dute Endurance aurkitzeko. Ibilgailu autonomoa da: kanpotik gobernatu daiteke, eta bertan ez da pertsonarik joaten. Kamerak laser bidezko eskanerra eta sonarra ditu. Sonarrak soinu uhinak bidaltzen ditu, eta, haiek zerbait jotakoan, bueltan etortzen zaizkio. Jasotako oihartzunaren arabera, zer jo duen jakin dezakete. Horrela nabigatzen dute izurdeek eta saguzarrek. Saab Sabertooth izena du. Bai, Saab auto ekoizle suediarra izandakoaren marka da. Saab berriak segurtasunerako gailuak eta material militarra egiten ditu —hala egiten zuen autoak egiten hasi aurretik ere—.
2019an ere antolatu zuen Endurance aurkitzeko espedizio bat, baina orduan galdu egin zuten ur azpiko ibilgailua. Gainera, ibilgailuak ez zuen ikusten eta biltzen zuen informazioaren berri aldi berean bidaltzen, eta, beraz, ibilgailuak bildutako informazio guztia ere galdu egin zuten. Oraingoan, ordea, zuntz optikoko kable bat izan da ibilgailuaren eta Agulhas II-ren arteko zilbor hestea. Ibilgailua hainbat aldiz uretaratu dute, eta haren bitartez jaso dituzte irudiak.
Espedizioaren helburu nagusia Endurance aurkitzea izan da, baina bestelako ikerketa zientifikoak ere egin dituzte. Klima aldaketak Antartikako izotzetan duen eragina aztertu dute. Bertako izotzaren hainbat lagin hartu dituzte, eguraldia aztertu dute... Antartikako baldintzek eragina dute mundu osoko kliman, ozeanoen tenperaturan batez ere. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210573/ertzaintzak-judimendiko-juani-etxeko-lehen-solairua-hustu-du-gasteizen.htm | Gizartea | Ertzaintzak Judimendiko Juani etxeko lehen solairua hustu du Gasteizen | Poliziak, oraingoz, eraikinak dituen hiru etxebizitzetatik bakarra hustu du. Hainbat pertsona bildu dira etxearen inguruan, eta babesa adierazi diete etxegabetuei. | Ertzaintzak Judimendiko Juani etxeko lehen solairua hustu du Gasteizen. Poliziak, oraingoz, eraikinak dituen hiru etxebizitzetatik bakarra hustu du. Hainbat pertsona bildu dira etxearen inguruan, eta babesa adierazi diete etxegabetuei. | Ertzaintzak beste eraikin okupatu bat hustu du. Urtarrilean hustu zituzten Donostiako Mundaiz kaleko eraikin bat eta Gasteizko Zentro Sozialista, eta, gaurkoan, Gasteizko Judimendi auzoko Juani etxearen txanda izan da. Solairuetako bat hustu du Poliziak, lehenbizikoa. Bizilagunek joan den astelehenean zuten etxegabetze agindua, baina astebete atzeratu dute kaleratzea.
Goizean hainbat pertsona bildu dira etxearen inguruan, eta babesa adierazi diete etxegabetuei. Gaur, ordea, lehenengo solairuko etxebizitza hustu dute bakarrik; eraikin osoa dago okupatua, baina beste bi etxebizitzetako bizilagunek ez dute etxegabetze agindurik, oraindik.
Duela bost urte inguru okupatu zuten Juani, Judimendiko Juan II kalean kokatuta dagoen eraikina. Okupatutako blokearen solairu bakoitzak jabe ezberdin bat dauka. Ondorioz, bizilagunek hiru prozesu judizial dituzte zabalik. Fincas Armentia higiezinen enpresak egindako salaketaren ondorioz hustu dute lehen solairua.
Etxea uzteko agindua 10:30erako iragarrita zegoen, baina, Hala Bedi irratiak zabaldu duenez, 9:00ak zirenean bertaratu dira Ertzaintza eta Udaltzaingoa. Sarrailagilea atea irekitzen saiatu da, baina ezin izan du, eta, beraz, Ertzaintzak kolpeka bota du atea, 10:20 aldera. 10:40an, lehen solairura iritsi dira, eta bertan erresistentzia egiteko bildutako lagunak ateratzen hasi dira.
Operazioan zehar, Juan II kalea itxi du Ertzaintzak, eraikin osoko argia ere moztu du —ez bakarrik hustu duten etxebizitzakoa—, eta lehen solairuko etxebizitzaren atea hormaz estali du. Bigarren eta hirugarren solairuko bizilagunek jarraitu dute «eusten». Kanpoan ere jende andana bildu da etxegabetuei babesa adierazteko, eta bi pertsona identifikatu ditu Ertzaintzak. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210574/frantziako-kasazio-auzitegiak-ontzat-jo-du-jakes-esnalen-helegitea.htm | Politika | Frantziako Kasazio Auzitegiak ontzat jo du Jakes Esnalen helegitea | Euskal presoa baldintzapean aske uzteko eskaera aztertzeari uko egin zion Parisko Dei Auzitegiak 2020ko irailean, eta defentsak helegitea ezarri zuen. Esnalen prozedura Dei Auzitegira itzuliko da, eta hark erabaki beharko du aske uzten duten ala ez. | Frantziako Kasazio Auzitegiak ontzat jo du Jakes Esnalen helegitea. Euskal presoa baldintzapean aske uzteko eskaera aztertzeari uko egin zion Parisko Dei Auzitegiak 2020ko irailean, eta defentsak helegitea ezarri zuen. Esnalen prozedura Dei Auzitegira itzuliko da, eta hark erabaki beharko du aske uzten duten ala ez. | Jakes Esnal euskal presoa baldintzapean aske uzteko prozedurak aitzina segitu dezake. Hala erabaki zuen atzo Frantziako Kasazio Auzitegiak, defentsak ezarritako helegitea onartuta. Parisko Dei Auzitegira itzuliko da orain afera, eta hark erabaki beharko du 71 urteko presoa askea uzten duten ala ez. 2020ko maiatzean Zigorrak Ezartzeko Auzitegiak Esnal aske uztea erabaki zuen, baina fiskaltzak helegitea jarri zuen berehala. Lehen instantzian hartutako erabakia berrestera deitu dute Bakegileek Frantziako Justizia. «Gaurko deliberoak agerian uzten du terrorismoaren kontrako fiskaltzaren jarrera erasokorra eta ukatzailea, beste behin», adierazi dute agiri batean. «Bake prozesuaren garapenean, preso eta iheslarien etxeratze bidean manera eraikitzailean eragin beharrean, oztopo berriak sortzearen parioa egin du. Fiskaltzaren deirik gabe, Jakes [Esnal] 2020ko maiatzaren 28tik baldintzapeko askatasunean izan ahalko zen».
«Poz handia da. Badu urteak borroka horrekin ari garela», esplikatu du Maritxu Paulus Basurco abokatuak, 2017tik izan diren gorabehera guziak oroitarazita. «Orain aukera dugu Esnalen askatasuna lortzen saiatzeko, maleruski oraindik ez baita lortua». 2020ko azaroaren 25ean utzi zuten aske Frederic Haranburu Xistor euskal presoa; Esnalentzat gisa bereko erabakia hartuko dutela espero du. «Auzitegien erabakiak indibidualak dira, baina testuinguruarentzat erabili dezakegun kasu bat da. Froga epea bukatzen ari zaio; urte eta erdi pasatu du eskumuturreko telematikoarekin. Lehen ere bagenituen, baina argumentu gehiago ematen dizkigu auzitegirako. Ez da inolako arriskurik leporatzen dizkioten delituak berriz egin ditzan». Joan den martxoaren 22an Izaskun Lesakaren baldintzapeko askatasun eskaera onartu zuen Zigorrak Ezartzeko Auzitegiak, nahiz eta ondotik fiskaltzak helegitea jarri. Erabaki horretan, auzitegiak aintzat hartu zuen Euskal Herriko testuinguru politikoa aldatu izana, eta adierazi «bake prozesua zalantzan ezartzeak» ez duela «zentzurik».
Bost urteko ibilbidea
Orain dela bost urte abiatu zuen Esnalek baldintzapean aske geratzeko eskaera, 2020ko urriaren 25ean; orain arte egin duen bigarrena da. Halakoetarako, bi prozedura ezberdin daude Frantzian: «terrorismoagatik» zigortutakoen eskaerak CPMS Segurtasun Neurrien Diziplina Anitzeko Batzordeak aztertzen ditu, eta kondena luzekoenak, CNE Frantziako Ebaluazio Zentroak. Batean zein bestean azterketa bat baino gehiago egiten diote presoari, haren egoera definitzeko eta berriz delituren bat egiteko arriskurik dagoen neurtzeko, besteak beste. CPMSri dagokionez, aukera du azterketa bukatu ondotik presoa CNEra bidaltzea erabakitzeko; baina, hautazkoa da berez.
Hor dago aferaren funtsa. Esnalen kasua CPMSk aztertu zuen, eta baldintzapean aske uztearen alde agertu zen, CNEra bidaltzeko beharrik gabe. 2020ko martxoan aztertu zuen euskal presoaren eskaera Zigorrak Ezartzeko Auzitegiak, eta urte bereko maiatzean ontzat eman zuen, euskal gatazkaren konponbidean azken urteetan izandako bilakaera aintzat hartuta. Baina terrorismoaren aurkako Frantziako fiskaltzak helegitea jarri zuen berehala. Parisko Dei Auzitegiaren esku gelditu zen erabakia, baina uko egin zion Esnalen kasua aztertzeari. «Argudiatu zuten CNEren azterketa falta zela eta, beraz, prozedura ez zela osatua», esplikatu du Paulus Basurkok.
Defentsaren ustez, CNEren iritzia ez zen beharrezkoa, CPMSk ez baitzuen eskatu, eta helegitea ezarri zuen Frantziako Kasazio Auzitegian. Kasua aztertzerakoan iritzi bera agertu zuen Frantziako Kasazio Auzitegiko fiskaltzak ere. Esnali arrazoia eman dio azkenean Kasazio Auzitegiak. Orain, auzi saio berri bat finkatu beharko du Parisko Dei Auzitegiak. Han erabakiko dute Esnal aske uztea onartzen duten ala ez. «Ahal bezain fite» izatea espero du Paulus Basurcok, «adina hor da, denbora hor da... aski denbora galdu dugu». |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210575/hego-euskal-herriko-hainbat-udalek-ukrainari-babesa-adierazi-diote.htm | Gizartea | Hego Euskal Herriko hainbat udalek Ukrainari babesa adierazi diote | Eudelek deituta, elkarretaratzeak egin dituzte zenbait udaletxe ataritan. Nafarroak dagoeneko Ukrainako 130 errefuxiatu jaso ditu. | Hego Euskal Herriko hainbat udalek Ukrainari babesa adierazi diote. Eudelek deituta, elkarretaratzeak egin dituzte zenbait udaletxe ataritan. Nafarroak dagoeneko Ukrainako 130 errefuxiatu jaso ditu. | Bost minutuko elkarretaratze isilak eginez, Hego Euskal Herriko dozenaka udalek elkartasuna adierazi diote Ukrainari. Gaur eguerdirako deituta zituen elkarretaratzeak Eudelek tokiko udaletxe atarietan, eta haiekin bat egin dute udal ordezkariek nahiz herritarrek. Eudelen arabera, honako hau izan da helburua: «Tokiko entitateek uko egitea Errusiak Ukraina inbaditzeari, horrek eragiten duen sufrimendu eta suntsipenari, eta milioika pertsonen behartutako exodoari». Ukrainari «babesa eta elkartasuna» helarazteko ere probestu dituzte deialdiak.
Iruñean ere elkarretaratzea egin dute Udaletxe plazan. Udal talde guztietako hautetsiek bat egin dute deialdiarekin, eta bost minutuko isilunea egin dute eguerdian, udaletxearen parean. Enrique Maia alkateak ere parte hartu du protestan. Udalak ohar batean azaldu duenez, protesta «sinboliko» horren helburua da «bizilagunen eta udal ordezkarien elkartasuna adieraztea», Ukrainako inbasioaren aurrean.
Hori bera nabarmendu du Maiak, elkarretaratzearen ostean: alkateak «balioa» eman nahi izan die udal taldeen «adostasun politikoari» eta Ukrainari agertu dioten babesari: «Honek frogatzen du hiria engaiatua dagoela auzi honetan».
Maiak «kezka» agertu du Ukrainaren etorkizunaren inguruan: «Iristen diren albisteak oso gogorrak dira. Inpotentzia eta sufrimendua sentitzen dugu, telebistan irudi horiek ikusten ditugunean».
Alkateak azaldu du iragan asteartean batzartu zela Javier Remirez Nafarroako Gobernuko lehendakariordearekin eta Eduardo Santos Migrazio Politiketako kontseilariarekin, «era koordinatuan lan egiteko». Horrez gain, Iruñeko Udala harremanetan dago Ukrainako herritarren elkarteekin eta bestelako eragile sozialekin, ukrainarrei harrera egin eta laguntza koordinatzeko. Besteak beste, areto bat atondu dute Iturrama auzoko Civivox gunean, «elkarteon egitekoa koordinatu ahal izateko». Azkenik, Maiak iragarri du Iruñeko azoketan ere gune bereziak prestatuko dituztela, elikagaiak bildu eta Ukrainara bidaltzeko.
Iruñean ez ezik Hego Euskal Herriko gainerako hiriburuetan ere egin dituzte protestak. Gasteizen, Gorka Urtaran alkate eta Eudeleko presidentea buru dutela bildu dira. Urtaranek nabarmendu du «herritarren mailan» egon nahi dutela eta, elkartasuna sinbolikoki erakustearekin batera, «ekintzekin» ere bide beretik joko dutela.
Nafarroan, 130
Ukrainako gerrak eragindako errefuxiatuak ari dira pixkanaka Euskal Herrira ere iristen. Nafarroan, esaterako, 130 artatzen ari dira dagoeneko —erdiak adin txikikoak—, Remirezek emandako datuen arabera. Gainera, espero du datozen egunetan zenbaki hori handitzen joatea eta 200 pertsonara iristea. «Zorroztasunez, seriotasunez eta segurtasun juridikoz» artatu nahi dituzte guztiak. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210576/telecincok-eh-bilduri-buruz-esandakoa-zuzendu-behar-izan-du.htm | Politika | Telecincok EH Bilduri buruz esandakoa zuzendu behar izan du | 2020ko maiatzean, Ana Rosa Quintana aurkezleak esan zuen EH Bilduk espainiar askoren heriotzak dituela bizkar gainean. Gipuzkoako auzitegi batek esandakoa zuzentzera behartu du saioa, eta gaur egin du zuzenketa. | Telecincok EH Bilduri buruz esandakoa zuzendu behar izan du. 2020ko maiatzean, Ana Rosa Quintana aurkezleak esan zuen EH Bilduk espainiar askoren heriotzak dituela bizkar gainean. Gipuzkoako auzitegi batek esandakoa zuzentzera behartu du saioa, eta gaur egin du zuzenketa. | «Zuzenketa batekin amaituko dut. EH Bildu alderdi federazioko idazkari nagusiak, 2020ko maiatzaren 26an, gutun bat bidali zuen bere zuzenketa eskubidea galdeginez. Haren bidez, eskatu zigun esateko EH Bildu alderdi federazioak ez duela espainiarren hilketarik bizkar gainean. Tira, hortxe dago 2020ko maiatzeko zuzenketa hori». Ana Terradillos aurkezleak gaur goizean esan ditu hitz horiek, Espainiako Telecinco telebista kateko El programa de Ana Rosa saioan. Ana Rosa Quintana ohiko aurkezlea konfinatuta dago, eta haren ordezkoa da kazetari donostiarra.
Quintanak, 2020ko maiatzean, esan zuen EH Bilduk espainiar askoren heriotzak dituela bizkar gainean. Saio horretan ohikoa da Quintanak eragile subiranisten inguruan antzeko iruzkinak egitea, baina, ordukoan, EH Bilduk salatu egin zuen hark esandakoa. Gipuzkoako Probintzia Auzitegiak arrazoia eman zion 2021eko maiatzean, baina Mediasetek —saioaren ekoiztetxeak— helegite bat jarri zuen, azalduz hitz horiek Quintanaren iritzia zirela, eta ez baieztapen bat.
Auzitegiak, ordea, ez dio arrazoia eman, eta esandakoa zuzentzera behartu ditu ekoiztetxea eta saioa, baita auzibidearen gastuak ordaintzera ere: «Ana Rosa Quintanak hiru aldiz jarraian errepikatu zuen, irmoki, EH Bilduk espainiar askoren heriotzak dituela bizkar gainean. Beraz, esandakoa egia dela ulertarazteagatik, zuzendu egin beharko du», dio epaiak.
Aldeko epaia txalotu du EH Bilduk Twitterren: «Denak ez du balio politikan, eta denak ez du balio EH Bilduren aurka. Denborak arrazoia eman digu eta emango digu», idatzi du. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210577/guatemalan-gogortu-egin-dituzte-abortatzeagatik-jarritako-zigorrak.htm | Mundua | Guatemalan gogortu egin dituzte abortatzeagatik jarritako zigorrak | Kongresuak onarturiko legearen arabera, espetxealdiak hiru urtetik bost eta 25 urte artera igoko dituzte. Emakumeek soilik bizitza arriskuan dutenean eten ahal dute haurdunaldia. | Guatemalan gogortu egin dituzte abortatzeagatik jarritako zigorrak. Kongresuak onarturiko legearen arabera, espetxealdiak hiru urtetik bost eta 25 urte artera igoko dituzte. Emakumeek soilik bizitza arriskuan dutenean eten ahal dute haurdunaldia. | Martxoaren 8an, Emakumeen Nazioarteko Egunean, abortatzeagatik jarritako zigorrak gogortzea onartu du Guatemalako Kongresuak. Espetxealdiak hiru urtekoak ziren orain arte, eta, lege berriaren arabera, bost eta 25 urte artekoak izango dira aurrerantzean. Haurdunaldia eteteko eskubidea kasu bakarrean edukiko da oraindik ere: emakumearen bizitza arriskuan dagoenean.
Familiaren eta Bizitzaren Babeserako Legeak eztabaida handia eragin du Erdialdeko Amerikako herrialdean, are gehiago murriztu dituelako emakumeen eskubideak. Testuak 102 diputaturen babesa jaso du gaurko ordu txikietan egindako bozketan, eta horren edukiak bat egiten du Alejandro Giammattei herrialdeko presidentearen jarrerarekin, agintaria beti agertu baita abortua despenalizatzearen kontra.
Viva alderdi kontserbadoreko Anibal Rojasek aurkeztu zuen lege proposamena, 2017an, eta harrezkeroztik bide luzea egin du, kontrako manifestazioak izan arren. Parlamentuko saioan ere egin dituzte hainbat kexa diputatuek, eta kalean ere egin dute protesta emakumeen eskubideen aldeko taldeek, Kongresuan ordezkari politikoak bilduta zeudela.
Eztabaida horretan, legearen defendatzaileek argudiatu dute testua ez dela emakumeen eskubideen kontrakoa; horietako bat da izan da Patricia Sandoval diputatu eskuindarra, zeinak argudiatu duen onarturiko legea herritarren «nahiaren isla» dela.
Jarrera hori ikusita, Walter Felix parlamentari ezkertiarrak erantzun dio herrialdean gehien urratzen den eskubidea «bizitzarena» dela, eta bide beretik jo du Semilla zentro-ezkerreko alderdiaren diputatu Lucrecia Hernandezek: «Haurdunaldi bat galtzea suntsitzailea da. Lege honek automatikoki jartzen dio emakumeari errudun etiketa, doluan egon arren. Bat-bateko abortuak kriminalizatzen eta zigortzen ari dira, eta hori arriskutsua da».
Haurdunaldia eteten dutenen espetxealdiak handitzeaz gain, «abortu baten erantzuleari edo emakumearen oniritzirik gabe abortu maniobrak» egiten dituenari ere kartzela zigorrak ezartzea aurreikusten du testuak; zehazki, 50 urtera artekoak. Kasu horretan, «abortu kalifikatutzat» joko dute.
Familia, «gizon batek eta emakume batek»osatua
Haurdunaldia eteteari buruzko neurriez gain, lege berriak mugak ezarri dizkio familia ereduari, «familia bat gizon batek, emakume batek eta seme-alabek» osatzen dutela onartu baitu Kongresuak.
Horrekin batera, balio kontserbadoreez haragoko edukia hezkuntza sistematik kanpo geratuko da, eta, beraz, haurrek eta nerabeek ez dute «genero ideologiarekin eta aniztasun sexualarekin zerikusia duten programarik edo politikarik» jasoko eskoletan.
Legeak, gainera, espresuki debekatzen du «heterosexualak ez diren edo gizakiaren aspektu biologikoarekin eta genetikoarekin bateragarriak ez diren jarrera sexualak normaltzat» irakastea, eta, horren bidez, Kode Zibila erreformatu dute sexu berekoen ezkontza debekatzeko.
Parlamentuko bozketaren ondoren, Jordan Rodas Giza Eskubideen prokuradoreak esan du legeak giza eskubideak eta Guatemalak sinaturiko nazioarteko hitzarmenak «urratzen» dituela, eta jakinarazi du testua Auzitegi Konstituzionalera eramango dutela, legez kanpokoa izenda dezaten. «Politikariak familiaz eta bizitzaz aritzen dira, baina praktikan beste gauza batzuk egiten dituzte», adierazi zu Rodasek. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210578/gizonezko-bat-atxilotu-dute-abadintildeon-bikotekideari-eraso-egitea-egotzita.htm | Gizartea | Gizonezko bat atxilotu dute Abadiñon, bikotekideari eraso egitea egotzita | Joan den ostiralean eraman zuten atxilo gizonezkoa; 41 urte ditu. Emakumezkoa ospitalera eraman behar izan zuten. | Gizonezko bat atxilotu dute Abadiñon, bikotekideari eraso egitea egotzita. Joan den ostiralean eraman zuten atxilo gizonezkoa; 41 urte ditu. Emakumezkoa ospitalera eraman behar izan zuten. | Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, Ertzaintzak 41 urteko gizonezko bat atxilotu zuen ostiralean Abadiñon(Bizkaia), indarkeria matxistarekin loturiko delitu bat leporatuta. Bikotekidea jo izana leporatu diote gizonari. Emakumezkoak larrialdi zerbitzuei deitu zien, laguntza eske. Polizia bertaratu zen, eta orduantxe eraman zuten atxilo gizonezkoa.
Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Poliziak ikusi zuen emakumezkoak lesioak zituela gorputzean, eta ospitalera eraman zezatela eskatu zien larrialdi zerbitzuei. Erietxean eman zioten arta. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210579/150-itsasontzik-parte-hartuko-dute-pasaiako-itsas-festibalean.htm | Bizigiro | 150 itsasontzik parte hartuko dute Pasaiako Itsas Festibalean | Lau ontzi handi egongo dira ikusgai San Pedron. Herriko lau barrutietan antolatuko dituzte ekintzak, maiatzaren 26tik 29ra. | 150 itsasontzik parte hartuko dute Pasaiako Itsas Festibalean. Lau ontzi handi egongo dira ikusgai San Pedron. Herriko lau barrutietan antolatuko dituzte ekintzak, maiatzaren 26tik 29ra. | Nazioarteko itsas kulturaren topaleku bihurtuko da bigarrenez Pasaia (Gipuzkoa), maiatzaren 26tik 29ra. 2018ko jaialdiaren «arrakasta» ikusita, Itsas Festibala jaialdi erreferentziala izatea nahi dute nazioartean itsas ondareari dagokionez. 2018an 110 ontzik parte hartu zuten, eta, aurten, 150 izango dira. «Lorpen handia» izan da hori, Xabier Agote Albaolako presidente eta Itsas Festibaleko zuzendariaren arabera. Gaur goizean eman dituzte xehetasunak, Pasaiako Juanba Berasategi kulturgunean egindako agerraldian.
Aurtengo berrikuntza nagusia da herriko lau barrutietan antolatuko dituztela ekintzak. «Pasaian hori beti da erronka bat, sakabanatuta baikaude», azaldu du Agotek. San Pedron egongo da itsas ondarearekin zerikusia duten «edukirik landuena», itsasontzi handiak bertan egongo baitira. 2018an, Kaskelot motako itsasontzia izan zen jaialdiaren ikurra, eta, aurten, ezaugarri antzekoak dituzten lau itsasontzi handi izango direla aurreratu du Agotek. Beste batzuen artean, Bresteko (Bretainia) XIX. mendeko La recouvrance zurezko ontzia eta duela ehun urte baino gehiago Normandian (Frantzia) eraikitako Marité, 45 metro inguruko ontzia. Azken hori Islandian eta Ternuan bakailaoa arrantzatzeko eraiki zuten.
Lehorrean, itsas ondarearen elkarteak, Euskal Itsas Museoa eta beste hainbat erakunde egongo direla adierazi dute, eta lanbide tradizionalak ezagutzeko aukera ere egongo dela. Trintxerpen, adibidez, elkartasunarekin lotutako eragileak egongo dira: Aita Mari elkartea, besteak beste. Itsasontzia bertan izango ote den ez dakite oraindik, baina elkarteak erakusketa bat jarriko du bertan. Horrez gain, ingurumenarekin harremana duten erakundeak ere Trintxerpen egongo dira, Pasaiako Mater itsasontzia, kasurako. Donibanen, berriz, itsasoarekin zerikusia duten artisauak egongo dira, eta bertan egongo da festibalaren bulego teknikoa ere. Azkenik, Pasai Antxon kontzertuak egingo dituzte, gainerako hiru barrutietan bezala.
Itsas ondareari balioa emateko
Izaskun Gomez alkateak adierazi du Itsas Festibalaren gisako ekintzei esker Pasaia «euskal itsas ondarearen erdigune bilakatu» dela, eta jaialdiak garrantzi handia duela bai herriarentzat eta bai nazioartean ere: «Jaialdiaren indargunea da lurraldeko eragile sozial, ekonomiko eta kulturalak biltzea eta horiek guztiak abiarazteko plataforma izatea». Jaialdia antolatzeko 700.000 euro inguruko aurrekontua dutela azaldu du, baina ez dutela baztertzen babesle gehiago lortzea. Horrez gain, nabarmendu du «itsas ondarea kultura dela», eta salatu du instituzioek sarri ahaztu egiten dutela hori. Jaialdian parte hartzeko deia egin du: «Ezinbestekoa da honelako proiektuak antolatzea, kultura eta turismoa elkartzeko».
Bestalde, Harkaitz Millan Gipuzkoako Foru Aldundiko Turismo Diputatuak azaldu du jaialdiaren indarguneetako bat «kulturaren eraldaketarako gaitasuna eta desberdinen arteko lotura» bultzatzea dela. Horrez gain, nabarmendu du herriak itsasoarekin izandako lotura mantentzen lagunduko duela: «Euskal kostaldeko gainerako herrietan bezala, itsasoarekin mendeetan izandako harreman estua galduz joan da hemen, eta beharrezkoa da berreskuratzea».
Datozen asteetan emango dituzte egitarauari buruzko zehaztasunak. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210580/danimarkak-kalte-ordaina-emango-die-sei-inuiti-euren-familia-hizkuntza-eta-kultura-lapurtzeagatik.htm | Mundua | Danimarkak kalte ordaina emango die sei inuiti, euren familia, hizkuntza eta kultura lapurtzeagatik | 1950eko hamarkadan asimilazio programa batera eraman zituzten Groenlandiatik, «danimarkar txiki» bihurtzeko. 34.000 euro emango dizkiote bakoitzari, eta lehen ministroak barkamena eskatuko die gaur, aurrez aurre eta ofizialki. | Danimarkak kalte ordaina emango die sei inuiti, euren familia, hizkuntza eta kultura lapurtzeagatik. 1950eko hamarkadan asimilazio programa batera eraman zituzten Groenlandiatik, «danimarkar txiki» bihurtzeko. 34.000 euro emango dizkiote bakoitzari, eta lehen ministroak barkamena eskatuko die gaur, aurrez aurre eta ofizialki. | Joan zen urrian sei inuitek iragarri zuten Danimarkako Estatua salatuko zutela, haurrak zirenean, 1951. urtean, Groenlandiatik eraman zituztelako, «danimarkar txiki» gisa hezteko. Estatuari kalte ordaina eskatu asmo zioten, familia, hizkuntza eta kultura lapurtzeagatik. Baina afera ez da auzitegietara helduko, Danimarkako Gobernuak aitortu duelako erruduna dela, eta adostu duelako biktima bakoitzari ia 34.000 euro ordaintzea, eta haiei aurrez aurre barkamena eskatzea.
Gaur bertan zen barkamen eske ofiziala egitekoa Mette Frederiksen lehen ministroa, Kopenhagen, ekitaldi batean. Groenlandiako lehen ministro Mute B Egede ere ekitaldian parte hartzekoa zen. Gainera, datorren astean Frederiksen Groenlandiara joango da, han ere barkamena eskatzeko.
Danimarkak esperimentu sozial bat egin zuen 1951. urtean: Groenlandiako koloniako 22 ume kendu zizkieten euren familiei, hamahiru mutil eta bederatzi neska, eta Danimarkara eraman zituzten, han adopta eta hez zitzaten. Irakasle eta apaizei eskatu zieten zerrenda bat egiteko, «berriz hezteko» moduko umeak aukeratzeko.
6 eta 8 urte arteko haurrak aukeratu zituzten, familia pobrekoak, alargundutako ama gazteen seme-alabak, esaterako. Gurasoak estutu egin zituzten, besteak beste, haurrek Danimarkan bizimodu hobea izango zutela esanda. Esperimentuaren helburua honako hau zen: haur inuitak «danimarkar txiki» bihurtzea. Planaren arabera, gazteak «danimarkartu», hau da, kulturalki asimilatu ostean, Groenlandiara itzuliko zituzten, besteentzat eredu izan zitezen.
22 haietatik oraindik bizirik dauden seik jasoko dute kalte ordaina. Danimarkako Estatuari konpentsazioa eskatu zioten, euren haurtzaroa, familiekiko harremana, hizkuntza eta kultura lapurtu zizkietela argudiatuta. Horietako batzuek ez zituzten berriz ikusi euren senideak, eta batek behintzat ez zuen jakin familiatik erauzi egin zutela 52 urte bete zituen arte.
Haurren erdiak hil egin ziren heldu bihurtu aurretik. Horietako batzuk Groenlandiara itzuli zituzten urtebeteko epean, baina, familiei itzuli beharrean, Nuuk hiriko umezurztegi batean sartu zituzten. Beste batzuek bizitza osoa pasatu zuten Danimarkan.
«Familia galdu zuten, hizkuntza, kultura eta inuitak izatearen sentimendua», esan zuen biktimen abokatu Mads Prammingek Danimarkako Politiken egunkarian, salaketa iragarri zuenean. Konpentsazio gisa, 33.600 euro eskatu zion bakoitzak Danimarkako Estatuari.
«Bizitza pribatua eta familiako bizitza edukitzeko eskubidea bortxatu zieten», esan du Prammingek, eta gogoratu du eskubide hori jasotzen duela Europako Giza Eskubideen Konbentzioak. Bi asteko epea eman zion abokatuak Danimarkako Lehen ministroaren bulegoari erantzuteko, eta bestela salaketa jarriko zuela esan.
Barkamen eskea
Danimarkako Gobernuari barkamena eskatzeko galdegin zion Groenlandiako gobernu autonomoko lehen ministro Kuupik Kleistek 2009an. Baina Lars Lokke Rasmussen Kopenhageko gobernuburuak ez zuen barkamenik eskatu, eta esperimentu hura «zoritxarrekoa» izan zela adierazi zuen, besterik gabe. Geroztik gatazka iturri izan da barkamenaren gaia bi gobernuen artean.
2020ko abenduan, Danimarkako Lehen ministro Mette Frederiksenek barkamen eskea egin zuen azkenean. «Ezin dugu aldatu gertatu zena. Baina ardura geure gain hartu eta barkamena eska diezaiekegu, zaindu behar genituelako, baina huts egin genielako».
Inuitak dira Groenlandiako jatorrizko biztanleak. Gaur ere, Groenlandiako ia 58.000 biztanleen %89 inuitak dira.
Danimarkak kolonia gisa gobernatu zuen Groenlandia 1814. urtetik 1953ra, hau da, zuzenean Kopenhagetik, baina hango herritarrei danimarkar nazionalitatea onartu gabe. 1979. urtean, autonomia bihurtzearen alde bozkatu zuten groenlandiarrek, eta badago independentziaren aldeko mugimendu indartsu bat. Aurtengo apirilean eginiko bozetan, independentistek botoen %80 eskuratu zituzten, eta IA Inuit Ataqatigiit (Inuit Komunitatea) alderdi sozialista eta ekologistak lortu zuen boto gehien. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210581/langile-bat-hil-da-baionan-garabi-batek-eragindako-istripu-batean.htm | Ekonomia | Langile bat hil da Baionan, garabi batek eragindako istripu batean | Baionako Santizpiritu auzoan gertatu da ezbeharra. Garabia etxebizitza baten gainera erori da. | Langile bat hil da Baionan, garabi batek eragindako istripu batean. Baionako Santizpiritu auzoan gertatu da ezbeharra. Garabia etxebizitza baten gainera erori da. | Langile bat hil da, eguerdian, Baionan. Gizona Santizpiritu auzoko obretan ari zen, Alsace Lorraine etorbidean. Garabi bat kolpez erori da bizitegi eraikin baten gainera, eta garabiaren gidaria da hildakoa.
Baionako Herriko Etxeak herritarrei eskatu die ez ibiltzeko han. Oraingoz, Frantziako Polizia eta suhiltzaileak ari dira segurtasun lanetan, eta errepidea bihar goizera arte mozturik egonen dela jakinarazi dute.
Garabiak kalte egindako bizitegi eraikinetik 22 herritar ebakuatu behar izan dituzte, baina ez dira zauritu.
LAB sindikatuaren zenbaketaren arabera, aurten Euskal Herrian lan istripu batean hildako 11. langilea da Baionakoa. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210582/100-film-inguru-proiektatuko-dituzte-ikuspuntu-jaialdian.htm | Kultura | 100 film inguru proiektatuko dituzte Ikuspuntu jaialdian | Datorren astelehenetik larunbatera egingo dute festibala, Iruñean. Hitzaldiak, performanceak eta beste ere izango dira | 100 film inguru proiektatuko dituzte Ikuspuntu jaialdian. Datorren astelehenetik larunbatera egingo dute festibala, Iruñean. Hitzaldiak, performanceak eta beste ere izango dira | Martxoaren 14an, datorren astelehenean, hasiko da Ikuspuntu Nafarroako Zinema Dokumentalaren Nazioarteko Jaialdiaren XVI. aldia; 19ra arte egingo dute festibala. Programazio oparoa osatu dute: 100 film inguru proiektatuko dituzte, hogei herrialde baino gehiagotakoak. Tartean, bi estreinaldi izango dira: Ione Atenearen Los caballos mueren al amanecer eta Javier Codesalen Evangelio mayor. Hitzaldiak, mahai inguruak, performanceak, Arga ibaian paseoa eta beste egiteko aukera ere izango da.
Gaur aurkeztu dute jaialdia, egitarauaren xehetasun guztiak emateko. Jaialdiak zazpi atal nagusi izango ditu: Sail Ofiziala, Atzera Begiradak, Fokuak, Lan, Kontaktuak, X Films eta Hezkuntza Programa. Berriak dira Lan eta Kontaktuak sailak. Lan atalak sorkuntzako eta ekoizpeneko prozesuak izango ditu «ardatz». Kontaktuak atala, berriz, bidea izango da zinema «sorkuntzaren eta ezagutzaren beste diziplina batzuetara irekitzen» jarraitzeko. Jarduerak sei egoitzatan banatuko dira. Dagoeneko salgai daude sarrerak.
Antolatzaileen arabera, publiko guztientzako proposamenak jaso dituzte. Bi atzera begirako izango dira: Marokoko zinema dokumentalaren hastapenari buruzkoa, eta ibaien ingurukoa, «zinemaren historian agertu izan diren elementu sozial eta naturalen gida». Azaldu dutenez, proiekzio, aurkezpen eta solasaldiez gain, gai horiekin lotutako gonbidatuak izango dira, eta eztabaidarako jarduerak prestatu dituzte.
Jaialdiaren goiburuetan, «Nafarroako Fototekako funtsaren estereoskopiak» berreskuratu dituzte. Argazkien sakontasunarekin jolastuz, bi plano irudikatu dituzte, eta plano horiek mugimendua sorrarazten dute. «Horrela, argazkiak bere zentzua eta forma berreskuratzen ditu. Goiburu bakar baten ordez hainbat bertsio egiteko aukera ematen duen formatuaren alde egitea erabaki dugu». Hemezortzi egin dituzte. Proiekzio guztien hasieran proiektatuko dute.
Nafarren presentzia
Nafarroak ordezkaritza «garrantzitsua» izango duela azpimarratu dute: «Gure ikus-entzunezkoen industriak bizi duen sasoi onaren adierazgarri da». Besteak beste, Ione Atenea zinemagilearen filmarekin inauguratuko dute jaialdia; Arantza Santestebanek 918 GAU aurkeztuko du Sail Ofizialean; eta San Simón 62 filma estreinatuko dute —X Films proiektuaren azken aldiko garailea izan zen, eta urte osoan ibili dira Irati Gorostidi eta Mirari Etxabarri Nafarroan barrena filma grabatzen—. Nafarroako ibaiak ere presente egongo dira. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210583/hil-egin-da-zerri-transgeniko-baten-bihotza-jarri-zioten-gizona.htm | Bizigiro | Hil egin da zerri transgeniko baten bihotza jarri zioten gizona | Bi hilabetez iraun du bizirik, baina duela pare bat egun okertzen hasi zitzaion osasuna. | Hil egin da zerri transgeniko baten bihotza jarri zioten gizona. Bi hilabetez iraun du bizirik, baina duela pare bat egun okertzen hasi zitzaion osasuna. | Gaur iragarri dutenez, atzo hil zen David Bennett, munduan zerri transgeniko baten bihotzaren txertoa egin zioten lehenbiziko pertsona. 57 urte zituen, eta bi hilabetez eutsi dio bizitzari, animaliaren organoaren laguntzarekin. Baina, ebakuntza iraultzailearen egile AEBetako Marylandeko Unibertsitateko doktoreek esan dutenez, duela pare bat egun haren osasuna okertzen hasi zen, eta atzo zendu zen, azkenean.
Urtarrilaren 7an egin zioten ebakuntza Bennetti. Haren bizia arriskuan zegoen, bihotzeko gaitz baten ondorioz. Bestelako prozedurak agortuta zituen, gaixoegi zegoen gizaki baten bihotza jasotzeko, eta bizitzen jarraitzeko itxaropenik ez zuen. Horregatik onartu zuen ebakuntza esperimentalarekin arriskatzea.
Zortzi ordu iraun zuen prozedurak. Eta, ondoren, zirujauek esan zuten bihotza ondo funtzionatzen ari zela: pultsua sortzen zuela, eta odol presioa. Bihotz «normala» ematen zuela adierazi zuten. Hala ere, ohartarazi zuten arreta handiz behatuko zutela haren eboluzioa, halakorik ez zelako orain arte inoiz egin.
Adituek esan zutenez, Bennetten saioak itxaropena emango zien mundu osoan organo baten zain dauden milaka gaixoei. Izan ere, horien falta da halako ebakuntzak egiteko arazo nagusia. Orain arte, bakarrik beste gizaki batetik erauzitako organoekin egin zitezkeen halako txertaketak, eta ez beti arrakastaz, organoa jasotzen duenaren immunitate sistemak askotan organo arrotza arbuiatu egiten baitu Zerrien organo askok gizakien baliokideen antz handia dute, eta, beraz, organo iturri ia mugagabe bihur daitezke. Baina, horretarako, arbuioaren arazoa gainditu behar da.
Azken hamarkadan asko garatu dira geneak editatzeko teknikak. Horien helburuetako bat izan da zerrien bihotzak genetikoki eraldatzea, gizakien immunitate sistemaren arbuioa eragozteko. Hamar mutazio genetiko zituen zerriak. Gizakiengan arbuioa eragiten duen molekula bat kodetzen duen gene bat indargabetu zioten, besteak beste.
Halere, adituek nabarmendu zuten ebakuntza mugarria izan arren, oraindik ezingo zela arrunt bihurtu, arbuioaren afera oraindik ez delako erabat gainditu. Terapiak heltzeko denbora asko beharko duela ohartarazi dute. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210584/euskal-herrian-dira-elkartasun-karabanak-ekarritako-26-ukrainarrak.htm | Gizartea | Euskal Herrian dira elkartasun karabanak ekarritako 26 ukrainarrak | Getxoko Ereaga hondartzan (Bizkaia) elkartu dira hartuko dituzten familiekin edo Euskal Herrian lehendik dituzten senideekin. | Euskal Herrian dira elkartasun karabanak ekarritako 26 ukrainarrak. Getxoko Ereaga hondartzan (Bizkaia) elkartu dira hartuko dituzten familiekin edo Euskal Herrian lehendik dituzten senideekin. | Gerratik ihesi 2.500 kilometroko bidaia egin ostean, Euskal Herrian dira Ukrainatik lau furgonetatan ekarritako 26 pertsona. Ikurrinak eta Ukrainako banderak eskuetan hartu dituzte Getxoko Ereaga hondartzako hotel batean (Bizkaia) zain zituzten senideek eta hemen dauden bitartean etxean hartuko dituzten familietako kideek.
Festa moduko bat izan da ongietorria. Pintxoak jan dituzte hotelean, eta batzuk uretara joan dira berehala haurrekin. Izan ere, bazekiten Itsaso Beltza zer zen, baina ikusi gabe zeukaten Atlantikoa. Barreak eta negarrak elkartu dira.
15:30 aldera Oiartzunen bildu da karabana. Han, iheslarietako batek —Svitlana Gryvinska— Pariserako trena hartu du, Frantziako hiriburuan dituen lagunek han emango baitiote aterpe.
Nergroup enpresa taldearen eta ACEV Euskal-Eslaviar Kultur Elkartearen ekimenez, martxoaren 5ean atera ziren Euskal Herritik lau furgonetak, eta, hiru egun errepidean igaro ostean, herenegun goizean goiz iritsi ziren Kosice hirira (Eslovakia). Han ezagutu zituzten Euskal Herrian aterpe hartzekoak ziren hemeretzi heldu eta zazpi haur. Horiekin batera, hiru txakur eta bost katu jaso zituzten.
Boluntarioetako bat da Iryna Dotsenko, Astigarragan (Gipuzkoa) bizi den ukrainarra. Joan-etorriko odisea egin du, otsailaren 26an itzuli baitzen Ukrainara, oporretan. Gerraren eztandak harrapatu zuen han. Hori dela eta, Euskal Herrira berehala itzultzea erabaki zuen, amarekin batera. Zenbait egun eman zituzten auto ilara batean geldirik, Ukrainatik atera ahal izateko. Eta, halere, Ukrainako mugara itzultzea erabaki du, atzean gelditurikoak laguntzeko.
Euskal Herrira iritsitakoan, hutsik dauden eta hainbat boluntariok egitasmoaren antolatzaileen eskuetan jarri dituzten etxe eta logeletan egokituko dira 26 iheslari ukrainarrak.
Antolatzaileen esanetan, «dei pila bat» jaso dituzte ukrainarrei logela zein etxeak eskaintzeko. Hala ere, bestelako laguntza ere beharko dutela nabarmendu dute; erakundeena, esaterako.
Hura da laguntza egitasmoaren arduradunetako bat, eta nabarmendu du ukrainarrei laguntzeko ekinbide hau ez dela ekintza bakana Nergroupentzat: elkarteko enpresek 11 urte daramatzate irabazien %5 elkartasun eta gizarte proiektuetarako baliatzen, eta langileek lanerako denboraren %2 eskaintzen diete. NegoBide Circulo Empresarialen laguntza izan dute. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210585/arrantzaleak-eta-garraiolariak-erregaian-itota.htm | Ekonomia | Arrantzaleak eta garraiolariak, erregaian itota | Berunik gabeko 95 gasolina bi eurora gerturatzen ari da Hegoaldean, eta 2,40ra Iparraldean. Greba hotsak hasi dira garraioaren sektorean. | Arrantzaleak eta garraiolariak, erregaian itota. Berunik gabeko 95 gasolina bi eurora gerturatzen ari da Hegoaldean, eta 2,40ra Iparraldean. Greba hotsak hasi dira garraioaren sektorean. | Ez dago beste gairik: erregaien prezioa goraka doa, eta ez dirudi laster jaitsiko denik. Hego Euskal Herrian, berunik gabeko 95 gasolina 1,816 euroan saldu zen atzo batez beste, eta gasolioa 1,755 euroan: herenegun baino lau eta sei zentimo garestiago, hurrenez hurren. 98 gasolina, berriz, 1,958 euroan zegoen. Bi euroren muga igaroko duela ziurtzat jotzen dute iragarpenek, eta Ipar Euskal Herrian ondo dakite hori. Gasolioa 2,2 euroan zegoen batez beste atzo, eta 2,334ra iritsi zen gasolindegi batzuetan. 98 gasolina, berriz, 2,345era iritsi zen. Azken hilabetean gasolioa %17 garestitu da Hegoaldean, eta 95 gasolina %15.
Datu horiek buruz dakizkite erregaia egunerokoan darabilten profesionalek, eta, esaterako, arrantzale zein garraiolariek alarma piztu dute. Azken horien inguruan greba deiak zabaldu dira hurrengo asterako, eta Hiru sindikatuak afiliatu bilerara antolatu du etziko zer egin erabakitzeko. «Egunotan geldirik dauden afiliatuak ditugu. Huskeria irabazteko etxean hobeto daudela esaten dute», azaldu du Jon Altuna Hiruko ordezkariak: «Zortzi orduz diharduen garraiolariaren eguneko erregai gastua 150 eurotik 200era igaro da. Hilabetean 1.200 edo 1.500 euro gehiago behar dira. Ezinezkoa da».
Altunaren iritziz, konponbidea kostuen igoera bezeroari transmititzea da, baina, dioenez, ez da erraza: «Ez dago ordaintzeko prest. Gainera, sektorea prekarizatzen ari da, eta badaude beren baldintzak asko okertzeko prest dauden garraiolariak», salatu du. Ingurumari horretan autonomoek eta enpresa txikiek sufritzen dute gehien. Haietako hainbat elkartzen dituen Espainiako plataforma batek greba deialdia egin du astelehenetik aurrera. Deialdia hor dago, baina ikusteko dago patronal handien erantzuna. Merkantzia garraioko Espainiako konfederazioak bilera egin zuen atzo, eta haren kide dira Euskal Herriko patronalak. BERRIAk jakin duenez, horiek zail ikusten dute greba deialdia babestea, eta litekeena da sektorearentzako laguntzak eskatzea Espainiako Gobernuari. Iragan abenduan greba deialdia egin zuten eta azken unean bertan behera utzi zuten.
Antxoa baino garestiago Erakundeen atea jo dutenak arrantzaleak dira, alturakoak zein baxurakoak. Badakite arazoak ez duela konponbide errazik, baina haien egoera azaldu nahi diete Jaurlaritzari zein Espainiako Gobernuari: «Gasolio litroa antxoa kiloak portuan duen prezioa baino garestiago dago. Biak euroaren bueltan dabiltza [lehen sektorerako erabiltzen bada zerga gutxiago ditu], horrela ez dago ia irabazi tarterik», azaldu du Miren Garmendiak, Gipuzkoako Arrantzale Kofradiako idazkariak.
Itsasora irtetean arrantzaleak ez daki zenbat arrain harrapatuko duen, ezta ere zein preziotan salduko duen. Gasolio garestiarekin, beldurra handiagoa da: «Orain, baina, irten beharra dago: kanpaina betean gaude». Antzeko krisietan erregaiaren prezioa hornitzailearekin finkatu izan dute, baina orain zaila dirudi: «Inork ez daki noraino igoko den». |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210586/etxebizitzak-2-baino-gehiago-garestitu-ziren-2021ean-hego-euskal-herrian.htm | Ekonomia | Etxebizitzak %2 baino gehiago garestitu ziren 2021ean Hego Euskal Herrian | 2011. urteko mailara itzuli dira bizitegien salneurriak, INEren datuen arabera. Salmentak%19 handitu ziren, eta 2020an galdutakoaren gainetik daude | Etxebizitzak %2 baino gehiago garestitu ziren 2021ean Hego Euskal Herrian. 2011. urteko mailara itzuli dira bizitegien salneurriak, INEren datuen arabera. Salmentak%19 handitu ziren, eta 2020an galdutakoaren gainetik daude | Pandemia luzatzeak ez du eten etxebizitzen goranzko prezioa. INE Espainiako estatistika erakundeak kaleratutako datuen arabera, bizitegien batez besteko prezioak %2,1 egin zuen gora iaz Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %2,8, berriz, Nafarroan. Azken lurralde horretan zazpigarren urtez jarraian egin dute gora salneurriek, eta zortzi urtez beste hiru lurraldeetan.
Edonola ere, etxebizitzen prezioak oraindik oso urrun daude 2007. urtean izan zituztenetik. Urte horretan jo zuen goia etxebizitzari lotutako burbuilak, eta hurrengo urtean zulatu zen, krisi ekonomiko larri bat sortuz. Horrela, 2007. urtean iaz baino %39 garestiago zeuden etxeak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %67 garestiago Nafarroan.
Betiere INEren datuen arabera, azken urteetako igoerak apalak izan dira, %2 eta %3 artekoak. Iaz, gainera, inflazioaren azpikoa izan zen garestitzea, batez besteko KPI kontsumo prezioen indizea %3,2koa izan baitzen.
Eraikitzaileen kexua
Etxe motaren arabera, prezioen bilakaera desberdina izan zen lurraldez lurralde. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan etxebizitza berriak garestitu ziren gehien (+%3,1), eta bigarren eskukoak gutxien (+%1,9). Kontrakoa gertatu da Nafarroan: prezioei eutsi zieten bizitegi berriek (+%0,3), eta nabarmen garestitu ziren bigarren eskukoek (+%4).
Etxe berrien artean daude babes ofizialekoak, eta haien prezioei buruz kexatu zen joan den astean Ascobi Bizkaiko eraikuntzako patronala:«Babes ofizialeko etxeek izan dezaketen gehiengo prezioa igo behar da. 11 urtez izoztuta egon dira, eta egungo prezioetara egokitu behar dira». Ohartarazi zuen %15 inguru garestitu ezean haien eraikitzea geratu egingo dela, bestela ez baitira errentagarriak eraikitzaileentzat.
2020 atzean utzita
Etxebizitzen salmentari dagokionez, merkatuak berreskuratu eta aise gainditu du 2020an izandako erorikoa. Urte horretan %13,6 txikitu ziren salmentak, eta zazpi urteko gorakada eten egin zen. Iaz, berriz, %19,2 handitu ziren, 27.810raino. Iaz saldutako bost etxeetatik bat berria izan zen, eta beste laurak, bigarren eskukoak. Berrien salmenta %23 handitu zen, eta %18, berriz, bigarren eskukoena.
Salmentek ere gorantz egin dute 2013. urtean merkatuak hondoa jo zuenetik, baina oraindik oso urrun daude Atzeraldi Handiaren aurretik zuten mailatik. Horrela, 2007. urtean 35.732 etxebizitza salerosi ziren Hegoaldean, iaz baino 8.552 gehiago (+%23,9). |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210587/sei-korridore-humanitario-ireki-arren-bideak-oztopatzea-egotzi-diote-errusiari.htm | Mundua | Sei korridore humanitario ireki arren, bideak oztopatzea egotzi diote Errusiari | Errusiako iturrien arabera, Ukrainak eraso egin die Mariupolgo hainbat zibili. IAEAk ez du arriskurik ikusi Txernobylgo zentraleko segurtasunean. Bi aldeetako atzerri ministroak gaur bilduko dira. | Sei korridore humanitario ireki arren, bideak oztopatzea egotzi diote Errusiari. Errusiako iturrien arabera, Ukrainak eraso egin die Mariupolgo hainbat zibili. IAEAk ez du arriskurik ikusi Txernobylgo zentraleko segurtasunean. Bi aldeetako atzerri ministroak gaur bilduko dira. | Zibilentzako korridore humanitarioak berriz ere martxan daude bigarren egunez jarraian. Ukraina ipar-ekialdeko Sumiko 5.000 herritar herenegun «arrakastaz» ebakuatu ondoren, beste bost korridore zabaldu zituzten atzo herrialdeko zenbait eremutan, Errusiako Gobernuarekin su etena adostu ostean, Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek azaldu duenez. Lehen korridorea Energodar eta Zaporizhia artean zabaldu dute; bigarrena, Mariupol eta Zaporizhia artean; hirugarrena, Volnovakha eta Pokrovsk artean; laugarrena, Pasa eta Lozova artean (Kharkiv oblasta); eta bosgarrena, Vorzel eta Belgorodka artean (Kiev oblasta). Ebakuazio bide horiek hamabi orduz zabalik egongo zirela hitzartu zuten.p>
Nolanahi ere, Ukrainako Atzerri ministro Dmitro Kulebak salatu du «geldiarazi» egin behar izan dutela Iziumeko ebakuazio plana, «Errusiaren erasoen ondorioz». Halaber, Mariupol hiriko 400.000 pertsonarentzako baino gehiagorentzako laguntza humanitarioa eta ebakuazioa blokeatzea egotzi dio Kulebak Moskuri. Russia Today hedabideak jasotakoaren arabera, berriz, hainbat herritarrak ezin izan ziren korridoreetara heldu, «Ukrainako armada erasotzen ari zitzaielako euren etxeetatik ateratzean». Gainera, Gurutze Gorriak esan zuen Mariupogo zibilek bizi duten egoera «apokaliptikoa» dela. «Jendeak ez du ez urik, ez janaririk, ez elektrizitaterik eta ez gasik».
p>
Hori gutxi ez, eta hiri horretako haur ospitale bat bonbardatu zuen arratsaldean Errusiako armadak, eskualdeko administrazio militarreko buru Pavlo Kirilenkok sare sozialen bidez jakinarazi duenez. Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak ere gogor gaitzetsi du Errusiaren ekintza, eta Mendebaldeari mintzatu zaio: «Gelditu sarraskiak! Boterea duzue, baina badirudi gizatasuna galtzen ari zaretela».p>
Jada 2,15 milioi herritarrek ihes egin dute Ukrainatik, Nazio Batuen Erakundearen arabera, eta gutxienez 516 zibil hil dira, tartean 37 haur, Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatariak atzo iragarri zuenez. Horietatik 111 pertsona Luhanskeko eta Donetskeko herri errepubliketan hil dira.p>
Txernobylgo zentral nuklearraren harira, bestalde, Ukrainako Ukrenergo enpresa energetikoak atzo iragarri zuenez, zentral nuklearra sare elektrikotik «erabat deskonektatu» dute, Txernobyl eta Kiev lotzen dituen 750 kilowatteko potentzia linea bat moztuta, Errusiako indarrek otsailaren 24an hasitako inbasioaren ondorioz. Ohartarazi du zentral nuklearrean energia hornidura galtzeak airean substantzia erradioaktiboak askatzea eragin dezakeela, eta horiek ingurumenera zabal daitezkeela.p>
IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziak, ordea, ez du segurtasunean halako arriskurik ikusi, ohar batean adierazi duenez. IAEAko zuzendari nagusi Rafael Grossik esan duenez, gastatutako erregaia biltegiratzeko igerilekuaren karga termikoa eta Txernobylgo zentraleko hozte uraren bolumena nahikoak dira beroa eraginkortasunez ezabatzeko, hornidura elektrikoaren beharrik gabe. Bestalde, Errusiak arratsaldean salatu duenez, Ukrainako indarrek eraso egin diote zentral nuklearra hornitzen duen sare elektrikoari, eta aditu errusiarrak izan dira berehala jardun zutenak erreserbako diesel sorgailuak aldatzeko, Sputnik agentziaren arabera.p>
Arlo politikoan, Errusiako Atzerri ministro Sergei Lavrov eta Ukrainako haren homologo Kuleba gaur bilduko dira Antalian (Turkia). Kremlineko eledun Dmitri Peskoven iritziz, batzar hori «negoziazio prozesuaren zati garrantzitsua» izango da. «Errusiak negoziazioekin jarraitzeko interesari eutsi dio. Errusiaren jarrera oso argia da». Hori bai, Peskovek ohartarazi du «potentzialki arriskutsua eta zitala» izan daitekeen egoera bat sortuko lukeela Poloniak MiG-29 hegazkinak Ukrainara transferitzeko egindako proposamenak.p>
Zelenskik, bestalde, mezua igorri dio NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeari. Haren esanetan, nazioartea izango da «hondamendi humanitario baten erantzulea», Ukraina babesteko aire eremua debekatzen ez badu. «Errusiak misilak, hegazkinak eta helikopteroak erabiltzen ditu Ukrainako zibilen, gure hirien eta gure azpiegituraren aurka. Munduak erantzuteko betebehar humanitarioa du», esan du, Reuters agentziaren arabera.p>
EBko agintarien bilera,gaurp>
Ukraina prest dago NATOko kide bihurtzeko asmoari uko egiteko, Moskurekiko konpromiso gisa, Zelenskiren aholkulari Ihor Zhovkvak ARD Alemaniako telebista publikoan azaldu duenez. «Ukrainaren neutraltasunari buruz hitz egin dezakegu baldintza jakin batzuetan». Baldintza horiek tropa errusiarrak Ukrainatik erretiratzea eta su etena dira.p>
Europako Batasuneko agintariak ere gaur elkartuko dira, Frantzian, eta ziurrenik beste neurri batzuk adostuko dituzte Errusiaren aurka. |
2022-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/210588/epaimahaiak-erruduntzat-jo-du-bikotekide-ohia-eta-amaginarreba-hiltzeagatik-akusatuakoa.htm | Gizartea | Epaimahaiak erruduntzat jo du bikotekide ohia eta amaginarreba hiltzeagatik akusatuakoa | Herri epaimahaiak uste du «azpikeriaz eta ankerkeriaz» aritu zela gizona, eta baztertu egin du akusatuak buru nahasmendua zuela. | Epaimahaiak erruduntzat jo du bikotekide ohia eta amaginarreba hiltzeagatik akusatuakoa. Herri epaimahaiak uste du «azpikeriaz eta ankerkeriaz» aritu zela gizona, eta baztertu egin du akusatuak buru nahasmendua zuela. | 2018an Gasteizen bikotekide ohia eta haren ama hiltzea egotzita Arabako Probintzia Auzitegian epaitutako gizona hilketaren errudun jo du herri epaimahaiak, eta «azpikeriaz eta ankerkeriaz» aritzea egotzi dio. Epaimahaiak gaur iluntzean hartu du erabakia. Iturri judizialek Efe agentziari jakinarazi diotenez, epaimaihikideek uste dute genero arrazoiaren astungarria dagoela akusatuak bi biktimengan izan duen jokabidean, eta emazte ohiaren heriotzaren kasuan, senidetasuna ikusi dute. Gainera, ebatzi dute akusatuak «ankerkeria fisikoaz» aritu zela bikotekide ohiaren aurka, eta «ankerkeria psikikoaz» amaginarreba ohiaren aurka. Halaber, baztertu egin du akusatuak buru nahasmendua zuela –defentsak hori argudiatu du epaiketan–. Auzitegiko buru den epaileak kaleratu beharko du orain zigor epaia. Fiskaltzak 50 urteko kartzela zigorra eskatu du akusatuarentzat, ahaidetasun, genero eta ankerkeria astungarriekin egindako bi hilketengatik. Biktimen familia ordezkatzen duen akusazio partikularrak, berriz, 55 urte eskatu ditu, eta Clara Campoamor elkarteak, herri akusazio gisa, 60 urte. Akusatuaren defentsak zortzi urteko kartzela zigorra eskatu zuen, aldi baterako buru nahasmendua eta hilketa ez, giza hilketa egin zuela argudiatuta. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210608/yoon-suk-yeolek-irabazi-ditu-hego-koreako-hauteskundeak.htm | Mundua | Yoon Suk-yeolek irabazi ditu Hego Koreako hauteskundeak | Gutxigatik irabazi ditu bozak, eta adierazi du «askatasuna eta demokrazia mehatxatzen dituzten ideologietatik urrun» egongo dela. Maiatzaren 10ean hartuko du kargua. | Yoon Suk-yeolek irabazi ditu Hego Koreako hauteskundeak. Gutxigatik irabazi ditu bozak, eta adierazi du «askatasuna eta demokrazia mehatxatzen dituzten ideologietatik urrun» egongo dela. Maiatzaren 10ean hartuko du kargua. | Yoon Suk-yeol Herri Boterearen Alderdia indarreko buruzagi kontserbadorea hautatu dute Hego Koreako presidente. Horrela, datozen bost urteetan egongo da karguan, Moon Jae-Ineken lekua hartuta. Gutxigatik irabazi ditu presidentetzarako hauteskundeak Yoonek: botoen %48,56 lortu ditu, eta Lee Jae-myung Alderdi Demokratako hautagaiak, berriz, %47,83.
Buruzagi kontserbadoreak maiatzaren 10ean hartuko du kargua, eta, besteak beste, «askatasuna eta demokrazia mehatxatzen dituzten indar eta ideologietatik urrun» egongo dela adierazi du. Inguruko herrialdeak ere izan ditu hizpide: adierazi duenez, Ipar Korearekin hitz egiteko atea «beti zabalik» mantenduko du, baina ohartarazi du «zorrotz» erantzungo duela, «beharrezkoa» izanez gero. Japoniarekin, ordea, «aurrera begiratzen duen harreman bat» lortzeko lan egingo duela jakinarazi du, eta Txinarekin «errespetuzko» harreman bat sortu nahi duela.
Horrez gain, Washingtonekin lankidetza militarra «indartzeko» konpromisoa hartu du Yoonek. Joe Biden AEBetako presidenteak telefonoz zoriondu du buruzagi kontserbadorea, eta, Etxe Zuriak jakinarazi duenez, «Ipar Korearen programa nuklearrek eta misilek planteatzen dituzten mehatxuei erantzuteko koordinazio estua» izateko konpromisoa hartu dute biek. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210609/eusko-legebiltzarrak-gazteriaren-legea-onartu-du.htm | Gizartea | Eusko Legebiltzarrak Gazteriaren Legea onartu du | Gazteen emantzipaziorako eskubidea aitortzen du legeak. EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk babestu dute. Abstenitu egin da PP+C’s, eta aurka bozkatu dute EH Bilduk eta Voxek. | Eusko Legebiltzarrak Gazteriaren Legea onartu du. Gazteen emantzipaziorako eskubidea aitortzen du legeak. EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk babestu dute. Abstenitu egin da PP+C’s, eta aurka bozkatu dute EH Bilduk eta Voxek. | Aurreko legealdietan saiatu izan dira Gazteriaren Legea aurrera ateratzen, baina ez dute lortu. Gaur, Eusko Legebiltzarrak onetsi egin du lege berria. Gazteria Legeak neurri eta ekintza zehatzak jasotzen ditu, helburu batekin: 12 eta 30 urte bitarteko gazteen arazoei «erantzun integrala eta koordinatua» ematea. Emantzipazioaren, etxebizitza bat izateko eskubidearen edota enpleguaren arazoei aurre egiteko helburua du arauak. Hala, gazteen ikuspegia politika publiko guztietan txertatzea eta gizartearen parte hartzea bultzatzea sustatuko dituela dio. Euskararen, hezkuntzaren, berdintasunaren, boluntariotzaren esparruak ere arautua daude, besteak beste. Legeak gazteen eskubideak aitortzen ditu, eta horien artean jasotzen du emantzipatzeko eskubidea dutela. Gazteen Emantzipaziorako Euskal Sarea sortuko da helburu horrekin: gazteentzako zerbitzu guztiak zentralizatzea izango da sare horren helburu nagusia. Horrez gain, laneratzeko laguntza eta zerbitzuetarako eskubideak jaso dira, eta, besteak beste, gizonen eta emakumeen arteko berdintasuna bermatu eta gazteen sexu eta jatorri aniztasuna aitortzen du.
Maialen Gurrutxaga EAJko legebiltzarkidearen hitzetan, gazteriarentzat «tresna garrantzitsua da etorkizunari aurre egiteko». Berdintasuna eta euskara erdigunean jartzen dituela esan du, halaber. Gurrutxagaren iritziz, legearen tramitazioan «hobetzeko» ahalegina egin da, taldeen hainbat zuzenketa hitzartuta. PSE-EEko Eneko Anduezak nabarmendu du legeak «egungo gazteen erronkei» erantzuten diela, eta aukera ematen diela bizi proiektua «autonomiaz» garatzeko. Gazteriaren eskubideak «bermatu» egiten ditu arau berriak, Anduezak erantsi duenez. «Gazteek aukera izan behar dute bizitza proiektu duina izateko. Lege honek xede hori bermatuko du».
Elkarrekin Podemos-IUk ere legearen alde bozkatu du. Iñigo Martinez Zaton legebiltzarkideak esan du gazteen eskubideak aitortzen dituela legeak, eta EP-IUren ekarpenei esker jatorrizko testua hobetzea lortu dela. «Jatorrizko lege proiektuaren helburua ekonomizista zen, baina hobetu egin dugu hainbat aldaketa sartuta, gazteriaren eskubideak txertatu direlako» . Uste du legeak ez dituela gazteen arazo guztiak konponduko, baina «mugarri» batzuk ezarriko dituela. Jaurlaritzari dei egin dio baliabideekin garatu dezan araua.
EH Bilduk aurkako botoa eman dio legeari, ez duelako proposamen zehatzik egiten gazteen «egoera larria iraultzeko», Eraitz Saez de Egilazek azpimarratu duenez. Koalizioaren ustez, langabeziak eta prekaritateak ezaugarritzen ditu gazteen bizitzak, eta horrek ia ezinezko egiten du emantzipazioa. EH Bilduk, besteak beste, eskatu du gazteen emantzipaziorako eskubidea legearen ardatz eta helburu izatea, emantzipazioa eskubide bat izatea, neurri zehatzak hartzea lan prekaritatea amaitzeko, eta konpromiso bat hartzea gazteei etxe duin baterako sarbidea bermatzeko. Erantsi du lege «ausart eta anbiziotsu bat» behar duela gazteriak, baina onartutakoak ez diela erantzuten gazteen beharrei.
PP+C’s taldeak, berriz, abstentziora jo du. Laura Garridok esan du legea beharrezkoa dela, baina «motz» geratzen dela, «helburu asko jasotzen dituelako, baina horiek gauzatzeko neurri gutxi». Aurka bozkatu du Voxek ere, besteak beste emantzipaziorako eskubidea bermatzeko neurri zehatzak ez dituelako jasotzen, Amaia Martinezek esan duenez. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210610/egiaren-batzorde-batek-elizaren-sexu-abusuak-ikertuko-ditu-espainiako-kongresuan.htm | Gizartea | Egiaren Batzorde batek Elizaren sexu abusuak ikertuko ditu Espainiako Kongresuan | PSOEk eta EAJk aurkeztutako legez besteko proposamena babestuko dute UPk, ERCk eta EH Bilduk, batzordeak «Eliza behartzeko eskumena» izanen duela adostu ostean. | Egiaren Batzorde batek Elizaren sexu abusuak ikertuko ditu Espainiako Kongresuan. PSOEk eta EAJk aurkeztutako legez besteko proposamena babestuko dute UPk, ERCk eta EH Bilduk, batzordeak «Eliza behartzeko eskumena» izanen duela adostu ostean. | Eliza katolikoaren menpeko ikastetxeetan sexu abusuak pairatutako biktimek hitza hartuko dute Espainiako Kongresuan. Egiaren Batzorde independente bat sortuko dute, Espainiako Arartekoaren parte hartzearekin, eta bertan, zentro erlijiosoetan bizi izandako tratu txarrak eta abusuak kontatu ahalko dituzte biktimek. PSOEk eta EAJk aste honetan aurkeztu zuten legez besteko proposamena, eta, horren gainean zenbait zuzenketa adostu ostean, egitasmoa babestuko dutela iragarri dute gaur Unidas Podemos, ERC eta EH Bildu taldeek.
Negoziazio luze baten ostean heldu da akordioa. Izan ere, elizako abusuen auziak ika-mika piztua zuen Madrilgo kongresuan. UPk, ERCk eta EH Bilduk proposamena aurkeztua zuten sexu abusuak ikertzeko batzorde bat sortzeko, «botere betearazlea» izanen zuena, baina proposamen hori atzera bota zuten asteartean, PSOE eta Ciudadanos taldeen abstentzioarekin eta EAJ, Vox eta PPren kontrako botoekin. Horren ordez, PSOEk eta EAJk beste proposamen bat aurkeztu zuten, Espainiako Arartekoak zuzendutako «batzorde independente» bat sortzeko, «txosten bat» ontzeko xedez. Proposamen hori kritikatu zuten ezkerreko taldeek, batzordearen helburuak eta biktimen aldarrikapenak «urardotzen» zituela ulertuta.
Ikusi gehiago: Eliza katolikoari lotutako 58 abusu salaketa ikertzen ari da Ertzaintza
Gaur, baina, zenbait konpromiso lortu dituzte UPk, ERCk eta EH Bilduk, eta aldeko botoa emanen diote PSOE eta EAJren testuari. «Aurreakordio baten oinarriak jarri ditugu gaur», azaldu du Bel Pozueta EH Bilduko diputatuak. «Aurretik adostuak genituen zenbait puntu jaso dituzte akordioan, eta, hortaz, baiezkoa emanen diogu legez besteko proposamenari. Besteak beste, biktimek aukera izanen dute Kongresuan agerraldi publikoak egiteko, eta batzordea, oro har, hasieran planteatu zena baino askoz garantistagoa izanen da».
Unidas Podemos taldeko Jaume Asensek eman ditu akordioaren gakoetako batzuk, baina azaldu du hitzarmena «erabat itxi gabe» dagoela, eta datozen egunetan emanen dituztela batzordearen egiturari buruzko xehetasun guztiak: «Esan dezakeguna da Egiaren Batzorde bat izanen dela eta arau esparru bat izanen duela, eskuduntzak bermatzeko». Asensen esanetan, aditu independenteek osatuko dute batzordea, eta Espainiako Arartekoak eginen du bozeramaile lana: «Arartekoak emanen ditu eman beharreko azalpenak Kongresuan». Batzordeak, gainera, «Eliza behartzeko gaitasuna» izanen duela gaineratu du UPko diputatuak: «Legez besteko proposamenak, hasieran planteatuta zegoen gisara, kezka eragiten zigun, Arartekoak, berez, ez duelako eskuduntzarik Eliza ezertara behartzeko. Orain, ez da halakorik gertatuko, batzordeari gaitasun hori aitortuko zaiolako propio, esparru normatibo baten bidez». Hortaz, Eliza katolikoak ikerketan lagundu beharko du, informazioa emanez edo batzordearen aurrean deklaratuz.
Batzordearen egiteko eta prozedura guztiak «gardentasun osoz» eginen dituztela azaldu dute hiru taldeetako eledunek, eta biktimen agerraldi publikoen garrantzia nabarmendu: «Biktimek beraiek eskatzen ziguten adierazpenak publikoki egin ahal izatea, beren prozesu pertsonalen onerako, baina baita gizartean eztabaida pizteko ere, urteetan isilduta egon den errealitate honen inguruan», adierazi du Pozuetak. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210611/ukrainak-eta-errusiak-ez-dute-aurrerapausorik-eman-korridore-humanitarioetan-eta-su-etenean.htm | Mundua | Ukrainak eta Errusiak ez dute aurrerapausorik eman korridore humanitarioetan eta su etenean | Eskatutako 24 orduko menia errefusatzea egotzi dio Ukrainak Errusiari. Moskuk, berriz, errefuxiatuei irteten ez uztea leporatu dio Zelenskiren gobernuari, eta nabarmendu du Bielorrusiako elkarrizketak direla formatu bideragarri bakarra. | Ukrainak eta Errusiak ez dute aurrerapausorik eman korridore humanitarioetan eta su etenean. Eskatutako 24 orduko menia errefusatzea egotzi dio Ukrainak Errusiari. Moskuk, berriz, errefuxiatuei irteten ez uztea leporatu dio Zelenskiren gobernuari, eta nabarmendu du Bielorrusiako elkarrizketak direla formatu bideragarri bakarra. | Errusiako Atzerri ministro Sergei Lavrovek eta Ukrainako haren homologo Dmitro Kulebak Turkian gaur goizean izan duten bilerak ez du fruiturik eman. Hizketan jarraitzeko borondatea agertu duten arren, oso urrun dago duela bi aste piztu zen gerrari amaiera emateko aukera. Kulebak iragarri duenez, ez dute aurrerapausorik eman Errusiako tropek setiatutako Mariupol hiria ebakuatzeko korridore humanitario bat irekitzeko, ezta su etena adosteko ere. «Helburu humanitario batekin etorri naiz: Mariupoldik irten nahi duen jendearentzat korridore humanitario bat irekitzea. Zoritxarrez, Lavrov ministroa ez zegoen engaiatzeko prest».
Errusiako Atzerri ministroak, berriz, korridore humanitarioak sabotatzea leporatu dio Ukrainari, bilera osteko agerraldian. «Egunero saiatzen gara bideak irekitzen, baina ez dute jendea ebakuatzen uzten». Halaber, nabarmendu du Bielorrusiako elkarrizketak direla formatu bideragarri bakarra. «Gaurko elkarrizketak baieztatu du bide honek ez duela alternatibarik», esan du. Hori bai, Lavrovek gogorarazi du Errusia edozeinekin hitz egiteko prest dagoela. «Egoera honetatik atera nahi dugu».
Huek dira Errusiak Ukrainari egin dizkion eskaerak negoziazioetan aurrera jarraitzeko: Krimearen anexioa eta Donbassko herri errepubliken independentzia onartzea, Ukrainaren estatus neutrala aitortuko duen konstituzio berri bat sortzea eta herrialdea desmilitarizatzea.
Ikusi gehiago: Sei korridore humanitario ireki arren, bideak oztopatzea egotzi diote Errusiari
Lavrovek, bestalde, mezu zuzena igorri dio nazioarteari. Salatu duenez, Mendebaldea «arma hilgarriak» bidaltzen ari da Ukrainara, eta urte asko iraungo duten kalteak eragiten ari da Donbass eskualdean. Errusiako Atzerri ministroak erantsi du Mendebaldea «modu arriskutsuan» jokatzen ari dela: «Ukrainari eta mertzenarioei armak bidaltzen dizkietenek ulertu behar dute zenbateko arriskua duen egiten ari direnak». Eta gaineratu du: «Beste herrialde batzuek, EB [Europako Batasuna] barne, eduki dezaketen arriskua ikusten dugu, arma hilgarriak esportatzen baitituzte Ukrainara».
Errusiako Atzerri ministroaren esanetan, ez dute beste herrialdeei erasotzeko asmorik. «Eta Ukrainari ere ez gatzaizkio erasotzen ari. Askotan azaldu dugu: Errusiaren segurtasunerako arriskutsua zen egoera batean geundela ohartarazi genuen. Urteak generamatzan salatzen, baina inork ez zigun kasurik egiten. Horrez gain, Donbassen jazo diren gertakariek agerian utzi dute hurrengo hilabeteetan Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken aurkako eraso bat egiteko asmoa zuela Ukrainak». Horrez gain, Errusiak salatu du Kiev arma biologikoen osagaiak garatzen ari zela AEBen babesarekin. «Horrek asko kezkatzen gaitu», esan du Lavrovek.
Errusiako ministroak ziurtatu du Vladimir Putin Kremlineko burua Zelenskirekin biltzeko prest dagoela, «bilerak akordioa lortzeko balio badu eta balio erantsia ematen badu».
Gainera, TASS agentziak jakinarazi duenez, Moskuk ez du berriro Europar Kontseiluan parte hartuko, Errusiako Atzerri Ministerioak agiri batean iragarri duenez. Izan ere, Kremlinen ustez, EBko eta NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko herrialdeek Europar Kontseilua «suntsitzeko bidean» jarraitzen dute. Halaber, salatu duenez, EBko herrialdeek eta NATOk Europako Kontseiluan duten gehiengoaz «abusatzen» dute, beren ikuspuntuak «inposatzeko». «Ez gara gehiago Mendebaldearen menpeko izango, traizioa egingo baitigu bere baloreei traizioa egiten dien modu berean», zehaztu du.
EBko agintariak gaur elkartuko dira, Versaillesen, Frantzian, eta ziurrenik beste neurri batzuk adostuko dituzte Errusiaren aurka.
Zazpi korridore humanitario
Negoziazioak negoziazio, Ukrainako agintariek zazpi korridore humanitario ireki dituzte, errusiarrek erasotako hirietatik biztanleria zibila ebakuatzeko: Borodiankatik Kiev hiriburura, Sumitik Poltavara, Krasnopilliatik Poltavara, Iziumetik Lozovara, Volnovakhatik Pokrovskera eta Mariupoletik Zaporizhiara. Dagoeneko 60.000 herritar atera dituzte, Ukrainako presidente Volodimir Zelenskik eman dituen datuen arabera. Nolanahi ere, hiriak «zailtasun handiz» husten ari dira.
Gerra hotsek, ordea, ez dute etenik. Ukrainako armadaren esanetan, borroka «gogorrak» izaten ari dira herrialdean barreiatuta, batez ere Kharkiven Ojtirkan (Sumi oblasta), Odesan eta Mariupolen, Ukraina hegoaldean. Azken bi hiri horiek bereganatzea garrantzitsua da Errusiarentzat, hori eginda korridore bat osa dezakeelako Transnistriatik Donbassko herri errepubliketara, eta horrek erabat blokeatuko lioke Ukrainari Itsaso Beltzerako sarbidea.
Hain zuzen, Ukrainako Atzerri ministroak atzo Errusiari leporatu zion Mariupol hiriko 400.000 pertsona baino gehiagorentzako laguntza humanitarioa eta ebakuazioa blokeatzea. Errusiako tropek atzo hiri horretako haur ospitalea bonbardatu zuten, eta hiru lagun hil ziren, besteak beste bi adingabeko. Eraso gogor hura ukrainarren aurka egiten ari diren «genozidioaren azken froga» dela adierazi du Zelenskik. Sputnik Errusiako agentziak jasotakoaren arabera, berriz, Ukrainako tropek eskola bat bonbardatu dute Dokutxaevsken, Donetskeko Herri Errepublikan.
Suedia, neurriak hartzeko prest
Errusiaren inbasioak herrialde erraldoiaren auzokoak asaldatu ditu, eta haien asmoak azkartu. Bada, Suediako lehen ministro Magdalena Anderssonek lasaitasun mezu bat igorri zuen atzo, eta errefusatu egin zituen NATOn sartzea planteatzeko oposizioaren deiak, argudiatuta orain eskaera bat egiteak Europako segurtasuna «ezegonkortuko» lukeela. Gaur, berriz, iragarri du urteko gastu militarra barne produktu gordinaren (BPG) %2ra igotzeko asmoa duela. «Suediaren inguruko segurtasun politikoko egoerak okerrera egin du aspalditik. Errusiak Ukrainari egindako erasoak are gehiago areagotzen du bilakaera hori», esan du herrialdeko lehen ministro Magdalena Anderssonek. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210612/kontseiluak-kanpaina-bat-abiatu-du-nafarroako-euskararen-dekretua-alda-dadin.htm | Gizartea | Kontseiluak kanpaina bat abiatu du, Nafarroako euskararen dekretua alda dadin | Mobilizazio bat antolatzea aztertzen ari da, baina, aurretik, sentsibilizazio lana egingo du, gaia «gizarteratzeko». Kontseiluak uste du badagoela aukera dekretua aldatzeko. | Kontseiluak kanpaina bat abiatu du, Nafarroako euskararen dekretua alda dadin. Mobilizazio bat antolatzea aztertzen ari da, baina, aurretik, sentsibilizazio lana egingo du, gaia «gizarteratzeko». Kontseiluak uste du badagoela aukera dekretua aldatzeko. | Herritarrak ez gutxietsi, eskubideak guztiontzat lelopean kanpaina bat abiatu du Euskalgintzaren Kontseiluak, Nafarroako Gobernuak euskararen dekretua, administrazio publikoko lan deialdietan hizkuntzak baloratzeko irizpideak zehazten dituena, alda dezala eskatzeko.
Gobernuak urtarrilean aurkeztu zien zirriborroa sindikatuei, eta zuzenketak egiteko epea ireki. Aurkeztutako agiriak berretsi egin zuen espero zena; alegia, atzerapausoak izango zirela euskara administrazio publikoan normalizatzeko prozesuan. Euskalgintzaren haserrea eragin zuen, bereziki, eremu ez-euskaldunean euskara meritu gisa kontuan ez hartzeak. Eremu mistoan, berriz, lanpostu batzuetan soilik hartuko da aintzat euskara, zirriborroaren arabera.
Agiria ezagutarazi ondoko agerraldian, Kontseiluak eta Hizkuntza Eskubideen Behatokiak «atzerapauso onartezintzat» jo zuten dekretua, eta gaur ere nabarmendu du haren larritasuna. «Iraganeko gobernuen hizkuntza politika ilunetan baino atzerapauso handiagoak egitea proposatu zuen gobernuak». Adibidetzat jarri ditu eremu euskaldunean lehen baino gutxiago baloratuko dela euskararen ezagutza, %20tik %10era murriztuz, eremu mistoan zenbait lanpostutan euskara ez dela aintzat hartuko, eta eremu ez-euskaldunean atzerriko hizkuntzek —alemanak, frantsesak eta ingelesak— merituak emango dituztela, eta euskarak ez. «Zirriborroak aurrera eginez gero, ia ezinezkoa izanen da herritarrok zerbitzuak euskaraz jasotzea. Ondorioz, administrazioarekin, medikuekin, erizainekin... euskaraz egiteko eskubidea eta zerbitzuak euskaraz jasotzeko eskubidea larriki urratuko lirateke», ohartarazi du Kontseiluak.
«Dekretuan aldaketak exijitzeko, mobilizazioa antolatzea ere aztertzen ari da Euskalgintzaren Kontseilua», jakinarazi duenez. Lehenik, hala ere, egoeraren larritasuna gizarteratzeko asmoa daukate. Horretarako, dekretuak «herritarren eskubideetan eta ongizatean izango dituen ondorioen eta kalteen» berri emango dute. Ondoren, herritarrek jakinarazitako eskubide urraketak gobernuari helaraziko dizkiote, eta, azkenik, bilera sorta egingo dute eragile sindikalekin eta sozialekin, «beraien babesa eta atxikimendua lortzeko».
Izan ere, Kontseiluak uste du oraindik ere badagoela aukera dekretua aldatzeko, eta datozen hilabeteetan «indar guztiak» horretarako erabiliko dituela azpimarratu du. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210613/ppk-eta-voxek-gobernu-akordioa-erdietsi-dute-gaztela-eta-leonen.htm | Mundua | PPk eta Voxek gobernu akordioa erdietsi dute Gaztela eta Leonen | Alfonso Fernandez Mañueco PPren zerrendaburuak egin du iragarpena. Voxeko iturriek zabaldutako informazioaren arabera, alderdi ultraeskuindarrarenak izanen dira gobernuko presidenteordetza, hiru departamentu eta Gaztela eta Leongo Ganberaren presidentetza. | PPk eta Voxek gobernu akordioa erdietsi dute Gaztela eta Leonen. Alfonso Fernandez Mañueco PPren zerrendaburuak egin du iragarpena. Voxeko iturriek zabaldutako informazioaren arabera, alderdi ultraeskuindarrarenak izanen dira gobernuko presidenteordetza, hiru departamentu eta Gaztela eta Leongo Ganberaren presidentetza. | Atzerako kontuaren hondarrean lortu dute gobernu akordioa Gaztela eta Leonen (Espainia). Alfonso Fernandez Mañueco Gaztela Leongo PPren zerrendaburuak goizean iragarri du PPk eta Voxek erdietsi dutela adostasuna. Ciudadanos hondoratua zenez gero, PPk Vox zuen eskuin akordio baterako lagun posible bakarra, eta, azkenik, lortu dute ados jartzea; bien arteko koalizio gobernuak izanen du agintea, hortaz.
Voxeko iturriek zabaldutako informazioaren arabera, PPk Voxen esku utziko ditu bai Gaztela eta Leongo Gobernuko presidenteordetza, bai hiru departamentu, bai eta Gaztela eta Leongo Ganberaren presidentetza ere; Carlos Pollanek hartuko du kargu hori.
Bi alderdien arteko bileraren ondotik Twitterren idatzitako mezu batean, Mañuecok adierazi du bi aldeek osatuko duten koalizio gobernua «egonkorra eta sendoa» izanen dela, eta zehaztu «erabateko errespetua» izanen dietela Gaztela eta Leongo Autonomia Estatutuari eta ordena konstituzionalari. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210614/elaren-arabera-auzitegiak-ebatzi-du-gipuzkoako-aldundiak-lau-andre-diskriminatu-dituela-haurdun-egoteagatik.htm | Gizartea | ELAren arabera, auzitegiak ebatzi du Gipuzkoako Aldundiak lau andre diskriminatu dituela haurdun egoteagatik | ELAk nabarmendu duenez, arrazoia eman die EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak. Gipuzkoako Foru Aldundiak 30 eguneko epea du errekurtsoa aurkezteko. | ELAren arabera, auzitegiak ebatzi du Gipuzkoako Aldundiak lau andre diskriminatu dituela haurdun egoteagatik. ELAk nabarmendu duenez, arrazoia eman die EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak. Gipuzkoako Foru Aldundiak 30 eguneko epea du errekurtsoa aurkezteko. | EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak ebatzi du Gipuzkoako Foru Aldundiak lau emakume diskriminatu dituela haurdun egoteagatik. Hala azaldu du ELA sindikatuak, kasuaren berri emateko langileen abokatuak, langile batek eta sindikatuaren Gipuzkoako Foru Aldundiko liberatuak Donostian egin duten prentsaurrekoan. 2019ko errenta aitorpenerako kanpainarekin lotuta dago auzia. Sindikatuaren hitzetan, haurdun zeuden lau kaltetuak errenta aitorpena egiteko langileen zerrendan zeuden, baina aldundiak ez hartzea erabaki zuen, pandemia dela medio, haien osasuna osasuna arriskuan zegoela argudiatuta. ELAk «oso ongi» iritzi dio epaiari, eta epaitegiek arrazoia eman dietela goraipatu. Gipuzkoako Foru Aldundiak 30 eguneko epea du epaiari errekurtsoa jartzeko.
Bi urte egin behar da atzera, 2020ko apirilera, kasuaren muinera jotzeko. Lau langileen abokatu Esther Uribetxeberriak esan duenez, pandemia bete-betean, foru aldundiaren deialdi publiko batean parte hartu zuten langileek. Hain zuzen, 2019ko errenta aitorpenaren kanpaina egiteko lan poltsara aurkeztu ziren. Baina aldundiak ez hartzea erabaki zuen: «Lau emakume hauei deitu zitzaien, eta haurdun zeudelako, aldundiak jakinarazi zien ez zituela izendatuko, COVID-19a zela-eta arrisku egoeran zeudelako».
Larraitz Gonzalez da emakume kaltetu horietako bat. Erabakiaren berri izan zuenean, «baztertuta» sentitu zen, eta «injustizia bat» iruditu zitzaion. Orduan, aldundiko ordezkari batekin hitz egin zuen, eta, Gonzalezen hitzetan, ez zion haiek ez hartzeko arrazoirik eman: «Ez zuen argudiorik, eta konturatu nintzen gure erabakia arinkeriaz hartu zutela». Hori horrela, «eskubide urraketari modu kolektiboan» erantzutea erabaki zuen, baita bide judiziala hartzea ere, ELAren laguntzarekin. Aldundiak hasieratik izandako jarrera deitoratu du: «Entzun behar izan dut ea pentsatzen al nuen nire umearen osasunean, nire kabuz hori pentsatzeko gai izango ez banintz bezala». «Paternalismoa» ikusi du aldundiaren moduetan. «Nire osasunaz eta nire burua nik zainduko dut».
Errekurtsoa jartzeko aukera
Orain, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak ebatzi du «diskriminatu» egin zituztela haurdun egoteagatik, Uribetxeberriak azaldu duenez: «Auzitegiak dioena da aldundiak emandako arrazoiak, hala nola, pandemia zela eta haurdun egoteagatik arriskuan zeudela, ez zela arrazoi baliagarria edo legitimoa lanposturako ez izendatzeko, ezin dela egoera hau txeke zuri bat izan aplikagarria den legedia alde batera uzteko». Erantsi du: «Langile hauek izendatu egin behar zituen, eta arrisku egoera bazegoen, neurri egokiak hartu». Eta ezarri dioten zigorra ere esplikatu du: kanpainak iraun zuen bitartean jaso beharko zituzketen soldatak ez ezik «gainerako eskubide ekonomiko eta administratibo guztiak» ere aitortu dizkiete. Eta orain, zer? Seni Sosa ELAren Gipuzkoako Foru Aldundiko liberatuak ez du argi: «Ez dakigu ezer, eta ez dugu jakingo oraingoz». Gipuzkoako Foru Aldundiak 30 egun ditu errekurtsoa aurkezteko. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210615/martxoak-3-elkarteak-loreetatik-ekintzetara-pasatzeko-unea-dela-aldarrikatu-du.htm | Politika | Martxoak 3 elkarteak «loreetatik ekintzetara» pasatzeko unea dela aldarrikatu du | Elkarteak neurriak eskatu ditu sarraskiaren gertakariak argitzeko eta dokumentuak desklasifikatzeko. | Martxoak 3 elkarteak «loreetatik ekintzetara» pasatzeko unea dela aldarrikatu du. Elkarteak neurriak eskatu ditu sarraskiaren gertakariak argitzeko eta dokumentuak desklasifikatzeko. | Martxoak 3ko biktimen senideen elkarteak «loreetatik ekintzetara» pasatzeko garaia dela eskatu die instituzioei. Urtero lez, 1976ko Martxoaren 3an Espainiako Poliziak Gasteizen hil zituen bost langileen sarraskiaren 46. urteurrenean egindako manifestazio jendetsuan jasotako babesa eskertu duten arren, aldi berean, eragile politiko eta sozialei dei egin die «Espainiako inpunitate ereduaren aurka fronte guztietan eta eraginkortasunez» lan egiten jarraitzeko. Era berean, neurriak hartzeko eskatu ditu Arabako erakundeetan eta Espainiako Kongresuan sarraskiaren gertakariak argitzeko eta dokumentuak desklasifikatzeko.
Gaur egun Gasteizen eta Euskal Herrian adostasun handia dago Martxoaren 3ko memoriaren eta biktimen eskubideen aldarrikapenaren inguruan. Izan ere, ordezkari politiko, sozial eta instituzional gehienek poliziak egindako sarraskiaren biktimak omentzeko eta oroitzeko ekitaldietan parte hartu dute aurten. Elkarteak azaldu duenez, adostasun zabal hori ez da beti horrela izan. Egoera berri hau, beraz, «Espainiako inpunitate ereduak ezarritako kontakizun ofizialaren aurrean» zailtasun, oztopo eta errepresioaren gainetik «salaketa bizirik mantendu duten pertsona eta kolektibo guztien lorpena da», eskertu du elkarteak.
Biktimak omentzea eta, aldi berean, zigorgabetasunaren amaiera bultzatzen duten egitasmoetan parte ez hartzea edo injustizia amaitzeko ibilbide judizial berriak blokeatzea «inkoherentea» dela uste du elkarteak. Horren harira, blokeatuta segitzen duten prozesuak zerrendatu ditu: «Instituzioetan abian jartzeko zain jarraitzen dugun frankismoaren krimenen aurkako Arabako kereila; Maria Servini epailearen autoaren aldeko adierazpena; oraindik izapidetzen ari diren Memoriaren legeen edukia; eta Rodolfo Martin Villaren papera eta hura babesten duten aparatu politiko judizial guztiak agerian uzteko ekimenak».
Ezin epaitu
Duela hilabete pasatxo, Espainiako Kongresuak uko egin zion Martin Villaren agerraldi eskaerari: 1976ko martxoaren 3an Gasteizen edo 1978ko uztailaren 8an Iruñean izandako gertakarien erantzule politiko edo penala izan zitekeenaren inguruan egindako adierazpenak argitzea eskatzen zitzaion. Ezezkoaren arrazoia, berriz, «Martin Villa egun ez dela Gobernuaren parte, eta ez dagoela erantzun zezakeen Ikerketa Batzorderik».
Elkarteak derrigorrezkotzat jotzen du, beraz, Espainiako Kongresuan beharrezko mekanismoak sortzea gertakarien berri ematen duten testigantzak jasotzeko. Horrela, «sarraskiaren errealitatea jasoko duen txosten bat egin» eta botere karguak zituztenen erantzukizun politikoa zein izan zen argituko dela uste du elkarteak: «Ezinbestekoa da egia ezagutzea eta erantzukizun politikoak eta penalak ezartzea».
Finean, «egia, justizia eta erreparazioa» eskatzen jarraitzen du elkarteak, 46 urte geroago. Eta «Inpunitatearen aurkako borrokan» jarraituko dutela gaineratu dute. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210616/ingeteamek-mila-langile-kontratatu-nahi-ditu-hiru-urteko-epean.htm | Ekonomia | Ingeteamek mila langile kontratatu nahi ditu hiru urteko epean | Osagai elektrikoak ekoizten dituen enpresa horrek %44 handitu nahi du bere fakturazioa 2024rako. Azken hirurtekoan negozio helburuaren %97 lortu du. | Ingeteamek mila langile kontratatu nahi ditu hiru urteko epean. Osagai elektrikoak ekoizten dituen enpresa horrek %44 handitu nahi du bere fakturazioa 2024rako. Azken hirurtekoan negozio helburuaren %97 lortu du. | Industria garai gogorrean dago. Energiaren garestitzeak eta osagaien krisiak laino beltzak zabaldu ditu epe motz eta ertainean. Testuinguru horren erdian, baina, argi izpiak ere agertzen dira, eta horietako bat dira Ingeteamen iragarpen baikorrak. Argindarra bihurtzeko osagaiak ekoizten dituen euskal enpresa horrek hurrengo hiru urteetan mila langile kontratatzea espero du, eta tarte horretan %44 handitzea fakturazioa.
Ingeteamek hurrengo hiru urteetarako bere negozio plana aurkeztu du. Gaur egun, 800 milioi euroko eskari poltsa du, «sektore eta eremu geografiko anitzetan» —ekoizpenaren %80 esportatzen du—, eta hor oinarritzen da haren baikortasuna. Egun 4.100 langile ditu zenbait plantatan banatuta, eta 2024an 5.100 izatea espero du. Hori lortzeko inbertsio bide-orri bat diseinatu du, eta arreta berezia jarri du energia berriztagarrietan. Enpresaren arabera, berriztagarrien merkatua «oso bizkor haziko da» hurrengo urteetan, eta hor ikusi dute negozio habia.
Ingeteamek, gaur egun, bost planta eta laborategi ditu Euskal Herrian: Ortuellan (Bizkaia), Zamudion (Bizkaia), Beasainen —Indar Electric— (Gipuzkoa), Sesman (Nafarroa) eta Sarrigurenen (Nafarroa). Hurrengo urteetan berritu egingo ditu, Sesmakoa handitu eta planta bat eraiki Nafarroan. Taldeak 210 milioi euroko inbertsioa egingo du: 140 milioi berrikuntzarako, eta 70 milioi azpiegituretarako. Horiez gain, beste 23 herrialdetan ditu lantegiak.
Hurrengo hiru urteetako plan estrategikoa da hori, eta aurrekoan (2019-2021) negozio bolumenaren %97 lortu du. «Errentagarritasun iraunkorra izan dugu, baina helburuaren azpitik. Pandemiak, energiaren eta lehengaien kostuak, hornidura eta logistika arazoak... zama handia izan dira». Hala ere, enpresaren arabera, bete egin dituzte lantaldearen inguruko helburuak. Alde horretatik, Ortuellako plantaren irekiera nabarmendu du Ingeteamek. Gaur egun, ehun langilek dihardute, eta garraio eta siderurgia sektoreetan erabiltzen diren transformadoreak egiten dituzte. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210617/zabalzari-buruzko-informazioa-eskatu-diote-hogei-senatarik-cniri.htm | Politika | Zabalzari buruzko informazioa eskatu diote hogei senatarik CNIri | Senatariek gogoratu dute erakunde horrek jaso zituela CESIDek eginiko txostenak; besteak beste, Gomez Nietok torturen inguruan eginiko aitortza. | Zabalzari buruzko informazioa eskatu diote hogei senatarik CNIri. Senatariek gogoratu dute erakunde horrek jaso zituela CESIDek eginiko txostenak; besteak beste, Gomez Nietok torturen inguruan eginiko aitortza. | Espainiako Senatuko hogei kidek CNI Espainiako zerbitzu sekretuetako buru Paz Estebani eskatu diote ganbera hartako Defentsa Batzordearen esku jar ditzala Mikel Zabalzaren heriotzaren inguruko dokumentu guztiak. Geroa Baiko senatari Koldo Martinezek egindako eskaerarekin bat egin dute EAJk, EH Bilduk, ERCk, Ezker Konfederalak eta JxCk. Estebani bidalitako gutunean, gogoratu dute erakunde publikoek «justiziarekin kolaboratzeko betebeharra» dutela.
Eskatzaileek gogoratu dute CESIDen zereginen eta erakunde haren artxiboen oinordekoa dela CNI, eta, beraz, hark dituela Zabalzaren kasuaren inguruan gordetako dokumentuak. Izan ere, gehitu dute jakina dela CESIDek, Juan Antonio Perote operazio buruaren bidez, «Mikel Zabalzaren heriotzarekin lotutako informazioa» zuela. Hura Guardia Zibilaren Intxaurrondoko goi kargudunen bidez jaso zutela ere gogoratu dute: «Dokumentu horietako bat da CESIDeko arduradun Juan Antonio Peroteren eta Intxaurrondon zegoen Guardia Zibileko teniente Pedro Gomez Nietoren arteko elkarrizketa». Audio hartan, Zabalzak jasaniko torturen berri ematen du Gomez Nietok, Antonio Rubio kazetariak BERRIAn gogoratu duen moduan: «Gogoan dut El Mundo egunkarian argitaratu nuela nortzuk, non, noiz eta nola torturatu zuten Mikel Zabalza».
Senatariek nabarmendu dute Eusko Jaurlaritzak polizia indarkeriaren biktima gisa aitortu duela Zabalza, bere garaian Poliziak emandako bertsio ofizialari sinesgarritasun oro kenduta —eskuburdinak jarrita ihes egin eta Bidasoa ibaira jaurti zela adierazi zuten—. Hori ikusita, afera ikertu duen taldeak adierazi zuen Zabalza torturatu izanaren zantzuak daudela. Espainiako Auzitegi Gorenaren ebazpenei erreferentzia eginez, berriz, senatariek adierazi dute zerbitzu sekretuek ezin dutela «inpunitate espazioak sortzeko» baliabide bat izan.
Era berean, azaldu dute 1968ko Sekretu Ofizialen Legeak ez duela eraginik Kongresuaren eta Senatuaren eskaerei dagokienez, eta erakunde horiek «sarbidea» izan behar dutela eskatu dezaketen edozein informazio jasotzeko. «Mikelen familiak egia jakiteko eskubidea du, eta beharrezkoa da, 36 urteren ostean, estatuko aparatuek ETArekin zerikusirik ez zuen pertsona baten heriotza estaltzeko ehundu zuten faltsukeria estalkia altxatzea», azaldu du Martinezek.
Gobernuaren esku
Espainiako presidente Pedro Sanchezek EAJko diputatu Aitor Estebani atzo emandako erantzuna ere hizpide izan du Geroa Baiko senatariak. Haren hitzetan, egia argitu behar dutenak auzitegiak direla esan izana gobernuaren «borondate faltaren adibide bat» da: «Presidenteak badaki CNIren esku dauden dokumentuen ekarpenak kasua berriz irekitzea baimenduko lukeela, eta hala amaiera emango litzaiokeela trantsizioaren kapitulu ilunenari».
Unidas Podemoseko diputatu Roberto Uriarteren hitzetan ere, Espainiako Gobernuak eskura du Zabalzaren kasuko dokumentuak argitaratzea. Halere, Radio Euskadin eginiko elkarrizketan, beste urrats bat egiteko beharra nabarmendu du. Haren ustez, egungo Sekretu Ofizialen Legea «nazkagarria» da, eta lehenbailehen aldatu behar da: «Ezin dira erabaki demokratikoak hartu errealitatea ezagutu gabe. Justizia eta erreparazioa lortzeko baldintza da egia». |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210618/bilboko-portura-iritsi-da-errusiako-gasa.htm | Ekonomia | Bilboko portura iritsi da Errusiako gasa | 172.000 metro kubiko gas deskargatuko ditu. Iaz hemeretzi gasontzi iritsi ziren Errusiatik Bilbora. Greenpeacek salatu du portuan sartzen den gasak Ukrainako gerra finantzatzen duela. | Bilboko portura iritsi da Errusiako gasa. 172.000 metro kubiko gas deskargatuko ditu. Iaz hemeretzi gasontzi iritsi ziren Errusiatik Bilbora. Greenpeacek salatu du portuan sartzen den gasak Ukrainako gerra finantzatzen duela. | Atzo gauerdian iritsi zen Bilboko portura Nikolay Urvantsev ontzia, biltegietan Errusiako 172.000 metro kubiko gas zituela. Europako Batasunean Errusiako gasa eta petrolioa inportatzen jarraitzearen kontrako ahotsak ugaritu egin dira azken egunetan, AEBek eta Erresuma Batuak gasari, petrolioari eta ikatzari debekuak ezarri ostean.
Hong Kongeko bandera duen ontzia Errusiako Artikoko Sabettako portutik irten zen, hilaren 2an. Bilboko portuan dagoen Bahia de Bizkaia gasifikatze plantan ari da deskargatzen gas likidotua, eta handik gasbideen sarean sartuko dute. Iaz hemeretzi gasontzi iritsi ziren Errusiatik Bilboko portura, jasotako gas likidotu guztiaren %40 inguru.
Ikusi gehiago: Arrantzaleak eta garraiolariak, erregaian itota
Europako Batasunak oraingoz ez du debekurik ezarri, baina beste merkatu batzuetatik inportatzea aztertzen ari da, bai hobien bidez, bai gasontzietan. Bilboko portukoa da gas likidotua jaso eta transformatzeko azpiegitura handienetan bigarrena Iberiar penintsulan, Bartzelonakoaren ondoren. Penintsulan sartzen den gas likidotu guztiaren %25 bildu eta eraldatzen du Bilbokoak.
Behin gasbideen sarera sartuta, bi puntu daude Frantziako gas sarearekin konektatzeko; bata, Iturzaetako lepokoa (Nafarroa eta Zuberoa artean), eta bestea, Irungoa (Gipuzkoa), 2015ean sortua. Gasa biltegiratzeko azpiegitura bat ere badago, itsasoan, Bermeoko (Bizkaia) Gaviota plataforman.
Greenpeaceren protesta
Greenpeace erakunde ekologistak ekintza bat egin du gaur goizean Bilboko portuko uretan. Gasak gerra finantzatzen du eta Gerrarik ez leloak zituzten afixak erakutsi dituzte Errusiatik iritsitako gasontziaren aurrean, gasa deskargatzen ari zenean. Greenpeacek azpimarratu du petrolioarekiko eta gasarekiko mendekotasuna gainditzea dela gerra berehala amaitzeko «irtenbide bakarra». «Elikagai fosilek elikatzen dute literalki gerra; Errusiako BPGaren %40 erregai fosilen esportaziotik dator, eta gobernuak arma gisa erabiltzen du Europaren energia mendekotasuna».
Era berean, gas azpiegitura berrietan inbertitzea kritikatu du, eta energia berriztagarri «demokratiko eta justuen« alde egiteko eskatu. «Gizon, emakume eta haur errugabeak hiltzen ari dira Ukrainan, Errusiako presidenteak erregai fosilekin hasitako gerraren ondorioz. Errusiako presidenteak berehala geldiarazi behar du gerra, energia berriztagarrietarako trantsizioa egin behar baitu munduak. Beharrezkoa da bakerako eta etorkizun seguru baterako», adierazi du erakunde ekologistak.
Goizeko ekintzaz gain, elkarretaratze bat antolatu dute gaur arratsalderako Greenpeace, Ekologistak Martxan, Ongi Etorri Errefuxiatuak, La Guerra Comienza Aqui eta Euskal Gune Ekosozialistak deituta, Espainiako Gobernuak Bilbon duen ordezkaritzaren aurrean, Moyua plazan, 18:00etan. Europako herrialdeen «hipokrisia» salatuko dute, Errusiako gasa jasotzen ari diren bitartean Ukrainara armak bidaltzen ari direlako. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210619/inflazio-handiak-zor-gutxiago-erostera-bultzatu-du-ebz.htm | Ekonomia | Inflazio handiak zor gutxiago erostera bultzatu du EBZ | Banku zentralak ez du uste euroguneko ekonomia aurten atzeraldian sartuko denik. Inflazioa uste baino handiagoa izango dela aitortu du: %5,1 aurten. Hala ere, ez du asmorik luze gabe interes tasak igotzeko. | Inflazio handiak zor gutxiago erostera bultzatu du EBZ. Banku zentralak ez du uste euroguneko ekonomia aurten atzeraldian sartuko denik. Inflazioa uste baino handiagoa izango dela aitortu du: %5,1 aurten. Hala ere, ez du asmorik luze gabe interes tasak igotzeko. | Litekeena da Ukrainako gerrak hankaz gora jartzea euroguneko ekonomia, jada oso handia zen inflazioa gehiago elikatuko duelako eta zenbait produkturen eskasia areagotzen ari delako. Egoera horrek aldarazi egin ditu EBZ Europako Banku Zentralaren planak: zorra erosteko programa txikitu egingo du, eta atea zabal-zabalik utzi dio pentsatu baino lehenago amaitzeari. Neurri horrekin helburu bikoitz bat lortu nahi du EBZk: inflazioa kontrolatzeko lehen urratsak prestatzea, baina ekonomia sustatzeari muzin egin gabe.
Ataka zailean dago EBZ: inflazioa azken mendeko handiena da —%5,6 urtarrilean—, baina hari aurre egiteko tresna historikoak, interes tasak igotzeak, ez dirudi oso eraginkorra helburu hori lortzeko. Arazoa ez baita ekonomia oso bero dagoela eta hoztu egin behar dela, baizik eta aldagai batek —energiaren garestitzeak— jokoa aldrebestu duela, eta haren aurka interes tasak igotzeak agian ez duela askorako balio.
Are gehiago, interesak igotzeak hazkunde ekonomikoa traba dezake, eta hori kosta ahala kosta eragotzi nahi du orain banku zentralak, Ukrainako gerrak hazkundea bera auzitan jarri duelako. Oraingoz, tesi ofiziala da hamarren batzuk kenduko dizkiola BPGaren hazkundeari, baina iragarpen ezkorragoak bizkor hedatzen ari dira, inflazio handiak kontsumoa apalduko duelako eta industria gero eta gehiago geratzen ari direlako, argindar eta lehengai garesti eta eskasen kostuari aurre egin ezinik.
‘Belatzen’ aldera
Zalantzak zabaldu dira banku zentralean. Atzoko bileran, gobernu kontseiluko kide batzuek proposatu zuten ezer ez egitea; beste batzuek, ordea, inflazioa gutxitzeko neurriak hartzea babestu zuten. Tarteko bidea hartu zuen banku zentralak, zorra erosteko programa murriztu zuelako, baina hura berriro handitzeko aukera inondik inora baztertu gabe.
Edonola ere, merkatuek ulertu zuten belatzen alde egin zuela, hau da, inflazioaren kontrolari lehentasuna ematen dietenen alde. Euroguneko zorraren errentagarritasuna handitu zen, interes tasen igoera gertuago dagoela ikusi zutelako merkatuek.
Ez da, ordea, berehalakoan gertatuko. Interes tasa ofiziala %0an egongo da aurrerantzean ere, eta ez da aldaketarik izango gutxienez udazken arte. Igoera hori APP zor erosketa programaren etorkizunari lotuta dago. Izan ere, banku zentralak dio diruaren prezioa ez duela igoko APP bukatu eta «denbora tarte bat» igaro arte. «Eta graduala izango da». Orain arteko mezua zen APP bukatu eta berehala igo zitezkeela tasak, baina orain EBZk malgutasun handiagoa eman dio bere buruari.
2014ko urrian jarri zuen martxan tresna hori EBZk, finantza sistema diruz bete eta haren bidez euroguneko ekonomia suspertzeko eta estatukideen finantzaketa errazteko. Dagoeneko 4,6 bilioi euro erabili ditu EBZk APP programan, eta ez dirudi bost bilioira iritsiko denik. Izan ere, apirilean 40.000 milioi euroren aktiboak erosiko ditu; 30.000 milioi maiatzean, eta 20.000 ekainean. Orain arte plana zen urrira arte gutxienez 20.000 milioi euro sartzea ekonomian programa horren bitartez.
Ekainetik aurrera, zer? Egoera baretu eta epe erdian inflazioa %2ra hurbiltzeko bidean dagoela ikusten badu, EBZk udan etengo ditu erosketak. Hala ez bada, ez du baztertu APP programa luzatzeko aukera, «aukera guztiak irekita» daudelako, Christine Lagarde EBZko presidenteak azaldu duenez. Garrantzitsuena, Lagardek behin eta berriro nabarmendu duenez, iristen diren datu ekonomikoak dira.
Iragarri bezala, hilabete honetan etengo du PEPP pandemiari lotutako zor-erosketa programa, baina horietan erositako aktiboak berriro inbertitzen jarraituko du, gutxienez 2024. urtera arte. 1,85 bilioi euroren zorra erosi du EBZk haren bidez.
Aurreikuspen okerragoak
Lagardek aitortu du Ukrainako gerrak kalte egingo diola euroguneko ekonomiari, baina, kalte hori zenbatekoa den neurtzeko, ikusi beharko da gerrak zenbat irauten duen, Errusiari jarritako zigorrek zer eragin duten, eta zer bilakaera duten energiaren eta lehengaien prezioek.
Ikusi gehiago: Gipuzkoako enpresen %62k igarri diete jada Ukrainako gerraren ondorioei
Horiek horrela, EBZk txikitu egin du hazkunde iragarpena, baina ez du ekonomista batzuek haizatu duten estanflazioaren mamurik ikusi: hots, inflazio handiko eta hazkunde negatiboko garai bat.
Banku zentraleko ekonomistek iragarri dute aurten ekonomia %3,7 haziko dela, abenduan esandakoa baino bost hamarren gutxiago. Hurrengo bi urteetarako ere hazkundea espero du: %2,8 2023an, eta %1,6 2024an. Inflazio iragarpenek, berriz, gora egin dute: %5,1 aurten—abenduan %3,2 aipatu zuen—, %2,1 2023an, eta %1,9 2024an. Azpiko inflazioa, energiaren eta elikagaien prezioa kontuan hartzen ez duena, %2,6ra iritsiko da aurten (%1,9 esan zuen abenduan).
Lagardek ohartarazi du hori dela gehien espero duen egoera, baina, gerrak ziurgabetasuna handitu duenez, beste bi egoera posible aurreikusi ditu, biak ala biak okerragoak. Bihar da ematekoa iragarpen horiek. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210620/jon-gurutz-maiza-euskal-presoa-euskal-herriratu-dute.htm | Politika | Jon Gurutz Maiza euskal presoa Euskal Herriratu dute | Lannemezango espetxean zegoen, Frantzian, eta Martutenera ekarri dute, Donostiara. | Jon Gurutz Maiza euskal presoa Euskal Herriratu dute. Lannemezango espetxean zegoen, Frantzian, eta Martutenera ekarri dute, Donostiara. | Etxerat euskal presoen senideen elkarteak jakinarazi duenez, Jon Gurutz Maiza preso etxarriarra (Nafarroa) Euskal Herriratu egin dute. Lannemezanen zegoen preso (Frantzia, 330 kilometro), eta Martutenen egonen da orain, Donostian. Maizak 71 urte ditu, eta hamalau urte eta erdi daramatza kartzelan. Eritasun larriak dituzten euskal presoen zerrendan dago, halaber.
Etxerat-ek azaldu du zortzi hilabete falta zitzaizkiola Frantzian ezarritako zigorra betetzeko, eta legeak jasotzen duen gisan kondena bete arte Euskal Herrira ekartzea eskatu zuela. Espainiako Auzitegi Nazionaleko bertze errekerimendu batzuen bilakaeraren zain dago. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210621/europako-kontseiluak-pablo-gonzalezen-atxiloketa-salatu-du.htm | Mundua | Europako Kontseiluak Pablo Gonzalezen atxiloketa salatu du | Kazetaritzaren eta kazetarien segurtasuna bermatzeko lanean diharduen plataformak egin du salaketa, mezu baten bitartez. | Europako Kontseiluak Pablo Gonzalezen atxiloketa salatu du. Kazetaritzaren eta kazetarien segurtasuna bermatzeko lanean diharduen plataformak egin du salaketa, mezu baten bitartez. | Pablo Gonzalez kazetariaren atxiloketa salatu du gaur Europako Kontseiluan kazetaritzaren eta kazetarien segurtasuna bermatzeko defentsan lan egiten duen plataformak, mezu baten bitartez. Poloniako Barne Segurtasunerako Agentziak, hots, herrialdeko kontraespioitza zerbitzuak, otsailaren 28an atxilotu zuen kazetaria.
Mezuan adierazi duenez, gainera, Gonzalezek otsailaren 27an bidali zuen azken artikulua, eta, ondoren, atseden hartzera zihoala esan zuen. Polonian zegoen kazetaria, Ukrainatik ihes egindako errefuxiatuen egoeraren berri ematen, eta «espioitza delitua» egotzita atxilotu zuten. Otsailaren 28tik, inkomunikatuta eduki dute Gonzalez zenbait egunez. Gonzalo Boye haren abokatuak Twitter bidez azaldu duenez, «bidegabe» dago espetxeratua, eta, orain arte, ezin izan du senideekin eta abokatuarekin harremanetan jarri.
Poloniako kontraespioitzak martxoaren 1ean zehaztu zuen Gonzalez Przemysl hirian (Polonia) atxilotu zutela, eta ez Rzeszowen (Polonia). Gaineratu zuen «atzerriko inteligentzia zerbitzu baten jardueretan parte hartzea» leporatzen zaiola kazetariari; delitu horrengatik, hamar urterainoko espetxe zigorra eskatu daiteke.
Kazetariak Babesteko Batzordeak eta Prentsaren Nazioarteko Institutuak Europako Kontseiluari jakinarazi zioten gertatutakoa, eta, orain, Poloniako Gobernuak salaketari buruzko azalpenak ematea espero du Kontseiluak. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210622/istiluak-beste-egun-batez-korsikan-colonnaren-aurkako-erasoarengatik.htm | Mundua | Istiluak beste egun batez Korsikan, Colonnaren aurkako erasoarengatik | Bart molotov koktelak jaurti dituzte Bastian eta Calvin, eta justizia jauregiari eraso diote Aiacciun. | Istiluak beste egun batez Korsikan, Colonnaren aurkako erasoarengatik. Bart molotov koktelak jaurti dituzte Bastian eta Calvin, eta justizia jauregiari eraso diote Aiacciun. | Yvan Colonna preso independentista koman dago oraindik, eta, bitartean, kaleak sutan daude joan zen igandetik. Bart, Aiacciu hiriburuan, justizia jauregiari eraso diote manifestariek. Harriak eta bestelako objektuak jaurti dituzte eraikinaren aurka, eta sute txiki bat sortu dute sarreran.
Horrez gain, burua estalia zuten manifestari batzuek hondeamakina bat lapurtu zuten, eta Credite Agricole banketxeko bulego bat suntsitu zuten.
Calvin eta Bastian, molotov koktelekin eraso diete Frantziako administrazioaren hainbat eraikinari, eta gutxienez 23 polizia zauritu dituzte. Horrez gain, telebistako kamerari bat eta beste bi pertsona zauritu dituzte.
Istiluak igandean hasi ziren, Corti herrian. Colonna presoari eta haren familiari babesa helarazteko, 10.000 lagun inguru atera ziren kalera. Alderdi autonomistek, independentistek eta ikasle mugimenduak deituta egin zuten protesta. Manifestazioaren erdialdean liskarrak izan ziren Frantziako Poliziarekin, eta denera 28 zauritu ziren; horietako 24, protestan ari ziren herritarrak.
Astelehenean, berriz, kolegio eta lizeo batuetan protesta egin zuten, eta sarrerak blokeatu zituzten.
Asteartean, egoera baretzeko keinu bat egin zuen Frantziak: Colonna DPS estatus berezia duten espetxeratuen zerrendatik kendu zuen Jean Castex lehen ministroak.
Baina hori ez da aski izan independentistak baretzeko. Izan ere, berandu da Colonnarentzat. Koman dago martxoaren 2az geroztik. Arlesko espetxeko (Okzitania) beste preso batek eraso egin zion, eta ia hil arte ito zuen. Erasotzailea jihadismoagatik zegoen espetxean, eta esan zuen «profetari birao egiteagatik» jipoitu zuela militante nazionalista. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210623/patxi-bera-izango-da-hurrengo-nafarroako-arartekoa.htm | Gizartea | Patxi Bera izango da hurrengo Nafarroako Arartekoa | Parlamentuan PSNk, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak babestu dute bere hautagaitza; Navarra Sumak, berriz, zuri bozkatu du. | Patxi Bera izango da hurrengo Nafarroako Arartekoa. Parlamentuan PSNk, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak babestu dute bere hautagaitza; Navarra Sumak, berriz, zuri bozkatu du. | Javier Enerizek badu bere ordezkoa. Patxi Bera izango da. 29 urtez UCAN Nafarroako elikagai arloko kooperatiben elkarteko zuzendari nagusi izandakoa. Hamabost egun izango ditu orain kargua hartzeko. 1959an jaio zen Bera. Kazetaritza ikasketak ditu.
Parlamentuko osoko bilkuran 50 boto lortu behar zituen gutxienez, eta gutxieneko hori eskuratu du haren hautagaitzak —PSNk, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak bozkatu dute bere alde—, eta Navarra Sumak zuri bozkatu du. Botoa sekretua izan da.
Otsailaren 16an, parlamentuko foru eraentza batzordean aurkeztu zuen bere hautagaitza parlamentuan. «Pentsatu nahi dut hemen egotearen arrazoi nagusietako ba dela beti pertsonengan jarri dudala arreta, eta nahikoa konfiantza eta sinesgarritasun eragin dudala. Nire lehen helburua izango da inor atzean ez uztea. Nafarroako Ararterkoa aliatu bat izatea nahiko nuke, gertuko eragile bat, beti aktibo», esan zuen aurkezpenean. Elkarrizketaren eta akordioaren aldeko hitzak ere esan zituen.
Batzorde hartan gaurko bozketa berritu zen: bost alderdietako bederatzi ordezkarik alde bozkatu zuten, eta Navarra Sumako seik zuri. Navarra Sumak ordu hartan argudiatu zuen zuri bozkatu zutela protesta gisa. «Ez gaituzte kontuan hartu», aipatu zuen ordu hartan.
Javier Enerizen ordezkoa izango da Patxi Bera. Enerizek hamabost urte egin ditu karguan. 2007an hartu zuen kargua, eta 2013tik behin-behinean zegoen. Nafarroako Arartekoaren 2000ko legearen arabera, arartekoak sei urte egin behar ditu karguan. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210624/erakundeen-eta-gkeen-arteko-bilera-izango-da-ukrainako-errefuxiatuen-krisia-koordinatzeko.htm | Gizartea | Erakundeen eta GKEen arteko bilera izango da, Ukrainako errefuxiatuen krisia koordinatzeko | Estrategia zein izango den aztertuko dute gaur, 18:00etan hasiko den bilera batean. Erakunde instituzionaletako ordezkariez gain, errefuxiatuekin lan egiten duten hainbat elkartetako kideak izango dira bileran. | Erakundeen eta GKEen arteko bilera izango da, Ukrainako errefuxiatuen krisia koordinatzeko. Estrategia zein izango den aztertuko dute gaur, 18:00etan hasiko den bilera batean. Erakunde instituzionaletako ordezkariez gain, errefuxiatuekin lan egiten duten hainbat elkartetako kideak izango dira bileran. | Euskal erakunde nagusiek eta errefuxiatuak hartzen dituzten hainbat elkartek oraindik ez dakite zenbat izango diren Ukrainako gerratik ihesi datozen pertsonak. Horregatik, datorrenari aurrea hartzeko estrategia zein izango den aztertuko dute gaur, Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria buru izango duen bilera batean. Bilera 18:00etan hasiko da, eta, lehendakariaz gain, Eusko Jaurlaritzako hainbat sailburuk, hiru ahaldun nagusiek, Eudel Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Udalen Elkarteko presidente Gorka Urtaranek eta Espainiako Gobernuak duen ordezkari Denis Itxasok parte hartuko dute, Jaurlaritzako iturriek azaldu dutenez. Errefuxiatuekin lan egiten duten hainbat elkartetako kideak ere izango dira bileran: Zehar, Gurutze Gorria eta Caritas, besteak beste.
Pertsona horiei harrera egiteko ibilbide orria zein izango den aztertuko da bileran. Izan ere, Jaurlaritza beste erakunde batzuekin lanean ari da duela egun batzuetatik. Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak azaldu duenez, beste erakundeei aurkeztuko zaien dokumentuan, datozen aste edo hilabeteetako «agertoki desberdinak» jasotzen dira.
Errefuxiatuei harrera egokia emateko, erakundeen arteko «lankidetza eta leialtasuna» eskatu ditu sailburuak. «Asko sufritu duten pertsonak dira», gogoratu du. Eta, beraz, laguntza humanitarioaz gain hezkuntza, osasun eta mantenu baliabideak eskaini ondoren, beharrezkoa izango dela laguntza «emozionala» ematea.
Azken egunotan Ukrainatik iritsi diren zenbait haur eskolaratu dituzte dagoeneko; beraz, herrialde horretatik iristen diren pertsonek asiloa eskatzeko tramite ofizialak egitearen garrantzia azpimarratu du Artolazabalek: «Errefuxiatu izateak bermatzen dizkien eskubideak eskuratzeko».
Era berean, Euskal Herritarrek erakutsitako «elkartasun masiboa» modu «ordenatuan» bideratzeko eskatu du sailburuak, Ukrainako gerratik ihesi doazen errefuxiatuei erantzun egokia emateko. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210625/hasi-dira-deklaratzen-cabezudoren-kontra-salaketa-jarri-duten-andreak.htm | Gizartea | Hasi dira deklaratzen Cabezudoren kontra salaketa jarri duten andreak | Argazkilariarekin modelo jardundako hiru andrek hartu dute gaur hitza. Prentsak sartzeko erarik ez du izan gaur; fiskalak adierazi du «sinesgarriak» egin zaizkiola guztiz emakumeen lekukotasunak | Hasi dira deklaratzen Cabezudoren kontra salaketa jarri duten andreak. Argazkilariarekin modelo jardundako hiru andrek hartu dute gaur hitza. Prentsak sartzeko erarik ez du izan gaur; fiskalak adierazi du «sinesgarriak» egin zaizkiola guztiz emakumeen lekukotasunak | Hasi dira biktimak deklaratzen. 1990ko eta 2000 urteetan Kote Cabezudo argazkilariarekin modelo jardun ostean haren kontrako salaketak jarrita dituzten andreen txanda da orain Gipuzkoako Probintzia Auzitegian. Gaur hiru andrek deklaratu dute, eta datorren astean berriz epaiketa hasiko da biktima gehiagoren lekukotasunekin. Hamasei emakume fiskalak ordezkatuta ari dira, eta akusazio partikularrak ordezkatuta hamalau; eman du preskribatuta daude lau kasuren berri ere.
Prentsak gaur ez du auzi aretoan sartzeko erarik izan; biktimen intimitatea babeste aldera, ateak itxita egin dira gaurko deklarazio hartzeak. Une jakin batean kazetariei jakinarazi zaie aretoan esaten ari zirena entzuteko era izango zutela, baina gero atzera bota dira epaimahaiko arduradunak. Audioa bakarrik helarazteko arazoak «teknikoak» zeudela azaldu du gero fiskalak, norbaitek irudia ere hartzeko arriskua egon zitekeela, eta horregatik ez dela baimendu gaur deklarazioak entzuteko erarik. Adierazi du espero dutela heldu den astelehenerako konponduta izatea arazoa.
Saioaren amaieran hitza hartu du fiskalak. Adierazi du «sinesgarriak» egin zaizkiola guztiz emakumeen lekukotasunak, eta «kontraesanik» ez dela egon esan dituztenen artean. Nolanahi ere, gogorarazi du epaimahaiak neurtu beharko dituela orain ondo emakumeen hitzak, epaiketan hitz egingo duten lekuko eta perituenak, eta horien guztien arabera ebatziko duela sententzia bat. Asko falta da oraindik horretarako. Hasi besterik ez da egin epaiketa, beste lau aste geratzen dira. Akusazio partikularreko abokatu Mario Diezek adierazi du emakumeek salatzen dituztenak berresteko irudiak ere badaudela. «Esaterako, objektiboa da haur pornografia sortu zuela. Objektiboa da modelo hainbat, Cabezudorekin argazkian egin zituztenean, adingabeak zirela... Nahi duena esan dezake argazkilariak, baina nortasun agirietako datuak hortxe daude, eta perituek egiaztatutako informazioak ere bai». Lekukotasunen antzekotasunak ere egiazkotasunerako zantzu argiak ematen dituela adierazi du abokatuak.
Gaur deklaratu duten andreek eman dute behar adinako informazioa jaso gabe egindako argazkien berri, eta gero Interneten irudi horiek argazkilariak era okerrean erabili zituela adierazo dute. Biktimetako bat adingabea zela erretratatu zuen, biluzik.
Akusatuak berak asteartean izan zuen epaimahaiaren aurrean hitz egiteko era; guztiz ukatu zituen emakumeen kontrako erasoak, haien baimenik gabe egindako argazkiak. Beti ere, modeloek kontratupean jarduten zutela esan zuen, zer egin behar zuten ondo zekitela, eta adingabeen kasuan gurasoak ere jakinaren gainean egoten zirela. Bera argazki saioetan «orkestra zuzendaria» izaten zela esan zuen, «zuzendu» besterik ez zituela egiten modeloak, eta guztiz adostuta egoten zela dena aurrez haiekin. Deliturik egin izana ukatu zuen, eta arazoa egungo gizartearen begiradan dagoela ulertarazi nahi izan zuen, irudi «biluzien» aurrean lehen gizartea ulerberagoa zela adierazita. Ukatu egin zuen, gainera, «pornografia» egin izana, bere irudietan deus «desatsegina» ez zela agertzen argudiatuta. Egozten dizkioten delituen artean daude, ordea, erasoak, iruzurrak intimitatearen aurka egitea, eta haur pornografia sortzea.
Epaiketaren hasierarekin batera, astelehenean, elkarretaratze bat egin zuen biktimen inguruan ehundutako Indarka plataformak auzitegi aurrean. Gaur ohar bat atera dute; auzitegian deklaratu beharrak, berriz, jazo zen dena bizi beharrak, «urduritasuna» sortzen diela adierazi dute eta gogora ekarri dute, gainera, adingabe zirenean izan zutela askok Cabezudorekin hartu-emana.
Oroitu behar da argazkilari ezaguna zela Cabezudo orain dela urte batzuka, modaren munduan sona bazuena. Apurka-apurka, erotismoarekin gero eta lotuagoa jardun zuen. Oraingo epaiketa honetan Cabezudoren kontrako auzibide nagusia epaitzen ari dira, baina ez da bakarra. Aurrez ja zigortu dute andreek bere kontra jarritako salaketekin lotutako hainbat deliturengatik. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210626/alesbesko-udalak-kartelak-zentsuratu-ditu-euskaraz-ere-egoteagatik-salatu-dutenez.htm | Gizartea | Alesbesko Udalak kartelak zentsuratu ditu euskaraz ere egoteagatik, salatu dutenez | Navarra Sumako alkateak galarazi egin dio Udaleko Emakumeen eta Berdintasunaren Zinegotzigoari kartel elebidunak argitaratzea, herria «eremu ez-euskaldunean» dagoelako, salatzaileen arabera. | Alesbesko Udalak kartelak zentsuratu ditu euskaraz ere egoteagatik, salatu dutenez. Navarra Sumako alkateak galarazi egin dio Udaleko Emakumeen eta Berdintasunaren Zinegotzigoari kartel elebidunak argitaratzea, herria «eremu ez-euskaldunean» dagoelako, salatzaileen arabera. | Alesbesko (Nafarroa) Ezkerreko Alderdi Independenteak salatu duenez, herriko udalak kartelak zentsuratu egin dizkio, euskaraz ere bazeudela argudiatuta. Alderdi horrek kudeatzen du udaleko Emakumeen eta Berdintasunaren Zinegotzigoa, eta ezin izan ditu kartel elebidunak argitaratu, Maria Carmen Segura alkatearen «zentsura» dela-eta, salatu dutenez.
Alderdiak azaldu duenez, zinegotzigoak prestaturiko hainbat ekitaldi iragartzeko kartelak argitaratu asmo zituzten, «betiere, elebitan, euskaraz eta gazteleraz, Foru Erkidegoko bi hizkuntza ofizialetan». Gaineratu dutenez, alkateak esan die ezin dutela kartel elebidunik egin Udalaren izenean, «Alesbes eremu ez-euskaldunean dagoela argudiatuta».
Taldeak gogoratu du Euskararen Legearen arabera, Alesbesen administrazioak euskara erabiltzea ez dela derrigorrezkoa, «baina ez dago hori egitea galarazten duen araurik». Beraz, kartelak elebitan jartzeak ez du legerik hausten, esan dutenez.
«Autoritarismo erakustaldi bat da, eta euskararen aurkako gorroto erakustaldi bat, Nafarroako ondasunik baliotsuenaren kontra».
Gogoratu dute azken boladan auzitegiek ebazpenak eman dituztela gorroto delituarengatik. Esan dutenez, ez daude prest men egiteko. «Euskara arbuiatzen, Nafarroaren zati handi bat arbuiatzen dute».
Koldo Martinez Urionabarrenetxea Geroa Baiko senatariak sare sozialetan salatu du gertaturikoa. «Sinesgaitza baina egia! Hau gertatzen da XXI. mendeko Nafarroan. «Eta alkate anderea orain gutxira arte UPNko parlamentaria izan zen». |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210627/erresuma-batuak-abramovitxen-ondasunak-bahitu-ditu.htm | Kirola | Erresuma Batuak Abramovitxen ondasunak bahitu ditu | Zigorrak zuzenean eragiten dio Chelsea futbol taldeari: taldeak ezingo du inolako salerosketaren onurarik jaso, baina partidak jokatzen jarraitzeko aukera du. | Erresuma Batuak Abramovitxen ondasunak bahitu ditu. Zigorrak zuzenean eragiten dio Chelsea futbol taldeari: taldeak ezingo du inolako salerosketaren onurarik jaso, baina partidak jokatzen jarraitzeko aukera du. | Erresuma Batuak Roman Abramovitx Chelsea futbol taldearen jabea zigortu du, Vladimir Putin Errusiako presidentearekin duen loturagatik. Besteak beste, ondasunak bahitu dizkiote, eta ezingo ditu partikularrekin eta enpresa britainiarrekin transakzioak egin. Ukrainako inbasioa dela eta, Erresuma Batuak berrehun pertsona eta erakunde baino gehiago zigortu ditu dagoeneko; izan ere, zera adierazi du Liz Truss Erresuma Batuko Kanpo Harremanetarako ministroak: «Putinekin dituzten harreman estuekin, haien erasoaren konplize dira».
Zigorrak zuzenean eragiten dio Londresko Chelsea taldeari: ezingo du inolako salerosketaren onurarik jaso. Hori horrela, ezingo dute kluba saldu —asmo hori iragarri zuen Abramovitxek gerra hasi eta gutxira—, sarrerarik saldu, jokalaririk saldu edo erosi, ezta jokalarien kontratuak berritu ere. Hala ere, taldeari «lizentzia berezi bat» emango diote, eta, horrela, jokatzen jarraitzeko aukera izateaz gain, klubeko langile guztiek soldata jasoko dute.
Bazkideek bakarrik izango dute partidetara joateko aukera. Taldeak, baina, telebista emanaldiengatik dirua jasoko du aurrerantzean ere, baina langileen soldatak ordaintzen jarraitzeko erabiliko dute diru hori.
Azpilikuetaren etorkizuna, ezbaian
Abramovitxi ezarritako zigorraren ondorioz, Cesar Azpilikueta Chelseako jokalari nafarraren etorkizuna kolokan gelditu da; izan ere, Bartzelonak hurrengo denboraldirako fitxatu nahi zuen. Londresko taldeak alde bakarreko berritze klausula du jokalari nafarraren kontratuan, eta, ondorioz, automatikoki berrituko litzaioke; horrela, Chelsearekin jokatzen jarraituko luke beste denboraldi batez. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210628/konfinamendua-urratu-zuen-labiko-kidearen-kaleratzea-bidegabetzat-jo-dute.htm | Gizartea | Konfinamendua urratu zuen Labiko kidearen kaleratzea bidegabetzat jo dute | Bizkaiko Farmazialarien Elkargo Ofizialeko gerentea zen, baina Labirentzat ari zen lanean. EAEko Auzitegi Nagusiak jo du bidegabetzat kaleratzea. Golfean aritzera joateko urratu zuen konfinamendua, iazko otsailean. | Konfinamendua urratu zuen Labiko kidearen kaleratzea bidegabetzat jo dute. Bizkaiko Farmazialarien Elkargo Ofizialeko gerentea zen, baina Labirentzat ari zen lanean. EAEko Auzitegi Nagusiak jo du bidegabetzat kaleratzea. Golfean aritzera joateko urratu zuen konfinamendua, iazko otsailean. | Bizkaiko Farmazialarien Elkargo Ofizialeko gerenteak konfinamendua urratu zuen golfean aritzera joateko, eta postutik kaleratu zuten iazko otsailean, diziplina arrazoiengatik. Bada, EAEko Auzitegi Nagusiak bidegabetzat jo du kaleratzea orain. Kanporatu zutenean Labi Eusko Jaurlaritzaren Babes Zibileko Planeko kidea zen.
Aurretik Bizkaiko Auzitegiak 2021eko irailean emandako sententzia berretsi du EAEko Auzitegi Nagusiak, eta, helegitea jartzekotan, Espainiako Auzitegi Gorenera jo beharko da orain.
Ikusi gehiago: Koronabirusaren bilakaera Euskal Herrian
Bizkaiko Auzitegiak sententzia hartan argudiatu zuen Farmazialarien Elkargoko gerenteak postua etenda zeukala kaleratzea gertatu zenean, eszedentzia hartua baitzuen Labiko kide izateko. EAEko Auzitegiak sententzia berretsi du: «Ez zegoen elkargoaren irudiari kalte egiteko intentzionalitaterik; arlo pribatuan jardun zuen; dudazko jarrera bat da, ikuspegi politikotik edo kazetaritza ikuspegitik zentsuragarria, baina ezin duena kaleratze bat den gisako zigor sendorik ekarri». |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210629/che-guevara-exekutatu-zuen-militarra-hil-da.htm | Mundua | Che Guevara exekutatu zuen militarra hil da | Mario Teranek 80 urte zituen. Gerrillaria «erraldoi» gisa ikusten zuela eta «begiak itxita tirokatu» zuela esan zuen elkarrizketa batean. | Che Guevara exekutatu zuen militarra hil da. Mario Teranek 80 urte zituen. Gerrillaria «erraldoi» gisa ikusten zuela eta «begiak itxita tirokatu» zuela esan zuen elkarrizketa batean. | Boliviako Santa Cruz eskualdeko erietxe batean hil da Mario Teran militarra, gauean. Hark exekutatu zuen Ernesto Guevara Che gerrillaria. 80 urte zituen Teranek. Egun batzuk zeraman Boliviako Armadako erietxe batean ospitaleraturik, eta atzo gauean sendatzeko aukerarik ez zuela ebatzi zuten sendagileek, militarraren ingurukoek esan dutenez. Gaixorik zegoen aspaldi.
1967ko urriaren 8an harrapatu zuen Boliviako Armadak Che Guevara, segada batean. Ezkerreko hanka zauritu zioten, eta Higuera izeneko herrixkan preso hartu zuten. Urriaren 9ko goizean Boliviako Gobernuak esan zuen gerrillaria borrokaldi batean hil zela aurreko egunean. Baina Che Guevara bizirik zegoen oraindik.
Boliviako orduko presidente Rene Barrientosek bere gain hartu izan du Che hiltzeko agindua eman izanaren erantzukizuna. Teranek agindua azkar eta «diskurtsorik gabe» bete zuela esan dute lekuko batzuek. Baina Teranek berak Paris Match aldizkariak 1967. urtean argitaratu zuen elkarrizketa batean kontatu zuen nolakoa izan zen exekuzioa: «Nire bizitzako egunik txarrena izan zen. Gelan sartu nintzenean, 'ni hiltzera zatoz' esan zidan berehala. Ni ez nintzen ausartzen tiro egitera, eta Guevara oso handia ikusten nuen, erraldoia. Arma kenduko zidala ere pentsatu nuen. 'Baretu zaitez, eta ongi apuntatu', agindu zidan; 'gizon bat hiltzera zoaz!' Azkenean, begiak itxita tirokatu nuen».
Ondoren, gorpua Valle Grandeko ospitalera eraman zuten, eta ikusgai izan zuten; formol ugari erabili zuten, ustel ez zedin. Eta urriaren 10ean bi eskuak moztu zizkioten, hil izanaren froga gisa. Gorpuzkiak 30 urtez egon ziren Bolivian, 1997. urtean Kubara itzuli zituzten arte. |
2022-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/210630/3000-ukrainarri-harrera-egiteko-plana-ondu-du-eusko-jaurlaritzak.htm | Gizartea | 3.000 ukrainarri harrera egiteko plana ondu du Eusko Jaurlaritzak | Iheslari kopuruaren arabera bi egoera aurreikusi dituztela jakinarazi du Iñigo Urkullu lehendakariak, eta bakoitzerako baliabideak zehaztu dituzte. Behin-behinekoa da lehen plana: martxoaren 31ra artekoa. | 3.000 ukrainarri harrera egiteko plana ondu du Eusko Jaurlaritzak. Iheslari kopuruaren arabera bi egoera aurreikusi dituztela jakinarazi du Iñigo Urkullu lehendakariak, eta bakoitzerako baliabideak zehaztu dituzte. Behin-behinekoa da lehen plana: martxoaren 31ra artekoa. | Eusko Jaurlaritzako ordezkariek, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako diputazioetakoek, Espainiak Gobernuko ordezkariak eta hainbat gobernuz kanpoko erakundek bilera egin dute gaur Ukrainatik Euskal Herrira etortzen ari diren errefuxiatuei egiten zaien harrera koordinatzeko. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak adierazpenak egin ditu bilkura hasi aurretik, eta jakinarazi du 3.000 lagunera arteko harrera plana prestatu dutela.
Bi egoera aurreikusi dituzte «Ukrainaren inbasioaren ondorioz lekualdatutako pertsonei harrera egiteko Euskadiko» lehen kontingentzia planean. Lehendabizikoan 500 eta 700 lagun iritsiko direla aurreikusi dute, eta bigarrenean 700 eta 3.000 artean.
Urkulluk azaldu duenez, 2022ko martxoaren 3an 2001/55/EE zuzentarauaren aplikazioa onartu zuen Europako Batzordeak, zeinaren arabera Ukrainatik ihes egiten duten pertsonei nazioarteko babesa ematera behartzen dituen estatu kideak: «Babes horrek berekin dakar bizileku eta lan baimena, hezkuntzarako sarbidea, bizitoki egokia, gizarte laguntza, finantza laguntza eta arreta medikoa ematea. Babes horrek urtebeteko iraupena behar du izan, eta bi urtera arte luza daiteke».
Jaurlaritzako lehendakariak azaldu du ukrainarren harreran laguntzeko «borondatea» dutela, baita zuzentarau hori betetzeko «konpromisoa» ere: «Gure ekarpena [Espainiako] estatuko administrazioaren erantzuna osatzera bideratzen da, nazioarteko babesaren arloan eskumena hark baitu».
Jaurlaritzak aurkezturiko plana behin-behinekoa da, Urkulluk azpimarratu duenez, eta hiru astean izanen da indarrean, martxoaren 31ra arte: «Une honetan eskuragarri dagoen informazioarekin ezinezkoa da Euskadira irits daitezkeen pertsonen kopurua edo iristeko epeak aurreikustea», zehaztu du. Halaber, adierazi du ez dakitela Espainiako Gobernuak zein baliabide ezarriko dituen Europako zuzentaraua aplikatzeko, «aldi baterako babesak ematen dituen eskubideei dagokienez edo lekualdatutako pertsonen biziraupenerako laguntza ekonomikoei dagokienez». Ohartarazi dute «familia erreferenterik gabeko» adingabeak aldi baterako hartzeko «estaldura juridiko zehatzik» ere ez daukatela. Laguntza emateko prest agertu dira, halere: «Ezjankintasuna nagusi den arren, euskal erakundeok aldez aurretik izan behar ditugu errefuxiatuei harrera duina egiteko behar diren baliabideak».
1.egoera
Aurreikusitako lehen egoera asteotan 500 eta 700 lagun artean iritsiz gero aplikatuko lukete —oraingo egoera da—, eta horretarako «harrera baliabide arrunt indartuak» erabiliko dituzte. Jakinarazi dute une honetan jada badirela errefortzu mekanismoak dituzten harrera baliabideak: besteak beste, Espainiako harrera eta integrazio sistemaren barnean dauden plazak; Irun, Oñati, Tolosa (Gipuzkoa) eta Berrizko (Bizkaia) ikastetxeetako baliabideak; hotel eta ostatuak; Alokabidek eta udalek eskain ditzaketen etxebizitzak; eta herritarren edo ukrainar jatorriko familien elkartasunak borondatez eskainitako etxebizitzak. Gurutze Gorriarekin elkarlanean, halaber, telefono zenbaki bat eta aurrez aurreko zerbitzu bat jarriko ditu Eusko Jaurlaritzak Bilbon, Donostian eta Gasteizen, iristen diren ukrainarrei informazioa eta arreta emateko.
2.egoera
Bigarren egoerak «baliabide gehigarriak» izanen lituzke. Aurreikusi dute kasurik «baxuenean» 700 eta 1.500 pertsona artekoa izanen dela iheslarien etorrera, eta 1.500 eta 3.000 artekoa «altuenean». Bi egoera horietarako honako neurriak aurreikusi dituzte: itzultzaile boluntarioen sare bat sortzea; aireportu, tren eta autobus geltokietan hasierako informazio eta harrera zerbitzua eskaintzea; Donostian, Bilbon eta Gasteizen hasierako harrera eta orientazio zerbitzua jartzea; larrialdiko ostatu plan bat osatzea, eskuragarri dauden baliabideetan eta hotel eta ostatuetan; hasierako laguntza zerbitzua eta bizitegi irtenbide egonkorra identifikatzea; eta hiru bizitegi irtenbide egonkor mota eskaintzea: senideen edo hurbilekoen etxebizitzak, erakundeek jarritako etxebizitzak eta gizarte eskaintzarako etxebizitzak. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210655/inflazioak-75ra-egin-du-jauzi-otsailean-hego-euskal-herrian.htm | Ekonomia | Inflazioak %7,5ra egin du jauzi otsailean Hego Euskal Herrian | Argindarra eta erregaiak inoizko garestien daudela, etxebizitzako gastuetan eta garraioan igo dira gehien prezioak. Elikagaiak ere iazko otsailean baino askoz gehiago garestitu dira. Azpiko inflazioa %3,1era igo da. | Inflazioak %7,5ra egin du jauzi otsailean Hego Euskal Herrian. Argindarra eta erregaiak inoizko garestien daudela, etxebizitzako gastuetan eta garraioan igo dira gehien prezioak. Elikagaiak ere iazko otsailean baino askoz gehiago garestitu dira. Azpiko inflazioa %3,1era igo da. | Fakturek eta ordainketa agiriek agertzen dutena berrestera etorri da gaur KPIa: otsailean kontsumo gaiak nabarmen garestiagoak izan direla. Iazkoekin alderatuta, prezioen igoera %7,5ekoa izan da Hego Euskal Herrian.
Eta energia eta elikagai freskoak kontuan hartzen ez dituen azpiko inflazioak erakusten du igoera ez dela berehalakoan apalduko. Azpiko inflazioa %3,1era igo da otsailean Hego Euskal Herrian; 2008. urteko irailaz geroztik ikusi gabeko mailara. Hor ikusten da energia garestiek jada ukitu dituztela beste prezioak eta, ziurrenez ere, horren aldakorrak ez diren faktore batzuk ari direla prezioak igoarazten.
Otsaileko KPIan etxebizitzaren arloan izan da igoerarik handiena, batez ere argindarrarengatik eta gasarengatik. Hamabi hilabetean etxeko berokuntza, argiteria eta uraren prezioak %51,7 handitu dira.
Erregaiak garestiak ere igoera nabarmena ekarri du garraio prezioetan, %12tik gorakoa, iazko otsailarekin alderatuta. Eta elikagaiek ere pisu handia izan dute otsaileko inflazio handian. Hamabi hilabetean elikagaiak eta alkoholik gabeko edariak %5,3 garestitu dira Hego Euskal Herrian.
Datu xeheagoei begira —betiere INEk erkidegoez eskaintzen dituenen artean— ikusgarriak dira ere olio eta koipeek hamabi hilabetetan izandako prezio igoera (%23,8) eta garraio pertsonalarena (%12,6), besteak beste.
Elikagaietan, igoera nabarmenak izan dira: zerealetan eta haien deribatuetan aldea %9,9koa da; esnea %7,5 garestiagoa dago iazko otsailean baino; eta lekale eta barazkietan, igoera %7koa izan da. Behikiek (%6,3 ), arrautzek (%6), fruitu freskoek (%5,2), eta hegaztikiek (%4,9) ere gora egin dute. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210656/ukraina-bere-neutraltasuna-onartzeko-prest-dago.htm | Mundua | Ukraina bere «neutraltasuna» onartzeko prest dago | Kievek esan du neutraltasun hori posible dela «NATO Ukraina onartzeko prest ez badago». Errusiarekin «Europako segurtasun sistema berritu bat» hitzartzearen alde agertu da. | Ukraina bere «neutraltasuna» onartzeko prest dago. Kievek esan du neutraltasun hori posible dela «NATO Ukraina onartzeko prest ez badago». Errusiarekin «Europako segurtasun sistema berritu bat» hitzartzearen alde agertu da. | Ukraina bere «neutraltasuna» onartzeko prest dago, Errusiaren aurrean «segurtasun bermeak» baldin badaude. Hala adierazi du gaur Ukrainako presidentetzako buruaren alboko Igor Zhovkvak; CNN AEB Ameriketako Estatu Batuetako telebista katean adierazi duenez, Vladimir Putin Errusiako presidentearen aginduz otsailaren 24an hasitako gerrari amaiera ematea da asmoa. Haren esanetan, neutraltasun hori posible da, «NATO [Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea] Ukraina onartzeko prest ez badago», baina gogorarazi du Ukrainarentzat «segurtasun berme sendoak beharrezkoak» direla, herrialdea orain pairatzen ari dena etorkizunean berriz ez jasateko.
Gainera, Zhovkvak nabarmendu du Ukrainako Gobernua prest dagoela Putinekin eta eskualdeko beste herrialde batzuekin lan egiteko «Europako segurtasun-sistema berritua» sortzeko. Halaber, Ukrainak «Europako familiaren parte izatea» merezi duela adierazi du.
Ukrainako Presidentetzako buruaren albokoak mezu zuzena igorri du: «Ukraina Europa osoko segurtasunaren alde ari da borrokan. Macronek [Frantziako presidentea] Europako segurtasun posibleaz hitz egiten duenean, nola egin dezake hori Zelenski [Ukrainako agintaria] mahaian eduki gabe?».
Atzo Errusiako eta Ukrainako Atzerri ministroen arteko bilerak fruiturik eman ez zuenez, Zelenski Putinekin zuzenean biltzeko prest dagoela berretsi du Zhovkvak. «Gauza ona da haiek biltzea, baina, zoritxarrez, esan dezakegu Lavrov [Errusiako Atzerri ministroa] ez dela azken erabakiak hartzen ari dena. Gerra gelditzeko, su etena lortzeko eta tropak erretiratzeko azken erabakia pertsona bakar batena da», azaldu du, Errusiako presidenteari erreferentzia eginez.
Putin: «Badira zenbait garapen positibo»
Putinek aditzera eman duenez, Ukrainarekin izandako azken negoziazioek emaitza «positiboak« eman dituzte erasoak eteteko. «Badira zenbait garapen positibo, negoziatzaileek jakinarazi didatenez. Oraintxe bertan ia egunero izaten dira elkarrizketak», esan du Errusiako buruzagiak, haren aliatu Bielorrusiako presidente Alexander Lukaxenkorekin bilera egin ondorengo agerraldian. Horrez gain, garrantzia kendu die AEBek, EB Europako Batasunak eta haren aliatuek Moskuren aurka ezarritako zigor ekonomikoei, «autosufizientzia» sistema garatzeko «aukera» gisa deskribatu baititu.
Ukrainako Gobernuak, bestalde, jakinarazi du zibilak ebakuatzeko korridore humanitario gehiago zabalduko direla datozen orduetan. Herritarrek gerraren ondorioetatik ihes egin dezaten da asmoa, eta, hain zuzen, giroa gaiztotuen dagoen hirietako batean jarriko dute martxan korridorea orain: Mariupolen. Kievek jakinarazi duenez, hiria Errusiako indar armatuek inguratua da gaur egun.
Irina Verestxuk Ukrainako lehen ministrordeak zehaztu duenez, Mariupoletik aterako den korridoreak Zaporizhiarako bidea eginen du zabaldutakoan. Gobernukoen esanetan, lehendik hainbat alditan saiatu dira hiri horretako herritarrak ebakuatzeko operazioak abiatzen, baina huts egin dute. Orain, adierazi dute gaurko espero dutela korridorearen irekiera. Hala «espero eta desio» dute.
Ikusi gehiago: Bi aldeek ez dute aurrerapausorik eman korridoreetan eta su etenean
Halaber, jakinarazi dute beste korridore batzuk zabaltzeko lanean ere ari direla aldi berean. «Behar den ura eta jatekoa garraiatzeko bideak garatzen ari gara Kherson, Kharkiv, Txernigov eta beste hiri batzuetan», erantsi du Vereschukek.
Bestalde, Errusiako Defentsa ministerioak jakinarazi duenez, Ekialde Hurbileko 16.000 boluntariok Ukrainako erasoaldiarekin bat egingo dute. Aurretik, Vladimir Putin Errusiako presidenteak adierazi du «gogo onez» onartuko lukeela Ukrainako frontean gerrarekin bat egin nahi duten boluntarioen parte hartzea, argudiatuta Mendebaldeko herrialdeek ere «mertzenarioak» Ukrainara bidaltzea onartu dutela.
2,5 milioi iheslari
UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak emandako datuen arabera, jada 2,5 milioi errefuxiatuk ihes egin dute Ukrainako gatazka hasi zenetik. Gainera, erantsi du Ukrainako barruko mugetan beste bi milioi desplazatu daudela.
Jokaleku horretan, Mariupoleko 300.000 herritar inguru argindarrik, urik eta gasik gabe daude errusiarren setiopean, Gurutze Gorriak salatu duenez. Egoera «apokaliptikoa» dela ohartarazi du. «Zer janik» gabe daude herritarrak, eta etsiak jota, elkarren aurka erasotzen hasi dira janaria lortzeko, baita autoetatik erregaia lapurtzeko ere. «Jendea gaixotzen ari da, hotza dela eta». Gurutze Gorriko kideak ere galtzak bete lan daude elikagaiak lortzeko, eta argindar sorgailu bidez elektrizitatea lortzen dute egunean hiruzpalau ordutarako. Mariupoleko alkateak berri eman duenez, 1.200 zibiletik gora hil dira, eta lubakietako hobi komunetan lurperatzen ari dira.
Errusiak, bitartean, zabaldu egin du gerra frontea. Tropek Ukraina ekialdeko Dnipro hiria bonbardatu dute, baita Lutsk eta Ivano-Frankivsk ere, eta Bolin eskualdeko buru Jurii Pohuljaiko. Azken bi hiri horiek mendebaldean daude, EBtik gertu, Poloniatik 87 kilometrora eta Errumaniatik 153ra. Errusiako Defentsa Ministerioak adierazi duenez, berriz, erasoak «irismen eta zehaztasun handiko» armekin egin dituzte, eta Ivano-Frankivskeko eta Lutskeko bi aire base ukrainar «zerbitzutik kanpo» geratu dira, Tass Errusiako berri agentziak jasotakoaren arabera.
Horrez gain, Errusiako armadak Kharkiv eskualdeko zentro psikiatriko bati eraso egin dio, eskualdeko administrazioko presidente Oleg Sinegubovek jakinarazi duenez. Tiroketak izan direnean, 330 pertsona zeuden zentroan, besteak beste urritasun fisikoa duten 50 kide. Sineguboven esanetan, 73 pertsona ebakuatzea lortu dute erasoaren aurretik.
EBko herrialdeko presidenteak atzotik batzartuta daude Versaillesen, Frantzian. EBko diplomaziaburu Josep Borrellek Batasuneko agintariei proposatuko die Ukrainarentzako laguntza militar gisa beste 500 milioi euro onartzea. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210657/adanerok-eta-sayasek-plataforma-bat-sortu-dute.htm | Politika | Adanerok eta Sayasek plataforma bat sortu dute | Gaur-gaurkoz Nafarroako 62 herritako 631 kide ditu, horietako batzuk UPNtik ateratakoak. Ez dute argitu hauteskundeetan aurkeztuko ote diren. Esparzak salatu du «UPNren kontra» sortu dela eta alderdia sortu aurreko urratsa baizik ez dela. | Adanerok eta Sayasek plataforma bat sortu dute. Gaur-gaurkoz Nafarroako 62 herritako 631 kide ditu, horietako batzuk UPNtik ateratakoak. Ez dute argitu hauteskundeetan aurkeztuko ote diren. Esparzak salatu du «UPNren kontra» sortu dela eta alderdia sortu aurreko urratsa baizik ez dela. | «Duela astebete UPNn jarraitu nahi genuen, baina kanporatu egin gaituzte. Ez digute beste erremediorik utzi», Sergio Sayasek eta Carlos Garcia Adanerok politikaren lehen lerroan jarraitu nahi dute. Nafarroako eskuinaren eremuan lehia bizia dago. Lau alderdi dira dagoeneko, eta igerileku horretan ez dute berehalakoan jauzi egin nahi. Apurka joan nahi dute. Horretarako plataforma bat aurkeztu dute gaur goizean, Iruñeko Foruen Monumentu aurrean. «Ez da alderdi bat», argitu dute.
Ez dute izen ofizialik oraingoz, Dena den, plataformanavarra.com webgunean bilduko dituzte atxikimenduak. Oraingoz, 631 kidek eman dute izena. Kongresuko bi diputatuen arabera, «gehienek» ez dute alderdirik, baina horietako batzuk UPNtik datoz. Ez dute zehaztu nahi izan zenbat pertsonak utzi duten alderdia. 200 pertsona inguru izan ote daitezkeen galdetuta, ez dakitela erantzun dute, eta ez dutela horretan sartu nahi. Plataformak «zeharkakotasun handia» duela esatera mugatu dira.
«Zerbait garrantzitsua egin nahi dugu, hurrengo legealdietan Nafarroan eta Espainian gobernua aldatu dadin. Sanchezekin hitzarmenik ezin dela egin argi dutenekin osatu nahi dugu plataforma», azpimarratu du Adanerok. Haren ustez, sozialisten «makulu eta sostengu» ezin da esan. UPNk bi urte eta erdiz militantzia eten zien bi diputatuei ez zutelako alderdiaren agindua bete —UPNk lan erreformaren alde bozkatzearen truke bost puntuko hitzarmena lortu zuen PSOErekin—.
UPNren erantzuna
Javier Esparza UPNko presidentea ez du ustekabean harrapatu bi diputatuen mugimenduak. Salatu du alderdia sortu aurreko urratsa baino ez dela plataforma. «UPNren kontra egin da, hura bultzatu duten mesederako. Ziurrenik, gaur EH Bildu ospatzen dago Sayas eta Adanero jaunek alderdi bat sortuko dutelako». Esparzaren arabera, lehen indarra izango da 2023ko bozetan ere, eta ez da hautsiko «ez barrutik ez kanpotik». Ez du argitu horrek zer ondorio izango dituen Navarra Suman. «Ez dut politika fikziorik egin nahi».
Gaurko aurkezpenean, Sergio Sayasek azaldu du «askatasunaren eremu» izango dela plataforma. «Oso egun gutxitan 631 nafarrek eskatu digute urrats bat aurrera egiteko. Hala sortu da plataforma, bidesaririk gabe, libre, etsituta sentitzen diren nafarrei ahots eman nahirik.. Etsipen hori ilusio bihurtu nahi digu». Haren esanetan, nafar askok «egonezina eta desilusioa» dute oraintxe: «nafar eta espainiar izateko harrotasuna berreskuratu behar du Nafarroak».
Hauteskundeez
Hauteskundeetan aurkeztuko ote diren galdetuta, Adanerok ez du argitu euren asmoa. Biek azaldu dute plataforma aurkeztu berri dutela eta ez dutela egoitzarik. «Begira non gauden. Ez dugu pentsatua besterik, bakarrik goiz honetan zer egingo dugun». Dena den, azpimarratu dute zentro eskuinean ez dutela «inoren aurka» jo nahi, eta Sanchezen zein Nafarroako bosteko gobernuaren «alternatiba erreala» osatu nahi dutela, «makulu, sostengu eta harrizko gonbidatu izan gabe».
Beste alderdiren batekin aurkeztuko ote diren galdetuta, Adanerok erantzun du ez dutela ezer buruan. «Egin genuena ondo iruditzen zaio, eta beste gauza batzuk begi txarrez ikusten duen jende hori bideratu nahi dugu». Plataforma horretan alderdiak batu daitezkeen galdetuta, Sayasek erantzun du «askatasunetik» jaio dela plataforma eta ez dutela beste alderdiekin hitz egin. «Sinesten dugun Nafarroa horretan sinesten duten guztiek dute tokia bertan». Jende asko izan daitezkeela uste dute, «karnetik izan edo ez, edo duen alderdiko karneta duela». .
«Hau mugimendu bat da, plataforma bat. Etorkizunean gertatuko denari buruz, etorkizunean hitz egingo dugu», esan du Sayasek, hauteskundeetan beste alderdirik egongo ote den galdetu zaion enegarren aldian. «Orain umezurtz sentitzen diren nafarrei eman nahi diegu ahotsa». |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210658/eh-bilduk-martxoaren-3a-argitzeko-ikerketa-batzorde-bat-galdegin-du.htm | Politika | EH Bilduk Martxoaren 3a argitzeko ikerketa batzorde bat galdegin du | Haren bitartez, Poliziaren esku hartzea nahiz Espainiako Gobernuaren inplikazioa eta erantzukizuna argitzea nahi du koalizioak, iritzita orain arte ez dela jarri horretarako modurik. | EH Bilduk Martxoaren 3a argitzeko ikerketa batzorde bat galdegin du. Haren bitartez, Poliziaren esku hartzea nahiz Espainiako Gobernuaren inplikazioa eta erantzukizuna argitzea nahi du koalizioak, iritzita orain arte ez dela jarri horretarako modurik. | Gasteizen 1976ko martxoaren 3an gertatutakoa argitzeko eskaera Espainiako Kongresura eraman du EH Bilduk. Zehazki, ikerketa batzorde bat eratzeko eskatu du, «polizia armatuak bost langileen hilketan izan zuen esku hartze eta erantzukizuna ikertzeko». Poliziaren jokabidea bere horretan ikertzetik harago, helburu gehiago ere ezarri dizkiote balizko batzorde horri, gertakarien erantzukizun politikoa ezagutze aldera: «Espainiako Gobernuaren ezagutza, inplikazio eta erantzukizun maila argitzea, zuzenean inplikatutako ministroen (Rodolfo Martin Villa, Manuel Fraga Iribarne eta Alfonso Osorio) balizko inplikazio penala ezagutzea».
Modu horretan, Martxoak 3 elkarteak egindako «aldarrikapen etengabeei» erantzun asmo diela azaldu du koalizioak, eta, halaber, «biktimen eta euren senideen aitortzan, erreparazioan eta egiaren bilaketan aurrera egiteko baliabideak eskaini» nahi dituela. Izan ere, joan den astean oroitu zituzten Espainiako Poliziak hildako Pedro Maria Martinez Ocio, Francisco Aznar, Jose Castillo, Romualdo Barroso eta Bienvenido Perea langileak, sarraskiaren 46. urteurrenean. Egun horretan biktimek «gertatutakoa argitzeko eta justizia egiteko beharrezko mekanismoak martxan jartzeko» eskaera berritu zutela adierazi du Iñaki Ruiz de Pinedo EH Bilduko Arabako diputatuak, eta nabarmendu du orain arte ez dela abian jarri mekanismo eraginkorrik erantzukizunak argitzeko.
EH Bilduk oroitarazi du oraintxe zabalik dagoen auzibide bakarra Maria Servini Argentinako epaileak frankismoaren krimenen aurka irekitakoa dela, baina Espainiako Gobernuak eta Espainiako Justiziak uko egin diotela behin eta berriz «kereila horri laguntzeari», eta sarraskiarekin zerikusia duten agiri guztiak sekretupean gorde dituztela.
Hain justu, auzibide horren barruan, Servinik berak iazko urrian Martin Villa Espainiako Barne ministro ohia auzipetu zuen, Martxoaren 3ko sarraskiarekin eta 1978ko sanferminekin lotuta —German Rodriguez hil zuten Iruñean urte hartan—. Abenduaren 23an, baina, ministro ohiaren aurkako auzibide eteten zuen Argentinako Ganbera Kriminal Federalak, Villak berak jarritako helegitea tramitera onartuta. Hala ere, Martxoak 3 eta Sanferminak 78 memoria elkarteek nabarmendu zuten auzibidea ez zela bertan behera gelditu, eta Martin Villak aurkeztutako helegiteari beste bat jarriko ziotela iragarri.
Ministro ohiak, urtarrilean egindako gosari informatibo batean, aitortu zuen Martxoaren 3ko eta 1978ko sanferminetako hilketen «erantzule politiko eta penala» izan litekeela, nahiz eta erantsi zuen gobernuak ez zuela «plan sistematiko, orokortu eta antolatu bat gobernu demokratiko baten aldeko espainiarrak izutzeko pertsona esanguratsu jakin batzuk hilda».
Joan den astean, Martxoaren 3aren urteurrenean, Eusko Legebiltzarrak legez besteko proposamen bat onartu zuen, besteak beste, Espainiako Gobernuari eskatzen diona beharrezko neurriak har ditzala Martin Villaren «erantzukizun politiko eta penala ikertzeko eta argitzeko», eta lagun diezaiola Argentinako Justiziara afera argitzen. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210659/alessandri-eta-ferrandi-preso-korsikarrei-ere-kendu-diete-dps-estatusa.htm | Mundua | Alessandri eta Ferrandi preso korsikarrei ere kendu diete DPS estatusa | Frantziako lehen ministroak «sosegatze espiritu batekin» hartu du erabakia. Korsikan bost egunez jarraian egin dituzte protestak Colonnaren hilketa saiakeragatik. | Alessandri eta Ferrandi preso korsikarrei ere kendu diete DPS estatusa. Frantziako lehen ministroak «sosegatze espiritu batekin» hartu du erabakia. Korsikan bost egunez jarraian egin dituzte protestak Colonnaren hilketa saiakeragatik. | Korsika haserre dago. Yvan Colonna presoaren hilketa saiakerak —koman dago oraindik— Mediterraneoko uharteko tentsioa handitu du berriz ere, eta manifestazioak etenik gabekoak izan dira azken astean, batez ere prefeturaren eta suprefeturen egoitzen aurrean. Argudioa argia da: protestariek uste dute Frantziako Estatuaren erabakien ondorio dela Colonnaren egoera, eta Parisi presidentetzarako bozetarako hilabete falta den honetan lehertu zaio egoera hori. Hori ikusita, giroa baretzeko asmoz, Jean Castex Frantziako lehen ministroak erabaki du Pierre Alessandriri eta Alain Ferrandiri ere DPS bereziki zainduriko estatusa kentzea.
Badirudi Frantziako Gobernuaren azken mugimendua Colonnaren egoerak sorturiko haserrearen eta Castexen eta Gilles Simeoni Korsikako gobernuburuaren atzo gaueko elkarrizketa baten ondorio izan dela. Topaketa horretan, Simeonik Frantziako lehen ministroari esan zion egungo egoera «bloke politiko baten» ondorio dela, eta ezin dela «demokraziaren eta bakearen bidea eraiki soilik justiziatik».
Horrekin batera, Korsikako gobernuburuak hiru eskari egin zizkion Castexi: batetik, Colonnaren hilketa saiakera argitzeko, batez ere «iniziatiba parlamentarioak babestuta»; bigarrenik, Alessandriri eta Ferrandiri «hurbilketarako eskubidea aplikatzeko, DPS estatusa kentzearen bitartez»; eta, hirugarrenik, «[Frantziako] estatuaren eta Korsikaren arteko harremanetan ziklo politiko berri bat» irekitzeko.
Hortaz, oraingoz, Matignonek presoen egoeraz besterik ez ditu hartu erabakiak, «sosegatze espiritu batekin», baina Castexek gaur adierazi du prest dagoela bi gobernuen arteko elkarrizketa berriz ere bideratzen saiatzeko. Hori, ziurrenik, presidentetzarako hauteskundeen ondoren izango da.
«Uhartera lasaitasuna itzuli ostean, berriz hartu ahalko dugu Korsikako kolektibitatearen estatusaren eboluzioari buruzko elkarrizketa, baita lurraldeko dosier ekonomiko eta sozial handiak ere», ziurtatu du Frantziako lehen ministroak komunikatu baten bidez. Gerald Darmanin Barne ministroak, berriz, jakinarazi du hura izango dela Parisen eta Ajaccioren arteko solaskidea.
Presoei buruzko erabakiaz, Simeonik adierazi du mugimendua «pauso garrantzitsu bat» izan dela. «Borroka baten ondorio ere bada, baita Korsikako Asanblearen bozketa baten, gizarte osoaren babesaren eta presoen aldeko elkarteen lanaren ondorio ere. Oroitarazi nahi dut legearen aplikazioa izan dela», esan dio France3 Corse kateari.
Korsikako alderdi autonomistek, independentistek eta jakobinoek ere begi onez ikusi dute Castexen mugimendua, DPS kentzeko eskaria aho batezkoa baita Mediterraneoko uhartean. Kasurako, Laurent Marcangeli Ajaccioko auzapez eta Korsikako Asanbleako diputatuak —eta Edouard Philippe Frantziako lehen ministro ohiaren alderdikideak—esandakoa: «Hurrengo etapak Borgora hurbiltzea izan behar du».
Hilketa saiakerara arte, ezer ez
Colonna, Alessandri eta Ferrandi duela bi hamarkada inguru zigortu zituzten bizi osoko espetxealdira, Claude Erignac prefetaren hilketagatik (1998). Urte hauetan guztietan, hirurek DPS estatusa kentzeko eskatu dute, hori izateak eragotzi egiten baitzien Korsikako kartzela batera hurbiltzea, baina beti jaso dute ezezkoa, nahiz eta Alessandriren eta Ferrandiren kasuan espetxeko batzordea horren alde egon. Colonna Arlesen dago kartzelatua (Okzitania), eta beste biak, Poissyn, Paristik gertu.
Korsikako mugimendu nazionalistaren iritziz, Colonna uhartera hurbildu izan balute, ez zuen erasorik jasango, eta ez zen egun koman egongo. Horren harira izan dira egunotako protestak, baina batez ere Castexek presoari DPSa kentzeko emandako argudioagatik; Emmanuel Mercinier-Pantalacci haren abokatuari jakinarazitakoaren arabera, besteak beste, Colonnaren «osasun egoerak desagerrarazi egin du ihes egiteko arriskua».
Ikasle mugimenduak manifestazio batera deitu du etzirako, Bastian. Iragan martxoaren 6an, Corten, 10.000 eta 15.000 lagun artean irten ziren kalera manifestatzera eta presoaren familiari sostengua ematera. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210660/euskal-presoen-baimenak-gibelera-botatzen-ari-da-espainiako-auzitegi-nazionala.htm | Politika | Euskal presoen baimenak gibelera botatzen ari da Espainiako Auzitegi Nazionala | Foro Sozial Iraunkorrak ohartarazi du «dozenaka» direla atzera botatzen ari diren espetxe onurak: «Aurreikuspenik txarrenak baieztatu dira, oso neurri kezkagarritan, gainera». | Euskal presoen baimenak gibelera botatzen ari da Espainiako Auzitegi Nazionala. Foro Sozial Iraunkorrak ohartarazi du «dozenaka» direla atzera botatzen ari diren espetxe onurak: «Aurreikuspenik txarrenak baieztatu dira, oso neurri kezkagarritan, gainera». | Ez ditu bakarrik hirugarren graduak eten. Espainiako Auzitegi Nazionalak euskal presoen espetxe baimenei ere jarri die galga, Foro Sozial Iraunkorrak ohar baten bidez jakinarazi duenez. Foroak salatu du «dozenaka» euskal presori bota dizkiela gibelera aitzinetik espetxeetako tratamendu batzordeek emandako baimenak, Espainiako Auzitegi Nazionaleko fiskaltzak helegiteak jarri ondotik. Auzitegi Nazionaleko zigor arloko lehen sala da baimenak gibelera botatzen ari dena: «Bi instantzia horien eginkizuna erabakigarria da egungo lege araudiaren arabera», oroitu du foroak.
Foro Sozialak salatu du «aurreikuspen txarrenak» baieztatu direla: «Oso neurri kezkagarrietan, gainera». Erabaki horiek justifikatzen dituzten autoetan «jarrera inboluzionista» ikusi du foroak: «Atzera egin da duela bi urte baino gutxiago arazorik sortzen ez zuten zenbait gaitan». Salatu dutenez, batzuetan juridikoki interpretagarriak diren elementuetan oinarritzen dira epaiak, baina beste kasu batzuetan «nabaria» da «zuzenbidearen kontrakoak diren arau juridikoen interpretazio batzuen gainean» eraikitzen dituztela autoak. Foroak uste du egoera hori «errepikatu» eginen dela Eusko Jaurlaritzaren eraginpeko espetxeek eman dituzten azken gradu aldaketa gehienetan ere —zortzi euskal presori hirugarren gradua ezarri zieten joan den astean—.
Lobbyaren eragina
Foroak ohartarazi du erabaki horien guzien gibelean lobby bat dagoela, espetxe arloko ebazpenetan «eragin zuzena» duena: «Oso jarrera ideologizatuez hitz egin daiteke, garai berriak irekitzearen aurkako jarrera politikoetatik bultzatuak, espetxe araudi arrunta modu normalizatuan aplikatzearen ondoriozko prozesuak geldiarazi nahi dituztenak». Halere, foroak iritzi dio lobby horrek ez dituela bere helburuak lortu, Espainiako Auzitegi Nazionalera mugatzen ari baita.
Foro Sozialak uste du abagune «erabakigarria» dela espetxe politika normalizatuaren aplikazioari dagokionez, eta, beraz, «kezka» agertu du Auzitegi Nazionalak jarritako oztopoekin, presoei eurei eragiteaz gain haien senideei ere «frustrazioa» eragiten dielako: «Frustrazioek ez dute laguntzen gertatutakoa ez errepikatzeko bermeak sendotzen».
Foroak iragarri du haren Behatokiaren hurrengo monografikoa espetxe onuren erregresioei buruzkoa izanen dela: «Lanean ari gara». Erakundeei deia egin diete «adostasunak indartzeko» eta presoek «gizarteratze ibilbidean» egiten dituzten urratsak «babesteko». Eskatu du ez diezaietela presoei «baldintza gehigarririk» jarri. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210661/pandemiak-europako-osasun-sistemak-mugara-eraman-dituela-esan-du-omek.htm | Gizartea | Pandemiak Europako osasun sistemak «mugara» eraman dituela esan du OMEk | Erakundeak adierazi du «neurriz kanpokoa» izan dela osasun krisiak buruko osasunean izan duen eragina. | Pandemiak Europako osasun sistemak «mugara» eraman dituela esan du OMEk. Erakundeak adierazi du «neurriz kanpokoa» izan dela osasun krisiak buruko osasunean izan duen eragina. | Izurriaren hasieran oinarrizko osasun zerbitzuen %40 partzialki eten zituzten; 2021eko lehen hiletan, %29. OME Osasunaren Mundu Erakundeak koronabirusaren ondorioen gainean egin duen ikerketa batean jasotako datuak dira, eta adierazi du COVID-19aren izurriak «mugara» eraman dituela Europako osasun sistemak. Buruko osasunean izan duen eraginari erreparatu dio bereziki, eta adierazi «neurriz kanpokoa» izan dela. Datu kezkagarri gehiago ere badira azterlanean; minbizia atzemateko zerbitzuetan, esaterako, 2020 hasieran %50ekoa izan zen Frantziako osasun sisteman, eta %28koa Alemanian. Jakinarazi dutenez, 2021. urtearen amaiera bitartean, COVID-19ak 1,7 milioi lagun hil ditu, eta gaixotasuna gainditu dutenen %20k luzera begira ondorioak izateko arriskua dute. Erakundeak onartu du datuak falta direla oraindik herrialde askotan benetan zer jazo den jakiteko, eta denbora beharko dela ondorio argiagoak izateko. Garbi dago, ordea, buruko osasunean, bereziki, eragina izan duela pandemiak. «Azkarra eta sakona» izan da OMEren arabera. Izurriak beldurra eta bakardadea ekarri dituela esan du erakundeak, eta depresio eta antsietate kasuak ugaritu egin direla. Zenbait kalkuluren arabera, hiru heldutik batek estres psikologikoa pairatu zuten izurriaren lehen hilabeteetan.
Izurriak eragin txarra izan du, halaber, bizi ohitura askotan; alkoholaren eta tabakoaren kontsumoari begira, esaterako, ikusi dituzte joera kezkagarriak. Jendeak ariketa fisikoa egiteko ohitura galdu du zenbait kasutan, eta jateko orduan ugaritu diren zenbait joera txarrekin batera, osasun arazoak eragin ditu horrek guztiak ere. Ondorioak ez dira igualak izan herritar guztientzat. OMEk onartu du larriagoak izan direla egoera «sozioekonomiko» kalteberenetan dauden pertsonentzat. Horiek horrela, NBE Nazio Batuen Erakundeak 2030erako dituen helburuei begiratu behar zaiela esan du, lortze aldera. Europan erronka nagusien artean hauek lehenetsi behar direla esan du: suizidioen tasa handia apaltzea, GIB infekzioen gorako joera apaltzea, eta babes ekonomikoa ematea beharrean diren familiei. Osasunaren aldeko politikak indartzea ezinbestekoa dela esan du, buruko osasunaren aldeko egiturak indartu behar direla, eta osasun langileen lanaren aitortza egin behar dela, «etorkizunean» etor daitezkeen erronkei taxuz erantzun ahal izateko. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210662/gipuzkoako-saileko-bortxatzaileari-bederatzi-urteko-zigorra-ezarri-diote-lasarte-oriako-erasoagatik.htm | Gizartea | Gipuzkoako saileko bortxatzaileari bederatzi urteko zigorra ezarri diote Lasarte-Oriako erasoagatik | 2015eko urtarrilaren 1ean gertatu zen erasoa. Gizonaren aurkako bigarren kondena da: asteartean hamabost urteko espetxealdia ezarri zioten. | Gipuzkoako saileko bortxatzaileari bederatzi urteko zigorra ezarri diote Lasarte-Oriako erasoagatik. 2015eko urtarrilaren 1ean gertatu zen erasoa. Gizonaren aurkako bigarren kondena da: asteartean hamabost urteko espetxealdia ezarri zioten. | Bederatzi urteko kartzela zigorra bete beharko du Lasarte-Orian (Gipuzkoa) 2015eko urtarrilean 21 urteko emakume bat bortxatu zuen gizonak. Efe albiste agentziak izan du epaiaren berri, eta, horren arabera, sexu-eraso delitu bat leporatzen diote akusatuari, eta biktimari 25.000 euroko kalte ordaina eman beharko dio.
Urteberri egunean izan zen erasoa, 07:00 aldera, biktima etxera zihoanean. Gizonak, atzetik heldu, eta kloroformoz bustitako trapu bat jarri zion aurpegian; emakumea konorterik gabe geratu zen, eta erasotzaileak bortxatu egin zuen.
Gizonaren aurkako bigarren kondena da hau: asteartean hamabost urteko espetxe zigorra ezarri zioten, Beasainen (Gipuzkoa) 2019ko uztailean emakume bat bortxatzeagatik. Hamabi urte ezarri zizkioten sexu erasoagatik, eta beste hiru lesioengatik. Beasaingo erasoagatik atxilotu zutenean, konturatu ziren atxilotuarena zela Gipuzkoan 2012tik 2019ra bitartean argitu gabe zeuden sei sexu erasotan ageri zen DNA.
Gizon hori bera, gainera, epaiketaren zain dago Anoetan, Andoainen eta Tolosan egindako beste bortxaketa bat eta bi sexu-eraso saiakera egotzita. Horrez gain, akusatuak egindako beste kasu bat –seigarrena– instrukzio fasean dago. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210663/eaeko-erakundeek-eta-herri-ekimeneko-euskal-hedabideek-akordioa-berritu-dute-2024ra-arte.htm | Gizartea | EAEko erakundeek eta herri ekimeneko euskal hedabideek akordioa berritu dute 2024ra arte | Hekimenek ontzat jo du akordioa, baina gogorarazi du oraindik «zer hobetu» badagoela | EAEko erakundeek eta herri ekimeneko euskal hedabideek akordioa berritu dute 2024ra arte. Hekimenek ontzat jo du akordioa, baina gogorarazi du oraindik «zer hobetu» badagoela | Eusko Jaurlaritzak eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundiek berritu egin dute euskara hutsezko herri ekimeneko hedabideekin duten akordioa, 2022-2024ko epean indarrean egongo dena. Orotara, 11,5 milioi euro jarriko dira urtero hedabide horiek finantzatzera, 2019ko hitzarmenean adostutakoa baino %4,4 gehiago.
2019an sinatutako akordioaren arabera, erakunde bakoitzak hedabide jakin batzuk laguntzeko ardura hartzen du: Eusko Jaurlaritzak nazio mailako hedabideak –tartean BERRIA–, aldizkari espezializatuak, tokiko telebistak, irratiak eta hedabide digitalak sustatzen ditu, eta hiru foru aldundiek, berriz, bakoitzaren lurraldean euskara hutsean argitaratzen diren herri eta eskualde mailako paperezko hedabideak.
Eusko Jaurlaritzaren Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburu Bingen Zupiriak nabarmendu du euskal hedabideek egiten duten lana «euskararen erabilera eta normalizazioa sustatzeko bidean», bai eta «kalitatezko erabileraren ikuspegitik» ere egiten duten ekarpena, eta pandemiaren inguruan eta Ukrainaren gatazkari buruz emandako informazioa jarri ditu horren adibidetzat: «Lan hori aitortu egiten dugu hitzez, eta lagundu ekintzez».
Zupiriak esan duenez, hitzarmena sinatu zenetik Eusko Jaurlaritzak 62 hedabide diruz lagundu ditu, eta aldundiek, berriz, beste 48. Euskara hutsez funtzionatzen duten hedabideen ekosistema «bizi, dinamiko eta askotarikoa» laudatu du, eta erantsi du euskaldunek informazioa euskaraz jasotzeko duten eskubidea bermatzen laguntzen duela.
Hedabideen beharrak
Hekimen elkarteko zuzendari Igor Astibiak «aurrerapauso garrantzitsutzat» jo ditu 2019an lortutako akordioa, horren ondorioz sortu den Euskal Hedabideen Mahaia, eta akordioa beste hiru urterako berritu izana: «Euskarazko komunikabideak estrategikoak gara euskararen berreskurapen eta normalizazio prozesurako». Hala ere, nabarmendu du hedabideen beharrak asetzeko bidean oraindik ere «zer hobetu» badagoela.
Astibiak azaldu duenez, azken urteotako ibilbidea ez da samurra izan euskarazko hedabideentzat. Komunikabideen munduak pairatzen duen egiturazko krisiari 2008ko krisi ekonomikoa gehitu zitzaion, eta ondoren, pandemiak ekarritako ondorioak pairatzea egokitu zitzaien hedabideei. 2019an hitzartutako finantzazio eredu berria «norabide egokian emandako lehen pausoa» izan zen Hekimenen ustez, baina orduan ere nabarmendu zuen pauso gehiago behar zirela horri segida emateko.
Batez ere, digitalizazioaren eta berrikuntzaren arloan daude herri ekimeneko euskal hedabideen kezka nagusiak: «Sektoreak hartzaileengana iritsi nahi badu, trantsizio digitala egin eta berrikuntzan sakondu behar du», esan du Astibiak, eta nabarmendu du erakunde publikoek lagundu egin behar dutela bide horretan, «ezinbestekoa den zerbitzu bat jokoan dagoelako». Horregatik, administrazioaren konpromisoa eskatu du lantegi horiei ekin ahal izateko: «Ez da ahaztu behar hedabide sare indartsu eta dinamikoa pluraltasunaren eta informazio eskubidearen bermea ere badela. Eskaintza aniztasuna da iritzi aniztasunaren oinarrietako bat, eta demokraziarako bermea». |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210664/eh-bilduk-salatu-du-ingurumen-administrazioaren-legeak-kalte-egingo-diola-udalen-autonomiari.htm | Gizartea | EH Bilduk salatu du Ingurumen Administrazioaren Legeak «kalte» egingo diola udalen autonomiari | Mikel Oterok azpimarratu du arrazoia eman diela Eudel Euskal Udalen Elkartearen beraren txosten batek. | EH Bilduk salatu du Ingurumen Administrazioaren Legeak «kalte» egingo diola udalen autonomiari. Mikel Oterok azpimarratu du arrazoia eman diela Eudel Euskal Udalen Elkartearen beraren txosten batek. | Koalizioko Mikel Oteroren arabera, Eudelek berak eskatutako txosten batek berretsi du haiek deitoratzen zutena, «Tapia legeak» udalen autonomia gaindituko duela. EAJk eta PSE-EEk iragan abenduan onartu zuten legea Eusko Legebiltzarrean, oposizio guztiaren kontrako botoekin.
Oterok ohartarazi du Eudelen txostenak argi adierazten duela Espainiako Konstituzioaren aurkakoa izan daitekeela. Legebiltzarkidearen berbetan, hasieran interes publiko goreneko proiektua kontzeptua udalei «inposatu» zitzaienean, promozio publikoko ingurumen proiektuei bakarrik eragiten zien: «Orain, aurrerapauso bat egin nahi dute, eta mota guztietako proiektu eta promozioei zabaldu nahi dizkiete ateak, publikoak zein pribatuak izan».
Klima larrialdiari aurre egiteko, «eztabaidak» eta «kontsentsuak» behar direla esan du; «gizarte akordio zabalak» eta ez «inposizioa». |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210665/martxoaren-11ko-biktimak-oroitu-dituzte-irunean.htm | Politika | Martxoaren 11ko biktimak oroitu dituzte Iruñean | Terrorismoaren Kontrako Europako Eguna dela eta, biktimak oroitzeko ekitaldia egin du Nafarroako Gobernuak Iruñean. Hemezortzi urte bete dira martxoaren 11ko atentatuetatik. Etzi izanen da Angel Berruetaren heriotzaren urteurrena; etzidamu, Kontxi Sanchizena. | Martxoaren 11ko biktimak oroitu dituzte Iruñean. Terrorismoaren Kontrako Europako Eguna dela eta, biktimak oroitzeko ekitaldia egin du Nafarroako Gobernuak Iruñean. Hemezortzi urte bete dira martxoaren 11ko atentatuetatik. Etzi izanen da Angel Berruetaren heriotzaren urteurrena; etzidamu, Kontxi Sanchizena. | Ohiturari eutsi dio Nafarroako Gobernuak. Martxoak 11 ditu gaur, Terrorismoaren Kontrako Europako Eguna da, eta, hala izaki, biktimak gogora ekartzeko ekitaldia egin dute gobernuko ordezkariek Iruñean. Berriki Konstituzio plaza deiturikoan bildu dira Nafarroako Gobernuko ordezkariak, Parlamentukoak eta baita segurtasun indarretako zenbait ere, hala nola Guardia Zibila, Foruzaingoa, Espainiako Polizia eta Espainiako Armada. Lore eskaintza egin dute, baita minutu bateko isilaldia ere, ondotik.
Nafarroako Gobernuko ordezkariak, Parlamentukoak eta Segurtasun Indarrenak elkartu dira Iruñean. Ordezkarien artean, baina, izan da hutsunerik, beste behin ere: Navarra Sumako ordezkaririk ez da azaldu ekitaldira. Talde politikoak argudiatu du Nafarroako Gobernuak gaurko prestaturiko manifestua «hotzila» dela, eta nahiago izan du harekin bat ez egin. Halaber, Anvite Nafarroako biktimen elkarteak ere ez du parte hartu elkarretaratze horretan. Horren ordez, beste bat antolatu dute, beren kabuz: eguerdian bildu dira, toki berean.
Iaz egin bezala, Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidenteak irakurri ditu adierazpenak gaztelaniaz; Ana Ollo Herritarrekiko Harremanetako kontseilariak, euskaraz. Txibite izan da lehenbizikoa, betiere. «Indarkeria terrorista mehatxu larria da demokraziarentzat eta elkarbizitzarentzat, izan urteetan ETAk egina, GAL bezalako talde terroristek gauzatua, eskuin muturrarekin edo ezker muturrarekin lotutako taldeek aurrera eramana edo jihadista», irakurri du Txibitek.
Halaber, nabarmendu du gobernuak gaitzetsi egiten duela «terrorismoaren biktimen eta beren familien duintasunari eta memoriari kalte egiten dion» ekintza oro. Nabarmendu dutenez, premiazkoa da «desberdinen arteko elkarbizitza, bakea eta errespetua» bultzatzen lagunduko duen estrategia bat sortzea.
Urteurren bat baino gehiago
2004ko martxoaren 11n izandako atentatuengatik da gaurkoa Terrorismoaren Kontrako Europako Egun izendatua. Espainiako Gorteetarako hauteskundeen atarian gertatu zen erasoa, martxoaren 14rako baitziren deituak bozak. Bada, PPk erabaki zuen ETAri egoztea atentatuaren egiletza, nahiz eta, ordurako, aski zantzu ziren atentatuaren atzean Al-Qaeda zegoela ondorioztatzeko; kanpaina politikoaren parte izan zen argudiaketa hura, garaipena segurtatzeko ahalegina, finean. Leporatze horrek franko gaiztotu zuen giroa, Euskal Herrian, are nabarmenago, eta ilunak izan ziren ondoko egunak, muturreraino.
Izan ere, Madrilgo atentatutik bi egunera, martxoaren 13an, Espainiako polizia batek eta haren semeak Angel Berrueta iruindarra hil zuten, tiroz eta labankadaz, Iruñeko Donibane auzoko Martin Azpilikueta kaleko okindegian; han egiten zuen lan Berruetak.
Lokalera sartu zen Maria Pilar Rubio, eta, Aznarren ahotik ateratako leporatzeek gaiztotutako giro betean, gobernuarekin bat egiteko afixa bat jarri nahi izan zuen bertan andreak: ETA ez zioen. Berruetak ez zuen nahi hori egiterik, eta eztabaidan hasi ziren biak. Suturik, Rubio handik atera zen, eta senarrarekin eta semearekin itzuli zen handik gutxira. Valeriano de la Peña Espainiako Poliziako kidea eta Miguel de la Peña 19 urteko gaztea ziren, zehazki. Handik gutxira jaitsi ziren okindegira. Tiro egin zion aitak Berruetari, eta labankadaz eraso egin semeak. Orduantxe hil zen Berrueta.
Angel Berruetarena ez zen izan egun horietako ondorio lazgarri bakarra. Haren hilketak sumina sortu zuen euskal gizartean, eta askotariko protestak antolatu ziren ziztuan. Horietan, Polizia gogor oldartzen zitzaien manifestariei. Hernanin, Ertzaintza bortizkeria handiz egin zuen herritarren kontra. Han zen Kontxiz Sanchiz, eta hantxe zendu: babes bila, atari batean sartu zen Sanchiz, eta bihotzekoak jota hil zen. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210666/gizon-bat-atxilotu-dute-gasteizen-bikotekidea-jipoitzea-egotzita.htm | Gizartea | Gizon bat atxilotu dute Gasteizen, bikotekidea jipoitzea egotzita | Ustezko erasotzailea epaitegien esku utzi dute Gasteizko Udaltzainek | Gizon bat atxilotu dute Gasteizen, bikotekidea jipoitzea egotzita. Ustezko erasotzailea epaitegien esku utzi dute Gasteizko Udaltzainek | Gasteizko Udaltzaine 22 urteko gizon bat atxilotu dute, eztabaida batean bikotekidea jotzea egotzita. Udalak komunikatu bidez argitu du ostegunean gertatu zela erasoa, erdiguneko etxebizitza batean.
Ustezko erasotzailea Polizia etxera eroan zuten, eta, ostean, epaitegien esku utzi zuten, genero bortizkeria delitua egotzita. |
2022-3-12 | https://www.berria.eus/albisteak/210667/hautetsiak-mobilizatuko-dira-gaur-lakarrin-espekulazioa-salatzeko.htm | Gizartea | Hautetsiak mobilizatuko dira gaur Lakarrin, espekulazioa salatzeko | Lakarrin espekulazioa salatuko dute gaur, kontseiluak deitu elkarretaratzean. 8.000 eurotan erosi borda 350.000 euroz goiti saltzea oztopatu nahi du auzapezak, mugimendu kolektiboan. | Hautetsiak mobilizatuko dira gaur Lakarrin, espekulazioa salatzeko. Lakarrin espekulazioa salatuko dute gaur, kontseiluak deitu elkarretaratzean. 8.000 eurotan erosi borda 350.000 euroz goiti saltzea oztopatu nahi du auzapezak, mugimendu kolektiboan. | Lakarrin salgai den borda baten prezioak Zuberoako bazterrak harrotu ditu. Ez da azken denboretako lehen kasua, baina herriko auzapeza eta herriko kontseilua ezohiko maneran mugiarazi ditu, espekulazioaren kontrako elkarretaratze batera deitu baitute gaurko. «Erreferentziek dituzte merkatuko prezioak finkatzen, etengabeko zikloa da», zehaztu du Yannick Fieux, EPFLko (Ipar Euskal Herriko Lurraren Erakunde Publikoa) langileak. Horren jakitun, Dorothee Nabarra Lakarriko auzapezak dena egin nahi du bordaren salmenta ez dadin prezio horretan gerta.
Lakarrin iragan maiatzean hasi ziren susmoak: notario batek obrei lotu paper bat eskatu zuen herriko etxean, eta paperaren trukean, galdera auzapezak: ea zertarako behar zuen. Borda salgai zela salatu zion notarioak, 375.000 eurotan —geroztik 350.000 eurotan litzateke—, eta erosle bat bazela. Nabarra tematu zen hastapenetik: «Erran zidaten so egitea nola deklaratua zen: banekien bigarren egoitza bat zela, ez direlako hor bizi, baina paperetan etxebizitza nagusi gisa ageri zen». Diferentzia ez da ttipia salmentarako, bigarren etxebizitza bat saltzean balio emendatzearen %35a zerga gisa pagatu behar izaten baita. «Min egiten du», zehaztu du Nabarrak, eta saltzailearentzat segidak ere segur aski, auzapezak eskuratze agiria duen gutun artamendatua igorri baitzion altxor publikoari, jukutriaren abisua emateko.
Prezio espekulatiboan salgai jarri Lakarriko borda.Joanes Etxebarria
Kontseiluko beste kide batzuk, haatik, uzkur ziren hastapenean, “afera pribatu” batean sartzea zelakoan. «Esplikatu nuen hola egitera utziz geroz laster kostaldean bezala izanen dela. Prezioak goiti joanen direla, ezin izanen ditugula antolamenduak egin eta gure haurrek ez duketela hemen bizitzeko paradarik», argitu zien Nabarrak. Baita EPFLeko langile bat jinarazi ere, lanjeraren berri «argiago» mintza zedin hautetsien aitzinean.
Instituzioen aterabideak
Etxebizitza baten salmenta afera pribatua izanik ere, Fieuxek dioenez, instituzioetan badira espekulazioari kontra egiteko tresna batzuk. Horietarik bat, hain zuzen, Lakarrik baliatu nahi lukeena da, Fieuxeren erranetan: «Lakarriko kasuan jadanik gogoan zuten GAE [gerora antolatzeko eremua] eremu bat plantan ezartzea, beste hainbat herri ttipitan bezala; Segur da bigarren etxebizitzak herriko etxeen %50 edo %60 direlarik, prezioak beldurgarri direla». Gisa horrez sailkatuak diren eremuetan, salmenta ororen berri ukaiten du herriko etxeak, baita kasu bakoitzeko erosteko lehentasun eskubidea ere. Aurtengo urtarrilean igorri zuen Lakarrik GAE eremu baten sortzeko eskaera, baina oraingoz ez dute arraposturik ukanen.
Otsailaren 11ko Ipar Euskal Herriko Hitza-n argitaratu bezala, Irisarriko GAEk eztabaida piztu eta eskaera berriak izoztuak gelditu dira; Fieuxek parte hartu du GAE eremu batzuen sorreran, eta, haren esperientzian bederen, gehienak laborantzako lurrak hunki gabe egin dira: «Nik muntatu ditudanak —Ligin, adibidez—, herri erdiguneetan kokatuak dira: orain kasu anitzetan bigarren etxebizitzak dira saltzen, edo hutsik gelditu diren familia etxeak».
Tresna horren eraginkortasuna, Fieuxeren ustez, lehentasunez erosteko ahalean datza: prezioa egokia bazaio, herriak du lehentasuna, eta, beraz, ondasuna erosten ahal du. Prezioa goregia bazaio, aldiz —Lakarriko kasuan bezala—, orduan aterabide desberdinak gerta daitezkeela esplikatu du Fieuxek: «Hor da interesgarria, prezioa goregi dela uste baduzu, berrikustea galdetzen duzu. Badira bi hilabete kalkulatzeko zuzena iduri zaizun prezio bat, eta saltzaileari proposamen bat egiteko».
Aterabide desberdinak badira gero: ondasuna salmentatik ateratzen du, eta hola ez da lekuko merkatuarentzat erreferentzia bilakatzen prezio hori. Onartzen ahal du prezio berria —ez da usu gertatzen, baina batzuetan bai—, edo bestela epaile bati eskatzen zaio prezio bat finka dezan. Saltzailearen eta herriko etxearen argumentuak behatzen ditu eta deliberatzen du. Baina epaileak ez du obligaziorik interes orokorra edo publikoa hobesteko interes pribatuaren etzean; nahi duen bezala egiten du. Pertsonaren araberakoa da. Eta sistemaren perbertsitatea da, hain zuzen, Lakarriko bordaren salneurria izan daitekeela, adibidez, epaileak erreferentzia gisa har lezakeen prezioa.
Baina tresna hori, Irisarriko kasuak agerian utzi duenez, ez da beti hain argiki emankorra: IrisarriZain herritarren kolektiboak laborantzako lurrak GAE sailkapenarengatik galtzea salatu zuten, batetik, eta lurren prezioan espekulatu izana, bestetik. “Gai horrek merezi du lantzea, lurralde xede batean kokatuz. Behar ote da kontzentratu erdigune inguruetan, jadanik dauden etxebizitzetan —hutsak, abandonatuak, libre direnak—? Batzuetan badira herriak lur eraikigarriak nahi dituztenak gazteentzat. Eraman beharreko eztabaida politiko bat da”, uste du Fieuxek, eta iduri zaio Euskal Elkargoan eztabaida hori gertatuko dela.
GAE eremuek ekar lezaketen kontrolari, espekulazioaren kontrako beste tresna bat gehitzen dio EPFLeko langileak: funtsak erostea, “hozkailuan” atxikitzea, hamabost edo hogei urteren buruan gazteei gaurko prezioetan etxebizitzak proposatu ahal izateko, espekulaziorik gabe. Eztabaida hori ere elkargora heltzea nahi luke EPFLek, Fieuxeren erranetan zailtasunez kontziente badira ere: «Hautetsiek ez dute ahalik funts biltegiratzea egiteko, epe laburrean ari baitira. Ondoko belaunaldiei pentsatu behar da, oraingo funts behar berberak izanen baitira etxebizitzentzat. Baina ez badira funtsak baztertuak izan, zinez konplikatua izanen da».
Mobilizazioa
Lakarriren kasuan, beste herri ttipi andana baten kasuan bezala, finantzak ez dira aterabide horretara heltzen. Bi tresna horiek praktikan ezarri ezean, mobilizazioan sinesten du Nabarrak: «Pentsatzen dut herots amiñi bat egiten badugu zenbaitzuk, uxatuko ditugula». Saltzailearekin, eroslearekin, notarioarekin mintzatu ondotik, elkarretaratze bat antolatu du oraingoan auzapezak kontseiluarekin, gaur goizeko hamarretan eginen dena, Lakarrin.
Ez da atzo hasi den fenomenoa; COVID-19aren testuinguru bereziarekin, anitz izan dira baserri guneetan bigarren etxe bat nahi zutenak. Zuberoako etxebizitzen prezioak %30 igo dira azken bi urteetan, eta etxe agentziak orain arte ez zuten lan moldean hasi dira: Altzain, adibidez, Lakarri ondoko herrian, agentzia bateko langileek etxez etxe kalkulu bat egitea proposatu zuten. Hautetsiek badute, Dorothee Nabarrak dioenez, horien berri, «baina oro ahapetik aipatzen ditugu». Argi ikusten du bere jokamoldeak ez duela ondoko hauteskundeetan lagunduko: «Bakoitzak baditugu gure herrietan etxeak saltzen dituztenak, eta haiek bozkatzen dute gero».
EPFL Ipar Euskal Herriko Lurraren Erakunde Publikoak ere abisatu ditu hautetsiak. «Abisua emana genuen ez genuela imajinatzen barnealdea ez zela hunkia izanen, orain horretan gaude», dio Fieuxek, eta zehaztu du kasu konkretu batzuetan auzapezak deitzen dituztela, «alarma pizteko». Zuberoako poloan, auzapezek aho batez bozkatu zuten Lakarriko elkarretaratzera deitzeko.
Gaurko mobilizazioa abiapuntu gisa ikusten du Lakarriko merak, lehen bilkura baten data proposatuko baitute, «interesatuak diren denekin lan egiteko» asmoz. «Zerbait plantan ezar dezagun. Jendeak pusatzen badu, merak ere bortxatuak izanen gara zerbait egitera», adierazi du mugimendua abiatu duenak.
Lakarriko kasuarentzat, berriz, Nabarrak argi du gaurkoa erakustaldia izanen dela: «Ez dugu arma paketea, baina segur naiz kanpotik heldu dena anpletuko dela. Jendeak ez dira nahi jin, ikusten dutelarik borroka badela». |
2022-3-12 | https://www.berria.eus/albisteak/210668/greba-oihuak-sektore-guztietan.htm | Ekonomia | Greba oihuak sektore guztietan | Hainbat lan gatazka bizi-bizi daude Bizkaiko enpresa eta sektore askotan. Greba mugagabean daude, besteak beste, Vulcanizados Zuloaga, Artiach eta Maxam lantegietan. Beste hainbatetan, berriz, egun batzuetako grebak egiten ari dira. Lan hitzarmenak eta baldintza hobeak eskatzen dituzte. | Greba oihuak sektore guztietan. Hainbat lan gatazka bizi-bizi daude Bizkaiko enpresa eta sektore askotan. Greba mugagabean daude, besteak beste, Vulcanizados Zuloaga, Artiach eta Maxam lantegietan. Beste hainbatetan, berriz, egun batzuetako grebak egiten ari dira. Lan hitzarmenak eta baldintza hobeak eskatzen dituzte. | Ez da enpresa zehatz bat; ezta sektore zehatz bat ere. Lan gatazkak nonahi zabaltzen ari dira: industria, zerbitzuak, merkataritza… Hainbat lantegi eta sektoretan greban ari dira langileak. Batzuk mobilizazioetan hasi berriak dira, beste batzuek denbora gehiago daramate protestan. Euren eskaerak onartzea ere lortu dute zenbaitek.
Azken horietako baten adibide gisa, EAEko Auzitegi Nagusiak baliogabetu egin ditu IMQk agindutako 76 langileren kaleratzeak. Epaileek ondorioztatu dute, besteak beste, sexu diskriminazioa egon dela, eta enpresak berriro hartu beharko ditu. Langileak greban egonak ziren.
Ikusi gehiago: Bizkaiko zahar etxeetako langileen greba deitu du martxoaren 17rako LABek
Ortuellako Prest enpresako langileei ere arrazoia eman diete epaitegiek. Lantegiak dituen ehun langileetatik 30 langileri ezarri zieten aldi baterako erregulazioa. Auzitegiak baliogabetzat jo du espedientea.
Zaratamoko Vulcanizados Zuloagan, ordea, greba mugagabean daude oraindik ere, iazko ekainaz geroztik. ELAk salatu du greban dauden langile gehienek mila euro pasatxo kobratzen dituztela. Haren arabera, zuzendaritzak uko egin dio hitzarmen bat negoziatzeari. Greba eskubidea urratu diela ere esan dute, eta horren inguruko epaiketa egin berri dute.
Martxorako greba deialdia
Orozkoko Madres Mercenarias egoitzako beharginek, berriz, asteon hiru greba egun egin dituzte, eta beste horrenbeste iragarri dituzte hilaren 22, 23 eta 24rako. LAB eta ESK sindikatuek “murrizketa larriak” salatu dituzte langileen lan baldintzetan. Esan dute enpresak ituna aplikatzeari ere utzi diola. Dibertsitate funtzionala duten laurogei egoiliar zaintzen dituzte 43 langilek.
Bestalde, ELAk eta LABek salatu dute patronala blokeatzen ari dela metalgintzaren hitzarmenaren negoziazioa. Lan baldintzetan atzerapausoak inposatu nahi dituela esan du LABek. Egoera horretan “sektorea antolatzea eta borrokatzea” egokituko zaiela iragarri du ELAk.
AUTOESKOLAK. Negoziazio mahaia osatu ezean, astez asteko grebei eutsiko diete
Segidan egindako hirugarren greba astea bete dute gaur Bizkaiko autoeskoletako langileek. ELA sindikatuak deitu du grebara, ATAB Bizkaiko autoeskola irakasleen elkartearen babesarekin. Sindikatuak salatu du grebari eutsi diotela “patronalaren proposamenik ez dagoelako”. Ana Alonso autoeskola irakasleak iragarri du greban jarraituko dutela irtenbidearen zantzuren bat ikusi arte: “Negoziazio mahai bat osatzeko zain gaude grebak geldiarazteko. Osatu ezean, astez aste jarraituko dugu greba deialdiekin”. Irmo azaldu du konponbiderik ezean mobilizazioekin jarraitzeko asmoa daukatela: “Ez badute egiten elkarrizketaren aldeko apusturik, beste astebeteko grebara deituko dugu segidan”.
Alonsok azaldu du “soldatak eguneratzea” eskatzen dutela: “Lan ituna izoztuta dago 2010az geroztik”. Eskaera horrez gain, lan astea ere berregituratu nahi dute. “Astelehenetik domekara arteko lan astea daukagu ezarrita. Astelehenetik barikura artekoa izatea nahi dugu —egun horietan egin ohi dugu lan—”. Administrazioan lan egiten dutenentzat lana eta familia uztartzeko baldintza hobeak ere eskatu dituzte. Azkenik, erretiro aurreratua eskatzen dute; irakasleentzat batez ere.
Negoziazio mahaia 2020ko urrian osatu zuten. “2021eko ekaina iritsi zen arte uste genuen elkarrizketa sozialaren bidez konponduko genuela gatazka. 2021eko ekainera iritsi ginenean, ikusi genuen barneratzen ari zela, eta mobilizazioekin eta grebekin hasi ginen”, adierazi du Alonsok.
Joan den urriaren 20ko bilera mugarria izan zen ordura arte egiten zituzten greba egun solteak aste osoko greba bihurtzeko, patronalak uztaileko eskaintza bera egin baitzien. Orduz geroztik, ia hilero egin dute greba astebetez edo bi astez. “Orain ikusten ari gara areagotu egin behar ditugula protestak, eta horretan ari gara”, esan du.
Grebaren erantzuna, %65ekoa
Alonsok kalkulatu du hirurehun behargin inguruk osatzen dutela autoeskoletako irakasleen sektorea. “Zaila da zehaztea, enpresari autonomo eta langile bakarreko enpresa asko dagoelako”. Grebaren erantzunari dagokionez, %60 eta %65 artean kokatu du autoeskolako irakasleak.
Aldarte baikorra dute oraindik greban dauden langileek. Eta itxaropentsu daude. “Badirudi patronalak negoziazio mahaira iritsi nahi duela. Uste dut mobilizazioek egin dutela euren lana patronalari presio egiteko”, esan du. Hala ere, ez dute amore emateko asmorik: “Mobilizazioak geldiarazteko nahikoa eduki jasotzen dituen negoziazio mahaia izan arte, bide beretik jarraituko dugu”.
ARTIACH. Greban ehun egunetik gora, “murrizketarik gabeko itunaren alde”
Artiachek Orozkon duen lantegiko beharginek ehun egunetik gora daramatzate greban. Azaroaren 22an ekin zioten lanuzteari. Orduz geroztik, LAB, ESK eta ELA sindikatuek deituta, txanda bakoitzean lau orduko lanuzteak egiten ari dira —langile batzordean UGT eta talde independente bat ere badaude—. Andres Larrinaga langileak esan duenez, “murrizketarik gabeko hitzarmen bat” eskatzen dute.
Azaroaren 22an greba hasi zutenetik, prozesua “barneratu” egin dela aitortu du Larrinagak. Joan den eguenean enpresa batzordeak eta zuzendaritzak batzarra egin zuten Eusko Jaurlaritzako ordezkariekin. Artiacheko langileak dio ez zela egon aurrerapausorik: “Asko hitz egin ondoren, enpresak esan zuen bere plataforma [enpresak ezarritako baldintzak] kenduko duela guk greba bertan behera utziz gero. Guk erantzun genion hiru hilabete baino gehiagoko greba bertan behera uzteko enpresaren aldetik fidagarritasuna emango digun zerbait behar dugula”. Larrinagak esan du “ez atzera ez aurrera” daudela oraindik ere. Hala ere, datorren astean berriro batzartuko dira Jaurlaritzako ordezkariekin.
Langileak ez daude ados enpresak planteatu dizkien baldintzekin. Ezta negoziaziorako moduekin ere. “Zuzendaritzak hasieratik esan zigun enpresak berak planteatzen zuen plataforma negoziatuko genuela. Besteak beste, aurreikusten zituen lan ordu gehiago; malgutasun handiagoa; gaueko lan orduak merkatzea; kontratazio berrientzat beste soldata eskala bat; antzinatasuna murriztea; edota asteburuetan astelehenetik barikura bezala lan egitea. Murriztu, murriztu eta murriztu”. Larrinagak salatu du eskaintza hori egin dietela, nahiz eta enpresak azken urteetan milioi askoren irabaziak izan.
Egoera horren aurrean, “greban jarraitzea beste irtenbiderik ez” dutela uste du. “Enpresari esaten diogu: ‘Zuen asmoa ona bada, zergatik ez dituzue egiten bi batzar, ikusten dugu zer-nola doan kontua, eta grebak uzten ditugu?’. Haiek ezetz eta ezetz”, esan du. “Guk ez daukagu konfiantzarik enpresako zuzendaritzarengan. Esaten digutena egia izan daiteke, ala ez. Orain greba utziko bagenu, hasierara bueltatuko ginateke? Zertarako egon gara, orduan, hor hiru hilabetez?”.
Mobilizazioak
Greba egun horietan, fabrikaren aurrera atera dira protestara langileak: lehenik, 10:00etatik 14:00ak arte eteten dute jarduna, eta, gero, berriz, 14:00etatik 18:00etara. Ondoren ere hartzen dute aldarrikapenerako tartea, eta 02:00etatik 06:00etara elkartzen dira lantegiaren atarian.
Hiru hilabeteko grebaren ondoren, langileak indartsu daudela esan du Larrinagak. “Horrenbeste egunen ostean, normala da burutik gauza asko pasatzea. Hala ere, oro har, ez diot gezurrik esaten badut jendea ondo dagoela jakinda non gauden, eta borrokatzeko prest dagoela”.
BIZKAIBUS. Murrizketak salatu eta lan hitzarmen berria osatu nahi dute
Bizkaibusek Arratian, Durangaldean eta Hego Uriben ematen duen zerbitzua kudeatzen duen Avanza Durangaldeko langileak mobilizazioak egiten ari dira. Martxorako bi greba egun antolatu dituzte. Bat joan den eguenean egin zuten. Hurrengoa hilaren 30erako aurreikusi dute. Urtarrilean eta otsailean egin zituzten lanuzteei jarraipena emango diete horiekin. Gaizka Miguel ELAko garraio arduradunak azaldu du horien bidez langileek salatuko dituztela murrizketak, bete gabeko akordioak eta duela urtebete luze iraungitako enpresa hitzarmenaren negoziazioan dagoen blokeoa. “2021az geroztik lan hitzarmena berritzen saiatzen ari gara”.
Iaz hasi ziren enpresa batzordearen eta zuzendaritzaren arteko elkarrizketak. “Enpresa negoziazio mahaia blokeatzen aritu da, eta behin eta berriz aipatu du egoera ekonomiko txarrean dagoela. Gure esku ditugun kontuek kontrakoa erakusten dute, ordea”, esan du Miguelek. “Negoziazioak luzatzen aritu da, bilerak bertan behera uzten. Urtebete pasatu zaigu, eta langileen lan baldintzatan ez da egon hobekuntzarik”, salatu du.
Hasteko, langileek nahi dute enpresak indarrean dagoen lan hitzarmena errespeta dezala. Miguelek esan du itunak jasotzen dituen parametro batzuk ez direla betetzen ari. Besteak beste, “langileak babesteko egunero musuko bat eman beharko lieke, eta ez die ematen. Moldatu egin dute oporrak esleitzeko erregimena. Atzeratzen edo ukatzen ari dira errelebo kontratuak hartuko lituzketen langile nagusienentzako denbora partzialeko erretiroak”. Bestalde, langileak zigortzeko kanpaina ere deitoratu dute.
Lan hitzarmenak jasotzen duena betetzeko eskaeraz gain, behin-behineko langileei egonkortasuna emateko eskatu dute. “Behin eta berriz salatu dugu langile talde handi batek egiturazko lanpostuak betetzen dituela behin-behineko kontratuekin. Haiek gabe ezin izango lituzkete autobusak egunero atera”. Horrez gain, arlo sozialean ere “hobekuntzak” eskatu dituzte. “Langileen erosahalmenari eustea ere nahi dugu; soldata igoerak KPItik gorakoak izan daitezen eskatu dugu”.
Deia aldundiari
Joan den astean Miguelek adierazi zuen azken asteetan ez direla batzartu zuzendaritzarekin: “Blokeoa erabatekoa da”. Avanza enpresari ez ezik, Bizkaiko Foru Aldundiari ere eskaera egin diote. “Aldundiak finantzatzen du zerbitzua, eta oraintsu Bizkaibusi diru gehiago ematea onartu du. Hura da zerbitzuaren eta haren kalitatearen arduraduna; aldundiak finantzatzen du guztia. Beraz, hemen gertatzen ari denaren arduraduna da, eta esku hartu beharko luke”.
Martxoaren 30ean egingo dute 24 orduko hurrengo greba. “Handik aurrera pentsatuko dute zer egin, enpresa batzordea barne eztabaida prozesuan ari baita, erabakitzeko egoerak blokeatuta jarraituz gero zer mobilizaziori ekin”.
GARBITZAILEAK. Eraikin eta lokaletako garbitzaileek sei greba egun iragarri dituzte
ELA, LAB eta ESK sindikatuek —negoziazio mahaiaren gehiengoa ordezkatzen dute— sei greba egun egitera deitu dute Bizkaiko eraikin eta lokalen garbiketaren sektorean. Martxoaren 31n, apirilaren 26an eta 27an, eta maiatzaren 10ean, 11n eta 12an egingo dituzte. Garbiketa sektoreko hitzarmena aplikatzen duten zentroetan izango du eragina lanuzteak. “Hamabost ordainketa eskatzen ditugu, bakoitza 1.200 eurokoa”, dio Inma Gomez Bermudez garbitzaileak, laburpen gisa.
Gomezek esan du gutxieneko lanaldia ere eskatuko dutela. “Garbiketan gero eta gehiago murrizten dituzte lanaldiak. Azkenean, astean bi orduz zoaz lanera. Beraz, garrantzitsu deritzogu gutxieneko lanaldi bat ezartzeari”. Hainbat enpresatan lanean ari diren 11.000 garbitzaile ari dira beharrean sektore horretan.
Soldata eskakizunei dagokionez, Gomezek adierazi du enpresek esaten dietela baietz, onartuko dietela 1.200 euroko soldata, “baina epea ez dute zehazten”. Eta galdera bota die: “Noiz egingo dute, 20 urte barru?”.
Prozesua desblokeatzea helburu
Hala ere, lan hitzarmenari buruzko negoziazioek aurrera jarraitzen dute. “Negoziazioak bizirik dirau, baina mahai gainean ez dago ezer”, esan du garbiketa langileak. “Prozesua desblokeatzeko eta mahai gainean edukiren bat jar diezaguten egiten ditugu mobilizaziook”.
Orain arte patronalak egin duen eskaintza izan da 2021erako %0,5eko igoera, %2koa 2022rako, eta beste horrenbestekoa 2023rako. ELAk salatu du KPIa inoizko gehien igo den garaian 18 zentimoko igoerak eskaini dituztela. Haren arabera, “pandemiaren ondoren soldatak izoztuta daude oraindik. Kontuan hartu behar da eraikinen garbitzaileek kale garbitzaileek baino %45 gutxiago irabazten dutela”.
LABek, berriz, esan du sektorea “nazkatuta” dagoela “ezkutuan egoteaz”. Gomezek ere adierazi du ikusezin egin nahi dituztela. “Enpresa askotan ez dute nahi zabalik daudenean garbitu dezagun. Beste batzuetan, ez dute nahi ate nagusitik sar gaitezen; atzeko atetik sartzea gura dute. Ez dute nahi gu ikusterik”, salatu du, eta gehitu euren lanari ez diotela ematen garrantzirik: “Noiz ematen zaio garrantzia garbiketari? Egiten ez denean. Orduan bai sortzen direla arazoak, eta orduan bai ezartzen dituzte gutxieneko zerbitzuak. Orduan bai garela behar-beharrezkoak”.
Gomez ziur dago garbitzaileek dituzten baldintzak lotuta daudela sektorea feminizatuta egotearekin. “Uste dut sektore feminizatua garelako lanaldiak gero eta laburragoak direla. Oso zaila da lanaldi osoa lortzea. Nortzuk aritzen dira garbiketa lanotan?”, galdetu du. “Oro har, emakumeak aritzen dira bulego batetik bestera”, esan du. Hala ere, adierazi du gogotsu daudela, eta gogora ekarri du mobilizaziook “historikoak” direla, ELA eta LAB batuta gehiengoa daukatelako.
MAXAM. Gaur erregulazioa negoziatzen hasiko dira, greban daudela
Maxam enpresako langileek asteon batzar orokorrean erabaki dute otsailaren 16an abiatu zuten greba mugagabeari eustea. Maxam Outdoors eta Maxam International atalak ditu enpresak Galdakaon. Langile batzordeak gogorarazi du zuzendaritzak Outdoors atala ixteko asmoa iragarri zuenean ekin ziotela grebari. “Lantegiaren zati bat itxiko zutela iragarri zuten, eta presio neurri gisa hasi genuen greba, kaleratzerik egon ez zedin”. UGTk, CCOOk, ELAk eta sindikatu independente batek dute ordezkaritza lantegian.
Maxamek meatzaritza, harrobi eta eraikuntzarako lehergaiak garatu, ekoitzi eta merkaturatzen ditu. Galdakaon bertan ehizarako kartutxoak egiten dituen atala saldu egin du. Enpresak itxi nahi duen atal horretako 67 langileentzat enplegua erregulatzeko espedientea aurkeztu du. Zuzendaritza eta langile batzordea gaur hasiko dira negoziatzen espediente horren memoria. “Lehenengo batzar hori azalpenak emateko izango da”, azaldu du langile batzordeak. Datozen asteetan jarraituko dituzte negoziazioak. Astero bi batzar egingo dituzte gutxienez.
Langileen erabakia
Martitzenean egin zien azken eskaintza zuzendaritzak. “Greba bertan behera utziz gero, itxieraren inpaktua txikitzeko neurriak martxan jartzeko asmoa iragarri zigun enpresak”. Langileek ez dute onartu. Maxameko behargin guztiei eman diete proposamena bozkatzeko aukera. Denen artean erabaki dute greban jarraituko dutela. Uste dute zuzendaritzak ez duela inor kaleratuko.
Langile batzordeak ez daki zer aurkituko duten batzar horietan: “Enplegua erregulatzeko espedientearekin hasten garenean ikusiko dugu enpresak zer jarrera duen: jarraituko ote duen hitz egiten itxiko ez duten enpresaren zatian langile horiei lekua egiteari buruz, ala soilik itxierari buruz hitz egingo duen”.
Langile batzordeak zuzendaritzari adieraziko dio erregulazioaren memoria “bidegabea” dela: “Maxam zentro bakarra da, eta inor ez da hemendik atera behar. Hasieratik egin bezala, irteera ez-traumatikoak bilatzeko neurriak eskatuko dizkiogu. Guk uste dugu inor ez dagoela sobran. Hau zentro bakarra da; beraz, ez dago arrazoituta espediente bat egitea”. Enpresari konponbideak bilatzeko eskatuko diote. Besteak beste, erretiro aurreratuak hartzea planteatu dute.
Hasieratik egin dituzten aldarrikapenei aipamen egin diete: “Greba planteatu genuen enpresak dirua gastatu zezan; besteak beste, erretiro aurreratuetan. Era horretako planak martxan jar ditzala nahi dugu, kaleratzeak gauzatu ez daitezen”.
Sindikatu guztiak bat eginda daudela jakinarazi du langile batzordeak, eta borrokan jarraituko dutela. Langile guztiek izan zuten enpresaren proposamena bozkatzeko aukera, martitzenean. “Parte hartzea oso handia” izan zen, eta emaitza, estua: %54 azaldu ziren greba egiten jarraitzearen alde, eta %46 kontra. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210669/ukrainara-igorritako-laguntza-arazo-logistiko-bihurtzear-dela-ohartarazi-dute.htm | Gizartea | Ukrainara igorritako laguntza «arazo logistiko» bihurtzear dela ohartarazi dute | Laguntza humanitarioa luzerako izanen dela esan, eta «tentuz» jokatzearen beharra azpimarratu dute Gobernuz Kanpoko Erakundeek. | Ukrainara igorritako laguntza «arazo logistiko» bihurtzear dela ohartarazi dute. Laguntza humanitarioa luzerako izanen dela esan, eta «tentuz» jokatzearen beharra azpimarratu dute Gobernuz Kanpoko Erakundeek. | Ukrainara laguntza humanitario eskaintzeko gakoak eman dituzte CEAR-ek, Gurutze Gorriak, UNICEFek eta Nafarroako ONDG koordinakundeak, Nafarroako Jauregian. Juan Jose Martin Nafarroako Gurutze Gorriko koordinatzaileak esan du asmo onez betetako ekimen saldoa izan dela azken egunotakoa, eta guztia eskertzekoa dela: «Baina ez dira egokienak, lehen mailako arazo logistiko bihurtzen direlako», Martinek esan duenez. «Tentuz» jokatu, eta «lasaitasunez» erantzun behar zaie beharrei, Martinen esanetan: «Ezin gara kaosaren parte izan, erantzunaren parte izan behar gara».
Laguntza ekonomikoa hartu du hizpide, besteak beste. Idoia Oneka Nafarroako ONDG koordinakundekoak. Laguntza ekonomikoa «malgua» izan behar dela esan du. Horretarako, erakundeek esan dute laguntza ekonomikoa lehenetsi behar dela, eta ez direla jakiak edo bestelako produktuak bidali behar horrek tokian tokiko ekonomia kaltetuko duelako. «Tokian tokiko produktuan kontsumitu behar ditugu bertako biztanleek aurre egin dezaten» esan du Unicefeko Maider Gabilondok.
Laguntza humanitario bi fasetan banatu dute: batetik, babesean hartzearena, eta, bestetik, akonpainamendua egitearena. Hirutan sailkatu dituzte errefuxiatuak etxean hartzeko arrazoiak: senide edo gertuko pertsona bat Nafarroan izatea; aldez aurretik pertsonak etxean hartu dituztenak izatea; eta aldez aurretiko harremanik izan gabe etxean hartzeko nahia izatea. Azken horietan jarri dute bereziki arreta. «Argi izan behar dute luzerako izan behar dela, gastu ekonomikoak direla, eta erabakia argia izan behar dela. Beraz, egin nahi badute, onena da erakundeongana jotzea informazio bila», azaldu du Martinek. Informazioa kontrastatzearen eta iturri fidagarriekin hitz egitearen garrantziaz ere mintzatu da. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.