date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210670/bizkaiko-zahar-etxeetako-langileen-greba-deitu-du-martxoaren-17rako-labek.htm | Gizartea | Bizkaiko zahar etxeetako langileen greba deitu du martxoaren 17rako LABek | ELAk atzo iragarri zuen greba egingo zuela egun horretan. Sektore pribatuetako langileen baldintzak publikokoenekin berdintzea eskatuko dute. | Bizkaiko zahar etxeetako langileen greba deitu du martxoaren 17rako LABek. ELAk atzo iragarri zuen greba egingo zuela egun horretan. Sektore pribatuetako langileen baldintzak publikokoenekin berdintzea eskatuko dute. | LAB sindikatuak elkarretaratzea egin du gaur GESCA patronalaren egoitzaren aurrean, langile gehiago kontratatzea eskatzeko, eta sektore publikoko langileen baldintzak berdintzeko. Ane Escondrillas bozeramaileak ohartarazi du azkenengo hitzarmenean adostutako orduen murrizketa langileak eurak betetzen ari direla «euren esfortzuarekin, eta euren osasunaren kalterako, ez delako langile gehiago kontratatu».
Escondrillasek ratioak «premiaz» aztertzeko eta hobetzeko eskatu du, eta GESCA patronala gezurretan ari dela adierazi: «Esaten ari dira bi langile daudela egoiliar bakoitzeko, eta benetan bi langile daude ia 30 erabiltzaileko». Sindikatuak zahar etxeen zerbitzua publikoa izan beharko litzatekeela azpimarratu du. |
2022-3-13 | https://www.berria.eus/albisteak/210671/ezin-dugu-lasai-asko-aurrera-egin-besteak-atzean-utzita.htm | Gizartea | «Ezin dugu lasai asko aurrera egin besteak atzean utzita» | Adinekoak Krisiaren Kontra plataformak protesta egin duen iragan astean. Arrakala digitalaren eta finantza bazterkeriaren aurka egin zuten oihu, suminez. Diez Diazena zen ahots horietako bat. | «Ezin dugu lasai asko aurrera egin besteak atzean utzita». Adinekoak Krisiaren Kontra plataformak protesta egin duen iragan astean. Arrakala digitalaren eta finantza bazterkeriaren aurka egin zuten oihu, suminez. Diez Diazena zen ahots horietako bat. | Herritar gehienen begietara, aspaldi iraungi zen aurrezkiak koltxoi azpian gordetzeko garaia. Dagoeneko, biztanle gehienek naturaltasunez jotzen dute bankuetara sosekin zerikusia duten kudeaketa oro egitera; digitalki, askotan. Hain justu, gestio horiek teknologia berriei estuki loturik egoteak adinekoei ekartzen dizkien oztopoak salatu zituen orain dela astebete Iruñean eginiko mobilizazio batek. Adinekoak Krisiaren Kontra plataformak deitu zuen protestara, arrakala digitala eta finantza bazterkeria salatzea helburu. Plataformako kidea da Isabel Diez Diaz (Iruñea, 1951).
Zer neurritan jasaten dituzue arrakala digitalaren ondorioak?
Jende asko atzean gelditzen ari da, kanpoan. Adinekoak dira batik bat, eta, horien artean, emakumeak bereziki. Izan ere, andre askok ez dute etxetik kanpo lan egin, jaso duten heziketa ez da berbera, ez dute modurik izan teknologiekin harreman esturik izateko. Horiek guztiek franko sufritzen dituzte digitalizazioaren trabak. Gainera, har dezagun kontuan gauza jakin batzuetarako azaltzen zaigun hizkera korapilatsua izaten dela. Ez da izaten ulertzen erraza, batere.
Jendea ohartzen da horretaz?
Adineko asko ere ez dira izaten guztiz kontziente. Hau da, konturatzen dira dituzten arazoez, jakina, baina nahiago izaten dute ingurukoei laguntza eskatuz moldatu. Egoera hori ez da bidezkoa, ez baitzara independente. Laguntza eskatzen diezu seme-alabei, suhiei, errainei, eta egiten duzu aurrera, baina hori ezin da izan soluzioa. Horregatik da inportantea gure indarrak batzea, elkarrekin saiatzea aldaketak eragiten, exijitzen, proposamenak prestatzen. Taldean jardun behar dugu, bakarka ez baitugu deus lortuko.
Inoiz egin da adinekoei teknologia berriak erabiltzen irakasteko ikastarorik. Zer iritzi duzu?
Laguntza dira, balio dezakete oinarrizko lezio batzuk ikasteko, baina ez dira nahikoa. Batzuk kapaz dira ikasteko. Baina besteak? Ezin dugu lasai asko aurrera egin besteak atzean utzita.
Pandemiagatik ezarritako mugek eragin dizue kalterik?
Uste dut izurriteak desmobilizatu egin gaituela. Geldirik egotera behartu gaitu, eta, orain, normaltasun berri deitzen duten honetan, mugitzen hasi garenean, parez pare ikusi ditugu problemak. Bat-batean, mila oztopo ditugu.
Zer neurritan larriagotu dira?
Bankuak abiada izugarrian digitalizatu dira, arreta jadanik ez da humanoa, bulego mordoa itxi dute, ez gaituzte behar bezala tratatzen, eta luze itxaron behar izaten dugu edozein gestio egiteko. Ez da modua.
Banku etxeetara joatean, giroa deserosoa zaizue? Nolakoa da?
Noizbehinka, egoera deserosoak egoten dira, bai. Batzuetan, bankuko langileari egozten diogu errua, nik neuk ere egin izan dut hori, baina, egiazki, badakigu erantzukiduna ez dela haiena. Arauak bete baizik ez dituzte egiten, goikoek agindutako mandatuak egiten dituzte.
Nolakoa behar luke arretak?
Pertsonala, beste deus baino gehiago. Zenbaki huts izanen bagina bezala tratatzen gaituzte: joan kutxara, egin itzazu operazioak ahal bezala, eta, noski, hori bai: ordaindu komisioak. Den-dena ordaindu behar da.
Problema neurri berekoa da Nafarroako eremu guztietan?
Gauza guztiekin gertatzen den bezala, herri txikietako egoera larriagoa da. Horregatik, zera diogu: non dago 2030 agenda famatu hori? Ez al zen hor jasotzen oreka egon behar zela hiriaren eta landa eremuaren artean?
Berriki, Espainiako Gobernuak eta patronalek zenbait neurri adostu dituzte bankuetan adinekoei ematen dieten arreta hobetzeko. Derrigorrez bete behar ez badira ere, bankuei eskatu diete goiz osoan irekitzeko.
Tira, egia da gobernuak direla mugitzen hasi behar luketen lehenbizikoak, eta ez da gaizki egina. Baina iruditzen zait problema estaltzeko keinua dela, ez besterik. Gehiago behar dugu. Honekin sua baretu nahi izan dute.
Digitalizazioa azkarra da, baina.
Badakigu mundu digitala humanoari gailenduko zaiola, eta hori, jakina denez, ez da mugatzen banku etxeetara. Berdin gertatuko da gizarte zerbitzu guztietan eta Nafarroako administrazioari loturiko gainerako kontu ugaritan ere. Prozesua ez da orain abiatu. 15-20 urte dira digitalizazioa hasi zela; hori badakigu.
Azken hilabeteotan maiz izan da telefono edo Internet bidezko iruzur kasuen berri. Sumatzen duzu horienganako aparteko beldurrik adinekoengan?
Jakin badakigu zaurgarriagoak garela horrelakoen aurrean. Maiz, mezu bat mehatxu izan daitekeela ohartu ez, eta pentsatu gabe irekitzen dugu edozein esteka, edo ematen dugu eman behar ez den daturik. Arriskutsua da.
Sentipena duzue sistemak bizkar ematen diela adinekoei?
Orain dela hogei urte, erretiroa hartu ondoko pertsona bat kasik landare baten gisan ikusia zen. Emakumeen kasuan, zaintzaile rolarekin segitzen zuten; haiek zaindu behar zituzten seme-alabak, ilobak eta senarra. Orain, gauzak ez dira guztiz berdin.
Nola zarete ikusiak orain, bada?
Hain zuzen ere digitalizazioak lagundu du, nolabait, adineko batzuk kanpo ez gelditzen. Halere, ez dakit jendea ez ote den ohartzen sistema guri esker ere mantentzen dela, erretiratuei esker. Ekonomian, zaintzan, memorian; gu gabe ezin lukete. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/210672/ababor-azoka-nautikoa-ficoban.htm | albisteak | Ababor azoka nautikoa Ficoban | Ficobak Euskadiko lehen azoka nautikoa hartuko du apirilaren 1etik 3ra. Aisialdiaz gozatzeko jolas nautikoa eta jarduera nautikoak aukeratzen dituen biztanleriaren sektore gero eta zabalago batentzat da. | Ababor azoka nautikoa Ficoban. Ficobak Euskadiko lehen azoka nautikoa hartuko du apirilaren 1etik 3ra. Aisialdiaz gozatzeko jolas nautikoa eta jarduera nautikoak aukeratzen dituen biztanleriaren sektore gero eta zabalago batentzat da. | Apirilaren 1etik 3ra, Ficoba portu estali handi bat bihurtuko da, Ababor Euskadiko lehen azoka nautikoa hartzeko. Gero eta jende gehiagok erabakitzen du nabigatuz edo uretako jarduerak eginez aisialdiaz gozatzea. Horiek denek arrazoi onak izango dituzte Ficobara joateko: salgai edo alokatzeko dauden ontziak bertatik bertara ikusteko; laketontzien titulazioren bat lortzeko edo eskuratutako ezagutzak profesionalekin praktikatzeko eskolen berri izateko; itsas kirolen proposamenei buruzko informazioa jasotzeko; edo nabigazioarekin eta itsasoarekin lotutako askotariko baliabide turistikoei buruzko informazioa jasotzeko.
Eskaintza askotarikoa eta erakargarria da, eta lehen aldiz batera bisitatu ahal izango da Ababorren.
‘Itsasoa gara’: hitzaldiak eta mahai inguruak
Itsasoa aisialdiko jarduerak baino askoz gehiago da. Hortik dator Ababorren lehen aldi honetako eslogana: Itsasoa gara. Ikuspegi zabalago hori azokaren antolatzaileak amaitzen ari diren hitzaldi eta mahai inguruen programan islatuko da, eta honako gai hauen inguruan antolatzen ari da: jasangarritasuna eta itsasoak zaintzeko beharra; nautika, sektore ekonomiko gisa; erronkak eta berrikuntza; turismo nautikoa, goranzko bidean dagoen beste sektore ekonomiko bat; azpiegiturak eta edukiak; eta aisialdi gisa hasi eta goi mailako lehiaketan amaitzen den kirola. Ababorrek nabigazioa beren bizimodu bihurtu duten nabigatzaile adituak ere izango ditu.
Eta, jakina, Elkanoren Lurra zeharkatzeko nabigazioak 500 urte betetzen dituenez aurten, Elkano fundazioak parte hartze nabarmena izango du Ababorren, munduaren lehen itzulia izan zen mugarri historikoaren nondik norakoak ezagutarazteko.
Aisialdiaz haratago
Ababorren jarduera programak Mediterraneoan gaur egun dagoen arazo humanitarioari ere helduko dio. Europak ez du erantzun koordinatu bat eman, eta mugakide diren herrialdeetan migrazio fenomenoa geldiarazten eta migratzaileak mugan bertan ere itzularazten ditu, Grezian bezala.
Aingurak jasotzen: Elkarrekin Ababor jarduera programa
Ababorrek eta Hondarribiko Klub Nautikoak bultzatutako Elkarrekin Ababor jardueren programaren barruan, martxoaren 26an, larunbata, hainbat jarduera nautiko egingo dira, Ababor ospakizunean norabidea jarrita.
Besteak beste, AECIO Trofeo Estropada, ainguratutako ontzi batetik egindako arrantza lehiaketa eta itsas bidaia izango dira.
www.ababor.eus |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210673/berrikuntza-berniza-hiriko-karteletan.htm | albisteak | Berrikuntza - Berniza hiriko karteletan | Estudios Durero enpresak negozio lerro berria ireki du, airea garbitzeko gai diren komunikazio grafikoko elementuak merkaturatzeko —dagoeneko egiten dituztenak, besteak beste—. Kutsaduraren aurkako borroka aberastasun-iturri izan daitekeela frogatzen duen eredua da hori, Innobasqueren Kasu Praktikoen Bankuan sartua dagoena. | Berrikuntza - Berniza hiriko karteletan. Estudios Durero enpresak negozio lerro berria ireki du, airea garbitzeko gai diren komunikazio grafikoko elementuak merkaturatzeko —dagoeneko egiten dituztenak, besteak beste—. Kutsaduraren aurkako borroka aberastasun-iturri izan daitekeela frogatzen duen eredua da hori, Innobasqueren Kasu Praktikoen Bankuan sartua dagoena. | Durero izena baduzu eta arte grafikoan lan egiten baduzu, bikaintasuna erabateko betebeharra da. Betebehar hori a priori haien ardura izan zitekeenetik harago ere badoa. Adibidez, komunikazio grafikoko elementuak egiten dituen, artea erreproduzitzen duen edo 3D inprimaketan aritzen den enpresa batek arduratu behar al du edozein hiriko airearen kalitateaz? Bada, ez. Jarduera horiek egiten dituzten fabrikak ingurumenean ahalik eta eraginik txikiena izan dezaten ahalegintzeaz harago ez, gutxienez. Alabaina, denon ongizatea bermatzeko haren aletxoa ekartzeaz gain, ardura horren zati bat haren gain hartzeak negozio lerro berri eta berritzailea sor dezakeela ikusi du Durerok.
Berniz mota berri batean dago gakoa, Espainian Zamudioko enpresak bakarrik eskain dezakeena. Fabrikatzen dituzten kartelak, iragarki panelak, olanak eta banderatxoak estaltzen dituzte berniz horrekin. Keinu horri esker, airea deskontaminatzeko gai bihurtzen dituzte elementu horiek. Nola? Bada, fotokatalisiari esker. Fotokatalisia fotosintesiaren oso antzekoa den erreakzio kimikoa da, eguzki erradiazio ultramoreek klorofila begetala aktibatzea eragiten dutenak. Klorofilak, era berean, oxigeno puru bihurtzen du karbono dioxidoa (CO2). Izan ere, gas hori oso kaltegarria da, eta berotegi efektuaren arduradun nagusietako bat da.
Estudios Durero enpresak sortutako kartel bat. INNOBASQUE
Horren antzera, fotokatalisian, titanio dioxidozko zatiki ultrafinez tratatutako azalek ur lurrun bihurtzen dituzte atmosferan ohikoak diren zenbait kutsatzaile, hala nola nitrogeno oxidoa, sufre oxidoa edo konposatu organiko lurrunkorrak, zenbait erregai erretzean sortzen direnak, adibidez, gasolina, egurra, ikatza edo gas naturala, bai eta disolbatzaileak, margoak, itsasgarriak eta etxeetan eta lantokietan erabiltzen eta gordetzen diren beste produktu batzuk erabiltzean ere. Hori guztia, hain zuzen, argitan jartzeak eragiten du. Argi hori naturala edo artifiziala izan daiteke. Ez du beste ezeren beharrik. Horregatik uste du Europako Batasunak etorkizunean fotokatalisia giltzarria izango dela kontrol sistema pasibo deitzen dieten horietan eta hirietako kutsaduraren murrizketan.
Berez, 1950eko hamarkadan aurkitu zuten prozesu hori, eta teknologia hori erabiltzen zuten produktuak 1968. urtean hasi ziren merkaturatzen. Baina orain ari dira ikusten teknologia horren aplikazioa, batez ere eraikuntzan; izan ere, lizunak eta bakterioak ere neutraliza ditzake. Horretan jardun da 2004tik AEBetako Pureti enpresa, eta zenbait materialetan fotokatalisia eragiteko berrikuntzak patentatu dituzte. Horri esker, zenbait aintzatespen lortu dituzte. Adibidez, NASAk kide teknologiko izendatu du, eta Iscape proiektuan sartu dira, Europako Batasuneko H2020 esparru Âprograman hiri adimendunetarako izendatu dituzten proiektuetako batean.
Teknologia patentatu horietako bat da arte grafikoen mundurako berniz espezifikoa, Pureti_Print izenekoa, eta Durero enpresak, mikronebulizazioaren bidez, zenbait materialetan erabiltzen du, hala nola Guggenheim museoko erakusketen iragarkietan. Direla museoaren fatxadaren ondoko panel handiak, direla kale argietako banderatxoak, direla tranbia estaltzen duten biniloak. Horrela, elementu horiek eguzkitan jartzen direnean, estaltzen dituen berniz fotokatalitikoa literalki airea garbitzen hasten da. Zuhaitz heldu batek sortzen duen aire berriketaren baliokide da metro karratu bat Pureti-Print. |
2022-3-13 | https://www.berria.eus/albisteak/210675/domina-olinpikoa-kendu-behar-zigutela-pentsatu-genuen-une-batez.htm | Kirola | «Domina olinpikoa kendu behar zigutela pentsatu genuen une batez» | Luis Mari Lasurtegi pasaitarrari buruz hitz egitea arraunari buruz mintzatzea da. Gaztetatik hasi zen arraunean, Koxtapen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen Los Angelesko 1984ko Olinpiar Jokoetan, Fernando Climent espainiarrarekin batera. | «Domina olinpikoa kendu behar zigutela pentsatu genuen une batez». Luis Mari Lasurtegi pasaitarrari buruz hitz egitea arraunari buruz mintzatzea da. Gaztetatik hasi zen arraunean, Koxtapen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen Los Angelesko 1984ko Olinpiar Jokoetan, Fernando Climent espainiarrarekin batera. | Luis Mari Lasurtegiren (Pasai Donibane, 1956) ibilbidea errepasatzea, arrakastaz beteriko txapelketak eta garaipenak gogoratzea da. Lasurtegi bere herrian bertan hasi zen arraunean, eta argi dauka bere sustraiak Pasai Donibanen dituela.
Noiz eta nolatan hasi zinen arraunean?
Klubean, Koxtapen, hasi nintzen, lemazain, eta eskubaloian ere aritu nintzen. Pasai Donibanen egiten nuen dena. Arrauna aukeratu nuen, azkenean. 10-11 urterekin hasi nintzen haurren mailan, eta ondoren igaro nituen gazte maila, senior maila… Lemazain hasi nintzenean, 10 urte besterik ez nuen. 12 urterekin jokatu nuen lehenengo estropada.
Nolakoak izan ziren zure lehenengo egun haiek?
Oso politak izan ziren. Txapelketetara leku askotara joaten ginen. Hasieran, lemazain joaten nintzen, zortzikoan. Gogoan dut, gainera, haurren mailako arraunlarientzat egonaldi bat egin zutela Vigon [Galizia], eta bertan izan nintzen. Txapelketei dagokienez, berriz, gogoan dut Sevillara [Espainia] ere joan nintzela.
Arraunlaria izatea ez da lanik samurrena. Nolakoak izaten ziren zuen entrenamenduak?
Herrian aritu nintzenean, ez ziren oso gogorrak izan. Normalak izan ziren entrenamendu haiek. Soldaduskara joan nintzenean aldatu ziren gauzak, handik bueltan [Espainiako] selekzioan sartu nintzelako. Hortik aurrera, entrenamenduak oso gogorrak izaten hasi ziren: arrauna, korrika, pisuak… Bizpahiru aldiz egiten genuen dena. Oso-oso gogorra zen; 4-6 orduko entrenamenduak izaten ziren batzuetan.
Denbora luzez entrenatzen aritu eta gero, Olinpiar Jokoak iritsi zitzaizkizun. Moskukoak izan ziren lehenengoak, 1980an.
Bai, baina Munduko Txapelketa izan genuen lehenago, 1979an. Esan daiteke hori izan zela eliteko kirolean nire hasiera. Laukoan, bosgarren gelditu ginen finalean. Kontuan hartu behar da sei ontzi soilik sartzen direla finalean. Finalerdia ere oso zaila izaten da. Oso Munduko Txapelketa polita izan zen. Handik Mediterraneoko Jokoetara joan ginen, 1979an bertan, eta urrezko domina eskuratu genuen zortzikoan. Hori dena amaitu ostean hasi ginen Moskukoa prestatzen.
Noiz erabaki zuten zuk Olinpiar Jokoetara joan behar zenuela?
Soldaduskatik bueltatu ondoren, Pedro Abreuk deitu ninduen, Espainiako selekziotik. Lanean hasi ginen, Abreuk ekarritako oso entrenatzaile on batekin. Orduan hartu genuen benetako martxa; nazioarteko estropadak egiten hasi ginen, bata bestearen atzetik: Munich 1981, Luzerna 1982, Duisburg 1983 [Alemanian denak]… Lau urtean behin egiten dira Jokoak, baina urtero izaten dira Munduko Txapelketak.
Jokoetan Moskukoa izan zen zure lehenengo esperientzia. Lau urte geroago, berriz, zilarrezko domina kolkoratu zenuen Los Angelesen, AEBetan.
Esperientzia zoragarria izan zen. Hemendik abiatu ginenean, bagenekien irabazteko aukera geneukala, entrenamenduetan oso denbora onak egiten ari ginelako. Los Angelesen ere oso marka onak egin genituen. Aurrena, kanporaketan; gero, bigarren aukeran; eta, azkenik, finalerdietan. Norvegiak, Errumaniak eta Alemania Federalak lehiatu zuten gurekin; bigarren postua eskuratu genuen azkenean, Errumaniaren atzetik. Gu ados gelditu ginen bigarren postuarekin; oso estropada polita izan zen.
Zer sentitu zenuen zilarrezko domina zurekin Pasai Donibanera bueltatuko zela jakin zenuenean?
Izugarrizko poza sentitu genuen. Gainera, protokoloak hala zehaztuta, estropada amaitu ostean beste itzuli bat eman behar izaten da, atzetik beste estropada bat izaten delako. Ondoren joan ginen domina jasotzera. Oso zoriontsu atera ginen handik. Orduan, oso anekdota polita gertatu zitzaigun: domina jasotzean, protokolo guztia gelditu egin zuten. Domina olinpikoa kendu behar zigutela ere pentsatu genuen une batez. Garai hartan, Jose Antonio Samaranch zen Nazioarteko Olinpiar Batzordeko burua. Konturatu zenean guk saria lortu genuela, helikopteroan etorri nahi izan zuen guri domina ematera. Zain egon ginen, eta berak jarri zizkigun dominak. Horregatik atzeratu zen dominak jasotzeko protokolo guztia.
Los Angelesen ez zinen bakarrik egon; Fernando Climent espainiarrarekin batera lortu zenuen domina. Oraindik ere mantentzen al duzue harremana?
Bai, noski. Fernando nire laguna da. Gerora, Espainiako Arraun Federazioko presidentea izan zen, eta presidenteorde karguan aritu nintzen ni. Pentsa, 24 urtez aritu gara elkarrekin lanean. Orain dela oso gutxi utzi genituen gure karguak. Gainera, Los Angelesen ondoren, 1985ean, Munduko Txapelketa izan zen, eta hirugarren amaitu genuen, Errusia eta Ingalaterraren atzetik. Hurrengo hiru urteetan ere elkarrekin joan ginen Munduko Txapelketara: 1986an, Kopenhagera; 1987an, Nottinghamera [Erresuma Batua]; eta 1988an, Seulera.
Arraunean, Jokoetan, zuena da Espainiako selekzioaren domina bakarra. Arraunerako dagoen afizioa kontuan hartuta, nolatan gertatu da hori?
Gauza asko daude tartean. Hemen, Kantauri aldean, jende asko aritzen da traineruetan, baina aulki mugikorrean ari direnak oso gutxi dira. Gaur egun entrenatzen ari den ontzia seigarren, zazpigarren sailkatzen da txapelketetan. Hala ere, nik askotan aipatzen dut: finalean sartu ahal izateko, oso zaila da gutxienez seigarren postua eskuratzea. Hori zaila bada, zailagoa da laugarren postura gerturatzea. Eta laugarrenetik gora egitea, zer esanik ez!
Aulki mugikorrean, Jokoetan, zilarra lortutakoa zara, baina tosta finkoan ere Kontxako Bandera irabazitakoa zara. Zuretzat zer garrantzi izan zuen garaipen horrek?
1986an irabazi genuen Kontxako Bandera, eta oso polita izan zen. Nire aitak bi aldiz irabazi zuen estropada hori: bat, Donostiako traineruarekin, eta bestea, San Juanekin. Poz handia sentitu genuen. Klubarentzako ere gertaera pozgarria izan zen, aurreko garaipena ia 25 urte lehenagokoa zelako. Zoragarriak izan ziren zaleen animoak eta garaipenaren ondorengo herriko kalejira.
Garaiak aldatu egin dira, eta, horrekin, ohiturak ere bai. Zure ustez, azken urteotan zer aldatu da arraunaren munduan?
Aipatu beharreko kontu bat da dirua sartu dela, ETBri esker, nahiz eta babesleen aldetik diru gehiago egon izan den. Horrek zer esan nahi du? Dirua egon denean, jendea sartu dela klubetan. Oso entrenamendu onak egiten hasi dira, mediku eta entrenatzaile oso onekin. Nire ustez, entrenatzaileei esker igo da maila hainbeste. Gainera, gaur egun oso ondo antolatuta daude traineruen ligak.
Arraunaren alde apustu egiten denean, beraz, emaitzak iritsi egiten dira?
Noski, argi dago hori. Hala ere, denak ez daude ados horrekin, bere alde txarrak ere badituelako. Orain, dirua duten klubek funtzionatzen dute, batez ere. Esaterako, iaz Santurtzik irabazi zuen Kontxako Bandera. Bertan zegoen entrenatzailea Bermeora joan da [Iker Zabala], eta lauzpabost arraunlari eraman ditu berekin. Zergatik? Bermeok Santurtzik baino diru gehiago duelako. Diruaren kontuarekin, mugimenduak izaten dira traineruetan. Lehen ez zen hala gertatzen. Adibidez, San Juan Koxtape klub txikian, herriko arraunlariekin osatzen da, batik bat, taldea. Orain fitxaketak egiten dituzte, ordea. Donostiarrak ere hori egin du: San Juanetik batzuk hartu, Hondarribiatik beste batzuk… Hondarribia, adibidez, oso ondo ari da azken urteotan; aitortu behar da udalak babes eta laguntza handia eman diola arraun elkarteari, eta hori da Hondarribia arraun elkarteak ondo funtzionatzearen arrazoietako bat.
Atzera egiteko aukera izango bazenu, beste kirol edo modalitateren bat probatuko al zenuke gaur egun?
Bai, dudarik gabe: atletismoa. Korrika oso ondo ibiltzen nintzen. 1979an nire aurreneko maratoia egin nuen Donostian. 400 metrokoa edo 800 metrokoa izan zitekeen niretzat probarik onena, pistan. 1.500 metrokoan aritzeko zailtasunak izango nituzkeela uste dut. Badaukat beste anekdota bat gai horrekin lotuta: Moskuko Olinpiar Jokoetara joan ginenean, entrenamendu bat amaitu ostean aspertuta geunden Jose Luis Korta, Joxerra Oiarzabal eta hirurok. Pike moduko bat sortu zen hiruron artean, eta atletismo pistari [400 metro] buelta bat ematea erabaki genuen. Ramon Cid entrenatzaileak denborak hartu zizkigun. Lehenbizikoan, nik irabazi nuen lasterketa inprobisatua. Beste bat egitea erabaki genuen, eta bigarrena ere nik irabazi nuen. Horregatik diot pena eman zidala horretan gehiago ez aritzeak, nahiko ondo moldatzen nintzelako korrika.
Zer esango zenioke hasi berria den edo hasteko asmoa duen arraunlari bati?
Nire esperientzia zein izan den kontatuko nioke. Uste dut betirako izaten direla arraun munduan egiten dituzun lagunak. Arrauna oso zaila da teknika aldetik, baina oso kirol polita da. Hala ere, arraunean ondo aritzen baldin bazara, zoragarri disfrutatzen duzu, sekulakoa da esperientzia hori. San Juan arraun elkartean bertan ikusten da mutil koskorretan hasten direla arraunean, eta betirako lagunak egiten dituztela. Arrauna oso kirol garbia eta osasuntsua dela uste dut. Arraunarekin bat egitera animatuko nuke jendea. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210676/auto-anitz-eta-berriztagarri-guti-baliatzen-dira-iparraldean.htm | Gizartea | Auto anitz eta berriztagarri guti baliatzen dira Iparraldean | Audap hirigintza agentziak Euskal Elkargoaren eremuko argazki bat plazaratu du, datutan, ingurumen trantsiziotik ikusirik. Lur eta energia kontsumoak, garraioak aztertu ditu. | Auto anitz eta berriztagarri guti baliatzen dira Iparraldean. Audap hirigintza agentziak Euskal Elkargoaren eremuko argazki bat plazaratu du, datutan, ingurumen trantsiziotik ikusirik. Lur eta energia kontsumoak, garraioak aztertu ditu. | Aztertzen dituen sailetan partaide berriengandik datu masa handiagoa biltzen du Audap Atlantikoa Pirinioak Hirigintza Agentziak. Informatika tresna berri eta indartsuagoekin, datuen jalgitzeko gaitasun handiagoa du. Data-irudia 2021 deitu duen argazkia atera berri du Euskal Hirigune Elkargoaren eremuko, ingurumen trantsizioaren ikuspegitik. Sei hilabetetarik eginen duen itxuratze serie baten lehen atala da. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210677/ptazeta-maren-dupla-eta-ezpalak-batu-dira-zeinen-ederra-izango-den-jaialdira.htm | Kultura | Ptazeta, Maren, Dupla eta Ezpalak batu dira 'Zeinen ederra izango den' jaialdira | Motxila 21, Bengo eta Lildami ere izango dira apirilaren 2an Barakaldoko (Bizkaia) BECen egingo den festibal handian. Antolatzaileek itxitzat eman dute programazioa | Ptazeta, Maren, Dupla eta Ezpalak batu dira 'Zeinen ederra izango den' jaialdira. Motxila 21, Bengo eta Lildami ere izango dira apirilaren 2an Barakaldoko (Bizkaia) BECen egingo den festibal handian. Antolatzaileek itxitzat eman dute programazioa | Gaur jakinarazitako zazpi bakarlari eta taldeak aurretik iragarritako beste hamaikari gehituko zaizkie: Tanxugueiras, Zetak, Zoo, Gatibu, Iseo & Dodosound, Los Chikos del Maiz, Maria Arnal & Marcel Bages, Sua, Luna Ki, Adrianna Gaultier, Ene Kantak, Anne Lukin eta ETS.
Jaialdira batu direnen artean, antolatzaileek nabarmendu dute musika urbanoaren esparruan mugitzen direla Euskal Herriko bi proposamen (Dupla eta Bengo), eta baita Herrialde Katalanetatik datorren beste bat ere (Lildami). Ptzaeta, bestalde, Kanaria uharteetatik datorren rap kantari bat da, eta azkenaldian oihartzun handia lortu du Mami eta Trakata abestiei esker.
Denontzako jaialdia
Zeinen ederra izango den-en antolatzaileek azaldu dutenez, «familia osoarentzako jaialdia» izango da. «Baikortasun eta zoriontasun uneak inspiratu eta kolektibitatea, osotasuna, pasioa, baikortasuna, dibertsioa eta aniztasuna bezalako balioak sustatu nahi ditu».
Ekitaldia urteroko topaketa bihurtzea nahi dute jaialdiaren arduradunek. «Jendea ohitu dadila apirileko lehen larunbat guztietan lagunekin topaketa bat izatera».
Bestalde, jaialdira joateko autobus zerbitzua jarriko dute antolatzaileek. Gipuzkoan, Donostiatik, Irundik, Eibartik, Zarauztik, Errenteriatik, Azpeititik, Tolosatik, Beasaindik eta Arrasatetik irtengo dira autobusak. Bizkaian, Durangotik, Gernikatik eta Zornotzatik; Araban, Gasteiztik; Nafarroan, Iruñetik, Altsasutik, Lizarratik eta Tafallatik; eta Lapurdin, Baionatik, Miarritzetik eta Hendaiatik.
Musika kontzertuez gain, egun osoan Gaztea irratiko DJek girotutako gune bat izango da BEC kanpoaldean. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210678/putinek-ekialde-hurbileko-soldaduak-onartuko-ditu-ukrainan.htm | Mundua | Putinek Ekialde Hurbileko soldaduak onartuko ditu Ukrainan | Donbass eskualdean zabaldu nahi ditu batez ere Siriatik helduriko militarrak, eta hango matxinoei emango dizkiete Ukrainako armadari kenduriko Mendebaldeko armak. | Putinek Ekialde Hurbileko soldaduak onartuko ditu Ukrainan. Donbass eskualdean zabaldu nahi ditu batez ere Siriatik helduriko militarrak, eta hango matxinoei emango dizkiete Ukrainako armadari kenduriko Mendebaldeko armak. | Errusiako Segurtasun Batzordea bildu du gaur, eta, iragarpena egin du Sergei Xoigu Defentsa ministroak: Ekialde Hurbileko 16.000 boluntario ditu prest Donbass eskualdean, hango matxinoekin batera Ukrainako armadaren kontra borrokatzeko. Putinek baimena eman dio horiek zabaltzeko. Esperientzia handiko militarrak dira, besteak beste Sirian urte luzez aritutakoak direlako.
«Ikusten baduzu jende hori badagoela, eta prest daudela gogo onez –ez diru truke– Donbassen bizi den jendea laguntzera etortzeko, orduan nahi dutena emango diegu, eta lagunduko diegu borrokagunera», erantzun dio Putinek Xoiguri.
Defentsa ministroak beste proposamen bat egin dio, ordea: Mendebaldeak Ukrainari emaniko eta Errusiarrek harrapaturiko Javelin eta Stinger misilak Donbassko indar horiei ematea. Horrez gain, hegazkinen aurkako arma eramangarriak eta tankeen aurkako misil sistemak emango lizkiekete.
«Bai, mesedez, aurrera», erantzun dio Putinek. Errusiako telebistak zabaldu du elkarrizketa.
AEBetako Gobernuak ohartarazi zuen joan zen astean Mosku siriarrak errekrutatzen ari zela, Ukrainan hiri borrokan aritzeko, gerra mota horretan esperientzia handia dutelako. Washingtonen txostenak, halere, esaten zuen Kiev hartzeko nahi zituztela. Gaineratu zutenez, borrokalari horietako batzuk dagoeneko Errusian daude, gerran sartzeko zain.
Kremlinek aipaturiko soldaduko kopurua ez da kasualitatea. Izan ere, Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak duela egun batzuk aipatu zuen 16.000 boluntario atzerritar zituela prest bere gobernuaren alde borrokatzeko, inbasioaren hasieran eraturiko Nazioarteko Legioan. Errusia, 2015etik Sirian
Siriako Gobernuaren eta matxinoen arteko gerran sartu zen Errusia 2015eko irailean, Damaskok eskatuta. Hasieran, aire erasoak egin zituzten errusiarrek, matxinoen eta islamisten aurka. Baina gatazkak aurrera egin ahala, talde bereziak eta aholkulari militarrak bidali zituen Kremlinek, 2017an.
Errusiaren laguntza erabakigarria izan zen gerraren eboluzioa Siriako Gobernuaren alde jartzeko. 2017rako, Errusiako hegazkinek 71.000 eraso eginak zituzten han, eta 48.000 soldadu errusiarrek gerrako esperientzia hartu zuten, Kremlinen arabera. Ukrainaren inbasioaren hasieran, bere tropek Sirian harturiko eskarmentu hori nabarmendu zuen Moskuk. |
2022-3-12 | https://www.berria.eus/albisteak/210679/europako-hizkuntza-gutxituen-tokiko-ituna-izenpetu-dute-ipar-euskal-herriko-49-herrik.htm | Gizartea | Europako hizkuntza gutxituen tokiko ituna izenpetu dute Ipar Euskal Herriko 49 herrik | Itsasu herriak 2020an abiatu zuen desmartxarekin bat egin dute, eta euskara biziarazteko engaiamenduak hartu dituzte Europako Kontseiluaren babespean. Herri gehiago batzea espero dute. | Europako hizkuntza gutxituen tokiko ituna izenpetu dute Ipar Euskal Herriko 49 herrik. Itsasu herriak 2020an abiatu zuen desmartxarekin bat egin dute, eta euskara biziarazteko engaiamenduak hartu dituzte Europako Kontseiluaren babespean. Herri gehiago batzea espero dute. | Ipar Euskal Herriko 49 herrik Europako hizkuntza gutxituen tokiko ituna izenpetu dute ostiralean, Itsasuko (Lapurdi) gelan egin duten ekitaldian. Bakoitza bere herrian euskara biziarazteko neurriak hartzera engaiatu da, Europako Kontseiluaren babespean. Ekimenaren sustatzaileek espero dute ondoko hilabeteetan herri gehiago batzea eta Euskal Hirigune Elkargoak ere izenpetzea. «Euskararen alde orain arte egiten zena formalizatzeko manera da», Gillen Hiribarren Itsasuko hautetsiaren hitzetan. «Ez genuen itunaren beharrik, baina ematen dio ofizialtasuna, eta badu Europako Kontseiluaren pisua».
2020ko herriko hauteskundeetan Itsasun aurkeztu zen zerrenda ezkertiar eta abertzalearen proposamena izan zen Europako hizkuntza gutxituen tokiko ituna izenpetzea. Beñat Dagorretek bultzatu zuen gaia hasieran, eta, bozetan irabazi ondotik, herriko kontseiluak bere egin zuen. «Beste herriekin elkarlanean aritzeko xedea genuen», esplikatu du Hiribarrenek. «Baziren iniziatibak, Hendaiak (Lapurdi) izenpetutako Kontseiluaren protokoloa, edo Miarritzeko (Lapurdi) herriko etxean abiatutako lana. Baina ez zen saretzerik». Bilkura bat egitea proposatu zuten, «konbentzitzeko errazak» ziren beste herri batzuekin, Euskal Elkargoko ordezkariekin eta Euskal Konfederazioarekin. Urte eta erdiko lanaren ondotik, Ipar Euskal Herriko herriko etxeen kasik herena batu dute iniziatibara, eta ondoko hilabeteetan gehiago ere izatea espero dute; Euskal Hirigune Elkargoak ere sinatzea nahiko lukete.
Europako hizkuntza gutxituen ituna onartu edo berretsi ez duten Europako estatuen ukoari izkin egiteko manera da tokiko ituna. Oinarrizko dokumentu bat eskaintzen du Europako Kontseiluak tokiko erakundeentzat, indarra zer esparrutan egin beharko litzatekeen definituta. 49 engaiamendu proposatzen ditu orotara, eta erakunde izenpetzaileak 35 hautatu behar ditu gutxienez. Europatik jarraipena egiten dute, epeak finkatzen dituzte, eta bi urtero ebaluazio bat proposatzen dute. Baina «lekuko» izaera duela zehaztu du Hiribarrenek: «Ez dute bereziki laguntzarik eskaintzen, ez dute dirurik ematen, ezta zigorrik ere». Hala ere, egun batez Frantziako Estatuarekin arazorik sortuko balitz, Europatik babesa izanen luketela espero du.
Europaren babesa
Hasieratik engaiatu ziren Urruñako (Lapurdi) Herriko Etxekoak. Pruden Sudupe hautetsia arduratzen da euskara gaiez, eta hasieran «lausoa» iruditu zitzaiola erran du, baina fite «interesa» piztu ziola esplikatu du. «Ez da hizkuntza planifikaziorako tresna bat, baina bide orri bat markatzen du. Indar harreman bat sortzeko aukera ematen du, eta hori herriak elkartuz lortu dezakegu». Frantzia saihestu eta Europaren legimitatearen babespean aritzea da, Suduperen hitzetan, «ikusita legeen bidez gu txikitzera heldu direla». Argi du «sinbolikoa» dela, baina, haren ustez, emaitza baino gehiago bidea ikusi behar da. «Herri txiki batzuentzat erraza zen, baina euskaltzalea ez direnak ere hor dira. Tokiko itunean proposatzen dutena biziki zehatza da, eta herri batzuentzat lagungarria izan daiteke».
Ildo beretik jo du Maite Etxeberria Ozazeko (Zuberoa) auzapezak ere. «Europako ituna izenpetzeak eztabaida sortzen du, kontseiluan berean. Gai horietatik urrun den jendea ukitzeko manera ematen du». Frantziako Gobernuari begira ere eragin eta elkargoan ere eztabaida sortzen ahalko litzatekeela uste du. «Elkargoaren parte gara, eta badugu gure ahotsa entzunarazteko manera. Euskara, gaskoia eta frantsesa maila berean ezartzea erabaki genuen, baina praktikan ez da beti horrela. Bilkuretan frantsesez mintzatzen da, eta euskaraz mintzatu nahi badugu guhaurek behar dugu geure buruaren itzulpena egin», esplikatu du. «Barkatu, bi hitz erranen ditut euskaraz... nik ez dut horrela egiten, baina, hein horretan gara. Europako itunarekin badugu tresna bat normalizazioa akuilatzeko elkargoan berean».
Elebitasuna orokortu
Euskarari ikusgaitasuna eman, eta Herriko Etxearen jardunean elebitasuna orokortzeko neurriak hautatu dituzte anitzek. Urruñan, argitalpen guziak bi hizkuntzetan egitea dute helburu, eta hitzaldi ziklo bat ere antolatzen ari dira Eusko Ikaskuntzarekin. AEKrekin Xede talde bat sortu dute, Herriko Etxeko hamar langile euskalduntzeko, eta herrian hizkuntza garatzaile bat kontratatzea ere aipatu dute.
Ozazen ere elebitasuna helburu dute, baina hortik harago pausoak ematera ere bultzatu ditu. «Xarta hori akuilatze bat da herriko etxearentzat. Akuilatzen gaitu gauzak bi hizkuntzetan egitera, sostengatzera euskara zabaltzen duten eragileak (irratiak, ikastolak...). Ama eskolan euskara hutseko irakaskuntza eskatzera bultzatu gaitu», esplikatu du Etxeberriak. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210680/laquogure-onena-emango-dugu-herri-gisa-ditugun-erronken-pare-egotekoraquo.htm | Mundua | «Gure onena emango dugu herri gisa ditugun erronken pare egoteko» | Sebatian Piñeraren lekukoa hartu du Gabriel Boricek. Maputxeen aldeko oihuak entzun dira ekitaldian, eta Boricek eskerrak eman dizkio mugimendu feministari. | «Gure onena emango dugu herri gisa ditugun erronken pare egoteko». Sebatian Piñeraren lekukoa hartu du Gabriel Boricek. Maputxeen aldeko oihuak entzun dira ekitaldian, eta Boricek eskerrak eman dizkio mugimendu feministari. | Gabriel Boricek hartu du Txileko presidente kargua. Euskal Herrian 16:00ak pasa zirela hasi da kargua hartzeko ekitaldia Txileko Kongresu Nazionalean, eta 16:30ean izendatu dute presidente. Hunkituta agertu da Boric. «Txileko herriaren eta herrien aurrean, bai, hitzematen dut», esanez hartu du kargua Boricek. Txilek inoiz izan duen presidenterik gazteena da, eta 2019ko urriko istiluetatik kalean egon diren aldarriak entzun dira ekitaldian. «Gora herri maputxea», entzun da Boric aretoan sartu denean. Presidente izendatu berriak eskuarekin agurtu ditu behin eta berriz han zeudenak, eskua zabalduz, ukabila altxatuz eta hatzekin garaipenaren keinua eginez.
Alvaro Elizalde Senatuko presidente sozialistaren eskutik jaso du presidentearen zinta Boricek. Aurretik, Piñerak bere zinta utzi du Elizalderen esku. Gero, baina, Piñera bera izan da Boricen paparrean Bernardo O'Higginsen independentziako buruetako baten bost puntako izarra ipini duena; hori da Txilen boterearen jabetza adierazten duena. Boric presidente izendatu eta berehala, ereserkia abestu ondoren, Piñerak aretoa utzi du, eta «hiltzailea» oihuak eta txistuak entzun dira aretoan.
Herrialdeko presidente gisa eman duen lehen mezuan, Boricek agindu du ahal bezainbat ahaleginduko dela txiletarren bizimodua hobetzen. «Gure onena emango dugu herri gisa ditugun erronken pare egoteko». Karguaren ardura hartzea ohorea dela adierazi du. «Zaila da hitzak topatzea».
Kongresuko ekitaldian, gobernua osatuko duten ministroak izendatu dituzte. Boricek 24 ministro ditu gobernuan, eta horietatik hamalau dira emakumeak. «Gobernu honetaz oso harro nago, gizon baino emakume gehiago egoteaz. Eskerrik asko, mugimendu feminista», adierazi du ekitaldia amaitu aurretik Boricek. Gaurko ekitaldian txalo gehien jaso dituztenen artean Maya Fernandez Allende Defentsa ministroa egon da, Salvador Allende presidentearen biloba. «Ez dezagun inoiz ahaztu Txileko herriari zor gatzaizkiola. Zin edo hitzematen duzue hala arituko zaretela karguan?», galdetu dio Boricek bere taldeari. «Bai», erantzun diote denek batera.
Ikusi gehiago: Norabide aldaketa Txilen
Ekitaldiaren ostean iragarri du Moneda jauregitik zuzenduko zaiola herriari. Hainbat erronka ditu orain Boricek. Batetik, kargura eraman duen 2019ko urriko liskarretan sortu zen mugimendu sozialaren arazoei konponbidea eman beharko die, eta, bestetik, azkenaldian Txilen arazo bihurtu diren gaiei erantzun beharko die: pandemiaren kudeaketa, immigrazio oldea iparraldean, krisi ekonomikoa eta lehortea, besteak beste. Kongresuan, gainera, gutxiengoan egongo da.
Politika horietatik haratago, baina, hasi berri den agintaldia Txilen 2019ko urriaz geroztik abiatu den ziklo politikoaren beste mugarri bat izango da. Lehenik, konstituzio berri bat egiteko erreferenduma onartu zen; gero, erreferenduma irabazi zuten Pinocheten konstituzioa atzean uztearen aldekoek; eta, duela ia urtebete, Biltzar Konstituziogileko hautetsiak aukeratzeko bozketan benetako aldaketa baten aldekoak gailendu ziren. Beste pauso bat da Boricen presidentetza, eta, Piñerarena ez bezala, aldaketa horren beste katebegi bat izango da.
Ikusi gehiago: Marco Moreno: «Galga apur bat zapalduta abiatuko da Boric»
Biltzar Konstituziogilea, berez, uztailean da bere lana amaitzekoa, baina sei hilabeteko luzapen bat eskatzeko aukera dauka. Batzordeetan ari dira lanean, eta, oraingoz, konstituzioaren zirriborrorako Txileren etorkizunean gako izan daitezkeen hainbat gai onartu dituzte: Txileren kultur aniztasuna, jatorrizko herrien justizia sistema propioaren aitortza eta sistema judizialean genero perspektiba txertatzea, besteak beste. Zirriborro hori galdeketa batean onartu beharko dute txiletarrek.
Eskuinak porrot egin zuen iazko udaberriko Biltzar Konstituziogilerako bozetan, eta organo horretan edozein ekinaldi blokeatzeko beharrezkoa den heren batera iristen ez denez, independenteen eta ezkerreko hautetsien ekinaldiak aurrera ari dira ateratzen; bozketan bi herenen babesarekin onartzen ez direnak lantaldeetara itzultzen dira, egokitzeko. Ezintasun horretan betoa ezarri dietela ere esan izan du eskuinak. Piñera ,urtebete honetan, Monedatik Biltzarraren lana oztopatzen saiatu da, baina orain presidentearen jauregia bidelagun izango dute konstituzio berria idazten ari direnek. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210681/genero-indarkeriaren-biktimen-babes-eskaeren-40-atzera-bota-dituzte-epaileek-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Genero indarkeriaren biktimen babes eskaeren %40 atzera bota dituzte epaileek Hego Euskal Herrian | Iaz 6.987 salaketa aurkeztu zituzten Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroako emakumeek indarkeria matxistagatik, CGPJren arabera | Genero indarkeriaren biktimen babes eskaeren %40 atzera bota dituzte epaileek Hego Euskal Herrian. Iaz 6.987 salaketa aurkeztu zituzten Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroako emakumeek indarkeria matxistagatik, CGPJren arabera | Hamar eskaeratik lau, atzera. Iaz, Hego Euskal Herriko epaileek uko egin zioten indarkeria matxistaren biktimentzat babes eta segurtasun neurriak emateari, kasuen %39,12tan. Espainiako CGPJ Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak aurkeztu berri duen txostenean jasotako datuak dira. Zehazki, Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroako auzitegiek 1.145 prozedura abiatu zituzten, bortxa matxistaren biktimak babesteko aginduak eta segurtasun neurri bereziak ezartze aldera. Eskaera guztiak tramiterako onartu zituzten, baina, neurrien gainean ebazteko garaian, 697 onartu zituzten, eta 448, berriz, bertan behera gelditu ziren.
Hala eta guztiz ere, CGPJko Genero Indarkeriaren Aurkako Behatokiak nabarmendu du babes neurri horiek %2,4 egin dutela gora, 2020ko txostenarekin alderatuta. Indarkeria matxistarekin lotutako sententziak ere gehiago direla adierazi du erakundeak: aurreko urtean baino %30,6 gehiago, zehazki.
Guztira, 6.987 salaketa jarri ziren Hegoaldeko lau herrialdeetako auzitegietan indarkeria matxistagatik: 1.630 Nafarroan tramitatu zituzten, eta 5.354, berriz, EAEko Auzitegian. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210682/eajk-eskatu-du-hezkuntza-itunean-euskara-gatazkatik-ateratzeko.htm | Gizartea | EAJk eskatu du hezkuntza itunean euskara gatazkatik ateratzeko | EAJk eredu eleaniztunaren alde egin du, irakasgaiak hiru hizkuntzatan emateko aukera zabalduta, baina euskara «ardatz» izanik. Elkarrekin Podemos-IUk uste du akordiotik «gertuago» daudela, iruditzen baitzaie gobernuko alderdiak pausoak ematen ari direla publikotasunaren alde. | EAJk eskatu du hezkuntza itunean euskara gatazkatik ateratzeko. EAJk eredu eleaniztunaren alde egin du, irakasgaiak hiru hizkuntzatan emateko aukera zabalduta, baina euskara «ardatz» izanik. Elkarrekin Podemos-IUk uste du akordiotik «gertuago» daudela, iruditzen baitzaie gobernuko alderdiak pausoak ematen ari direla publikotasunaren alde. | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hezkuntza akordiorako lehen testuari aurkeztutako zuzenketak bozkatzeko astebete falta dela, ituna erdiesteko aukerarik badela dirudi. EAJk, bederen, akordio zabala lortzeko parada ikusten du, Leixuri Arrizabalaga legebiltzarkideak EITB1en esan duenez: «Guk beti ikusten dugu adostasun zabaletarako aukera». Adostasun horretan egon nahi du Elkarrekin Podemos-IUk ere, eta, Miren Gorrotxategi Eusko Legebiltzarreko bozeramailearen hitzetan, «gertuago» daude itunetik.
Gaur astebete amaitu zen eragileek eta alderdi politikoek dokumentuari zuzenketak aurkezteko epea, eta eztabaidan buru-belarri jarraitzen dute indar politikoek. Ahal bezainbat alderdi batzea du begiz joa Arrizabalagak: «Gehiengo absolutua daukagu talde sozialistarekin [Eusko] Legebiltzarrean. Hala ere, lege eta ekinaldi guztietan saiatzen ari gara —nahiz eta gure kontura aurrera atera ahal izan— ahalik eta akordio zabalenetara iristen. Hori oinarri hartuta, guk aukera ikusten dugu». Bidean, ordea, topatu dituzte oztopo batzuk ere. Esaterako, PSE-EErekin desadostasunak izan dituztela aitortu du, baita zenbaitetan EH Bildutik gertuago egon direla onartu ere: «Kasu honetan, baliteke aspektu batzuetan EH Bildurekin pareko ideia edo jarrera izatea, eta ez hain parekoa talde sozialistarekin». Ordea, gobernukidearekin zituzten desadostasunak leundu dituzte: «Gure artean hain parekoak ez ziren ideia horiek argitu, eta adostasunak lortu ditugu».
Lege berriarekin, etorkizunari erreparatu nahi dio Arrizabalagak, «erronka eta helburu» berriei erantzun: «Gure helburua bikaintasuna da, integrazioa, inklusioa, hezkidetza, aniztasuna...». Aldiz, «eztabaida zaharrak», hala nola euskararena eta sare publikoaren eta itunpekoaren auzia, «gatazkatik» ateratzeko eskatu du: «Euskadin ez daukagu inolako arazorik euskararekin. Duela 40 urte konpondutako zerbait da, adostasun handia izan zuena». Orain, eredu eleaniztuna proposatu du: «Esparru eleaniztun baten inguruan hitz egiten ari gara, betiere euskara ardatz delarik. Eleaniztunak zer esan nahi du? Euskara eta gaztelera eta bestelako hizkuntza batekin joka dezakegula, eta irakasgaiak batean zein bestean eman daitezkeela, baina betiere funtsezkoa edo garrantzitsuena euskara izanik».
Sare publikoari eta itunpekoari dagokienez, nabarmendu du elkarren «osagarri» direla, «ardatza» publikoa izan arren: «Bata eta bestea osagarri dira, nahiz eta ardatza publikoa den, beti izan den moduan». Halaber, gaineratu du egungo egoera ez dela «kapritxo» bat: «Gaur egungo egoera ez da kapritxo bat: duela 40 urte bizi izan genuen egoera politiko eta sozialaren erantzuna da».
Elkarrekin Podemos-IU, akordiorako prest
Hezkuntza akordio horretan egon nahi dutenetako bat Elkarrekin Podemos-IU da. Gainera, itunetik «gertuago« ikusten dute beren burua, gaur Eusko Legebiltzarrean egin duten prentsaurrekoan Gorrotxategik azaldu duenez. Izan ere, koalizioak behin eta berriz ezinbestekotzat jo dituen bi gaietan —segregazioa eta publikotasuna— mugimenduak sumatu dituzte gobernuko alderdien aldetik: «Gobernua bere jarreratik mugiarazten ari gara». Azaldu dutenez, bi gai horiei lotuta dago negoziazioen funtsa: eskola maparen plangintzari erreparatu nahi diote, «bereizketaren aurkako neurri zehatzekin», baita eskola publikoaren pisua handitu ere. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210683/ela-ukrainako-gerra-erabiltzen-ari-dira-soldatak-ez-igotzeko-aitzakia-gisa.htm | Ekonomia | ELA: «Ukrainako gerra erabiltzen ari dira soldatak ez igotzeko aitzakia gisa» | Lakuntzak eskatu du produktu energetikoen prezioak mugatzeko, eta ez zergak jaisteko. | ELA: «Ukrainako gerra erabiltzen ari dira soldatak ez igotzeko aitzakia gisa». Lakuntzak eskatu du produktu energetikoen prezioak mugatzeko, eta ez zergak jaisteko. | ELA sindikatuak galdegin du 2021eko KPIaren arabera igotzea soldatak, erosteko ahalmena bermatzeko, eta produktu energetikoen prezioak mugatzeko ere eskatu du. Salatu du agintari politikoak Ukrainako gerra erabiltzen ari direla inflazioa justifikatzeko «aitzakia» gisa.
Bilbon egindako prentsaurreko batean, Mitxel Lakuntza idazkari nagusiak gogoratu du pentsioak, SMI lanbide arteko gutxieneko soldata eta sektore publikoko soldatak iazko KPIaren «oso azpitik» igo dituztela. Langileei «antolatzeko» deia egin die, beren eskubideak defenda ditzaten.
Erosteko ahalmenari eusteaz gain, ELAk uste du beharrezkoa dela elektrizitatearen eta erregaien prezioari muga bat jartzea, elektrizitatearen prezioa finkatzeko sistema aldatzea eta sektore energetikoa «kontrol sozialarekin publifikatzea».
Sindikatu abertzalea ez dago erregaiei eta energia elektrikoari zergak murriztearen alde, eta bere apustua «enpresen mozkinei zergak igotzea» dela berretsi du; zehazki, enpresek etekinengatik ordaintzen dituzten zergak %25eko gutxieneko tasara handitzeko. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210684/egk-k-dio-gazteriaren-legeak-gazteen-bizi-proiektua-hobetu-behar-duela.htm | Gizartea | EGK-k dio Gazteriaren Legeak gazteen «bizi proiektua hobetu» behar duela | Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak azpimarratu du legeak gazteen eskubideak bermatuko dituela eta emantzipatzeko aukera emango diela. | EGK-k dio Gazteriaren Legeak gazteen «bizi proiektua hobetu» behar duela. Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak azpimarratu du legeak gazteen eskubideak bermatuko dituela eta emantzipatzeko aukera emango diela. | Atzo onartu zuen Eusko Legebiltzarrak Gazteriaren Legea, eta gaur EGK Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak legeari buruzko balorazioa egin du. Maialen Olabe EGK-ko presidenteak adierazi duenez, legeak «gazteen bizi proiektuen kalitatea hobetzeko» balio behar du. Olaberen ustez, beharrezkoa zen gazteriari buruzko lege bat, «beharrezkoa delako gazteen egoera hobetzea». Legea gauzatu ahal izateko, EGK-k bere gain hartu du prozesu horren atzean egoteko ardura.
Legeak hiru ideia ditu oinarrian, EGKren arabera. Batetik, gazteen eskubideak bermatu nahi ditu, «babesa eta bizi proiektu duin bat garatzeko erraztasuna emanez». Bestetik, gazteek euskal gizartearen «garapen politikoan, sozialean, kulturalean eta ekonomikoan» parte har dezatela sustatu nahi du, eta gazteen ikuspegia euskal administrazio publikoen politika eta ekintza guztietan txertatu. Eta, azkenik, gazteek emantzipatzeko eta beren bizitza proiektu indibidual eta kolektiboak eraikitzeko aukera zabalduko duela uste du EGK-k.
Olabek eskerrak eman dizkie Gazteriaren Legea ontzen politikatik eta arlo teknikotik lagundu duten guztiei, bai eta EGKren bidez legea osatzeko lan egin duten eta ekarpenak egin dituzten pertsonei ere. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210685/meta-konpainia-muturreko-erakunde-izendatu-nahi-du-moskuk-errusiarrei-eraso-egiteko-deiak-baimentzeagatik.htm | Mundua | Meta konpainia «muturreko erakunde» izendatu nahi du Moskuk, errusiarrei eraso egiteko deiak baimentzeagatik | AEBetako enpresak politika aldatu du, eta baimena eman du herrialde batzuetan errusiarren kontrako indarkeria ekintzak egiteko eta Vladimir Putin hiltzera deitzen duten mezuak argitaratzeko bere sare sozialetan. | Meta konpainia «muturreko erakunde» izendatu nahi du Moskuk, errusiarrei eraso egiteko deiak baimentzeagatik. AEBetako enpresak politika aldatu du, eta baimena eman du herrialde batzuetan errusiarren kontrako indarkeria ekintzak egiteko eta Vladimir Putin hiltzera deitzen duten mezuak argitaratzeko bere sare sozialetan. | Errusiako Fiskal Nagusiak epaitegi bati eskatu dio Mark Zuckerbergen Meta konpainia «muturreko erakunde» izendatzeko, eta Roskomnadzor herrialdeko telekomunikazioak arautzen dituen erakundeak enpresaren Instagram sare soziala blokeatu du. Meta, besteak beste, Facebook, Instagram eta Whatsapp sare sozialen jabe da.
Horren bidez, Moskuk erantzuna eman nahi izan dio konpainiaren politika aldaketari. Izan ere, Metaren eledun Andy Stonek agiri bat plazaratu du gaur goizaldean honako hau iragartzeko: «Konpainiak kendu egin du debekua; horrela, herrialde batzuetako herritarrei aukera ematen die bere sare sozialetan Errusiako Federazioko herritarren aurkako erasoak egiteko informazioa argitaratzeko, militarren kontrakoak tartean».
Stonek gaineratu du salbuespena egitea erabaki dutela behin-behinean, Ukrainaren inbasioarengatik, eta mezuek ez badituzte «mehatxu sinesgarriak» zibil errusiarren aurka.
Edonola ere, Metak baimen osoa eman du Putin hiltzeko deiak argitaratzeko, eta baita Bielorrusiako presidente Alexander Lukashenkoren aurkakoak, bidaltzen direnean Letoniatik, Lituaniatik, Estoniatik, Poloniatik, Eslovakiatik, Hungariatik, Errumaniatik, Armeniatik, Azerbaijandik, Ukrainatik eta Errusiatik bertatik.
Errusiak Washingtonen duen enbaxadak Etxe Zuriari eskatu dio kontrolatzeko Metaren «muturreko» jarrera. Dmitri Peskov Kremlinen eledunak adierazi du espero duela Metaren inguruko albisteak egia ez izatea, bestela «neurri sendoagoak» hartu beharko dituztelako. Erabakia «politika erasokor eta kriminala» dela salatu du enbaxadak, errusiarren aurkako gorrotoa eta indarkeria bultzatzen duelako.
Moskuko iturrien arabera, debekuak ez dio eragingo Whatsappi, mezularitza sistema delako, eta ez mezuak argitaratzeko plaza.
Nazio Batuen Erakundeko Goi Komisionatuaren Bulegoak ere kezka agertu du Metak indarkeriara bultzatzeko deiak baimentzea erabaki duelako.
Martxoaren 4an, Facebook sare soziala Errusian blokeatzea erabaki zuen Roskomnadzorrek, eta gauza bera egin zuen Twitterrekin. Sare sozialok Errusiako hainbat agintari eta erakunderen kontuak blokeatu zituztelako hartu zuten erabakia. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210686/covid-ziurtagiria-2023ko-ekainera-arte-luzatzea-adostu-du-europar-kontseiluak.htm | Gizartea | COVID ziurtagiria 2023ko ekainera arte luzatzea adostu du Europar Kontseiluak | Orain ituna egin beharko dute Europar Kontseiluak eta Europako Legebiltzarrak, datorren ekainaren 30a baino lehen. | COVID ziurtagiria 2023ko ekainera arte luzatzea adostu du Europar Kontseiluak. Orain ituna egin beharko dute Europar Kontseiluak eta Europako Legebiltzarrak, datorren ekainaren 30a baino lehen. | Europar Kontseiluak erabaki duenez, COVID-19 ziurtagiria 2023. urteko ekainaren 30era arte luzatuko da; hala, bidaiariek estatukideetara bidaiatzen dutenean erabili ahalko dute.
«Ziurtagiriak eginkizun garrantzitsua eduki du pandemian pertsonen zirkulazio askea ziurtatzeko», adierazi du erakundeak agiri baten bitartez. Edonola ere, gogoratu dute bidaiatzeko murrizketak poliki kentzeko printzipioa indarrean dagoela oraindik ere, izurriaren egoerak aukera ematen badu, betiere.
EBko COVID ziurtagiri digitala QR kode bat duen dokumentu bat da, Europako Batasunaren barruan herritarren zirkulazio seguruari bide ematen diona COVID-19aren pandemiaren garaian. Dokumentu hori Europako Batasunaren barruan bidaiatzea errazteko ezarri zen.
Otsailaren 3an Europako Batzordeak proposatu zuen agiri hori urte batez luzatzea. Horrez gain, baimendu zuen antigeno testak ere agiria ateratzeko balio izatea, eta txertaketa agiria emateko proba klinikoetan parte hartzen dutenei.
Kontseiluak gaurko bileran proposatu du Bruselak txosten bat aurkeztea 2023ko otsailaren 1erako, agiria are gehiago luzatzea edo ez erabakitzeko.
Horrez gain, erabaki dute estatuei elkarri datuak emateko baimena ematea dosi guztiak agiri berean sartzeko, herritarra herrialde ezberdinetan txertatu bada. Gaitza pasatu dutenei sendatze agiri bat emateko eskatu du, antigeno proba egin ostean.
Halere, ziurtagiria luza dadin, ituna egin beharko dute Europar Kontseiluak eta Europako Parlamentuak datorren ekainaren 30a baino lehen. |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210687/ebk-gastu-militarra-70000-milioi-euro-handitu-nahi-du.htm | Mundua | EBk gastu militarra 70.000 milioi euro handitu nahi du | Versaillesko adierazpenak subiranotasuna aldarrikatu du arlo militarrean, elikaduran, energian eta industrian. EBk ez du baztertu Errusiako gas eta petrolio inportazioa debekatzea. | EBk gastu militarra 70.000 milioi euro handitu nahi du. Versaillesko adierazpenak subiranotasuna aldarrikatu du arlo militarrean, elikaduran, energian eta industrian. EBk ez du baztertu Errusiako gas eta petrolio inportazioa debekatzea. | Europako Batasunak ikasgai batzuk atera ditu azken urteetako gertaerei buruz. Pandemiarekin eta ondoren etorri zen horniduraren krisiarekin ikasi zuen arriskutsua zela osasun produktuen eta osagai teknologikoen inportazioen menpe egotea; Ukrainako gerrarekin, berriz, EB ohartu da ez dela komeni kanpoko energia iturriekiko eta zenbait elikagaiekiko mendekotasun handia izatea. Gabezia horiei aurre egiteko subiranotasun aldarrikapen bat egin du: Versaillesko adierazpena. Horretan, EBk lehen lerrora ekarri du orain arte bigarren maila batean utzi izan duen gai bat: batasunaren dimentsio militarra. EBko agintariek agindu dute gastu militarra handituko dutela eta EB «indartsuago» eta militarki autonomoago bat eraikiko dutela, betiere NATOrekin «osagarria».
«Ziurgabetasuna, lehia estrategikoa eta segurtasun mehatxuak handitzen ari direla ikusita, erabaki dugu ardura gehiago hartzea geure segurtasunaren inguruan», esaten du EBko buruek Versaillesko goi bileraren ondoren kaleratutako agiriak.
Adierazpen horren lehen puntua da defentsa gaitasunak handitzea izenekoa. Horretan esaten du gastu militarra «modu nabarmen batean» handitu behar dutela, «hutsune estrategikoetan» mira jarrita. Gainera, elkarlanean egin nahi du. «Inbertsioak aukeratu nahi ditugu, modu koordinatuan egin nahi dugu», azaldu du Emmanuel Macron Frantziako presidenteak. Gastu hori finantzatzeko, EBren zorra jaulkitzea proposatu du Macronek, hau da, armagintzaren Next Generation baten modukoa, baina proposamen horrek ez du oraingoz aurrera egin.
Thierry Breton Industria komisarioak kopuru bat jarri du: gaur egun EBko herrialdeek, batez beste, beren BPGaren %1,5 bideratzen dute gastu militarrera , eta %2ra iritsiz gero —hori da NATOk proposatzen duena—, 65.000 eta 70.000 milioi euro artean beharko lituzke.
Zigor gehiago Errusiari
Versaillesko adierazpenak hitz gogorrak erabiltzen ditu Ukrainaren inbasioaren aurka. «Errusiak Ukrainaren aurka egindako probokazio eta justifikazio gabeko erasoak nazioarteko legedia hausten du [...]. Hitzez azal ezin den sufrimendua eragiten ari da ukrainarrei». Eraso horien aurkako hiru zigor sorta onartu ditu EBk, eta laugarren bat izango da gaur, G7ko taldearekin koordinatuta. «Errusiaren munduko ekonomiatik gehiago baztertuko dute» zigor horiek, Ursula Von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak esan duenez.
Von der Leyenek aurreratu duenez, oztopatu egingo dute Errusiak Nazioarteko Diru Funtsaren edo beste nazioarteko erakundeen finantzaketa lortzea, eragotzi egingo dute kriptodirua baliatzea, eta Errusiari merkataritza bazkide izaera kenduko diotenez, hainbat produkturen esportazioa debekatuko dute —AEBek, adibidez, vodka du begiz jota—. Gainera, Von der Leyenek iragarri du Europako luxuzko produktuak ez direla Errusiara esportatuko: «Errusiako eliteek ezingo dute beren bizimodu oparoa izan Ukrainan bonbak erortzen ari direnean».
Petrolioa eta gasa
Zigor horien artean ez dago oraindik EB Errusiaren gasa eta petrolioa erosteari uztea. Egunero 800 milioi euro ordaintzen dizkiote EBko enpresek Errusiari handik ekartzen duten hidrokarburoak ordaintzeko. Diru horrekin gerra finantzatzen dela argudiatuta, EBko herrialde batzuek ere eskatu dute Errusiako gasaren eta petrolioaren enbargoan parte hartzea. Halakorik egitea gerarazi du orain arte Olaf Scholz Alemaniako kantzilerrak, harekiko mendekotasuna handia duelako EBk. Baina Scholz bera eta Macron Vladimir Putin Errusiako presidentearekin telefonoz hitz egitekoak dira, eta hor adieraziko dute inbasioa eteten ez badu eta erasoak gogortzen baditu «animaleko zigorrak» hartuko dituztela. «Ezer ez dago debekatuta», ohartarazi du Frantziako presidenteak.
Neurri hori iritsi bitartean, Europako Batzordea plan bat prestatzen ari da udazkenerako Errusiaren gas eta inportazioak heren batera murrizteko.
Ikusi gehiago: |
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210688/versaillesko-adierazpena.htm | Versaillesko adierazpena | Versaillesko adierazpena. | Versaillesko adierazpenaren bitartez, Europako Batasunak arlo askotan bere subiranotasuna handitu eta besteekiko menpekotasuna gutxitzeko hainbat estrategia findu ditu.
1. Militarra. Subiranotasun militarrerako urratsa egin nahi du EBk. Maiatz erdirako, Batzordeak azterketa bat landu beharko dio «defentsa inbertsioan dauden hutsuneak» azalduz eta arma industria indartzeko neurriak proposatuz.
2. Energia. Errusiako gasarekiko eta petrolioarekiko menpekotasuna txikitzea da lehen asmoa. Aurten bi heren gutxitu nahi du, eta horretarako beste hornitzaile batzuk bilatuko ditu. Gainera, energia berriztagarrietan eta haiek garatzeko industrian inbertsioa handitu nahi du, epe luzeagoan subiranotasun energetikoa bermatuko diolakoan.
3. Ekonomia. EBk uste du bost arlotan handitu behar duela subiranotasun ekonomikoa: lehengaiak ziurtatu nahi ditu lankidetza estrategikoen bidez, biltegiratzea hobetuz eta ekonomia zirkuarra bultzatuz; txipen edo semieroaleen ekoizpen propioa laukoiztu nahi du 2030rako; sendagaien ekoizpena handitu nahi du, batez ere osasun krisietan funtsezkoak diren gaiak; teknika digitaletan inbertsioa ugalduko du; elikagai segurtasuna handitu nahi du, «oinarrizko produktuetan» duen menpekotasuna gutxituz.
4. Inbertsioa. Inbertsio pribatua «erakartzeko eta errazteko» neurriak agindu ditu EBk: inbertsioen onartzeko prozedurak murriztu, araudia sinpletu, finantza merkatuak bateratu, eta langileen trebakuntza bultzatu. | ||
2022-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/210689/pott-banda-berriz-bildu-da-bilboko-sorlekuan.htm | Kultura | Pott banda berriz bildu da, Bilboko sorlekuan | Joseba Sarrionandia idazleak 'Hautsi da Anphora' emanaldian parte hartu du, Loraldia jaialdian. | Pott banda berriz bildu da, Bilboko sorlekuan. Joseba Sarrionandia idazleak 'Hautsi da Anphora' emanaldian parte hartu du, Loraldia jaialdian. | Bilboko Loraldia jaialdiaren barruan heldu da Hautsi da anphora emanaldia Bilbora. Ruper Ordorikak 1980ko bere lehen disko hori goitik behera jo du, Bernardo Atxagaren irakurraldi tartekatuekin. Pott Bandako kide izan ziren bi horiez gain, taldeko kide izan ziren Joseba Sarrionandia eta Joxemari Iturralde Jimu idazleak ere bertan izan dira.
Joan den igandean hasi zuten Ordorikak eta Atxagak diskoa gogoratzeko emanaldi bira, Senperen (Lapurdi).
Atxagak 1978an argitaratu zuen Etiopia lehenengo liburua, eta hango testuak oinarri hartuta osatu zituen abestiak Ordorikak, 1980an, bere lehen diskoa egiteko. Gaur, literatura eta musika batu zituen Pott talde hura berriz elkartu da, hamarkada asko, ihesaldi ikusgarri bat eta erbeste luze baten ostean.
Jatorrira itzuli ziren gainera. Pott bandako kideek Arriaga antzokian egiten baitzituzten bilkurak, eta hiriak eragin handia izan zuen poemetan, diskoan eta taldean.
Bilboko Loraldia jaialdiaren eskariz bildu dira berriz bi sortzaileak diskoa gogoratzeko, eta bost emanaldiko bira antolatu dute hurrengo asteetan Korrika kulturalaren babesean. Ibilaldi gaurkotu horren bigarren urratsa ere izan da gaurkoa.
Hurrengo emanaldia martxoaren 20an egingo dute, Eibarren (Gipuzkoa). Martxoaren 25ean Gasteizen ikusi ahalko da, eta 27an Errenterian (Gipuzkoa) egingo dute azkena. |
2022-3-12 | https://www.berria.eus/albisteak/210720/allendek-iragarri-zuen-bezala-zumardi-handiak-ari-dira-berriro-irekitzen-herrikideok.htm | Mundua | «Allendek iragarri zuen bezala, zumardi handiak ari dira berriro irekitzen, herrikideok» | Gabriel Boric Txileko presidente izendatu berriak Salvador Allende izan du gogoan bart Moneda jauregiko balkoitik egin duen hitzaldian. | «Allendek iragarri zuen bezala, zumardi handiak ari dira berriro irekitzen, herrikideok». Gabriel Boric Txileko presidente izendatu berriak Salvador Allende izan du gogoan bart Moneda jauregiko balkoitik egin duen hitzaldian. | Gabriel Boricen kargu hartze ekitaldia sinbolismoz betea izan bazen, ez da gutxiago izan bart goizaldean gizarteari zuzendu dion lehen hitzaldia. Monedako balkoian egin du, Pinochetek 1973ko estatu kolpean bonbardatu zuen horretan, eta Salvador Allende presidentea izan du gogoan, irailaren 11 horretan hil zutena. «Duela ia 50 urte Salvador Allendek iragarri zuen moduan, zumardi handiak ari gara berriro irekitzen, herrikideok, zeintzuetatik pasako den gizon askea, gizon eta emakume askea, gizarte hobeago bat eraikitzeko», esan du, Allenderen azken hitzaldiko hitzak erabiliz. Parean Konstituzio plazan zeuden milaka herritarrek txalo eta oihu artean hartu dituzte hitz horiek.
Moneda jauregian egin zuen bere azken hitzaldia Allendek, Radio Magallanesen seinalea baliatuz, Pinochet buru zuten militarrek estatu kolpea ematen zuten bitartean. Ez zen Monedatik bizirik atera, eta diktadurak hartu zuen demokraziaren lekukoa, ia hogei urtez. Harrezkero izan den presidenterik ezkertiarrena da Boric. Fronte Zabalak eta Alderdi Komunistak eraman dute presidentetzara, eta 2019ko urrian kalera atera zirenek harengan dute itxaropena jarria. «Jarraitzen dugu. Biba Txile!», egin du oihu Boricek Monedako balkoian. «Ez gara iritsi soilik karguak betetzera, baizik eta buru-belarri aberri hobeago bat egiteko konpromisoarekin». El pueblo unido jamás será vencido (Herria batua inoiz ez garaitua) eta Chile despertó (Txile esnatu da) abestiak kantatu dituzte han bildutakoek. Maputxeen, mugimendu feministaren eta genero aniztasunaren aldeko banderak izan dira jendetzaren artean.
Allenderen estatua bisitatu du
Valparaisotik iritsi ostean —Kongresua han dago eta hartu zuen kargua—, sabairik gabeko auto batean ibili da presidentea Santiagoko kaleetan, Monedara iritsi arte. Espaloietan milaka pertsona elkartu dira harrera egiteko, eta horiek agurtu ditu. Jauregira sartu aurretik, kanpoan dagoen Allenderen estatuak bisitatu ditu.
Gabriel Boric eta Irina Karamanos haren emaztea, Txileko kaleetan herritarrak agurtzen. / Elvis Gonzalez, EFE
Hitzaldian bere programa xehatu du: krisi ekonomikotik ateratzea, eskubideak berreskuratzea, eta erreparazio eta justizia soziala izan dira ardatz nagusiak. Gutxiengoak izan ditu gogoan; horien eskubideen defentsa egin du, ingurumena, batasuna eta duintasuna aipatu ditu, hezkuntzak denentzako izan behar duela esan du, eta gatazkak konpontzeko elkarrizketaren beharra azpimarratu du, bai Txilen bertan, baita atzerrian ere.
Azkenik, txiletar orori —gizonezkoak eta emakumezkoak espresuki aipatu ditu—, baita bere kontra daudenei ere, dei egin die Txile eraberritzera. Mundua Txilera begira dagoela esan du, eta eredu bat izateko aukera baliatzeko eskatu die. «Prozesu honetan Txile da protagonista. Ez ginateke hemen egongo zuen mobilizazioak gabe».
«Modu berri bat»
Daniela Campos Txileko Unibertsitateko politologoak Efe albiste agentziari azaldu dionez, Boricen lehen hitzaldi hori oso hunkigarria izan da. «Emakumeez hitz egin du, disidentziaz, jatorrizko herriez. Protagonismo handia eman dio herriari, baina, aldi berean, ohartarazi du herriaren babesik gabe ezingo duela bere mandatua bete», adierazi du Camposek. Julieta Suarez-Cao Txileko Unibertsitate Katolikoko politologoaren arabera, agintea hartzeko «modu berri bat» izan da, eta parte hartze handikoa izan dela azpimarratu du.
Hainbat mugimendutako banderak ikusi ahal izan dira jendetzaren artean. / Alberto Valdes, EFE
Adituen arabera, aro politiko berri baten hasiera da hau, 1990etik gobernatu duten erdiko bi blokeetatik kanpo dagoen lehen presidentea delako Boric. Aldaketa sakonak egiteko asmoa erakutsi du, Txilen ongizate estatua ezartzeko helburuarekin. Horretarako, txiletarrek sortzen duten aberastasuna banatu egin behar dela defendatu du. «Nire ametsa da, bukatzen dugunean, gure semeei, gure ahizpei eta gure bizilagunei begiratu eta babesten gaituen herrialde bat dagoela sentitzea, eskubideak bermatzen dituena», esan du hitzaldiaren amaieran. |
2022-3-12 | https://www.berria.eus/albisteak/210721/torraspapeleko-langileak-lanera-itzuli-dira.htm | Ekonomia | Torraspapeleko langileak lanera itzuli dira | LABek positiboki baloratu du zuzendaritzaren azken proposamena. Langileen %75ak bozkatu du horren alde. | Torraspapeleko langileak lanera itzuli dira. LABek positiboki baloratu du zuzendaritzaren azken proposamena. Langileen %75ak bozkatu du horren alde. | Gaur amaitu da Leitzako Torraspapel enpresako langileek otsailaren 23an hasi zuten greba lan hitzarmena berritzeko. Zuzendaritzaren azken proposamena onartu du langileen %75ak: 212 boto izan dira alde, eta 70 kontra. LABek bederatzi ordezkari ditu langile batzordean, eta gaur goizean pozik agertu da lortutakoarekin. Jakinarazi du 2021. urterako 500 euroko soldata igoera bat adostu dutela, eta KPIaren araberakoa 2022an eta 2023an. Gainera, aurten lau orduz murriztuko dute lanaldia, eta datorrenean, zortzi orduz.
Gizonen eta emakumeen soldata arrakala murrizteko 1.1 kategoria desagertuko da, eta hor zeuden langileak (emakumeak gehienak) maila handiagoko kategoria batera pasatuko dira. Aldi baterako laneko enpresaren (ABLE) jarduna lana huts egiteetara eta oporraldietara mugatuko da, eta kontratazio horiek ezingo dute sei hilabete baino luzeagokoak izan. Lizentziak eta horien erabilerak hobetuko dira, eta lan hitzarmen berri bat izan bitartean azkenekoaren ultraaktibitatea adostu dute.
LABek esan du adostutakoa onartzeko bere ordezkariak buru-belarri hasiko direla orain lan hitzarmenaren aurreproiektua idazten. Sindikatuak eskerrak eman dizkie greban parte hartu duten langileei eta Leitzako herritarrei, «guztien ahalegina gabe, ez baitzen posible izango akordio hau». |
2022-3-12 | https://www.berria.eus/albisteak/210722/errusiako-soldaduak-kievetik-25-kilometrora-daude.htm | Mundua | Errusiako soldaduak Kievetik 25 kilometrora daude | Erresuma Batuko Defentsa Ministerioaren arabera, hiriburutik iparraldera zegoen zutabea desegin egin da, eta baliteke Errusiak hiria inguratzeko asmoa izatea. Kievetik 30 kilometrora dagoen hegazkinen base bat deuseztatu du Errusiak. | Errusiako soldaduak Kievetik 25 kilometrora daude. Erresuma Batuko Defentsa Ministerioaren arabera, hiriburutik iparraldera zegoen zutabea desegin egin da, eta baliteke Errusiak hiria inguratzeko asmoa izatea. Kievetik 30 kilometrora dagoen hegazkinen base bat deuseztatu du Errusiak. | Erresuma Batuko Defentsa Ministerioaren azken datuen arabera, Errusiako soldaduak Kievetik geroz eta gertuago daude. Zehazki, 25 kilometrora daudela jakinarazi du BBCk. Gaur goizean areagotu egin dira borrokak hiriburuaren ipar-mendebaldean.
Ukrainak jakinarazi duenez, Errusiak Vasilkiveko hegazkin basea deuseztatu du gaur. Kievetik 30 kilometrora dago. Zortzi misil jaurti ditu Errusiak goizean, Natalia Balasinovitx alkatearen arabera. Pista, munizio, eta erregai biltegiak jo dituzte.
Gainera, Erresuma Batuko Defentsa Ministerioaren txosten horren arabera, Kievetik iparraldera zegoen Errusiako armadaren zutabea sakabanatu egin da. Hiriburua inguratzeko asmoa dutela iragarri du horrek.
Kieven izan ez bada ere, gaur gauean sirena hotsa entzun da beste hiri batzuetan, Lvivetik (Poloniako mugatik 70 kilometrora) Sumira arte. Azken hiri hori dagoen eskualdean beste sei korridore ireki nahi ditu Ukrainak zibilak Poltavara, hegoaldera, joan daitezen.
Errusiako lehen ministrorde Sergei Riabkovek gaur jakinarazi du AEBei ohartarazi dietela Ukrainara armak eramateko konboien arriskuaz. Zehaztu du horiek jomuga izango dituela Errusiak, eta horiek erasotzea zilegi zaiela. «Esan diegu Ukraina armaz hornitzeko operazioa ez dela soilik arriskutsua, baizik eta konboi horiek erasotzea zilegi bihurtzen duela».
Riabakovek esan du Ukrainari hegazkinen kontrako edo tankeen kontrako misilak ematea «arduragabea» dela, eta AEBei nazioartean tentsio iturri bat izatea leporatu die. Etxe Zuriak esan du Ukrainako erasoa aitzakia besterik ez duela «lehendik pentsatua zuena egiteko». |
2022-3-12 | https://www.berria.eus/albisteak/210723/xuti-gazte-dinamikak-gazteak-deitzen-ditu-oraina-aldatzera-etorkizun-hobe-baten-alde.htm | Politika | Xuti Gazte dinamikak gazteak deitzen ditu «oraina aldatzera etorkizun hobe baten» alde | Hogei gaztek aurkeztu dute Xuti Gazte dinamika abertzale eta ezkertiarra, Uztaritzen (Lapurdi). Askatasunaren aldeko borroka bultzatuko dutela iragarri dute, Euskal Herri burujabe baten alde. Horretarako, gazte abertzale eta ezkertiarrei deia luzatu diete mugimenduan parte hartzeko. | Xuti Gazte dinamikak gazteak deitzen ditu «oraina aldatzera etorkizun hobe baten» alde. Hogei gaztek aurkeztu dute Xuti Gazte dinamika abertzale eta ezkertiarra, Uztaritzen (Lapurdi). Askatasunaren aldeko borroka bultzatuko dutela iragarri dute, Euskal Herri burujabe baten alde. Horretarako, gazte abertzale eta ezkertiarrei deia luzatu diete mugimenduan parte hartzeko. | «Azken boladan ikusi dugu hutsunea bazela Ipar Euskal Herrian militatzeko orduan, ikuspuntu ezkertiar eta abertzale batetik», erran du Aiala Urteaga Telleriak. Gabezia horrek akuilatu ditu Ipar Euskal Herriko hogei gazteak «dinamika» berri baten bultzatzea, zeinak mugimendu abertzalearen «lekukoa» hartuko baitu: Xuti Gazte deitu diote. Erran dute sekulan baino gazte ezkertiar eta abertzale gehiago izateko unea zela; «gazte borrokari bultzada bat emateko», «herriaren alde», hots.
Ipar Euskal Herriko errealitateak «pairatzen» dituen "problematikei aitzi egiteko antolatzen hasi dira beraien burua, hala iragarri du Elaia Borda Uhaldek: «Etxebizitza, prekarietatea, ikasketak kanpoan egin beharra, euskarak bizitzen dituen hainbat traba, bortizkeria matxista...».
Gabezia horri erantzuteko, Gazte Xuti iniziatibak ahal bezain bat gazte elkartu nahi ditu, «Ipar Euskal Herriko gazteriari bultzada eman diezaion», erran du Urteaga Telleriak; «herriko elkarteetan, gazte asanbladan edo beste mugimenduetan» egiten dutenarekin «osagarritasunean».
Fronteak zein diren erakutsi baldin badute, argitu dute ere zeren alde bideratuko duten taldearen indarra: «Askatasunaren aldeko borroka izanen da gurea. Gure kultura eta hizkuntza biziberritu ahal izateko, ama-lurra zaintzeko, feminismotik zapalkuntzak iraultzeko, sektore prekarioenen bizi baldintzak hobetzeko, arrazakeriarekin eta migrazio politika hiltzaileekin bukatzeko...». Euskal Herriarentzat burujabetza nahi dutela ere aldarrikatu dute. Gehitu dute haien gudukak «talde izaera» duela, indibidualizazioaren garaiotan.
Preseski, ahal bezain mugimendu zabala izateko, haiena arras «irekia» eta «zabala» dela azpimarratu dute, eta, tokian tokiko errealitate ezberdinei egokituko zaizkiela, araberako erantzunak emateko.Urteaga Telleriak argi utzi du mugimenduaren baloreak «zabalak» direla, «irekia» dela dinamika eta «gaiak landu ahala egokituko dela»: «Politikoki ez gara kokatzen erreferente baten gazteria bezala, gure dinamikak zabala eta askea behar du, eta, bere erreferentzialtasun propioa. Oraindik dena eraikitzekoa da».
Konkretuki, haien lehen ekintza «umilaren» berri eman dute: Korrika bukatu aitzin haien burua aurkeztuko dute toki ezberdinetan, eta, Korrikaren helmugan kilometroa erosiko dute dinamikaren izenean: «Adi egon sare sozialetan ondoko egunetan!».
Mugimenduaren berri ematen zioten bitartean, gibeleko bertze gazte batzuek dinamikaren izena eta logotipoa marraztu dute, bi aldeko hiruki bat bezala, gora so. Borda Uhaldek azaldu du irudiaren zentzua: «Logoa laburra eta dinamikoa ikusten dugu, marra zuzen horiek zorroztasuna erakusten dute, eta indarra». |
2022-3-12 | https://www.berria.eus/albisteak/210724/tradisnak-eta-hiruk-garraiolarien-greba-babestu-dute.htm | Ekonomia | Tradisnak eta Hiruk garraiolarien greba babestu dute | Bi erakundeek bozketa bidez hartu dute erabakia, eta lanuzteari ekingo diote astelehenean. Hego Euskal Herriko beste patronalek ez dute greba babestu. | Tradisnak eta Hiruk garraiolarien greba babestu dute. Bi erakundeek bozketa bidez hartu dute erabakia, eta lanuzteari ekingo diote astelehenean. Hego Euskal Herriko beste patronalek ez dute greba babestu. | Tradisna Nafarroako garraio sektoreko patronaletako batek eta Hiru Euskal Herriko Garraiolari Autonomoen Sindikatuak greba egingo dute astelehenetik aurrera. Garraioaren defentsarako Espainiako plataformak etziko eginiko deialdiekin bat egingo dute. Tradisnak —autonomoek eta enpresa txikiek osatzen dute—Iruñeko garraioaren hirian egin du bozketa. Hiruk, berriz, Altsasun (Nafarroa), eta bi erakundeek kideen gehiengo handiz erabaki dute grebari ekitea. Hego Euskal Herriko beste patronalek ez dute greba babestu.
Iragan astean hasi ziren greba hotsak garraioaren sektorean. Erregaien prezioen igoerak bete-betean eragin die, eta sektoreak laguntzak behar dituela nabarmendu dute garraiolariek. Garraioaren defentsarako plataformak Espainiako hainbat patronal eta autonomoren elkarte txiki elkartu ditu, eta haiek egin zuten deialdi ofiziala. Hasieran, Hego Euskal Herrian babes txikia izango zuela zirudien, baina, azkenean, bi elkartek babestuko dute, eta litekeena da Nafarroan haren eragina nabaritzea.
Hiruren eta patronalen eskaerak, dena den, ezberdinak dira. Sindikatuak kexu dira «ezinezkoa» delako erregaien garestitze hori beren bezeroen fakturara eramatea. Aste honetan, garraiolari askok erabaki dute lan ez egitea, erregaiak hain garesti egonda irabazi tartea «hutsaren hurrengoa» delako eta horrela ez duelako merezi errepidera irteteak. Mobilizazioetara deitu dute: asteartean, Iruñean, eta, asteazkenean, Gasteizen.
Garraiolari horiez gain, beste azpisektore batzuek ere hasiak dituzte lanuzteak. Esaterako, Nafarroan ibilgailuak garraiatzen dituzten kamioilariak greban daude iragan astelehenetik. Hamabost autonomo eta enpresa txiki batu dira. |
2022-3-12 | https://www.berria.eus/albisteak/210725/hezkuntza-publikoaren-aldeko-hautua-berretsi-du-steilasek.htm | Gizartea | Hezkuntza publikoaren aldeko hautua berretsi du Steilasek | Sindikatuak ikasturteko hirugarren kontseilu nazionala egin du Donostian. Kataluniako esperientziak jaso dituzte. | Hezkuntza publikoaren aldeko hautua berretsi du Steilasek. Sindikatuak ikasturteko hirugarren kontseilu nazionala egin du Donostian. Kataluniako esperientziak jaso dituzte. | EAEko Hezkuntza Legeak hezkuntza publikoa izan behar du «ardatz», Steilas sindikatuaren ustez. Horixe berretsi dute gaur Donostian egindako ikasturteko hirugarren kontseilu nazionalean.
EHUko Psikologia fakultatean bildu dira goizean, eta, lehenik, sindikatuaren kongresura begira lantzen ari diren txostenaren prozesua nondik nora doan jakinarazi diete kontseilukideei. Txostena eztabaidatzen ari dira, eta afiliatuek egindako zuzenketak lantzen ari dira orain, sindikatuak jakinarazi duenez.
Kontseiluaren bigarren zatian, Kataluniako hezkuntza sistemaren inguruko azalpenak eman dizkiete USTEC-STEs sindikatuko David Cañok eta aFFaCeko Lidon Gassulek. Nagore Iturrioz Steilaseko bozeramaileak adierazi duenez, garrantzitsua da Kataluniako bizipena jasotzea, EAEko hezkuntza hara so dagoelako maiz: «Interesgarria iruditu zaigu honek izan ditzakeen arriskuen berri ematea».
Elkarretaratze batekin eman diote akabera kontseiluari, Etorkizuna hezkuntza publikoa da lelopean. Jakinarazi dute «borrokan» jarraituko dutela hezkuntza publikoa izan dadin. |
2022-3-12 | https://www.berria.eus/albisteak/210726/azkarraga-lortu-behar-dugu-preso-guztiak-aurten-euskal-herriratzea.htm | Politika | Azkarraga: «Lortu behar dugu preso guztiak aurten Euskal Herriratzea» | Euskal presoen eskubideen alde «elkarrekin» aritzera deitu du Sareko bozeramaileak plataformaren VII. batzar orokorrean. Urriaren 8an Donostiara joateko deia egin dute. | Azkarraga: «Lortu behar dugu preso guztiak aurten Euskal Herriratzea». Euskal presoen eskubideen alde «elkarrekin» aritzera deitu du Sareko bozeramaileak plataformaren VII. batzar orokorrean. Urriaren 8an Donostiara joateko deia egin dute. | Iaz baino hobeki, baina oraindik helburuetatik urrun. Halaxe dago euskal presoen egoera, Joseba Azkarraga Sareko bozeramailearen arabera. Euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak VII. batzar orokorra egin du gaur Donostian, eta bileraren aitzinetik joandako urtearen balorazioa egin du Azkarragak. Oroitu du iaz oraindik euskal presoak zeudela Andaluziako eta Galiziako kartzeletan. Orain jada ez daude han, baina azken helburua ekarri du gogora, data ere jarrita: «Lortu behar dugu preso guztiak aurten Euskal Herriratzea». Azkarragaren ustez, legea beteta etorriko da aldaketa hori; ez Espainiako Gobernuaren «eskuzabaltasunagatik».
Euskal presoek gradu aldaketa eta baimenetan duten «blokeoa» ere salatu du Azkarragak. Izan ere, Espainiako Auzitegi Nazionala gibelera botatzen ari da aurrez espetxeetako tratamendu batzordeek emandako espetxe onurak. Azkarragaren ustez, tratamendu batzordeetako profesionalei autoritatea kendu nahi die hala Espainiako Auzitegi Nazionalak.
Sareko bozeramaileak nabarmendu du oztopo horiei guztiei «elkarrekin» egin behar dietela aurre, eta azpimarratu du negoziazio politikoa eta gizarte aktibazioa bateragarriak direla. Herritarrei mobilizatzen segitzeko deia egin die, eta iragarri du urriaren 8rako jarria dutela hurrengo protesta «garrantzitsua», Donostian. Azkarragak ohartarazi du Sarek ez dituela presoak «ahantziko»: «Arrazoi asko ditugu gure lanarekin jarraitzeko». |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210727/behobiako-zubia-itxi-dute-denentzako-korridore-humanitarioak-eskatzeko.htm | Gizartea | Behobiako zubia itxi dute, «denentzako» korridore humanitarioak eskatzeko | Irungo Harrera Sareak deitu du elkarretaratzera. Mugak irekitzeko galdegin dute ehunka lagunek. Oraindik ez dute atzeman larunbatean Bidasoan desagerturiko migrantea. | Behobiako zubia itxi dute, «denentzako» korridore humanitarioak eskatzeko. Irungo Harrera Sareak deitu du elkarretaratzera. Mugak irekitzeko galdegin dute ehunka lagunek. Oraindik ez dute atzeman larunbatean Bidasoan desagerturiko migrantea. | Korridore humanitarioak, baina «denentzat». Horixe dute izan dute eske gaur Irungo Harrera Sareak deiturik Behobiako zubian egiten ari diren elkarretaratzean. Ehunka lagunek egin dute bat deialdiarekin. Zubiaren alde banatan bildu dira lehenik, eta bidea itxi dute gero, hain zuzen ere Frantziako Poliziak kontrol iraunkorra jarria duen tokian. Joan den larunbatean Bidasoa ibaia gurutzatzen ari zela migrante bat desagertu zela salatzeko bildu dira herritarrak —oraindik ez dute atzeman—.
Elkarretaratzean, Harrera Sareak Hendaia (Lapurdi) eta Irun (Gipuzkao) arteko kontrolak jo ditu erruduntzat, eta ziurtzat eman du migratzailearen heriotza: «Mugaren itxierak gazte baten migrazio prozesua Bidasoa ibaian amaitzera behartu du, berriro ere». Bestalde, Etorkinekin elkarteko Aintzane Lasartek azaldu du itxaropen izpi bat badutela: «Espero dugu bizirik ateratzea eta bere bidean segitu ahal izatea». Edonola ere, argitu du halakoak ez direla «istripuak»: «Muga ireki behar dugu».
Harrera Sarearen ustez, ez da «onargarria» gertaturikoa, ez bailitzateke halakorik pasatuko migratzaileek bertzelako bideetatik ibiltzeko aukera izanen balute: «Bide seguruek ez dituzte pertsonak desagerrarazten edo hiltzen; bai, aldiz, kontrol arrazistek». Oroitu dute iaz zazpi lagun hil zirela Euskal Herrian migrazio bideetan, Bidasoan itota eta trenak harrapatuta.
Ipar eta Hego Euskal Herriko erakundeei «beharrezkoa den korridore humanitarioa bermatzeko» eskatu die Harrera Sareak. Salatu dute, izan ere, Ipar Euskal Herriko sareetako kideak ari direla korridore humanitario horien «ardura» hartzen: «Eta azken hilabeteetan jazarpen poliziala jasan dute; antolakuntza eta egitura solidarioen aurkako kriminalizazioa gertatzen ari da». Datu bat ere eman dute: urtea hasi zenetik bi boluntario atxiki dituzte polizia etxean.
Ukrainako errefuxiatuei ere elkartasuna erakutsi die Harrera Sareak: «Babes beharrean dagoenei beharrezko erantzuna eman behar zaie». Bide horretan «harrera duin eta integral baten alde» erakundeek egindako lana «aitortu» dute: «Erakutsi digute borondatea egon dela egoera honi erantzun irmoa emateko».
Bilaketak, fruiturik ez
Gaur berriz ari dira Bidasoa ibaian desagerturiko migratzailearen bila. Hiru pertsona saiatu ziren herenegun arratsaldean ibaia gurutzatzen, baina horietako bik baino ez zuten lortu bertze aldera iristea: horiek eman zioten abisua Frantziako Poliziari. Erreskate zerbitzuak larunbatean 18:20 inguruan hasi ziren falta zen pertsonaren bila, Bidasoa ibaia Hendaia, Biriatu, Urruña (Lapurdi) eta Irun artean (Gipuzkoa) igarotzen den zatian, baina bilaketa lanek ez zuen fruiturik eman, eta eten egin zituzten. Atzo 8:00etan hasi ziren berriz, baina ez zuten aurkitu, eta gaur ere ez.
Eusko Jaurlaritzak ohartarazi du hotzak, uraren emariak eta marea biziek zaildu egiten dituztela erreskate lanak. Xabier Legarreta Asilo eta Migrazio zuzendariak iradoki du, halaber, balitekeela denbora gehiago behar izatea atzemateko: «2021eko azaroan, Bidasoa gurutzatzen saiatzen ari zen migrante baten azken heriotza gertatu zenean, haren gorpua ez zen agertu itota hil eta bederatzi egunetara arte».
Larunbatean Guardia Zibila, Ertzaintza, Irungo Udaltzaingoa, Ipar Euskal Herriko eta Nafarroako suhiltzaileak, eta Gurutze Gorria ari dira bilaketa lanetan, baita Frantziako segurtasun zerbitzuak ere.
Irungo Harrera Sareak ohartarazi du azken egunotan migratzaile ugari aritu direla ibaia gurutzatzen. «Ez dakigu zenbat, baina batzuk bai». Ezbeharra aurreikus zitekeela salatu dute.
Ez litzateke lehena
Ikusteko dago zer gertatuko den, baina Bidasoa ibaiko aurrekariak ez dira onak. Iazko abuztuan Abdulaye Koulibali izeneko gazte ginear bat hil zen ibaia gurutzatu nahian, eta azaroan Sohaibo Billa Boli Kostako jatorriko herritarra. Iaz guztira zazpi migrante hil ziren Euskal Herrian, migrazio bideetan.
Aurtengo urtarrilean, berriz, migrante batek femurra hautsi zuen Irungo trenbidean, Frantziako Poliziarengandik ihesean zela.
Jaurlaritza, bide seguru eske
Xabier Legarreta Eusko Jaurlaritzako Migrazio eta Asilo zuzendariak larunbat iluntzean gaztelera hutsean igorri zuen presazko ohar batean eskatu zuen «berma» daitezela migratzaileen bideak, «segurtasunez egin ahal izateko». Legarretaren arabera, «duela aspaldi» ari da Jaurlaritza giza korridoreak eskatzen, «bai Ukrainako inbasioan harrapatuta dauden pertsonentzat, baita Afrikatik Europara iritsi nahian urteak daramatzatenentzat ere». Jaurlaritzako zuzendariak gogoratu zuen ostiralean Santiago zubian izan zela Iñigo Urkullu lehendakaria, hain justu migrazio politiketan Euskal Elkargoarekin lankidetza indartzeko asmoz. |
2022-3-12 | https://www.berria.eus/albisteak/210728/oier-apezetxeak-ezin-hobeto-hasi-du-bere-ibilbide-profesionala.htm | Kirola | Oier Apezetxeak ezin hobeto hasi du bere ibilbide profesionala | Aldabek eta Apezetxeak 34-35 gainditu dituzte Loitegi eta Zaldua. Bestetik, Goikoetxea V.a eta Odei finalerdietara sailkatu dira. | Oier Apezetxeak ezin hobeto hasi du bere ibilbide profesionala. Aldabek eta Apezetxeak 34-35 gainditu dituzte Loitegi eta Zaldua. Bestetik, Goikoetxea V.a eta Odei finalerdietara sailkatu dira. | Oier Apezetxeak oso ongi hasi du bere ibilbide profesionala. Aldaberekin batera 34-35 irabazi zuen Loitegi eta Zaldua I.aren aurka Berria Erremonte Txapelketari dagokion partida. Garaipenarekin lau puntu lortu dituzte eta finalerdietarako sailkapenetik gertuago kokatzen dira. Finalerdietara Loitegi eta Zaldua sailkatu dira sei punturekin.
Bestetik, A multzoko lehen postuan sailkatu dira Goikoetxea V.a eta Odei, eta bigarren aldiz jarraian erraz gainditu dituzte aurkariak. Aurreko astean Urrutia II-Labaka utzi zituzten 16ean, oraingoan 14 tanto egin dituzte Susperregi eta Zubirik. Susperregik eta Zubirik, Urrutia II-Labakaren aurka jokatuko dute sailkapena ligaxkako azken partidan. Irabazlea finalaurrekoetara pasako da multzoko bigarren postuan eta galtzailea kanporatuta geratuko da. B multzoan Aldabe eta Apezetxea finalaurrekora sailkatuta egongo dira 23 tanto egiten badituzte Etxarri-Martirenaren aurka. Aldabe eta Apezetxea, 32 tanto edo gehiagorekin, taldeko lehenak izango lirateke.
Goikoetxea V.ak eta Odeik arazorik gabe irabazi zuten jaialdiko lehen partida. Susperregik, lesio bat gainditu ondoren, ezin izan zuen ezer egin Goikoetxearen eta Odeiren aurka. Odei izan zen partidako onena saketik egindako 9 tantorekin, sei piloteoan eta akatsik egin gabe.
Berria Erremonte Txapelketako bigarren partidan lau protagonistek partida bikaina jokatu zuten. Arratsaldeko eta txapelketako partidarik onena izan zen orain arte. Oier Apezetxea oso ondo aritu zen bere debutean. Ondo atera zuen eta seguru aritu zen. Gainera, piloteoan ere ondo eutsi zion Zalduari. Saketik zortzi tanto egin zituen eta piloteoan lau, bi hutsekin. Markagailua berdinduta zegoela, partida erabaki zen Loitegik bi paretetara egindako jokaldi bikain baten ondoren, Aldabek eraman zuen ezinezko pilota batekin. Aldabek 16 tanto egin zituen eta lau akats egin zituen. Loitegik 16 tanto eta hiru huts egin zituen. |
2022-3-12 | https://www.berria.eus/albisteak/210729/altuna-martija-nagusi-partida-ikusgarri-batean.htm | Kirola | Altuna-Martija nagusi, partida ikusgarri batean | 22-21 irabazi diete Irribarria-Rezustari, eta ondo bideratuta dute finalerako sailkapena. Lau pilotariek partida bikaina jokatuko dute. | Altuna-Martija nagusi, partida ikusgarri batean. 22-21 irabazi diete Irribarria-Rezustari, eta ondo bideratuta dute finalerako sailkapena. Lau pilotariek partida bikaina jokatuko dute. | Binakako txapelketa honetan hainbat partida ikusgarri jokatu dira Labriten, pilotazaleek ederki gozatu dituzten horietakoak. Bada, zerrendara gehitu behar da gaur Altuna III.a-Martijak Irribarria-Rezustaren aurka jokatutakoa. Kalitatea, tentsioa, bizitasuna, emozioa... Partida on baten osagai guztiak izan ditu Bi bikoteek merezi izan dute garaipena. Baina azkenean Altuna III.a-Martijarentzat izan da: 22-21. Horrenbestez, ondo bideratuta dute finalerako sailkapena. Gaur Elezkano III.a-Zabaletak irabaziz gero, bertan izango dira. 21 tanto eginda, Irribarria-Rezustak ere aukera asko dituzten horretarako, hurrengo asteburuan irabaziz gero.
Bizi joan dira lehen tantoak, aparteko gogortasunik gabe. Ikusgarri ekin dio lehiari Altuna III.ak, eta horri esker 6-1 aurreratu dira hura eta Martija. Estu ziren Irribarria-Rezusta. Jokoa lasaitu, eta partidaren ekimena hartzeko beharra zuten. Hurrengo tantoak gehiago landu zituzten, eta Altuna III.a defentsan eta atzeragotik aritzera behartu dute. Hala, 6-4 gerturatu dira. Bazirudien partidaren norabidea aldatzeko moduan zirela urdinak. Baina sakean falta egin zuen Irribarriak. Pilotak ez zuen laugarren koadroko arrastoa pasatu, eta berriro ere beste hiru tanto egin zituzten gorriek, Altuna III.aren erremate bikainei esker.
Baina ez dute partida haustea lortu, eta Irribarria-Rezusta tanto batera jarri dira: 9-8. Luzea eta gogorra izan da haien zortzigarrena. Irribarriak ez zuen tantoa nahastu nahi, eta berehala saiatu da erabakitzen, atzetik aurrera sartuta pilotari indarra eta bizitasuna emanda. Lan erdietan hiru tantoren aldea zuten Altuna III.a-Martijak: 11-8. Partida gogortzen eta luzatzen joan da, tentsioa handitzen. Hori komeni zitzaien Irribarria-Rezustari, ahalmen fisiko eta jo handiagoa baitute.
Aurrean bai Irribarriak, baita Altuna III.ak ere tanto ederrak egin dituzte. Biak, gainera, ondo aritu dira defentsan jardun behar izan dutenean. Atzean ere ondo eutsi diote Martijak eta Rezustak, lan nekeza eta isila eginez.14-11koarekin partida zati erabakigarrian sartu zen. Ikusteko zegoen zein bikotek eusten zion ondoen erritmoari. 6-1koaren ostean, partidaren alde handiena lortu dute Altuna III.a-Martijak: 16-12. Erabakigarria izan da tanto horietan gorriek atera duten pilota, sake-errematea oinarri zuen jokoa egitea ahalbidetu baitio Altuna III.ari. Baina beste behin ez zuten zuloa egitea lortu. Irribarria eta Rezusta ez zeuden amore emateko prest. Ederra izan zen Irribarriak pilotari boleaz jota, zabalera egindako tantoa. Gainera, Altuna III.a ez zen hainbeste agertzen ari. Irribarriak atzeragotik jotzera behartu du Amezketakoa, eta hor min gutxiago egin du. Bazirudien plana ondo ateratzen ari zitzaiela urdinei.
Emozioa azken txanpan Pilotazaleak gozatzen ari ziren. Ez hainbeste pilotariak, gorputzari tratu handia eman baitiote. Azken tanto horietan Martijari ikusi zitzaion estuen fisikoki. Rezusta, berriz, fresko zegoen. Aurrelariek berean jarraitzen zuten, tanto ikusgarriak eginez. 21-21ekoarekin dena airean zegoen. Baina azkenean, garaipena Altuna III.a-Martijarentzat izan zen. Amaieran oso pozik zen Altuna III.a. «Hauei irabaztea ez da erraza, eta oso gustura gaude. Garaipen handia izan da. Partida apurtzeko aukera izan dugunean, nik ez dut aurreko norgehiagoketan bezainbeste asmatu, eta gero tanto bakoitza egiteko asko sufritu dugu». Pena handia» zuen Rezustak. «Gertu izan dugu une askotan aurretik jartzea, baina ez dugu lortu. Pena izan da. Beharbada, hasiera horren ona egin ez izana ordaindu dugu. Baina tanto asko egin ditugu, eta datorren asteburuan gauzak ondo eginez gero, ziurrenik finalean izango gara». |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210765/angel-berrueta-eta-kontxi-sanchiz-hil-zituztenetik-hemezortzi-urte-bete-dira.htm | Politika | Angel Berrueta eta Kontxi Sanchiz hil zituztenetik hemezortzi urte bete dira | Martxoaren 11ko Madrilgo atentatutik bi egunera, Espainiako polizia batek eta haren semeak Berrueta hil zuten, tiroz eta labankadaz, Iruñeko Donibane auzoko Martin Azpilikueta kaleko okindegian. Gaur Kontxi Sanchizen heriotzaren urteurrena da. | Angel Berrueta eta Kontxi Sanchiz hil zituztenetik hemezortzi urte bete dira. Martxoaren 11ko Madrilgo atentatutik bi egunera, Espainiako polizia batek eta haren semeak Berrueta hil zuten, tiroz eta labankadaz, Iruñeko Donibane auzoko Martin Azpilikueta kaleko okindegian. Gaur Kontxi Sanchizen heriotzaren urteurrena da. | Iruñeko Donibane auzoko Martin Azpilikueta kaleko okindegian sartu zen Maria Pilar Rubio, eta, Jose Maria Aznarren ahotik ateratako leporatzeek gaiztotutako giro betean, gobernuarekin bat egiteko afixa bat jarri nahi izan zuen bertan andreak: «ETA ez» zioen. Angel Berruetak, okindegiko langileak, ez zuen nahi hori egiterik, eta eztabaidan hasi ziren biak. Suturik, Rubio handik atera zen, eta senarrarekin eta semearekin itzuli zen handik gutxira. Valeriano de la Peña Espainiako Poliziako kidea eta Miguel de la Peña 19 urteko gaztea ziren, zehazki. Handik gutxira jaitsi ziren okindegira. Tiro egin zion aitak Berruetari, eta labankadaz eraso egin semeak. Orduantxe hil zen Berrueta.
Hemezortzi urte bete dira igandean hilketa hartatik. 2004ko martxoaren 11n Madrilen izandako atentatuen albo ondorio lazgarrietako bat izan zen; ez, ordea, bakarra. Berruetaren hilketak sumina sortu zuen euskal gizartean, eta askotariko protestak antolatu ziren ziztuan. Horietan Polizia gogor oldartzen zitzaien manifestariei. Hernanin, gaur hemezortzi urte, Ertzaintzak oso bortitz egin zuen herritarren kontra. Han zen Kontxi Sanchiz, eta hantxe hil: babes bila, atari batean sartu zen Sanchiz, eta bihotzekoak jota hil zen.
Martxoaren 11ko Madrilgo atentatuak Espainiako Gorteetarako hauteskundeen atarian gertatu ziren, martxoaren 14rako baitziren deituak bozak. Bada, PPk erabaki zuen ETAri egoztea atentatua, nahiz eta, ordurako, aski zantzu ziren ondorioztatzeko Al-Qaeda zegoela atentatuaren atzean; kanpaina politikoaren parte izan zen arrazoibide hura, garaipena segurtatzeko ahalegina, finean. Leporatze horrek franko gaiztotu zuen giroa, Euskal Herrian are nabarmenago, eta ilunak izan ziren ondoko egunak, muturreraino, Berruetaren eta Sanchizen hilketek erakusten duten moduan.
Biktimak oroitzeko
Ostiralean, ohiturari eutsi zion Nafarroako Gobernuak: biktimak gogora ekartzeko ekitaldia egin zuten gobernuko ordezkariek Iruñean. Berriki Konstituzio plaza deiturikoan bildu ziren gobernuko ordezkariak, Nafarroako Parlamentukoak eta baita segurtasun indarretako zenbait ere, hala nola Guardia Zibila, Foruzaingoa, Espainiako Polizia eta Espainiako armada. Lore eskaintza egin zuten, baita minutu bateko isilaldia ere. |
2022-3-13 | https://www.berria.eus/albisteak/210766/15000-lagun-bildu-dira-preso-politiko-korsikarren-egoera-salatzeko-manifestazioan.htm | Mundua | 15.000 lagun bildu dira preso politiko korsikarren egoera salatzeko manifestazioan | Bastian egin dute manifestazioa, «Frantziako Estatua hiltzailea» lelopean. Yvan Colonna preso korsikarrari sostengua erakutsi diote; erietxean da oraino, koman. Istiluak izan dira manifestazioaren ostean. | 15.000 lagun bildu dira preso politiko korsikarren egoera salatzeko manifestazioan. Bastian egin dute manifestazioa, «Frantziako Estatua hiltzailea» lelopean. Yvan Colonna preso korsikarrari sostengua erakutsi diote; erietxean da oraino, koman. Istiluak izan dira manifestazioaren ostean. | Bastian (Korsika) zuten ordua gaur korsikarrek. Manifestazioa egin dute, Yvan Colonna preso politikoari sostengua adierazi eta Frantziako Estatuaren politika salatzeko. Alderdi autonomistek, independentistek eta ikasle mugimenduek bat egin dute deialdiarekin —gazteak izan dira azken egunetako protesten lehen lerroan—, eta jende andana bildu da. Bastiako Auzitegitik prefeturara ibili dira, eta istiluak izan dira manifestazioa amaitutakoan. Frantziako zergen egiturari su eman diote.
Paul Felix Benedetti Core In Fronteko ordezkariaren arabera, 15.000 lagun bildu dira gaurko mobilizazioan, eta korsikarrak zoriondu ditu. Frantziako Estatuarekin negoziazioa fite hasteko beharra azpimarratu du. «Aterabide politikoa da behar duguna. Etengabeko errepresioak ez du ezer ekarriko. Indar harreman politikoaren logikan gara, eta Frantziako Estatuari dagokio horren neurria hartzea, beranduegi izan aitzin». Frantziako Barne ministro Gerald Darmaninen adierazpenen zain daude eragile politiko korsikarrak; izan ere, negoziazioak egiteko hura hautatu du Frantziako Gobernuak. Denboraz larri daude, ordea: Frantziako lehendakaritzarako hauteskundeen ondorioz adierazpen publikoak egiteko epea laster bukatuko baitzaio Darmanini.
Mobilizazioaren aitzinean egon dira gazteak, tartean Ghjuventu Indipendentista antolakundekoak. Marc Antoine Federicci bozeramailearen ustez azken egunetako mobilizazioak «esperantza iturri» dira. «Frantziako Estatuak argiki ulertu behar du ez dugula gibel eginen. Presoak hurbiltzea eta libratzea nahi dugu».
Colonnaren sostenguz etorri da manifestaziora Françoise —ez du abizenik eman nahi izan—. «Injustizia ikaragarria da. Ez dakit nora goazen, ez baita justiziarik. Justizia egongo balitz, etxean lirateke presoak. Eta Frantziako Estatuak DPS estatusa kentzeko hartu duen erabakiak egoera okertu baizik ez du egin; trufa da». Harekin bat egin du Alain Perquis korsikarrak, Alain Ferrandi preso politikoaren senideak. «Promesak baizik ez ditugu entzuten, baina guk ekintzak behar ditugu: presoak askatzea galdetzen dugu».
Mobilizazioen hasiera
Iragan astean 10.000 lagun bildu ziren Corten (Korsika), eta istiluak gertatu ziren orduan ere. Asteon, mobilizazioek segitu dute hainbat herritan, eta hiru kide atxilotu zituen Frantziako Poliziak herenegun, protestetan parte hartzea egotzita.
Iragan asteko manifestazioaren ondotik, asanblean bildu ziren eragileak eta hiru ildo nagusi finkatu dituzte mobilizazioaren segidarentzat. Batetik, Colonnarentzat «egia eta justizia» eskatu dituzte. Izan ere, Arlesko (Okzitania) presondegiko beste preso batek jipoitu zuen preso korsikarra martxoaren 2an, eta geroztik ospitalean dago, koman. Bestalde, eragile korsikarrek «abertzaleentzako askatasuna» eskatu diote Frantziako Estatuari, eta «Korsikako populuaren ezagupena».
Aste honetan, Jean Castex Frantziako lehen ministroak DPS bereziki zainduriko presoen estatusa kendu zion Colonnari: haren «osasun egoera larrian» eta Arlesko kartzelaren azken txostenean oinarritzen da erabakia. Haserrea eragin zuen erabakiak, eta eragile anitzek Frantziako Gobernuaren «trufa» salatu zuten. Giroa baretzeko asmoz, Jean Castex Frantziako lehen ministroak erabaki zuen Pierre Alessandriri eta Alain Ferrandiri ere DPS estatusa kentzea. |
2022-3-13 | https://www.berria.eus/albisteak/210767/gizon-bat-atxilotu-dute-lemoan-eta-beste-bat-bilbon-bakoitzak-emakume-bati-erasotzeagatik.htm | Gizartea | Gizon bat atxilotu dute Lemoan eta beste bat Bilbon, bakoitzak emakume bati erasotzeagatik | Lemoako erasoa «aisialdi gune» batean izan da, 06:00ak aldera. Bilbokoa, berriz, etxebizitza batean. | Gizon bat atxilotu dute Lemoan eta beste bat Bilbon, bakoitzak emakume bati erasotzeagatik. Lemoako erasoa «aisialdi gune» batean izan da, 06:00ak aldera. Bilbokoa, berriz, etxebizitza batean. | Eraso matxistek ez dute etenik. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, azken orduetan bi gizon atxilotu dituzte Bizkaian, eraso bana egiteagatik.
Lemoan (Bizkaia), Ertzaintzak 25 urteko gizon bat atxilotu du gaur goizaldean, emakume bati eraso egiteagatik. Poliziak 06:00ak aldera jaso du gertatutakoa salatzeko deia, eta patruila batek identifikatu eta atxilotu du erasotzailea. Jaurlaritzaren arabera, «aisialdi gune» batean izan da erasoa. Atxilotua Durangoko (Bizkaia) komisariara eraman dute.
Bilbon, berriz, gaur eguerdian atxilotu dute hogei urteko gizon bat. Biktimak larunbat goizean jarri zuen haren aurkako salaketa, eta gaur topatu du Ertzaintzak. Ostiral gauean eraso zion neskari, Bilboko etxebizitza batean. Hura Bilboko polizia etxean dago. Bi atxilotuak datozen orduetan jarriko dituzte epaileen eskuetan. |
2022-3-13 | https://www.berria.eus/albisteak/210768/azken-jardunaldian-erabakiko-dira-bi-finalistak.htm | Kirola | Azken jardunaldian erabakiko dira bi finalistak | Lasok eta Imazek mendean hartu dituzte Elezkano eta Zabaleta (18-22), eta finala jokatzeko aukerak dituzte oraindik bikote guztiek. | Azken jardunaldian erabakiko dira bi finalistak. Lasok eta Imazek mendean hartu dituzte Elezkano eta Zabaleta (18-22), eta finala jokatzeko aukerak dituzte oraindik bikote guztiek. | Azken jardunaldian erabakiko da zein bi bikotek jokatuko duten Binakako Txapelketako finala. Gaur erabaki zitekeen bat: Elezkano II.ak eta Zabaletak irabazi izan balute, matematikoki finalean izango ziren Altuna III.a eta Martija —atzo mendean hartu zituzten Irribarria eta Rezusta (22-21)—. Baldintza hori, ordea, ez da bete. Eibarren, Astelena pilotalekuan, hasieratik amaieraraino izan dira hobeak Laso eta Imaz (18-22).
Bi finalistak, beraz, azken jardunaldian erabakiko dira. Altuna III.a-Martijak Laso-Imazen aurka jokatuko dute, eta Irribarria-Rezustak Elezkano II.a-Zabaletaren kontra. Iruñean eta Eibarren jokatuko dituzte azken jardunaldiko neurketak, datorren larunbatean eta igandean.
Bikote guztiek dituzte finalera heltzeko aukerak. Asko dira eszenatoki posibleak. Errazen, noski, Altunak eta Martijak dute: nahikoa dute euren partida irabaztearekin. Emaitza horren zain egongo dira Elezkano eta Zabaleta; hori hala gertatuko balitz, Irribarria-Rezustari irabazita aukerak izango baitituzte, tantoen aldearen arabera.
Laso-Imazek orain arteko bikoterik indartsuena izango dute parean, eta, irabaziko balute ere, ez lukete txartela ziurtatuko; Irribarria-Rezustak galtzea komeniko litzaieke. Bestela, tantoen aldearen arabera erabakiko lirateke finalistak kasu horretan ere. Ez dute lan makala izango apustuzaleek.
Nahasmenaren errudunak
Kontuak askoz ere sinpleagoak izango ziren gaur, Eibarren, Laso-Imazek irabazi ez bazuten. Bikote hori, ordea, ez da erraz amore ematen dutenetakoa, eta beste behin erakutsi dute gaur.
Parekatuta hasi da partida (4-4), baina azkar hartu dute lehen errenta urdinek (4-9), gorrien akats batzuk tarteko. Zabaleta ez da txapelketako garairik onenean heldu finalerdietako ligaxkara. Lehen atsedenaldi luzearen aurretik, ordea, egin ditu pare bat tanto on, eta txukundu dute markagailua (9-12).
Horren ostean, ordea, segurtasun handiagoa erakutsi du Imazek, eta Lasok ere asmatu du (13-20). Estutu dute gorriek, baina zaila zuten ordurako. Bi pareta ikusgarri batekin amaitu du Lasok neurketa (18-22). Ea zer gertatzen den datorren astean. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210769/errusiak-lviveko-instalazio-militar-bati-eraso-dio.htm | Mundua | Errusiak Lviveko instalazio militar bati eraso dio | Ukrainako Gobernuaren arabera, 35 pertsona hil dituzte eta 134 zauritu, denak militarrak. Moskuren arabera, berriz, 180 mertzenario atzerritar hil dituzte erasoan. Poloniako mugatik 25 kilometrora dago Lviv. | Errusiak Lviveko instalazio militar bati eraso dio. Ukrainako Gobernuaren arabera, 35 pertsona hil dituzte eta 134 zauritu, denak militarrak. Moskuren arabera, berriz, 180 mertzenario atzerritar hil dituzte erasoan. Poloniako mugatik 25 kilometrora dago Lviv. | Errusiaren erasoa Europako Batasunetik gero eta gertuagoa dago. Moskuk gidatutako tropek gaur egin dute lehen erasoa Ukraina mendebaldean, zehazki, Lviveko instalazio militar batean, Poloniako mugatik 25 kilometrora. Kieven arabera, 30 suziri jaurti dituzte errusiarrek, eta 35 pertsona hil eta 134 zauritu dituzte. Ukrainako Defentsa ministroak, gainera, gehitu du irakasle militar atzerritarrak zeudela han.
Errusiako Atzerri ministerioaren arabera, ordea, atzerriko 180 mertzenario hil dituzte erasoan, baita atzerriko arma asko suntsitu ere. Abisua ere eman du: helburu horien aurkako bonbardaketak egiten jarraituko dute.
Suziriak Lviveko instalazio militarra jo dute (Ukrainako handienetako bat), baina ez dira hirira iritsi. Gerra hasi zenetik leku gakoa da hura: herrialde askok hara lekualdatu zituzten euren enbaxadak, eta, Poloniatik horren gertu egonda, logistika zentro erraldoi gisa ere funtzionatzen du gaur egun.
Eraso horren bidez, erasoak gogortu ditu Moskuk, eta litekeena da Europako Batasunari eta NATOri mezu bat helarazi nahi izatea: NATOko aliatuak armak Ukrainara bidaltzen ari dira oraindik ere, eta Errusiak esan du Mendebaldearen arma konboi horiek jomugan izango dituela. Sergei Riabkov Errusiako Atzerri ministrordeak atzo adierazi zuenez, Ukrainari armak ematea «ez da soilik mugimendu arriskutsu bat», konboi horiek «helburu zilegiak ere bilakatu» ditu: «Errusiak [Ameriketako] Estatu Batuei ohartarazi die Ukrainara armak bidaltzearen ondorioez».
Mendebaldea
Inbasioaren hasiera-hasieratik, Mendebaldeko aliatuek uko egin diote Ukrainan sartzeari, baina lehen egunetik armak bidali dizkiete hango soldaduei; azken sorta atzo bertan onartu zuen Joe Biden AEBetako presidenteak, beste 200 milioi euro Ukrainaren defentsarako bideratzeko agindu baitzuen.
Europako Batasunak ere zeregin horretan jarraitzen du, eta joan diren ostegunean eta ostiralean Versaillesen (Frantzia) egindako ezohiko goi bileran jakinarazi zuen 70.000 milioi euroan handitu nahi duela bere gastu militarra.
Hori bai, Errusiako Atzerri ministrordeak aipaturiko gaiaz, Josep Borrell EBren diplomaziaburuak atzo El Pais egunkariari azaldu zion «armak bidaltzen» jarraituko dutela, baita «Errusiaren kontrako zigor ekonomikoak» agintzen ere.
Horrek, ordea, ez dirudi Vladimir Putin Errusiako presidentearen jarrera aldatzea eragingo duenik. Eliseoaren arabera, Emmanuel Macron Frantziako estatuburua eta Olaf Scholz Alemaniako kantzilerra harekin mintzatu ziren atzo, eta Errusiako agintariak ez zien gerra gelditzeko asmorik helarazi.
Errusiako armadak ez du aurrerapauso nabarmenik eman azken astean —oraindik ez du hiri handirik hartu—, eta badirudi erasoaldiaren fase berri baterako prestatzen aritu dela. Ukraina hegoaldean, Transnistria eta Donbass elkartzea du helburu, tarteko hiriak lotuta; Kieven, berriz, orain arteko lorpenak egonkortzen saiatu da, batez ere hiriburuaren ipar-ekialdean. Erresuma Batuko Defentsa Ministerioaren arabera, Kievetik 25 bat kilometrora zeuden atzo.
Ekialdean, berriz, Luhansk oblasteko gobernadore Serhi Haidaik azaldu zuen eremuaren gehiengoa —«%70»— Errusiako armadaren kontrolpean dagoela, eta ez dela korridore humanitariorik egongo.
579 zibil hil dituzte
Ukrainan 579 zibil hil eta mila inguru zauritu dituzte asteotan, NBE Nazio Batuen Erakundeak eguneraturiko datuen arabera: «Biktima zibil gehienak lehertzen diren armengatik izan dira. Kasurako, artilleria, suziriak eta aireko erasoak».
Hori bai, orain arte egin duen modura, NBEk zehaztu zuen egiazko kopurua handiagoa dela, «zaila» baita gatazka guneetan informazio hori egiaztatzea.
Ukrainako armadaren kasuan, Volodimir Zelenski herrialdeko presidenteak atzo adierazi zuen 1.300 soldadu hil direla iragan otsailaren 24az geroztik —lehen aldiz eman zuen hildakoen kopuruaren berri—. «Gerra honek, gerra zail honek, egiazki elkartu du gure herrialdea. Galdetzen didate nolakoa den egoera frontean... Frontearen linea edonon dago», esan zien Ukrainako presidenteak kazetariei.
Zelenskik hiriburuaren egoeraz mintzatzeko ere baliatu zuen atzoko agerraldia, eta horretan ohartarazpen bat egin zion Errusiako armadari: «Errusiarrek Kieven sartzea lortuko dute soilik denok suntsitzen bagaituzte».
Ukrainako presidenteak su eten bat nahi du, baina beste aldeak ezezkoarekin erantzun dio. Hori bai, Zelenskik azaldu zuen aldaketa bat izan dela Moskuren jarreran: «Negoziazioetan gauzez hitz egiten hasi da, eta ez soilik ultimatumez». Putinek esana du meniarako baldintzak direla Ukrainaren neutraltasuna, Donbassko herri errepubliken independentzia aitortzea eta Krimea Errusiaren parte dela onartzea. |
2022-3-13 | https://www.berria.eus/albisteak/210770/zubimendiren-burukada-batek-erabaki-du-derbia.htm | Kirola | Zubimendiren burukada batek erabaki du derbia | Garaipenari esker, Europako lehian jarraitzen du Realak. Alaves, berriz, jaitsiera postuetan dago. Partidaren aurretik bi lagun atxilotu ditu Ertzaintzak. | Zubimendiren burukada batek erabaki du derbia. Garaipenari esker, Europako lehian jarraitzen du Realak. Alaves, berriz, jaitsiera postuetan dago. Partidaren aurretik bi lagun atxilotu ditu Ertzaintzak. | Martin Zubimendik Realaren lehen taldearekin sartu duen lehen gola erabakigarria izan da. Txuri-urdinek 1-0 irabazi dute gaur, etxean, Alavesen aurka jokatu duten derbian. Bi taldeek une txarrak pasatu dituzte azken asteetan, eta nabarmena zen jokoan zeuden puntuen garrantzia. Borrokatu du Alavesek, aukerak izan ditu, baina ezin izan du Remiroren atea zulatu.
Lehen zatian, Reala izan da gola gertuen izan duen taldea, baina ez du aukera garbiegirik ere sortu. Motela izan da jokoa. Bigarren zatia, ordea, bestelakoa izan da. Aukerarik garbienak Realak izan ditu orduan ere. Sorlothen burukada bat ia sartu da, baina azkenean geldikako jokaldi batean iritsi zaie saria etxekoei: Oiartzabalek baloi bikaina jarri du arearen bihotzean, eta Zubimendik bidali du sareetara. Golak aldatu du partida, eta estutzen hasi da Alaves. Bi aukera bikain izan dituzte bisitariek, baina biei zoragarri erantzun die Remirok.
Puntuak, beraz, etxean geratu dira. Reala, 47 punturekin, Europan sartzeko lehian dago oraindik, eta mailari eustekoan Alavesek. Hiru puntura du salbazioa.
Norgehiagokaren aurretik, istiluak izan dira Anoeta kanpoaldean; Ertzaintzaren arabera, gazte batzuek gauzak bota dizkiete euren furgonetei. Bi lagun atxilotu ditu.
Reala: Remiro; Gorosabel (Zaldua, 74'), Le Normand, Pacheco, Rico; Illarra (Zubimendi, 45'), Merino, Rafael (Zubeldia, 83'); Portu, Januzaj (Oiartzabal, 63') eta Isak (Sorloth, 62').
Alaves: Pacheco; Tenaglia, Laguardia, Lejeune, Duarte; Pina (Escalante, 62'), Moya (De La Fuente, 83'), Rioja (Vallejo, 83'), Edgar (Jason, 73'), Pere Pons (73', Loum) eta Joselu. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210771/ertzaintzak-bertatik-bertara-tiro-egin-du-realaren-eta-alavesen-arteko-partidaren-atarian.htm | Politika | Ertzaintzak bertatik bertara tiro egin du Realaren eta Alavesen arteko partidaren atarian | 23 urteko gazte bat eta 24 urteko beste bat atxilotu zituzten istiluetan. Sareetan hainbat erabiltzailek gaitzetsi dute Ertzaintzaren jokabidea, eta EH Bilduk gertatutakoari buruz galdetuko dio Jaurlaritzari. | Ertzaintzak bertatik bertara tiro egin du Realaren eta Alavesen arteko partidaren atarian. 23 urteko gazte bat eta 24 urteko beste bat atxilotu zituzten istiluetan. Sareetan hainbat erabiltzailek gaitzetsi dute Ertzaintzaren jokabidea, eta EH Bilduk gertatutakoari buruz galdetuko dio Jaurlaritzari. | Realaren eta Alavesen arteko partidaren aurretik istiluak izan ziren atzo arratsaldean Anoeta kanpoaldean. Arratsaldeko seiak aldera hasi ziren, Amara Berri auzoan. Eusko Jaurlaritzaren arabera, zenbaitek bengalak, botilak eta harriak bota zizkieten Ertzaintzaren furgonetei.
Ertzaintzak bi lagun atxilotu zituen istiluetan «zuzenean parte hartzeagatik», eta Donostiako ertzain etxera eraman zituen. Batak 23 urte ditu, eta besteak, 24.
Poliziak atzo arratsaldean bidali zuen oharraren arabera, «istiluak sortu zituztenek agenteak behartu zituzten soinu salba bat edo beste egitera». Sare sozialetan zabalduriko bideoetan ikusten denez, ordea, ertzainek tiro ere egin zieten gazteei gertutik, foam balekin, eta gutxienez horietako bat bete-betean jo zuten.
Sareetako erabiltzaile askok gaitzetsi dute Ertzaintzaren jokabidea. Salatu dute Ertzaintzak «parean zuen edozein» jo zuela, eta Armeria plazan sartu zenean dozenaka haur eta familia zeudela han. Iñigo Cabacasen kasua ere izan dute gogoan.
Baina zein izan zen istiluen jatorria? Atzo jardunaldi bateratu bat antolatu zuten Bultzada Txuri Urdina eta Iraultza 1921ek —bata Realeko animazio talde bat da, eta bestea Alavesekoa—. Armeria plazan elkartu ziren eguerditik, eta han bazkaldu zuten. Hori zela-eta bildu ziren han Ertzaintzako istiluen aurkako unitateak. Animazio taldeek ez dute adierazpen ofizialik egin, baina sareetan batek baino gehiagok salatu du erabat neurrigabea zela Amara Berrin zegoen ertzain kopurua; are eta gehiago, jakinda senidetutako bi afizio direla Realarena eta Alavesena.
EH Bilduk jakinarazi du atzo gertatutakoari buruz galdetu diola Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuari. Julen Arzuaga legebiltzarkideak idatzi du Twitterren: «Inolako arrisku egoerarik ez, Ertzaintzarentzat ez beste inorentzat; guztiz proportzio gabea eta letala izan daitekeen materiala erabiltzea ez da bidezkoa. Galdetu diogu Josu Erkorekari eraso zentzugabe honengatik. Beste eredu polizial bat beharrezkoa da!».
Ikusi gehiago: Zubimendiren burukada batek erabaki du derbia |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210772/motorzale-bat-hil-da-santurtzin-errepidetik-aterata.htm | Gizartea | Motorzale bat hil da Santurtzin, errepidetik aterata | Urtea hasi zenetik, gutxienez lau motorzale hil dira Hegoaldeko errepideetan. | Motorzale bat hil da Santurtzin, errepidetik aterata. Urtea hasi zenetik, gutxienez lau motorzale hil dira Hegoaldeko errepideetan. | Bart gertatu da istripua, Santurtzin (Bizkaia), 23:45 aldera, portutik gertu. Motorzale bat N-644 errepidetik atera da, eta bertan hil da. Larrialdi zerbitzuek ezin izan dute ezer egin haren bizitza salbatzeko, nahiz eta istripua izandako lekuan bertan berpizten saiatu diren. Errepidea itxita egon da ia hiru orduz, baina goizalderako zabaldu dute berriz.
Urtea hasi zenetik, gutxienez lau motorzale hil dira Hegoaldeko errepideetan. Horietako hiru Gipuzkoako errepideetan hil dira. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210773/frantziako-barne-ministroa-korsikara-joango-da-etzi-istiluak-baretu-nahian.htm | Mundua | Frantziako Barne ministroa Korsikara joango da etzi, istiluak baretu nahian | Atzoko istiluetan 67 lagun zauritu dira, prefeturaren azken kontaketaren arabera. | Frantziako Barne ministroa Korsikara joango da etzi, istiluak baretu nahian. Atzoko istiluetan 67 lagun zauritu dira, prefeturaren azken kontaketaren arabera. | Frantziako Barne ministro Gerald Darmanin Korsikara joango da asteazkenean, uharteko hautetsiekin «elkarrizketa ziklo bat irekitzeko». Atzoko istiluetako indarkeria gaitzetsi du. 67 lagun zauritu dira, prefeturaren azken kontaketaren arabera. Darmaninek «fermuki» gaitzetsi du «manifestarien indarkeria», eta «sostengu osoa» helarazi dio Frantziako Poliziari.
Frantziako Poliziaren errepresioa handia izan zen atzo. Dirudienez, Frantziako Polizia muniziorik gabe gelditu zen, eta horregatik bukatu ziren istiluak. Protestan parte hartu zuen lagun bat atxilotu zuten.
Atzoko manifestazioaren arrastoekin esnatu dira Bastiako hormak. Gora indarkeria politikoa mezua irakur daiteke, besteak beste. Eta mobilizazioak aitzina segitzen du: Bastiako Giocante de Casabianca lizeoa blokeatua izan da goizetik. Dozenaka ikasle bildu dira atarian, eta preso politiko korsikarrak «berehala» askatzeko eskatu dute.
Atzo 15.000 lagun bildu ziren Bastian preso korsikarren egoera salatzeko manifestazioan.
Yvan Colonna preso politikoari sostengua adierazi nahi izan zioten, eta Frantziako Estatuaren politika salatu. Koman dago oraindik ere presoa, jihadista batek espetxean eraso egin zionetik. Alderdi autonomistek, independentistek eta ikasle mugimenduek bat egin zuten atzoko deialdiarekin —gazteak izan dira azken egunetako protesten lehen lerroan—, eta jende andana bildu zen. Bastiako Auzitegitik prefeturara ibili ziren; istiluak izan ziren manifestazioa amaitutakoan, eta Frantziako Zergen egiturari su eman zioten. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210774/deia-ez-da-iritsi-kioskoetara.htm | Bizigiro | 'Deia' ez da iritsi kioskoetara | Grebaren ondorioz, Deia ez da irakurleen eskuetara iritsi. Egunkaria inprimatzen den inprenta itxi nahi dutelako ekin diete lanuzteei. Gaur Bilbon bildu dira, Langileak greba mugagabean, kaleratzeei ez lelopean. | 'Deia' ez da iritsi kioskoetara. Grebaren ondorioz, Deia ez da irakurleen eskuetara iritsi. Egunkaria inprimatzen den inprenta itxi nahi dutelako ekin diete lanuzteei. Gaur Bilbon bildu dira, Langileak greba mugagabean, kaleratzeei ez lelopean. | Grebaren lehen ondorioa iritsi da: gaur Deia ez da iritsi ez kioskoetara, ez irakurleen eskuetara. Hala adierazi dute egunkariaren beraren Twitter kontuan: «Gaurkoan egunkaria kioskoetara iristarazteko izandako ezintasunaren aurrean, egin klik esteka honetan, DEIAren argitalpena ikusi ahal izateko».
Jakina zen gertatu zitekeela; izan ere, duela zenbait aste Iparragirre S.A. enpresaren zuzendaritzako kideek Boroako inprenta (Zornotza, Bizkaia) «berehalakoan» itxiko zutela iragarri zien bertako langileei, eta, horrenbestez, 26 langile kaleratuko zituztela. Bertan inprimatzen dute Deia, eta, egoera hori ikusita, grebara deitu zuen hedabideko langile batzordeak.
Mobilizazioak aste osoan
Lanuzteek irauten duten bitartean, langileek mobilizazioak egingo dituzte aste osoan. «Mobilizazioak eta ekintza sindikala dira bide bakarra langileen kaleratzea galarazteko», adierazi du langile batzordeak. Asteburuan hainbat mobilizazio egin dituzte, eta gaur Bilbon bildu dira, Langileak greba mugagabean, kaleratzeei ez lelopean. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210775/uribismoa-hondoratu-egin-da-eta-ezkerra-hazi-parlamentuan.htm | Mundua | Uribismoa hondoratu egin da, eta ezkerra hazi parlamentuan | Ezkerrak 25 aulki lortu ditu Kongresuan, baina eskuin zatituak gehiengoari eutsiko dio | Uribismoa hondoratu egin da, eta ezkerra hazi parlamentuan. Ezkerrak 25 aulki lortu ditu Kongresuan, baina eskuin zatituak gehiengoari eutsiko dio | Kolonbiako ezkerra Itun Historikoa blokean aurkeztu zen atzoko hauteskundeetara, eta badirudi herritarrek saria eman diotela batasunari. Izan ere, ezkerrak hamazazpi aulki lortu ditu Senatuan eta 25 Kongresuan.
Edonola ere, eskuina nagusi izango da berriro Kongresuan, zazpi alderditan zatikatuta bada ere. Beraz, Itun Historikoak hitz egin beharko du Aliantza Berdearen eta Itxaropen Zentroa koalizioekin, eskuinaren indarrari aurre egin nahi badio.
Uribismoak kolpe latza hartu du. Hemeretzi senatari zituen Zentro Demokratikoak, eta lehen indarra zen. Baina, atzoko bozen ostean, bosgarren indarra bihurtu da. Duela lau urte baino 700.000 boto gutxiago jaso ditu alderdiak: 1,8 milioi boto jaso zituen orduan.
Kongresuan ere hamazazpi aulki galdu ditu, eta hamabost ordezkarirekin geratuko da Ivan Duque presidentearen alderdia.
Eskuineko Aldaketa Erradikala alderdiak ere boto asko galdu ditu.
Ezkerraren hazkundea
Mahaien %96,03ko botoak zenbatuta, Itun Historikoaren Senaturako zerrendak 2.246.024 boto jaso ditu (aurreko bozetan 1,2 milioi), eta Kongresukoak 2.475.953 (duela lau urteko bozetan, 815.381).
Horrez gain, lehen aldiz, gatazkaren hamasei biktima sartu egingo dira ordezkarien ganberan, horretarako gordetako aulkiez baliatuta.
Edonola ere, bada ika-mika horren inguruan, aulkietako bat Jorge Tovarrek hartuko duelako. Rodrigo Tovar Pupo Jorge 40 ezizeneko paramilitar ohiaren semea da, baina biktimatzat hartu dute, gerrillak haren osaba hil zuelako 2009. urtean.
Alderdi politiko gehienak hiru koaliziotan elkartu dira bozetarako. Batetik, ezkerreko indarrek osatzen duten Itun Historikoan; bigarrenik, politikoki zentroan dauden alderdiak biltzen dituen Aliantza Berdea eta Itxaropen Zentroa koalizioan; eta, hirugarrenik, Kolonbiaren Aldeko Taldea eskuindarrean. Horiez gain, badira bakarrik lehiatzea erabaki dutenak ere; kasurako, Alvaro Uribe presidente ohiaren Zentro Demokratikoak. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210776/isuna-jarri-diete-sidenorri-arcelorri-eta-balboari-txatarraren-prezioan-ados-jartzeagatik.htm | Ekonomia | Isuna jarri diete Sidenorri, Arcelorri eta Balboari, txatarraren prezioan ados jartzeagatik | CNMCk 24 milioi euroko isuna ordaintzera zigortu ditu. Sidenorrek helegitea aurkeztuko duela iragarri du. | Isuna jarri diete Sidenorri, Arcelorri eta Balboari, txatarraren prezioan ados jartzeagatik. CNMCk 24 milioi euroko isuna ordaintzera zigortu ditu. Sidenorrek helegitea aurkeztuko duela iragarri du. | CNMC Merkatuen eta Lehiaren Espainiako Batzordeak 24 milioi euroko isuna jarri die Sidenor, Arcelormittal eta Balboa altzairugileei, uste baitu txatarra erosteko prezioan ados jarri zirela.
Agiri baten bidez CNMCk azaldu duenez, Balboak eta Sidenorrek elkarri eman zieten informazioa, eta gauza bera egin zuten Sidenorrek eta Arcelormittal Aceralia Basque Holding (Arcelormittal). Salatzaile anonimo batek eman zion informazioa Europako Batzordeari, eta hark jarri zuen jakinaren gainean CNMC.
Lehia agintaritzak egindako ikerketak dio hiru enpresek elkar trukatu zituztela txatarra hornitzaileei zer prezio eskaini behar zieten eta noiz egin behar zituzten geldialdi teknikoak. Horri esker, enpresak gai izan ziren txatar eskariaren beherakada aurreikusteko eta prezio txikiagoak eskaintzeko.
Gainera, merkatuan jakinak ez ziren prezioei buruzko informazioa elkar trukatu zuten.
«Horrekin guztiarekin, enpresa zigortuek, beren artean lehiakideak izan arren, jarrera antzekoa hartu ahal izan zuten, eta txatar hornidura ziurtatu zuten merkatuaren diziplinari jarraitu gabe», azaldu du CNMCk agirian.
Sidenorren helegitea
Agiri baten bidez, Sidenorrek azaldu du ez dagoela ados CNMCren ebazpenarekin, eta ez zuela legerik urratu. «Beti bete dugu legea, baita lehengai gisa txatarra erosi dugunean ere». Auzitegiek erabaki bitartean, isuna ez ordaindu behar izatea eskatu du Bizkaiko altzairugileak. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210777/ateak-itxita-deklaratuko-dute-biktimek-akusazio-partikularrak-eskatuta.htm | Gizartea | Ateak itxita deklaratuko dute biktimek, akusazio partikularrak eskatuta | Gaur bi andrazko dira deklaratzekoak, eta aste osoan jarraituko dute biktimen lekukotasunek | Ateak itxita deklaratuko dute biktimek, akusazio partikularrak eskatuta. Gaur bi andrazko dira deklaratzekoak, eta aste osoan jarraituko dute biktimen lekukotasunek | Aurrez ere eskea egina zuela esan du akusazio partikularrak, eta gaur berriz aztertzeko eskatu dio epaimahaiari: biktimek deklaratzen dutenean auzi aretoan publikorik ez egotea eskatu dute, eta, ondorioz, prentsarik ez egotea. Lehengo ostegunean aztertu zen biktimen irudirik erakutsi gabe haiek esaten zutena aparteko areto batean bakarrik hedatzeko aukera, «teknikoki» aukera hori egingarria izango litzatekeela onartu du gaur epaimahaiko buruak, baina berean jarraitu du akusazio partikularraren eskeak, eta onartu egin dute. Hamalau emakumeren ordezkaria da akusazio partikularra, eta horien guztien deklarazioak, behintzat, ezingo dira entzun. Hamasei andre daude denera auzibide honetan. Cabezudoren aurkako auzibide nagusia da, baina ez bakarra. Gaur bi andrazko dira deklaratzekoak.
Eske hori lehendik ere buruan bazuten ere, asteburuan argitaratu diren hainbat «kronikak» horretara bultzatu dituela adierazi du akusazio partikularreko abokatu Mario Diezek. Kazetariek, hala ere, ezin izan dute biktimen lekukotasun bakar bat ere entzun orain arte; joan den ostegunean hasi ziren deklaratzen, hiru mintzatu ziren, eta haien hitz bakar bat entzuteko erarik ez zen egon. Auzi saioaren amaieran Diezek eta fiskalak egindako adierazpenak besterik ezin izan zituzten entzun.
Akusazio partikularrak eskatu du, baita ere, lekukoek-eta hitz egiten duenean, biktimak babesten jarraitze aldera, haien izenik ez inoiz esatea, eta hizkien bidez eta identifikatzea. Gainerakoan, haien izenak publiko eginda, «birbiktimaziorako» arriskua dagoela adierazi du.
Aste osoan biktimek hitz egiten jarraituko dute Kote Cabezudoren kontrako epaiketan. Lehengo astean hasi zen, eta oraindik lau aste geratzen dira. 121 kartzela urte eskatzen ditu fiskalak akusatuaren kontra; akusazio partikularrak, 2.338. Intimitatearen aurkako delituak, iruzurrak eta sexu erasoak egozten dizkiote, besteak beste.
Leporatzen dizkioten delitu denak ere bere argazkilari jardunean egindakoak dira. 1990ko eta 2000ko hamarraldietan argazkilari ezaguna izan zen. Moda kontuetan hasi zen, bereziki, eta gero argazki erotikoak egiten lortu zuen sona. Lehengo asteartean epaimahaiaren aurrean hitz egin zuen, eta esan zuen ez duela inoiz «pornografiarik» egin. Onartu zuen modeloei zenbait argazki egin zizkiela adingabe zirela, baina beti ere haien baimenarekin aritzen zela azaldu zuen, eta 18 urtetik beherakoen kasuan, gurasoak ere jakinaren gainean egoten zirela. Berak modeloak «zuzendu» besterik ez zituela egiten esan zuen: «Ni nintzen orkestra zuzendaria».
Fiskalaren eta defentsaren galderak bakarrik erantzun zituen akusatuak, uko egin zion akusazio partikularraren galderak erantzuteari. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210778/saharako-hauts-hodeia-heldu-da-euskal-herrira.htm | Bizigiro | Saharako hauts hodeia heldu da Euskal Herrira | Euskalmeten arabera, basamortuko hautsak ez du arazo handirik sortuko hezetasunarekin nahastuko delako, baina asma daukatenek sumatu egingo dute. | Saharako hauts hodeia heldu da Euskal Herrira. Euskalmeten arabera, basamortuko hautsak ez du arazo handirik sortuko hezetasunarekin nahastuko delako, baina asma daukatenek sumatu egingo dute. | Hego-ekialdeko haizeak bisitaria ekarri du Euskal Herrira: Saharako basamortuko hauts hodei trinko bat. Bazetorrela iragarri zuen herenegun Europako Batasuneko Copernicus behaketa egitasmoak, mezu honen bitartez.
Lurra sateliteen bidez behatzen du Copernicusek, eta, horiek emaniko datuen bitartez, besteak beste atmosferako fenomenoak aurreikusten eta iragartzen ditu.
Atzo arratsaldean hego-ekialdeko haizea asko gogortu zen eta horrek hauts multzoa Euskal Herrira eta iparralderago bultzatuko du. Datozen bizpahiru egunetan jarraituko du fenomenoak.
Euskalmeteko zientzialariek adierazi dute hautsak ez duela kalterik eragingo. «Hautsa prezipitazioarekin nahastuko da, eta lurrera jausiko da», azaldu du Jose Antonio Aranda agentziako arduradunak. Gaineratu duenez, Iberiar penintsulako hegoaldean gogorra izango da hauts ekaitza, baina Euskal Herrian askoz «suabeagoa» izango da, hezetasunari esker. «Autoetan igarriko da, eta asma daukatenek sumatuko dute». Izan ere, halakoetan hautsa ibilgailuetan ikusten da, euriarekin nahastuta, zikinkeria geruza bat sortzen duelako ibilgailuen gainean. Asma daukatenek noraino sumatuko duten osasun agintariek esan beharko dutela adierazi du, horretarako beharra ikusten badute.
Izan ere, Saharako hautsa geurera heltzea ez da arrunta, baina arraroa ere ez. Izan ere, urtero gertatzen da, Arandaren arabera. Beraz, kezkatzeko arrazoirik ez dago oraingoan. «Arriskutsuagoa da siku badator».
Herritarrak ari dira hautsaren inguruko iruzkinak argitaratzen sare sozialetan.
Halere, beste herrialdetan askoz hauts gehiago jaso dute; Espainiako hego ekialdean, esaterako. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210779/william-hurt-aktorea-hil-da-71-urterekin.htm | Kultura | William Hurt aktorea hil da, 71 urterekin | Zinema ikur bat izan zen 1980ko hamarkadan, eta Oscar sari bat ere irabazi zuen. | William Hurt aktorea hil da, 71 urterekin. Zinema ikur bat izan zen 1980ko hamarkadan, eta Oscar sari bat ere irabazi zuen. | William Hurt aktore estatubatuarra 71 urterekin hil dela jakinarazi dute haren ingurukoek. Zinema ikur handi bat izan zen Hurt 1980ko hamarkadan, antzeztu zituen nortasun handiko rolengatik. Oscar sari bat ere irabazi zuen garai hartan. Prostatako minbizia diagnostikatu zioten 2018an, eta gaixotasunak eragindako albo kalteengatik hil da.
1950ean jaio zen, Washingtonen. Teologia ikasketak egin zituen Tuftseko unibertsitatean, eta aktore izateko ikasi zuen gero Julliard arte eskola ospetsuan. Ikaskide izan zituen Robin Williams eta Christopher Reeve aktoreak, hain zuzen. 1980an egin zuen debuta kameraren aurrean; Ken Russellen Altered States beldurrezko filmean izan zen. Gerora etorriko ziren Eyewitness (Peter Yates, 1981) thrillerra, eta Hollywooden ospea emango zion Body Heat (Lawrence Kasdan, 1981) thriller erotikoa.
Emile Ardolino zinemagilearen Kiss of the Spider Woman filmean antzeztu zuen rolagatik irabazi zuen Oscar saria, ordea, 1982an. Argentinako espetxe bateko ziega partekatzen duten bi gizonen istorioa kontatzen du filmak. Sona handia izan zuen garai hartan Hurten antzezpenak, eta, horri esker, paper garrantzitsuak lortu zituen hurrengo urteetan. Lau alditan izendatu zuten Oscar sarietarako.
Protagonistaren rolak jokatzetik, bigarren mailako pertsonaiak antzeztera igaro zen 1990eko hamarkadan. Indar handiko pertsonaiak izan ziren, edonola ere. Horien artean daude, besteak beste, A.I. Artificial Intelligence (2001) The Village (2004), edota The good shepherd (2006). Marvel unibertsoko filmetan hartu du parte azken urteetan, Thaddeus Ross pertsonaia gorpuzten.
Antzerkian ere aritu zen Hurt; William Shakespeareren obrak antzeztu zituen, batez ere. Tony sari bat irabazteko izendatu zuten 1985ean, Hurlyburly obragatik. Eta telebistan ere maiz aritu zen. Hain zuzen, Amazonek ekoiztutako Goliath seriea izan zen hil aurretik egin zuen azken lana. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210780/frantziako-gobernuak-osasun-neurriak-arindu-ditu.htm | Gizartea | Frantziako Gobernuak osasun neurriak arindu ditu | Leku publiko gehienetan maskara ez da baitezpadakoa izanen, eta txertatze ziurtagiria ere bertan behera utzi dute. Eskoletako eta lantegietako protokoloak ere moldatu dituzte. | Frantziako Gobernuak osasun neurriak arindu ditu. Leku publiko gehienetan maskara ez da baitezpadakoa izanen, eta txertatze ziurtagiria ere bertan behera utzi dute. Eskoletako eta lantegietako protokoloak ere moldatu dituzte. | Gaurtik aitzina osasun neurri arinagoak izanen dituzte Ipar Euskal Herriko herritarrek. Txertatze agiria erakustea ez da gehiago beharrezkoa izanen, eta maskararen erabilpena ere murriztu dute; leku publiko zehatz batzuetan izan ezik, ez da derrigorrezkoa izanen. Eskoletan eta lantegietan orain arte aplikatu dituzten protokoloak ere moldatu dituzte. Osasun egoera hobetu dela eta erietxeetako «presioa apaldu» dela kontsideratu du Frantziako Gobernuak.
Maskararen erabilpena da Frantziak kendu duen neurrietako bat. 2020 uztailetik leku itxi guzietara sartzeko beharrezkoa da. Hemendik aitzina, garraio publikoetan baizik ez dute eskatuko, eta zahar etxe eta erietxeetan ere baitezpadakoa izanen da. Frantziako Gobernuaren arabera, epidemia «bukaeratik urrun» da, horregatik, positibo diren edo sintomak dituzten pertsonei eta osasun langileei maskara erabiltzen segitzeko gomendatu diete. Frantzian intzidentzia tasak altua izaten segitzen duela hartu du erabakia Parisek, eta, batek baino gehiagok kritikatu du, herritarrak maskara erabiltzen segitzera animatuta.
Gauza bera txertatze ziurtagiriarekin ere. Joan den urteko udan ezarri zuten osasun ziurtagiria Frantzian, eta txertatze agiri bilakatu zen urtarrilean. Protesta handiak eragin ditu, leku publiko gehienetara sartzeko eskatua baitzen. Askatasun murrizketa izateaz gain, osasun arloan duen eragin urria deitoratu dituzte batek baino gehiagok. Leku gehienetan beharrezkoa izanen ez bada ere, osasun etxeetan eskatzen segituko dutela argitu du Frantziako Gobernuak.
Eskoletako protokoloa ere aldatuko da, Frantziako Gobernuak hartu dituen erabakien ondorioz. Maskaren desagerpenaz gain, kontaktu kasu diren ikasleek hartu beharreko neurriak ere aldatu dituzte. Hemendik aitzina, lehen mailako ikasleek ez dute bakartu beharko, eta nahikoa izanen dute kontaktu izan eta bi egunera test bat egitearekin. Kolegio eta lizeoan txertatzearen araberakoa izanen da: txertatu gabeko kontaktu kasuak zazpi egunez bakartu beharko dira, eta PCR edo antigeno test bat egin beharko dute ikasgelara itzuli aitzin. Txertatuak diren ikasleek klasean segitzen ahalko dute, eta kontaktua izan eta bi egunera test bat egin beharko dute.
Enpresetan ere orain arte ziren derrigorrezko neurriak kenduko dituzte, eta enpresa bakoitzak erabakiko du nola kudeatzen duen. «Telelanean aritzeko aukera enpresa bakoitzean erabakiko da, elkarrizketa sozialaren bidez», Elisabethe Borne Frantziako Lan Ministroaren arabera. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210781/bonu-sozialean-moldaketak-egingo-ditu-madrilek-argindar-fakturak-txikitu-nahian.htm | Ekonomia | Bonu sozialean moldaketak egingo ditu Madrilek, argindar fakturak txikitu nahian | Larrialdiko neurriak hartuko ditu biharko Ministroen Kontseiluan, gas garestiaren kolpea arintzeko. Eskuak lotuta dauzka, hala ere, argindar merkatuan aldaketak egiteko, Europako Batasunak erabakitzen duelako horretan. | Bonu sozialean moldaketak egingo ditu Madrilek, argindar fakturak txikitu nahian. Larrialdiko neurriak hartuko ditu biharko Ministroen Kontseiluan, gas garestiaren kolpea arintzeko. Eskuak lotuta dauzka, hala ere, argindar merkatuan aldaketak egiteko, Europako Batasunak erabakitzen duelako horretan. | Gasaren prezioa argindarretik bereizi ala ez eztabaida gero eta pisu handiagoa hartzen ari da Europako Batasunean, herrialde batzuentzat oso garrantzitsua baita gas garestiarekin sortutako argindarrak ez hainbeste baldintzatzea —prezio orokorra goratuz— elektrizitatearen faktura.
Egungo merkatua moldatu ala ez, ziurrenez, ez da argituko martxoaren 24-25eko Europar Kontseilura arte. Baina herrialde batzuk hasiak dira tarteko neurriak hartzen, kolpea arindu nahian. Izan ere, Ukrainako gerrak eta gasaren horniduraren inguruko segurtasun faltak gas naturala eta, ondorioz, argindarra neurrigabe garestitu ditu, fabrikak geldiarazi eta kontsumitzaile arrunten aurrekontuak erabat iraultzeraino. Europar Kontseilu horretan zalaparta izango da gaiarekin.
Ikusi gehiago: Ezantza litroak hamabost zentimoko deskontua izango du lau hilabetez Iparraldean
Tarteko neurri horien artean kokatu behar dira Espainiako Ministroen Kontseiluak bihar hartuko dituenak. Cinco Días egunkariaren arabera, dekretua onartuko dute Madrilen, kontsumitzaile zaurgarrienei eta enpresei egoera arintzeko.
Bonu soziala. Hura jasotzeko eskubidea duten kontsumitzaileek (1,2 milioi Espainian), orain arte, behartuta zeuden araututako tarifa izatera (PVPC delakoa). Tarifa hori handizkako merkatura eta haren preziora dago lotuta zuzenean, eta, azken urteetan merkatu librekoak baino merkeagoa izan arren, araututako tarifak igoera ikusgarriak izan ditu azken hilabeteetan. Bonu sozialaren eta tarifa arautuaren arteko lotura askatuko du Madrilek. Azken hilabeteetan, Espainiako Gobernuak handitu egin du bonu soziala dutenei ezartzen zien deskontua, %25etik %60ra —%40tik %80ra zaurgarrienei—.
Bonuaren finantzaketa. Herritarrei faktura murrizten zien laguntza hori, orain arte, argindar merkaturatzaileek ordaindu dute, baina biharko dekretuak bonu sozialaren finantzatze eredu berria ezarriko du, eta argindarraren garraiatzaileak (Red Electrica Española) eta banatzaileak ere sartuko ditu finantzatzaileen zerrendan.
Zergen etenarekin jarraitu. Ukrainako gerra piztu aurretik ere izugarri garesti zegoen argindarraren prezioa apaltzeko, Espainiako Gobernuak zenbat zerga eten edo murriztu zituen. Eta horiekin jarraitzea onartuko du bihar. Hala, energia sorkuntzaren gaineko %7ko zergak bertan behera jarraituko du; BEZak %10ean, eta argindarraren gaineko zergak %0,5ean.
Enpresei. Argindar garestiarekin asko sufritzen ari den industria laguntzeko, beste neurri bat ere hartuko dute bihar Madrilen: argindarrean ezartzen zaizkien bidesarien %80 konpentsatuko dizkie gobernuak, estatuko aurrekontuetatik. Orain hori egin dezakeela uste du Espainiako Gobernuak, estatu laguntzekin malgutasun handiagoa dagoelakoan, eta ikusita Alemaniak eta Frantziak ez dutela Bruselaren eragozpenik izan neurri hori hartzeko.
Berriztagarrien irabaziak. Recore bidez prezio bermatu bat izaten duten sortzaile berriztagarrien ordainketaren berrikuspena aurreratzeko asmoa ere badu gobernuak. Zenbait kalkuluren arabera, 2.000 milioi euro lirateke sistemarentzat.
Biharko neurriez gain, argindar merkatuan esku hartu ezinda —Europako Batasunaren oniritzia behar luke—, Teresa Ribera Trantsizio Ekologikorako ministroa fakturak merkatzeko beste aukera aztertzen ariko litzateke, Madrilgo hedabideen arabera. Argindarra gasarekin sortzen duten zentralei lehengaiaren erosketa lagunduko lieke diruz (estatuaren diruetatik). Espainiak, dena den, nahiago luke pool-eko prezioari muga bat jartzea. Horrekin, funtsean, argindarra gasik erabili gabe ekoizten dutenen mozkinak murriztuko lirateke, eta fakturak ere bai. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210782/gizon-bat-ikertzen-ari-dira-azkoienen-txoriak-likaz-ehizatzeagatik.htm | Gizartea | Gizon bat ikertzen ari dira Azkoienen, txoriak likaz ehizatzeagatik | 'Fringillidae' deituriko hegazti espezie bat harrapatzen saiatzen ari zen likaz bustitako hagatxo batzuen bidez. Faunaren aurkako delitu batengatik ikertzen ari dira. | Gizon bat ikertzen ari dira Azkoienen, txoriak likaz ehizatzeagatik. 'Fringillidae' deituriko hegazti espezie bat harrapatzen saiatzen ari zen likaz bustitako hagatxo batzuen bidez. Faunaren aurkako delitu batengatik ikertzen ari dira. | Polizia patruila batek harrapatu du gizona, oharkabean: kolaz baliatuta txoritxoak ehizatu nahian ari zen Azkoiengo (Nafarroa) eremu natural batean. Poliziaren esanetan, fringillidae deituriko hegazti espezie bat harrapatzen saiatzen ari zen zuhaixka baten ondoan. Likaz bustitako hagatxo batzuen bidez ehizatu nahi zuen, kaiola baten barruan zituen kardelina eta txoka baten apeuaren laguntzaz baliaturik.
Espezie babestuak dira fringillidae deiturikoak, eta hura ehizatzea debekatuta dago 2017. urtetik. Gainera, egun indarrean diren arauek ez dute baimentzen likaz bustitako hegatxoen edo antzeko «arte suntsitzaile» edo «ez-hautakorren» bidez animaliarik ehizatzerik. Halaber, arau horiek zehazten dute hori egiten duten norbanakoak faunaren aurkako delituengatik ikertuko dituztela.
Hain justu ere, delitu horrengatik berarengatik ikertzen ari dira Azkoienen txoriak kolaz baliatuta ehizatzen atzeman duten gizona. Arte suntsitzaile eta ez-hautakor bat baimenik gabe erabiltzeagatik ikertzen ari dira, eta, Zigor Kodearen 336. artikuluaren arabera, lau hilabetetik bi urterainoko espetxealdi zigorra edota zortzi hilabetetik 24 rainoko isuna ezarri ahal diote gizonezkoari. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210783/eragin-txikia-izan-arren-portuetan-nabaritu-da-garraiolarien-greba.htm | Ekonomia | Eragin txikia izan arren, portuetan nabaritu da garraiolarien greba | Deialdia babestu duten gehienak gidari autonomoak ziren. Bilboko portuan piketeak egin dituzte eta lan erritmoa lasaia izan da. Inguraketa sareak erabiltzen dituzten arrantzaleak ez dira aterako asteartean | Eragin txikia izan arren, portuetan nabaritu da garraiolarien greba. Deialdia babestu duten gehienak gidari autonomoak ziren. Bilboko portuan piketeak egin dituzte eta lan erritmoa lasaia izan da. Inguraketa sareak erabiltzen dituzten arrantzaleak ez dira aterako asteartean | Hego Euskal Herriko garraiolari grebak hasiera apala izan du, eta eragina txikia izan zen arren, lantoki jakin batzuetan bai nabaritu dela, esaterako, itsas portuetan. Merkantzia zein arrantza portuetan sumatu da lanuztea. Bilboko portua Euskal Herriko gune logistiko handienetakoa da, eta portuko agintaritzak berak onartu du lan erritmoa motelagoa izan zela baina intzidentzia daturik eman gabe. Arrantza portuetan ere sumatu da. Gipuzkoan, esaterako, arrantzaleak ez diraantxoetara irten. Garraioa bermatuta izan gabe, arriskua handiegia zen, eta horregatik asteartean ere ez dira irtengo.
«Astelehena izateko oso bare dago» azaldu du goizean Bilboko portuan zamaketan lan egiten duen langile batek. Portuan 600 garraiolari inguruk dihardute; gehienak autonomoak dira, eta horien artean izan du grebak jarraipen handiena. Enpresa handietan, aldiz, normal egin zuten lan. Portuan ehun kamioilari inguru bildu dira piketea egiteko, eta goizean kamioi bat bueltaka ibili da portu sarrerako biribilgunean. Garraiolari askok bazekiten egun zaila izango zela portuan, eta Astravi Bizkaiko garraio patronalak azaldu duenez, iragan ostiralean edukiontzi asko atera zituzten. Pasaiakoan (Gizpuzkoa), aldiz, normaltasuna izan zen nagusi.
Hego Euskal Herrian bi elkartek babestu dute Garraioaren Defentsarako Espainiako Plataformak eginiko deialdia: Hiru sindikatuak eta Tradinsa Nafarroako elkarteak. Azken horrek 800 bat bazkide ditu, gehienak autonomoak eta garraio enpresa txikietako langileak. Bilboko portuaz gain, pikete lana egin dute Aparkabisaren Trapagarango aparkalekuan (Bizkaia) eta Imarkoaingo garraio hirian (Nafarroa). Donostian, aldiz, karabana egin dute. Kexu dira erregaiaren garestitzearekin eta garraiolarien lana izaten ari den prekarizazioarekin. Martxoaren 1etik 11ra gasolio litroa 51 zentimo garestitu da. «Prezio hauekin ez du merezi lanera joateak. Tarifak sarri errebisatu daitezela nahi dugu, eta inork ez dezala lanik egin kostuen azpitik. Hilabetean behin, hamabostean behin... Garraiolari batzuen arabera, astero errebisatu beharko lirateke», azaldu du Jon Altuna Hiru sindikatuko kideak. Hiruk gaur mobilizazioa egingo du Iruñean eta bihar Gasteizen; Jaurlaritzarekin eta Nafarroako Gobernuarekin bilerak eskatuko dituzte. Jaurlaritzak sektoreko ordezkariekin biltzeko asmoa duela iragarri du Arantxa Tapia ekonomiaren garapen sailburuak. Etzi elkartuko da haiekin, baina aurreratu du har daitezkeen neurriek asko jota «arindu» egingo dutela garraiolarien egoera. Aurretik baina, asteazkenean hain zuzen, lehen sektoreko ordezkariekin bilduko da, eta tartean izango dira arrantzaleak. Haiek ere sumatu dute garraiolarien greba. Antxoetara joateko asmoa zuten hegoaldeko arrantzaleak ez dira irten, bai ordea arraste-ontziak. «Guk garraioa ezinbestekoa dugu, hura gabe ezin dugu lanik egin, Eta egongo dela ez bada ziurtatzen ezin gara arriskatu», azaldu du Eugenio Elduaien Gipuzkoako kofradietako presidenteak. Berriz ere lotuta Asteartean ere mugimendu gutxi egongo da Hegoaldeko portuetan, izan ere inguratze sareak erabiltzen dituzten arrantzontziak ez dira aterako. Bizkaiko eta Gipuzkoako kofradiek erabakia adostu dute, baita Kantabriakoek ere. Garraioa bermatuta izan gabe uretara irteteak arrisku handiegia duela deritzote. Berdelaren kanpaina betean, eta antxoaren lehen arrastoekin erabaki zaila da. 18:00ak arteko neurria da, eta orduan aztertuko dute egoera etenaldia luzatu edo ez erabakitzeko. Horrez gain, arrantzaleak ere kexu dira erregaiarekin. Haiei ere asko garestitu zaie. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210784/ukraina-eta-errusia-gaur-hasi-dira-berriro-negoziatzen.htm | Mundua | Ukraina eta Errusia gaur hasi dira berriro negoziatzen | Kievek bakea, su etena, Errusiako tropak erretiratzea eta segurtasun bermeak ezartzea galdegin zion atzo Moskuri. Txinak ukatu egin du Errusiak Ukraina inbaditzeko laguntza militarra eskatu izana. Ukrainako Gobernuak iragarri du hamar korridore humanitario irekiko dituela. | Ukraina eta Errusia gaur hasi dira berriro negoziatzen. Kievek bakea, su etena, Errusiako tropak erretiratzea eta segurtasun bermeak ezartzea galdegin zion atzo Moskuri. Txinak ukatu egin du Errusiak Ukraina inbaditzeko laguntza militarra eskatu izana. Ukrainako Gobernuak iragarri du hamar korridore humanitario irekiko dituela. | «Negoziazioetan etenaldi tekniko bat egin da, azpitaldeetan modu osagarrian lan egiteko eta banakako jarrerak argitzeko. Negoziazioek bihar jarraituko dute». Hala iragarri zuen atzo Ukrainako negoziatzaile Mijailo Podoliakek bere Twitter kontuan. Errusiako eta Ukrainako ordezkaritzek atzo goizean berrekin zieten negoziazioei, bideokonferentzia bidez, gerra piztu zenetik laugarrenez. Kievek bakea, su etena, Errusiako tropak erretiratzea eta etorkizunerako segurtasun bermeak ezartzea eskatu dio Moskuri, Podoliakek adierazi duenez. Haren esanetan, jarrera «eraikitzaileagoa» ikusten du Moskuren aldetik, besteak beste, jada ez duelako «kapitulaziorik» eskatzen. Bestalde, Leonid Slutski Errusiako negoziazio taldeko kideak Russia Today hedabideari esan dionez, asteon «aurrerapauso esanguratsuak» eman dira diplomaziari dagokionez, eta erantsi du Mosku hurrengo egunetan dokumentu bat sinatzeko «prest» egon daitekeela.
Bi aldeetako ordezkariek negoziazioei ekin diotenean, ordea, Podoliakek nabarmendu du elkarrizketak «zailak» izaten ari zirela, eta gaineratu Ukrainak eta Errusiak ikuspegi «zeharo desberdinak» dituztela.
Bien bitartean, gudak bere gordintasunean jarraitzen du. TASS Errusiako berri agentziak jasotakoaren arabera, Ukrainako tropek hogei lagun hil eta bederatzi zauritu dituzte Donetskeko Herri Errepublikan. Errusiako armadak, berriz, Kiev iparraldeko Obolon auzoko etxebizitza eraikin bati eraso dio goizaldean, eta gutxienez bi pertsona hil eta hamar zauritu ditu, Poliziak jakinarazi duenez. Errusiak azken egunetan gerra frontea mendebaldera zabaldu du. Lutsk eta Ivano-Frankivsk bonbardatzeaz gain, Lviveko instalazio militar bati eraso zion atzo, Poloniako mugatik 25 kilometrora. Kieven arabera, 30 suziri jaurti ondoren, 35 pertsona hil eta 134 zauritu zituzten. Errusiako Atzerri Ministerioaren arabera, ordea, atzerriko 180 mertzenario hil zituzten erasoan, baita atzerriko arma asko suntsitu ere.
636 zibil hil dituzte
Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek ziurtatu du hamar korridore humanitario irekiko dituztela zibilak ebakuatzeko. Horietako bat giroa oso gaiztotuta dagoen Mariupol hiritik Berdianskera zabaldu dute. Verextxukek esan du agintariak berriz saiatuko direla bi hiri horien artean geldirik dagoen konboi humanitario bat «desblokeatzen», Ukrinform albiste atariak jaso duenez. Horrez gain, Mariupoleko Udalak jakinarazi du 160 auto partikularrek hiritik irtetea lortu dutela. Nolanahi ere, Ukrainako Gobernuak esan du ahalegin betea egiten ari dela Mariupolera giza laguntza eramateko, baina «zailtasun oso handiak» dituela.
Donbass eskualdetik, berriz, 250.000 errefuxiatuk ihes egin dute Errusiara, tartean 55.000 haur, Moskuko agintarien arabera. Bestalde, Errusiako Ikerketa Batzordeko buru Alexander Bastrikinek agindu du Luhanskeko Herri Errepublikan Ukrainako indarrek ustez egindako zibilen exekuzio baten inguruko ikerketa bat abiaraztea.
OHCHR Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatariak baieztatu du Ukrainan 636 zibil hil dituztela igandera bitarte; horietatik gutxienez 46 haurrak dira. Hori bai, orain arte egin duen modura, NBEk zehaztu du egiazko kopurua handiagoa dela. Jada 2,8 milioi ukrainarrek ihes egin dute herrialde horretatik. Poloniak Europari mugak irekitzeko eskatu dio, errefuxiatuak hartu ahal izateko; izan ere, 1,7 milioi ukrainar daude dagoeneko herrialde horretan. Moldaviara 330.000 iheslari iritsi dira Ukrainatik, eta Chisinauko gobernuak EB Europako Batasunari laguntza eskatu dio. Bada, Austriako kantziler Karl Nehammerrek iragarri duenez, bere herrialdeak Moldavian dauden 2.000 errefuxiatu ukrainar inguru hartuko ditu datozen egunetan.
Txinak, bestalde, ukatu egin du Errusiak Ukraina inbaditzeko laguntza militarra eskatu izana. Hain zuzen, The New York Times egunkariak adierazi zuenez, Moskuk laguntza ekonomiko gehigarria eskatu dio Txinari, AEB Amerikako Estatu Batuek eta EBk ezarritako zigor gogorrek Errusiako ekonomiari eragin dioten kolpeari aurre egiten laguntzeko. Txinako Atzerri Ministerioko eledun Zhao Lijianek, ordea, gezurtatu egin du: «Erabat faltsua da, desinformazio hutsa. Txinak argi eta irmo azaldu du Ukrainako krisiari buruz duen jarrera. Eginkizun eraikitzailea dugu, eta egoera modu inpartzial eta independentean ebaluatzen dugu. Txinaren jarrera iraintzea ez da onargarria». Handik gutxira, Kremlineko bozeramaile Dmitri Peskovek ere ziurtatu du Moskuk ez diola laguntzarik eskatu Pekini Ukrainan operazio militarra egiteko. Halaber, Peskovek «probokatzailetzat» jo ditu AEBek eta EBk Errusiaren aurka egindako adierazpenak.
EBko diplomaziaburuaren bilerak
EBko diplomazia buru Josep Borrellek bira bete-betea egingo du Balkanetan, gaurtik hasita, «EBk ondoko herrialdeekiko duen konpromisoa berresteko» asmoz: Lehenik, Ipar Mazedoniako presidente Stevo Pendarovskirekin eta lehen ministro Dimitar Kovacevskirekin bilduko da Skopjen; bihar, Albaniako lehen ministro Edi Ramarekin batzartuko da Tiranan; eta, azkenik, Bosnia eta Herzegovinan izango da etzi, eta, Bosniako agintariak bisitatzeaz gain, oposizioko ordezkariekin eta gizarte zibileko eragileekin ere bilduko da. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210785/ezantza-litroak-hamabost-zentimoko-deskontua-izango-du-lau-hilabetez-iparraldean.htm | Ekonomia | Ezantza litroak hamabost zentimoko deskontua izango du lau hilabetez Iparraldean | Apirilaren lehenetik aurrera ezarriko da neurria indarrean, eta 2.000 milioi euroko kostua izango du Frantziako Estatuarentzat. Hauteskundeei begira hartutako neurria dela gaitzetsi dute beste alderdiek. | Ezantza litroak hamabost zentimoko deskontua izango du lau hilabetez Iparraldean. Apirilaren lehenetik aurrera ezarriko da neurria indarrean, eta 2.000 milioi euroko kostua izango du Frantziako Estatuarentzat. Hauteskundeei begira hartutako neurria dela gaitzetsi dute beste alderdiek. | Ezantza litroa bi eurotik gora egotea zaila da eramaten edozein gobernurentzat, baina Frantziakoarentzat are delikatuagoa da auzia; besteak beste, Jaka Horien herrialdean presidentetzarako hauteskundeak hurbil daudelako, apirilaren 10ean.
Testuinguru horretan, neurri elektoralistatzat jo dute beste alderdi guztiek Jean Castexek egindako iragarpena. Lehen ministroak larunbatean Le Parisien-i egindako elkarrizketa batean esan zuen gobernuak ezantzari litroko hamabost zentimoko deskontua ezarriko diola lau hilabetez, apirilaren lehenetik hasita.
«60 litroko depositua betetzean, bederatzi euro aurreztuko dituzu» azaldu zuen Castexek. Ondoko kalkuluen arabera, neurriak 2.000 milioi euroko kostua izango du estatuarentzat. Deskontua mundu guztiarentzat izango da, herritar soil, garraiolari zein enpresentzat, «eta erregai guztientzat balioko du».
Ikusi gehiago: Bonu sozialean moldaketak egingo ditu Madrilek, argindar fakturak txikitu nahian
Ordaintzeko unean egingo da deskontua, gasolindegiko kutxan edota erregai hornigailuan, eta, beraz, erosleak ez du ikusiko lehen momentuan. Bezeroei deskontatutako dirua banatzaileei gero emango die estatuak.
Hauteskunde lehian, ordea, gehiago eskatzen ari dira Emmanuel Macronen aurkariak. Batasun Nazionaleko Marine Le Penek erregaiaren gaineko BEZa eta TICPE zerga jaistea nahi ditu, eta Eric Zemmourrek, zuzenean prezioak izoztea.
Baina, Castexen arabera, ezantzaren gaineko zergak (azken prezioaren %60) aldatzeak denbora eskatzen du, eta horien moldaketan helburu nagusia deskarbonizazioa izan behar dela behin eta berriz errepikatu izan du Bruno Le Maire Ekonomia ministroak. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210786/labek-erantzukizun-politikoak-eskatu-ditu-osasungintzan-errepikatutako-erabaki-okerrengatik.htm | Gizartea | LABek «erantzukizun politikoak» eskatu ditu osasungintzan «errepikatutako erabaki okerrengatik» | Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari zuzendu dizkio kritikak sindikatuak. | LABek «erantzukizun politikoak» eskatu ditu osasungintzan «errepikatutako erabaki okerrengatik». Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari zuzendu dizkio kritikak sindikatuak. | Osasungintzako zerbitzuen «etengabeko pribatizazioa» eta kudeaketa «merkantilista» deitoratu ditu LAB sindikatuak, gaur Ipar Hegoa Fundazioarekin batera aurkeztutako Osasungintza Hego Euskal Herrian. Eraldaketa baten beharra txostenaren aurkezpenean, Bilbon. Hego Euskal Herrian konfinamendua ezarri eta urte bitara argitaratu dute, eta epe honetan egindako kudeaketaren balantzea egin dute.
Langileen lan baldintzak hobetzeko «premia» dagoela azpimarratu du sindikatuak, Osasunbideako eta Osakidetzako behin-behinekotasun tasa %65 eta %50 inguruan dagoelako, hurrenez hurren. Osasungintzaren egoera azaltzeko, hainbat datu zerrendatu dituzte aurkezpenean, eta, esan dutenez, pandemiak agerian utzi ditu lehenagoko «murrizketa, desegite eta pribatizazio politikak». LABeko idazkari nagusiaren alboko Igor Arroyok zenbait alderdi politikori egotzi die ardura: «Langileen profesionaltasunak eta entregak ezin izan du saihestu EAJ, UPN eta PSOEren politikek hondatutako osasun publikoko sistema baten kolapsoa».
Ikerketaren arabera, sektore publikoak osasungintzan duen pisua «ahuldu» egin da azken urteetan: 2009an osasun gastu osoen %75a finantzatzen zuen sektore publikoak, eta, 2019an, %68,9. Ohe kopuruaren murrizketak ere kalitatean eragina duela azpimarratu dute aurkezpenean. Europako Batasunean 100.000 biztanleko 532 ohe daudela gogorarazi dute, eta Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroako Foru Erkidegoan 336 eta 326 direla, hurrenez hurren.
Osasun gastuan ere ipini dute arreta. Osasungintza publikora bideratzen den diru kopurua gutxienez BPGaren %7 izatea eskatu dute, eta, azaldu dutenez, %6,1ekoa da proportzioa Euskal Autonomia Erkidegoan, eta %5,4koa Nafarroa Garaian. Hortik, %25 lehen arretara bideratu beharko litzatekeela eskatu dute txostenean. Gainera, behin-behinekotasuna amaitu behar dela aldarrikatu du sindikatuak, eta «belaunaldi aldaketa kontuan hartuko duen enplegu plan bat» negoziatzea eskatu du, datozen hamar urteetan langile finkoen erdiak erretiroa hartuko duelako Osasunbidean eta Osakidetzan. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210787/pirinioetako-bidean-parte-hartzeko-izen-ematea-zabaldu-du-gure-esku-k.htm | Politika | Pirinioetako Bidean parte hartzeko izen ematea zabaldu du Gure Esku-k | Uztailaren 2an Pirinioetako 300 gailur baino gehiago argiztatzeko mobilizazio bat antolatu du dinamikak, Kataluniako beste plataforma batzuekin batera. | Pirinioetako Bidean parte hartzeko izen ematea zabaldu du Gure Esku-k. Uztailaren 2an Pirinioetako 300 gailur baino gehiago argiztatzeko mobilizazio bat antolatu du dinamikak, Kataluniako beste plataforma batzuekin batera. | Gure Esku erabakitzeko eskubidearen aldeko dinamikak urtarrilaren 29an eman zuen uztailaren 2rako deitutako mobilizazio baten berri: Pirinioetako 300 gailur baino gehiago argiztatuko dituzte, Kataluniako plataforma batzuekin elkarlanean. Euskal herritarrek 115 gailur bete beharko dituzte, Jaizkibeldik (Gipuzkoa) Benasquera. Horiek bitan bereizi dituzte: gailur berde eta gorri gisa izendatu dituztenak. Igoeraren eta jaitsieraren iraupenaren, ibilbidearen, desnibelaren eta sarbidearen ezaugarriak aintzat hartuz bereizi dituzte, eta, berdeen kasuan, uste dute ez dutela aparteko zailtasunik eta jende gehiena igotzeko modukoak direla. Beraz, izen ematea gaurtik irekia izango da gailur berdeetarako.
Herri bakoitzak gailur berde bat edo batzuk edukiko ditu izendatuta, eta, beraz, izena emateko garaian, jendeak nongoa den adierazten duenean, gailur bat edo batzuk proposatuko zaizkio, herrikideekin batera joan dadin. Edonola ere, beste edozein gailur aukeratu ahal izango du. Mugikortasun murriztua dutenentzat egokiak diren gailurrak ere aukeratu dira.
Gailur gorri gisa izendatu dituzten gehienak Erdialdeko Pirinioetan daude, eta mendizale trebatuentzat bakarrik dira egokiak. Horregatik, izen emate mugatua dute: pirinioetakobidea@gureeskudago.eus helbide elektronikora idatzi behar da horietara joateko. Gailur horietarako izen ematea martxan dago urtarrilaren 29tik, eta, antolatzaileen esanetan, asko dira dagoeneko egitasmoaren inguruko interesa erakutsi duten herritarrak; hala, gailur gorrien erdietan espedizio taldeak osatuta daude. Mendietara igo gabe ere, herri ugaritan mobilizazioak egingo dituzte uztailaren 2ko ilunabarrean.
Egitasmoa herriz herri aurkezten ari dira antolatzaileak; bihar Bilbon egingo dute saio bat, La Bolsa aretoan (19:00). Donostian, martxoaren 24an, Kriptan; Gasteizen, hilaren 25ean, Landatxon; eta Iruñean, hilaren 30ean, Katakraken. Guztiak, 19:00etan. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210788/sestaoko-acb-itxita-egongo-da-gutxienez-hurrengo-astera-arte.htm | Ekonomia | Sestaoko ACB itxita egongo da gutxienez hurrengo astera arte | Olaberriako Arcelorren tarteka ari dira lanean, argindarraren unean uneko prezioaren arabera. | Sestaoko ACB itxita egongo da gutxienez hurrengo astera arte. Olaberriako Arcelorren tarteka ari dira lanean, argindarraren unean uneko prezioaren arabera. | Argindar garestiak bete-betean eragiten die hura asko kontsumitzen duten euskal enpresei, tartean altzairugileak. Horietako bat da Sestaoko ACB (Aceria Compacta de Bizkaia). Martxoaren 3an ireki zuten berriro, bi hilabeteko etenaren ondoren, baina labeek gutxi iraun dute piztuta. Joan den astean, ekoizpena eten zuen haren jabeak, Arcelor Mittal taldeak, eta horrela jarraituko du gutxienez datorren astera arte. Hilaren 23an neurtuko dute irekitzea merezi ote dien.
Langileak enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientean geratuko dira berriro.
Arcelor Mittalek Euskal Herrian duen beste lantegi handian, Olaberrikoan (Gipuzkoa), tarteka egiten dute lan, argindarraren unean uneko prezioaren arabera. Garestien dagoenean orduetan jarduera txikitzen dute, eta ordu merkeagoetan, handitu.
Multinazionalak ekoizpena murriztu nahi duenean, Sestao da itzaltzen errazena, elektrikoa delako. Gainera, konpainiak dituen labe garaiak baino askoz gutxiago kutsatzen du. Egun, CO2 emisio bonua 98 euroan dago, garesti, eta argindarrarekin galtzen duen lehiakortasuna kutsadurarekin berreskuratzen du ACBk. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210789/korrika-laguntzaileak-euskararen-sostengu.htm | albisteak | Korrika laguntzaileak, euskararen sostengu | Korrika laguntzaileek 12 euroko ekarpena egiten diote Korrikari, eta, diru horren truke, hainbat abantaila eta deskontu dituzte, baita astero egiten dituzten zozketetan parte hartzeko aukera ere. Ezinbesteko ekarpena dira Korrika ekinbidearentzat. | Korrika laguntzaileak, euskararen sostengu. Korrika laguntzaileek 12 euroko ekarpena egiten diote Korrikari, eta, diru horren truke, hainbat abantaila eta deskontu dituzte, baita astero egiten dituzten zozketetan parte hartzeko aukera ere. Ezinbesteko ekarpena dira Korrika ekinbidearentzat. | Iaz, ez zen posible izan, baina aurten, bidean dago ia. Hilabete inguru baino ez da falta 22. Korrika Amurriotik abiatzeko, martxoaren 31n jarriko baitute dantzan lekukoa, eskuz esku, herriz herri, Donostiara ailegatu arte, apirilaren 10ean. 2.180 kilometro egingo ditu Euskal Herriko zazpi herrialdeetan, Hitzekin lelopean, eta motorrak martxan dituzte dagoeneko antolatzaileek nahiz euskararen aldeko egitasmo horretan ilusioz eta gogoz parte hartzen duten herritarrak. Berezia baita Korrika euskaldunentzat, ezinbesteko bultzada euskalduntzearen bidean aurrepausoak emateko eta euskaltegiei laguntzeko.
Zalantzarik gabe, ekinbide oso jendetsua da Korrika, baina norbanakoen babesa ere ezinbestekoa da aldi bakoitzean finkatzen dituzten helburuak lortzeko, azken finean, beharrezkoa baita bakoitzak bere alea jartzea. Hori dela eta, Korrika laguntzailearen figura sortu zuten AEK-ko kideek. Hain zuzen ere, 12 euroko ekarpena egiten dute Korrika laguntzaileek, Korrika babesteko, eta, diru horren truke, pin bat eta txartel bat jasotzen ditu nornabakoak, hainbat abantailaz gozatu ahal izateko. Orain arteko aldietan, katalogo bat egiten zuen AEK-k, eta Korrika laguntzaileek beherapenak edota eskaintzak bereziak izanten dituzten katalogo horretan adierazitako tokietan. Aurten, baina, berrikuntza batekin heldu dira: ez dago katalogorik, nahiz eta abantailak bermatuta dauden, noski. Horrez gain, zozketak egiten dituzte ostiralero, eta Korrika egiten den bitartean jarraituko dute zozketa horiek egiten, hain zuzen, apirilaren 10era arte. Astero hamar sari inguru zozketatzen dira. Hori gutxi balitz, Gabonetan zazoketa berezi bat egin zuten, sari gehiagorekin, eta agian aurrerantzean ere egingo dute holako zozketa bereziren bat.
11.000 baietz
Gaur-gaurkoz, 8.400 Korrika laguntzaile ditu ekinbide horrek. Azken Korrikan, 2019. urtean egindakoan, 9.000 izatera heldu ziren, eta aurtengorako, erronka handi bat jarri dute antolatzaileek: 11.000 Korrika laguntzaile izatera heltzea, aurreko aldi hartako kopurua gainditu nahi baitute, kosta ahala kosta. Oso erraza da Korrika laguntzaile egitea: korrika.eus Korrikaren webgunean sartu, Laguntzailea atalean klikatu eta hor aurkituko duzu beharrezko informazio guztia.
Euskarak egunerokoan duen erronka ere ez baita makala: AEK-ko kideen arabera, administrazioei dagokienez euskaltegi eta gau eskolei bideratzen dizkieten baliabideak ez dira nahikoak oraindik ere, eta bide oso luzea geratzen da aurretik. Hori hala, Korrikaren xede garrantzitsuenetako bat da euskalduntze-alfabetatzerako bitartekoak eskuratzea eta euskaltegien zein gau eskolen lana sustatzea. 22. Korrikak biltzen duen dirua, beraz, Euskal Herri osoko gau eskolei eta euskaltegiei laguntzeko erabili nahi dute.
Abantailak
Abantaila asko dituzte Korrika laguntzaileek: alde batetik, deskontuak dituzte hainbat denda, museo eta zerbitzutan; beste alde batetik, AEK-k astero-astero antolatzen dituen zozketetan parte har dezakete. Dozena bat irabazle baino gehiago izaten dira horietan, eta denetariko sariak dituzte: asteburuko egonaldiak, otorduak Euskal Herriko bazter guztietako jatetxeetan, denetariko Euskal produktuez beteriko saskiak, erosketa baleak, hainbat ekitalditarako sarrerak, denetariko musoetarako sarrerak, aisialdiko jardueretarako gonbitak (abentura parkeak, kirol jardunak…), eta askoz gehiago.
Deskontu hauek dituzu KORRIKA laguntzailea bazara:
AEK EUSKALTEGIETAN % 5eko beherapena 2022an egindako matrikuletan (matrikula bat laguntzaileko eta beste eskaintzekin ez metagarria).
AEK-ko BARNETEGIETAKO aurrematrikuletan %25eko deskontua (kanpaina irauten duen bitartean otsailaren 7tik martxoaren 18ra).
AIZU! aldizkarian 2022an egiten diren harpidetza berriek %30eko deskontua.
KORRIKAko ONLINE DENDAn % 5eko deskontua.
KORRIKA KULTURALeko ekitaldietan deskontuak (zenbatekoa ekitaldiaren arabera izango da).
BERRIA: Deskontua harpidetzan. Asteburuko BERRIA egunkarirako harpidetza, sei hilerako: 55 € . Klikatu hemen abantailaz gozatzeko.
… eta gainera
• ALBAOLA ITSAS FAKTORIA: 2x1 Albaola Itsas Kultur Faktoriara sarrera arruntan, betiere aurretiko erreserba egiten bada eta Korrika Txartela eta NAN zenbakia erakusten bada. Erreserbetarako: bisitak@albaola.com / (+34 ) 943 39 24 26 • ARBOLIZ LANDETXEA: % 10 deskontua 2022ko erreserbetan • BILBOATS: % 30eko deskontua sarreretan, bulegoan erosiz gero • DONOSTIAKO AQUARIUMA: %10eko deskontua. • EUREKA ZIENTZIA MUSEOA: %10eko deskontua. • EUSKAL ITSAS MUSEOA: 10% Museoko dendako produktuetan. • IGARTUBEITI BASERRI MUSEOA: %50 deskontua bisita gidatua egiteko. • MENDUKILO LEIZE TURISTIKOA: bi sarrera baten prezioan. • SOINUENEA - Herri Musikaren Txokoa: %50eko deskontua. • TXIMIPARK: Sarrerak, bi baten prezioan. • ZUMALAKARREGI MUSEOA: %50 deskontua bisita gidatua egiteko.
*Deskontuez gozatzeko KORRIKA laguntzaile txartela aurkeztu beharko da. |
2022-3-17 | https://www.berria.eus/albisteak/210790/korrikak-egiten-duen-ekarpena-behar-beharrezkoa-dugu-aekn.htm | albisteak | «Korrikak egiten duen ekarpena behar-beharrezkoa dugu AEKn» | Administrazioari dagokionez, euskaltegiei bideratutako baliabideak oraindik ez dira nahikoak. Hori dela eta, esate baterako, Euskal Herri osoan orain arteko berdintasun parametroetan ematen segitzeko, AEKideek erreserba funtsa sortu dute, bazkideek nahitaezko ekarpenak eginez. Bestalde, jendarteak erakusten dien babesarekin ere aurrera egingo dutelakoan daude. | «Korrikak egiten duen ekarpena behar-beharrezkoa dugu AEKn». Administrazioari dagokionez, euskaltegiei bideratutako baliabideak oraindik ez dira nahikoak. Hori dela eta, esate baterako, Euskal Herri osoan orain arteko berdintasun parametroetan ematen segitzeko, AEKideek erreserba funtsa sortu dute, bazkideek nahitaezko ekarpenak eginez. Bestalde, jendarteak erakusten dien babesarekin ere aurrera egingo dutelakoan daude. | 1980an antolatu zuen AEK-k lehen Korrika. Zer behar zituen horrelako egitasmo bat antolatzeko?
AEK-k hasiera-hasieratik izan du argi berebiziko garrantzia duela helduak euskaraz alfabetatzeak, baita Euskal Herriko biztanle guztiek euskara ezagutzeak ere. Horregatik, Korrika sortzeko garaian, bi alderdi horiek uztartu behar zirela erabaki zuen. Garai hartako egoerari dagokionez, batetik, beste hainbat ekimenetan gertatu izan den bezala, AEK-k diru-premia handia zuen; Euskaltzaindiaren babesean jaio ondoren, haren kabuz bidea egiten hasia zen, eta guztiok euskalduntzeko eskubidea genuela eta egokiera hori jende orori eman behar zitzaiola ikusirik, AEK Euskal Herriko txoko guztietara zabaldu nahi izan zuten (kontuan hartu behar da sasoi hartan AEK hasia zela Ipar Euskal Herrian ere hedatzen).
Zein helburu finkatu zituen?
Sustapenari dagokionez, euskara estutasunetik ateratzeko nolabaiteko presa zegoen. Herritarrak alfabetatzeko eta euskalduntzeko presa zegoela islatu nahi zen ekimen berri haren bidez, AEK-ren lana indartzeko diru-bilketa erraldoia egiteaz gain. Korrikaren lehen edizioa arrakastatsua izan zen alde askotatik; batik bat, jaso zituen diru-kopuru eta bultzada handiengatik.
Geroztik, helburu hori aldatuz joan da?
Korrikaren bi helburuek oso bizirik diraute: euskararen aldeko kontzientzia suspertzea eta AEK-ren eguneroko lana indartzeko dirua biltzea. Sustapen horretan diogu orain dela unea: euskara hitzetik ekintzara. Aldekotasunetik konpromisora jo behar da, eta konpromisotik eragitera, erakunde orok urrats sendoagoak emateko jendartearen nahiei eta beharrei erantzuteko. Horko lagin moduan, Korrikaren ingurumarian, AEK-tik abian jarriko dugu doako ezagutzaren unibertsalizazioaren beharra aldarrikatuko duen dinamika ere, guztion hizkuntza-eskubideak bermatzeko unea delako eta euskararen normalizazio-prozesua azkartzeko garaia baita. Era berean, jakitun gara pandemiak errotik ezabatu duela euskara plazatik zein askoren bizitzatik. Oso garrantzitsua iruditzen zaigu Korrikak dakarren euskararen uholdea berreskuratzea: kalean, sareetan, lantokietan, ikastetxeetan, diasporan eta abarretan. Eta Korrikaren mezuan diogun moduan: “aldekotasunetik konpromisora jo behar da eta konpromisotik egitera, eragitera eta eraginaraztera” Argi dugu, larrialdi linguistikoaren alarma gorriak pizten hasiak diren honetan, ekiteko garaia dela, ekintzetara pasatzeko momentua. Bestetik, Administrazioari dagokionez, euskaltegiei bideratutako baliabideak oraindik ez dira nahikoak. AEK-n Korrikak egiten duen ekarpena behar-beharrezkoa dugu.
Euskararen eta Euskal Herriaren egoera ere aldatu da urte hauetan guztietan irakaskuntzari eta erabilerari dagokionez?
Egoera aldatu da, zalantzarik gabe, erdietsi nahi ditugun helburuek hor segitzen duten arren. Esate baterako, euskaltegiek mende erditik gorako ibilbidea egin dute, eta, poztasunez, esan behar dugu ondorio emankorrak sortu dituztela; hala, euskarak hiztun berri asko irabazi ditu azken hamarkadetan, eta, horien artean, hainbat eta hainbat euskaltegietatik atera dira. Hala eta guztiz ere, argi dago oraindik lan handia dugula egiteko: Euskal Herriko herritarren % 55 erdaldunak dira. Aurrera egingo badugu, guztiz beharrezkoa da ezagutza orokortzea, bai belaunaldi berriekin bai helduen espazio guztietan eta, jakina, horrekin batera, euskararen erabilera erosorako baldintzak sortzea ere oso garrantzitsua da. Bestalde, azpimarra dezakegu euskararen auzia beste fase batean sartu dela, jendartearen bilakaera aintzat hartu behar delako: migrazio-politikak, pantailen eta ikus-entzunezkoen presentzia nabarmena, EAEn, adibidez, gazteen artean euskarazko murgiltze eredua nagusia izatea (beste herrialdeetan, ordea, “argazkia” ez da gehiegi aldatzen), instituzio nagusien aldekotasuna egonkortzen ari delako eta abar. Lehen ezagutza xedea eta orain erabilera? Ez dugu horrela ikusten. Euskaren egoera hobetu da azken lau hamarkadetan? Bai, baina, era berean, Korrikan bertan “larrialdi linguistikoa” ere aipatzen dugu eta guztiak eragiten du: ezagutza ez orokortzea, euskara ez erabiltzea edota erabilera erosoa izateko baldintzarik ez egotea, baita euskararen aurka hartzen diren eta sustatzen diren mezuak eta neurriak ere.
Zein da euskaltegien egoera gaur egun?
Batetik, nabarmendu nahi dugu oso pozik gaudela. Azken bi ikasturte "berezi" hauetan arrakasta handiz gauzatzen ari gara ohiko ikastaroak, betiere unean uneko osasun-neurrietara egokituta eta gure esku dauden prebentzio-irizpideak ezarrita. Gainera, azpimarratu nahi dugu herritarren erantzuna izugarria izan dela, zer gertatuko zen inork ez zekien arren. Hau da, ikasleak joan dira euskaltegietara, ikasten jarraitu dute, milaka lagun ari dira euskara ikasten eta hobetzen Euskal Herriko euskaltegietan, baita munduko hainbat txokotan ere, aurrez aurre zein online. Aurten, datuak hobetu dira; are gehiago, esan dezakegu 18/19 ikasturtekoak baino hobeak direla; zoritxarrez, pandemiak eten zuen goranzko joera (19/20 ikasturtean igoera handiagoa etorri zen) Iaz %10 ikasle gutxiago, eta, aurten, datuak hobetuta, galera horren erdia berreskuratu dugu. Balorazioa gazi-gozoa da, jendea etorri delako euskaltegietara, baina ezin izan ditugu denak hartu. Asko itxaron zerrendetan geratu behar izan dira, oraindik ere. Aurten, edukierak malgutu ziren (taldeak abiatzeko kopuruak) eta talde handixeago batzuk antolatu ahal izan ditugu. Bestalde, aintzat hartzekoa nahiz kezkatzekoa da modulazioetan eta talde-orduetan ikusten ari garen jaitsiera; izan ere, horrek asko eragiten du euskalduntze-prozesuan. Bestetik, aurrerapausoak aurrerapauso, oraindik ere ez dira aski euskaltegiak sendotzeko, are rol estrategikoagoa har dezaten, ematen diren urratsak eta egiten diren inbertsioak.
22. Korrikak jasoko duen dirua ere Euskal Herri osoko euskaltegientzat izango da, ezta?
Adierazi bezala, Korrikak badauka bigarren helburu argi bat, zeinak oso bizirik segitzen duen 22. edizioaren atarian: dirua biltzea AEK-ren eguneroko lana indartzeari begira. Administrazioari dagokionez, euskaltegiei bideratutako baliabideak ez dira nahikoak oraindik. EAEn, urrats handia egiten ari da irakasleen lan-baldintzak normalizatzeko, baina oraino badago zer hobetu, ikasteko doakotasunean adibidez; Ipar Euskal Herrian ere laguntzak handitu egin dira, bai, baina ez helduen euskalduntzeak behar lukeen neurrian; eta Nafarroan, gobernuak urrats sendoagoa egin berri du, azken urteotan pauso txiki batzuk eman ostean. Beraz, itxaropena dugu datozen urteetan hobekuntza horiek areagotu eta sendotuko direla hiru lurraldeetan. Izan ere, ezinbesteko deritzogu helduen euskalduntzea bizkortu eta inbertsioak areagotzeari, nahitaezko arloa da-eta Euskal Herri osoan. Bestalde, ezin ahaztu beste alor batzutan ere gabeziak direla (erabilera egitasmoak, normalizaizo planak…) eta horrietan ari diren kideen lan baldintzak hobetzeko baliatuko du AEK-k Korrikaren diruaren parte bat. Bitartean, ez denez nahikoa euskarari bideratzen zaio inbertsio publikoa, batere ez, herritarrek hamaika aldiz erakutsi dute prest daudela, zorionez, euskarak behar dituen proiektuak diruz laguntzeko; hizkuntza baten normalizazio-prozesuan herri-gogoa zutabe nagusietako bat delako, eta bultzada hori ekonomikoa izatea ere behar-beharrezkoa da. Admnistrazio nagusiek aski egin bitartean, behar-beharrezkoa da jendartearen bultzada, egoera ez okertzeko. 22. Korrika inoiz baino beharrezkoagoa izango da, eta guztion bultzada beharko dugu; ziur gaude babes erraldoia jasoko dugula. Ohiko finantzaketa beharrez gain, Korrika atzeratzeak zuloa eragin zigun aurrekontuan, zalantza barik, eta banku bidezko finantzaketaren bitartez eman behar izan genion erantzuna. Orain, zorpetze horri ere aurre egin behar diogu, guztion laguntzaz Korrika arrakastatsu bat antolatzen.
Egoera bera al da Euskal Herriko lurralde administratibo guztietan?
Ez, batere ez. Hasteko, ikuspegi historikotik, alde nabarmenak daude. EAEn, esate baterako, euskaltegiei bideratutako baliabideak, maiz ez nahikotzat jo ditugun arren, iraunkorki ezagutu ditugu urte luzeetan, hobekuntza partzialak gehituta. Nafarroan, ordea, duela 6 urte, alegia, ez zen partida gauzatu: 0. Zorionez, urte beltz horiek amaitu ziren, eta azken urteotan, aurrerapausoak pilatzen ari dira, baina oraindik urrun euskaltegien beharretatik, eta, jakina, aurrera begira ere, berme gabekoak, hitzarmen politikoen menera. Iparraldean, nahiz eta baliabide ekonomikoak doi bat emendatu, emandako urratsak ez dira nahikoak beharrezko baldintzak bermatzeko. Bestalde, iaz sekulako albiste pozgarria jaso genuen Euskal Autonomia Erkidegoan; izan ere, Eusko Jaurlaritzaren proposamen berriaren arabera egun jasotzen duten dirulaguntza baino nabarmen handiagoa jasoko dituzte euskaltegiek lau ikasturte barru, eta horrek, besteak beste, epealdi honetan egonkortasuna bilatuz. Itxaropena dugu datozen urteetan pauso hauek hiru lurraldeetan areagotu eta sendotuko direla. Ezinbestekoa da Euskal Herri osoak nahitaezkoa duen helduen euskalduntzea bizkortzea eta inbertsioak areagotzea.
Zergatik daude desberdintasun horiek?
Babes instituzionala da gakoa, aldekotasun politikoa, alegia. EAEn, gorabeherak ez dira falta izan, baina euskaltegiek egiten duten lanaren aitortza oso sustraituta dago, eta, zorionez, aipatu bezala, urrats historikoa eman da berriki, urte luzeetaako eskaerak aintzat hartuta. Nafarroan, urte luzeetan oso partida txikia ezagutu genuen, maiz kolokan eta desagerarrazi zuten. Orain, aurrerapausoak berreskuratu dira, sendotzen dira, eta harago jotzea lortu beharko genuke. Iparraldean, euskara ofiziala ez izanagatik, zertifikazioa eskasagatik (B1 eta C1 zertifikazioak ofizialak, B2 testatzen fasean eta besteak ez ofizialak oraindik) ez dute bidea errazten.
Nola parte hartzen ahal da? Nola eman daiteke laguntza ekonomikoa?
Korrikari sostengu ekonomikoa emateko, era desberdinak eskaintzen ditugu; Korrika jantziak erosiz, Korrika laguntzaile bihurtzea txartelaren jabe eginez, diru ekarpena eginez, kilometroak eskuratuz eta abar. Enpresa eta saltegiek, aipatutakoez gain, aukera dute Korrika iragartzeko egiten diren euskarriak babestea, Korrikalaria izeneko euskarria eskuratzea zein Korrika laguna izanez. Laguntza ekonomikoa emateaz gain, beste modu askotan parte hartzen ahal du herritarrak Korrikan. Herri eta auzoetan osatzen diren batzordeetan parte hartuz, korrika kulturaleko ekitaldietara joanez eta programazioa zabalduz edo norbere herriko antolaketan parte hartuz, Amurriora nahiz Donostiara joanez, hamaika egun horietan Korrikara joanez...
Doakotasunean, badago zer hobetu. Zertaz ari zarete?
Gakoa da euskara ikasi nahi duten herritarrek dohainik jarduteko parada izatea; gure aspaldiko aldarria izan da Euskal Herri mailako sistema orokorra sortzea, ikasleek soilik matrikula-kostuaren % 10 ordaindu behar izatea (gainontzekoa, Administrazioaren esku), eta horrela C1era arteko prozesua doakoa izatea, egiaztatzearekin lotuta egon gabe eta ikasleak dirurik aurreratu behar izan gabe. Azken batean, uste dugu unea dela euskal herritar orori euskara ikasteko bidea doakoa izan dakion neurriak hartzeko. Proposamen eta bide ezberdinak ezagutzen ditugu; osa dezagun, elkarlanean, eta berandu baino lehen guztiok doan ikasteko bide orria. Bestalde, premiazkoa izango da ezagutzaren unibertsalizazioa sustatzea, euskarari prestigioa emango dioten eta euskara lehenetsiko duten politikak abian jarrita; zeren eta helduen-euskalduntzeak motibazio pragmatikoetan eragiten duten erabaki politikoak behar baititu, orain arte erakarri ez dugun heldu askok pauso hori eman dezaten. Politika horien artean leudeke, esate baterako, Administrazioko lanpostuetako Hizkuntza Eskakizunak berrikusi eta bateratzea, edo lan-munduan enpresek zerbitzua euskaraz emango dutela ziurtatzeaz batera, barne funtzionamenduan ere langileak euskaraz lan egiteko aukera bermatzea.
Nola eragin dizue Eusko Jaurlaritzak euskaltegietako irakasleen lan baldintzak onartutako proposamenak?
Argi dugu onura nabarmenak ekarriko dizkiola helduen euskalduntze sektoreari, EAEn. Proposamenak ehuneko handi batean jaso du azken ikasturteetako sektorearen aldarrikapen nagusienetariko bat eta horrek ahalbidetuko du datozen urteetan sektorea egonkortze fase batean sartzea. Beraz, oso albiste pozgarria da, urteetako lanaren ondorioz, sektorearen garaipen bezala ulertu behar dugu; izan ere, HABEk bere egin ditu plazaratutako arazoak eta horiek ondo bidean jartzeko bidea ere bai. Euskaltegietako irakasleon lana duintzea izan da gure aldarrikapenetako bat. Era berean, berri pozgarria bezain pizgarria da Euskal Herri osoan ari den AEK-ren gisako erakunde batentzat; izan ere, proposamen honek lurralde zehatz bati baino eragiten ez badio ere, horren moduko aurrerapausoak ematea posible izan daitekeela erakusten baitigu eta horrek indarberritu gaitu. Bestalde, AEK-n, irakaskuntzaz harago jarduten gara: ikasitakoa erabiltzeko praktika egitasmoak antolatzen, lan-munduan edota administrazioan euskararen ezagutza zein erabilera sustatzeko euskara-planak diseinatzen, gazteei begirako ikas-unitateak (Damolat) eta programak garatzen, berriki 40 urte beti dituen Aizu! aldizkaria argitaratzen … eta esparru hauetan ere, pausu sendoagoak eman behar dira, finantzaziotik hasita, lan horretan ari diren kideen lan baldintzak ere duintze aldera. Beraz, beste lurraldeetan tamainako pausoak eman bitartean, geure lana modu integralean eta Euskal Herri osoan orain arteko berdintasun parametroetan ematen segitzeko hainbat korapilo atera zaizkigu, baina konbentzimendu osoa dugu gure ahaleginarekin eta jendarteak erakusten digun babesarekin erakunde honek aurrera egiteko modua aurkituko duela. Gaur egun, hain zuzen, horixe azpimarratu nahi dugu. Batetik, “gure ahaleginarekin” diogu, gure herriaren zati batean eman den aurrerapausoak eragin berezia AEK bezalako erakunde batean, non Euskal Herri osoan berdintasunean aritzeko konpromisoa dugun. Hori dela eta, AEKideok erreserba funtsa sortu dugu, bazkideok nahitaezko ekarpenak eginez, . EAEn ematen ari den urratsa AEK osoan gauzatu ahal izateko. Une honetan, kide bakoitzak urria-abenduko gure soldaten %2a ekarri dugu erreserba hori hornitzeko. Gure kideen ahalegina oso garrantzitsua iruditzen zaigu eta goraipatu nahiko genuke. Bestetik, esan dugun bezala, jendarteak erakusten digun babesarekin ere aurrera egingo dugu. 22. Korrika inoiz baino beharrezkoagoa izango da, eta guztion bultzada beharko dugu; ziur gaude babes erraldoia jasoko dugula.
Zeintzuk dira HEAren aldarri nagusiak?
Argi dago oraindik lan handia dugula egiteko; beraz, euskaltegi guztiak dira beharrezko, baldin eta jendarte euskalduna amets badugu. Horretarako, euskaltegi sendoak behar ditugu, Euskal Herri osoko herritarrei euskara ikasteko aukera emateko baldintza egoki guztiez hornituta; alta, helburu hori bete ahal izateko, EAEko, Nafarroako eta Ipar EHko administrazioetatik bultzada estrategikoa eman behar zaio arloari, ezinbestean. Bide horretan, AEK-k nabarmendu nahi du EAEko Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak orain gutxi Herri Ekimeneko Euskaltegi Sarearen finantzaketa egonkortzeko eman duen pausoa, baliagarria izango da-eta hurrengo urteetan sektorea indarberritzeko. Alabaina, Euskal Herri osoan behar ditugu horrelako urratsak, eta ez soilik euskaltegion finantziazioan. Batetik, gakoa da euskara ikasi nahi duten herritarrek dohainik jarduteko parada izatea; bestetik, gorago jaso bezala, euskaltegi sendoak behar ditugu. Hori dela eta, nahitaezkoa da Euskal Herri osoko euskara-irakasleek lan-baldintza duinak edukitzea, denentzat berdinak. Halaber, hausnarketa egin behar da maparen eta eskaintzaren gainean, curriculuma eta egiaztatzegintza bateratu, baldintzak sortu prestakuntzan eta baliabide didaktikoetan aurrerapauso gehiago emateko, eta abar. |
2022-3-19 | https://www.berria.eus/albisteak/210791/denda-fisikoetan-nahiz-online.htm | albisteak | Denda fisikoetan nahiz online | 22. Korrikaren materiala online nahiz denda fisikoetan eros daiteke: arropa eta osagarriak daude eskuragai, eta salmentekin lortutako diru hori ere euskaltegiei laguntzeko erabiliko da. AEKren euskaltegietan ere erosteko aukera dago. | Denda fisikoetan nahiz online. 22. Korrikaren materiala online nahiz denda fisikoetan eros daiteke: arropa eta osagarriak daude eskuragai, eta salmentekin lortutako diru hori ere euskaltegiei laguntzeko erabiliko da. AEKren euskaltegietan ere erosteko aukera dago. | Korrikaren aldi bakoitzean, arropa eta osagarri bilduma ederra egiten du AEK-k. Aurten ere produktu ugari jarri dituzte eskuragarri: arropa, osagarriak, petoak… Korrikaren webgunean bertan eros daitezke online, baita horretarako prestatu dituzten denda fisikoetan ere: Bilbon, Iruñean, Donostian, Beasainen eta Santurtzin. Salmenta leku horiez gain, AEKren euskaltegietan ere lor daitezke produktu horiek. Horiek salduta bildutako dirua ere euskaltegiei laguntzeko erabiliko dute.
Dendak:
BILBO Andramari kalea (Santamaria kalea) 14 Ostiraletan, 17:00-20:00 Larunbatetan, 10:30-13:30 eta 17:00-20:00
DONOSTIA Esterlines 5 Ostegun eta ostiraletan, 17:00-20:00 Larunbatetan, 10:30-13:30 eta 17:00-20:00
IRUÑEA Souvenirs Estafeta Estafeta kalea 47 Astelehenetik larunbatera, 09:00-20:00
SANTURTZI (EZKERRALDEA) Ramón y Cajal, 11 (Mamarigako biribilgunetik 50 metrora, Mahastietarako bidean). Urtarrilean eta otsailean, larunbatetan, 10:30-13:30
BEASAIN Beasaingo herri denda Kale nagusia, Arrano tabernaren ondoan Ostiraletan 17:00-19:30 Larunbatetan, 10:30-13:00
*Oharra: denden egutegi eta ordutegiak webgunean eguneratuko dira. |
2022-3-22 | https://www.berria.eus/albisteak/210792/nola-hartu-parte.htm | albisteak | Nola hartu parte? | Nola hartu parte?. | Antolaketan arituz: • Zure herrian edo auzoan eratuko den KORRIKA batzordean parte hartuz.
Diruz lagunduz: • KORRIKA laguntzailea izanez eta 22. KORRIKAko materiala erosiz. • KORRIKAlarien petoa edo bizkarrekoa erosiz, aurretiaz, KORRIKA dendetan, AEKren euskaltegietan eta online dendan, edo KORRIKA igarotzen den egunean bertan. • Herriz herri egingo den KORRIKAren aldeko diru-bilketan lagunduz. • KORRIKAren izenean Laboral Kutxan zabalduriko kontu korrontean nahi den ekarpena eginez (ES70 3035 0072 02 0720037810) (*). • BIZUM bidez ekarpena eginez. Horretarako aplikazioan, Eman izeneko atalean sartu eta bertan dagoen bilatzailean Korrika edo AEK bilatu (*). • KREDITU TXARTELAren bidezko ekarpena egin formulario honen bitartez. • Lekukoa familiarekin, elkartekideekin, lagunekin... eramanez eta ekarpena eginez.
(*) OHARRA: Egindako ekarpenaren ziurtagiria nahi izanez gero, eska dezakezu e-posta helbide honen bidez: ekarpenak@korrika.eus
KORRIKAren berri emanez eta haren ospea hedatuz: • KORRIKAren webgunea bisitatuz (www.KORRIKA.eus) eta KORRIKAren aldeko sare sozialetan parte hartuz. • KORRIKA Kulturalak antolatuko dituen ekitaldietan parte hartuz.
KORRIKAn bertan parte hartuz: • 22. KORRIKAren hasieran eta amaieran parte hartuz: zatoz Amurriora martxoaren 31n eta Donostiara apirilaren 10ean! • Bizkarrekoa jantzita korrika eginez; euskara ikasi, hitz egin eta euskaraz bizi nahi dugula erakusteko.
Enpresa eta saltegiek: • KORRIKA iragartzeko euskarriak babestuz. • KORRIKAlaria eskuratuz zein KORRIKA laguna izanez. • Kilometroak eskuratuz. Parte hartzeko modu hau erabili nahi dutenek KORRIKAren bulegoetara jo dezakete.
Hona hemen harremanetarako bideak: • ARABA 946 464 000 araba@korrika.eus • BIZKAIA 946 464 000 bizkaia@korrika.eus • GIPUZKOA: 946 464 000 gipuzkoa@korrika.eus • IPARRALDEA: 05 59 25 76 09 iparraldea@korrika.eus • NAFARROA: 946 464 000 nafarroa@korrika.eus | |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210793/euskaltel-eta-kern-pharma-espainiako-vueltan-izango-dira-baina-ez-caja-rural.htm | Kirola | Euskaltel eta Kern Pharma Espainiako Vueltan izango dira, baina ez Caja Rural | Talde laranjak iazko parte hartzea errepikatuko du, eta Kern Pharma lehen aldiz izango da Vueltan. Caja Rural hamar urtez jarraian izan da lasterketan, baina aurten ez du gonbidapenik jaso. Hiru etapa igaroko dira Euskal Herritik. | Euskaltel eta Kern Pharma Espainiako Vueltan izango dira, baina ez Caja Rural. Talde laranjak iazko parte hartzea errepikatuko du, eta Kern Pharma lehen aldiz izango da Vueltan. Caja Rural hamar urtez jarraian izan da lasterketan, baina aurten ez du gonbidapenik jaso. Hiru etapa igaroko dira Euskal Herritik. | Euskaltel-Euskadik bigarren urtez jarraian hartuko du parte Espainiako Vueltan. Hala baieztatu du gaur lasterketaren antolakuntzak. Gonbidapena jaso du beste euskal talde batek ere, Kern Pharmak, eta Burgos BH espainiarra izango da azken talde gonbidatua. Ondorioz, hiru euskal talde ariko dira aurten Espainiako Vueltan: Movistar, UCI World Tourreko taldea delako; eta Euskaltel-Euskadi eta Kern Pharma, antolatzaileek gonbidatu dituztelako. Lehen aldia izango da talde nafarrarentzat.
Kanpoan geratu da, beraz, Caja Rural. Talde nafarrak hamar urtez jarraian hartu du parte Vueltan, baina aurten ez da irteeran izango, ez baitu gonbidapenik jaso. Kolpe latza izan daiteke taldearentzat, itzuli handi batean egoteak ikusgaitasun handia ematen baitu.
Euskaltelek sare sozialetan ospatu du gonbidapena: «Eskerrik asko beste urte batez gure balioa munduko talde onenen aurrean erakusteko aukera ematearren», idatzi dute. Euskaltelek, bere aurreko aroan, etenik gabe hartu zuen parte Vueltan 1994tik 2013ra. Iaz itzuli zen lasterketara.
Kern Pharmak, berriz, idatzi du harro eta eskertuta daudela: «Egia bilakatutako amets bat da, gorenean jarraitzeko motibazio bat. Eskerrik asko posible egin duzuen guztioi».
Ibilbidea
Aurten, Espainiako Vuelta Utrechten (Herbehereak) hasiko da, abuztuaren 19an, eta Madrilen amaituko da, irailaren 11n. Hiru etapa igaroko dira Euskal Herritik, eta haietako bik irteera eta amaiera ere izango dituzte bertan: Gasteiz-Laguardia abuztuaren 23an, Irun-Bilbo 24an, eta Bilbo-Pico Jano (Espainia) 25ean. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210794/gizonezko-batek-eraso-egin-dio-ekintzaile-feminista-bati-abortatzeko-eskubidea-aldarrikatzeagatik.htm | Gizartea | Gizonezko batek eraso egin dio ekintzaile feminista bati, abortatzeko eskubidea aldarrikatzeagatik | Irutxuloko Hitza-k jakinarazi duenez, Donostiako Amara auzoan gertatu da erasoa, joan den ostegunean. Ertzaintzak gizonezko bat identifikatu du erasotzailea delakoan. Elkarretaratzea egin dute arratsaldean, biktimari babesa emateko. | Gizonezko batek eraso egin dio ekintzaile feminista bati, abortatzeko eskubidea aldarrikatzeagatik. Irutxuloko Hitza-k jakinarazi duenez, Donostiako Amara auzoan gertatu da erasoa, joan den ostegunean. Ertzaintzak gizonezko bat identifikatu du erasotzailea delakoan. Elkarretaratzea egin dute arratsaldean, biktimari babesa emateko. | Gizonezko batek emakumezko bati eraso egin dio Donostiako Amara auzoan, abortatzeko eskubidearen aldeko lelo feministak zituen kartel batzuekin protesta egiteagatik. Irutxuloko Hitza-k zabaldu du gertatutakoari buruzko informazioa. Jakinarazi duenez, Askabide klinikako atari parean gertatu da erasoa, iragan astean. Talde «ultrakatoliko» bateko zenbait pertsona abortuaren kontrako protestak egiten hasi ziren hilabete hasieran: otoitzean aritzen dira, eta jazarri egiten diete hara joaten emakumeei. Horri erantzuteko, auzoko zenbait ekintzaile feminista abortu eskubidea aldarrikatzeko ekintzak egiten ari dira azkenaldian. Iragan ostegunean ekintzaile bakarra joan zen protestara, eta orduan jasan zuen erasoa. Biktimak lesio «arin-ertainak» ditu.
Emakumezkoak Irutxuloko Hitza-ri kontatu dionez, gizonezkoa ustekabean azaldu zen klinika atarira, eta mehatxuka hasi zitzaion, «ero moduan», abortistak hil eginen zituela oihuka. Abortatzeko eskubidearen aldeko mezuak zeramatzaten kartelak hausten hasi zen. Emakumezkoa, berriz, gizonezkoa geldiarazten ahalegindu zen, baina gizonak besotik heldu zion, eta aurpegian jo zuen.
Gizonezkoak ihes egin zuen, baina, handik gutxira, zenbait bizilagunek erdietsi egin zuten hura atzematea inguruan. Ertzaintzak identifikatu egin du. Emandako datuen arabera, 50 urte ingurukoa da.
Erasoa gaitzetsi eta biktimari babesa azaltzeko, Amara auzoko ekintzaileek elkarretaratzea egin dute gaur, klinikaren parean. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210795/the-power-of-the-dog-filmak-irabazi-ditu-bafta-sari-nagusiak.htm | Kultura | 'The Power of the Dog' filmak irabazi ditu Bafta sari nagusiak | Denis Villeneuveren 'Dune' filmak lortu du sari gehien, kategoria teknikoetan batez ere. 'Coda'-k eta 'West Side Story'-k bina garaikur eskuratu dituzte. | 'The Power of the Dog' filmak irabazi ditu Bafta sari nagusiak. Denis Villeneuveren 'Dune' filmak lortu du sari gehien, kategoria teknikoetan batez ere. 'Coda'-k eta 'West Side Story'-k bina garaikur eskuratu dituzte. | Sarien denboraldi betean, Jane Campionen The Power of the Dog-ek irabazitakoen zerrenda luzatzen eta luzatzen ari da aldiro. Asteburuan, urteko filmik onenaren bi sari irabazi ditu, ordu gutxiren aldearekin: AEBetako kritikarien Critics' Choice eta Erresuma Batuko Akademiaren Bafta. Gainera, bietan Campionek lortu du zuzendaririk onenaren saria ere. Gaur hamabost emango dituzte 94. Oscar sariak, eta irabazteko faboritoa dela berretsi dute.
Film onenaren kategorian izendatuta zeuden Kenneth Branaghen Belfast, Adam McKayren Don't Look Up, Denis Villeneuveren Dune eta Paul Thomas Andersonen Licorice Pizza filmak ere. Belfast-ek film britainiarrik onenaren saria irabazi du. Dune zen izendapen gehien zituena, eta sari kopuruan ere nagusitu da; bost lortu ditu: argazkirik (Greig Fraser), musikarik (Hans Zimmer), ekoizpen diseinurik, sonurik eta efektu berezirik onenena.
Andersonek jatorrizko gidoirik onenaren saria irabazi du Licorice Pizza-rekin, eta egokitutako gidoirik onenarena Sian Hederri eman diote, Coda filmarengatik.
Emakumezko aktorerik onenaren saria Joanna Scanlani eman diote (After Love), gizonezko aktorerik onenarena Will Smithi (King Richard), taldeko emakumezko aktorerik onenarena Ariana DeBoseri (West Side Story), taldeko gizonezko aktorerik onenarena Troy Kotsurri (Coda), aktore talderik onenarena West Side Story filmeko kideei eta aktore berri onenaren saria Lashana Lynchi (No Time to Die).
Gainontzeko kategorietan, Ryusuke Hamaguchiren Drive My Car filmak irabazi du ingelesez besteko film onenaren saria; Jared Bush, Charise Castro Smith eta Byron Howarden Encanto-k lortu du animaziozko film onenaren saria; eta Questloveren Summer of Soul-i eman diote dokumental onenarena. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210796/cafek-200-milioi-euroko-kontratua-lortu-du-saudi-arabian.htm | Ekonomia | CAFek 200 milioi euroko kontratua lortu du Saudi Arabian | Saudi Arabia Railways estatuko tren kudeatzailearekin egin du tratua, haren trenen mantentze lanak egiteko eta beste zerbitzu batzuk emateko. | CAFek 200 milioi euroko kontratua lortu du Saudi Arabian. Saudi Arabia Railways estatuko tren kudeatzailearekin egin du tratua, haren trenen mantentze lanak egiteko eta beste zerbitzu batzuk emateko. | Beasaingo tren konpainiak kopuru handiko eskaera bat lortu du Asian berriro. Hil hasieran jakinarazi zuen Tel Aviven tren arin bat martxan jartzeko kontratua egin duela Israelgo hiri horretako agintariekin, 525 milioi euroko balioarekin, eta, orain, berriz, Saudi Arabian lortu du beste eskaera handi bat, azken hori 200 milioi eurokoa. Saudi Arabia Railways estatuko tren kudeatzailearekin egin du tratua Gipuzkoako industria enpresarik handienak, hango trenen mantentze lanak egiteko eta beste zerbitzu batzuk emateko. Eta, modu horretan, zain duen eskaera poltsa handia are gehiago handitu du.
CAFek Saudi Arabiako kudeatzailearen trenen mantentzea bost urtez egitea jaso du kontratuak. Unitate horiek North-South ibilbidekoak dira, eta Riyadh hiriburua Qurayat hiriarekin lotzen dute, Jordaniaren mugan. Gainera, East-West ibilbideko trenak ere zainduko ditu; Riyadh Dammamekin lotzen dituzte horiek. Tren sare horrek 1.700 km baino gehiagoko luzera du.
Trenen mantentzea egiteaz gain, CAFek ingeniaritzako alorreko proiektu komuna abiaraziko du Saudi Arabia Railwaysekin: Engineering Excellence Centre. Horren helburua izango da SAReko langileak zenbait lan egin ahal izateko. Horrez gain, bertako unibertsitateekin eta zentro teknologikoekin akordio estrategikoak adostuko dituzte ikerketa lanak egiteko, eta eskualdean trengintzarekin lotutako gaitasunak eta ezagutzak indartzeko. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210797/euroeskualdeak-hornidura-bermatzeko-lan-talde-bat-sortuko-du.htm | Politika | Euroeskualdeak hornidura bermatzeko lan talde bat sortuko du | Akordio batera heldura dira Akitania Berriko, EAEko eta Nafarroako ordezkariak. Hitzarmenak industria, elikadura eta energia sektoreei eragingo die. | Euroeskualdeak hornidura bermatzeko lan talde bat sortuko du. Akordio batera heldura dira Akitania Berriko, EAEko eta Nafarroako ordezkariak. Hitzarmenak industria, elikadura eta energia sektoreei eragingo die. | Euskadi-Akitania Berria-Nafarroa Euroeskualdeko ordezkariek gaur adostu dute elkarlanean jardutea industriaren, elikaduraren eta energiaren sektoreetan. Bordelen bildu dira, eta Ukrainako gerrak eragindako krisiaren testuinguruan heldu dira akordiora. Helburua, Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren arabera, hornidura bermatzea da.
Urkullu izan da azken bi urteetan Euroeskualdeko presidentea, eta, besteak beste, bi urte horien balantzea egin eta presidentzia aldaketa egiteko bildu dira gaur: Alain Rousset Akitania Berriko presidentea Euroeskualdekoa ere izango da datozen bi urteetan. Urkullu eta Roussetez gain, han izan da Ana Ollo Nafarroako Gobernuko Herritarrekiko Harremanetako kontseilaria, Maria Txibiteren ordez. Eusko Jaurlaritzaren aldetik, Bordelen izan dira Arantxa Tapia Garapen Ekonomiko, Iraunkortasun eta Ingurumeneko sailburua eta Javier Hurtado Turismo, Merkataritza eta Kontsumoko sailburua ere.
Urkulluk azaldu duenez, argi ikusi dute Euroeskualdean lan egin dezaketela industriaren, elikaduraren eta energiaren arloetan. Zehazki, hiru gobernuetako sektore horien arduradunei esleitu diete lan hori: «Aurretiko analisi bat egingo dute, aztertzeko zer egin dezakegun elkarlanean, batez ere hiru arlo horietan».
Hortaz gain, azken bi urteen balantzea «onuragarria» izan dela esan du lehendakariak. Gogorarazi du 2020-2021 aldian guztira 54 proiektu onartu direla, eta hamar lankidetza estrategiko garatu direla; guztira, 2,6 milioi euroko inbertsioa egin da. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210798/auzitegi-nazionalak-gorka-palacios-euskal-presoa-absolbitu-du.htm | Politika | Auzitegi Nazionalak Gorka Palacios euskal presoa absolbitu du | Fiskaltzak 316 urteko espetxe zigorra eskatzen zuen, eta Atristain auziko jurisprudentzia oinarri hartuta absolbitu dute. | Auzitegi Nazionalak Gorka Palacios euskal presoa absolbitu du. Fiskaltzak 316 urteko espetxe zigorra eskatzen zuen, eta Atristain auziko jurisprudentzia oinarri hartuta absolbitu dute. | Atristain auziko jurisprudentzia oinarri hartuta, Gorka Palacios euskal presoa absolbitu du Espainiako Auzitegi Nazionalak. Bi atxilotuk torturapean jo zuten erruduntzat Palacios, eta, auzitegiak dekretatu duenez, Giza Eskubideen Europako Auzitegiaren jurisprudentzia berriaren arabera, deklarazio horiek ez dira kontuan hartu behar. Ondorioz, Palaciosen aurkako frogarik ez dagoela adierazi du auzitegiak, eta errugabetzat jo du. Fiskaltzak 316 urteko espetxe zigorra eskatzen zuen Palaciosentzat, ETAk 2001ean Madrilen egindako atentatu batengatik.
Epaiak adierazten duenez, Atristain auziko jurisprudentziak «inkomunikatutako atxiloketa egoeran defendatzeko eskubideari buruzko estandar berri bat» ezartzen du; izan ere, 2010ean atxilotu eta inkomunikatu zuten Xabier Atristain Gorosabel, eta ez zioten abokatu bat aukeratzen utzi. Epaiaren arabera, gainera, jurisprudentzia hori «funtsezkoa» da oinarrizko giza eskubideak bermatzeko.
Absoluzioan azaltzen denez, Anabel Eguesek inkomunikazio egoeran deklaratu zuen, eta «tratu txarrak» jasan zituen; «Poliziak esandakoa deklaratu zuen». Adierazpen horiek ez zituen polizia etxean baieztatu nahi izan, ezta Epaitegian deklaratu ere. Horrez gain, epaileek adierazi dute Aitor Garcia Aliagak «ahal bezain laster» salatu zituela torturak: «Deklarazio bat ikasarazi zioten komisarian, eta deklaratzeko mehatxu egin zioten».
Giza Eskubideen Europako Auzitegiak dekretatu duenez, atxilotuek prozeduraren lehen faseetatik konfiantzazko abokatua izendatzeko aukera izan behar dute. Horrela, adierazi dute Eguesek eta Garcia Aliagak ez zutela horretarako aukerarik izan, eta, ondorioz, deklarazio horiek ezin direla kontuan hartu. |
2022-3-14 | https://www.berria.eus/albisteak/210799/inaki-reta-euskal-presoa-euskal-herrira-ekarri-dute.htm | Politika | Iñaki Reta euskal presoa Euskal Herrira ekarri dute | Etxerat-ek jakinarazi duenez, Soto del Realetik Zaballako espetxera lekualdatu dute. | Iñaki Reta euskal presoa Euskal Herrira ekarri dute. Etxerat-ek jakinarazi duenez, Soto del Realetik Zaballako espetxera lekualdatu dute. | Etxerat elkarteak jakinarazi du Iñaki Reta euskal presoa Soto del Real (Espainia) espetxetik Zaballara (Araba) lekualdatu dutela. Retaren Euskal Herriratzea joan den urtarrilean iragarri zuten. Orduan jakinarazi zutenez, Espainiako Espetxe Erakundeek eta Eusko Jaurlaritzako Justizia Sailak adostu zuten Iñaki Reta, Asier Garcia, Imanol Miner, Lierni Armendariz, Bittor Franco, Gotzon Aranburu eta Xabier Zabalo Euskal Herriratzea. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210832/netflixek-urtean-200-ordu-azpidatziko-ditu-euskaraz-eta-20-ordu-bikoiztu.htm | Bizigiro | Netflixek urtean 200 ordu azpidatziko ditu euskaraz, eta 20 ordu bikoiztu | 2022ko katalogoan txertatuko ditu lan horiek streaming plataformak. Ikus-entzunezko gehienak azpititulatu egingo dituzte, eta haurrentzako eduki batzuk, berriz, bikoiztu. Jaurlaritzak adierazi du «oso garrantzitsua» dela Netflixek bere kabuz horrelako erabaki bat hartu izana. Kataluniako Generalitateak esan du «lehen pauso bat» baino ez dela. | Netflixek urtean 200 ordu azpidatziko ditu euskaraz, eta 20 ordu bikoiztu. 2022ko katalogoan txertatuko ditu lan horiek streaming plataformak. Ikus-entzunezko gehienak azpititulatu egingo dituzte, eta haurrentzako eduki batzuk, berriz, bikoiztu. Jaurlaritzak adierazi du «oso garrantzitsua» dela Netflixek bere kabuz horrelako erabaki bat hartu izana. Kataluniako Generalitateak esan du «lehen pauso bat» baino ez dela. | Euskarak, galegoak eta katalanak presentzia handiagoa izango dute Netflixen 2022an. Netflixek, denera, 70 ikus-entzunezko inguru txertatuko ditu 2022ko bere katalogoan, eta pixkanaka jarriko ditu eskuragarri. Urtez urte sorta hori handitzea da AEBetako konpainiaren asmoa.
2022an txertatuko dituzten ikus-entzunezkoetan nazioarteko film eta serieen 600 ordu azpititulatuko dituzte, eta haurrentzako 60 ordu bikoiztu ere bai; euskaraz 200 ordu azpidatziko dituzte, eta 20 ordu bikoiztu. Jakinarazi dutenez, bikoiztutako ordu horiek haurrei zuzendutako edukiak izango dira. Netflixen eduki propioak izango dira horiek guztiak —hau da, ez dira beste plataforma batera mugituko—, eta zerbitzuan betirako geldituko dira. Besteak beste, The Mother, Garra, Sandman eta Pinocho filmak azpidatzi edo bikoiztuko dituzte.
Hala, 190 herrialdetako erabiltzaileek ikusi ahal izango dituzte serie eta film batzuk euskaraz, galegoz edo katalanez. Netflixeko bozeramaile batek azaldu duenez, «istorio onenak» mundu guztira eraman nahi dituzte, eta urrats bat gehiago da gaur iragarritakoa: «Ikus-entzunezko horiek aurten jarriko ditugu eskuragarri, eta datozen urteetan eskaintza handitzea da asmoa». Netflixek berak hartuko du bikoizketa eta azpidatzi horien kostua.
Gaur egun, Netflixek 5.559 film eta serie eskaintzen ditu Hego Euskal Herrian. Euskaraz dauden bakarrak dira Handia, Errementari eta Black is Beltza; Akelarre filmaren elkarrizketen erdiak ere euskaraz dira. Katalanez 30 lan inguru daude itzulita. Galegozko telesail bat ere bada: O sabor das margaridas.
Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaile eta Kultura eta Hizkuntz Politikako sailburuak zera esan du: «Eusko Jaurlaritzak harreman etengabea izan du hainbat plataformarekin. Bereziki harreman estua izan dugu Netflix plataformarekin, bai gure interesagatik, bai Netflixek berak interesa azaldu zigulako, eta guregana hurbildu zelako». Bileratan aztertu dituzte aukera guztiak, Netflixek edukiak euskaraz ere eman ditzan. «Netflixek ahalegin bat egin du: lege bidetik etor daitezkeen beharrizan batzuei edo betebehar batzuei itxaron gabe, bere neurriak hartu ditu. Denok dakigu gure gizarteak zer-nolako kontsumo maila duen, eta bere kabuz eta bere borondatez horrelako erabaki bat hartzea oso garrantzitsua da euskarak ikus-entzunezko aisialdian ere presentzia eduki dezan eta bermatua egon dadin».
Pantailak Euskaraz taldeak zera adierazi du Netflixen albistea jakin bezain laster: «Aurrerapauso bat da, baina ez da nahikoa». Honako hau gaineratu du taldeak: «Ezin daiteke jakin hizkuntza gutxituen aldeko hautu hori ekinbide propioz egin duten, hala tramitazio parlamentarioan dagoen eta 2023rako indarrean egotea espero den Espainiako Ikus-entzunezko Lege Orokor berriak ezarri ditzakeen betebeharrei aurre hartzeko egin duten». Pantailak Euskaraz-ek uste du Galiza, Herrialde Katalanak eta Euskal Herriko hizkuntza mugimenduek eta hainbat herri ekimenek egindako lanak eta plataformei eta erakundeei egindako eskakizunek ere izan dutela bere eragina Netflixek hartutako erabaki horretan. Pantailak Euskaraz-ek nabarmendu du Netflixek iragarritakoa ez zaiola nahikoa iruditzen. «Euskararen presentzia %0,05etik %1,2ra igotzea pauso bat izan arren, euskarak anekdotikoa izaten jarraituko duelako, eta euskaldunon hizkuntza eskubideak bermatzetik urrun jarraitzen duelako. Urteko film eta telesailik arrakastatsuenak euskarara bikoiztuta eskaintzea, eta katalogo osoa euskaraz azpidatzita eskaintzea da Pantailak Euskaraz-en eskaera». Eskaerekin aurrera jarraituko du taldeak, euskarazko edukiak ugaritzearen aldeko «apustu sendoa» behar dela uste baitu. «Euskarazko edukien ekoizpenera bideratutako diru kopuruak handitu behar dira, eta nazioarteko edukien bikoizketara bideratutako diru laguntza lerro sendoak sortu».
EH Bilduko diputatu Mertxe Aizpuruak, bestetik, hau adierazi du: «Pozgarria da Netflix bezalako plataforma batek sentsibilitatea azaltzea hizkuntza gutxituekin. Baina hartutako erabakia ez da nahikoa. Gaia ezin da plataformen nahien eta borondatearen arabera utzi. Lege bat behar da gaia ondo arautuko duena, eta lege hori orain ari da tramitatzen».
Kataluniako Generalitateko Kultura sailburu Natalia Garrigak ontzat jo du albistea. «Baina lehen pausoa baino ez da. Netflixekin lanean ari gara katalanera bikoiztuta dauden film guztien audioak katalogoan txerta ditzaten». Katalanezko azpidatziak izango dituzten telesailen artean Emily in Paris dago. Garrigak espero du Netflixen ekimen hori «adibide baliagarria» izatea beste streaming plataformentzat. «Generalitatean lan egingo dugu katalanez ikusi ahalko diren edukien kopurua handiagoa izan dadin».
Katalaneko bikoiztaileak elkartzen dituen talde batek ohartarazi du Netflixek bikoiztuko dituen eduki horiek haurrentzako izango direla, eta ez dela helduentzako edukirik egongo horien artean. Ontzat jo du, edonola ere, plataformak bikoizketa eta azpidatzi horien kostua bere gain hartzea. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210833/salatu-dute-donostiako-plaza-batean-landareak-kenduta-bizitokirik-gabe-utzi-dituztela-hainbat-ahate.htm | Bizigiro | Salatu dute Donostiako plaza batean landareak kenduta bizitokirik gabe utzi dituztela hainbat ahate | Eguzki eta Parkeak Bizirik plataformetako kideek egin dute salaketa. Esan dute udal langileek «beharrik gabe» kimatu dutela Antonio Maria Labaien plazako urmaelaren ingurua. Ondorioz, hainbat ahate arrautzarik eta habitatik gabe gelditu dira. | Salatu dute Donostiako plaza batean landareak kenduta bizitokirik gabe utzi dituztela hainbat ahate. Eguzki eta Parkeak Bizirik plataformetako kideek egin dute salaketa. Esan dute udal langileek «beharrik gabe» kimatu dutela Antonio Maria Labaien plazako urmaelaren ingurua. Ondorioz, hainbat ahate arrautzarik eta habitatik gabe gelditu dira. | «Ohi bezala, urtero bezala. Ahateek pare bat aste zeramatzaten Antonio Maria Labaien plazako urmaeleko uhartetxoan inkubatzen. Txitak ateratzea martxoaren amaierarako aurreikusia zegoen. Jada ez da eklosiorik izango, ez ilusiorik, ez irribarrerik». Horrela salatu dute Eguzki eta Parkeak Bizirik plataformetako kideek Donostiako Antonio Maria Labaien plazako urmaeleko landareak kimatu izanak eragin duena. Sareen bidez egin dute gaitzespena, eta nabarmendu dute urmaeleko landaretza kentzeak habitatik eta bizitokirik gabe utzi dituela hainbat ahate. «Inongo beharrik gabe garbitu dute urmaela, eta enbrioiak barrenean zituzten arrautza guztiak urmaeletik kanpo sakabanatu dituzte».
Urte gutxitan ingurune horretan landatzen den laugarren zuhaitza dela nabarmendu dute salatzaileek. «Estrategia urki osasuntsu eta lirain bat landatzea da, baina handik denbora gutxira izugarrizko mozketa egiten diote –eta ez inausketa–». Halaber, gaineratu dute aurrez adostu eta prestatutako esku hartze horiek «lan gehigarri bat» ekarri dutela, sarritan «alferrik» egiten dena eta gastuen igoera nabarmena eragiten duena. «Hustubidera doan diru gehiago», azpimarratu dute.
Plataformetako kideez gain, herritarren eta sareetako erabiltzaileen artean ere harrabotsa sortu du gertakariak. Erabiltzaile asko eta asko Donostiako udal langileen esku hartzearen aurka agertu da, eta bada gerora ahateak Donostian «galduta» ikusi eta irudi hori Twitterren plazaratu nahi izan duenik ere: «Oraintxe Bilbo plazaren inguruan daude, guztiz galduta». Eguzki eta Parkeak Bizirik taldeetako ordezkariek ere nabarmendu dute ahateak «galduta» sumatzen zirela: «Zain daude... Habiara itzuli nahi dute, baina putzuan ez dago ez habiarik, ez arrautzarik, ez urik».
Irutxuloko Hitza-k jakinarazi duenez, ahateen arrautzak baserri batera eraman dituzte udalaren arabera. Udalak dioenez, urmaelean ibiltzen diren ahateak «inguruan ez zeudela egiaztatu ondoren» egin zuten asteleheneko esku hartzea, baina Eguzkik sare sozialetan partekatutako bideoetan ahateak ikusten dira, lorezainak lanean dabiltzan bitartean. «Urmaelaren erdialdeko landaredia kentzean, arrautzak zeudela ikusi zuten, eta inguruko lorategietan utzi zituzten. Handik gutxira, ahate emeak arrautzak astindu eta baztertu egin zituen; horregatik, baserri batera eramatea erabaki zen», gehitu du udalak.
Urkiari dagokionez, guneak «ez zituen baldintzarik onenak zuhaitza behar bezala hazteko», eta, horregatik, «oinarria hobetuko» dute orain, eta ahateak han behin betiko egoteko bidea emango dute: «Substratua mugitu eta aireztatuko da, eta zegoen landaredia (sasiamak, zuhaitzaren hazkuntzari mesede egiten ez dion fitotoxiko azpiko zuhaixka bat) ahateen habitatari mesede egiten dioten graminea eta beste landare batzuekin ordezkatuko da, urmael hori ahateen behin betiko egonaldirako izango baita». |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210834/etxe-baten-zati-bat-erori-da-azpeitian.htm | Gizartea | Etxe baten zati bat erori da Azpeitian | Elizkaleko 24. zenbakidun etxea da, eta bart erori da. Ez zen inor bizi eraikin horretan, baina inguruko etxeetatik bost familia atera behar izan dituzte segurtasuna bermatzeko. | Etxe baten zati bat erori da Azpeitian. Elizkaleko 24. zenbakidun etxea da, eta bart erori da. Ez zen inor bizi eraikin horretan, baina inguruko etxeetatik bost familia atera behar izan dituzte segurtasuna bermatzeko. | Elizkaleko 24. zenbakidun etxearen zati bat erori da bart 03:00 aldean. Izugarrizko eztanda entzun da kale horretan, eta, etxearen zati bat erori denez, suhiltzaileak eta Udaltzaingoa bertaratu dira.
Udalak Uztarria.eus-i azaldu dioenez, inor ez zen bizi eraikin horretan, eta, beraz, ez da inor zauritu. Dena den, inguruko eraikinetan bizi diren hemezortzi lagun etxetik atera behar izan dituzte, “segurtasunagatik”. Udalak jakinarazi duenez, herritar horietako batzuek senideekin pasatu dute gaua, eta beste batzuek, berriz, udalak jarritako hotelean.
(jarraitu irakurtzen, 'Urola Kostako Hitza'-n) |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210835/bultzadak-eta-iraultzak-ertzaintzaren-jokabidea-gaitzetsi-dute-eta-erantzukizunak-eskatu.htm | Politika | Bultzadak eta Iraultzak Ertzaintzaren jokabidea gaitzetsi dute, eta erantzukizunak eskatu | «Iñigo Cabacas hil eta hamar urtera, horren arduradunek ez dute inolako eragozpenik berriro ere gidoi bera errepikatzeko», salatu dute Realeko eta Alaveseko animazio taldeek. Igandeko derbiaren aurretik istiluak izan ziren, eta halakorik berriz ez gertatzea exijitu dute. | Bultzadak eta Iraultzak Ertzaintzaren jokabidea gaitzetsi dute, eta erantzukizunak eskatu. «Iñigo Cabacas hil eta hamar urtera, horren arduradunek ez dute inolako eragozpenik berriro ere gidoi bera errepikatzeko», salatu dute Realeko eta Alaveseko animazio taldeek. Igandeko derbiaren aurretik istiluak izan ziren, eta halakorik berriz ez gertatzea exijitu dute. | Ertzaintzaren bertsio ofizialari erantzun diote Bultzada Txuri Urdina eta Iraultza 1921 animazio taldeek. Igandean, Realaren eta Alavesen arteko derbiaren aurretik, istiluak izan ziren Amara Berri auzoko Armeria plazan, Anoeta kanpoaldean. Han jardunaldi bateratu bat antolatu zuten bi animazio taldeek —senidetutako bi afizio dira Realarena eta Alavesena—, eta hori zela-eta bildu ziren han Ertzaintzako istiluen aurkako unitateak. Bultzadak eta Iraultzak gaur salatu dutenez, «egun osoan bizi izan zituzten gauza on guztiak lausotu zituen eraso basati bat» jasan zuten.
Gertatutakoa gogor gaitzetsi dute bi taldeek, plazaratu duten ohar bateratuan: «Iñigo Cabacas hil eta hamar urtera, horren arduradunek ez dute inolako eragozpenik berriro ere gidoi bera errepikatzeko. Karga indiskriminatu bat berriz ere, jendez betetako eta irteera gutxiko kale batean. Tiroak, berriz ere, bertatik. Berriz ere inpunitatea». Sare sozialetan hainbat erabiltzailek salatu zuten moduan, aipatu dute ondoko parkea «haurrez beteta» zegoela.
Istiluen sorrerari buruz, esan dute Ertzaintzak arratsalde hasieratik utzi zituela argi bere asmoak, «plazaren sarreran jendea arakatzen eta ikaratzen, baita auzokoak ere». Eusko Jaurlaritzaren arabera, istiluak hasi ziren zenbaitek bengalak, botilak eta harriak bota zizkietenean Ertzaintzaren furgonetei.
Azkenik, Bultzadak eta Iraultzak gertatutakoa salatu dute, eta erantzukizunak eskatu dituzte, baita horrelakorik berriz ez gertatzea ere: «Dena den, bistan da eragin dezaketen kalte guztia ez zaiela batere axola, ezta, zoritxarrez, dagoeneko eragin dutena eta konponbiderik ez duena ere», amaitu dute.
Bi atxilotu
Igandean, arratsaldeko seiak aldera hasi ziren istiluak, partida baino ordu erdi lehenago. Ertzaintzak bi lagun atxilotu zituen istiluetan «zuzenean parte hartzeagatik», eta Donostiako ertzain etxera eraman zituen. Batak 23 urte ditu, eta besteak, 24. Poliziak egunean bertan bidali zuen oharraren arabera, «istiluak sortu zituztenek agenteak behartu zituzten soinu salba bat edo beste egitera». Sare sozialetan zabalduriko bideoetan ikusten denez, ordea, ertzainek tiro ere egin zieten gazteei gertutik, foam pilotekin, eta gutxienez horietako bat bete-betean jo zuten.
Sareetako erabiltzaile askok gaitzetsi zuten Ertzaintzaren jokabidea. Salatu zuten Ertzaintzak «parean zuen edozein» jo zuela, eta, animazio taldeek berretsi duten moduan, Armeria plazan sartu zenean dozenaka haur eta familia zeudela han.
EH Bilduk atzo jakinarazi zuen gertatutakoari buruz galdetu diola Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuari. Julen Arzuaga legebiltzarkideak idatzi zuen Twitterren: «Inolako arrisku egoerarik ez, Ertzaintzarentzat ez beste inorentzat; guztiz proportzio gabea eta letala izan daitekeen materiala erabiltzea ez da bidezkoa. Galdetu diogu Josu Erkorekari eraso zentzugabe honengatik. Beste eredu polizial bat beharrezkoa da!». Oraindik ez du erantzun Jaurlaritzak.
Ikusi gehiago: Ertzaintzak bertatik bertara tiro egin du Realaren eta Alavesen arteko partidaren atarian |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210836/sindikatuek-greba-egingo-dute-hezkuntza-oinarrien-zirriborroan-aldaketak-eskatzeko.htm | Gizartea | Sindikatuek greba egingo dute hezkuntza oinarrien zirriborroan aldaketak eskatzeko | ELAk, LABek, Steilasek eta CCOOk salatu dute langileen iritzia ez dela kontuan hartu akordiorako oinarriak finkatzeko prozesuan. | Sindikatuek greba egingo dute hezkuntza oinarrien zirriborroan aldaketak eskatzeko. ELAk, LABek, Steilasek eta CCOOk salatu dute langileen iritzia ez dela kontuan hartu akordiorako oinarriak finkatzeko prozesuan. | ELA, LAB, Steilas eta CCOO ez datoz bat Eusko Legebiltzarrean eztabaidatuko den hezkuntza akordio berri baterako oinarrien zirriborroarekin. Ez dute bat egiten edukiekin, ezta eduki horiek finkatzeko erabili den prozedurarekin ere, hezkuntza komunitatea osatzen duten langileen iritzia ez dela kontuan hartu pentsatzen baitute. Haien hitza entzunarazteko mobilizazioak antolatuko dituzte: martxoaren 25ean greba egingo dute hezkuntza sistema osoan, publikoan zein itunduan, Haurreskolak partzuergoko haur eskoletan ere bai; eta elkarretaratzeak egingo dituzte Eusko Legebiltzarraren aurrean martxoaren 18an eta 28an.
ELAko Miren Zubizarretak, LABeko Irati Tobarrek, Steilaseko Nagore Iturriotzek eta CCOOko Julen Llanosek nabarmendu dute «historikoa» dela lau sindikatuok desberdintasunak alde batera utzi eta elkarrekin partekatutako irakurketa bat egitera iritsi izana. Zirriborroaren inguruan egin duten proposamenaren ardatzetan ere bat datoz: hezkuntza sistema «publiko, euskaldun eta propioa» aldarrikatu dute, eta horretarako neurri zehatzak ere eskatu dituzte.
«Publikoa ardatz izango duen hezkuntza legea» proposatu dute, gaur egungo sistema duala gainditu eta itundutako eskolak publiko bilakatzeko esparru orokor bat ezarriko duena; «lege propioa» ere aldarrikatzen dute, horretarako EAEko hazkuntza sisteman eskumen guztiak eskuratu eta Euskal Herriko gainontzeko lurraldeekin elkarlana areagotuko duena; eta «euskara eta bizikidetza balioak erdigunean jarriko dituen hezkuntza lege baten alde» egiten dute, euskal curriculuma, hezkidetza, laikotasuna, ekitatea, inklusioa, pentsamendu kritikoa eta parte hartzea oinarri izango dituena. Euskararen murgiltze eredua orokortzearen alde egiten dute, eta oinarri horiek ditu publikoa jasotzen duten eskola guztiek bete beharrekoak izatea proposatzen dute.
Ikusi gehiago: Eztabaida prozesu bat hasi dute eskola publikoko eragileek, EAEko Hezkuntza Legean eragiteko
Horiek ez dira lau sindikatuek proposaturiko ardatz bakarrak: «inbertsio eta baliabide nahikoak» eskatu dituzte, eta horretarako BPG barne produktu gordinaren %6 hezkuntzara bideratzeko; segregazioari aurre egin eta gizarte kohesioa bermatu nahi dute, langileen enplegua eta lan baldintza egokiak ziurtatu, hezkuntza sistema merkatuaren interesetatik eta enpresa pribatuen negozio esparrutik askatu, eta, azkenik, «hezkuntza lege parte hartzailea» galdegin dute.
Sindikatuek adierazi dutenez, antolatutako mobilizazioekin «eragitea» dute helburu, ardatz horiek oinarrien zirriborroan txerta daitezen. Jakitun daude prozesua oraindik luzea izango dela eta, ondoren, zirriborro horretan oin hartuta lege egitasmoa egin eta eztabaidatzeko garaia iritsiko dela; prozesu horretan aldaketarik egongo ez balitz berriro ere mobilizazioei ekiteko prest azaldu dira.
Martxoaren 28an bilduko da Hezkuntza Batzordea, eta orduan onartuko dute hezkuntza itunerako behin betiko testua. Testu hori osoko bilkuran onetsi beharko dute gero: apirilaren 7an egingo dute osoko bilkura hori, eta bertan onartuko dute hezkuntza itunaren testu definitiboa. Behin osoko bilkurak dokumentua onartuta, Eusko Jaurlaritzari egokituko zaio –dokumentu hori oinarri hartuta– hezkuntza lege berriaren proiektua idaztea. Lege proiektu hori Eusko Legebiltzarrak bozkatu beharko du ondoren.
Datorren ostiralean Hezkuntza ituna eztabaidatzen ari den Eusko Legebiltzarreko lantaldeak bilera egingo du: egun horretan taldeen zuzenketak bozkatuko dituzte. Ordura arte, negoziatzen ari dira taldeak, hezkuntza itunaren inguruko akordioak zabaldu asmoz.
Martxoaren hasieran amaitu zen hezkuntza eragileek eta alderdi politikoek Eusko Legebiltzarreko hezkuntza itunerako dokumentuari zuzenketak aurkezteko epea. EAJk eta PSE-EEk, batez ere, euskarari eta euskal kulturari nahiz hezkuntza publikoari lotutako puntuetan proposatu zituzten aldaketak; EH Bilduk, euskara ardatz izatean eta eskola publikoaren garrantzian; eta Elkarrekin Podemos-IUk zuzenketarik gehienak bideratu zituen sare publikoa sistemaren erdigunean jartzera; halaber, euskararen inguruko jarrera argi zuen: ereduen sistema gainditu, eta hizkuntza eredu eleaniztun bakarraren aldeko apustua egin zuten.
Bildarratz, «harrituta»
Harrituta. Greba deialdia ikusita, horrela dagoela esan du Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak. Izan ere, gobernu bileraren osteko agerraldian azaldu duenez, oraindik behin betiko testurik ez dago mahai gainean, ehun zuzenketa baino gehiago aurkeztu dizkioten «oinarrizko testu bat» baizik. Nabarmendu duenez, testu hori ehun eragile baino gehiagoren iritziak jaso ostean ondu zuen hezkuntza akordioa lortzeko Eusko Legebiltzarrean sortutako lantaldearen presidenteak, eta, gainera, oraindik zuzenketak eztabaidatzen ari dira talde parlamentarioak. Horiek horrela, «harrigarria» egiten zaio «elkarrizketaren mezuari» greba batekin erantzutea. Gainera, azpimarratu du testuan ez dagoela langileen eskubideen inguruko aipamenik. Greba «prebentiboa» iruditzen zaio.
Deialdiak ostiraleko zuzenketen bozketa baldintzatu dezakeen galdetuta, esan du ostiralera arte negoziatzen jarraituko dutela legebiltzarkideek. «Denbora gutxian alda badaiteke ere», gaur-gaurkoz, «klima positiboa» sumatzen du itunerako: «Talde parlamentarioen aldetik jarrera positiboa ikusten dut akordiorako». |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210837/gizonezko-bat-atxilotu-dute-gasteizen-aizto-batekin-bikotekide-ohiari-mehatxu-egiteagatik.htm | Gizartea | Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen aizto batekin bikotekide ohiari mehatxu egiteagatik | Gasteizko Udaltzaingoak 33 urteko gizonezkoa atxilotu zuen atzo, Lakuabizkarra auzoan, mehatxu delitua egotzita. | Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen aizto batekin bikotekide ohiari mehatxu egiteagatik. Gasteizko Udaltzaingoak 33 urteko gizonezkoa atxilotu zuen atzo, Lakuabizkarra auzoan, mehatxu delitua egotzita. | Gasteizko Udaltzaingoak 33 urteko gizonezko bat atxilotu zuen atzo Lakuabizkarra auzoan bikotekide ohiari aizto batekin mehatxu egiteagatik. Udaltzaingoak jakinarazi duenez, ustezko erasotzailearen bikotekide ohiak salatu zuen eztabaida batean aizto batekin mehatxu egin ziola, Lakuabizkarra auzoko etxebizitza batean. Jazoeren ostean, gizonezkoak etxetik alde egin zuen, baina udaltzainek etxe inguruan topatu, eta atxilotu egin zuten. Arma zuriarekin mehatxu delitua egitea egotzi diote. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210838/israelek-beste-bi-gazte-palestinar-hil-ditu-zisjordanian.htm | Mundua | Israelek beste bi gazte palestinar hil ditu Zisjordanian | Israelgo soldadu eta poliziek hainbat polizia operazio egin dituzte hainbat hiritan. Hildakoek 16 eta 20 urte zituzten. Dozenaka lagun zauritu dituzte, eta hogei atxilotu. | Israelek beste bi gazte palestinar hil ditu Zisjordanian. Israelgo soldadu eta poliziek hainbat polizia operazio egin dituzte hainbat hiritan. Hildakoek 16 eta 20 urte zituzten. Dozenaka lagun zauritu dituzte, eta hogei atxilotu. | Israelgo soldaduek bi gazte palestinar hil dituzte gaur goizean Zisjordanian. Wafa albiste agentziaren arabera, Israelek hainbat polizia operazio egin ditu gaur goizean Zisjordaniako hiri batzuetan, eta horietan hil dituzte bi gazteak, tiroz. Dozenaka zauritu dituzte, gainera, eta hogei lagun atxilotuta eraman dituzte.
Hildakoetatik lehena Nablusen hil dute, Balatako errefuxiatu kanpalekuan. Wafaren arabera, hildakoak Nader Haytham Rayan du izena, eta 16 urte zituen. Buruan, bularrean, sabelean eta eskuan egin diote tiro soldadu israeldarrek. Polizia operazio berean beste gazte batzuk zauritu dituzte, eta ospitalean daude.
Israelek esan du polizia operazio horretan errifle bat zuen pertsona susmagarri bat atxilotu dutela, eta horretan ari zirela eraso egin dietela palestinarrek. Hildakoa armaturik zegoela ere gaineratu du, eta tiro egin diela.
Beste hilketa Jerusalemen izan da, Qalandia errefuxiatu kanpalekuan. Palestinako Aginte Nazionalaren Osasun Ministerioaren arabera, Alla Shaham du izena hildakoak, eta 20 urte zituen. Gainera, beste sei gazte zauritu ditu Israelek operazio horretan, eta Ramallahko ospitalera eraman dituzte. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210839/sindikatuek-greba-egingo-dute-hezkuntza-oinarrien-zirriborroan-aldaketak-eskatzeko.htm | Gizartea | Sindikatuek greba egingo dute hezkuntza oinarrien zirriborroan aldaketak eskatzeko | ELAk, LABek, Steilasek eta CCOOk salatu dute langileen iritzia ez dela kontuan hartu lege egitasmorako oinarriak finkatzeko prozesuan | Sindikatuek greba egingo dute hezkuntza oinarrien zirriborroan aldaketak eskatzeko. ELAk, LABek, Steilasek eta CCOOk salatu dute langileen iritzia ez dela kontuan hartu lege egitasmorako oinarriak finkatzeko prozesuan | ELA, LAB, Steilas eta CCOO ez datoz bat Eusko Legebiltzarrean eztabaidatuko den hezkuntza lege berri baterako oinarrien zirriborroarekin. Ez dute bat egiten edukiekin, ezta eduki horiek finkatzeko erabili den prozedurarekin ere, hezkuntza komunitatea osatzen duten langileen iritzia ez dela kontuan hartu pentsatzen baitute. Haien hitza entzunarazteko mobilizazioak antolatuko dituzte: martxoaren 25ean greba egingo dute hezkuntza sistema osoan, publikoan zein itunduan, Haurreskolak partzuergoko haur eskoletan ere bai; eta elkarretaratzeak egingo dituzte Eusko Legebiltzarraren aurrean martxoaren 18an eta 28an.
ELAko Miren Zubizarretak, LABeko Irati Tobarrek, Steilaseko Nagore Iturriotzek eta CCOOko Julen Llanosek nabarmendu dute «historikoa» dela lau sindikatuok desberdintasunak alde batera utzi, eta elkarrekin partekatutako irakurketa bat egitera iritsi izana. Zirriborroaren aurrean egiten duten proposamenaren ardatzetan ere bat datoz: hezkuntza sistema «publiko, euskaldun eta propioa» aldarrikatu dute, eta horretarako neurri zehatzak ere eskatu dituzte.
«Publikoa ardatz izango duen hezkuntza legea» proposatu dute, gaur egungo sistema duala gainditu eta itundutako eskolak publiko bilakatzeko esparru orokor bat ezarriko duena; «lege propioa» ere aldarrikatzen dute, horretarako EAEko hazkuntza sisteman eskumen guztiak eskuratu eta Euskal Herriko gainontzeko lurraldeekin elkarlana areagotuko duena; eta «euskara eta bizikidetza balioak erdigunean jarriko dituen hezkuntza lege baten alde» egiten dute, euskal curriculuma, hezkidetza, laikotasuna, ekitatea, inklusioa, pentsamendu kritikoa eta parte hartzea oinarri izango dituena. Euskararen murgiltze eredua orokortzearen alde egiten dute, eta oinarri horiek ditu publikoa jasotzen duten eskola guztiek bete beharrekoak izatea proposatzen dute.
Horiek ez dira lau sindikatuek proposaturiko ardatz bakarrak: «inbertsio eta baliabide nahikoak» eskatu dituzte, eta horretara BPG Barne Produktu Gordinaren %6a hezkuntzara bideratzeko; segregazioari aurre egin eta gizarte kohesioa bermatu nahi dute, langileen enplegua eta lan baldintza egokiak ziurtatu, hezkuntza sistema merkatuaren interesetatik eta enpresa pribatuen negozio esparrutik askatu, eta, azkenik, «hezkuntza lege parte-hartzailea» galdegin dute.
Sindikatuek adierazi dutenez, antolatutako mobilizazioekin «eragitea» dute helburu, ardatz horiek oinarrien zirriborroan txerta daitezen. Jakitun dira prozesua oraindik luzea izango dela eta, ondoren, zirriborro horretan oin hartuta lege egitasmoa egin eta eztabaidatzeko garaia iritsiko dela; prozesu horretan aldaketarik egongo ez balitz berriro ere mobilizazioei ekiteko prest azaldu dira. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210840/arabako-adinekoen-egoitza-pribatuetan-grebara-deitu-dute-martxoaren-30erako.htm | Gizartea | Arabako adinekoen egoitza pribatuetan grebara deitu dute martxoaren 30erako | ELA eta LAB sindikatuek deitu dute lanuztera. Salatu dute langileen lan baldintzak «prekarioak» direla eta patronala negoziazioa blokeatzen ari dela oraindik ere. | Arabako adinekoen egoitza pribatuetan grebara deitu dute martxoaren 30erako. ELA eta LAB sindikatuek deitu dute lanuztera. Salatu dute langileen lan baldintzak «prekarioak» direla eta patronala negoziazioa blokeatzen ari dela oraindik ere. | Negoziazio mahaia osatzeko hiru urte baino gehiago daramatzate borrokan Arabako adinekoen egoitza pribatuetako langileek, arrakastarik gabe, eta gaur jakinarazi dute grebara joko dutela hilaren 30ean. ELAk eta LABek deitu dute grebara, iritzita mobilizazio dinamikak abiaraztea ezinbestekoa dela patronala «blokeo» egoeratik ateratzeko. Bi sindikatuek agerraldia egin dute gaur goizean, eta bertan Arabako zahar etxeetako beharginei dei egin diete lanuztearekin bat egiteko. Greba eta mobilizazioen bitartez, adinekoen egoitzen hitzarmena lortu nahi dute herrialdean.
Sindikatuek salatu dutenez, hiru urteren ostean Arabako adineko egoitzetako patronalak «bere plataforma eskas eta prekarioari» eusten dio, eta, haren bitartez, negoziazioa «blokeatu» nahi du. ELAk eta LABek kritikatu dute patronalak ez dizkiela lan baldintza duinak bermatzen Arabako adineko egoitza eta etxebizitza komunitarioen sektoreko langile guztiei. «Patronalaren nahia da 2026rako, hitzarmena amaitzen denerako, langileen hileko soldata 1.220 eurokoa izatea eta lanaldia 1.742 ordukoa». Sindikatuek ohartarazi dutenez, ez dute onartuko «mila emakume baino gehiagoren bizitza hobetuko ez duten baldintzarik». Hala, proposatu dute kategoria guztietako soldatetan %50eko igoera egotea, KPIa eta sektoreko langile guztien erosahalmena bermatuz, eta urtean berrehun ordu gutxiago lan egitea. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210841/47-urteko-espetxe-zigorra-ezarri-diote-2018an-gasteizen-bi-andrazko-hiltzeaz-akusaturiko-gizonari.htm | Gizartea | 47 urteko espetxe zigorra ezarri diote 2018an Gasteizen bi andrazko hiltzeaz akusaturiko gizonari | Arabako Probintzia Auzitegiko epaileak ebatzi duenez, gizonak bere emaztea eta amaginarreba hil zituen «ankerkeria» erabilita. Genero eta senidetasun astungarriak ezarri dizkio. | 47 urteko espetxe zigorra ezarri diote 2018an Gasteizen bi andrazko hiltzeaz akusaturiko gizonari. Arabako Probintzia Auzitegiko epaileak ebatzi duenez, gizonak bere emaztea eta amaginarreba hil zituen «ankerkeria» erabilita. Genero eta senidetasun astungarriak ezarri dizkio. | Herri epaimahaiak joan den astean jakinarazi zuen 2018an Gasteizen bere emaztea eta amaginarreba hiltzeaz akusatutako gizonaren kontrako epaia. Hilketa egotzi zioten, ankerkeria eta maltzurkeria larrigarriekin. Gaur, Elena Cabero Arabako Probintzia Auzitegiko epaileak 47 urteko espetxe zigorra ezarri dio gizonari bi hilketengatik. Epaileak ebatzi du emaztea eta amaginarreba «ankerkeria» erabilita hil zituela, eta generoa eta senidetasuna astungarri gisa hartu ditu. Hala, emaztea hiltzeagatik 24 urteko espetxe zigorra ezarri dio, eta amaginarreba hiltzeagatik, 23 urtekoa. Bien kasuan «ankerkeria fisikoa» erabili zuela adierazi du epaileak sententzian, eta generoa eta senidetasuna astungarri gisa hartu ditu. Amaginarrebaren kasuan, gainera, «ankerkeria morala» ere erabili zuela ebatzi du.
Joan den astean epaimahaiak kaleratutako ebazpenean ez zuen aintzat hartu defentsaren eskaria, zeinak eskatzen baitzuen epaian kontuan har zedila gizonak buru nahasmendua zuela. Ez zuten halakorik ondorioztatu. Epaimahaiak ebatzi zuen «genero arrazoiengatik» hil zituela gizonak bi emakumeak, eta, bi andrazkoetako baten kasuan, bere emaztearenean, senidetasuna ere aintzat hartu dutela.
Ikusi gehiago: Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen aizto batekin bikotekide ohiari mehatxu egiteagatik
Fiskaltzak 50 urteko kartzela zigorra eskatu zuen akusatuarentzat, ahaidetasun, genero eta ankerkeria astungarriekin egindako bi hilketengatik. Biktimen familia ordezkatzen duen akusazio partikularrak, berriz, 55 urte eskatu zituen, eta Clara Campoamor elkarteak, herri akusazio gisa, 60 urte.
Akusatuak epaiketan adierazi zuen «burua galdu» zuela, eta horren argudiotzat jarri zuen «egoera depresiboa» pairatzen ari zela. Herenegun, barkamena eskatu zien bere bi semeei. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210842/aurkeztu-dute-elkarekin-dantzan-bideoklipa.htm | Gizartea | Aurkeztu dute 'Elkar+ekin dantzan!' bideoklipa | Elkar+ekin Gara egitasmoa ezagutarazteko eta elkarteen garrantzia aitortzeko xedez, Euskal Herriko milaka pertsona dantzan jarri nahi ditu Eibe elkarteak, martxoaren 20an. | Aurkeztu dute 'Elkar+ekin dantzan!' bideoklipa. Elkar+ekin Gara egitasmoa ezagutarazteko eta elkarteen garrantzia aitortzeko xedez, Euskal Herriko milaka pertsona dantzan jarri nahi ditu Eibe elkarteak, martxoaren 20an. | Martxoaren 20an Euskal Herriko milaka pertsona dantzan jartzeko asmoa du Elkar+ekin Dantzan plataformak, elkartegintza sustatzeko eta Elkar+elkin Gara proiektua ezagutarazteko. Horrela, Mikel Laboaren Martxa baten lehen notak abestiaren erritmoan dantzatuko dira Euskal Herriko 50-70 herri eta eskualdetan. Ostiralean aurkeztu zuen Eibe elkarteak abestiaren bideoklipa, Korrika eta AEKrekin batera.
Aurkezpenean adierazi zutenez, kanta ez zen «zoriz» aukeratu, abestiaren mezuak «bete-betean» jotzen baitu proiektuaren filosofiarekin: «Gizakien eta herrien arteko elkartasunaren ideiaren aldeko martxa da». Hori horrela, Olatz Salvadorrek eta Bihotx taldeak dantzarako aproposa den bertsio bat egin dute, eta Aritz Salamanca dantzari eta koreografoak koordinatu du ekintzaren ildo artistikoa.
Koreografia erakusteko tutorial batzuk ere zabaldu dituzte, eta martxoaren 20an dantzatzeko hiru dantza mota prestatu. Hala ere, antolatzaileen arabera, koreografiei ez zaie zehatz-mehatz jarraitu behar; bakoitzak dantza «nahi adina» eralda dezake. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210843/madril-gasolinaren-zerga-berezia-jaistea-aztertzen-ari-da.htm | Ekonomia | Madril gasolinaren zerga berezia jaistea aztertzen ari da | Europak ezarritako gutxienekoaren gainetik dago tasa. | Madril gasolinaren zerga berezia jaistea aztertzen ari da. Europak ezarritako gutxienekoaren gainetik dago tasa. | Lehenengo elektrizitatea izan zen, eta orain gasolina ere izan daiteke. Pedro Sanchez gobernuburuak iragarri du martxoaren 29ko Ministroen Kontseiluak deskontu fiskalak jasoko dituen neurri sorta bat onartuko duela eta litekeena dela horien artean gasolinari dagozkionak ere egotea. Neurri horiek adosteko asmoz, elkarrizketak hasiko ditu Espainiako Kongresuan ordezkaritza duten taldeekin eta eragile sozialekin. Datorren asteko Europako Batzordearen erabakiek baldintzatuko dituzte neurri horiek. Madrilgo gobernuak ez du zehaztasunik eman gaurko Ministroen Kontseiluaren ondorengo agerraldian. Energien fakturen ordainketan laguntzeko bonu sozialean zenbait aldaketa sartzea aurreikusita zegoen, baina ez du erabakirik hartu.
Erregaiei dagokienez, bi zerga ezartzen dizkie Espainiako Estatuak: balio erantsiaren gainekoa (BEZ) eta hidrokarburoen zerga berezia. Aurrenekoari dagokionez, zailagoa du Madrilek deskontu bat ezartzea. Bigarrenean, Europako zuzentarauak markatzen duen gutxieneko tasara jaisteko arazorik ez luke izango, eta, gaur-gaurkoz, aukerarik egingarriena litzateke. Zerga hori erregai litroari aplikatzen zaio, eta publikoarentzako salmenta prezioaren %32 da. Orain 473 euro zergapetzen ditu 1.000 gasolina litroko (0,47 litro bakoitzeko); Europako zuzentarauak 359 euroan jartzen du gutxieneko tasa. Gasolioan tarte txikiagoa dago: gaur egun 379 eurokoa ezartzen du Espainiako Estatuak, eta Europak 307 eurotan jartzen du minimoa.p>
Ikusi gehiago: Ezantza litroak hamabost zentimoko deskontua izango du lau hilabetez Iparraldean
BEZa murriztea zailagoa litzateke, Madrilek Bruselaren baimena behar baitu horretarako. Izan ere, gasolina, orain arte behintzat, gehienezko tasara zergapetu behar diren ondasunen zerrendan sartzera behartzen du Europak, eta Espainiako Estatuan %21ekoa da gehienezko tasa. Gogoratu behar da, gainera, BEZaren zergaren zati bat Europako Batasuna finantzatzeko erabiltzen dela. Erregaien zergak diru sarrera handia dira estatuarentzat eta autonomia erkidegoentzat. Hego Euskal Herrian, bertako ogasunek biltzen dituzte tasa horiek, eta Madrilera bidaltzen dituzte; gero, horren zati bat jasotzen dute bueltan, kontzertu zein hitzarmen ekonomikoaren bidez adostutako kupoak zehaztutako kopuruetan.
Ukrainan gerra hasi zenetik, gasolinaren prezioak %15,5 egin du gora, eta dieselarenak, %22,7, Trantsizio Ekologikorako eta Erronka Demografikorako Ministerioaren datuen arabera.
Mugimenduak herrialde guztietan
Zerga sistema zuzenean ukitu gabe, Europak Batasuneko beste herrialde batzuk hasi dira deskontuak ezartzen: Frantzian, litroko 15 zentimokoa. Diru publikoz finantzatuko da neurria. Neurri bera hartu du Esloveniak: gasolina eta diesela 6 eta 13 zentimo murriztuko ditu, hurrenez hurren.
Belgikak, berriz, hidrokarburoen gaineko zerga berezia murriztuko du, litroko 0,175 euro, ekainera arte. Beste neurri batzuk ere iragarri ditu, gasaren eta garraio publikoaren prezioekin lotuta. Ez du baztertzen egun funtzionamenduan dauden erreaktore nuklear batzuen bizitza luzatzea. Alemaniak, berriz, baztertu egin du aukera hori. Datozen egunetan bere neurri sorta iragarriko du.
Gasolinaren prezioa mugatzeaz gain, baliteke Madrilek beste erabaki batzuk ere hartzea. Besteak beste, aldaketak prestatzen ari da bonu sozialaren finantzaketa ereduan; energien fakturak ordaintzeko kontsumitzaile ahulenek eta familia ugariek jasotzen duten laguntza da bonu soziala.
Hein batean, datorren astean egingo den Europako Batzordearen bileran estatuburuek adostuko dutenaren zain daude denak. Hizpide izango dituzten neurrien artean argiaren eta gas naturalaren prezioak bereizteko neurria dago.
Eusko Jaurlaritza, zain
Eusko Jaurlaritza ere zain dago oraindik Espainiak eta Europak zer erabaki, berak ere neurri batzuk hartzeko. Litekeena da datorren astean ematea horien berri, Bingen Zupiria bozeramaileak gaurko gobernu kontseiluaren ostean adierazi duenez.
Zupiriak aurreratu duenez, enpresentzako «finantzaketa tresna berriak» aktibatzeko asmoa du Jaurlaritzak, eta Ukrainako gerrak eragindako merkatuetan jarduten dutenak «lagunduko» ditu; neurri zehatzak aztertzen ari da Finantzen Euskal Institutua. «Goiz da zenbatekoei eta artikulazioari buruzko xehetasunak emateko, baina espero dugu hurrengo gobernu kontseiluan tresna berri horiek eskura izango ditugula».
Aldi berean, enpresei dei egin die Energiaren Euskal Erakundeak sustatutako programez balia daitezen. Industria sektoreko energia eraginkortasunera bideratuta daude: ibilgailu alternatiboak erosteko, autokontsumorako eta energia iturri berriztagarriak instalatzeko eta fatxadak birgaitzeko. Zupiriak aitortu du laguntza horiek ez dituztela berehala asetzen enpresek orain dituzten beharrak, baina nabarmendu du aurrera begira lagungarriak izan daitezkeela, enpresen energia beharrei irtenbidea emateko.
Era berean, Jaurlaritzako bozeramaileak jakinarazi du Ekonomiaren Garapeneko sailburu Arantxa Tapia lehen sektoreko ordezkariekin bilduko dela bihar, eta logistikaren arloko ordezkariekin ostegunean. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210844/zelenskik-esan-du-ukrainak-onartu-egin-behar-duela-naton-ez-dela-sartuko.htm | Mundua | Zelenskik esan du Ukrainak onartu egin behar duela NATOn ez dela sartuko | Ukrainako hiriburuan 35 orduko etxeratze agindua jarriko dute. Poloniako, Eslovakiako eta Txekiako lehen ministroak Zelenskirekin batzartuko dira, Kieven. Gerrak hiru milioi errefuxiatu eragin ditu jada, IOMren arabera. | Zelenskik esan du Ukrainak onartu egin behar duela NATOn ez dela sartuko. Ukrainako hiriburuan 35 orduko etxeratze agindua jarriko dute. Poloniako, Eslovakiako eta Txekiako lehen ministroak Zelenskirekin batzartuko dira, Kieven. Gerrak hiru milioi errefuxiatu eragin ditu jada, IOMren arabera. | «Argi geratu da Ukraina ez dela NATOko [Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea] kide. Ulertzen dugu. Jende ulerkorra gara. Urteetan entzun dugu ateak ustez irekita geneuzkala, baina ikusi dugu ezin garela sartu». Adierazpen horiek egin ditu Ukrainako presidente Volodimir Zelenskik, bideokonferentzia bidez aliantza militarreko agintariekin egindako bileran. «Hori horrela da, eta onartu beharra daukat», esan du Zelenskik, bere herrialdeari erreferentzia eginez.
Presidenteak bere herrikideei eskatu die eurengan konfiantza izateko. Aldi berean, laguntza militarra areagotzeko galdegin die NATOko kide diren herrialdeei, bereziki aireko flotari dagokionez, Ukrinform agentziak jakinarazi duenez. Nolanahi ere, Zelenskik adierazi du Ukrainako aireko espazioak NATOko herrialdeen aireko espazioen «modu berean» babestuta egon behar duela, eta kritikatu aliantza militarraren barruan «Hirugarren Mundu Gerra» baten aurrean egongo litzatekeen «hipnosia».
Gainera, Ukrainako agintariak azpimarratu duenez, «elkarreraginerako formatu berriak eta segurtasunerako bermeak» behar dira; izan ere, Zelenskik gogorarazi du Errusiak Lviv eskualdeari misilekin eraso ziola iragan asteburuan, NATOren mugetatik 20 kilometrora. «Hori gutxi ez, eta Errusiako droneak erori dira aliantza militarraren lurraldean», salatu du.
Kiev, jopuntuan
Errusiak azken orduetan erasoak gogortu ditu Ukrainako hainbat hiri garrantzitsuren aurka. Errusiako indar armatuek Kherson oblasta osoaren kontrola hartu dute, Errusiako Defentsa Ministerioaren arabera. Kiev hiriburuan, berriz, bi etxebizitza eraikin bonbardatu eta gutxienez lau pertsona hil dituzte, eta beste zazpi lagun Kharkiv oblastan, Ukrainako larrialdietako zerbitzuek salatu dutenez. Errusiako tropak herrialdeko hiriburua gero eta estuago hartzen ari direla eta, Kieveko alkate Vitali Klitstxkok iragarri du 35 orduko etxeratze agindua jarriko dutela: gaur 20:00etatik martxoaren 17ko 07:00ak arte.
Ukrainako Parlamentuak, bestalde, gerra legea beste 30 egunez luzatzea onartu du. Ukrainako prentsak jaso duenez, araudia martxoaren 26tik aurrera luzatuko da, egun horretan amaitzen baitzen legea. Apirilaren 25era arte egongo da indarrean. Aldi berean, Zelenskik lege berri bat berretsi du, UNIAN Ukrainako agentziaren arabera; zehazki, lege horrek 15 urterainoko kartzela zigorrak aurreikusten ditu Errusiako agintariekin edota militarrekin lankidetzan aritzeagatik. Hain justu, Ukrainako Parlamentuko presidenteorde Alexander Kornienkok jakinarazi duenez, lege hori Errusiaren inbasioa hasi zenetik herrialdetik ihes egin duten 20 parlamentariren aurka aplika daiteke.
Testuinguru horretan, Poloniako, Eslovakiako eta Txekiako lehen ministroek Kievera joatea erabaki dute, Zelenskirekin batzartzeko. Poloniako Gobernuko bozeramaileak azaldu duenez, EB Europako Batasunaren izenean joango dira, «Ukraina burujabetzaren eta independentziaren alde egiten ari den borrokarengatik babes sendoa berresteko».
Bitartean, Ukrainako eta Errusiako ordezkaritzak gaur hasi dira berriro negoziatzen. Bi aldeek «etenaldi tekniko bat» egin zuten atzo, azpitaldeetan modu osagarrian lan egiteko eta banakako jarrerak argitzeko. Kievek bakea, su etena, Errusiako tropak erretiratzea eta segurtasun bermeak ezartzea galdegin dio Moskuri. Hain zuzen, Errusiaren erasoa hasi zenez geroztik hogei egun pasatu diren honetan, Ukrainako presidentetzaren aholkulari Oleksii Arestovitxeken esanetan, gerra beranduenez maiatzean amaitzea espero du. «Agian, askoz lehenago bukatuko da, ikusiko dugu. Baliteke aste batzuk barru lortzea bake akordioa Errusiarekin», zehaztu du, Segodnya egunkari ukrainarrak jaso duenez.
Gerra hotsen erdian, Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek jakinarazi duenez, bederatzi korridore humanitario irekiko dituzte. Horietako bat Sumi probintzian zabaldu dute —Errusiako mugatik 30 kilometrora—, azken egunetan zibilak ebakuatzeko planak huts egin ondoren. Verextxukek iragarri du atzo 4.000 herritarrek arrisku handia dagoen hirietatik irtetea lortu zutela. Mariupoleko agintariek (Ukrainako hego-ekialdea) iragarri dute 2.000 auto atera direla gaur hiritik, eta beste 2.000 ibilgailu prest daudela horretarako. Atzo, 300 bat lagunek ihes egin zuten Errusiako tropak setiatutako hiritik, eta Zaporizhiara iritsi ziren, Mariupoletik 200 kilometro ipar-mendebaldera.
Errusiako Defentsa Nazionaleko buru Mikhail Mizintsevek iragarri duenez, berriz, Ukrainako gune arriskutsuetatik eta Donetsk eta Luhanskeko herri errepubliketatik 11.300 pertsona baino gehiago ebakuatu dituzte azken egunean; besteak beste, 1.900 haur. Guztira, «operazio militar berezia» hasi zenetik, 258.791 pertsona atera dituzte, horietatik 56.180 haurrak, TASS agentziak jasotakoaren arabera.
Bitartean, iheslarien kopurua handitu eta handitu ari da nabarmen, eta gerrak jada hiru milioi errefuxiatu eragin ditu, IOM Nazioarteko Migrazio Erakundearen arabera. Halaber, horietatik 157.000 baino gehiago beste herrialde batzuetakoak dira. Errefuxiatuen %90 emakumeak eta haurrak dira, Paul Dillon IOMko bozeramaileak zehaztu duenez. Hain zuzen, herritar horiek Ukrainarekin muga egiten duten herrialdeetara joan dira. UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak emandako azken datuen arabera, Poloniak 1,7 milioi pertsona baino gehiago hartu ditu; Hungariak, 255.000; Eslovakiak, 204.000; Rusiak, 131.000; Moldaviak, 106.000; Errumaniak, 84.000; eta Bielorrusiak, 1.200.
Lavrov: «Zigorrek ez gaituzte geldiaraziko»
EBk atzo Errusiaren eta Bielorrusiaren aurka ezarritako laugarren zigor sortaren harira, Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroa ez da kikildu: «Zigorrek ez gaituzte geldiaraziko». Ildo beretik, AEB Amerikako Estatu Batuak politikan «huts egiten» ari direla esan du, eta gaineratu Errusiako bankuen, oligarken eta haien esportazioen aurka ireki dituzten erasoek helburu bakarra dutela: «Errusiaren ekonomia suntsitzea». Horren aurrean, erantzun argia eman du: «Elkarlanean jarraituko dugu». Hain justu, Lavrovek Irango haren homologo Hossein Amirabdollahianekin Moskun bildu ostean egin ditu adierazpen horiek.
Kremlineko bozeramaile Dmitri Peskov, berriz, «atsekabetuta» azaldu da kazetarien aurrean, EBko eta AEBetako agintariek eta politikariek ez dutelako ezer esan Ukrainako armadak atzo Donetskeko Herri Errepublikan misilekin egindako erasoaren inguruan; 23 zibil hil zituzten, TASS Errusiako berri agentziaren arabera.
Nazioarteko Justizia Auzitegiak, bestalde, bihar 16:00etan emango du Ukrainak abiarazitako prozesuari buruzko epaia, zeinak Hagako Auzitegiari eskatu baitzion Errusiari agintzea bere herrialdearen inbasioa eteteko. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210845/gerraren-aurkako-protestak-errusiako-telebistan.htm | Mundua | Gerraren aurkako protestak Errusiako telebistan | Telebista publikoko editore batek protesta egin du albistegiko kameren aurrean, zuzenean. Horrez gain, aurkezle batek dimisioa eman du, eta Errusiatik atera da. | Gerraren aurkako protestak Errusiako telebistan. Telebista publikoko editore batek protesta egin du albistegiko kameren aurrean, zuzenean. Horrez gain, aurkezle batek dimisioa eman du, eta Errusiatik atera da. | Atzo arratsaldean, ezohiko irudia ikusi zuten Errusiako Lehen Kanala telebista publikoko ikusleek. Emakume bat albistegiaren aurkezlearen atzean jarri zen, eta gerraren aurkako kartel bat erakutsi zuen. Gerrarik ez. Gelditu gerra, ez sinetsi propaganda, gezurra esaten dizute hemen, irakur zitekeen eskuz idatzitako kartelean. Telebista zuzeneko emanaldia eten zuen, eta aurretik grabaturiko irudiak ematen hasi zen.
Geroago jakin zen protestatzailea ez zela kanpotik sarturiko ekintzaile bat, baizik eta Marina Ovsiannikova saioaren editoreetako bat. Poliziak atxilotu egin zuen protestaren ondoren. Kazetariak bideo bat grabatu zuen ekintzaren aurretik, horren arrazoiak azaltzeko.
Ukrainan gertatzen ari dena «krimen» bat dela adierazi du horretan, eta erantzukizuna Vladimir Putin Errusiako presidentearena dela gaineratu du. «Nire aita ukrainarra da, eta nire ama errusiarra, eta ez dira inoiz etsaiak izan». Ovsiannikovak gaineratu du «lotsatuta» dagoela azken urtean katean lana egiteagatik, Kremlinen propaganda zabaldu duelako. «Lotsatuta nago gezurrak esateagatik telebistan, eta Errusiako herria zonbi bihurtzeagatik». Deitoratu du kazetariak Errusiak Krimea 2014. urtean okupatu zuenean ezer esan ez izana, edo Kremlinek Aleksei Navalni oposizioko politikaria «pozoitu zuenean».
Kazetariaren ekintza «bandalokeria» dela esan du gaur Dmitri Peskov Kremlinen eledunak. «Telebista kateak eta horren buruak ari dira gaia aztertzen. Ez dago geure agendan».
Kazetariak zigor gogorra jaso dezake, martxoaren 4an Errusiako Parlamentuak «albiste faltsuen» aurkako lege bat onartu zuelako. Horretan 15 urteko kartzela zigorra jaso dezake kazetari batek ez badu Kremlinaren lerroa jarraitzen Ukrainako inbasioaren inguruan. Esaterako, ezin dute gerra edo inbasioa hitzak erabili, Moskuk operazio berezi gisa definitzen duena izendatzeko.
Legeak Mendebaldeko hedabideen ihesa eragin zuen. Besteak beste, CNN (AEB), ARD eta ZDF Alemaniako kate publikoak Errusiatik atera ziren, France Info Frantziako irrati publikoa, Efe Espainiako berri agentzia publikoa, RTVE Espainiako irrati-telebista publikoa, TV3 eta Catalunya Radio Kataluniako irrati-telebista publikoak.
Aurkezle baten dimisioa
Inbasioarekin bat ez datorren beste kazetari bat albiste da une honetan. NTV telebistako gaueko albistegietako aurkezle Lilia Gildeievak dimisioa aurkeztu du, eta Errusiatik atera da. Ihes egin ondoren iragarri du dimisioa, beldur zelako ez ziotelako bestela alde egiten utziko, azaldu duenez.
NTV telebista Gazprom konpainiarena da, eta Putinen aldekoa. Gainera, Gildeievak berak Putinen sari bat jasotakoa da. Iaz, hedabideak garatzen zerbitzu handia egin duten kazetarien zerrendan sartu zuen presidenteak, eta 2008an eskerrak eman zizkion eginiko lanarengatik.
Kazetariak protagonista izaten jarraitzen dute Ukrainako gerran.
Asteburuan Brent Renaud dokumentalgilea hil zuten tiroz Irpinen, Kieveko aldirietan. Ukrainako Armadaren arabera, errusiarrek egin zioten tiro estatubatuarrari. Juan Arredondo kazetaria zauritu zuten eraso berean.
Horrez gain, Benjamin Hall kazetaria zauritu zuten atzo, Kievetik gertu.
Martxoaren 1ean, Yevhenii Sakun kameraria hil zuen Kieven Errusiako Armadak hiriburuko telebista antena baten aurka botatako misil batek.
Euskal Herriko kazetariak ere izan dira biktima Ukrainako gatazkan. Otsailaren 28tik preso eta inkomunikaturik dago Pablo Gonzalez kazetaria Polonian. Errusiaren alde «espioitza» egitea leporatu diote, hainbat iturriren arabera, baina Europako Batasuneko eta NATOko kide den herrialdeak oraindik ez du salaketa ofizialki aurkeztu. Oraindik ez diote utzi bere abokatuarekin eta senitartekoekin hitz egiten.
Europako Batasunak, bestalde, Russia Today eta Sputnik Errusiako hedabideak blokeatu zituen inbasioaren hasieran, eta Bruselako diplomaziaburu Josep Borrellek «hedabide kaltegarriak» zigortzeko tresna bat martxan jarriko dutela iragarri zuen joan zen astean. Russia Today eta Sputnik «inbasioaren parte» direla esan zuen. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210846/eztabaida-prozesu-bat-hasi-dute-eskola-publikoko-eragileek-eaeko-hezkuntza-legean-eragiteko.htm | Gizartea | Eztabaida prozesu bat hasi dute eskola publikoko eragileek, EAEko Hezkuntza Legean eragiteko | Hurrengo zirriborroaren esperoan daude. Eskatu dute, alderdi politikoez gain, gizarteak, familiek eta hezkuntza komunitateak parte hartzea. | Eztabaida prozesu bat hasi dute eskola publikoko eragileek, EAEko Hezkuntza Legean eragiteko. Hurrengo zirriborroaren esperoan daude. Eskatu dute, alderdi politikoez gain, gizarteak, familiek eta hezkuntza komunitateak parte hartzea. | EHIGE Euskal Herriko Ikasleen Gurasoen Elkarteak eta Heize Euskal Eskola Publikoaren Zuzendaritza Elkarteen Federazioak eskatu dute Euskal Autonomia Erkidegoko Hezkuntza Legea «hezkuntza eta gizarte adostasun zabal baten emaitza izatea». Horretarako, eztabaida prozesu bat abiatuko dute martxo amaieran.
Hezkuntza akordioaren lehen zirriborroaren balorazio «kritikoa» egin dute, «ez dituelako jasotzen Euskal Eskola Publikoaren aldarrikapen historikoak». Gaur egungo eredu duala «gainditu» eta eskola publikoa ardatz izango duen sistema eraikitzea da aldarrikapen horietako bat. Gizarte kohesioa bermatzeaz gain, hizkuntzen eredua alde batera uzteko eta murgiltze eredua orokortzeko beharra azpimarratu dute.
Ikusi gehiago: Sindikatuek greba egingo dute hezkuntza oinarrien zirriborroan aldaketak eskatzeko
Lurdes Imaz EHIGEko koordinatzaileak azaldu du oraindik luzea izango dela Hezkuntza Legearen ibilbidea, eta eztabaida prozesuarekin idazketan eragin nahi dute. «Argi dugu eztabaida gizartean eta ikastetxeetan gertatu behar dela», azpimarratu du Imazek. «Familiek eta eragileek jakin behar dute euskal hezkuntza sistemaren etorkizuna jokoan dagoela, eta oso inportantea dela eztabaida honetan hezkuntza komunitateak parte hartzea».
Esan dutenez, hurrengo zirriborroaren zain dabiltza oraindik, eta, sindikatuek grebara deitu badute ere, itxaron egingo dute proposamena ikusteko erabaki bat hartzeko. «Ematen du aldaketak egongo direla hurrengo proposamenean, eta jakin arte, ezingo dugu baloratu. Ez dugu baztertzen», adierazi du Imazek.
Heizeko presidente Iñigo Salaberriak ere nabarmendu du legearen idazketa ez dela eragile politikoen eskuetan bakarrik geratu behar. Hartzen diren erabaki politikoen eta gizarte eta hezkuntza eragileen artean «harreman estua» egotea eskatu du. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210847/araba-bizirik-ek-ingurumen-lege-berriaren-aurkako-manifestazioa-egingo-du-maiatzaren-14an-gasteizen.htm | Gizartea | Araba Bizirik-ek Ingurumen Lege berriaren aurkako manifestazioa egingo du maiatzaren 14an, Gasteizen | Plataformak salatu du lege berriak areagotu egiten duela ingurumen balio handiko guneetan energia berriztagarrien zentralen proiektuak «lehentasunezkotzat jotzeko presioa». Bilbo plazatik abiatuko da manifestazioa, 19:00etan, 'Tapia legeari ez! Iruzurrik ez!' lelopean. | Araba Bizirik-ek Ingurumen Lege berriaren aurkako manifestazioa egingo du maiatzaren 14an, Gasteizen. Plataformak salatu du lege berriak areagotu egiten duela ingurumen balio handiko guneetan energia berriztagarrien zentralen proiektuak «lehentasunezkotzat jotzeko presioa». Bilbo plazatik abiatuko da manifestazioa, 19:00etan, 'Tapia legeari ez! Iruzurrik ez!' lelopean. | Araba Bizirik plataformako kideak hilabeteak daramatzate Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen Administrazioaren Lege berria salatzen –Tapia Legea deitzen diote beraiek–. Hain justu, abenduan onartu zuten, eta, kideek salatu dutenez, Jaurlaritzak nabarmen handitu du ingurumen balio handiko guneetan energia berriztagarrien zentralen proiektua «lehentasunezkotzat jotzeko presioa». Uste dute Jaurlaritzak «erabilera interesatua egiten duela «energia premia deitu zaionaren» inguruan. Horregatik, lege berria salatzeko manifestazioa egingo dute maiatzaren 14an, 19:00etan, Gasteizko Bilbo plazatik abiatuta, Tapia legeari ez! Iruzurrik ez! lelopean.
Ingurumen Administrazioaren Legea onartzeak Lurralde Antolamenduaren Legea moldatzea ekarri du, besteak beste. Horrekin, Jaurlaritzak, hainbat proiektu «goi mailako interes publikoko proiektu» izendatzeko eskumena irabazi du, eta Jaurlaritzak erabakiko du, beraz, proiektu bati izendapen hori noiz eman. Ondorioz, hura onartu edo debekatzeko eskumena galdu dute udalerriek.
Plataformako kideek «asmo ezkutuak» nabaritzen dizkiote erabakiari. Adierazi dutenez, iritzi publikoa baldintzatuko du legeak, eta «modu autoritarioan jarduteko» aukera emango dio Jaurlaritzari. Horrela, «megaproiektu horiek» kokatzeko lekurik egokienei buruzko eztabaida saihestuko dela salatu dute.
Egungo Ukrainako gerrak areagotu duen krisi energetikoa baino lehen iritsi zen lege berria. Aurretik ere, proiektu horien ezarpena erraztea eta «edozein alternatiba saihestea» zen legearen helburua, Araba Bizirik-eko kideen ustez; orain, ordea, uste dute gerra eta krisi politikoa «modu interesatuan» erabiltzen ari direla. Beraz, herritarrei jakinarazi diete premiaz eta bat-batean jarduteko beharra dagoela: «Horrek pentsarazten digu interesak Tapia Legea onartu zenean zeuden berberak direla, hau da, funts publikoak bereganatzen dituzten proiektuak espazio publikoetan garatzea erraztea, baina konpainia pribatu handien intereserako».
Kontraesanak
Jaurlaritzak esan eta egiten duenaren artean tarte handia dagoela uste dute plataformako kideek. Besteak beste, azaldu dute Jaurlaritzak jendaurrean adierazten duela parke eolikoen proiektuek ingurumena errespetatzen dutela, baina balio ekologiko handiko mendikateetan eraiki nahi dituztela. «Natura suntsitzen duen eta krisi hau eragin duen hazkunde ekonomiko mugagabearen eredu berari eusten badiogu, krisia, noski, larriagotu egingo da», adierazi dute, kezkatuta.
Hori dela eta, Araba Bizirik-ek eskatu du energiaren deskarbonizaziorako eta autohornikuntza sistemarako igarobidea antolatzeko: natura guneak eta landa eremuak errespetatuz, babestuz eta kontserbatuz. «Beharrezkoa da gizarte eragile guztiek parte hartzea», adierazi dute plataformako kideek.
Funtsean, baliabideak publikoki kudeatzeko beharra dagoela uste dute: «Energia, etxebizitza, osasuna, hezkuntza eta ingurune natural osasungarria guztion eskubidea izan dadila defenda dezagun. Ez dadila izan agintzen duten eliteen aberastasuna handitzeko». |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210848/ez-dira-kartzelara-joango-arrotxapeko-gaztetxearen-hustea-dela-eta-epaitutakoak.htm | Gizartea | Ez dira kartzelara joango Arrotxapeko Gaztetxearen hustea dela eta epaitutakoak | Akusazioarekin akordio bat egin dute gazteek, eta haietako bosti bederatzi hilabeteko zigorra ezarriko diete. Besteak zigor ekonomikoak onartu ditu. Gaztetxearen arabera, identifikatu zituzten lagun gehiagori ere isunak iristen ari zaizkie. | Ez dira kartzelara joango Arrotxapeko Gaztetxearen hustea dela eta epaitutakoak. Akusazioarekin akordio bat egin dute gazteek, eta haietako bosti bederatzi hilabeteko zigorra ezarriko diete. Besteak zigor ekonomikoak onartu ditu. Gaztetxearen arabera, identifikatu zituzten lagun gehiagori ere isunak iristen ari zaizkie. | Ez dira kartzelara joango Arrotxapeko Gaztetxea (Iruñea) hustu zuteneko istiluetan parte hartzeagatik akusatutako sei gazteak. Akordio bat egin dute fiskaltzarekin, eta haietako bosti bederatzi hilabeteko zigorra ezarriko diete; akusazioak hiru urte eta bederatzi hilabeteko zigorra eskatzen zuen. «Agintearen kontra egitea» egotzi diete, baina larrigarririk gabe. Isunak ere ordaindu beharko dituzte haietako bik, «lesioak eragiteagatik». Beste akusatu batentzat, berriz, bi urtekoa zen zigor eskaria, eta hark zigor ekonomikoak onartu ditu: 1.080 euroko bat «erresistentziagatik», eta 2.020 euroko bat kalte ordainetan.
Arrotxapeko Gaztetxeak eta Erraki Langile Babes Sareak deituta, hainbat lagunek kontzentrazioa egin dute gaur goizean Nafarroako Justizia Jauregiaren parean, Espazioen defentsari epaiketarik ez! lelopean. Gaztetxeko ordezkariek jakinarazi dutenez, gainera, isunak iristen ari zaizkie eraikinetik aterarazi zituzten egunean identifikatutako pertsona gehiagori.
150 identifikatu
Iruñeko Lehen Instantziako 4. epaitegiak Arrotxapeko gaztetxea hartzen zuen eraikina husteko agindua eman zuen 2021eko abuztuko lehen egunetan, eta, luzamendutan ibili gabe, irailaren 2an burutu zuen prozesua Espainiako Poliziak, Foruzaingoaren eta Udaltzaingoaren laguntzarekin. Espazioa hustu zuten, eta protesta egiten ari zirenen aurka oldartu ziren. Sei atxilotu, dozenaka zauritu eta 150 identifikatu inguru izan ziren operazioan. Atxilotutakoak aske utzi zituzten hurrengo egunean, kautelazko neurririk gabe. Kausa judiziala irekia zuten, ordea, gaur arte.
Gaztetxeko kideek emandako informazioaren arabera, aurretik, La Caixak, Iruñeko Udalak eta Juslaberri enpresak gaztetxearen aurkako salaketa jarri zuten, eta, epaiketa hiru aldiz atzeratu ondoren, iazko urtarrilean egin zuten. Salatu zutenez, «40.000 eurorainoko kostu judizialak» erreklamatzen zizkien akusazioak. Azkenean, akordio bat lortu zuten, kopuru hori murrizteko.
Iruñeko Udalak ohar bat bidali zuen hustearen hurrengo egunean, eta adierazi zuen eraikina hustu eta eraitsi ostean udalak «eremuaren urbanizazioa burutu» ahalko duela. Zehazki, etxebizitzak eraiki nahi dituzte, gaztetxearen eraikinean eta aldamenekoetan. Abandonatutako lantegi eta tailerrak dira gehienak, eta udala bera da horietako baten jabea.
Oharrean, baina, udalak aitortzen zuen hirigintza plan hori 2007an onartu zutela, duela hamalau urte. Azken hamarkadetan hutsik egon dira eraikin horiek, 2016ko irailean gazteak sartu ziren arte. Alegia, udalak hamarkada oso batez geldirik egondako plana berreskuratzeko asmoa du. «Jabedunek espazioa objektu soil bilakatu nahi dute kapitala metatzen jarraitzeko helburuarekin», salatu zuten gaztetxeko kideek irailaren 10ean egin zuten manifestazio jendetsuan. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210849/arrantzaleak-lotu-ditu-garraiolarien-grebak.htm | Ekonomia | Arrantzaleak lotu ditu garraiolarien grebak | Garraiolarien grebaren eragina areagotu egin da portuetan. Bilbokoan ia ez da kamioirik sartu, eta inguraketa sareak erabiltzen dituzten arrantzontziak ez dira aste osoan aterako. | Arrantzaleak lotu ditu garraiolarien grebak. Garraiolarien grebaren eragina areagotu egin da portuetan. Bilbokoan ia ez da kamioirik sartu, eta inguraketa sareak erabiltzen dituzten arrantzontziak ez dira aste osoan aterako. | Garraiolarien greba apurka hauspoa hartzen ari da Hego Euskal Herrian. Oraindik eragin mugatua du, patronal handiek bat egin ez dutelako, eta ez dago hornikuntza arazo larririk, baina bigarren greba egunaren oihartzuna aurrenekoarena baino ozenagoa izan da. Grebalarien indargune nagusiak asteleheneko berak izan dira, baina garraiolari gehiago elkartu ziren protestaldietara. Iruñeko erdialdean 300 bat kamioik eta furgonetak karabana ikusgarria egin dute goizean, eta trafiko arazo larriak eragin dituzte. Bilboko portuan ere tentsio handiko uneak egon dira, eta astelehenean baino garraiolari gehiago elkartu dira piketean. Dena den, protestak itsas portuetan utzi du arrasto nabarmenena: inguraketa sareak erabiltzen dituzten baxurako arrantzaleak ez dira aste osoan itsasoratuko. «Irten, harrapatu, eta gero ezin badugu antxoa garraiatu kuota alferrik galtzen uztea da. Ez da gustuko neurria, baina horrela ezin gara irten». Eugenio Goikoetxea Gipuzkoako Arrantza Kofradien presidenteak hitz horiekin azaldu du erabakia. Kantauri osoko inguraketa arrantzaleek aho batez harturiko erabakia da gainera –Gipuzkoan 45 ontzi dira-- ; besteak beste, Asturiasen (Espainia) eta Galizian garraioaren grebak eragin handiagoa izan duelako. Gauzak hala, eta berdelaren kanpaina bete betean egon arren, eta lehen antxoa preziatuak agertzen hasiak badira ere, kostata iritsiko dira arrandegietara. Garraio faltaren beldur dira arrantzaleak eta bezeroek ere beldur hori helarazi diete. «Ez gara gu bakarrik. Erosleak ere ez daki arraina lortu ahal izango duen, eta, baldin badator, atera ahalko duen. Gehiegi arriskatzea da», onartu du Goikoetxeak. Horri gehitu behar zaio arrantzaleentzat ere egun askoz garestiagoa dela itsasoratzea. Gasolio litroa 1,15 euroan dago, eta iaz batez besteko prezioa 0,50 euro zen. Beraz, arraina ezingo balute atera, galera handiagoa litzateke. Dena den, kofradietan nabarmendu dute ez irtetearen arrazoia garraio gabezia dela. «Arraina orain dago, eta orain joan beharko ginateke bila, erregaia garesti edo merke egon». Ingurumaria horretan, arrantzaleak asteazkenean bilduko dira Eusko Jaurlaritzarekin arazoari nola aurre egin aztertzeko. Pikete handiagoa Arrantza portuak bare egon dira, Bilboko portuan, aldiz, ez da giro izan. Astelehenean 100 garraiolariko piketea bazen, astearte goizean 200 inguru bildu dira eta tentsio uneak egon dira. Greba Garraioaren defentsarako Espainiako Plataformak deitu du, garraiolari autonomoak eta enpresa txikiak elkartzen dituen elkarte bat. Eta halakoak dira, hain zuzen, Bilboko portuan diharduten garraiolarietako asko. 600 bat dira guztira, eta, piketean bildutako garraiolarien arabera, 420 daude greban. Bilboko Portuko Agintaritzak onartu du protestak eragina izan duela, zama orokorraren eta edukiontzien irteeran bereziki, baina ez du eman intzidentzia daturik. Hasieran, HIRU sindikatua eta Tradisna izan ziren grebarekin bat egin zuten Hego Euskal Herriko elkarteak. Bada, atzo, TransportBilbaoko kide asko gehitu zitzaizkien. Bilboko portuko garraiolari autonomoen elkartea da, eta haien bozeramaile baten arabera, goizean ez da lanik egin: «Errepidez ez da merkantziarik atera portutik. Erabat geldirik dago». Goizean dozena bat kamioi bakarrik sartu zen portuan, eta Ertzaintzaren babesean. Ohiko erritmoarekin alderatuta, oso gutxi dira. Bilboko portua greba honetako toki arazotsuetako bat izango dela dirudi. TransportBilbaok bilera egin du goizean Aparkabisa gunean, eta bozeramaileak azaldu du baldintza horietan ez dutela inor lanera bidaliko: «Inor ez dabil lanean, ez Kantabrian, ez Bartzelona... eta ez ditugu garraiolariak lanera bidaliko kamioietan matxuraren bat izateko arriskua hartuta». Alde horretatik, Guitrans Gipuzkoako garraiolarien patronalak pikete batzuen jarrera eta kamioi batzuek jasandako erasoak gaitzetsi ditu. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210850/oier-oa-erruduntzat-jo-dute-baina-ez-du-zigorrik-izanen.htm | Politika | Oier Oa erruduntzat jo dute, baina ez du zigorrik izanen | Gaur eman du erabakia Baionako auzitegiak. Frantziako Estatuan egoteko lurralde debekua urratzeagatik epaitu zuten | Oier Oa erruduntzat jo dute, baina ez du zigorrik izanen. Gaur eman du erabakia Baionako auzitegiak. Frantziako Estatuan egoteko lurralde debekua urratzeagatik epaitu zuten | «Kapitulu bat itxia da», hala ondorioztatu du Amaia Rekarte abokatuak Baionako Auzitegiaren erabakia ezagutu ondotik. Frantziako Estatuan egoteko lurralde debekua urratzeagatik errudun jo dute Oier Oa euskal preso ohia, baina ez du zigorrik izanen. Rekarteren hitzetan, bi irizpide bete behar dira halako erabaki bat izateko: batetik, lege urraketa ez dela gehiago indarrean, eta, bestetik, epaitutako pertsona «errehabilitatua» izan dela. «Egiten dudan irakurketa da frogatutzat ematen dutela ez dela gehiago Frantziako Estatuan bizi», adierazi du.
2020ko azaroan atxilotu zuen Frantziako Poliziak Oa, Larresoroko (Lapurdi) etxetik Baionako Bernat Etxepare lizeoko lanera zihoalarik. Joan den otsailean epaitu zuten Baionako Auzitegian, eta 600 euroko isuna emateko eskatu zuen prokuradoreak. Azkenean, zigorrik ez ematea erabaki du epaileak.
Anartean, Frantziako Kasazio Auzitegiaren erabakiaren beha dira, Oaren kontrako lurralde debekua kentzeko prozeduraren harira defentsak ezarri duen helegiteari buruz. Parisko Dei Auzitegian egin zuten debekua kentzeko eskaera, baina berau ez aztertzea erabaki zuten, ebatzita defentsak plazaratutako elementuak ez zirela sinesgarriak.
Azaroan elkarrizketa eskaini zion Oak Ipar Euskal Herriko Hitzari. Lurralde debekuak familia bizitzan eragin dizkien kalteak deitoratu zituen. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210851/suediak-poloniak-eta-maltak-oztopatu-egin-dute-15eko-sozietate-zerga-gutxienekoa.htm | Ekonomia | Suediak, Poloniak eta Maltak oztopatu egin dute %15eko sozietate zerga gutxienekoa | Diru sarrera handiko multinazionalei ezartzeko gutxieneko tasa hori aho batez onartu behar da Europako Batasunean, eta hiru herrialde horiek ezezkora jo dute | Suediak, Poloniak eta Maltak oztopatu egin dute %15eko sozietate zerga gutxienekoa. Diru sarrera handiko multinazionalei ezartzeko gutxieneko tasa hori aho batez onartu behar da Europako Batasunean, eta hiru herrialde horiek ezezkora jo dute | OCDE Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundeak bultzatutako ekinaldi batek munduko 136 herrialderen konpromisoa lortu zuen iazko urrian, 750 milioi eurotik gora fakturatzen duten enpresei sozietate zergan gutxieneko tasa %15ekoa ezartzeko 2023tik aurrera. Akordio hori Europako Batasunean gauzatzeko saio bat izan dute gaur estatu kideek, baina ez dute lortu. Suediak, Poloniak eta Maltak ezezkora jo dute, eta, itun hori aho batez onartu behar denez, bertan behera geratu da, oraingoz.
Akordioa oztopatu dutenek argudiatu dutena da OCDEn hitzartutako akordioaren bi ardatzetako bat alde batera utzi dela. Hain zuzen, %15eko tasa minimoa da ardatzetako bat, baina bada beste bat, eta horrek erreparatzen die erraldoi digitalen zergapetzearen ezaugarriei, letra txikiari alegia. Zutabe hori gaurko bozketan sartu ez denez, ezezkora egin dute Stockholmek, Varsoviak eta Valetak.
Ecofinen bileran aho batez egindako akordioa lortzea ez zen erraza gaur, azken finean politika fiskalari buruzko eduki garrantzitsu bat baitago jokoan. 2023ko urtarrilaren 1ean sartzekoa zen %15eko sozietate zerga gutxienekoa, eta data hori bazen arazo bat kide batzuentzat. Frantziak dauka Batasunaren presidentzia orain, eta Parisek 2024ko urtarrilaren 1era atzeratzeko proposamena egin du, adostasuna bilatu nahian, baina hori ere ez da nahikoa izan.
Apirilean, beste saio bat
Hungariak eta Estoniak, ordea, baiezkora aldatu dute botoa, errenten inklusioaren araua (RIR) borondatezkoa izatea proposatu baitu Parisek, bost urteko epean behintzat. Hala, hiru herrialde baino ez dira geratu ezezkoan, baina nahikoa izan da OCDEren ituna Europako Batasunean lege ez egiteko. OCDEren ituna lortu ondoren, ematen zuen Irlanda eta Herbehereak izan zitezkeela oztopo handienak itun fiskal hori Batasunera ekartzeko, baina Irlandak baiezkoa iragarri zuen iaz.
Esan beharrik ez dago: saio gehiago egongo dira %15eko sozietate zerga gutxienekoa legea izan dadin Europako Batasunean, eta lehena hiru aste barru izan daiteke. «Hiru asteko epea hartu behar badugu, hartuko dugu", esan du Frantziako Finantza ministro Bruno Le Mairek. Apirilerako aho bateko akordioa erdietsi ahalko dutela uste du Le Mairek, hil horren hasieran Ecofinek egingo duen bileran.
Helburua da ziurtatzea munduko ehun multinazional handienek bidezko tasa bat ordaintzen dutela, eta, oro har, urtero 125.000 milioi dolar biltzea espero da. Akordioa izenpetu duten herrialdeek munduko ekonomiaren %90 ordezkatzen dute. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210852/atarrabiako-pilotalekuko-euskal-herriko-armarria-ezabatzeko-agindu-du-nafarroako-justiziak.htm | Politika | Atarrabiako pilotalekuko Euskal Herriko armarria ezabatzeko agindu du Nafarroako justiziak | UPNk aurkeztu du pilotalekuko armarria ezabatzeko eskatzen duen helegitea. | Atarrabiako pilotalekuko Euskal Herriko armarria ezabatzeko agindu du Nafarroako justiziak. UPNk aurkeztu du pilotalekuko armarria ezabatzeko eskatzen duen helegitea. | Nafarroako Administrazio Auzitegiak Atarrabiako (Nafarroa) udal pilotalekuko Euskal Herriko armarria ezabatzeko agindu dio Udalari, UPNk ohar baten bidez jakinarazi duenez. Hain zuzen, UPNk aurkeztu zuen pilotalekuan armarria jartzearen aurkako helegitea, botere publikoen neutraltasun politikorako eta interes orokorrak «objektibotasunez zerbitzatzeko betebeharra» urratzen zuela iritzita. Gaur egun EH Bildu da agintean Atarrabiako Udalean.
Udalaren arabera, berriz, Euskal Herriko armarriak identitate kultural eta linguistiko bati egiten dio erreferentzia, eta ez errealitate juridiko edo politiko bati. Halere, UPNk jakinarazi duenez, auzitegiak uko egin dio Atarrabiako Udalaren argudioari. Ez du baliozkotzat jo, eta, beraz, ezabatu dezatela agindu dute epaileek. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210853/tiro-egin-dute-airera-txileko-gobernu-berriaren-barne-ministroak-wallmapura-egin-duen-bisitan.htm | Mundua | Tiro egin dute airera Txileko gobernu berriaren Barne ministroak Wallmapura egin duen bisitan | Izkia Sichesek maputxeen komunitate batean hartu du babesa. Camilo Catrillanca, Txileko Poliziak tiroz hil zuen gaztearen aita, berarekin zegoen tiro egin dutenean. | Tiro egin dute airera Txileko gobernu berriaren Barne ministroak Wallmapura egin duen bisitan. Izkia Sichesek maputxeen komunitate batean hartu du babesa. Camilo Catrillanca, Txileko Poliziak tiroz hil zuen gaztearen aita, berarekin zegoen tiro egin dutenean. | Txileko Gobernuak ez du itxaron nahi izan maputxeek euren lurraldean duten gatazkari heltzeko, eta Izkia Siches Barne eta Segurtasun ministro izendatu berria Wallmapura joan da aste honetan bisitan. Gaur arratsaldean, ordea, Temucuicuiko maputxeen komunitatera zihoala, ezezagun batzuek tiro egin dute airera, eta bertan behera utzi behar izan du bere agenda. Komunitate horretan bertan hartu du babes.
Temucuicuin Marcelo Catrillancarekin zen biltzekoa Siches. Camilo Catrillancaren aita da hori. Txileko Poliziak hil zuen Camilo, 2018ko martxoan. Azken urteetan areagotu egin da maputxeen eta Txileko Poliziaren arteko gatazka, eta Boricen gobernuaren zeregin nagusien artean dago gatazka hori bideratzea.
Tiroak entzun direnean, Catrillanca Sichesekin zegoen. Zenbait hedabidek esan dutenez, hainbat bide ere itxi dituzte. Gertatutakoaren ondoren, Catrillancak esan du bisita inprobisatu egin dutela, eta gertatutakoa komunitateko kideen artean hitz egin beharreko zerbait dela. «Ministroa agurtu nahi dut, gobernuak asmo onak dituela uste dudalako, eta horri balioa ematen diogula», adierazi du, baina ondoren gaineratu du maputxeak ez direla Txileko gobernuetaz fidatzen.
Camila Vallejo Txileko Gobernuko bozeramaileak gertatutakoaren berri izan ondoren esan du badakitela Wallmapuko komunitateekin ez dela erraza izango elkarrizketaren bidea, baina bide zuzena hori dela gaineratu du.
Elkarrizketa prozesu bat hasi du Gabriel Boricen gobernuak Wallmapun, urteetako gatazkari konponbidea jartzeko asmoz. Siches da gobernuak izendatu duen taldearen buru, eta berarekin dira talde horretan Maya Fernandez Allende Defentsa ministroa, Juan Carlos Garcia Lan Publikoetakoa, Jeanette Vega Gizarte Garapenekoa, Marco Antonio Avila Hezkuntzakoa eta Maria Begoña Yarza Osasun ministroa. Wallmapura egin duen bidaian Sichesekin da Ricardo Yañez Txileko Poliziaren zuzendari nagusia.
Europarrak euren lurretara iritsi zitzaizkienetik izan dira baztertuak maputxeak, eta 1990eko hamarkadan, Pinocheten diktaduraren ostean, euren ikurrak, hizkuntza eta identitatea berreskuratzeko antolatu ziren. Azken urteetako gatazkak, baina, 1996. urtean du abiapuntu. Urte horretan, Lafkentxe Lurralde Koordinakundea sortu zuten maputxeek, eta euren eskakizunak lortzeko legearen gainetik jardutea erabaki zuten. 1997ko urtarrilaren 1ean hiru kamioi erre zituzten.
Euren lurrak itzultzea eta autonomia eskatzen dute, eta estatuaren kontrako borrokan protesta baketsuak, okupazioak eta sua eragiteko bonbak erabili dituzte, jabetza pribatuen, publikoen eta Eliza katolikoaren ondasunen kontra. Txileko Polizia bortizki jazarri zaie (Sebastian Piñerak 2018an Kolonbian terrorismoaren kontra borrokan ikasitako poliziak bidali zituen Wallmapura), eta azken urteetan talde paramilitarrak ere sortu dira maputxeei jazartzeko. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210854/nafarroak-ukrainako-374-errefuxiatu-hartu-ditu.htm | Gizartea | Nafarroak Ukrainako 374 errefuxiatu hartu ditu | Nafarroak artatu dituen ukrainarretatik 173 adin txikikoak dira. Dagoeneko 35 haur eta gazte eskolatu dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan. | Nafarroak Ukrainako 374 errefuxiatu hartu ditu. Nafarroak artatu dituen ukrainarretatik 173 adin txikikoak dira. Dagoeneko 35 haur eta gazte eskolatu dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan. | Ukrainako gerra errefuxiatu uholde bat eragiten ari da, eta horietako batzuk Euskal Herrira iristen ari dira. Hain zuzen ere, Nafarroan Ukrainatik etorritako 374 herritar artatu dituzte, horietako 173 adin txikikoak.
Horrek ez du esan nahi, ordea, Nafarroara ukrainar gehiago iritsi ez direnik. Nafarroako Gobernuko Justizia eta Migrazio Politiketako kontseilari Eduardo Santosen esanetan, jendea Nafarroan sartzen ari da «lurretik eta ofizialki antolatuta ez dauden bideetatik». Horiek Nafarroako Gobernuarekin harremanetan jartzera deitu ditu: «Oso garrantzitsua da Nafarroako Gobernuaren larrialdietako bulegoarekin kontaktuan jartzea. Izan ere, lokalizatuta eduki ahala, askoz errazagoa izango da gobernutik planteatzen ditugun protokoloetara bideratzea».
Halaber, nafarrei eskatu die Ukrainako herritarrei eman nahi dieten laguntza Nafarroako Gobernuarekin koordinatzeko. Herritarren elkartasuna «oso ona» dela irizten dio, baina inklusioa «gauza konplikatua» dela esan du, eta zenbait departamentuk parte hartzea beharrezkoa dela. Zailtasun batzuk ere espero dituzte bidean, batik bat bizilekuarekin lotutakoak: «303 leku dauzkagu artikulatuta, baina horrek ez du esan nahi erregistratutako guztientzat direnik, pertsona asko inguruak, lagunek, senideek... hartuko baitituzte».
35 ikasle, eskolatuta
Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak eskola umeei erreparatu die bereziki. Gobernu bileraren osteko agerraldian esan duenez, gaur-gaurkoz 35 ukrainar hasi dira Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetara joaten, baina egunetik egunera ikasle gehiago iristen ari dira. Ikasle horiek eskolatzerakoan, lehentasuna ematen ari dira erreferentziaren bat duten ikastetxeetan sartzeari, eta, gela arruntetara sartu aurretik, laguntza psikologikoa eta bestelako aparteko laguntzak jasotzen ari dira. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210855/surflari-bat-hil-da-donostiako-zurriola-hondartzan.htm | Gizartea | Surflari bat hil da Donostiako Zurriola hondartzan | Ezbeharra 14:20 aldera gertatu da. Urpekariek konorterik gabe erreskatatu dute 44 urteko gizonezkoa. | Surflari bat hil da Donostiako Zurriola hondartzan. Ezbeharra 14:20 aldera gertatu da. Urpekariek konorterik gabe erreskatatu dute 44 urteko gizonezkoa. | Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, surf egiten ari zen gizonezko bat hil da Donostiako Zurriola hondartzan. Ezbeharra 14:20 aldera gertatu da; gizonak arazoak zituen uretatik ateratzeko, eta, azkenean, olatuek arroken kontra bultzatu dute. Donostiako suhiltzaileetako urpekariek konorterik gabe erreskatatu dute. Udalak Efe albiste agentziari jakinarazi dionez, 44 urteko estatubatuarra da surflaria, eta Zurriola hondartzan arraun surfeko taula bat alokatu du. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210856/martxoaren-3ko-gertakariak-ikertzeko-batzorde-bat-sortzeari-atea-ireki-dio-espainiako-kongresuak.htm | Politika | Martxoaren 3ko gertakariak ikertzeko batzorde bat sortzeari atea ireki dio Espainiako Kongresuak | Kongresuko Mahaiak onartu egin du EH Bilduk eta ERCk egindako eskaria. «Ekintzen arduradunek izandako inplikazioa eta erantzukizuna» zein izan zen ikertzea eskatu dute, besteak beste. | Martxoaren 3ko gertakariak ikertzeko batzorde bat sortzeari atea ireki dio Espainiako Kongresuak. Kongresuko Mahaiak onartu egin du EH Bilduk eta ERCk egindako eskaria. «Ekintzen arduradunek izandako inplikazioa eta erantzukizuna» zein izan zen ikertzea eskatu dute, besteak beste. | Espainiako Kongresuko Mahaiak onartu egin du 1976ko martxoaren 3ko gertakariak ikertzeko batzorde bat sortzea, eta orain Bozeramaileen Batzordeak erabakia eztabaidatu eta bozkatu beharko du. EH Bilduk eta ERCk egin zuten batzordea sortzeko proposamena. Besteak beste, bi alderdiek eskatu zuten sarraskiaren inguruko xehetasunak ematea, eta «ekintzen arduradunek izandako inplikazioa eta erantzukizuna» zein izan zen ikertzea eta ezagutaraztea.
Horrez gain, Espainiako Gobernuak polizia jarduera horretan duen «ezagutza, inplikazioa eta erantzukizun maila» zein den jakin nahi dute bi alderdiek. Azkenik, heriotza guztiak argitzea, eta garai hartako ministroen erantzukizuna eta balizko inplikazioa zigortzea eskatu dute.
Antzeko beste kasu batzuetan ez bezala, Espainiako Kongresuak oraingoan ez dio betorik jarri ekinaldiari. Izan ere, duela hilabete pasatxo, Espainiako Kongresuak uko egin zion Martin Villaren agerraldi eskaerari: 1976ko martxoaren 3an Gasteizen edo 1978ko uztailaren 8an Iruñean izandako gertakarien erantzule politiko edo penala argitzeko eskatu zuten. Ezezkoaren arrazoia izan zen Martin Villa egun ez dela gobernuaren parte, eta ez dagoela erantzun zezakeen Ikerketa Batzorderik.
Senideek eskatu zuten
Martxoaren 3ko biktimen senideen elkarteak joan den astean egindako eskaera baten ondoren eman dute pausoa Madrilen. Espainiako Kongresuan beharrezko mekanismoak sortzea eskatu zuen elkarteak, gertakarien berri ematen duten testigantzak jasotzeko. Elkarteak «sarraskiaren errealitatea jasoko duen txosten bat» egitea eskatu zuen, eta botere karguak zituztenen erantzukizun politikoa zein izan zen argitzea: «Ezinbestekoa da egia ezagutzea eta erantzukizun politikoak eta penalak ezartzea».
1976ko martxoaren 3a gorriz idatzita dago Gasteizko eta herritarren memorian. Ia 46 urte pasatu dira Espainiako Poliziak Jose Castillo Garcia, Bienvenido Pereda Moral, Romualdo Barroso Chaparro, Francisco Aznar Clemente eta Pedro Maria Martinez Ocio erail zituenetik. 17 eta 32 urte bitarteko gazteak ziren. Gainera, ehunka pertsona zauritu zituzten Martxoaren 3ko sarraskian. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210857/psoek-eta-eskuinak-atzera-bota-dute-frankismoaren-krimenen-ikerketa-errazteko-proposamena.htm | Politika | PSOEk eta eskuinak atzera bota dute frankismoaren krimenen ikerketa errazteko proposamena | EAJk, EH Bilduk, ERCk, JxCk, CUPek, BNGk eta Compromisek proposatu dute Espainiako Zigor Kodea moldatzea, gizateriaren aurkako krimenetan atzerako eragina aplikatzeko. | PSOEk eta eskuinak atzera bota dute frankismoaren krimenen ikerketa errazteko proposamena. EAJk, EH Bilduk, ERCk, JxCk, CUPek, BNGk eta Compromisek proposatu dute Espainiako Zigor Kodea moldatzea, gizateriaren aurkako krimenetan atzerako eragina aplikatzeko. | Legediaren atzeraezintasuna da Espainiako auzitegiek frankismoaren krimenak ikertzeko eskaerei jarritako oztopo nagusia, egileen heriotzekin eta 1977ko Amnistia Legearekin batera. Traba hori baztertzeko lege proposamena aurkeztu du CUPek Espainiako Kongresuan, EAJren, EH Bilduren, ERCren, JxCren, BNGren eta Compromisen babesarekin. Ez da, baina, aurrera atera, aurka bozkatu baitute PSOEk, PPk, Voxek eta Ciudadanosek.
«Diktadura frankistak egindako gizateriaren aurkako krimenen ikerketa faltak eragindako inpunitate egoeraren» aurrean, talde abertzaleek proposatu dute 1995eko Zigor Kodeari 2 bis artikulua gehitzea, nazioarteko legediak jasotako krimenak —genozidioa, gizateriaren aurkako delituak...— ikertzeko modua emateko, egin zirenean Espainiako legediak haiek jasotzen ez bazituen ere.
EAJko diputatu Aitor Estebanen esanetan, lege proiektuaren helburua biktimei «justizia» eskaintzea da. Zehatzagoa izan da EH Bilduko Bel Pozueta: «Espainiako estatuak ukatzen jarraitzen duen egia, justizia eta erreparazioa ematea». Kataluniako alderdien artean, ERCk nazioarteko legediak jasotako oinarrien defentsa egin du, eta JxCk Espainiako Trantsizioak eragindako aldaketa eza salatu. CUPek, berriz, justizia eskaintzeko rola Argentinako auzitegiek hartu behar izana kritikatu du. Erakundeen rola izan du hizpide UPko Jaume Asensek ere: «Demokraziari eskatzen dizkiogu kontuak, ez diktadurari. Hura da biktimak hobi komunetan mantentzen dituena».
Proposamenaren aurkako argudio gisa, eskuin unionistak ETA, Hego Amerikako gobernuak, komunismoa eta Espainiako II. Errepublikako gobernuen jarduna ez gaitzestea leporatu die egileei. Ezezkora batu da PSOE ere. Indalecio Gutierrez sozialistaren esanetan, «ez dago frogatuta» nazioarteko legediak estatuko legedietan atzerako eragina ezarri ote dezakeen. Beraz, aldaketak «lege ordenamenduaren oinarrizko printzipioak» urratu ditzakeela uste du.
2004tik atzera
Zigor Kodeko lehen bi artikuluen arabera, ezin dira epaitu eta zigortu legedian aurrez tipifikatu gabe zeuden delituak; gizateriaren aurkako krimenen kasuan, 2004an txertatu zituzten Espainiako Zigor Kodera. Argudio hori behin eta berriz erabili dute auzitegiek eta fiskaltzak diktadurari egotzi zaizkion krimenak ikertzea galarazteko, baita Argentinako auzitegiek eginiko erreguzko mandatuak exekutatzea errefusatzeko ere. Izan ere, fiskaltzaren arabera, gertaera haiek preskribituta daude: «Data berantiarrago batean ezarri zen genozidio eta gizateriaren aurkako delituen preskribaezintasuna».
Proposamena aurkeztu duten taldeen arabera, horrek ez luke hala izan beharko, nazioarteko hitzarmenetara batzearekin batera Espainiak haietan jasotako araudiak onartu baitzituen. Beraz, baita herrialde barruan eginiko nazioarteko krimenak penalki jazartzeko eta biktimen eskubideak bermatzeko betebeharrak ere, nahiz eta haiek barne legedian aurrez tipifikatu gabe egon. Gizateriaren aurkako krimenei dagokienez, diputatuek argudiatu dute horiek nazioartean «modu argi eta ulergarrian» definituta zeudela, baita frankismoak krimen horiek egin aurretik ere. Izan ere, tipifikazio horren oinarriak buruzagi nazien aurkako Nurenbergeko epaiketetan daude.
Halere, 2 bis artikulua gehituta edozein zalantza uxatuko litzatekeela uste dute proposamenaren egileek, eta «diktaduraren biktimei eta euren senideei justiziara sarbidea izateko eskubidea modu eraginkorrean» aitortuko zaiela, «Giza Eskubideen Nazioarteko Zuzenbideak exijitutako estandarrekin bat eginez».
Amnistia Legea
Alderdien eskaerarekin bat egin dute Ceaqua Argentinako kereilaren babeserako koordinakundeak eta Amnesty Internationalek. Kongresuaren aurrean eginiko agerraldian, erakundeek adierazi dute «oinarrizko» aldaketa bat dela. Halere, ez dute Memoria Demokratikorako Legearentzako alternatiba gisa jo, eta hura ere aldatzeko eskatu dute, 1977ko Amnistia Legearen moldaketa kontuan hartuta.
Ildo horretatik, Espainiako Presidentetza, Gorteekiko Harremanak eta Memoria Demokratikorako Ministerioaren Memoria Demokratikorako lege proiektuari 30 zuzenketa aurkeztea adostu zuten PSOEk eta UP Unidas Podemosek azaroan. Horien artean zegoen Amnistia Legea Nazioarteko Zuzenbide Humanitarioaren pean interpretatzeko eta aplikatzeko betebeharra, baina hura ezeztatu edo moldatu gabe.
UPko diputatu eta Agenda 2030erako estatu idazkari Enrique Santiagoren hitzetan, aldaketarekin frankismoaren krimenak ez ikertzeko «aitzakia» izateari utziko dio Amnistia Legeak, eta atea irekiko, besteak beste, torturak ikertzeari. ERCk eta EH Bilduk, ordea, ez dute nahikotzat jo testuan eginiko aldaketa, eta legea moldatzeko exijitu dute. Felix Bolaños ministroak baieztatu zuen haien kezka. Hark aitortu zuen ez zuela halako ondorio praktikorik izango, ez baitu 1977ko legea bertan behera uzten.
Gauzak hala, Pozuetak eta Asensek salatu dute Memoria Demokratikorako Legea «izoztuta» dagoela, eta hura berreskuratzeko eskatu diote Espainiako Gobernuari. EH Bilduko diputatuak, gainera, urratsak exijitu ditu lapurtutako haurren eta sekretu ofizialen legeak ere aurrera ateratzeko. |
2022-3-16 | https://www.berria.eus/albisteak/210858/euskaldunak-ziren-1855-urtean-buenos-airesko-atzerritar-komunitate-nagusia.htm | Gizartea | Euskaldunak ziren 1855. urtean Buenos Airesko atzerritar komunitate nagusia | Michael Goebel Berlingo Unibertsitate Askeko ikerlariak mapa batzuk osatu ditu, azalduz nongoak ziren 1855. urtean Buenos Airesen bizi ziren migratzaileak. Euskal Herria zen jatorri nagusia, Galiziarekin eta Liguriarekin batera. | Euskaldunak ziren 1855. urtean Buenos Airesko atzerritar komunitate nagusia. Michael Goebel Berlingo Unibertsitate Askeko ikerlariak mapa batzuk osatu ditu, azalduz nongoak ziren 1855. urtean Buenos Airesen bizi ziren migratzaileak. Euskal Herria zen jatorri nagusia, Galiziarekin eta Liguriarekin batera. | Nongoak ziren, 1855eko erroldaren arabera, Buenos Airesen bizi ziren atzerritarrak? Galdera horretatik abiatuta osatu ditu mapa batzuk Michael Goebel Berlingo Unibertsitate Askeko irakasleak. Twitterren argitaratu zituen joan den astean, eta emaitzek askori piztu diete kuriositatea eta harridura; begi bistakoak dira: hirian bizi ziren migratzaile gehienak euskal herritarrak ziren, galiziarrekin eta liguriarrekin batera. Euskal herritarrak, bai, eta, bereziki, Iparraldekoak eta Baztangoak.
Lucas Llach argentinarra, adibidez, harritu egin du mapak: «Zein euskalduna zen Argentina immigrazio handiaren aurretik!», idatzi du Twitterren. Beste erabiltzaile batek, berriz, aipatu du orain ulertu duela Vasco edo Vasquito ezizenak zergatik diren horren ohikoak han. Bi futbolariren adibideak jarri ditu: Julio Vasco Olartikoetxea, 1986. urtean Argentinarekin munduko txapeldun izandakoa; eta Rodolfo Vasco Arruabarrena, Boca Juniorseko eta Vila-Realeko jokalari ohia, gaur egun Arabiar Emirerri Batuetako hautatzailea.
1855. urtera arte iritsitakoak baino migratzaile gehiago iritsi ziren hurrengo hamarkadetan Argentinara, baina Goebelek azaldu du zergatik ez duen ikertu hori: geroagoko erroldarik ez dagoelako edo digitalizatu ez direlako. Dena den, azaldu du zenbaki absolutuetan askoz gehiago izan zirela hurrengo urteetako migratzaileak, nagusiki Galiziakoak eta Italia hegoaldekoak.
Aitortu du ziurrenik zentzu handiagoa izango lukeela datuak herrialdeka ez baizik «lurralde transnazionalen arabera» banatzeak, eta esan du aurrerago egingo duela hori: «Hori da ideia! Kontua da lehenik eta behin herrialdeka bildu behar nituela datuak, herriak identifikatzeko eta abarretarako», azaldu du.
Erabiltzaile batzuek beste galdera bat ere egin diote: «Nola osatu duzu mapa?». Buenos Airesko 1855. urteko errolda mormoiek digitalizatu zuten, eta eskuragarri dago Family Search webgunean. Bere ikasleen laguntzaz, hilabeteetan, datuak aztertu eta txukundu ditu Goebelek. Euskal herritarrak Argentinako hiriburuko zer tokitan bizi ziren ere jaso du (puntu moreak dira euskal herritarren bizilekuak, gorriak galiziarrenak eta berdeak liguriarrenak).
Goebel Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitatean izango da datorren asteazkenean, mapari eta beste gai batzuei buruz hizketan. oraingoz, aitortu du uste zuen baino arrakasta handiagoa izan dutela mapek: «Misteriotsuak dira Twitterren algoritmoak!».
Migrazioaren arrazoiak
Zerk eraman zituen, ordea, garai hartako euskal herritarrak Argentinako hiriburura? Nagusiki, Frantziako Iraultzak eta Lehen Karlistaldiak. Frantziako Iraultzaren ostean, zentralismoa ezarri zen Frantzian, eta estatuak ez zituen aitortzen euskaldunen hizkuntza eta erakundeak. Jazarriak izan ziren milaka euskal herritar, eta haietako askok erbesteratzea erabaki zuten.
Hegoaldean, berriz, 1833. eta 1840. urteen artean izan zen Lehen Karlistaldia, Espainiako tronuaren ondorengotzan izandako arazoek eragindako gerra zibila. Karlistak (Karlos Maria Isidroren aldekoak) nagusi ziren penintsularen iparraldean, nagusiki Euskal Herrian. Izan ere, isabeldarrak zentralismoaren alde zeuden, eta, ondorioz, foruen aurka. Twitterreko @harlockapitain erabiltzaileak jarri du adibide bat. Kontatu duenez, foruek ematen zituzten eskubide batzuk galdu ostean, bere arbasoetako batek alde egin zuen Argentinara. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210859/infinitu-irribarra-egitasmoa-abiatu-dute-kilometroak-festaren-barruan.htm | Gizartea | 'Infinitu irribarra' egitasmoa abiatu dute, Kilometroak festaren barruan | Kilometroak jaiaren berrikuntzetako bat aurkeztu dute: herritarrak animatu dituzte irribarre eginez argazkiak ateratzera eta webgune batean jartzera, mapa bat osatzeko. | 'Infinitu irribarra' egitasmoa abiatu dute, Kilometroak festaren barruan. Kilometroak jaiaren berrikuntzetako bat aurkeztu dute: herritarrak animatu dituzte irribarre eginez argazkiak ateratzera eta webgune batean jartzera, mapa bat osatzeko. | Gipuzkoako ikastolen aldeko aurtengo jaia Ibarrako Uzturpe ikastolak antolatuko du, Irribarra lelotzat hartuta. Gaur aurkeztu dute, Donostian, festaren berrikuntzetako bat: Infinitu irribarra egitasmoa martxan jarri dute. Funtsean, hauxe da: herritarrei eskatu diete irribarre egiten ari diren argazkiak ateratzeko munduko edozein tokitan. Gero, argazki horiek Kilometroak festaren webgunean jarri beharko dituzte, eta mapa digital batean kokatuko dituzte.
Horrela, munduan zehar euskararen eta Euskal Herriaren aldeko irribarreak biltzea dute helburu, ohar bidez adierazi dutenez. Aitor Bengoa Uzturpe ikastolako irakaslearen hitzetan, birtualki «indar erakustaldi bat» egitea ere begiz joa dute: «Gaiari atxikimendua emateko modu erraz bat da, garai bateko jaia egunean biltzen zen jendetza horren bolumena eta indar erakustaldia birtualki erakusten duena».
Ikusgarritasuna irabaztearekin batera, ekarpen ekonomikoak ere jaso nahi dituzte norbanakoen nahiz erakundeen aldetik. Horretarako, argazkiak kargatzerakoan dirua emateko aukera ere egongo da, baita argazki horien inguruan publizitatea txertatzeko ere.
Prestaketa lanetan
Infinitu irribarra ez ezik beste hamaika ekintza ere prestatzen ari dira Kilometroak jaiari begira. Orotara, 200 boluntario inguru ari dira lanean, baina pandemiak oztopo izaten jarraitzen du, Usue Sukia boluntarioak azaldu duenez: «Birusa kontrolatzeko neurriek hainbat egitasmo bota dituzte bazterrera, eta beste asko birplanteatu behar izan dira. Hori guztia sekulako lan karga izan da guretzat». |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210860/jaurlaritzak-enpresak-kalte-ordainak-ematera-behartu-ahal-izango-ditu.htm | Ekonomia | Jaurlaritzak enpresak kalte ordainak ematera behartu ahal izango ditu | Kobratze bidegabeen kasuan egin ahal izango du hori, kontsumitzaileek auzitara jo beharrik izan gabe. Kontrol neurriak ezartzen ditu lege aurreproiektuak, eta «kontsumo arduratsua sustatzeko» neurriak. | Jaurlaritzak enpresak kalte ordainak ematera behartu ahal izango ditu. Kobratze bidegabeen kasuan egin ahal izango du hori, kontsumitzaileek auzitara jo beharrik izan gabe. Kontrol neurriak ezartzen ditu lege aurreproiektuak, eta «kontsumo arduratsua sustatzeko» neurriak. | Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutuak aukera emango dio Kontsumobideri enpresak behartzeko kobratze bidegabeengatik kalte ordainak ematera, kontsumitzaileek auzitara jo beharrik izan gabe. Legeak arau hausteen katalogo bat jasoko du, «egungo egoerari egokituagoa», eta Kontsumobidek aukera izango du arauak hautsi dituzten enpresen izenak jendaurrean ezagutarazteko.
Gobernu Kontseiluaren osteko prentsaurrekoan, Javier Hurtado Eusko Jaurlaritzako Turismo, Merkataritza eta Kontsumoko sailburuak lege aurreproiektua aurkeztu du. Hurtadoren arabera, helburua da pertsona kalteberak babestea, ikuskapena indartzea eta kontsumo arduratsua bultzatzea.
Zigorrez gain, legeak, besteak beste, informazioarekin lotutako eskubideen babes handiagoa eskainiko du. Adibidez, interes orokorreko zerbitzuetan —ura, elektrizitatea, gasa, telefonoa eta Internet—: enpresek okerrak zuzentzeko epe bat eskaini beharko dute zerbitzua eten aurretik, eta doako telefono bat izan beharko dute. Halaber, kontratua egin aurretik informazioa eman beharko erabileran eragina izan dezaketen gorabeherei buruz.
Bitartekaritza lana ere indartu nahi da; adibidez, hipoteka betearazpenen kasuan. Kontsumobidek enpresa jardunbide egokien kodeak sustatu ahalko ditu eta bitartekaritza lana egin ahal izango du.
Era berean, kontratazio publikoan orokortu egingo da arbitraje sistemari atxikitzea, eta kontuan hartuko da enpresei laguntzak emateko orduan.
Europako jarraibideen ildotik, ikuskapena ere indartuko da, eta ikuskatzaileei baimena emango zaie ez identifikatzeko, baldin eta beren jardueraren helburua zapuztu badaiteke.
Bestalde, «kontsumo arduratsua sustatzeko» hainbat neurri jasoko ditu, elikagaiak alferrik xahutzea eragozteko, adibidez; besteak beste, bultzatuko da jatetxeek ura doan eskaintzea, plastikoen inpaktua murriztea eta tokiko produktuak erabiltzea. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210861/ehunka-kamioik-irunea-hartu-dute-garraiolarien-sektorea-muturreko-egoeran-dela-salatzeko.htm | Ekonomia | Ehunka kamioik Iruñea hartu dute, garraiolarien sektorea «muturreko egoeran» dela salatzeko | Hiru garraiolari autonomoen sindikatuak deituta, 300 inguruk protesta egin dute gaur. Ozendu egin dituzte atzo Hego Euskal Herriko garraiolariek hasitako grebaren aldarriak. Mobilizazioek Gasteizen izanen dute segida, bihar. | Ehunka kamioik Iruñea hartu dute, garraiolarien sektorea «muturreko egoeran» dela salatzeko. Hiru garraiolari autonomoen sindikatuak deituta, 300 inguruk protesta egin dute gaur. Ozendu egin dituzte atzo Hego Euskal Herriko garraiolariek hasitako grebaren aldarriak. Mobilizazioek Gasteizen izanen dute segida, bihar. | Kamioiz josiak izan dira gaur goizean Iruñeko erdiguneko zenbait bide. Errenkadan, bata bestearen atzetik, 300 kamioi inguruk protesta egin dute hirian, garraiolarien sektoreak bizi duen egoera salatzeko. Atzo ekin zitzaion lanuzteari Hego Euskal Herrian, eta, hain zuzen, egoera «sostengaezina» dela gaitzetsi dute gaur, ozenki, eta «guztiz muturrekoa» dela salatu; hala azaldu du Hiru garraiolari autonomoen sindikatuko teknikari Alberto Nuñezek.
Nuñezen esanetan, egoeraren larritasuna dela eta, garraiolariak «gelditzera behartuak» dira, ezin baitiete gastuei aurre egin. Gasolinaren prezioaren igoerak gogor zigortu du sektorea: «2021ean %26,5 handitu zen prezioa, eta joan den astean ikusi genuen beste euro erdi igo dela jadanik aurretik zuena», ohartarazi du. Horregatik, teknikariak nabarmendu du gasolinaren prezioa apaltzeko «edozein neurri» izanen dela «ongi etorria»; horretara dute zuzendua itxaropena, hain zuzen.
Hala eta guztiz ere, zehaztu du mesfidati direla administrazioak eginen duenarekiko. «Agintarien abandonua» salatu dute. «Erregulazioa behar dugu, kostuak horrela igotzea eragozteko».
Protestek Gasteizen hartuko dute leku aurrerantzean: Hiruk biharko deitu ditu garraiolariak grebara Arabako hiriburuan. Langraiz Okan hasiko dute karabana, eta Lakuarainoko bidea eginen dute. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210862/protestak-egin-dituzte-korsikako-prefetura-aitzinean-colonnari-babesa-azaltzeko.htm | Mundua | Protestak egin dituzte Korsikako prefetura aitzinean, Colonnari babesa azaltzeko | Barrikadak egin dituzte, eta sua piztu. 200 bat lagunek egin dute bat elkarretaratzearekin. Gerald Darmanin Frantziako Barne Ministroa bihar helduko da Bastiara, negoziatzeko. | Protestak egin dituzte Korsikako prefetura aitzinean, Colonnari babesa azaltzeko. Barrikadak egin dituzte, eta sua piztu. 200 bat lagunek egin dute bat elkarretaratzearekin. Gerald Darmanin Frantziako Barne Ministroa bihar helduko da Bastiara, negoziatzeko. | Korsikako prefeturaren eta suprefeturaren atarian bildu dira dozenaka lagun, Bastian. Joan diren egunetan egin gisan, Yvan Colonna presoari babesa adierazi nahiak bultzatuta agertu dira herritarrak protestara. Giroa ez da izan iragan egunetan bezain gaiztoturik; edonola ere, hasi da berotzen. Berriki, kamioi bat azaldu da protestak egiten ari diren kokalekura,eta lurrera bota du gainean zuen zama: egurra barreiatu du bidean. Barrikada bat eratu dute, eta su eman diote ondotik.
Bertan izan da BERRIAko berriemaile berezi Oihana Teyseyre Koskarat.
Negoziazio fasearen beha daude. Hain zuzen ere, Frantziako Gobernuak Gerald Darmanin Barne Ministroa bidali du Bastiara. Bihar da ailegatzekoa.
Ikusi gehiago: Korsikarekin negoziatzera bidali dute Frantziako Barne ministroa
Bastian ez ezik, Korsikako beste herri batzuetan ere ari dira mobilizazioak egiten, hala nola Ajaccion eta Corten. Ez horietan bakarrik: Euskal Herrian ere egin dira Colonnari eskainitako elkartasun ekintzak. EH Bai koalizio abertzaleak elkarretaratzea egin du arratsean, Baionan. «Haserrea» azaldu dute, presoak jasandako «eraso bortitza» dela-eta. «Kartzelak ez dira hilguneak bilakatu behar», ohartarazi dute.
«Korsikan, Euskal Herrian bezala, preso politikoen auzia aterabide politiko global baten baitan kokatu behar da. Korsikar presoentzat egin bezala, euskal preso politikoei aplikatzen zaien DPS estatutuak altxatuak izan daitezen exijitzen dugu», adierazi du koalizioak elkarretaratzean eginiko irakurketan. |
2022-3-15 | https://www.berria.eus/albisteak/210863/bota-gabe-gelditu-diren-bertsoak.htm | Kultura | Bota gabe gelditu diren bertsoak | 'Bertsolaritza eta askatasuna' solasaldian aritu dira hizlari Xabier Euzkitze eta Ekaitz Goikoetxea. Gogoan elkarteak antolatu du saioa, eta ETAren jardunaz kantatzeko testuinguru falta aipatu dute. | Bota gabe gelditu diren bertsoak. 'Bertsolaritza eta askatasuna' solasaldian aritu dira hizlari Xabier Euzkitze eta Ekaitz Goikoetxea. Gogoan elkarteak antolatu du saioa, eta ETAren jardunaz kantatzeko testuinguru falta aipatu dute. | Gatazka politikoaren urte gorietan, kulturaren eremuan «isiltasunaren legea» indarrean egon dela defendatu zuen Ramon Etxezarretak Gogoan elkarteak gonbidatu zuenean. Gonbidatu berri bi izan dira gaur, Xabier Euzkitze eta Ekaitz Goikoetxea bertsolariak, eta Etxezarretaren esana berretsi dute biek. Amagoia Lopez de Larruzearen gidaritzapean aritu dira.
Bertsolaritza eta askatasuna izena zuen saioak, eta, kontzeptuen gaineko «tesi sakonetatik» urrun, euren bizipenetatik ariko zirela argitu dute bertsolariek berehala. Euzkitze izan da hitz egiten lehena. «Hizkuntza eta herria» zimendu oso garrantzitsu ziren etxe batera jaio zela azaldu du, eta, hala izanik ere, «bakea eta askatasuna» gainetik jartzen erakutsi ziotela nabarmendu du: «Txikitatik entzun dugu: ‘Izan zaitezte bakegizonak’».
Bertsotan hasi zenean, eredutzat Lazkao Txiki, Jon Azpillaga, Txomin Garmendia eta beste zituztela aipatu du, eta, kantuan halakorik esaten entzun ez bazien ere, indarkeriaren kontrakoak zirela uste du Euzkitzek: «Hainbesteko bortizkeria zegoen, baina, haiek ere ez ziren ausartzen ezer askorik esatera». Bertso saioetako estetika ere ekarri du gogora: «Edozein herritara joan eta atzean egoten ziren herri horretako presoen edo iheslarien argazkiak, izen eta guzti. Has zaitez giro horretan kontrako ezer esaten».
16 urterekin, «gudari» baten omenaldira kantatzera gonbidatu zutenekoaz akordatu da. «Niri gudari hitzak aitona zekarkidan gogora, Euskal Herriaren alde gudan ibilitako gizon bat, gero bortxaren kontra ezagutu nuena beti. Baina ez, etakide bati egindako monolito baten aurrean nengoen. Entzun nahi zutena esan nuen, baina ezeroso».
1986. Dolores Gonzalez Katarain Yoyes-en erail ondoko omenaldian kantatu zuen Euzkitzek. «Ez nintzen bakarra izan. Andoni Egaña eta Jon Sarasua ere han ziren, punta-puntan zeudenak. Jaisterakoan, zinezko besarkadak eman zizkigun jendeak».
Gaztetatik nabarmendu, eta aurreko belaunaldietako bertsolari «erreferenteekin» kantatzeko aukera izan zuen hasieratik Euzkitzek. «Elitera» heldu zen, baina, gutxira, giroa aldatzen sentitu zuen; susmoa du ETAren kontrako postura ez zuelako ezkutatu, besteak beste, Euskaldunon Egunkaria-n eta Argia-n idazten zituen iritzietan. «1991n Gipuzkoako finalera pankarta eraman zuten kuadrillakoek; baina 1993ko Euskal Herriko finalera ez. Urteetara batek esan zidan atzeko mutil batek kargu hartu ziola final hartan: ‘Hi zergatik jotzen diok txalo horrela Euzkitzeri!».
Etsia agertu du Gurutze Iantziren torturei kantatu zitzaion beste «ezin» izan zitzaiolako kantatu Jose Maria Aldairen bahiketari. Hala ere, beretzat bezala, egoera zaila «askorentzat» izan dela nabarmendu du: «Alde ez zeuden askok ere ahal zutena egin zuten». Bera, ordea, 32 urterekin erretiratu zen, eta bizitako «boikotek» eta murriztutako saioek zerikusia izan zutela iradoki du. «Erretiratu nintzenean Lizarra-Garaziren garaiak ziren, eta giroa goxatzen hasia zegoen. Gerora pentsatu dut deseroso senti nendin lan egin zutenak boteregabeko tresna bat izan ote zen: boikota egin nahi zidatenei aukerarik ez ematea».
«Gaietan ez zuten jarriko»
Isaias Carrasco Arrasateko (Gipuzkoa) PSE-EEko zinegotzi ohia hil ondoko egunean, bertsoz salatu zuen hura Ekaitz Goikoetxeak. 2008a zen eta euskara irakasle zebilen bera han. «Klaseak ematen nituen lekutik 300 bat metrora izan zen. Gauean saioa nuen, eta goitik behera etorri zitzaidan bertsoa. Agurrean bota nuen; banekien gaietan ez zutela jarriko».
Aurretik ere ETAren jarduna publikoki gaitzetsi izan zuen, eta horrek bertso munduan ez ziola mesederik egingo zuzenean esan zioten behin. «Nire hobe beharrez ari omen ziren, baina bertsotan egiteko ni izateari utzi behar ote nion erantzun nien».
Etxean jasotako heziketarekin eta, batik bat, aitaren figurarekin lotu du Goikoetxeak ere «giza eskubideen eta askatasunaren aldeko» jarrera. «Xabierrek kantatu zuen Yoyesen omenaldi horretan egon nintzen ni, 5-6 urterekin. Imanolekin oroitzen naiz». Gerora, Gasteizko ikasle garaian, haren kontzertu erdi huts baten sentitutako «tristura» ere oroitu du.
Argi utzi zuen berdin egon izan dela presoen eskubideen aldeko mobilizazioetan zein ETAren hildakoak salatzekoetan, horrek inguruko ugari «deskolokatu» arren. Behin, Miguel Angel Blancoren alde mobilizatu eta biharamunean, hil zutela jakitean, uko egin zion egun horretan zuen saiora joateari. «Aurrerago ere ez nintzela joango esan zidaten».
Giroa aldatu dela bat etorri dira bi bertsolariak, baina gaiaz publikoki aritzea oraindik deserosoa zaiola aitortu du Euzkitzek. Goikoetxeak, bestalde, zalantzan jarri du aldaketaren zenbatekoa: «Bertso mundua gertutik jarraitzen dut. ETA desagertu zenetik urteak pasatu dira, eta zenbat gai ez dira oraindik jorratzen. Ez dakit zerga |
2022-3-16 | https://www.berria.eus/albisteak/210893/grebalariek-kalteak-eragin-dituzte-zenbait-kamioitan-larrabetzun-zornotzan-eta-galdakaon.htm | Ekonomia | Grebalariek kalteak eragin dituzte zenbait kamioitan, Larrabetzun, Zornotzan eta Galdakaon | Bilboko portuan berriz, soja kargatzeko konboi handi bat sartu da goizaldean, Ertzaintzaren babesarekin. Garraiolariak ez dira sarreretan bildu protesta egiteko. | Grebalariek kalteak eragin dituzte zenbait kamioitan, Larrabetzun, Zornotzan eta Galdakaon. Bilboko portuan berriz, soja kargatzeko konboi handi bat sartu da goizaldean, Ertzaintzaren babesarekin. Garraiolariak ez dira sarreretan bildu protesta egiteko. | Hego Euskal Herriko garraiolarien grebak hirugarren eguna du, eta, aurreko bietan bezala, Bilboko portuan ari gehien nabaritzen. Bertan diharduten garraiolari gehienak greba egiten ari dira, eta oso mugimendu gutxi dago. Dena den, giroa lasaiagoa da, gaur ez baita piketerik izan sarreretan. Goizaldean berrogei kamioi inguruko konboi sartu da soja jasotzera, eta Ertzaintzaren babesarekin sartu da portuan; gero, Valladoliderantz (Espainia) jo du.
Gauean, ordea, zenbait kamioitan kalteak eragin dituzte grebalariek, Larrabetzun, Zornotzan eta Galdakaon, Ertzaintzak jakinarazi duenez. Erremolkeen estalkietan pitzadurak egin dituzte, eta gurpilak zulatu ere bai. Sabotaje horien berri izatean, hiru herri horietako beste hainbeste industrialdetara joan da Ertzaintza. Goiza lasai doa istiluei dagokienez, baina atzo kamioilari batek harrikada bat jaso zuen, eta tentsio handia izan zen Bilboko portuan.
Hiru sindikatua eta Tradisna Nafarroako garraiolari elkarteak dira Euskal Herrian deialdia ofizialki babestu duten bi elkarte bakarrak. Transport Bilbaok, aldiz, ez, baina Bilboko portuko garraiolarien elkarteak zehaztu du bere garraiolari gehienek egin dutela bat grebarekin. 09:00etan, bilera hasi dute portuko Aparkabisa gunean zer egin erabakitzeko. Zenbait agentziatarako egiten dute lan garraiolariek.
Protesta Gasteizen
Arrantzan izan du eraginik nabarmenena grebak, inguratze sareak erabiltzen dituzten arrantzaleak ez baitira itsasoratuko, hirugarren egunez jarraian. Protestei dagokienez, garraiolariek Gasteizen egin dute gaur kamioi ilara. Langraiz Okatik abiatu dira, eta Eusko Jaurlaritzaren Lakuako egoitzaraino iritsi. Dozenaka kamioi elkartu dira bidean, eta zortzi kilometroko ilara sortu dute errepidean. <br /> |
2022-3-16 | https://www.berria.eus/albisteak/210895/ezer-jasotzeko-betarik-eman-gabe-kaleratu-dituzte-donostian-hustu-duten-etxebizitzako-bizikideak.htm | Gizartea | Ezer jasotzeko betarik eman gabe kaleratu dituzte Donostian hustu duten etxebizitzako bizikideak | Ategorrieta auzoan dago etxebizitza, eta Azora funtsen taldeak eskatuta hustu dute. Kaleratzeak Stop plataformako kideek Donostiako Udalari galdegin diote 'non grata' izenda dezala Azora enpresa. | Ezer jasotzeko betarik eman gabe kaleratu dituzte Donostian hustu duten etxebizitzako bizikideak. Ategorrieta auzoan dago etxebizitza, eta Azora funtsen taldeak eskatuta hustu dute. Kaleratzeak Stop plataformako kideek Donostiako Udalari galdegin diote 'non grata' izenda dezala Azora enpresa. | Ezertarako tarterik utzi gabe kaleratu dituzte Donostiako Ategorrieta auzoan hustu duten etxean bizi ziren errentariak. Ez diete denborarik utzi ondasunak eta bestelakoak hartzeko, eta Ertzaintzako agenteen eta haiei babesa adieraztera joan diren bizilagunen begiradapean irten behar izan dute etxetik. Han izan da Beñat Parra Irutxuloko Hitza komunikabideko kazetaria, eta Twitter bidez egin du zuzeneko kontakizuna. Kazetariak kontatu duenez, kaleratu dituzten errentariak orga batekin eta zakurrarekin atera dira etxetik, eta esan dute ez dakitela non egingo duten lo gaur.
Azora funtsen taldearen eskakizunari erantzunez hustu dute etxebizitza. Sareetan etxegabetzearen berri eman duen kazetariaren arabera, tentsio uneak bizi izan dira Ertzaintza eraikineko ezkaratzera hurbiltzen hasi denean, eta pertsona bat atxilotu dute. Han izan da Rosa Garcia Kaleratzeak Stop plataformako ordezkaria ere, eta, kazetariei eta herritarrei esan dienez, Azora bera da etxegabetzearen «errudun bakarra» eta Ertzaintza joan zedin eskatu duena. Donostiako Udalari galdegin dio Azora erakunde non grata izendatzeko.
Adierazpen horiek egin ondoren, Iñaki Setien etxegabetu nahi duten herritarretako batekin hitz egitera joan da Garcia, baina Ertzaintzako agenteek ez diote utzi. Esan diote epaitegiko langileak iritsi arte ezin dela sartu. Epaitegiko langileak eta Azorako ordezkariak iristean sartu da barrura.
Ateratzean, adierazpen gehiago egin ditu Kaleratzeak Stop plataformako kideak. Azaldu du Setienek eta haren familiak ezin izan dutela etxebizitza hustu, eta batzorde judizialarekin hitz egiten ari zirela horretarako tarte bat eman ziezaieten. Halaber, nabarmendu du Azoraren beste hamar bat maizter ere arriskuan daudela.
Zurrumurruak, lehenagotik
Orain bi urte hasi ziren etxegabetzearen inguruko zurrumurruak hauspotzen. Donostiako Gros auzoko Saretxe etxebizitza sindikatuak, kasurako, agerraldi bat egin zuen iaz, salatzeko Azora funtsen taldeak joan den urtean erositako eraikin horretan bizi diren hainbat bizilagun etxegabetze arriskuan zeudela.
Oraindik ez zegoen sententziarik, baina etxegabetzeko agindua laster helduko zela esan zuten sindikatuko kideek, eta ohartarazpen garbi bat eman zuen: «Azora funtsen taldeak aurrerapauso bat eman du bere proiektu espekulatiboan». Hain zuzen, funtsen taldeak Ategorrieta kaleko eraikineko bizilagunen alokairuak %33 garestitu dituela gogoratu zuten Saretxe sindikatuko kideek, eta azpimarratu zuten errenta ordaintzeko ezintasuna baliatuta kanporatu nahi zituztela.
Ikusi gehiago: Etxegabetze baten arriskuaz ohartarazi dute Donostian
Setienek eta auzo horretako beste hainbat bizilagunek ere egina zuten Azoraren aurkako salaketa. BERRIAk 2020ko otsailaren 16an jaso zuen salaketa horren berri. Iñaki Setienen eta haren familiaren kasua jaso zuen artikulu batean: Setienen emaztearen familia Donostiako Gros auzoan alokatua duten etxe batean bizi da, 1923. urtetik. Orain arte, «oso ona» izan da harremana etxearen jabe zen Vascongada higiezinen agentziarekin, eta uste zuten handik inork ez zituela mugituko.
Hortik denbora gutxira, baina, kontratua ez zietela berrituko zioen burofax bat jaso zuten bizilagun batzuek, eta gerora argitu zen dena: Azorari saldu zizkioten etxeak. «Guk 2021era arte dugu kontratua, baina batzuk berehala gera daitezke kalean; erabatekoa da segurtasunik eza oraintxe», adierazi zuen.
Ikusi gehiago: «Bizilagun batzuk berehala joan daitezke kalera; erabatekoa da segurtasunik eza oraintxe» |
2022-3-16 | https://www.berria.eus/albisteak/210896/servinik-martin-villaren-inguruko-informazioa-eskatu-dio-espainiari.htm | Politika | Servinik Martin Villaren inguruko informazioa eskatu dio Espainiari | Ekintza errepresiboei aurre egiteko neurrien inguruan galdetu du. Gasteizko epaitegiak uko egin dio Martxoaren 3ko gertaerak ikertzeari. | Servinik Martin Villaren inguruko informazioa eskatu dio Espainiari. Ekintza errepresiboei aurre egiteko neurrien inguruan galdetu du. Gasteizko epaitegiak uko egin dio Martxoaren 3ko gertaerak ikertzeari. | Ceaqua Argentinako kereilaren babeserako koordinakundeak jakinarazi duenez, herrialde hartako Ganbera Kriminal Federaleko epaile Maria Servinik hainbat erreguzko eskaera egin dizkio Espainiako Estatuari. Epailearen asmoa da Espainiako ministro ohi Rodolfo Martin Villak izan dezakeen ardura penala indartzeko froga gehiago biltzea.
Servini epailearen informazio eskaerak 1976 eta 1978 artean Espainiako Gobernuak hartutako erabakien ingurukoak dira. Besteak beste, «eskuin muturreko taldeen ekintzei eta ordena publikoko indarren ekintza errepresiboei» aurre egiteko ezarri ziren neurrien berri emateko eskatu du, baita garaiko agintariek, tartean Martin Villak, manifestazioak eta protestak sakabanatzeko eta armak erabiltzeko emandako zuzentarauen berri emateko ere.
Argentinako auzitegia 1976 eta 1979 urteen artean eginiko krimenetan Martin Villak izan zezakeen ardura ikertzen ari da. Denera, hamabi hilketetan izan zezakeen arduragatik inputatuta dago hura. Orain arte, ordea, Espainiako justiziak uko egin dio epailearen eskaerei erantzuteari, argudiatuta ministro ohiari egozten zaizkion delituak preskribatuta daudela, eta gizateriaren aurkako krimenen tipifikazioa gertaera haiek jazo ondoren txertatu zela Espainiako legedian; 2004an gehitu zuten Espainiako Zigor Kodera.
Argudio berdinekin, Gasteizko Instrukzioko 4. Epaitegiak artxibatu egin du UP Unidas Podemosek Espainiako ministro ohi Rodolfo Martin Villaren aurka urtarrilean aurkeztutako salaketa. Koalizioak eskatu zuen Martin Villak 1976ko Martxoaren 3ko sarraskian izan zuen ardura ikertzeko, baina, epaitegiaren arabera, legez ez da posible ekintza hura ikertzea.
UPko diputatu eta Ahal Dugu-ko koordinatzaile nagusi Pilar Garridoren esanetan, «oso albiste txarra» da epaitegiaren erabakia, «beste behin argi uzten duelako frankismoaren krimen larriak zigor gabe geratzen direla». Juantxo Lopez de Uralde diputatuak, berriz, «ulertezintzat» jo du 46 urte geroago ez egotea Martxoaren 3ko gertaerengatik zigortutako arduradunik. Hala, ebazpenari errekurtsoa jarriko diotela iragarri dute. «Auzitegietan borrokatzen jarraituko dugu», gehitu du Garridok.
Salaketa Martin Villak urte hasieran eginiko adierazpenen ondorio izan zen. Forum Europan eginiko hitzaldian, ministro ohiak aitortu zuen Martxoaren 3ko hilketen «erantzule politiko eta penala» izan litekeela.
Zigor Kodea
Roberto Uriarte diputatuak atzo Espainiako Kongresuak hartutako erabakia izan du hizpide. Talde abertzaleek Zigor Kodeari artikulu berri bat txertatzeko lege proposamena aurkeztu zuten, nazioarteko legedian jasotako krimenen —genozidio, gerra krimen, gizateriaren aurkako...— kasuan atzeraezintasuna ez aplikatzeko. Haien esanetan, Espainiak, nazioarteko hitzarmenak onartzearekin batera, halako krimenak jazartzeko ardura hartu zuen, nahiz eta halakoak egin zirenean barne legedian araututa ez egon. Bestelako ikuspegi bat dute, baina, PSOEk eta eskuin unionistak, eta proposamena kontuan hartzearen aurka egin zuten.
Zigor Kodearen aldaketa memoria demokratikoaren aldeko taldeen eskaera nagusietako bat da. Hala berretsi zuten atzo Ceaqua Argentinako kereilaren babeserako koordinakundeak eta Amnesty Internationalek, Kongresuaren aurrean eginiko agerraldian. Horrekin batera, 1977ko Amnistia Legea moldatuko duen memoria demokratikorako lege baten beharra ere nabarmendu zuten.
Memoria Demokratikorako Ministerioak iaz aurkeztu zuen Memoria Demokratikorako lege proiektua, eta hari 30 zuzenketa txertatzea adostu zuten PSOEk eta UPk azaroan. Besteak beste, Amnistia Legea Nazioarteko Zuzenbide Humanitarioaren pean interpretatzeko eta aplikatzeko betebeharra adierazi zuten, baina ez hura indargabetu edo moldatzekoa. Erabakiaren aurrean kritiko agertu ziren talde independentistak, eta, babes falta dela medio, tramitazioak hilabeteak daramatza izoztuta.
Martxoaren 3ko sarraskiaren gaineko ikerketak ez du biderik ireki Espainiako epaitegietan, baina lehen urrats bat egin du Kongresuan. Erakundeko mahaiak atzo onartu zuen afera ikertzeko batzorde bat sortzeko aukera. Azken erabakia, ordea, Bozeramaileen Batzordeak izango du. EH Bilduk eta ERCk egin zuten batzordea sortzeko proposamena. Besteak beste, bi alderdiek eskatu zuten sarraskiaren inguruko xehetasunak emateko eta «ekintzen arduradunek izandako inplikazioa eta erantzukizuna» zein izan zen ikertzeko eta ezagutarazteko. |
2022-3-16 | https://www.berria.eus/albisteak/210897/ukrainak-eta-errusiak-neutraltasun-plan-bat-prestatu-dute-gerrari-amaiera-emateko.htm | Mundua | Ukrainak eta Errusiak neutraltasun plan bat prestatu dute gerrari amaiera emateko | Hamabost puntuko akordio proiektuak Kievek NATOrekin bat egiteko asmoari uko egitea ekarriko luke, segurtasun bermeen truke. Nazioarteko Justizia Auzitegiak Ukrainaren aurkako erasoaldia berehala gelditzeko agindu dio Errusiari. | Ukrainak eta Errusiak neutraltasun plan bat prestatu dute gerrari amaiera emateko. Hamabost puntuko akordio proiektuak Kievek NATOrekin bat egiteko asmoari uko egitea ekarriko luke, segurtasun bermeen truke. Nazioarteko Justizia Auzitegiak Ukrainaren aurkako erasoaldia berehala gelditzeko agindu dio Errusiari. | Ukrainak eta Errusiak aurrerapen esanguratsuak lortu dituzte azken negoziazioetan, eta bi aldeak gerrari amaiera emateko hamabost puntuko plan baten xehetasunak negoziatzen ari dira, Financial Times egunkariak aurreratu duenez. Plan horrek su etena eta Errusiako tropen erretiratzea biltzen ditu, baldin eta Ukrainak neutraltasun estatusa aitortzen badu; hau da, herrialdeak NATOn ez sartzeko konpromisoa hartzeaz gain, AEBak, Erresuma Batua eta Turkiaren gisako aliatuen base militarrak edota herrialde horien armamentuak hartuko ez dituela hitzematea. Moskuk ezarritako baldintza nagusietako bat da Kievek uko egitea aliantza militarreko kide izateari.
Plan hori sortu baino ordu batzuk lehenago, bien arteko akordio bat gertu zegoela esan dute Ukrainako eta Errusiako ordezkariek, eta baieztatu dute elkarrizketan jarraitzeko asmoa dutela. Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak, adibidez, argitaratu duen azken bideoan esan du negoziazioek «errealagoak» diruditela orain. Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroak, berriz, aitortu du prozesua ez dela erraza, baina segurtasun alorrean akordio batera heltzeko itxaropentsu agertu da RBC telebista kateari emandako elkarrizketa batean.
Zelenskiren arabera, ukrainarrek «nahi dutena» lortuko duten irudipena dago. Negoziazioak bide onetik doazela esan du, nahiz eta aitortu duen denbora gehiago beharko dutela «Ukrainaren interesen aldeko akordio bat» lortzeko: «Errusiak gerra pobrezian amaituko du, nazioarteko komunitatetik bakartuta». Ukrainako agintariak «eszeptiko» daude Vladimir Putin Errusiako presidentea bakearekin erabat konprometituta ez ote dagoen, eta kezkatuta daude Mosku «denbora irabazten ari delako indarrak batzeko eta erasoari berriro ekiteko».
Ukrainak bere segurtasunaren inguruko mekanismoak eskatzen ditu, neutraltasun estatusaren edota NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean ez sartzearen truke. Errusiako aholkulari Vladimir Medinskik adierazi duenez, Ukraina Suediaren eta Austriaren antzeko herrialde desmilitarizatu bat bihurtzea proposatu dio Kievek Moskuri aldebiko elkarrizketan, TASS Errusiako berri agentziak jasotakoaren arabera. Zehazki, Suedia eta Austria ez dira aliantza militarreko kide, eta euren armada propioa dute, atzerriko instalazio militarrik eduki gabe. Hori bai, Mijailo Podoliak Ukrainako presidentearen aholkulari nagusiak argi esan du: «Ukrainaren neutraltasun eredua ukrainarra bakarrik izan daiteke, eta legez egiaztatutako segurtasun bermeak izan behar ditu. Ez dago beste eredurik edo aukerarik».
Hain zuzen, Zelenskik atzo etsita onartu zuen Ukraina ez dela NATOko kide izango, bideokonferentzia bidezko Baltikoko, Europa iparraldeko eta Erresuma Batuko Gobernuko ordezkaritzarekin egindako bileran. «Argi geratu da Ukraina ez dela NATOko kide. Ulertzen dugu. Jende ulerkorra gara. Urteetan entzun dugu ateak ustez irekita geneuzkala, baina ikusi dugu ezin garela sartu. Hori horrela da, eta onartu beharra daukat, baita Ukrainak ere».
Lavrovek esan duenez, berriz, akordioko puntu batzuk adostear daude. Dena den, Dmitro Kuleba Ukrainako Atzerri ministroari egotzi dio ideia berririk ez aurkeztea joan den astean Turkian egin zuten bileran. Errusiako Atzerri ministroaren ustez, «egungo krisia nazioarteko ordena zehaztuko duen garai garrantzitsu bat da». AEBei buruz esan du «erabakigarriak» izaten ari direla Ukrainak bere jarrera zehazteko orduan, eta gaitzetsi du ez dutela gatazka azkar konpontzeko interesik.
Nazioarteko Justizia Auzitegiak, bestalde, duela gutxi eman du Ukrainak abiarazitako prozesuari buruzko epaia. Bada, NBE Nazio Batuen Erakundeko auzitegiak Ukrainaren aurkako erasoaldia berehala gelditzeko agindu dio Errusiari. Zelenskiren gobernuak auzitegira eraman zuen kasua. Kievek Moskuri leporatu zion Genozidioa Prebenitzeko eta Zigortzeko Konbentzioa urratzea. Ukrainako agintariek, beraz, kautelazko neurriak hartzea eskatu dute, «Ukrainaren eta bere herriaren eskubideei kalte konponezinak saihesteko eta bi aldeen arteko gatazka ez larriagotzeko». Eskaera horri erantzun dio Nazioarteko Justizia Auzitegiak, eta Moskuri eskatu dio erasoaldiari amaiera emateko. «Errusiak berehala bete behar du nazioarteko zuzenbidearen arabera. Aginduari jaramonik ez egiteak are gehiago bakartuko du Errusia», idatzi du Zelenskik bere Twitter kontuan, Ukrainaren garaipenari erreferentzia eginez.
Errusiako presidente Vladimir Putinen esanetan, ordea, Ukrainaren inbasioa «erabat justifikatuta» dago, eta «arrakastaz» garatzen ari da. Azaldu duenez, Moskuk Kievi galdegin zion liskarretan ez parte hartzeko eta tropak Donbasstik erretiratzeko, «zentzurik gabeko odol isurketa» saihesteko. «Eskaria ez zuten bete. Hauxe izan da erantzuna». Putinen arabera, Ukraina, «AEBek eta Mendebaldeko hainbat herrialdek bultzatuta, Donbassen sarraski odoltsu bat eta garbiketa etniko bat egiteko prestatu da». Hala, azpimarratu du Donbassi eta gero Krimeari erasotzea «denbora kontua» zela. Errusiako presidentearen ustez, «endekapen morala eta erabateko gizatasun galera da» Mendebaldeak Donbassen biktimei buruz duen isiltasuna. «Mendebaldeak ez ikusiarena egin du azken zortzi urteetan Donbassen Ukrainako tropek herritarrak hil dituztenean», esan zuen Putinek.
Jokaleku horretan, Poloniako, Eslovakiako eta Txekiako lehen ministroak Kieven izan dira Zelenskirekin batzartzeko, EB Europako Batasunaren izenean. Hain zuzen, Poloniako agintari Mateusz Morawieckik Ukrainari EBn sartzeko hautagai estatusa azkar emateko beharra azpimarratu du Volodimir Zelenski herrialdeko presidentearekin Kieven izandako bileraren ostean. Ukrainako presidenteak, bestalde, eskertu egin zien bisita egiteagatik: «Kiev inbaditzaileentzat helburu bat denean, bereziki garrantzitsua eta ausarta da hemen egotea, gurekin batera, lagunekin batera. Horrela erakusten da lidergoa».
Europako hiru herrialde horietako buruekin hitz egin ondoren, Zelenski AEBetako Kongresuko ordezkariei mintzatu zaie, bideo dei baten bidez. Adierazi duenez, AEBek 2001eko irailaren 11n jasan zutena «Ukraina egunero ari da pairatzen. Europak 80 urtean ikusi ez duen izua. Ukrainako presidenteak, gainera, Errusiako politikari guztien aurkako zigor gehiago eskatu dizkie, «Errusiako makina militarra gelditzeko». Hain justu, AEBetako presidente Joe Bidenek Ukrainari eta NATOren ekialdeko herrialdeei laguntza militarra eta humanitarioa emateko 12 mila miloi euro inguruko lege bat sinatu du.
Gutxienez 103 haur hil dituzte
Gerrari dagokionez, Zelenskik azpimarratu du Errusia gerrako krimenak egiten ari dela oraindik ere, baina soldadu eta arma asko galdu dituela. Nolanahi ere, Errusiako tropak Kieveko erdigunetik gero eta gertuago daude, eta etxebizitza eraikin gehiago bonbardatu dituzte azken orduetan, Ukrainako larrialdietako zerbitzuek iragarri dutenez. Kieven ez ezik, Odesa (Ukraina hegoaldean) eta Zaporizhzhia hiriei ere eraso egin diete, baita Txernigoven ere, Ukraina iparraldean. Hiri horretan, gutxienez hamar pertsona hil dituzte tropa errusiarrek, herritarrei tiro eginda, Ukrainako Komunikazio Berezien eta Informazioaren Babeserako Estatu Zerbitzuak jakinarazi duenez.
Mariupolen (Asoveko itsasoaren kostaldean), gainera, tropa errusiarrek ospitale bat hartuta daukate atzotik. Laurehun pertsona inguru daude barruan, Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxuken esanetan, eta esan du egoera horrek arriskuan jartzen duela Mariupolen korridore humanitario bat irekitzeko asmoa eta herritarrak hiritik irten ahal izatea. Halere, Interfax Ukrainako agentziaren arabera, 20.000 bat pertsona Mariupoletik ebakuatzea lortu dute azken orduetan.
Gutxienez 103 haur hil eta ehun baino gehiago zauritu dituzte Errusiaren inbasioa hasi zenetik, Ukrainako Fiskaltza Nagusiak argitaratutako azken txostenaren arabera. OHCHR Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatariak emandako azken datuen arabera, gutxienez 726 zibil hil dira.
Bestalde, Errusiako Defentsa Ministerioak iragarri duenez, Ukrainaren 128 instalazio militar suntsitu dituzte azken egunetan, eta, Kherson eskualdearen kontrola osoa hartzeaz gain, Kakhovkako hidroelektrikoa inguratu dute. Donetskeko Herri Errepublikako agintariek, berriz, salatu dute Ukrainako armadak bi zibil hi dituela, Vasylivka hiriko etxebizitza baten aurka bonbardatu eta gero. Halaber, goizaldean Ukrainako armadak misil bat jaurti du Makiivkan. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.