date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2022-3-26 | https://www.berria.eus/albisteak/211310/usansolo-zalantzak-eta-ilusioa.htm | Gizartea | Usansolo: zalantzak eta ilusioa | Ia lau hamarkada daramate usansolotarrek Galdakaotik bereizteko desanexio prozesuan. Bihar bozkatuko dute udalak antolatutako kontsultan, eta Batzar Nagusien esku geratuko da azken erabakia. | Usansolo: zalantzak eta ilusioa. Ia lau hamarkada daramate usansolotarrek Galdakaotik bereizteko desanexio prozesuan. Bihar bozkatuko dute udalak antolatutako kontsultan, eta Batzar Nagusien esku geratuko da azken erabakia. | Usansolo (Bizkaia), oraingoz behintzat auzoa, kartel berdez beteta dago. M27 [martxoak 27] desanexioari bai diote, eta kaleetako hormak ez ezik etxeetako balkoiak ere apaintzen dituzte. Badaude pankarta handiak ere mezu berarekin. Kalean, gizon bat banaketaren aldeko txapa berdea soinean. Anton Arana izena du, eta argi dauka zer bozkatuko duen biharko kontsultan, “beti” sentitu izan delako usansolotar, eta urte asko daramalako independentziaren alde. “Desanexionatu diren herri guztiak pozik daude, eta ez dute atzera egin nahi. Galdetu bestela iurretarrei edo bolibartarrei”, adierazi du Aranak.
Usansolon bihar erabakiko dute usansolotarrek Galdakaotik banatu nahi duten ala ez, udalak antolatutako kontsultan, eta, baiezkoaren kasuan, Bizkaiko Batzar Nagusien esku geratuko da azken erabakia. Herrialdeko 113. udalerria bihurtuko litzateke Usansolo, eta ia lau hamarkadako bidea amaituko lukete. Kartelek argi adierazten dute biharkoa berezia izango dela, eta birritan bozkatu dutenetako askok azkenengo aldia izatea nahi dute. Asko dira urteetako borroka luzea alde batera utzi nahi dutenak. Horietako bat da Joseba Mena, adineko gizona. Hark ere argi dauka zer bozkatuko duen, uste du-eta positiboa izango litzatekeela udal propioa izatea. “Ea zer edo zer konpondu dezakegun, hainbat urte daramagu-eta atzetik”.
Antzeko iritzia du Mertxe Barrena Lopezek. Hark ere iritzi dio ona izango litzatekeela independentzia, eta hurretik hobeto kudeatu daitekeela, baina zalantzak dauzka oraindik. Erabaki handia da, eta hainbat usansolotar daude haren egoeran.
Identitateagatik ez, baina praktikotasunagatik dago desanexioaren alde Manuel Acebedo. 30 urte daramatza auzoan, eta oraindik ez du erabaki zer bozkatuko duen, baina Usansolo “abandonatuta” dagoela uste du: “Begira zer-nola dagoen Galdakao eta zer-nola dagoen Usansolo, eta zerga berak ordaintzen ditugu denok”.
Zalantzak dituzten herritarretako beste bat da Ainara Polo Pedrosa. Ez da usansolotarra, baina urte batzuk daramatza auzoan. Ez daki bereiztea positiboa izango den edo ez. “Zer irabaziko dugu? Lantegi gutxi dauzkagu hemen. Eta ospitalearekin zer gertatuko da? Eta metroarekin?”. Galdera asko dauzka oraindik, baina bere egiten ditu auzokide askoren aldarrikapenak. Polok ere azaldu du Galdakaok Usansolo “baztertuta” daukala. “Galdakaoko eskola handitu egin dute, eta hemengoa, ez”. Duda-mudatan dagoen arren, uste du baiezkoak irabaziko duela. “Edozelan ere, lortuko dugu aurrera egitea”, adierazi du, baikor.
Rosario Guerrak ez du bozkatuko bihar, kanpoan egongo delako. Ez dio askorik ardura. Hura ere beste herri batetik etorria da. Sei urte daramatza Usansolon, eta nortasun kontuek ez dute eraginik harengan. Urrun ikusten du Galdakao, Usansolo uzten duen bakoitzean Bilbora jotzen duelako, eta esan du gauza asko daudela konpontzeko bere balizko herri independentean. “Alde berria ondo dago, baina zati asko daude txarto argiztatuta inguruan”. Usansolon gauza gutxi dagoela dio, eta lehen “denetarik” egoten zela. Alde batetik, sinetsita dago independentziak onurak ekarriko dituela. “Baina, bestetik, pentsatzen dut orain jende gehiagori ordaindu beharko diogula”.
Auzoan, kontrako gutxi
Gutxi dira independentziaren kontra daudenak auzoan, edo behintzat esatera ausartzen direnak. 20 urte inguruko gazte bat —ez du izenik eman— kritiko agertu da desanexio prozesuarekin. Hasieran, ez du esan nahi izan bihar zer egingo duen, baina erantsi du ez duela uste Galdakaotik bereiztea positiboa litzatekeenik. Haren arabera, Usansolo Herria plataformak udal gobernuan daramatzan hiru urteetan ez du ezer egin auzoaren alde. Kexu agertu da taldeaz, eta, haren iritziz, kontsulta antolatzeko lana baino ez dute egin urte hauetan.
Usansoloren biztanleria nabarmen hazi da azken hamarkadetan. 3.668 lagun ziren 2006an, eta 4.520 iaz. Eragin handia izan dezakete etorri berriek emaitzetan. Orain arte egin diren bi kontsultek, baina, nahiko argi erakusten dute usansolotarren urteetako eskakizunak zabalkunde handia daukala. Ez da denbora asko igaro 2014ko herri kontsultatik: %76ko parte hartzearekin, ia %90ek bozkatu zuten bereiztearen alde. Bihar, Usansoloko auzotarrek erabaki beharko dute Usansoloko herritar izan nahi duten. |
2022-3-25 | https://www.berria.eus/albisteak/211311/baxurako-flota-astelehenean-itzuliko-da-arrantzara.htm | Ekonomia | Baxurako flota astelehenean itzuliko da arrantzara | Garraiolarien greba konpondu ala ez, irtengo dira. Argudiatu dute egoera «jasanezina» dela, eta antxoaren eta, bereziki, berdelaren kanpainak jokoan daudela. | Baxurako flota astelehenean itzuliko da arrantzara. Garraiolarien greba konpondu ala ez, irtengo dira. Argudiatu dute egoera «jasanezina» dela, eta antxoaren eta, bereziki, berdelaren kanpainak jokoan daudela. | Bizkaiko eta Gipuzkoako baxurako barkuak astelehenean itzuliko dira arrantzara, garraiolarien grebarekin zer gerta ere. Eugenio Elduaien Gipuzkoako Kofradien Federazioko presidenteak eta Eusebio Arantzamendi Bizkaikoak azaldu dute ontzien jabeek ostiral honetan egin dituzten bileretan hartu dutela erabakia. Baxurako flotan inguraketa arrantza egiten duten ontziak bi astez egon dira itsasora atera gabe, erregaien prezioen igoeragatik eta, bereziki, arraina lonjetatik ateratzeko zailtasunengatik, garraiolarien greba dela eta.
Espainiako Arrantza Kofradien Federazioak (FNCP) grebara deitu zuen aurreko astean; Bizkaiko eta Gipuzkoako ontziak greban egon ez diren arren, gehien-gehienak -inguraketa arrantza egiten dutenak- ez dira itsasora irten. Herenegun, Espainiako Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura ministro Luis Planasek itsas gasolioaren gorakada arintzeko neurri batzuk iragarri zituen.
Elduaienek azaldu du egoera «jasanezina» dela, berdelaren eta antxoaren kanpainan daudelako bete-betean, eta itsasora itzultzea «beste aukerarik ez» dutela azpimarratu du. «Antxoaren kasuan badugu tarte zabalago bat, baina berdelarekin ez; itsasontzien irismenetik gehiegi urrundu daitezke».
Geldirik egon diren denboran, kostatik gertuen ibiltzen diren barkuek arrantzan jarraitu dute, baita alturakoek ere, eta kofradia batzuetan arraina sartu da, askoz ere kopuru txikiagoetan izan bada ere. |
2022-3-27 | https://www.berria.eus/albisteak/211312/ukrainako-gerrako-irudiak-ikustean-neure-burua-irudikatzen-dut.htm | Mundua | «Ukrainako gerrako irudiak ikustean, neure burua irudikatzen dut» | Lejla Oruc Bosnian jaio zen, 1986an. 5 urte zeuzkan jaioterrian gerra piztu zenean. 1992an iritsi zen Ordiziara. Esan duenez, gerrak eragindako zauriak irekita daude oraindik, 30 urte geroago. | «Ukrainako gerrako irudiak ikustean, neure burua irudikatzen dut». Lejla Oruc Bosnian jaio zen, 1986an. 5 urte zeuzkan jaioterrian gerra piztu zenean. 1992an iritsi zen Ordiziara. Esan duenez, gerrak eragindako zauriak irekita daude oraindik, 30 urte geroago. | Ukrainako gerrak iraganeko sentipenak piztu ditu Lejla Orucengan (Txajnitxe, Bosnia, 1986). Hura ere gerrako errefuxiatua izan zen 5 urte besterik ez zuenean. Bosnia jaioterria utzi, eta amarekin eta ahizparekin beste bizitza bat egitera behartu zuten. Ukrainako gerrako irudiak oroitzen ez dituen garaien ispilu dira ezinbestean. Bere istorioa kontatu du, testigantzak ihesean doazen ukrainar horien bizipena ulertzen lagunduko duelakoan.
Nola aurkeztuko zenuke zeure burua? Nor da Lejla?
Bosniako gerraren eraginez jaioterritik alde egin behar izan zuten umeetako bat naiz. Amari esker, aurrera egiten ikasi dut, eta nire bizitza hemen errotuta daukat, Ordizian.
Ordiziarra ala bosniarra zara?
Ordiziarra naizela esan dezaket. Bosniar herritartasunari uko egin behar izan diot Espainiakoa eskuratu ahal izateko. Izapide burokratikoak tarteko, ezin zaie biei eutsi. Asko kostatu zait bosniar herritartasunari uko egitea.
Bosnian bizi zineteneko oroitzapenik baduzu?
5 urte nituen Ordiziara iritsi ginenean. Ordutik aurrerako oroitzapenak baditut, baina lehenagokorik ez. Hona iritsi bitarteko kontuak amak kontatuta dakizkit.
Nolako familia zen zuena?
Familia normala zen gurea. Txajnitxen jaio nintzen [garai hartan, Bosnia; gaur egun, Bosniako Serbiar Errepublika, Bosnia eta Herzegovina], baina bizi, mendiko herri txiki batean bizi ginen. Gaur egun, ez da geratzen orduko hartatik ezer. Lauzpabost etxe zeuden gure herrian, eskola bat zegoen handik ordu erdi batera, oinez, eta denda bat; horixe zen guztia. Amak Txajnitxeko lantegi batean egiten zuen lan. Armak gordetzeko egurrezko kaxak egiten zituzten han. Aita, berriz, margolaria zen. 6 urtera arte ez zen derrigorrezkoa eskolara joatea, eta amonarekin [aitaren ama] egoten ginen etxean. Bizimodu normala generaman.
Azpimarratu beharra daukat urte gogorrak izan zirela amarentzat. Tradizioz, emaztea ezkontzean, senarraren familiarengana joaten zen bizitzera, eta aitaren familia oso gaizki portatu zen amarekin: amona oso zorrotza zen, ez zion jaten ematen, haurdun zegoela baratzeko lanak egitera behartzen zuen, amak irabazten zuen diruaren zati handi bat berari ematera behartzen zuen, ahizpari eta niri esnea beharrean ura ematen zigun esne pixka batekin nahastuta… Amak neskame lanak egin behar izaten zituen amonarentzat. Hori izan zen hemen [Ordizian] geratzeko arrazoietako bat.
Zuk 5 urte zenituela piztu zen Bosniako gerra. Nola bizi izan zuen hura zure familiak?
Aitak denboraldiak ematen zituen etxetik kanpo, margolari lanetan, eta, ordu hartan, ez zegoen etxean. Amak lan egiten zuen fabrikan bosniarrak eta serbiarrak aritzen ziren, Txajnitxe mugako herria baitzen orduan. Bosniarrak eta serbiarrak elkarrekin bizi ziren; hartu-emanak onak ziren. Han lan egiten zuen lagun serbiar batek ohartarazi zuen ama, gerra hasita zegoela; gomendatu zion ahalik eta azkarren etxetik beharrezkoa zuena hartu eta alde egiteko. Etxera eraman zuen, autoz. Amak, ahizpa eta biok eta beharrezkoa zuena hartu, eta mendi aldera eraman gintuen, leku seguru batera. Aste eta erdiz egon ginen han, beste batzuekin batera, zuhaitz azpietan lo egiten.
Handik Montenegrora jo zenuten, ezta?
Bai. Bidea autobusez egin genuen, eta, mugara iristear ginela, Serbiako armadak geldiarazi egin zuen autobusa. Emakumezkoak eta haurrak alde batera jarri gintuzten, eta autobusean gurekin zihoazen gizonezkoak, bestera. Edukiontzi batean sarrarazi zituzten, eta su eman zieten. Nire aitonaren [amaren aita] lagun serbiar batek bere garajean hartu gintuen. Hala egon ginen hilabete eta erdi inguru, giroa nahasten hasi eta berriz alde egin behar izan genuen arte.
Mazedonia izan zen zuen hurrengo helmuga.
Errefuxiatuentzako kanpaleku batean eman genituen sei hilabete. Gogorra izan zen: gosea, hotza, beldurra… Amak kanpalekutik kanpo suertatzen zitzaion edozer gauzatan lan egiten zuen, diru pixka bat batzeko. Koltxoi azpian gordetzen genuen dirua, dokumentazioa… eta, egun batean, dena lapurtu ziguten. Emina [Lejlaren ahizpa] eta ni bere alabak ginela frogatu behar izan zuen amak Poliziaren aurrean. Bi ezaguni esker, hori ziurtatzen zuen paper ofizial bat lortu ahal izan genuen.
Noiz agertu zen Ordizia zuen bidean?
CEAR Espainiako gobernuz kanpoko erakundeak eta Ilargi Gorria elkarteak errefuxiatuen kanpalekutik ateratzeko aukera eskaini ziguten. Horretarako, taldeko pasaporte bat atera behar izan genuen, han zeuden beste emakumezko eta haur batzuekin batera, guk geuk ordainduta. Ez genekien nora eramango gintuzten. Pegatina bana jarri ziguten soinean, eta Ordizia egokitu zitzaigun guri. Beste batzuk Legazpira edo Mundakara [Bizkaia] joan ziren. Gu izan ginen Euskal Herrira iritsi ginen Bosniako gerrako lehendabiziko errefuxiatuak.
Abenduaren 9an iritsi zineten Ordiziara, goizeko ordu batean.
Amarentzako deskantsua izan zen: azkenean, atzean utzi zituen bonba hotsak, gosea, errefuxiatuen kanpalekua… Apellaniz fabrika izan zenean prestatu ziguten etxebizitza Ordiziara iritsi ginen bosniar errefuxiatu guztiei; 24 inguru ginen.
Zaila izan zen Ordiziara egokitzea?
Amarentzat guretzat baino zailagoa izan zen. Ordiziarrak oso ondo portatu ziren gurekin; inoiz ez zitzaigun falta izan jatekorik. Gogoan daukat guk jostailu pila bat genuela. Hasiera-hasieratik izan genuen herriaren babesa. Herrian bizi zen kroaziar batek itzultzaile lanak egiten zituen eskolan, kalean…, behar genuen guztietan. Udaletxean ematen zizkioten lan guztietan lanean aritu zen ama: garbitzaile, margolari… Gerora, garbitzaile lana lortu zuen herriko enpresa batean, eta urteak daramatza horretan.
Nola gogoratzen dituzu nerabezaroa, gaztaroa… Ordizian?
Ondo. Orokorrean, oso ondo portatu izan dira gurekin. Oroitzen dut nerabezaroan iraindu egiten nindutela kanpotarra nintzelako, baina gutxi batzuk izan ziren. Ni ordiziarra sentitzen naiz. Nire adineko beste edozein neskak bezala, lagun kuadrilla daukat. Irakasle Eskolan, Haur Hezkuntza ikasi nuen unibertsitatean, eta, gaur egun, dei zentro batean lan egiten dut, Abaltzisketan. Jon Aierbe nire bikotekidearekin bizi naiz Ordizian, eta ezkontzeko eta haurrak izateko asmoa daukagu luze gabe.
Zuek ihes egitea lortu zenuten, eta beste bizitza bati ekin zenioten Ordizian, baina aita frontean geratu zen, borrokan. Baduzu haren oroitzapenik?
Ez, argazkien bidez ikusi dudana soilik. Gerra aurretik ere, lanagatik, aitak denbora gutxi pasatzen zuen gurekin. Ama izan da gure aita eta ama.
Bosniara itzuli zarete?
1996ko martxoan itzuli ginen lehenengo aldiz, SOS Balkanak gobernuz kanpoko erakundearekin. Gerra 1995ean amaitu zen. Autobusez egin genuen bidaia. Oinarrizko gauza asko eraman genituen: liburuak, arropa, osasun materiala… Koro Bosque eta Mari Jose Ansalas, amaren Ordiziako bi lagun etorri ziren gurekin batera, amak ez baitzuen bakarrik itzuli nahi. Bidaia gogorra izan zen: gerra amaituta zegoen arren, etsaiak ginen gu serbiarrentzat, eta hala sentiarazi ziguten.
Aipatu dituzunez gain, Bosniako gerrak zer ondorio eragin dizkizue zuri eta zure familiari?
Gure familian, 30 pertsona galdu genituen gerraren ondorioz; tartean, nire aita. Gerra batek betiko markatzen zaitu.
30 urte pasatu dira. Irekita diraute gerrak gizartean sortu zituen arrakalek?
Gerra ez dugu ahaztu. Alde batekoen eta bestekoen diskurtsoak berdinak dira oraindik ere. Zeinek daki gerra ez ote den berriz piztuko bosniarren eta serbiarren artean? Inoiz ez da izan orduan egindakoaren aitorpenik. Inork ez dio barkamenik eskatu Bosniako herriari.
Ukrainako gerrak iraganeko mamuak berpiztu ditu zuengan?
Ukrainako gerrako irudiak ikustean, neure burua irudikatzen dut; amak zein gaizki pasatu zuen gogorarazten dit. Iruditzen zait urte hauetan guztietan ez dugula ezer ikasi. Sarraski bat behar al da zerbait egiteko? Ukraina eta Errusiaren artekoa 2014tik dator; aurrez ikus zitekeen, baina ez dute ezer egin. [Vladimir] Putini egotziko dizkiote gerra krimenak, hartuko dituzte erantzukizun politikoak…, baina jada asko dira hildakoak.
Ukrainako gerrak modu berezian eragin dizue, beraz…
Haurrak ginela, amak lanera joan behar izaten zuenetan, Mari Josek [Ansalas] bere etxean hartzen gintuen ahizpa eta biok, eskolara joateko ordua iritsi bitartean. Gosaltzen ematen zigun; gutaz arduratzen zen. Gure bigarren ama da niretzat. Ukrainako gerraren ondorioz, orain 30 urte amak bizi izan zuena bizitzen ari da bere larruan. Orain zortzi urtetik, Ukrainako bi haur hartu izan ditu harreran. Haientzat ere ama baten modukoa izan da. Ivankiven daude [Ukraina], ezin dute handik atera, eta hiru aste daramatzate haien berririk gabe. Komunikazioak etetea gerra taktika bat da azkenean; min handia egiten du.
Zein da konponbidea?
Ez dago jakiterik. Bosnian ere gerra hilabete bakan batzuetako kontua izango zela uste genuen, eta ia bost urte iraun zuen azkenean. Nazioarteko elkarrizketek zerbaitetarako balio izango duten esperantza daukat. |
2022-3-25 | https://www.berria.eus/albisteak/211313/eliane-elias-snarky-puppy-eta-james-brandon-lewis-gasteizko-jazzaldian-izango-dira.htm | Kultura | Eliane Elias, Snarky Puppy eta James Brandon Lewis Gasteizko Jazzaldian izango dira | Jaialdiaren 45. aldia uztailaren 13tik 17ra egingo dute. | Eliane Elias, Snarky Puppy eta James Brandon Lewis Gasteizko Jazzaldian izango dira. Jaialdiaren 45. aldia uztailaren 13tik 17ra egingo dute. | Ohiko formatua berreskuratuta egingo da Gasteizko 45. Jazzaldia, eta antolatzaileek bertan parte hartuko duten artisten lehen izenak iragarri dituzte gaur: Eliane Elias pianista, Snarky Puppy taldea eta James Brandon Lewis saxo jotzailea.
Eliane Elias (Sao Paulo, Brasil, 1960) pianista moldakorra da, baita konpositore eta abeslaria ere, eta jazzik ortodoxoenari, musika klasikoari eta Hego Amerikako herri musikari aurre egiteko gai dela erakutsi du bere ibilbidean. Gasteizen, berriz, Mirror mirror bere azken diskoa aurkeztuko du, Chucho Valdes eta Chick Corearekin grabatu zuena. Diskoa 2022ko Grammy sarietarako izendatuta dago jazz latinoaren atalean, eta Eliasen «amets musikala» izan da, Corearen lana beti aipatu izan baitu erreferentzia gisa.
Snarky Puppy, berriz, Michael League baxu jotzaile eta konpositoreak sortu zuen 2004an, eta, talde jendetsua izanda, urte hauetan guztietan 40 bat musikari igaro dira bertatik. Ipar Amerikako musiketan du oinarria, eta bere proposamenean R&Bak eta funkak egiten dute topo beste musika batzuekin batera. Taldeak album instrumental garaikiderik onenaren Grammy saria eskuratu zuen iaz.
James Brandon Lewis, bere aldetik, jazz garaikideko saxo-tenor jotzaileen artean gehien laudatua bilakatu da denbora gutxian. John Coltranerekin alderatu izan dute, nahiz eta berak iraganari «errespetuz baina modu kritikoan» erreparatzen dion. Bere azkeneko diskoa Molecular (2020) du.
Elias, Snarky Puppy eta Brandon Mendizorrotza kiroldegian ariko dira, Jazzaldiaren gune nagusian, gauez. Bestalde, Principal antzokian ere kontzertuak izango dira arratsaldez. Antolatzaileek jakinarazi dute datozen asteetan geldituko dela programazioa osatuta. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211314/aire-garbia-arnasteko-aldarria.htm | Gizartea | Aire garbia arnasteko aldarria | Bergaran Larramendiko Arnasa taldea sortu berri dute, Larramendi auzoan martxan jarri nahi duten «erraustegiaren» aurka egiteko. Salatu dute proiektua «toxikoa» izango dela. | Aire garbia arnasteko aldarria. Bergaran Larramendiko Arnasa taldea sortu berri dute, Larramendi auzoan martxan jarri nahi duten «erraustegiaren» aurka egiteko. Salatu dute proiektua «toxikoa» izango dela. | Bergarako Larramendi auzoko bizilagunak kezkatuta daude: iazko udan aurkeztu zuen Valogreene Paper BC SM enpresak paper industriako hondakinak erretzeko instalazioaren proiektua, eta asmo horrekin zer gertatuko den zain daude oraindik. Udala ez da alde agertu. Eusko Jaurlaritzak, berriz, jakinarazi berri du 2,5 milioi euroko diru laguntza emango diola enpresari, eta bizilagunek argi dute eurentzat “kaltegarria” izango dela. Proiektua “toxikoa” izango dela salatu dute, eta proiektuari aurre egitea erabaki dute, Larramendiko Arnasa plataforma sortuta. Auzoko bizilagunak, Mendia bizirik eta Kukubaso taldeak, eta Ekologistak Martxan elkartea dira plataformako kideak. Argi dute helburua: proiektuaren inguruan duten informazioa herritarren artean zabaltzea, babesak jasoz joateko.
Azken egunetan eta asteetan proiektuari buruzko informazioa zabaltzen ari dira plataformako kideak. Oraingoz, horretan oinarrituko dute euren jarduna. Hain zuzen ere, martxoaren 29rako, asteartea, hitzaldi bat antolatu dute, Sara Ibañez mediku eta Meatzaldea Bizirik plataformako kidea hizlari dutela; gaur egun Muskizen (Bizkaia) bizi da Ibañez, eta “enpresa kutsagarri baten alboan bizitzeaz” ariko da hizketan hitzaldian —han dago Petronor findegia—. “Helburua da proiektuari buruz dakiguna kaleratzea, herritarren artean informazioa zabaltzea. Gerora ikusiko dugu Eusko Jaurlaritzak zer erabakiko duen”, azaldu du Piter Encinas Larramendiko Arnasa plataformako eta Ekologistak Martxan elkarteko kideak.
Hondakin kutsagarriak
Plataformako kideek iazko udan ezagutu zuten proiektua, enpresak Bergarako Udalean bateragarritasun txostenaren eskaera egin baitzuen. Talde ekologistak eta auzokideak orduan hasi ziren mugitzen. “Enpresak bere itunean esaten du hondakin kutsagarriak sortuko dituela, eta kezkagarria da hori”, dio Encinasek. Haren esanetan, hondakin horiek “mota askotakoak” zirela aurreikusi zuen enpresak berak: “Enpresak onartu du uretara isurketak egingo dituela, baita atmosferara ere; hala nola metal astunak, beruna, merkurioa… Eta onartu du zarata iturri berriak sortuko dituela ere”.
Plataformak salatu du, itunean irakurri bezala, “erraustegia toxikoa” izango dela, “ez soilik inguruko bizilagunentzat, baita ingurumenarentzat ere”. Enpresaren ikuspegia, ordea, ez da hori. Iazko udan Bergaran egin zuten mahai inguru batean proiektuaren inguruko iritziak trukatu zituzten Ekologistak Martxan elkarteko eta enpresako zenbait ordezkarik. Encinasek zehaztu du enpresak argi esan zuela proiektua ez dela erraustegi bat, eta, ondorioz, ez dituela errauts kutsagarriak sortuko: “Haiek ez zuten erabili erraustegi hitza, ukatu egiten dute erraustegia dela. Haiek diote ez dutela konbustioa erabiltzen, sistema pirolitikoa baino ez dela”. Baieztapen horrekin ez dator bat Encinas: “Paper hondakinak ekarriko dituzte, eta erre egingo dituzte, konbustiorik gabe bada ere. Errautsak sortuko dituzte; beraz, erraustea da haien prozesua”. Mahai ingurura herritar asko joan zela esan du Encinasek, eta harrezkero norbanakoen zein herriko eragileen kexak ugaritu egin direla.
Herri mailan soilik ez, udalean ere sortu zuen kezka proiektuak; “sakon aztertu ondoren”, abenduko osoko bilkuran ezezko botoa eman zuen EH Bilduren udal gobernuak —gehiengo osoa du—. Horrek arrazoi argi bat duela esan du Encinasek: proiektuak ez duela udal legedia betetzen. Alegia, fabrika eraikiko den lursaila industria jardueretarako erabili behar da, legeak dioenez. “Erraustegi bat, aldiz, ez da mota horretako enpresa bat”; hori uste du Ekologistak Martxan-eko kideak: “Guk industria jarduera gisa ulertzen dugu produktuen transformazioa edo muntaketa. Baina erraustegi batek ez du hori egiten, hondakin toxikoak jaso, eta horiek erretzen ditu. Jarduera hori, berez, ez dago onartuta”.
Gehienezko altuera
Horixe izan zen udalak ezezkoa emateko arrazoietako bat. Baina besterik ere izan zen, beste neurririk ere apurtzen baitzuen proiektuak. “Esaterako, legediak zehazten du bertako eraikinak gehienez hamabi metro izan ditzakeela, baina proiektu horren tximiniak hamasei metro ditu”. Udal gobernuak proiektuari ezezkoa ematea “normala” dela uste du Encinasek, legeak horrela agintzen baitu: “Legearen gainetik daude, ala?”. Dena den, proiektuak izan zuen baiezkorik osoko bilkuran, EAJ eta PSE-EErenak. Horrekin kritiko azaldu da Encinas: “Oso argi utzi zuten herritarren eta ingurumenaren osasuna baino gehiago axola zaiela proiektu industrial bat”. |
2022-3-25 | https://www.berria.eus/albisteak/211315/hogei-urteko-espetxe-zigorra-ezarri-diote-gros-auzoko-hilketaz-akusatuari.htm | Gizartea | Hogei urteko espetxe zigorra ezarri diote Gros auzoko hilketaz akusatuari | 60.000 euroko kalte ordaina eman beharko dio hildakoaren amari, eta 50.000 euroko beste bat arrebari. Akusatuaren neska lagunari delitua estaltzea leporatzen zioten, baina absolbitu egin dute. | Hogei urteko espetxe zigorra ezarri diote Gros auzoko hilketaz akusatuari. 60.000 euroko kalte ordaina eman beharko dio hildakoaren amari, eta 50.000 euroko beste bat arrebari. Akusatuaren neska lagunari delitua estaltzea leporatzen zioten, baina absolbitu egin dute. | 2020ko martxoan Donostiako Gros auzoan izan zen hilketaz akusaturiko gizonari hogei urteko kartzela zigorra ezarri diote, hilketa delitu bat egotzita. Gainera, akusatuak 60.000 euroko kalte ordaina eman beharko dio hildakoaren amari, eta 50.000 euroko beste bat arrebari. Akusatuaren neska lagunari delitua estali nahi izatea leporatzen zioten, baina absolbitu egin dute.
Herri epaimahaiak «espresuki frogatutzat» jo zituen gertakariak, eta horixe bera jasotzen du epaiak. Atxilotuak 27 urte ditu, eta 2020ko martxoaren 14an 47 urteko beste gizon bat 40 labankada baino gehiagoz hiltzea leporatzen zioten. Epaian adierazi dutenez, biktima akusatuaren neska lagunarekin dantzatzen saiatu zen taberna batean, eta hitzezko liskar bat izan zuten bertan. Ondoren, akusatuak biktimari kalean egin zion eraso, baina, epaian jasotakoaren arabera, biktimak bere ahalmenak urrituta zituen alkoholaren ondorioz, eta, beraz, ez zuen defendatzeko aukerarik izan.
Fiskaltzak eta hildakoaren familiak 25 urteko espetxe zigorra eskatu zuten atxilotutako gizonarentzat. Defentsak, ordea, hilketa delituagatik jar daitekeen zigorrik txikiena eskatu zuen, akusatua «bakarrik» dagoela eta behar bezala egokituta ez dagoela argudiatuta. |
2022-3-25 | https://www.berria.eus/albisteak/211316/iruntildeeko-udala-trabak-jartzen-ari-zaio-korrika-txikiari.htm | Gizartea | Iruñeko Udala trabak jartzen ari zaio Korrika txikiari | Trafikoa oztopatuko lukeela argudiatuta, espaloietan egitea nahi du, eta erraldoiak eta musikariak ere errepidera ez jaistea. Hiriko Korrika batzordeetako kideek salatu dute «arriskutsua» litzatekeela lasterketa hala egitea, eta udalak ez dituela aintzat hartu beraien «kezkak». | Iruñeko Udala trabak jartzen ari zaio Korrika txikiari. Trafikoa oztopatuko lukeela argudiatuta, espaloietan egitea nahi du, eta erraldoiak eta musikariak ere errepidera ez jaistea. Hiriko Korrika batzordeetako kideek salatu dute «arriskutsua» litzatekeela lasterketa hala egitea, eta udalak ez dituela aintzat hartu beraien «kezkak». | Korrika txikia zokoratu nahi du Iruñeko Udalak, ez ditzala hiriko errepideak «oztopatu». Hala salatu dute Iruñeko Korrika batzordeetako ordezkariek, ohar batean. Korrikaren etorrera iragartzen du Korrika txikiak, eta haurrek parte hartzen dute bertan, batez ere. Aldiro egiten duten moduan, antolatzaileek udalera jo dute aurten ere, baimenak kudeatzeko. «Jakinarazten zaio karrera nondik nora joanen den, beharrezko neurriak hartzeko segurtasuna bermatze aldera: trafikoa moztu, bidegurutzeetan segurtasunez pasatu ahal izatea, eta abar».
Bada, aurten, ulergaitza egin zaie udalak eman dien erantzuna. Izan ere, Korrika txikia errepidean ez, baizik eta espaloietan egitea nahi du udalak: «Ez dugu ulertzen horren zergatia, azken batean Korrika Txikiak espaloietatik egin behar izateak trafikoa bidegurutze bakoitzean mozteko beharra baitakar. Horrez gain, hainbatetan parte hartzaileak ehunka izango direla badakigu, eta espaloian izugarri luza daiteke, taldea segurtasunez igarotzeko horrek dakarren trabarekin». Horrez gain, neurria «arriskutsua» dela uste dute batzordeetako kideek, «espaloitik igo eta jaitsi ibiltzeak istripu bat izateko arriskua biderkatzen duelako, eta trafikoa lasterketaren aldamenean normaltasunez ibiltzeak saihesteko zailak izan daitezkeen ezustekoak ekar ditzakeelako».
«Deigarria» egin zaie, halaber, musikariei eta erraldoien konpartsei neurri bera betearazi nahi izatea; Txantrea eta Iturrama auzoetan, esaterako. «Erraldoiak ezin dira espaloian ibili eta ezin dira dantzatu, espaloiak arriskutsuak direlako haientzat, eta, balkoiak, farolak edo bestelako arkitektura elementuak direla eta, ezbeharren bat gertatzea aurreikus dezakegu», argudiatu dute.
Oharrean jakinarazi dute gaur goizean premiazko bilera izan dutela udalarekin, auzia bideratzeko, baina udalak ez dituela aintzat hartu haien «kezkak». Azkenik, gogoratu dute beti izan dutela «prestasun osoa» ibilbidea aldatzeko, trafiko gutxiagoko kaleetara bideratzeko edo antolakuntzarako lagun gehiago lotzeko, beharko balitz. Nabarmendu dute orain arte ez dela «inolako arazorik» izan halako arazoak kudeatzean. |
2022-3-25 | https://www.berria.eus/albisteak/211317/artiumen-20-urtemuga-ospatzeko-egitarau-zabala-prestatu-dute.htm | Kultura | Artiumen 20. urtemuga ospatzeko egitarau zabala prestatu dute | Apirilaren 26an beteko ditu hogei urte museoak. Horren harira, hiru erakusketa prestatu dituzte, Bilduma_Ikusgai izenburupean. Apirilaren 1ean hasiko da erakusketa zikloa. | Artiumen 20. urtemuga ospatzeko egitarau zabala prestatu dute. Apirilaren 26an beteko ditu hogei urte museoak. Horren harira, hiru erakusketa prestatu dituzte, Bilduma_Ikusgai izenburupean. Apirilaren 1ean hasiko da erakusketa zikloa. | Hogei urte beteko ditu apirilaren 26an Gasteizko Arte Garaikidearen Artium museoak. Horren harira, Bilduma_ikusgai izenburupean hiru erakusketa aurkeztuko dituzte datozen hilabeteetan: Bilduma_Horman: 20 urte 22 artista, Bilduma_Gordailuan eta Bilduma_Plazaratu. Gehienbat, museoaren nortasunarekin lotura zuzena duten artisten obrak erakutsiko dituzte hiru erakusketetan. Hain zuzen, museoaren ondarea osatzen duen obra multzoa izango da 20. urteurrenerako antolatu dituzten jarduera berezi askoren protagonista. Apirilaren 1ean hasiko dira urteurrenarekin zerikusia duten egitasmo guztiak.
Museoak beste gela bat berritu eta atondu du, bertan obrak txandaka erakusteko. Beatriz Herraez Artium museoko zuzendariak azaldu duenez, museoak kontserbatzen duen «ondare publiko bikaina» ezagutaraztea da urteurrenaren funtsa. Urte hauetan guztietan, Euskal Herriko eta atzerriko hainbat artista ospetsuk beren lanak erakutsi dituzte museoan. «Aurrerantzean ere Euskal Herriko arte garaikidearen erreferentziazko museoa izatea nahi dugu. Bisitariek pentsatzeko eta kritiko izateko gune bat izan behar du museoak aurrerantzean ere», nabarmendu du Herraezek.
Hiru bilduma
Bilduma_Horman: 20 urte, 22 artista jarriko dute lehenbizi ikusgai. Doako sarbidea duten geletan erakutsiko dira lanak, «museoaren ezagutza zabaltzeko», Herraezek azaldu duenez. 22 artistak eginiko beste horrenbeste obra erakutsiko dituzte, eta 2002an Artiumek ateak zabaldu aurretik sortutako piezak izango dira gehienak. Horrez gain, azken urteetan museoaren funtsetan sartu diren eskulturak erakutsiko dituzte. Besteak beste, June Crespo, Txomin Badiola eta Cristina Iglesiasen obrak bilduko ditu erakusketak.
Bilduma_Gordailuan bilduman, museoko gordailuan dauden eta «maileguan gehien ematen diren obrak» erakutsiko dira. «Artiumeko obra asko jarri dituzte ikusgai mundu osoko hainbat lekutan. Gure ondareak duen ospea erakusten du horrek», azaldu du zuzendariak. Urtean ia ehun pieza utzi ohi ditu Artiumek beste zentro, erakusketa, areto eta museo batzuen proiektu eta erakusketetarako. Eta lehen aldiz «obra multzo garrantzitsu hori» museoko gordailuan ikusi ahalko da. «Harremanak eraikitzeko eta museoko profesionalen eta publikoaren arreta erakartzeko ahalmena nabarmentzen dute pieza horiek», gaineratu du zuzendariak. Pablo Picasso eta Soledad Sevillaren obrak erakutsiko dituzte, besteak beste. Apirilaren 2an zabalduko dute.
Erakusketa horiekin batera, museoak hainbat jarduera antolatu ditu eraikinaren kanpoko plazan. Bilduma_Plazaratu egitasmoarekin, obra berriak erakutsi eta zenbait jarduera antolatu nahi dituzte museoaren kanpoaldean. Apirilaren 26an hasiko da egitaraua, Nestor Basterretxea artistaren zenbait lanen inauguratuta.
Artiumeko komunitatearentzat
Zuzendariak nabarmendu duenez, «Artiumeko komunitatea osatzen duen jendearentzat bereziki berezia» izango da 20. urteurrena. Zehazki, museoaren adiskideentzat, hezkuntza komunitatearentzat eta lankidetza sareentzat: «Proiektua finkatzeko ekarpen zinez eraginkorra egin du museoaren adiskideen elkarteak, bere leialtasunarekin eta hurbiltasunarekin». Horregatik, «laguntza isil hori azaleratzeko» deialdia egingo du museoak apirilaren 26an, urteurrenaren egunean, elkarteko kideek ikus-entzunezko batean parte har dezaten. Azaldu du museoak 800 lagun dituela gaur egun.
«Museoak Euskal Herriko hezkuntza komunitatearekin duen lotura ere funtsezkoa izan da proiektuak garatzeko». Herraezek azaldu duenez, «hezkuntza proiektu asko» garatu ditu museoak EHU Euskal Herriko Unibertsitatearekin eta beste erakunde publiko batzuekin. Izan ere, hogei urtean, 200.000 ikaslek parte hartu dute museoaren hezkuntza arautura zuzenduta dauden programetan.
Azkenik, Herraezek gogorarazi du Artium ireki zenean zer entzun zuen komunikabideetan: «Euskal Herriko arte garaikidearentzat erreferentziazko gune izan behar zuela esaten zuten. Museoaren garrantzia berresteko balio dezala 20. urteurrenak». |
2022-3-25 | https://www.berria.eus/albisteak/211318/erromaren-tamainako-izotz-plaka-bat-askatu-da-antartikan.htm | Bizigiro | Erromaren tamainako izotz plaka bat askatu da Antartikan | Garai honetarako ohi den baino 40 gradu beroagoko tenperaturak neurtu dituzte azken asteotan Antartikan. Inoizko eremurik txikiena hartu du Antartikaren inguruko itsasoko izotzak aurtengo otsailean. | Erromaren tamainako izotz plaka bat askatu da Antartikan. Garai honetarako ohi den baino 40 gradu beroagoko tenperaturak neurtu dituzte azken asteotan Antartikan. Inoizko eremurik txikiena hartu du Antartikaren inguruko itsasoko izotzak aurtengo otsailean. | AEBetako Izotzaren Zentro Nazionalak (USNIC) baieztatu egin du Antartikako Conger izotz plataformako Erromaren tamainako plaka bat askatu dela, eta, horren ondorioz, plataforma ia guztia galdu dela. Joan zen astean, gainera, antzera gertatu zitzaion aldameneko Glenzer izotz plataformari. Tenperatura altuak neurtu dituzte azken egunotan Antartikan, eta litekeena da fenomenook horrekin loturik egotea. «Etor daitekeenaren zantzua» dira gertaerok, NASAko zientzialarien arabera.
Antartikako ekialdean gertatu zen, joan zen astean, Wilkes Land eskualdean. Ziurrenera, hilaren 15ean askatu zen, baina gaur ezagutarazi dute. Askaturiko izotz plakari C-38 izena jarri diote, eta martxoaren 17an hamasei itsas milia luze zen (29,6 km), eta hamar zabal (18,5 km). Joan zen astean askaturiko izozmendiari C-37 deitu dute, eta txikiagoa da.
Australiako Meteorologia Bulegoko zientzialariek ikusi zuten izozmendi berria, Sentinel-1A satelitearen irudiei esker.
Joan zen astean tenperatura markak hautsi ziren Antartikako ekialdean. -11,8 gradu neurtu zituzten Concordia estazioan. Hotza ematen du, baina sasoirako ohikoak diren tenperaturak baino 40 gradu beroago da. Izotz plataformak itsasoaren gainean daude, eta, beraz, askatu eta ur epeletara flotatzen joanda urtzen direnean, ez dute itsas maila horrenbeste igotzen. Baina arriskua beste bat da: plataformek tapoi lana egiten dute, eta, apurtzen direnean, kontinentearen gainean dagoen izotza azkarrago itsasoratzen da, eta horrek bai, horrek eragin dezake maila asko igotzea.
2017ko uztailean, 5.800 kilometro koadroko —Arabaren tamaina halako bi— eta bilioi bat tona baino gehiagoko izozmendia askatu zen Antartikako mendebaldeko Larsen C plakatik. Gertaerak Antartikako penintsularen paisaia aldatu zuen, eta izotz plaka oso egoera ahulean utzi zuen, zientzialarien arabera. Larsen A eta B izotz blokeek beldurtzen dituzte. Bi izotz bloke horiek 1995ean eta 2002an desegin ziren, hurrenez hurren.
Larsen B askatu zenetik, oraingoa litzateke hausturarik esanguratsuenetako bat, NASAko Catherine Colello Walker zientzialariak esan duenez. «Ez du eragin handirik edukiko, ziurrenera, baina etor daitekeenaren zantzua da». Zientzialariek ohartarazi dute planetaren berotzeak espero baino azkarrago alda dezakeela Antartikako izotzaren panorama. Kezka handia sortzen du Thwaites glaziarrak, esaterako, Larsen B baino ehun aldiz handiagoa delako. Hark bakarrik, planeta osoan itsasoaren maila metro erdiz igotzeko adina ur dauka.
Inoizko izotz eremurik txikiena
Izozmendiarena ez da, ordea, gaur Antartikari buruz zabalduriko albiste larri bakarra. 1979. urtean hasi ziren satelitez behatzen kontinentea, eta, geroztik, aurtengo otsailean ikusi dute horren inguruan itsasoko izotz eremurik txikiena. Lehen aldiz, bi milioi kilometro koadrotik beherakoa da.
Otsailaren 25ean murriztu zen gehien, eta 1,92 milioi kilometro koadro baino ez zen. NASAko zientzialarien arabera, haizearen eraginez gertatu da fenomenoa, ohi baino indartsuagoa izan delako. |
2022-3-25 | https://www.berria.eus/albisteak/211319/milaka-korsikar-colonnaren-azken-agurrean.htm | Mundua | Milaka korsikar Colonnaren azken agurrean | Carghjese herrian lurperatu dute militante independentista, isilean. EH Bai alderdiko ordezkaritza bat egon da hiletan. | Milaka korsikar Colonnaren azken agurrean. Carghjese herrian lurperatu dute militante independentista, isilean. EH Bai alderdiko ordezkaritza bat egon da hiletan. | Yvan Colonnari azken agurra emateko milaka pertsona bildu dira gaur Carghjese herrian, Aiacciutik iparraldeko kostan. Senideek Korsikako banderan bilduta eraman dute militante independentistaren hilkutxa.
Aiacciun jaio zen Colonna, baina 1980ko hamarkadaren hasieran jarri zen bizitzen Carghjesen, familiarekin.
EH Bai alderdiak ordezkaritza bat bidali du uhartera, hiletan parte hartzeko.
EH Baik manifestazioa antolatu du biharko, 15:00etan, Baionako San Andres plazan. Ezkerreko abertzaleek esan dutenez, «haserre bizia» eragin die Frantziako Gobernuaren azken asteetako jarrerak: «Colonna hil edo biziko egoera batean egon arte itxaron dute haren DPS estatusa edota bere kondena bertan behera uzteko. Zergatik itxaron presoa hilzorian egon arte urrats horiek egiteko?», gaitzetsi zuten.
Bakegileek salatu dutenez, «ezin zaio presoen egoerari konponbiderik atzeman salbuespen neurriak mantentzen diren bitartean». Hala, bihar agerraldi bat eginen dute.
Colonna astelehenean hil zen, Marseillako ospitale batean (Okzitania), 61 urte zituela; ia hiru aste zeramatzan koman, hilaren hasieran Arlesko presondegian eraso egin ziotenetik. Erasotzailea preso islamista bat da, eta esan zuen «profetari birao egiteagatik» jo zuela militante nazionalista.
Erasoak protesta olde handia eragin du uhartean. |
2022-3-25 | https://www.berria.eus/albisteak/211320/loitegi-eta-zaldua-dira-berria-erremonte-txapelketako-lehenengo-finalistak.htm | Kirola | Loitegi eta Zaldua dira Berria Erremonte Txapelketako lehenengo finalistak | 20-35 erraz garaitu dituzte finalerdietan Goikoetxea V.a eta Odei | Loitegi eta Zaldua dira Berria Erremonte Txapelketako lehenengo finalistak. 20-35 erraz garaitu dituzte finalerdietan Goikoetxea V.a eta Odei | Loitegik eta Zaldua I.ak erraz irabazi zuten Goikoetxea V-Odeiren aurka 20-35 eta Berria Erremonte Txapelketako lehen finalistak dira. Finalerdiak kolore urdina izan zuen. Loitegi eta Zaldua jaun eta jabe izan ziren hasieratik bukaerara eta hasieratik agindu zuten markagailuan. 1-1eko berdinketaren ondoren, irabazleek ihes egin zuten 2-9 eta errentak pixkanaka gora egin zuen 6-14 eta 9-23. 14-25ekoarekin aldea pixka bat murriztu ondoren, aldea berriro ireki zen azken 20-35eraino.
Loitegi Goikoetxea baino gehiago izan zen eta Zaldua I ere Odei baino hobea izan zen atzealdean. Zenbakiak argiak izan ziren. Loitegik 14 tanto eta sei huts egin zituen. Zalduak bederatzi tanto egin zituen piloteoan, bost saketik eta hiru huts egin zituen. Gorrietan Goikoetxeak zazpi tanto baino ez zituen egin bost hutsekin eta Odeik hiru tanto egin zituen piloteoan, bat saketik eta bi huts. |
2022-3-25 | https://www.berria.eus/albisteak/211321/espainiak-eta-portugalek-gehienezko-prezioa-jarri-ahal-izango-diote-gasari.htm | Ekonomia | Espainiak eta Portugalek gehienezko prezioa jarri ahal izango diote gasari | Europar Kontseiluak baimen berezi bat eman die Madrili eta Lisboari argindarra merkatzeko neurriak beren kasa har ditzaten, «uharte energetiko» bat direlako | Espainiak eta Portugalek gehienezko prezioa jarri ahal izango diote gasari. Europar Kontseiluak baimen berezi bat eman die Madrili eta Lisboari argindarra merkatzeko neurriak beren kasa har ditzaten, «uharte energetiko» bat direlako | Europako argindar merkatua Pirinioetan bukatuko da. Europako Batasuneko agintariak ez dira ados jarri argindarraren prezioa jaisteko neurriei buruz, baina onartu egin dute Espainiako eta Portugalgo gobernuek beren kasa erabakiak hartu ahal izatea. Salbuespen horretarako argudioa da Iberiar penintsula «uharte energetiko» bat dela, eta oso konexio txikiak dituela EBko gainontzeko herrialdeekin, Frantziako sarearen bitartez.
Horrenbestez, Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak eta Antonio Costa Portugalgo lehen ministroak iragarri dute argindarra sortzeko erabiltzen den gasari gehienezko prezio bat jarriko diotela aldi baterako, eta horrek aurki merkatuko duela argindarra kontsumitzaileentzat. Gasa erretzen duten zentralei kalte ordainak eman beharko dizkiete Madrilek eta Lisboak.
Izan ere, EB osoan indarrean dagoen sistema marjinalistaren arabera, handizkako merkatuan hornidura bermatzen duen azken iturriaren prezioan ordaintzen da argindar guztia. Kasu gehienetan, gasa da, eta azken urtean haren prezioa neurriz kanpo handitu denez —duela urtebete 17 euro balio zuen gasaren megawatt-orduak Herbehereetako TTF erreferentziazko merkatuan; atzo gauean, 98 euro—, argindarraren prezioa izugarri handitu da, hura lortzeko energia berriztagarri merkeen pisua gero eta handiagoa den arren.
Merkatu iberiarrarentzat bereziki izan da mingarria garestitze hori, berriztagarriak EBko beste herrialde gehienetan baino hedatuagoak daudelako: instalatutako potentziaren %60 dira Portugalen, eta %45 Espainian. REE Red Electrica Españolaren azken datuen arabera, iaz Hego Euskal Herrian ekoitzitako elektrizitatearen %35 berriztagarria izan zen.
Bruselaren baimenaren zain
Europar Kontseilu luze eta borrokatu baten ostean Costarekin egindako agerraldian, lortutakoaz harro agertu da Sanchez: «Azkenean lortu da iberiar salbuespena». Onartu du salbuespen hori hutsune baten ondorio dela, hots, Iberiar penintsulako merkatua ez dagoela nahiko loturik EBkoarekin. 2020rako argindarraren %10 esportatzeko moduan izan behar zuen, baina %2,8an dago, eta horren zati handi bat Gipuzkoa eta Lapurdi artean egiten da.
Kantitate hori handitzeko proiektu gehiago daude, horien artean Bizkaiko golkoan barrena Gatika (Bizkaia) eta Cubnezais (Akitania Berria, Frantzia) lotu behar dituen itsaspeko kablea. Proiektu horrek atzerapen handia du, Capbretongo arroila zeharkatzeko zailtasunak direla eta.
Sanchezek eta Costak ez dute azalpen handirik eman argindarra merkatzeko tresnei buruz. Datorren astean aurkeztuko dizkiote Europako Batzordeari, eta hark agindu die berehala erantzungo diela. Gasa erretzen duten zentralei kalte ordain bat eman beharko diete Madrilek eta Lisboak. |
2022-3-26 | https://www.berria.eus/albisteak/211352/taylor-hawkins-hil-da-foo-fighters-taldeko-bateria-jotzailea.htm | Kultura | Taylor Hawkins hil da, Foo Fighters taldeko bateria jotzailea | Bogotan kontzertua eman baino ordu batzuk lehenago zendu da. 51 urte zituen. | Taylor Hawkins hil da, Foo Fighters taldeko bateria jotzailea. Bogotan kontzertua eman baino ordu batzuk lehenago zendu da. 51 urte zituen. | Ezustekoa izan da rock zaleentzat. Taylor Hawkins Foo Fighters taldeko bateria jotzailea hilda agertu da bart, Kolonbian, kontzertua eman baino ordu batzuk lehenago. 51 urte zituen, eta Dave Grohl kidearekin batera, rock taldeko ikurretako bat zen. Taldeak berak eman du albistea, sare sozialetan jarritako mezu batekin: «Foo Fighters familia suntsituta dago gure Taylor maitearen galera tragiko eta betierekoagatik. Haren espiritu musikala eta barre kutsakorra gurekin biziko dira betiko».
Kolonbian, Bogota hiriburutik gertu egiten den Estereo Picnic jaialdian kontzertua ematekoa zen taldea. Atseden hartzen ari zen hotelean aurkitu dute hilda Hawkins. «Heriotzaren arrazoiak argitzeko daude oraindik, baina, gertukoen bertsioen arabera, litekeena da zerikusia izatea estupefazienteen kontsumoarekin», adierazi du Bogotako Poliziak, ohar batean.
Gaueko hamaikak ziren, eta jendea zain zegoen taldea agertokira noiz igoko. Jaialdiaren antolatzaileek, baina, pantailen bitartez jakinarazi dute Foo Fightersek ez zuela joko, «osasun arrazoi oso larriak» zirela eta. Ondoko agertokian hastekoa zen Black Pumas taldearen kontzertua, eta haiek eman diete Hawkisen heriotzaren berri han zain zirenei. Agertokia kandelaz bete dute jarraitzaileek berehala.
Mauricio Dueñas Castañeda/EFE Foo Fighters 1994an sortu zuen Dave Grohlek, Kurt Cobain hil zen urtean bertan. Nirvana taldeko bateria jotzailea zen Grohl, eta baketak utzi eta gitarrari heldu zion Foo Fighters sortzeko. Hiru urte beranduago batu zen Hawkins taldera –William Goldsmithen lekua hartu zuen–, eta, orduz geroztik, zortzi diskotan hartu du parte. Zuzenekoetan, bateria jotzeaz gain, abestu ere egiten zuen tarteka. 2005ean bere bakarkako proiektua jarri zuen martxan: Taylor Hawkins and the Coattail Riders.
1972an jaio zen Hawkins, Texasen, baina Kalifornian eman zuen haurtzaroa. Garai hartan hasi zen musikaren alorrean lehen urratsak egiten. Bateriaz gain, pianoa eta gitarra jotzen ere ikasi zuen.
Latinoamerikan kontzertu bira egiten ari zen Foo Fighters taldea. Kolonbian jo baino lehen, Mexikon, Txilen eta Argentinan izan ziren. «Gure bihotza haren emaztearengan, seme-alabengan eta familiarengan dago, eta errespeturik handiena eskatzen dugu beren intimitaterako pentsaezinezko garai zail honetan», esan du taldeak. |
2022-3-26 | https://www.berria.eus/albisteak/211353/gizonezko-bat-hil-da-irunen-auto-istripuz.htm | Gizartea | Gizonezko bat hil da Irunen auto istripuz | Atzo gertatu zen ezbeharra. Ibilgailuak hesi bat jo zuen, eta, ondorioz, zendu egin zen bidaiarietako bat. Gidaria larriki zauriturik dago. | Gizonezko bat hil da Irunen auto istripuz. Atzo gertatu zen ezbeharra. Ibilgailuak hesi bat jo zuen, eta, ondorioz, zendu egin zen bidaiarietako bat. Gidaria larriki zauriturik dago. | Irungo Udaltzaingoak jakinarazi duenez, 39 urteko gizon bat hil zen atzo Irunen (Gipuzkoa) izandako auto istripu batean. Zehazki, Errotaren errepidean gertatu zen ezbeharra, iluntzean. Autoa bidetik atera zen, eta ondoan zen murru bat jo zuen, indar handiz. Ondorioz, ibilgailua errepidearen beste aldera joan zen, errebotean, eta beste horma bat jo. Industrialde baten ondoan gertatu zen istripua.
Emandako informazioaren arabera, bidaiarietako bat orduantxe zendu zen. Gidaria, berriz, larriki zauriturik eraman zuten erietxera. Donostia ospitalean da, arta hartzeko. |
2022-3-26 | https://www.berria.eus/albisteak/211354/frankistek-1936-eta-1945-artean-fusilatutakoak-omendu-ditu-jaurlaritzak.htm | Gizartea | Frankistek 1936 eta 1945 artean fusilatutakoak omendu ditu Jaurlaritzak | Urkullu lehendakariak esker ona adierazi die 2.194 biktimen senideei, haien memoria gordetzeagatik: «Zuen arbasoak Euskadiren memoriaren parte dira». | Frankistek 1936 eta 1945 artean fusilatutakoak omendu ditu Jaurlaritzak. Urkullu lehendakariak esker ona adierazi die 2.194 biktimen senideei, haien memoria gordetzeagatik: «Zuen arbasoak Euskadiren memoriaren parte dira». | 1936ko gerran eta gerraostean «demokrazia defendatzeagatik» frankistek fusilatutako eta bestela exekutatutako 2.194 pertsonen «duintasuna, memoria eta eredua» omendu dituzte gaur, Derioko Vista Alegre hilerrian (Bizkaia). Ekitaldi solemne eta hunkigarria egin dute Eusko Jaurlaritzak eta Gogora institutuak, eta han bildutako senideei esker ona adierazi die Iñigo Urkullu lehendakariak, memoria zaintzeagatik: «Gaurtik aurrera, gorde duzuen familia memoria hori gizarte memoria bihurtu da. Zuen arbasoak Euskadiren memoriaren parte dira».
Hildakoen 300 bat senidek hartu dute parte omenaldian; horietako hogei inguru, biktimen seme-alabak. Haiek ere hartu dute hitza ekitaldian. Rosario Valdivielso izan da mintzatzen lehena, 100 urterekin: UGTko kide zuen aita, Juan Jose Valdivielso, eta errepublikaren alde borrokatu zen. «Asturiasen harrapatu zuten, kartzelatu, txarto tratatu eta heriotzara zigortu». Ordurako, ama ere hila zuen andreak: «Gerraostean aurrera egitea oso gogorra izan zen, gurasorik gabe, hainbeste beharrekin, gorriak izatearen estigmarekin eta, batez ere, gabezia afektibo latzarekin». Maite Canedok aitona izan du gogoan, baina deitoratu du berandu datorrela omenaldia: «Nire amak irailean utzi gintuen; ezin izan du hau ikusi. Aita galtzeagatik markatuta eta traumatizatuta egin zuen bizi osoa».
Azkenik, Florentzia Olazagoitiaren hilketaz jardun da Natividad Roa biloba: «Sozialista errepublikanoa zen. Hiru seme-alaba zituen, eta laugarrenaz haurdun zegoen, baina hori ez zitzaien inporta izan, ez salatu zutenei, ez erail zutenei». Bereziki krudelak izan ziren emakumearekin: «Odolusten ari zela, tiro bat jo zioten sabelean, esanez: ‘Hazia ere hil behar da, ez dadin ernatu’». Roaren aitak ere jasan zituen gerraren ondorioak: «10 urte zituela, frontera eraman zuten erreketeek». Roak aitortu du bere familian tabua gailendu dela, baina gertatua kontatzera deitu ditu gainerako senideak: «Gu beldurrez bizi izan gara beti, baina isiltasunak irabazleei baino ez die mesede egin».
Gehienak, fusilatuta
Hiru horiek bezala, beste ehunka lagun exekutatu zituzten frankistek 1936tik 1945era: 2.194 pertsonaren berri jaso du Gogora institutuak, 2.134 gizon eta 60 emakume. Araban eta Gipuzkoan, gehienak epaiketarik gabe erail zituzten, baina 1937ko martxoan Azazetako fusilamenduek eragindako egonezinaren ondoren, gerra kontseiluak egiten hasi ziren frankistak. Prozesu haietan, garrotez hiltzera ere kondenatu zituzten preso batzuk, baina gehienak fusilatuta hil zituzten.
«Gaur berriro argi eta garbi esango dugu: zigorrik jaso gabe fusilatu eta exekutatu zituzten», berretsi du Urkulluk, eta haien izen ona aitortu du: «Zuen arbasoek askatasuna, demokrazia eta justizia defendatu zituzten, eta horregatik hil zituzten». Izan ere, lehendakariak nabarmendu du gerraren erantzukizuna ez dela «beti partekatua», eta bereizi egin ditu «norbere defentsa legitimoa» eta «eraso militarra». «Eragin ez zuen gerra bat bizi izan zuen belaunaldi hark. Irakatsi ziguten eraso faxistaren aurrean frontean askatasuna defendatzea bat zetorrela ikuspegi humanista eta demokratikoarekin».
Derioko hilerriko hormei ere erreparatu die lehendakariak. Izan ere, bertan fusilatu eta hobiratu zituzten 523 pertsona. Murru horren zati batek bere horretan dirau hilerrian, eta alde banatan bi plaka jarri dituzte, 523 biktimen izen-abizenekin. Lekuari beste esanahi bat eman nahi izan dio, hala, Urkulluk: «Horma hauek frankismoaren basakeriaren sinboloa dira; eta batez ere, askatasunaren eta demokraziaren aldeko duintasunaren sinbolo bizia. Hau memoria positiboa da, konpromisoa duen memoria, itxaropenerako memoria». |
2022-3-26 | https://www.berria.eus/albisteak/211355/aebek-laguntza-handiagoa-hitzeman-diote-ukrainari.htm | Mundua | AEBek laguntza handiagoa hitzeman diote Ukrainari | Biden Zelenskiren Defentsa eta Atzerri ministroekin eta Poloniako presidentearekin bildu da gaur, Varsovian. Adierazi du Putinek ezin duela agintean jarraitu. Errusiak bi misil lehertu ditu Lviven, eta erasoak izan dira Txernobyl inguruan eta Mariupolen. | AEBek laguntza handiagoa hitzeman diote Ukrainari. Biden Zelenskiren Defentsa eta Atzerri ministroekin eta Poloniako presidentearekin bildu da gaur, Varsovian. Adierazi du Putinek ezin duela agintean jarraitu. Errusiak bi misil lehertu ditu Lviven, eta erasoak izan dira Txernobyl inguruan eta Mariupolen. | Errusiak Ukrainaren kontrako erasoa hasi zuenetik lehenengoz, AEBetako Gobernuak eta Ukrainakoak bilera ofizial bat egin dute aurrez aurre. Varsovian elkartu dira Joe Biden AEBetako presidentea eta Antony Blinken Estatu idazkaria, Dmitro Kuleba Ukrainako Atzerri ministroarekin eta Oleksii Reznikov Defentsa ministroarekin. Etxe Zuriak ohar bidez azaldu duenez, Washingtonek Kievi hitzeman dio handitu egingo duela orain arte arlo militarrean eman dion laguntza, baita laguntza ekonomikoa eta humanitarioa ere.
Kievek eskari zehatzak egin dizkio Washingtoni: gerrarako hegazkinak bidaltzeko eta Ukrainan aire eremu babestua ezartzeko. Baina Bidenek irmo baztertu du aukera hori. Ez dago prest halako neurriak hartzeko, haren esanetan, horrek mundu mailako gerra bat eragingo lukeelako. AEBetako gobernuburuak nabarmendu du pausoak ematen ari dela Vladimir Putin Errusiako presidenteak Ukrainaren inbasioagatik kontuak eman ditzan, eta zigor ekonomiko gehiago ezarriko dizkiela Errusiako oligarka, politikari eta enpresa batzuei, ostegunean Bruselan iragarri zuenez.
Ukrainako Defentsa eta Atzerri ministroekin bildu ostean, Biden Poloniako presidente Andrzej Dudarekin elkartu da. Dudak adierazi dio Poloniako herritarrek «mehatxu sentsazio izugarria» dutela, arrisku errealtzat baitaukate Errusiak Poloniari ere eraso egitea. Halako egoera batean AEBek esku hartuko luketela ziurtatu du Bidenek. NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen kideak babesteko konpromisoa «sakratua» da, haren esanetan. «Zuen askatasuna gurea ere bada», adierazi dio Poloniako estatuburuari.
Dudarekin batzartu ostean, Bidenek Varsoviako estadio nazionala bisitatu du. Errefuxiatuentzako zentro bihurtu dute, Ukrainako gerratik ihes egin dutenak hartzeko. Polonia da Ukrainako errefuxiatu gehien hartu duen herrialdea: 2,17 milioi iheslari. Orotara, 3,8 milioi ukrainarrek utzi dituzte beren etxeak, Errusiak, joan den otsailaren 24an, erasoaldia hasi zuenetik. Bisita horretan, Bidenek Putin «hiltzaile» bat dela ziurtatu du, eta Kremlinek erantzun dio Errusiako estatuburuaren kontrako irain bakoitzak konponbiderako tartea estutzen duela.
Etxe Zuriko agintariak Putinen kontrako diskurtsoa sakondu du arratsaldean, Varsoviako Errege Gazteluko ekitaldi politikoan. «Jainkoarren, gizon horrek ezin du agintean segi», zuzendu zaie Errusiako herritarrei. Ukrainan «aste batzuetan edo hilabete batzuetan» amaituko ez den gerra baterako prestatu beharra dagoela ere ziurtatu du.
Bidenek ostegunean bidaiatu zuen Europara, eta G7arekin, NATOko kideekin eta Europar Kontseiluarekin bildu zen, Bruselan. Ostiralean, AEBetako tropak bisitatu zituen Polonian. Europako aliatuekiko hurbiltasuna irudikatu nahi izan du Etxe Zuriak bidaiarekin. Bidenek ziurtatu du Europaren egonkortasunak «garrantzi erabakigarria» duela AEBentzat.
Kievetik mugitu gabe, bilera sorta egiten ari da Volodimir Zelenski Ukrainako presidentea ere. Gaurkoan, Dohako Foroan parte hartu du telematikoki. Nazioarteko agintariei ohartarazi die Errusia «mundu osoarentzako arriskua» dela, eta gogorarazi Mosku aste honetan prest agertu dela arma nuklearrak erabiltzeko, baldin eta atzerriko eragileren batek bere «existentzia» mehatxatzen badu. Zelenskik gaineratu du petrolio eta gas ekoizle handiak diren herrialdeek Errusiari presio egiteko neurriak har ditzaketela energia lehengaien ekoizpena handituta, Europari erraztu egingo lioketelako Errusiarekiko menpekotasun energetikotik askatzen. «Estatuek ez lukete aukera izan behar energia gerrarako eta xantaiarako baliabide gisa erabiltzeko».
Ukrainak berak lurrazpiko gas biltegiak eskaini dizkio EB Europako Batasunari. Herman Haluxtxenko Energia ministroaren iritziz, «Ukrainak Europarentzako kide fidagarria izaten segitzen du segurtasun energetikoaren arloan, Errusiaren eskala handiko eraso militarra jasan arren».
Errusiak gerraren «lehen fasea» amaitutzat jo zuen ostiralean, eta iragarri zuen aurrerantzean Donbass osoa kontrolpean hartzea izango duela helburu. Hala ere, erasoak izan dira gaur Ukraina mendebaldeko Lviv hiriaren inguruetan. Lviveko alkateak adierazi du bi misil lehertu direla erregaia pilatzen zuen industriagune batean, eta, azaldu duenez, gutxienez bost lagun zauritu dira. Ukraina iparraldean, berriz, Errusiako tropek Slavutitx herria hartu dute. Bielorrusiako mugatik gertu dagoen herri horretan bizi dira Txernobylgo zentral nuklearreko langileak. Hegoaldeko kostaldean, borrokek ez dute etenik Mariupol hiri barruan. |
2022-3-26 | https://www.berria.eus/albisteak/211356/eh-bilduk-hezkuntzalege-berrirako-ituna-berretsi-du.htm | Gizartea | EH Bilduk Hezkuntza Lege berrirako ituna berretsi du | Babes zabalarekin onartu dituzte akordioaren oinarriak. Egoera ekonomikoari aurre egiteko neurriak proposatuko ditu koalizioak astelehenean. | EH Bilduk Hezkuntza Lege berrirako ituna berretsi du. Babes zabalarekin onartu dituzte akordioaren oinarriak. Egoera ekonomikoari aurre egiteko neurriak proposatuko ditu koalizioak astelehenean. | EH Bilduko kideek EAEko Hezkuntza Lege berrirako akordioa berretsi dute. Babes zabala eman diote, gainera, koalizioak EAJ, PSE-EE eta Elkarrekin Podemos-IU-rekin Eusko Legebiltzarrean egindako itunari. Zehazki, batzarrean parte hartu duten EH Bilduko kideen %81k babestu dituzte lege berrirako adostutako oinarriak; %8k bozkatu dute ezetz, eta botoen %11 izan dira zuriak. Ohiko Batzar Nagusian egin dute bozketa.
Aktualitate politikoa eta ikasturteko erronka nagusiak izan dituzte hizpide, besteak beste, gaur Gasteizko Europa biltzar jauregian egindako batzarrean. Koalizio subiranistako kideen zeregin nagusia, baina, hilaren 18an Gasteizko parlamentuan egindako hezkuntza hitzarmena eztabaidatu eta bozkatzea izan da. Aldeko emaitza izan du bozketak, EH Bilduko kide gehienek lege berrirako oinarrien alde bozkatu baitute, alde handiz gainera.
Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiaren hitzetan, batzarrak balorazio ona egin du koalizioak hezkuntza proiektu baten alde egindako «ahaleginaren eta lanaren» inguruan, eta uste du bozketaren emaitza egindako «ekarpen» horren adierazgarri dela, proiektu hori soilik Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako bada ere. Hala eta guztiz ere, uste du agerian geratu dela, «beste behin», koalizio subiranista funtsezko diren akordioetan izateak duen garrantzia. «EH Bildu akordioetan dagoenean, herritarrek irabazten dute», adierazi du.
Ukrainan negozia dezaten eskean
Ukrainako gerrak sortutako egoera sozial, politiko eta ekonomikoaz ere jardun dute batzarrean. Horri lotuta, hain zuzen, Errusiaren erasoak gaitzetsi ditu Otegik ostera, eta berretsi du koalizio subiranistak «inbasioaren» aurkako jarrera erakutsi duela hasieratik. «Inbasioaren guztiz kontra gaude, eta argi eta garbi adierazi dugu hori. Baina ez gaude ados, halaber, armak bidaltzearekin eta lasterketa armamentistikoa areagotzearekin ere, horrek gatazka nuklearra piztu dezake eta».
Bada, bide horretan, diplomaziaren eta «nazioarteak babestutako» negoziazio prozesu baten alde egiteko eskatu du EH Bilduko koordinatzaile nagusiak. «Gernikako seme-alabak gara, eta baita NATOri ezetz esan zion herri bateko kideak ere», gogorarazi du Otegik.
Ukrainako gerraren ondorioz Europan izaten ari diren albo kalte sozial eta ekonomikoen inguruan, bestalde, Otegik esan du EH Bilduk egoerari aurre egiteko neurri sorta bat proposatuko duela bihar, koalizioaren mahaiak egoera aztertu ondoren. «Salbuespeneko egoera berri batean gaude. Lehenagotik zetorren egoera hori, baina orain areagotu egin da», azpimarratu du. «Argi eta garbi ikusten da hori energiaren prezioarekin, elikadura katean produktu jakin batzuekin dauden arazoekin, edota bizitzaren garestitzearekin. Eta uste dugu egoera aztertu behar dela, zeren gerrak eliteek egiten dituzte, eta jendeak sufritzen ditu». Proposamen «zehatzak» iragarri ditu Otegik. |
2022-3-26 | https://www.berria.eus/albisteak/211357/yvan-colonna-korsikarra-omentzeko-manifestazioa-egin-dute-baionan.htm | Politika | Yvan Colonna korsikarra omentzeko manifestazioa egin dute Baionan | Frantziako Estatuaren jarrera salatzeko, ekintza egin dute suprefeturan Macronen potreta gorriz zikinduz. Protestek segitzen dute Korsikan. | Yvan Colonna korsikarra omentzeko manifestazioa egin dute Baionan. Frantziako Estatuaren jarrera salatzeko, ekintza egin dute suprefeturan Macronen potreta gorriz zikinduz. Protestek segitzen dute Korsikan. | Yvan Colonna preso korsikarraren argazkiari so, aurreskuarekin hasiera eman diote hura omentzeko ekitaldiari. Lore eskaintza egin dute gero, arrosa gorriak Colonnaren potretaren eta Korsikako banderaren azpian utziz. Ehunka lagun bildu dira Baionan, iragan astelehenean zendu zen preso korsikarraren omenez, eta Korsikako abertzaleei sostengua adierazteko.
Baionako karriketan barna ibili da manifestazioa, eta suprefeturaraino joan dira «Frantziako Estatua hiltzailea» eta «Euskal presoak etxera» oihu artean. EH Bai koalizio abertzaleak antolatu zuen protesta, eta Sortuk ere bat egin zuen deialdiarekin. Suprefeturara helduta, Emmanuel Macron Frantziako presidentearen argazkia zintzilikatu dute hesietan, eta tindu gorriarekin zikindu, «Frantziako Estatuak hiltzen du» ziotela.
Anita Lopepe EH Baiko kideak hartu du hitza, eta honela mintzatu da: «Hala nahi izanez gero, Frantziako Gobernuak korsikar edo euskal preso politikoen auzietan berebiziko erabakiak har ditzake: etxeratze prozesua auzi politikoaren baitan ezarri behar du». Izan ere, Colonnaren aferaren harira, Korsikako alderdi abertzaleek Frantziako Estatuaren jarrera gaitzetsi dute. Kasurako, Jean-Felix Acquaviva Frantziako Asanbleako diputatu eta Korsikako Asanbleako kontseilari autonomista gogor mintzatu da militante independentistaren heriotzaz, eta «[Frantziako] estatuaren mendekuaz» aritu da: «Mendeku horrek eragotzi dio [Korsikara] hurbiltzea, eta horrek heriotzara eraman du».
EH Baik, gisa berean, Frantziako Estatuaren «mespretxua» salatu du. «Arazoa Frantziako Estatua da: haren ezintasuna, hetsikeria, eta itsukeria». Hala, «herri bezala erantzutearen indarra» azpimarratu du Lopepek, eta Korsikan bezala Euskal Herrian ere, «geroa» eraikitzeko prozesu demokratiko baten beharra badela erran du.
Doluaren ondotik, protesta
Colonnari azken agurra egiteko milaka lagun bildu ziren atzo Cargesen, (Korsika) haren herrian. «Dolu egun nazionala» egin zuten orduan Korsikan, banderak haga erdira beheititu zituzten hainbat erakunde publikok, eta beste hainbeste administrazio hetsirik egon ziren.
Ehorzketak hasi ziren tenorean, ordea, Furianiko (Korsika) CRS Frantziako Polizia eskuadroiak Marseillaise Frantziako ereserkia abestu zuten. Bideoa sare sozialetan zabaldu da, eta haserrea eragin du korsikarren artean. Alderdi abertzaleek Frantziako Estatuari «kontuak» eskatu dizkiote. Arratsean, Bastiako eta Ajaccioko (Korsika) prefeturen aitzinean elkartuko dira, protestan. |
2022-3-27 | https://www.berria.eus/albisteak/211393/hiru-sindikatuko-garraiolariek-greban-jarraituko-dute.htm | Ekonomia | Hiru sindikatuko garraiolariek greban jarraituko dute | Sindikatuak ezohiko batzarra egin du Altsasun (Nafarroa), eta garraiolarien «gehiengo zabalak» egin du grebari eustearen alde. | Hiru sindikatuko garraiolariek greban jarraituko dute. Sindikatuak ezohiko batzarra egin du Altsasun (Nafarroa), eta garraiolarien «gehiengo zabalak» egin du grebari eustearen alde. | Garraiolariek greban jarraituko dute Euskal Herrian ere. Hiru sindikatuak ezohiko batzarra egin du gaur Altsasun (Nafarroa), eta han hartu dute erabakia, garraiolarien «gehiengo zabalaren babesarekin», sindikatuaren arabera: «Gutxieneko batzuk lortu arte jarraituko dugu borrokan, garraiolari bakar batek ere ez dezan lanik egin baldintza prekarioetan, ez eta kostuen azpitik ere», adierazi dute.
Espainiako Gobernuak, osteguneko ordu txikietan, garraiolarien patronalekin akordio bat egin zuen; besteak beste, garraiolariei hogei zentimoko deskontu bat ematea gasolio litroko. Akordioa besapean zuela, azkenean onartu egin zuen Raquel Sanchez Garraio ministroak grebaren deitzaileekin biltzea, baina bilera horrek ez zuen espero bezalako fruiturik eman, eta Plataforma Nacional por la Defensa del Transporte por Carreterak protestan jarraitzea erabaki zuen.
Hori jakinda, Hiruko zuzendaritzak aurreratu zuen Madrilek egindako azken proposamena ez zela nahikoa, «patronal handiekin» egindako akordioa delako, eta horien interesak lehenesten dituelako. CNTC garraiolarien patronal handia «garraiolari autonomook bizi dugun egoera prekarioaren erantzuleetako bat da». Hiruk uste du «funtsezko aldagai batzuk» ez direla jorratu akordioan, edo azaletik ukitu direla bakarrik, «azpikontratazio etengabea, esaterako».
Kostuen azpitik zerbitzuak egiteko debekua ere ez dela ezarri gogoratu zuen Hiruk. Hori izan da, hain zuzen ere, Manuel Hernandez plataformako ordezkariak emandako argudioa protestarekin jarraitzeko. Behin-behineko neurriak eskatu zituen kostuen azpitik lan ez egiteko, baina ez zuen ministroaren ahotik nahi zituen segurtasunak eskuratu. Hernandezen arabera, Sanchez ministroak esan zion gai horri hilabete batzuk barru helduko diotela, lege proiektu batekin, baina bitartean ezin dutela ezer egin. Abisua emana zuten: asteburuan bermeak jaso ezean, grebari eutsiko ziotela erantzun zion plataformako ordezkariak ministroari. Hirukoek, behintzat, hala egingo dute.
Bidesarien eskaera
Hiruren eskaeren artean badago Hego Euskal Herriari soilik eragiten dion bat: bertako errepideetan kamioientzat bidesariak ez jartzea, eta horri buruz hitz egin nahi dute foru aldundiekin eta Nafarroako Gobernuarekin, haienak baitira errepideak. Bilera horietarako data zein den ez dute artean jakinarazi.
Europako beste herrialdeetan neurriak hartu eta gero, jakina zen garraiolariek deskontua izango zutela beren kamioien eta furgoneten deposituak gasolioz betetzen dituztenean, eta neurri zehatzak eskaini ditu Madrilek: hogei zentimokoa izanen da deskontua. Laguntza ekainaren 30era arte luzatuko da. Dena dela, ez dute baztertu gehiago luzatzea.
Halaber, Madrilek beste laguntza ekonomiko sorta bat jarriko du martxan. 450 milioi euro inbertituko ditu horretan. Garraio enpresei bideratuak izango dira laguntza horiek, eta ibilgailu motaren araberakoak izango dira zenbatekoak.
Plataformako kideak ministroarekin bildu aurretik, gune logistikoaren jarduna moteltzen ari direnek, Bilboko Portuko Garraiolari Autonomoen Elkarteak, ez dute erakutsi lanera itzultzeko asmo handirik. Trapagaranen (Bizkaia) biltzekoak dira erantzun bat emateko, baina protestarekin jarraitzearen aldeko mezu garbi bat helarazi zuen haien bozeramaileak, Santi Sanchezek:«Grebak jarraitu egingo du, eta Bilboko portuak geldirik jarraituko du». Akordioa «ona, baina motza» iruditu zaio Sanchezi. «Niri diru laguntza batek ez dit ezertarako balio; gaurko ogia eta biharko gosea da».
Grebarekin bat egin duten beste elkarteetako bat da Nafarroako Garraiolarien Elkartea (Tradisna). Alberto Latorre koordinatzaileak adierazi duenez, akordioa «apur bat motz» geratzen da, «baina bada zerbait». Jakinarazi du elkarteak dituen zortziehun bazkideek laster erabakiko dutela grebarekin jarraitu ala ez. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211394/usansolo-herri-izatearen-alde-bozkatu-dute-botoa-eman-dutenen-81ek.htm | Gizartea | Usansolo herri izatearen alde bozkatu dute botoa eman dutenen %81ek | Herri galdeketa egin dute igandean, herri independentea izan edo ez erabakitzeko. Galdeketaren emaitza ez da loteslea, eta Bizkaiko Batzar Nagusien esku geratuko da azken erabakia. | Usansolo herri izatearen alde bozkatu dute botoa eman dutenen %81ek. Herri galdeketa egin dute igandean, herri independentea izan edo ez erabakitzeko. Galdeketaren emaitza ez da loteslea, eta Bizkaiko Batzar Nagusien esku geratuko da azken erabakia. | «Nahi al duzu Usansolo udalerri independente gisa eratzea?». Galdera horri erantzun diote igandean Usansoloko (Bizkaia) herritarrek, eta argia izan da erantzuna: bai. Hori bozkatu dute botoa eman duten herritarren %81,54k, eta ezezkoa, berriz, %14,29k.
Galdakaoko Udalak emandako datuen arabera, denera 2.302 lagunek parte hartu dute bozketan, hau da, hautesleen %63,12k. Denera 3.771 ziren botoa eman zezaketenak, hamasei urtetik gorako herritarrak.
Galdakaoko Udalak joan den martxoaren 7an iragarri zuen galdeketa, hori egiteko baimena jaso ostean. Emaitza ez da loteslea izango, eta, orain, emaitza baiezkoa izan denez, Bizkaiko Batzar Nagusien esku geratuko da azken erabakia. Herrialdeko 113. udalerria bihurtuko litzateke Usansolo, eta ia lau hamarkadako bidea amaituko lukete.
Hirugarren galdeketa
Atzokoaren aurretik kontsulta bi egin dituzte Usansolon. Bata, 1987an, eta bestea, 2014an. Ez ziren ofizialak, baina bietan lortu zuen gehiengoa desanexioaren aukerak. EAJren oposizioa tarteko, desanexioaren bideak ez zuen aurrera egin. Prozesua urteetan geldi egon ostean, 2011n Usansolo Herria plataforma eratu zen, desanexio prozesua bultzatzeko. Udal hauteskundeetara aurkeztu ziren, eta eserleku bi lortu zituzten urte hartan, eta beste horrenbeste 2015ean eta 2019an. Azken legegintzaldian, Galdakaoko udal gobernuan sartu ziren, EH Bildu, Podemos eta Auzoak izeneko independenteekin, eta orduantxe ekin zion udalak prozedurari.
Udalak Batzorde Misto bat eratu zuen, bi herriek independente izanez gero zer ezaugarri izango lituzketen jakiteko memoria bat egiteko. Hainbat ikerketa txertatu zituzten, eta bertan zehaztu zituzten Galdakao eta Usansolo bereiziek izango lituzketen mugak, alderdi ekonomikoak, soziologikoak eta juridikoak. Baita zerbitzuekin eta udal langileekin zer gertatuko litzatekeen ere. Memoriaren ondorio nagusia da Usansolo eta Galdakao bereiziak bideragarriak izango liratekeela, eta banaketaren ondorioz ez litzatekeela gutxituko aurretik zeuzkaten zerbitzuen kalitatea.
Bizkaiko Foru Aldundiak 2021eko abenduan eman zion oniritzia Batzorde Mistoaren memoriari, eta urtarrilean hasi zen udala kontsulta antolatzen. Loteslea ez bada ere, ariketa demokratiko «beharrezkoa» da Iñigo Hernando Galdakaoko alkatearentzat. «Ni usansolotarren alkatea ere banaiz; beraz, haien hitza entzun gura dut», esan du. «Keinu garrantzitsua da, erakusten baitu udalak behingoz ofizialki erabaki duela haien hitza entzutea». |
2022-3-27 | https://www.berria.eus/albisteak/211395/arrizabalagak-eta-gamindek-irabazi-dute-emakume-master-cup-txapelketa.htm | Kirola | Arrizabalagak eta Gamindek irabazi dute Emakume Master Cup txapelketa | Finalean aise gailendu dira Aldaien eta Capellanen aurka. | Arrizabalagak eta Gamindek irabazi dute Emakume Master Cup txapelketa. Finalean aise gailendu dira Aldaien eta Capellanen aurka. | Olatz Arrizabalaga eta Enara Gaminde dira aurtengo Emakume Master Cupeko txapeldunak. Gaur, finalean, txapelketako bi bikote onenak izan dira aurrez aurrez Irungo Uranzu pilotalekuan (Gipuzkoa), eta uste baino errazago irabazi dute partida txapeldunek: 3-22, Amaia Aldai eta Andrea Capellanen aurka.
Hasiera-hasieratik izan dira hobeak urdinak, eta ohartzerako 0-6 aurreratu dira markagailuan. Ez da Aldaien eta Capellanen eguna izan, eta euren akatsek kondenatu dituzte. Azkenean, 3-22. |
2022-3-27 | https://www.berria.eus/albisteak/211396/geldiezin-jarraitzen-du-realak.htm | Kirola | Geldiezin jarraitzen du Realak | Bigarren postuan sendo daude txuri-urdinak. Neurketa hasi bezain pronto sartu du lehen gola Franssik, eta bigarrena, amaieran Amaiurrek. | Geldiezin jarraitzen du Realak. Bigarren postuan sendo daude txuri-urdinak. Neurketa hasi bezain pronto sartu du lehen gola Franssik, eta bigarrena, amaieran Amaiurrek. | Bata bestearen atzetik. Realak horrela pilatzen ditu puntuak aurten. 18 garaipen 25 neurketatan. Iberdrola Ligako sailkapenean bigarren postuan daude txuri-urdinak, eta jada zazpi puntuko errenta ateratzen diote Atletico Madrili, hirugarren sailkatuari. Gaur 1-2 irabazi dute Huelvan (Espainia), hamahirugarren sailkatuaren aurka.
Neurketa azkar bideratu du Realak: Franssik laugarren minutuan sartu du lehen gola. Aurrelariak ondo ospatu du Realarekin kontratua berritu izana. Huelvak, ordea, ez ditu gauzak horren erraz jarri, eta 16. minutuan berdindu du. Horiek hala, neurketa osoan egin behar izan dute lan txuri-urdinek, eta 84. minutuan heldu zaie saria: Amaiurrek sartu du garaipenaren gola.
Bost neurketa eskas geratzen dira liga amaitzeko, eta Europan jokatzea eskura du Realak. |
2022-3-27 | https://www.berria.eus/albisteak/211397/baskoniak-aise-gainditu-du-bilbo-basket-miribillan.htm | Kirola | Baskoniak aise gainditu du Bilbo Basket, Miribillan | Bigarren laurdenean hartu dute errenta arabarrek (11-31). Playoff postuetan jarraitzen dute. | Baskoniak aise gainditu du Bilbo Basket, Miribillan. Bigarren laurdenean hartu dute errenta arabarrek (11-31). Playoff postuetan jarraitzen dute. | Bitci Baskoniak hirugarren aldiz jarraian irabazi du Miribillan. Gasteiztarrentzat ez da denboraldi erraza izaten ari, baina azken asteetako hobekuntza benetakoa dela erakutsi dute gaur Bilbon: ez diote aukerarik eman Surne Bilbo Basketi (62-90). Bi taldeak playoffetan sartzeko lehian dabiltza, eta zazpigarren postua sendotu du gaur Baskoniak; hamaikagarren da Bilbo Basket.
Hasieran, hori bai, hobeto hasi dira etxekoak. (7-2, 10-3), baina Baskoniak markagailua irauli eta aurretik amaitu du lehen laurdena (19-20). Bigarren laurdena izan da erabakiorra: blokeatu egin da Bilbo, eta bikain baliatu dute aukera bisitariek. Atsedenaldira, 30-51. Bigarren zatian errenta handitu besterik ez du egin Baskoniak, eta aise eskuratu du garaipena.
Baskoniako onenak Fontecchio (19 puntu) eta Costello (18) izan dira, eta Bilbo Basketekoa, berriz, Goudelock (21). |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211399/ezustekoa-emanda-coda-filmak-irabazi-du-oscar-sari-nagusia.htm | Kultura | Ezustekoa emanda, 'CODA' filmak irabazi du Oscar sari nagusia | Jane Campioni eman diote zuzendari hoberenaren saria, 'The Power of the Dog' westernagatik. Film horrek zituen izendapen gehien, hamabi guztira; bakarrean gailendu da azkenik. Jessica Chastainek eta Will Smithek irabazi dituzte aktore hoberenen sariak. 'Dune' filmak sei garaikur zakuratu ditu, arlo teknikokoak gehienak. | Ezustekoa emanda, 'CODA' filmak irabazi du Oscar sari nagusia. Jane Campioni eman diote zuzendari hoberenaren saria, 'The Power of the Dog' westernagatik. Film horrek zituen izendapen gehien, hamabi guztira; bakarrean gailendu da azkenik. Jessica Chastainek eta Will Smithek irabazi dituzte aktore hoberenen sariak. 'Dune' filmak sei garaikur zakuratu ditu, arlo teknikokoak gehienak. | Susmatua zen Oscar sariketetako 94. aldiak sorpresak ekar zitzakeela. Nekez egin zitekeen aurreikuspen argirik; izan ere, azken hamar urteetako hautagaitza gehien ziren sari nagusia eskuratzeko lehian; hamar lan izan dira norgehiagokan. Atzerako kontua bukatuta, azkenerako jakinarazi dute zer lanek irabazi duen film hoberenaren Oscar saria: CODA-ri eman diote garaikurra. Guraso gorrak dituzten nerabe batzuen inguruko istorioa jorratzen du filmak.
CODA-k, Sian Hederren filmak, hiru izendapen zituen sariketetarako, eta hiruretan erdietsi du gailentzea: film hoberenarenak ez ezik, harenak dira antzeztaldeko aktore hoberenarena (Troy Kotsur) eta egokitutako gidoirik hoberenarena ere – Greig Fraser da gidoigilea–.
Itzaletan gelditu da The Power of the Dog lana. Izan ere, hamabi kategoriatan zen sariak eskuratzeko hautagaien artean, eta bakarra eskuratu du azkenik. Lanaren zuzendari Jane Campion saritu dute zuzendari hoberenaren kategorian. Garaikur hori irabazi duen hirugarren emakumezko zinemagilea da.
Antzezleei dagokienez, Jessica Chastainek irabazi du emakumezko aktore hoberenaren Oscarra, The Eyes of Tammy Faye filmean eginiko lanagatik. Berriz, Will Smith saritu dute gizonezko aktore hoberena gisan. King Richard filmeko lanagatik.
Edonola ere, sari kopuruari so, Denis Villeneuveren Dune filma izan da garaile aurtengo Oscarretan. Sei garaikur eskuratu ditu, arlo teknikokoak gehienak –filma Oscarretako hamar kategoriatan zegoen hautagaien artean–. Zehazki, saritu egin dituzte filmaren soinu banda, argazkilaritza eta muntatzea, besteak beste.
Smithen zaplaztekoa
Zinemak behar luke gaur arreta guztia bereganatu, Oscar sarietan garaile izan direnei zuzenduak behar lukete begiek. Ordea, bada filmek baino nabarmen oihartzun handiagoa izan duen gertaera bat: Will Smithi loturik gertatutakoa. Sari banaketako ekitaldi betean, aktoreak ukabilkada bat eman dio orduantxe aurkezle zereginetan zen Chris Rock umoregileari, agertoki gainean. Jada Pinketten orrazkeraren gaineko txiste bat egin du Rockek, ilea arrasean moztu duelako hark. Andrearen senar Will Smith suminduta joan da aurkezlearengana, eta gogor jo du. Ekintzak antzeztua zirudien askoren begietara, baina urrun izan da fikzio izatetik.
Ukabilkadak tentsioz bete du giroa aretoan. Gainera, handik minutu batzuetara, Will Smithek agertoki gainera igo behar izan du atzera ere, hari eman baitiote aktorerik hoberenaren saria. Eskerrak emateko hizketaldian ez du egin kolpearen gaineko erreferentzia zuzenik. Hitz erdizka, aktoreak argudiatu du «hurbilekoak babestea» dagokiola.
«Nire eginbeharra da hurbilekoak babestea. Badakit egiten duguna egiteko kapaz izan behar duzula hainbat gauza jasateko: jendeak zure kontura hitz egiten du, askotan izaten dira errespetu faltak, eta, hala eta guztiz ere, irribarre egitea eta deus gertatu ez balitz bezala aurrera segitzea besterik ez duzu», esan du Smithek, begiak malkotan. Zehazki zertaz ari zen adierazi gabe, azalpen batzuk erantsi ditu aktoreak: «Maitasunak gauza izugarriak egitera bultzatzen zaitu». Hainbatek interpretatu dute Rocki emandako kolpeaz aritu dela Smith, alegia, «maitasunak bultzatuta» jo duela aurkezlea, haren esanetan. «Espero dut akademiak berriz ere gonbidatzea», esan du, irribarrez, erretiratu aurretik. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211400/estatus-neutrala-eta-ez-nuklearra-onartzeko-prest-agertu-da-zelenski.htm | Mundua | Estatus neutrala eta ez-nuklearra onartzeko prest agertu da Zelenski | Zenbait komunikabide independenteri esan die «estatus neutrala eta ez-nuklearra» onartzeko prest dagoela, betiere bake akordio bat erdiesteko bermeak ekarriko balitu. Gaineratu du erreferendum bat egiteko prest dagoela horretarako. | Estatus neutrala eta ez-nuklearra onartzeko prest agertu da Zelenski. Zenbait komunikabide independenteri esan die «estatus neutrala eta ez-nuklearra» onartzeko prest dagoela, betiere bake akordio bat erdiesteko bermeak ekarriko balitu. Gaineratu du erreferendum bat egiteko prest dagoela horretarako. | Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak adierazpen eta titular mamitsuak utzi ditu Errusiako zenbait komunikabide independenteri eskainitako elkarrizketetan. Besteak beste, adierazi du Ukraina prest dagoela estatus neutrala eta ez-nuklearra onartzeko, betiere hori onartzeak Errusiarekin bake akordio bat erdiesteko bermeak ekarriko balitu. «Segurtasun bermeak eta gure estatuaren estatus neutrala eta ez-nuklearra; hori onartzeko prest gaude» azaldu du.
Hala ere, nabarmendu du gaur-gaurkoz formarik ez duen bake akordio hori beste herrialde batzuek ikuskatu beharko luketela, eta Ukrainako herritar guztiek ere horren inguruan erabakitzeko aukera izan beharko luketela. Horri lotuta, esan du erreferendum bat egiteko prest dagoela.
Beste negoziazio txanda bat
Turkiaren, Errusiaren eta Ukrainaren arteko bilera sortei burutz ere hitz egin du Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak: «Beste negoziazio txanda baten zain gaude». Bakearen beharra azpimarratu du, eta azaldu du hori dela une honetan ezinbestean behar dutena, «berandu gabe».
Halaber, gaineratu du negoziazio horietan Ukrainaren eskeak «herrialdearen subiranotasuna, lurralde osotasuna eta segurtasun bermeak» izango direla. «Gure helburua nabarmena da: bakea eta bizimodu arrunta ahalik eta azkarren berrezartzea». |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211401/eitbko-erredakzio-kontseiluak-pablo-gonzalez-askatzeko-eskatu-du.htm | Gizartea | EITBko Erredakzio Kontseiluak Pablo Gonzalez askatzeko eskatu du | Hilabete da kazetaria atxilotu zutela. Maiatzaren 29ra arte egongo da behin-behinean espetxeratuta. | EITBko Erredakzio Kontseiluak Pablo Gonzalez askatzeko eskatu du. Hilabete da kazetaria atxilotu zutela. Maiatzaren 29ra arte egongo da behin-behinean espetxeratuta. | Hilabete da Pablo Gonzalez kazetaria atxilotu zutela, «espioitza delitua» egotzita; joan den astean jakinarazi zuten maiatzaren 29ra arte egongo dela preso. Kazetariaren egoeraren inguruan, ohar bat kaleratu du EITBko Erredakzio Kontseiluak, eta Gonzalez askatzeko eskatu du: «Poloniako agintariak Gonzalezek herritar eta kazetari bezala dituen oinarrizko eskubideen kontra ari direla salatzen dugu».
Adierazi dute ezin dela kazetari baten espetxeratzea justifikatu haren nazionaniltatea, hizkuntza edo kazetaritza lana aitzakiatzat hartuta: «Informazio eskubidearen alde agertzen gara».
Kritika egin diote Espainiako Gobernuak eta euskal erakundeek auziari emandako erantzunari ere, eta horien jarrera «epela» izan dela salatu dute. Eskatu dute «gehiago» egiteko Gonzalezen eskubideen alde. Halaber, babesa helarazi diote familiari. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211402/hegoaldean-hogei-zentimo-merkatuko-da-erregaia-ekainaren-30era-arte.htm | Ekonomia | Hegoaldean hogei zentimo merkatuko da erregaia ekainaren 30era arte | Ostiralean sartuko da indarrean neurria. Pandemian egin bezala, krisiak eragindako kaleratzeak debekatuko ditu, eta, horren ordez, malgutasun neurriak erraztuko. | Hegoaldean hogei zentimo merkatuko da erregaia ekainaren 30era arte. Ostiralean sartuko da indarrean neurria. Pandemian egin bezala, krisiak eragindako kaleratzeak debekatuko ditu, eta, horren ordez, malgutasun neurriak erraztuko. | Espainiako Gobernuak bihar onartuko ditu Ukrainako gerrak eragindako kalte ekonomikoei aurre egiteko neurriak. 16.000 milioi euroko plan bat da, Hego Euskal Herria eragingo duena. Neurri horien artean, Pedro Sanchez presidenteak gaur aurreratu duenez, apirilaren 1etik ekainaren 30era erregaiak hogei zentimo merkatuko ditu. Horietatik hamabost estatuaren kontura izango dira, eta bost, petrolio enpresen kontura. Konpainia batzuk, dena den, dagoeneko esan dute beherapen handiagoak egingo dituztela. Beherapena gasolindegian bertan egingo da. Horrez gain, alokairuaren igoera %2ra mugatuko du hurrengo hiru hilabeteetan, eta aldi baterako lan erregulazioak bigunduko ditu kaleratzeak egiteko debekuaren baldintzapean. Pandemian erabilitako neurria da hori.
Ikusi gehiago: Mapa interaktiboa: erregaien prezioa gasolindegi bakoitzean
Astearteko Ministro Kontseiluan onartuko dituzten neurriak aurreratu ditu Sanchezek. Bost ardatz nagusi dituzte: langile eta familiei laguntzeko neurriak, energia, industria ehuna, garraioa eta zibersegurtasuna. Erregairen merkatzea da langile eta familiei laguntzeko neurri nagusia, baina ez bakarra. Krisiak eragindako kaleratzeak debekatuko ditu, eta enpresek baldintza hobeagoetan eskatu ahal izango dituzte aldi baterako erregulazioak. Etxebizitzen alokairuen berrikuspenek %2ko muga izango dute hurrengo hiru hilabeteetan, balizko KPItik oso behera; eta, tarte horretan, %15 igoko da bizitzeko gutxieneko diru sarrera—Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan Jaurlaritzak du eskuduntza—. Argindar fakturarekin zerikusia duten bi neurri onartuko dituzte halaber: batetik, bonu sozialaren onuradun kopurua handituko du; eta, bestetik, ekainaren 30era arte luzatuko du zergen beherapena (%10eko BEZa kontsumitzaile txikientzat).
Energia merkatzeko neurrien artean gasari ere gehiegizko prezio bat ezarriko dio Espainiak Gobernuak, baina Sanchezek ez du aurreratu zenbatekoa izango den. Portugalekin batera egingo du eskaera, eta, horretarako, Iberiar Penintsularen berezitasunak kontuan har daitezela eskatuko dute bi presidenteek. Energia berriztagarrien zergetan ere eragingo du Espainiako Gobernuak, eta Sanchezek esan du guztira 1.800 milioiko beherapen bat egongo dela. Neurri horrekin argindarraren prezioa jaistea espero du Sanchezek. Era berean, ekainaren 30era arte luzatuko da zerutik eroritako irabaziak deiturikoak kontrolatzeko mekanismoa. Iragan neguan argindar konpainiekin adostu zuen hura ezartzeko modua.
Garraio sektorean 1.000 milioi euro txertatuko ditu Espainiako Gobernuak. Erregaia merkatzeaz gain, 450 milioi euroko funts bat sortuko du garraio enpresak laguntzeko: 1.250 euro banatuko kamioi bakoitzeko; 900 autobusentzat, eta 300 taxi eta anbulantzientzat. Autonomoei ere iritsiko zaiela espero da. Hidrokarburoen zergaren itzulera hiru hilabeteko tartetik bakarrera murriztuko da, eta, era berean, garraiolariek «bidezko prezio» batean lan egitea ahalbidetuko duen lege bat onartzea hitzeman du. Garraiolarien eskaera zehatzetako bat betetzen ikusi behar da: espresuki debekatu dadila kostuan azpitik lan egitea.
Ehun ekonomiko eta produktiboak «likidezia» behar duela azaldu Sanchezek, eta norabide horretan doaz enpresei laguntzeko neurria. 10.000 milioi euro bideratuko dituzte ICO kredituetara, eta haiek itzultzeko epeak luzatuko dituzte. Azken hilabeteetan enpresak askok onartu dute pandemian garaian eskaturiko ICO kredituak itzultzeko arazoak izango dituztela. 362 milioi euroren laguntzak bideratuko dituzte nekazaritza eta abeltzaintza sektoreetara, eta beste 68 milioi arrantzara. Energia kontsumitzaile handientzat, berriz, 500 milioi euroren laguntzak bideratuko dituzte muga zergen %80 ordaintzeko. Euskal Herriko enpresa handi asko daude multzo horretan: Sidenor, Tubos Reunidos, Arcelor, Acerinox... Azkenik, 1.020 milioi euroko zibersegurtasun plan nazional berri bat abian jarriko du, eta, haren bitartez, 5G sareen bitartez egiten diren komunikazioen segurtasuna indartuko du. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211403/gasteiz-eta-legutio-artean-800-hektareako-soro-fotovoltaiko-bat-egiteko-lurrak-erreserbatu-ditu-jaurlaritzak.htm | Gizartea | Gasteiz eta Legutio artean 800 hektareako soro fotovoltaiko bat egiteko lurrak erreserbatu ditu Jaurlaritzak | Bi eremu ezarri ditu Araban Jaurlaritzak plaka fotovoltaikoak ezartzeko: bata, Legutio inguruan, eta bestea, Gasteiz eta Agurain artean. EH Bilduk salatu du Lurralde Plangintza eta Ingurumen sailetan berriztagarriak antolatzeko planak ez datozela bat. | Gasteiz eta Legutio artean 800 hektareako soro fotovoltaiko bat egiteko lurrak erreserbatu ditu Jaurlaritzak. Bi eremu ezarri ditu Araban Jaurlaritzak plaka fotovoltaikoak ezartzeko: bata, Legutio inguruan, eta bestea, Gasteiz eta Agurain artean. EH Bilduk salatu du Lurralde Plangintza eta Ingurumen sailetan berriztagarriak antolatzeko planak ez datozela bat. | Azkenean argitu da zer egin nahi duen Jaurlaritzak Legutio eta Gasteiz arteko lurrekin: 800 hektarea izango dituen soro fotovoltaiko bat. Tamaina horretako bi eremu hartu ditu plaka fotovoltaikoak ezartzeko, Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideak azaldu duenez; Gasteiz eta Agurain arteko lurrak hartuko dituzte bigarren soro erraldoi horretarako.
Duela aste batzuk zabaldu zen Jaurlaritzak energia berriztagarriak ezartzeko hartu zituela Legutio inguruko lurrak. «Horri buruzko galderak egiten hasi ginen, baina Jaurlaritzatik esan ziguten ez zekitela ezer», azaldu du Oterok. Orain, ordea, adierazi du Araba Zentraleko Lurralde Plan Partzialaren aurrerapena eskuratu dutela, eta bertan argitzen da zertarako baliatu nahi dituen Jaurlaritzak lur horiek.
EH Bilduko legebiltzakideak gaur eman duen prentsaurrekoan, planaren hutsuneak nabarmendu ditu: «Fotovoltaikoen alde egiten du planak oso modu argian. Eolikoarentzat, gaur egun dagoenaren birpotentziazio bat soilik egiten du, eta ez da aurreikusten parke eoliko berririk». Esan du «nekazaritzarako lur egokiak» diren eremuak ere erabiltzea aurreikusten duela plan berriak, eta Jaurlaritzak gehiegizko espazioa hartu duela iritzi dio: «Gigantismo hori ekidin eta eskala arrazional batean eraiki beharko litzateke». Horrekin batera, energia berriztagarrien ezarpena planifikatzeko beharra azpimarratu du: «Lurraldea ordenatu behar da; horregatik errepikatzen dugu energia berriztagarrien lurralde plana martxan jarri behar dela».
«Deskoordinazioa»
Oterok azaldu du plangintza berrian erabili dituzten irizpideak «interesgarriak» direla: «EH Bilduk Arabarako egin dituen proposamenetatik oso gertu dago plangintza berria». Hala ere, Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailean Arantxa Tapia lantzen ari den Berriztagarrien Plan Sektorialarekin talka egiten duela azaldu du, eta horrekin batera bi sailen arteko «deskoordinazioa» salatu du: «Arriolaren eta Tapiaren departamentuak berriztagarrien bi plangintza ezberdin egiten ari dira: ez daude koordinatuta. Tapiaren planean eolikoak aurreikusten dituzte, eta bestean ez. Irizpide ezberdinak dauzkate».
Azaldu duenez, horrek ondorio larriak ekar ditzake etorkizunean, udalei eragiten baitiete bi plangintzek: «Bi planek beren artean talka egiten dutenean, nori egin behar diote kasu udalek?». Bi sailei eskatu die elkarrekin ados jarri eta «proposamen argiak» egiteko: «Lurraldea ordenatu ordez, nahasmena areagotzen ari dira». |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211404/gaurtik-asintomatikoek-eta-sintoma-arinak-dituztenek-ez-dute-bakartu-beharko-hegoaldean.htm | Gizartea | Gaurtik, asintomatikoek eta sintoma arinak dituztenek ez dute bakartu beharko Hegoaldean | COVID-19aren jarraipen estrategia eguneratu dute, eta zaurgarrien zaintza lehenetsiko da hemendik aurrera. | Gaurtik, asintomatikoek eta sintoma arinak dituztenek ez dute bakartu beharko Hegoaldean. COVID-19aren jarraipen estrategia eguneratu dute, eta zaurgarrien zaintza lehenetsiko da hemendik aurrera. | Gaurtik aurrera beste koska bat malgutuko dira COVID-19aren aurkako kontrol neurriak Hego Euskal Herrian: positibo emandakoek ez dute bakartu beharko sintomarik ez badute edo sintoma arinak baldin badituzte. COVID-19aren kontrol eta zaintza estrategia moldatu zuten joan den astean Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoetako ordezkariek, Osasun Publikoko Batzordean, eta gaurtik aurrera zaurgarri diren kolektiboen zaintza lehenetsiko da. Funtsean, COVID-19aren gripalizaziorako estrategia bat da abiatu dutena, eta aurrerantzean koronabirusaren jarraipena gripearen antzera egingo da. Hain justu, kontrol sistema ezartzeko jarraibideak Europan gaitzen kontrolaren ardura duen ECDC erakundearekin batera hitzartu dira, eta batera arituko dira herrialde guztiak. Aldaketa nagusia positiboen bakartzean egingo da. Gaurtik, bakartu beharrik ez dute izango asintomatikoek eta sintoma arinak dituztenek. Positibo direnek eurek artaz ibili beharko dute, besteak beste, harremanak murriztuz, zaurgarrienen inguruan egotea saihestuz eta maskara une oro eta egokia jantziz, baina kalera atera ahalko dira. Positiboen kontaktu estuek ere ez dute berrogeialdirik egin beharko. Oro har, bakartzeak kentzera egingo da gaurtik, salbuespen batzuekin: zentro soziosanitarioetan eta osasun zentroetan, beharrezkoa ikusten bada, bakartze neurriak ezarri ahal izango dituzte. Espainiako Osasun Ministerioak eta erkidegoek joan den astean erabaki zutenez, ospitaleetan COVID-19 kasuak ugariak ez diren heinean segitu ahal izango zaio jarraibide berriari. Erietxeetako oheen %5 baino gehiago ez dituzte bete beharko COVID-19 pazienteek. ZIUetako tokien kasuan, %10ean egongo da langa. Ohartarazi zutenez, egoera epidemiologikoaren arabera ere egin ahalko dira aldaketak.
Proba diagnostikoak ere ez dizkiete pertsona guztiei egingo, soil-soilik zaurgarriei: esaterako, adinekoei, immunoeskasia dutenei, haurdun daudenei eta gaixotasunen bat dutenei. Egoki ikusten denean, eremu sanitario eta soziosanitarioetan ere egingo dira testak. Baina, oro har, kasu larrienei begirakoa izango da hemendik aurrera COVID-19aren gaineko zaintzaren lehentasuna. Era horretan, pertsona zaurgarrienetan jarri nahi dute arreta eta zaintza, eta haiei bakarrik egingo diete jarraipen zorrotza. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211405/osakidetzan-beste-bi-greba-egunetara-deitu-dute-apirilaren-8rako-eta-maiatzaren-16rako.htm | Gizartea | Osakidetzan beste bi greba egunetara deitu dute: apirilaren 8rako eta maiatzaren 16rako | Otsaileko mobilizazioetatik «urratsik ez egitea» leporatu diote Jaurlaritzako Osasun Sailari ELA, LAB, SATSE, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek. | Osakidetzan beste bi greba egunetara deitu dute: apirilaren 8rako eta maiatzaren 16rako. Otsaileko mobilizazioetatik «urratsik ez egitea» leporatu diote Jaurlaritzako Osasun Sailari ELA, LAB, SATSE, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek. | Osakidetzako langileek beste bi greba egun egingo dituzte datozen asteetan: apirilaren 8an lehen mailako arretan izango da lanuztea, eta maiatzaren 16an, ospitaleetan eta buru osasuneko sarean. ELA, LAB, SATSE, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek eman dute deialdien berri, goizean Bilbon egindako agerraldi batean. Azken grebak eta mobilizazioak egin zituztenetik hilabete joan den arren «urrats bakar bat ere ez egitea» egotzi diote Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari eta Osakidetzako zuzendaritzari: «Bistan da mobilizazioa dela Osakidetza mugitzea lortzen duen tresna bakarra; izan ere, protesten intentsitateak behera egiten duenean, Osakidetzaren erantzun bakarra immobilismoa da».
Osakidetza «egoera larrian» dela berretsi dute sindikatuek, eta gaineratu dute otsaileko mobilizazioen jarraipenak eta herritarren babesak agerian utzi zutela «berehalako eta sakoneko konponbideak» behar direla: «Lan baldintza duinik gabe, ez dago kalitatezko osasun zerbitzurik». Egoera bideratzeko «inolako borondaterik» ez dute ikusten Osakidetzan, ordea. Zuzendaritzaren jarrerari buruz gogor mintzatu dira SATSEko kide Amaia Mayor eta ELAko ordezkari Esther Saavedra, gainerako sindikatuen izenean; propaganda egitea leporatu diote: «Azken asteetan egin duen gauza bakarra izan da lan eskaintza publiko baten azterketa datak iragartzea. 1.611 lanpostu besterik ez daude deituta, behin-behineko 24.600 langile dauden arren».
Bide horretan, sindikatuek gogora ekarri dute mahai sektorialean dagoen korapiloa. Otsaileko greben aurretik, mahaian planto egin zuten, «edukirik eta negoziaziorik ez» zegoela salatzeko. Kritika horiei erantzunez, Osakidetzako arduradunek adierazi izan dute sindikatuek aukera dutela gai zerrenda ezartzeko, baina gezurretan aritzea egotzi die Mayorrek: «Gaiak proposatu izan ditugunean, ez dituzte onartu. Gainera, pantailaren atzean ezkutatzen dira: eskatzen ari gara bilera presentzialak berreskuratzeko, baina telematikoki dabilen funtzio publikoko mahai bakarra da gurea». Mikaztutako harreman hori berregiten saiatzeko, martxoaren 9an Lan Harremanen Kontseiluan biltzera deitu zuten sindikatuek, «gutxienez negoziazio metodologia bat adosteko», baina Osakidetza ez zen agertu.
Horrekin lotuta dago, era berean, garapen profesionalaren inguruko ika-mika. Soldata osagarri hori etenda dago 2011tik, eta iazko uztailean Osakidetzak eta sindikatuek akordio bat lortu zuten berreskuratzeko: Osasun Sailak garapen profesionalerako deialdia argitaratu behar zuen abenduaren amaieran, baina oraindik ez du argitaratu, eta otsaileko greben atarian adierazi zuen prest zegoela 300 milioi euro jartzeko osagarria berreskuratzeko. Mayorrek aldarrikatu du garapen profesionala «eskubide bat» dela: «Murrizketa bat betikotzen ari dira. Garapen profesionalerako deialdia ez egiteak plantilla osoan du eragina».
Eta, bitartean, osasun zerbitzuetako gabeziak ez dira zuzendu: «Lehen arreta azken hamarkadetako desegitearen ondorioak jasaten ari da: sistematikoki gainezka dago, eta askotan kolapso egoerara heltzen da. Lehen arretaren etorkizuna dago jokoan». Horregatik, otsailean bezala, lanuzte egun bat egingo dute berariaz lehen arretan, apirilaren 8an; bigarren greba, maiatzaren 16koa, erietxe guztietan eta buru osasuneko zerbitzuetan egingo dute, sistema osoak jasaten duelakoan «Jaurlaritzaren austeritatea eta lan baldintzen debaluazioa». Hala, jarrera aldatzeko eskatu diote sindikatuek Osakidetzako zuzendaritzari. «Guk negoziatzeko borondate guztia dugu, baina edukiak behar ditugu», ohartarazi du Saavedrak.
Transfusioen zentroan, lau eguneko greba
Osakidetzaren arazo orokorrez gain, badira hamaika gatazka txiki zenbait osasun zentrotan eta sektoretan: «Batzuek hilabeteak edo urteak daramatzate, baina Osakidetzak ez du horiek konpontzeko inolako asmorik». Horietako bat Transfusio eta Giza Ehunen Euskal Zentroko beharginena da: beste lankideekin parekatzeko eta haiek kobratzen duten soldata osagarria jasotzeko eskatzen ari dira, eta, aldarrikapen hori sendotzeko, lau greba egun egingo dituzte, apirilaren 19tik 22ra. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211406/hatortxu-rock-jaialdiak-31-talde-batuko-ditu-uztailaren-29an-eta-30ean.htm | Kultura | Hatortxu Rock jaialdiak 31 talde batuko ditu uztailaren 29an eta 30ean | Koronabirusaren ondorioz, azken bi urteetan ezinezko izan zaie ohiko jaialdi formatua egitea, eta horri aurre egiteko antolatu dute bi eguneko jaialdia Atarrabian (Nafarroa). | Hatortxu Rock jaialdiak 31 talde batuko ditu uztailaren 29an eta 30ean. Koronabirusaren ondorioz, azken bi urteetan ezinezko izan zaie ohiko jaialdi formatua egitea, eta horri aurre egiteko antolatu dute bi eguneko jaialdia Atarrabian (Nafarroa). | Iragarria zuten aurtengoa berezia izango zela, eta aurreratuak zituzten talde batzuen izenak ere, baina kartel osoa falta zen oraindik. Gaur jakinarazi dute Hatortxu Rock jaialdiak zer 31 talde batuko dituen uztailaren 29an eta 30ean Atarrabian (Nafarroa). Ostiralean arituko dira Huntza, Gatibu, Deskontrol, Zoo, Brigade Loco, Skabidean, DJ Plan B, Anari, Zelanda, Gilipojazz, Sua, Badalonians Sound ft Harny Roots, Pleura, ETS eta The Baboon Show; eta larunbatean igoko dira oholtzara The Lio, Delirium Tremens, Zetak, Antton Telleria, Ibil Bedi, Hammond York, La Mare, Lukiek, Selektah Stepi, CRIM, Non Servium, Stay Homas, Herdoil, Rotten XIII, Green Valley eta Dj Bull/ Elepunto. Zerua (hel)muga izango da aurtengo saioaren izena.
Bi eguneko bonua 55 euroan salduko dute, eta 30 eurokoa izango da egun bakarreko sarrera, hala ostiralean nola larunbatean. www.hatortxurock.eus orrian erosi daitezke jadanik.
Bi urteko salbuespenaren ostean
Koronabirusak nabarmen eragin dio azken bi urteetan jaialdiari, eta neurri batean osasun krisiak eragindako kalteari erantzuteko modu bat da bi eguneko udako festibala. Antolatzaileek azken unean utzi behar izan zuten bertan behera iazko jaialdia, esaterako, eta formatu digitalean egin behar izan zuten duela bi urtekoa. Horrek eragin dien «zulo ekonomikoa» aipatu izan dute antolatzaileek, eta, zulo horren ondorioz, urriagoa izan dela euskal presoen sakabanaketa gastuak arintzera bideratu ahal izan duten dirua ere. Horregatik esan zuten aurtengoa berezia izango zela. Handiagoa, eta udan.
1999an sortu zen jaialdia, eta bi helburu izan ditu hasieratik: euskal presoen sakabanaketa salatzea eta horrek familientzat dakartzan gastuak arintzeko dirua biltzea. Antolatzaileek onartu dutenez, azkenaldian «asko» murriztu da sakabanaketaren mapa, eta «asko» dira jadanik Euskal Herriko kartzeletan dauden presoak ere. «Garaipen bat» da hori, haien hitzetan, baina lanean jarraitzeko beharra nabarmendu dute. Eta, diotenez, horregatik hautatu dute leloa. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211407/mexikon-hemeretzi-pertsona-hil-dira-gutxienez-oilar-joko-batean-sortutako-istiluetan.htm | Mundua | Mexikon hemeretzi pertsona hil dira gutxienez oilar joko batean sortutako istiluetan | Tiroketa bat izan da. Hildakoez gain, beste hainbat lagun zauritu dira. | Mexikon hemeretzi pertsona hil dira gutxienez oilar joko batean sortutako istiluetan. Tiroketa bat izan da. Hildakoez gain, beste hainbat lagun zauritu dira. | Legez kanpoko oilar borroka bat tiroketa bihurtu da Mexikon, eta gutxienez hemeretzi pertsona hil dira istiluen ondorioz. Atzo gauean jazo zen, Michoacan, Zinapecuaro herrian. Fiskaltzak jakinarazi duenez, armekin zihoazen zenbait lagun sartu ziren oilar borroka egiten ari ziren tokira, eta tiro egin zieten han zeudenei.
El Universal Mexikoko egunkariaren arabera, tiroketaren ondorioz hil dira guztiak; hamasei gizon eta hiru emakume dira hildakoak. Beste hainbat zauritu ere izan dira, osasun arta behar izan dutenak. Zer gertatu den ikertzen hasi dira.
Tiroketa entzuten den irudiak zabaldu dira sare sozialetan: |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211409/hezkuntza-itunak-sistema-duala-betikotuko-duela-salatu-dute.htm | Gizartea | Hezkuntza itunak «sistema duala betikotuko» duela salatu dute | Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak protesta egin du Eusko Legebiltzarraren atarian, eta salatu du hezkuntza itunak ez duela publikoaren aldeko apustua egiten. Hezkuntza itunari oniritzia emango diote gaur legebiltzarreko batzordean. | Hezkuntza itunak «sistema duala betikotuko» duela salatu dute. Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak protesta egin du Eusko Legebiltzarraren atarian, eta salatu du hezkuntza itunak ez duela publikoaren aldeko apustua egiten. Hezkuntza itunari oniritzia emango diote gaur legebiltzarreko batzordean. | Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak hezkuntza itunaren aurkako protestara deitu du gaur goizean Eusko Legebiltzarraren parean. Dozenaka lagunek bat egin dute elkarretaratzearekin, Akordio hau ez da hezkuntza publikoak behar duena lelopean. Izan ere, gaur onetsiko dute akordioa Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza batzordean; azken aurreko urratsa izango da testua behin betiko onartua geratu aurretik. Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak salatu du hezkuntza itunak sare pribatuaren alde eta publikoaren aurka egiten duela. «Entzundako hitzez aparte, ez dago idatzizko aipamenik eskola publikoa ardatz izango dela adierazten duena», adierazi dute. Kontrara, itunak «sistema duala betikotiko» duela gaitzetsi dute. Eusko Jaurlaritzak hezkuntza ituna oinarri gisa hartuko du lege berria ontzeko, baina plataformak ohartarazi du legearen abiapuntua «Euskal Hezkuntza zerbitzu publikoa» izango dela, eta kontzeptu horrek ikastetxe bakoitzaren titulartasuna lausotzen duela: «Bi sareen sistema diskriminatzailea ez da gaindituko euskal hezkuntza zerbitzu publikoaren parte izanik eta baldintza batzuk betez». Halaber, salatu dute lege berriak sare pribatuaren finantzaketa handituko duela: «Ikastetxe pribatuei diru gehiago emango zaie, orain arte bete ez dutena bete dezaten». Ez dituzte sinesgarritzat jotzen eskola segregazioaren aurka jasotako neurriak ere. Udal matrikulazio bulegoekin, aurrerantzean ere ikastetxe pribatuek familiek «filtratzeko» aukera izango dutela uste dute, besteak beste. Euskarari dagokionez, berriz, «atzerapauso nabarmena» dagoela kritikatu dute. «Murgiltze eredua bertan behera geratu daiteke, ikastetxe bakoitzaren esku uzten baita hizkuntza proiektua sortzea, eta, ondorioz, zenbat ikasgai emango diren euskaraz, gazteleraz zein ingelesez». Irizpide nagusia «ingurune soziolinguistikoa» izatea «arriskutsua» dela ohartarazi dute, era berean. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211410/egun-osoko-jaia-izango-da-amurrion-ostegunean-korrikaren-abiapuntuan.htm | Gizartea | Egun osoko jaia izango da Amurrion ostegunean, Korrikaren abiapuntuan | Goizetik gauera arteko egitaraua osatu dute herri horretako eta Aiaraldeko herritarrek. Korrika txikia, azoka eta parrillada izango dira hasiera ekitaldiaren aurretik; Gozategi, Dupla eta Izatefaltsua taldeen kontzertuak ondoren. | Egun osoko jaia izango da Amurrion ostegunean, Korrikaren abiapuntuan. Goizetik gauera arteko egitaraua osatu dute herri horretako eta Aiaraldeko herritarrek. Korrika txikia, azoka eta parrillada izango dira hasiera ekitaldiaren aurretik; Gozategi, Dupla eta Izatefaltsua taldeen kontzertuak ondoren. | Korrika hasi aurretik eta ondoren ere jaia izango da lasterketaren abiapuntuan, Amurrion (Araba). Herri horretako eta Aiaraldeko herritarrek egun osoko egitaraua antolatu dute ostegunerako, eta AEK-k gaur eman du haren berri.
16:30ean hasiko da Korrika, baina, aurrez, ekitaldia egingo dute Amurrioko plazan. Kaitin Allende kazetariak gidatuko du, eta parte hartuko du, halaber, Neomak taldeak. Ondoren abiatuko da lasterketa, amaieran Donostian irakurriko duten mezua lekukoan sartuta. Amurrioko AEK-ko sei irakaslek eramango dute lekukoa lehen kilometroan. «Lehen kilometro horrek islatuko du, alde batetik, euskaraz bizitzeko kemena; eta, bestetik, Amurrion euskalduntze lanak tinko aurrera egiteko Korrikak hauspo izan nahi duela», nabarmendu du AEK-k.
Korrika abiatzerako, ondo girotuta izango dira Amurrioko kaleak, dena den. 10:00etan txupinazoa botako dute, eta, ondoren, txistulariak, Korrika txikia, bertako ekoizleen eta sortzaileen azoka, eta beste izango dira, baita Aiaraldea hedabidearen zuzeneko emanaldia ere. Eguerdian parrillada egingo dute. Halaber, jakinarazi dute herriko hainbat tabernatan ere izango dela bazkaltzeko aukera. Iluntzean, berriz, Gozategi, Izatefaltsua eta Dupla taldeen kontzertuak izango dira. Egitarauaren inguruko xehetasun gehiagoren berri izateko jo Korrikaren webgunera.
Zuzeneko saioa
Sareetan nahiz telebistaz ere jarraitu ahalko da Korrikaren hasiera. Euskarazko komunikabideek —besteak beste, BERRIAk— zuzeneko zaio berezia egingo dute lehen nahiz azken egunetan. Amurrioko saioa Naroa Iturrik eta Ilaski Serranok aurkeztuko dute; eta Donostiako amaierakoa, Serranok berak eta Ekhiñe Atorrasagastik. Saio horiek ikusgai izango dira BERRIAren webgunean ere. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211411/zaplaztekoa-nork-nori.htm | Kultura | Zaplaztekoa nork nori | Zaplaztekoa nork nori. | Bart izan ziren Oscar sariak. Alfonbra gorriko flash argiek harrapatutako formek, bolumenek eta zimurrek itzal egiten diete sariei, saridunei. Soinekoetan, takoietan, orrazkeretan: hor jartzen da arreta; hara joaten da begirada. Gaur goizean begiak zabaldu, sakelakoa piztu, eta meme bat esnatzeko. Makarrak kendu aurretik, Will Smithek Chris Rock umoristari emandako zaplaztekoaren berria. Agertoki gainean.
Pinkettek ilea arrasean moztu duelako egin du txistea Rockek. Ekitaldian. Publikoan. Hamar milioi ikusle baino gehiagoren aurrean. Ia guztiei egin die grazia, Pinketti salbu. Smithek ere, hau da, Pinketten senar Will Smithek ere egin du barre. Baina, jarraian, belarrondoko bat eman dio Rocki.
Batak ahozko biolentzia erabili du umorearen izenean, umore matxista —baldin eta hori umorea bada—, eta besteak biolentziaz eta matxismoz erantzun dio. Zaplazteko bat emanda.
Baina kolpea, bikoitza, Pinkettek jaso du. Jendaurrean alderik alde zartatua izatea aski ez, haustea nahikoa ez, eta senarrak zapaldu egin ditu puskatuta diren zati horiek guztiak. Krisk, karrak. Txiki-txiki egin. Smithen jokaerak Pinketti ulertarazi dio ez dela gai bere burua defendatzeko, horretarako dagoela bera: gizona. Defendatzeko modua biolentzia dela, eta, gainera, maitasunagatik egiten duela. Maite duelako.
Pinkett izanagatik txisterako objektu, Smithek ere objektualizatu eta defendatu beharreko jabetza bilakatu du. Barre egin du. Zutitu. Jo. Eta, bueltan, burua tente, eseri. Gero, berriz altxatu, oholtzara igo, saria jaso, eta aurrez egindakoa mikrofonopean argudiatu. Berretsi. «Maitasunak erokeriak eginarazten dizkizu». Ahotsa altxatu du, eta azpimarratu Pinkettek ez duela ahotsik.
Smithek, mikrofono parean, barkamena eskatu die akademiari eta sarietarako izendatutako kideei. Ez, baina, emazteari… Beste kolpe bat. | |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211412/hezkuntza-ituna-onartu-du-eusko-legebiltzarreko-hezkuntza-batzordeak-gehiengo-zabal-batez.htm | Gizartea | Hezkuntza ituna onartu du Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza Batzordeak, gehiengo zabal batez | EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk babestu dute. PP-C’s-k ez du bozketan parte hartu, eta Voxek aurka bozkatu du. Hezkuntza ituna behin betiko berretsiko dute apirilaren 7ko osoko bilkuran. | Hezkuntza ituna onartu du Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza Batzordeak, gehiengo zabal batez. EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk babestu dute. PP-C’s-k ez du bozketan parte hartu, eta Voxek aurka bozkatu du. Hezkuntza ituna behin betiko berretsiko dute apirilaren 7ko osoko bilkuran. | Eusko Jaurlaritzak Hezkuntza Legea egiteko erabiliko duen dokumentuaren tramitazioak beste urrats bat egin du Eusko Legebiltzarrean: Hezkuntza Batzordeak gehiengo zabal batekin onetsi du hezkuntza ituna. EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk joan den astean lortutako akordioaren ondorio da testua, eta talde horien aldeko botoekin egin du aurrera. Hezkuntza itunaren aurka agertu dira PP-C’s eta Vox. PP-C’s kexu agertu da itunaren tramitazioan izandako «akats onartezinekin» eta dokumentuaren edukiarekin, eta uko egin dio bozketan parte hartzeari. Voxek ere gogor kritikatu ditu testuaren oinarriak, eta aurka bozkatu du.p>
Ikusi gehiago: Kontseiluak eskatu du zehaztu dadila irakas-hizkuntza euskara izango dela
Hezkuntza itunerako testu berria adostu duten lau alderdiek, ostera, akordioaren garrantzia nabarmendu dute. EAJko Leixuri Arrizabalagak azpimarratu du itunak «adostasun zabala» lortu duela eta haren bitartez hezkuntza sistemari «sendotasuna» emango zaiola. Besteak beste, esan du itunean segregazioari aurre egiteko eta ikastetxeak «ahalduntzeko» neurriak bilduta daudela.p>
EH Bilduko Ikoitz Arresek esan du lortutako akordioa ez dela «EH Bilduk %100 nahiko lukeena», baina «positiboa» dela akordio zabala delako, eta hezkuntza sistema «eraldatzeko» ateak irekitzen dituelako. Halaber, akordioaren inguruan azken egunotan izan diren «manipulazioak» salatu ditu Arresek. Argitu du akordioak segregazioa amaitzeko modua emango duela, eta gogora ekarri du itunean jasota daudela, besteak beste, eskola inklusiboaren alde aurkeztutako herri ekinaldi legegilean jasotako puntu guztiak. Halaber, ukatu egin du eskola publikoaren kalterako izango dela, eta berretsi ituntze unibertsala amaitzeko bidea irekiko duela.
Ikusi gehiago: Hezkuntza itunak «sistema duala betikotuko» duela salatu dute
Iñigo Martinez Elkarrekin Podemos-IUko legebiltzarkideak azpimarratu du onartutako ituna sare publikoaren eta euskara ardatz duen eredu eleaniztunaren aldeko pausoa dela, eta segregazioa amaitzeko neurri sorta jasotzen duela. Martinezek argitu du gaur emandako aldeko bozak ez duela baldintzatuko taldeak legearen inguruan izango duen jarrera; hala, ohartarazi du arretaz begiratuko dutela legeak itunaren oinarriak jasotzea. Bestalde, Jose Antonio Pastor PSE-EEko legebiltzarkideak adierazi du testuak legebiltzarkideen %90en babesa izatea «mugarria» dela, eta pozik agertu da adostasun zabalarekin egingo duelako aurrera. Azpimarratu du akordioari esker euskal eskola publikoari garrantzi handiagoa emango zaiola eta eredu eleaniztuna sustatuko duela, euskara sistemaren ardatz bilakatuta.
Hezkuntza batzordearen oniritzia jasota, apirilaren 7ko osoko bilkuran onartuko dute hezkuntza ituna behin betiko. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211413/espainiako-poliziak-laquojihadismoaren-aurkako-operazio-batraquo-egin-du-urretxun.htm | Gizartea | Espainiako Poliziak «jihadismoaren aurkako operazio bat» egin du Urretxun | Gutxienez pertsona bat atxilotu dute, Ipeñarrieta kalean. | Espainiako Poliziak «jihadismoaren aurkako operazio bat» egin du Urretxun. Gutxienez pertsona bat atxilotu dute, Ipeñarrieta kalean. | Espainiako Poliziak adierazi du «jihadismoaren aurkako operazio bat» egin duela Urretxun (Gipuzkoa). Herriko Ipeñarrieta kalean zabaldu da polizia talde handi bat, eta gutxienez pertsona bat atxilotu dute.
Lekukoen arabera, 15 bat polizia aritu dira, eta kalea itxi egin dute. 9. ataritik gizonezko bat atera dute, eskuburdinak jarrita eta burua estalita, eta auto batean sartu dute.
Oraingoz ez dute besterik zabaldu operazioaz. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211414/gasteizen-bikotekide-ohiaren-mutil-laguna-hiltzeagatik-akusatuak-esan-du-zauritu-bakarrik-egin-nahi-zuela.htm | Gizartea | Gasteizen bikotekide ohiaren mutil laguna hiltzeagatik akusatuak esan du zauritu bakarrik egin nahi zuela | Fiskaltzak eta akusazio partikularrak hamabi urte eta sei hilabeteko kartzela zigorra eskatzen dute | Gasteizen bikotekide ohiaren mutil laguna hiltzeagatik akusatuak esan du zauritu bakarrik egin nahi zuela. Fiskaltzak eta akusazio partikularrak hamabi urte eta sei hilabeteko kartzela zigorra eskatzen dute | Gaur egin dute 2021eko otsailaren 10ean gizon batek bikotekide ohiaren mutil laguna labanaz hiltzea leporatuta abiatutako epaiketaren lehen saioa. 27 urteko akusatuak onartu du berak sartu ziola labana, baina adierazi du haren asmoa biktima zauritzea baino ez zela, aurrez jo egin zuelako.
Fiskaltzak eta akusazio partikularrak hamabi urte eta sei hilabeteko kartzela zigorra eskatzen dute. Akusatuak epaiketan esan du badakiela «zerbait txarra» egin zuela, baina zigorra «gehiegizkoa» dela iritzi dio.
Gasteizen egin zen erasoa, Flandria kalean. Bi pertsona horiek eztabaidan aritu ziren, eta haietako batek labana sartu zion besteari. Biktimak konortea galdu zuen, eta, erietxera emana izan ondoren, hil egin zen. Erasoa egiteko erabilitako labana oraindik ez dute topatu.
Akusatuak esan du labana bere burua defendatzeko erabili zuela. «Kolpe bat eman nahi nion, bakean uzteko». Gaineratu du ingurutik ihes egin zuenean ez zekiela zenbaterainoko lesioa eragin zion biktimari. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211415/kontseiluak-eskatu-du-zehaztu-dadila-irakas-hizkuntza-euskara-izango-dela.htm | Gizartea | Kontseiluak eskatu du zehaztu dadila irakas-hizkuntza euskara izango dela | Euskara «ardatza» izateak zer esan nahi duen argitzea nahi du Euskalgintzaren Kontseiluak. Kezka agertu du «hezkuntza esparru eleaniztuna» hezkuntza legerako adostutako testuan jaso izanarekin. | Kontseiluak eskatu du zehaztu dadila irakas-hizkuntza euskara izango dela. Euskara «ardatza» izateak zer esan nahi duen argitzea nahi du Euskalgintzaren Kontseiluak. Kezka agertu du «hezkuntza esparru eleaniztuna» hezkuntza legerako adostutako testuan jaso izanarekin. | Eredu inklusibo orokortuak zer esan nahi duen, hori jakin nahi du Euskalgintzaren Kontseiluak. Positibotzat jo du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hezkuntza legerako adostutako testuan jaso izana, baina haren oinarria zein den «argitu eta zehaztu» beharra dagoela adierazi du, ohar batean.
Izan ere, adostutako testuan, hizkuntzen erabilerari dagokion atalean, artikulu bat gehitu dute: «Euskara ardatz izango duen esparru eleaniztun orokortu baten aldeko apustua egiten dugu. Bi hizkuntza ofizialen eta atzerriko hizkuntza baten ezagutza bermatuko duen eredu inklusibo orokortua defendatzen dugu, betiere ikasleen jatorrizko hizkuntzak eta kulturak aintzat hartuko dituena». Kontseiluak kezka agertu du «hezkuntza esparru eleaniztuna» kontzeptuaren inguruan: «Eredu eleaniztunaz ez baizik esparru eleaniztunaz ari da hitzarmena, eta uste dugu jakin behar dela zein den bi horien arteko aldea».
Ikusi gehiago: Hezkuntza ituna onartu du Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza Batzordeak, gehiengo zabal batez
Gainera, artikulu horrekin «talka» egiten duten ekarpenak testuan txertatu izana ere kritikatu du Kontseiluak. «Esaterako, onartuko den testuan jasotzen da hiru hizkuntzek ikaskuntzak bideratuko dituztela, eraginkortasuna areagotzeko», azaldu du, eta erantsi kezka dutela horri buruz. Horren «ondorioak» zein izango diren zehaztu behar dela uste du. Posizio argia du erakundeak, alde horretatik. Euskara ardatz izateak irakas-hizkuntza euskara izango dela esan nahi du, haren arabera. Hala berresten dute orain arteko datuek ere, erakundearen esanetan: «Datuek aski ongi erakusten dute euskara irakas-hizkuntza duen eredua dela ikasleek hizkuntza gaitasun egokiak eskuratzeko arrakastatsuena».
Kontseiluak egoki ikusten du ikastetxeen araberako hizkuntza proiektuak egitea. Alta, proiektua edozein dela ere, beharrezkotzat dauka euskara izatea irakats-hizkuntza, «baldin eta hitzarmenak aurreikusitako gaitasunak lortuko badira». Gaineratu du «kezkagarria» litzatekeela «garai bateko marko hirueledunari atzeko atea irekitzea», noiz eta «belaunaldi berriak euskalduntzeko erronka pil-pilean dagoen honetan».
Irteera profilak, «norabide onean»
Kontseiluak azpimarratu du hitzarmenean zehaztuta dagoela zer hizkuntza gaitasun eduki behar duten ikasleek derrigorrezko hezkuntza amaitutakoan. DBH amaitutakoan, ikasleek B2 maila izan beharko dute bi hizkuntza ofizialetan, eta B1 atzerriko hizkuntzan. Kontseiluaren «aldarrikapen historikoa» izan da hizkuntza gaitasuna zehaztea, erakundeak dioenez, eta, horrenbestez, neurria «norabide onean» doala uste du. Hala ere, puntu horren kontraesana iruditzen zaio testu berean jasota dagoen beste bat: «Hori adostuta, ez dugu ulertzen hitzarmenaren beste atal batean erabiltzaile aurreratuaren gaitasuna kendu eta euskararen ezagutza praktikoa helburu izatea jasotzen zuen beste ekarpen bat onartu izana».
Adostutako testuak «helburua definitu» bai, baina ez du behar bezain argi erakusten horretarako bidea, Kontseiluaren esanetan. Horregatik, ezarritako hizkuntza gaitasuna lortzeko zer hizkuntza proiektu egingo diren zehaztea nahi du. Horretan eragiteko asmoa ere agertu du, testuak berariaz jaso dezan «euskara irakats-hizkuntza izango duen murgiltze eredu orokortua». Euskalgintzarekin, hezkuntza komunitatearekin, eragile sindikalekin batera egingo du proposamena, eta, alde horretatik, gizarte eragileen ahotsa legearen prestakuntza prozesuan ere aintzat har dadila eskatu du. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211416/ikasle-abertzaleek-martxoaren-24ko-atxiloketak-salatu-dituzte.htm | Gizartea | Ikasle Abertzaleek martxoaren 24ko atxiloketak salatu dituzte | Unibertsitatearen «jokabide autoritarioak» salatzeko eta atxilotuen «erabateko absoluzioa» eskatzeko, manifestaziora deitu dute ostegunerako, 11:00etan, Elurretako fakultatetik hasita. | Ikasle Abertzaleek martxoaren 24ko atxiloketak salatu dituzte. Unibertsitatearen «jokabide autoritarioak» salatzeko eta atxilotuen «erabateko absoluzioa» eskatzeko, manifestaziora deitu dute ostegunerako, 11:00etan, Elurretako fakultatetik hasita. | «Astakeria bat da pikete batzuk egiteagatik 34 atxilotu egotea», adierazi dute Ikasle Abertzaleek Gasteizko Letretako fakultatean egin duten agerraldian. Martxoaren 24ko ikasle greban egon ziren atxiloketak salatu dituzte, eta azaldu dute Euskal Herriko Unibertsitateko Arabako errektoreordetzaren eta errektoretza nagusiaren erabakiz gertatu zirela horiek: «Eurek baimendu zuten polizia unibertsitate barrura sartzea».
Antolakundearen arabera, «ohikoa» da grebetan piketeak egitea, baina adierazi du joan den ostegunean Polizia «bortxaz» sartu zela Elurretako fakultatera, eta bertan zeuden «ikasle asko» identifikatu eta atxilotu zituela. Horrela, IAk salatu du EHUn ez dagoela «askatasun politikorik» ikasle antolakuntza independentearentzat: «Horrelako ekintza errepresiboak onartuz, gizartearen joera autoritarioan sakontzea ahalbidetu du errektoretzak».
Unibertsitatearen jarrera ikasleen grebak «kriminalizateko eta atxiloketak normalizatzeko aurrekari oso arriskutsua» ezartzen duela uste du antolakundeak. Horrez gain, hainbat hedabideri «errealitatea nahieran distortsionatzea» eta «kriminalizazio saiakera» leporatu die, besteak beste, gertaerak «erabat» manipulatzeagatik eta atxilotuen «seinalamendu publikoa» egiteagatik.
Hori horrela, Unibertsitatearen «jokabide autoritarioak» salatzeko eta atxilotuen «erabateko absoluzioa» eskatzeko, manifestaziora deitu du ostegunerako, 11:00etan, Elurretako fakultatetik hasita. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211417/antxoa-arrandegietara-itzuli-da-arrantzaleak-jarduera-abiatu-ondoren.htm | Ekonomia | Antxoa arrandegietara itzuli da, arrantzaleak jarduera abiatu ondoren | Bilboko Portuan kamioi gehiago dabiltza lanean, kontainer enpresek eskaera nagusiak onartu ondoren. Piketeek esan dute «greba apurtzen» ari direla garraiolari atzerritarrak kontratatuz | Antxoa arrandegietara itzuli da, arrantzaleak jarduera abiatu ondoren. Bilboko Portuan kamioi gehiago dabiltza lanean, kontainer enpresek eskaera nagusiak onartu ondoren. Piketeek esan dute «greba apurtzen» ari direla garraiolari atzerritarrak kontratatuz | Espainiako Gobernuak garraiolariei egindako eskaintza —CNTC patronalarekin egindako akordioaren bidez— ez da nahikoa izan greba bukarazteko, baina indarra kendu dio. Garraio ministroa geldialdi patronalera deitu duen plataformako ordezkariekin elkartu izana ere ez da eraginkorra izan lan gatazka konpontzeko, eta hala Hiruk nola Bilboko Portuko autonomoek lanuzteari eutsi diote, gaur, baita Tradisnakoek ere, Nafarroan; alabaina, grebaren hirugarren astean aurrekoetan baino jarduera handiagoa sumatu da azpiegiturarik garrantzitsuenetan, Bilboko Portuan, MercaBilbaon eta beste batzuetan. Grebak ez du etenik, Hiru sindikatuak herenegun «gehiengo handiz» horrela erabakita, baina gehiago dira beharrean daudenak orain, eta hornidurak iristen hasi dira lantegietara.
Normal ez dabiltza oraindik ere sektorean, baina gero eta normalago dabiltzala adierazten duen beste aldagai bat ere nabaritu da azken orduetan: arrandegi batzuetan antxoa eta berdela dago. Ondarroan eta Getarian, 5.000 kilotik gora antxoa eta 10.000 kilo berdel porturatu dituzte (Hondarribian ere bai); datozen egunetan arrain gehiago sartuko dela espero dute, gainera. Bi aste osorik loturik egon da baxurako flota portuan, baina bukatu da geldialdia. Arrantzaleek ezin zuten itsasoratu gabe iraun, berdela eta antxoa urruntzen hasiko direlako laster, eta, garraiolariekin edozer gertatzen dela ere, arrantzara joango zirela erabaki zuten joan den ostiralean. Ez da izan aparteko arazorik arrain fresko hori arrandegietara eramateko.
Piketeak portuan
Merkantziei dagokienez, Bilboko Portuan, kamioien joan-etorria biziagoa da aurreko astean baino; izan ere, siderurgia produktuak garraiatzen dituztenek lanuztea bazter utzi zuten ostiralean, Madrilek ezagutarazitako gasolioaren deskontuak eta zuzeneko laguntzak aztertu ondoren. Gaur, berriz, kontainerrak garraiatzeko autonomoak kontratatzen dituzten portuko enpresek jakinarazi dute kamioilarien eskaera nagusiak onartu dituztela. %12ko igoera eskaini diete gasolioan, eta prezio hori hilero gaurkotzea, erregaiaren igoera-jaitsieren arabera. Horrez gain, beren zerbitzuen truke KPIaren araberako igoerak ere jarri dituzte mahai gainean.
«Autonomo horiek ez dituzte inoiz ere kargak eta deskargak egin, eta ez dituzte 250 kilometro baino gehiago egiten egun bakarrean; horregatik, etxean lo egin dezakete gauero». Hori guztia kontuan hartuta, Bilboko Portuaren «blokeoa» bukarazteko eskatu diete enpresek, «eta jarduera arriskuan jartzeari uzteko».
Eskaerak eskaera, greba aurrera doa Hego Euskal Herrian, eta Bilboko Portuan egon dira pikete batzuk goiz partean. Plataforma Nacional por la Defensa del Transporte por Carretera elkarteko bozeramaile Jon Gonzalez Garciak salatu du «atzerriko garraiolariak» ekartzen ari direla enpresak, «greba apurtzeko». Madrilgo plataformaren eskaera nagusia azaldu zuen portuan bertan: legez jaso dadila garraiolariek ezin izango dutela lan egin kostuen azpitik.
Plataforma horretako buru Manuel Hernandezek, berriz, beste bilera bat eskatu dio Espainiako Garraio ministro Raquel Sanchezi hori bera exijitzeko. Grebalariei protestan jarraitzeko esan die, gatazka «azken txanpan» sartu delako. Ez dago batere argi, ordea, Hernandezek berriro lortuko ote duen ministro batekin elkartzea. Nadia Calviño Ekonomia ministroak esan baitu grebaren eragina ez dela nabaritzen «kasik». Aurreko astean jarduera gelditu edo apaldu behar izan zuten enpresa batzuek, baina hasi dira berriro lanean, adibidez, Beasaingo CAF eta Michelin, Lasarten eta Gasteizen. |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211418/arabako-metalgintzan-lanuzteak-hasiko-dituzte.htm | Ekonomia | Arabako metalgintzan lanuzteak hasiko dituzte | ELAk ez du deitu mobilizaziora, baina batzeko prest agertu da. Deitzaileek salatu dute lau urteko negoziazioetan patronalak ez duela urratsik egin. | Arabako metalgintzan lanuzteak hasiko dituzte. ELAk ez du deitu mobilizaziora, baina batzeko prest agertu da. Deitzaileek salatu dute lau urteko negoziazioetan patronalak ez duela urratsik egin. | Sektoreko lan hitzarmenaren negoziazioa «blokeatuta» dagoela iritzita, sindikatu batzuek urratsa egitea erabaki dute, eta lanuzteak iragarri dituzte metalgintzako enpresetan. Aurrenekoak apirilaren 8an egingo dituzte, eta bi ordukoak izango dira, lan txanda guztietan. ELAk ez du babestu, eta berak du ordezkari gehien sektorean (%40 ia). UGTk ere ez du bat egin.
LAB, CCOO, USO, ESK eta CGT sindikatuek antolatu dute lehen mobilizazioa, eta espero dute aurreragokoetan besteak ere batzea. ELA horretarako prest azaldu da. «SEA patronalak ez badu erremediorik jartzen, mobilizazioetan sakonduko dugu», ohartarazi dute deitzaileek. Haien ustez, «jauzi kualitatibo bat» emateko garaia da. «Langileek ezin dute gehiago itxaron, eta borroka proposamen sendoagoa eskaini behar zaie».
Arabako metalgintzako itunaren pean 15.500 behargin aritzen dira. Aurreko hitzarmena duela bost urte iraungi zen, baina testu horretan jasotakoek indarrean jarraitzen dute, aurrerako eragina zuelako. Baldintza berriak negoziatu nahi dituzte sindikatuek, baina azaldu dute azkenengo lau urteetan 22 bilera egin dituzten arren ez dela izan «aurrerapausorik». Pandemia dela eta, geldirik egon ziren elkarrizketak, eta aurten ekin diote berriz. Alabaina, egoera are gehiago konplikatu dela eta, jarrerak urrun daudela azpimarratu dute. KPIa %6,5 igo izana oztopo handia bihurtu da, eta, sindikatuek azpimarratu dutenez, azken urteetan langileen erosketa ahalmena %8 txikitu da. Soldatetatik haragoko eskakizunak ere badituzte; besteak beste, aldi baterako laneko enpresen erabilera mugatzea, azpikontraten subrogazioa itunean sartzea eta lanordu kopurua doitzea.
«Aitzakiak» eta «beldurra»
Arabako metalgintzaren egoera ez da salbuespena: Bizkaiko eta Nafarroako itunak era iraungita daude. Soilik Gipuzkoan dago indarrean, urte amaierara arte, eta, hitzartu bezala, langileei KPIaren arabera igo diete soldata aurten.
Bizkaian, berriz, FVEM patronalak hiru urteko akordioa eskaini du, urtero soldata %2 igota. Esan du gehiago igotzeak «enpresa batzuk ixtea» eragingo lukeela. Sindikatuek ez dute onartu eskaintza hori, benetako KPItik oso urrun dagoelako. Horrez gain, Ia 50.000 langileri eragiten die Bizkaiko itunak.
Astelehen honetan, negoziazio mahaiko bosgarren bilera egin dute. LABek patronalari leporatu dio sektorearen ikuspegi «faltsua» ematea, horiek «aitzakia» gisa erabiltzea, eta «beldurra» zabaltzea, «langileei eskubideak murrizteko». Gogoratu du egoera ekonomikoari buruzko FVEMen azken txostenaren arabera, enpresen %77,9k espero dutela irabaziak izatea edo handitzea aurten.
ELAk, berriz, gaurko bileraren ondoren, ondorioztatu du mobilizazioak indartu behar direla. Hark ere nabarmendu du sektoreko enpresek lan karga eta eskaera garrantzitsuak dituztela aurrera begira, eta iaz «irabazi handiak» izan zituztela: «Beraz, badago tartea soldata igoera esanguratsuak lortzeko». |
2022-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/211419/langile-bat-hil-da-eibarren-pabiloi-bateko-teilatutik-erorita.htm | Ekonomia | Langile bat hil da Eibarren, pabiloi bateko teilatutik erorita | Sindikatuen zenbaketaren arabera, hamalau behargin hil dira aurten lan istripuz; horietatik bost, altueratik erorita. | Langile bat hil da Eibarren, pabiloi bateko teilatutik erorita. Sindikatuen zenbaketaren arabera, hamalau behargin hil dira aurten lan istripuz; horietatik bost, altueratik erorita. | Astelehenen honetan 60 urteko langile bat hil da Eibarren (Gipuzkoa), industrialde bateko pabiloi bateko teilatutik erorita jasandako lesioen ondorioz. Ertzaintzak jakinarazi duenez, gaur goizean gertatu da istripua, Larrialdietako zerbitzuak hara joan dira, eta Donostia ospitalera eraman dute. Arratsaldean baieztatu dute hil egin dela.
Osalan istripuaren arrazoiak ikertzen ari da. LABek jakinarazi duenez, eraikuntza sektorekoa zen behargina. Sindikatuen zenbaketaren arabera, hamalau behargin hil dira aurten lan istripuz; horietatik bost, altueratik erorita. |
2022-4-5 | https://www.berria.eus/albisteak/211420/berbaxerka-eta-berria-elkarlanean-hasi-dira-jokoa-berriaeus-en-jarrita.htm | Bizigiro | Berbaxerka eta BERRIA elkarlanean hasi dira, jokoa 'Berria.eus'-en jarrita | Berbaxerkaren sortzaileek eta BERRIAk akordioa egin dute, eta atzotik BERRIAren webgunean jarraitu ahal da jolasten. | Berbaxerka eta BERRIA elkarlanean hasi dira, jokoa 'Berria.eus'-en jarrita. Berbaxerkaren sortzaileek eta BERRIAk akordioa egin dute, eta atzotik BERRIAren webgunean jarraitu ahal da jolasten. | Spelling Bee izan zen aurrena, ingelesez, eta Paraulogic ondoren, katalanez. The New York Times-en erabil liteke lehena, eta Vilaweben webgunean bigarrena. Berbaxerka izan zen hurrengoa: 2022ko urtarril hasieran euskarara ekarri zuten Marc Font informatikariak eta Gorka Salces irakasleak. Aurrekoek bezala, arrakasta handia lortu zuen euskarazko bertsioak ere, eta orain, atzotik, BERRIAren webgunean kokatu da euskaraz hitzak bilatzeko jolasa.
Erabiltzaileek ez dute aldaketa nabarmenik sumatuko: berria.eus/berbaxerka helbidean sartu beharko dute jokatu nahi badute, eta lehen bezala jarraitu ahalko dute jolasten. Konponketa batzuk egin dituzte Berbaxerkak eta BERRIAk. Jokoak Euskaltzaindiaren hiztegia erabiltzen du oinarri gisa, eta hiztegi horretan agertzen dira hitz batzuk, hain justu esateko ez dela komeni horrela erabiltzea —esaterako, aizpa—. Berbaxerkak ez zituen hitz horiek bereizten, ontzat jotzen zituen, eta konpondu egin dute hori: Euskaltzaindiak egokitzat jotako hitzek soilik balio dute jolaserako.
Jolasak abaraska baten itxura du. Egunero zazpi hizki izaten ditu, egunero desberdinak, eta jokalariak hizki horiekin osatu behar ditu ahal dituen hitz guztiak. Abaraskaren erdian hizki bat agertzen da, kolore gorrian, eta derrigorrezkoa da erdiko hizki hori erabiltzea hitzak asmatzeko. Hitzek hiru letra izan behar dituzte gutxienez.
Aditzei dagokienez, aditzoina eta partizipioa erabil litezke jolasteko, baina ezin dira jokatutako aditzak erabili. Izen eta adjektiboei dagokienez, singularrak soilik onartzen ditu jokoak. Eta ezin dira izen propioak erabili —bai gentilizioak, ordea—.
Joko bakoitzean, gainera, hitz berezi batzuk daude, guztitz-ak: eguneko abaraskako zazpi hizkiekin (guztiekin) osatutako hitzak dira. Egunero guztitz bat izaten da gutxienez, eta hori asmatzeak hamar puntu gehiago ematen dizkio jokalariari. Izan ere, puntuak ere banatzen ditu jolasak: hiru letrako hitzekin, puntu bat lortzen da; lau letrako hitzekin, bi puntu; bost letra edo gehiagoko hitzekin, letrak beste puntu.
Jolasa egunero bukatzen da, puntuak ez dira gordetzen, ez dago sailkapenik, eta gauerdian joko berri bat hasten da. Erabiltzaileak bere burua du erronkalari handiena, beraz.
6.000 hitz eta 137 guztitz
Fontek eta Salcesek abian jarri dutenetik apirilaren 2 arte, 6.018 hitz eta 137 guztitz atera dira Berbaxerkan. Guztitz batetik ausaz abiatuta aukeratzen ditu jokoak eguneko zazpi hizkiak. Orain arte gehien errepikatu den hitza ene izan da, zazpi egunetan atera baita. Sei aldiz atera dira ere, erre, asa, edade eta anana. Beste 22 hitz atera dira bost aldiz. Hizkien artetik, gehien errepikatu direnak bokalak izan dira, logikoa denez, eta horien artean a errepikatu da aldi gehiagotan: 64 jokotan agertu da. Kontsonanteen artean, r (44 aldiz) eta t (41 aldiz) errepikatu dira gehien. Erdiko hizkietan, berriz, n errepikatu da gehien, zortzi alditan.
Jokoan izan duen arrakastaren seinale, euskaldunen artean lortu duen oihartzuna: egunero 15.000 eta 20.000 lagun artean aritzen dira jolasean. Hizkuntza gutxituetan izan du oihartzuna jolasak, bereziki: Paraulógicen eta Berbaxerkaren ostean sortu dira Caxellu (asturierazko bertsioa), eta, orain berri, Pensatermos (galegozkoa).
Berbaxerkaren eta BERRIAren elkarlanari esker, jolasa zabalduko dute, eta aisialdi digitalean euskaraz aritzeko leihoak zabalduko dizkiete euskaldunei. Tarteka, gainera, jokoaren bertsio bereziak egingo dituzte, Berbaxerkak Martxoaren 8aren harira antolatu zuen abaraska bereziaren gisakoak sortuz. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211454/peruko-kongresuak-ez-du-onartu-castilloren-aurkako-zentsura-mozioa.htm | Mundua | Peruko Kongresuak ez du onartu Castilloren aurkako zentsura mozioa | Mozioak aldeko 87 boto behar zituen aurrera egiteko, eta 54 jaso ditu. Duela zortzi hilabete presidente bilakatu zenetik bigarren aldiz saiatu dira Castillo kargutik kentzen. | Peruko Kongresuak ez du onartu Castilloren aurkako zentsura mozioa. Mozioak aldeko 87 boto behar zituen aurrera egiteko, eta 54 jaso ditu. Duela zortzi hilabete presidente bilakatu zenetik bigarren aldiz saiatu dira Castillo kargutik kentzen. | Peruko presidente izango da aurrerantzean ere Pedro Castillo. Duela zortzi hilabete eskas hartu zuen kargua Peru Libre alderdiko buruak, eta ordutik bigarren aldiz egin behar izan dio aurre zentsura mozio bati. Oraingoan, ustelkeria kasuak egozten zizkioten, baita estatuburu izateko ustezko gaitasun falta ere. Gaur Peruko Kongresuan egin duten bozketan, aldeko 55 boto izan ditu mozioak, aurkako 54, eta 19 abstentzio. Behar zituzten bi herenetatik (87 aldeko boto) urrun geratu dira mozioaren sustatzaileak, oposizioko hiru alderdi.
Bozketaren ostean, pozik agertu da Castillo: «Zentzuak, ardurak eta demokraziak irabazi dute gaur. Errespetatzen ditut mozioaren alde bozkatu duten kongresukideak, baina orain orrialde hau itxi eta guztiok batera lan egin behar dugu. Erronka handiak ditu herrialdeak», idatzi du Twitterren.
Sei ordu baino gehiago iraun du bozketaren aurreko eztabaidak. Tartean, saioa bertan behera utzi behar izan dute behin-behinean, diputatuen arteko liskarrak zirela medio: Accion Popular alderdiko kide batek bere txanda ez errespetatzea egotzi dio Maria del Carmen Alva kongresu presidenteari, Fuerza Popularreko kide batek zentsura mozioaren aldeko pankarta bat atera du...
Kongresuaren kanpoaldean ere izan dira protestak, bai Castilloren aurkakoak, baita aldekoak ere. Hori gutxi balitz bezala, Peruko garraiolariek greba egin dute gaur, erregaien prezioaren igoera salatzeko.
«Ezegonkortasunaren aurka»
Eztabaidari berrekin diotenean, bere burua defendatu du presidenteak, eta esan du «ikerketa prozesuaren lehen fasean dauden kazetaritza informazioetan» oinarrituta daudela salaketak. «Fiskaltzak ez du prozesurik zabaldu», gehitu du. Castillok azpimarratu du berak ez duela boterea nahi, eta Peruri zerbitzu bat egiteko dagoela karguan: «Kongresukideok, mesedez, bozka ezazue demokraziaren alde, ezegonkortasunaren aurka».
Castilloren aurkako salaketak hogei puntu biltzen zituen. Besteak beste, ustelkeria egozten zioten, baita pertsona polemikoei kargu garrantzitsuak ematea ere. Estatuburu izateko gaitasuna falta zaiola ere salatu dute. Printzipioz, ordea, presidente izango da 2026ko uztailera arte.
Fujimori, aske
Zentsura mozioa ez da eguneko albiste bakarra izan Perun: Auzitegi Konstituzionalak gaur argitaratu du Alberto Fujimori presidente ohia espetxetik ateratzeko agindua. Erabakia joan den martxoaren 18an jakinarazi zuten. Orduan onartu zuten Fujimoriri 2017an emandako indultua bertan behera utzi zuen ebazpen judiziala baliogabetzeko habeas corpus eskaera, eta aske utziko dute 1990 eta 2000 bitartean herrialdeko presidente izandakoa. Gizateriaren kontrako krimenak leporatuta, 25 urteko kartzela zigorra betetzen ari da Fujimori. Ebazpenaren berri izan eta berehala, Peruko lehen ministro Anibal Torresek nabarmendu zuen Auzitegi Konstituzionalak «desagertu» egin behar duela.
Erabakiak ika-mika handia eragin zuen, baita hartu aurretik ere. Izan ere, Augusto Ferrero Konstituzionaleko presidentearen botoa erabakigarria izan zen epaileen arteko berdinketa ebazteko. Castilloren gobernuak iragarri zuen helegitea jarriko diola ebazpenari nazioarteko erakundeetan. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211455/autobus-gidari-bat-ikertzen-ari-dira-gasteizen-bi-erabiltzaileri-eginiko-irain-arrazistengatik.htm | Gizartea | Autobus gidari bat ikertzen ari dira Gasteizen, bi erabiltzaileri eginiko irain arrazistengatik | Arabako Sos Arrazakeriak gertaera gaitzetsi du, eta Arabako Gorroto Delituen Fiskaltzari eskatu dio beharrezko ikerketa eginbideak irekitzeko. | Autobus gidari bat ikertzen ari dira Gasteizen, bi erabiltzaileri eginiko irain arrazistengatik. Arabako Sos Arrazakeriak gertaera gaitzetsi du, eta Arabako Gorroto Delituen Fiskaltzari eskatu dio beharrezko ikerketa eginbideak irekitzeko. | Tuvisa Gasteizko autobus konpainia publikoak informazio espediente bat ireki dio gidari bati, bi erabiltzaileren aurka eginiko irain arrazistengatik. Sare sozialetan argitaratutako bideo bati esker zabaldu da gertaera. Bideo horretan, argi eta garbi entzun daiteke autobus gidarik nola esaten dien Gasteizko bi emakume beltzi euren jaioterrira itzultzeko. Gasteizko Udalaren esanetan, enpresa gertaera ikertzen ari da dagoeneko, eta aurreratu dute beharrezko neurriak hartzeko prest daudela.
Hain justu ere, horixe galdegin dute Arabako Sos Arrazakeria plataformako kideek: gertaera ikertzeko eta neurriak hartzeko. Ohar bat plazaratu dute gertaera salatzeko, eta adierazi dute «lekuz kanpo dagoen eztabaida bat» dela bideoan ikusten eta entzuten dena, non autobus gidariak «adierazpen degradatzaile, diskriminatzaile, arrazista eta xenofoboak» egiten dizkien Gasteizko bi erabiltzaileri.
Aurrekariak badira
Halaber, gogoratu dute ez dela horrelako zerbait gertatzen den lehen aldia. Oroitarazi dute duela zenbait urte ere eraso arrazista bat izan zela Gasteizen; autobus batean hura ere. Kasu hartan, autobus gidariak emakume musulman bat jazarri zuen: soinean zuen burkarekin autobusean ez zela sartuko esan zion, eta sartu nahi bazuen kendu egin beharko zuela. Gertaera hura ez zela behar bezala ikertu esan dute, eta ez zitzaiola behar bezalako erantzunik eman.
Horregatik, adierazi dute beldur direla «beste behin ere» berdina gertatzeko, eta, «besterik gabe» Euskal Herrian gertatu diren «ustezko gertaera arrazisten urteko memorian» gelditzeko. Hori saihesteko asmoarekin zuzendu zaizkie zuzenean Arabako Gorroto Delituen Fiskaltzari, eta proposatu eta eskatu diete beharrezko ikerketa eginbideak ireki ditzatela Gasteizko bi erabiltzaileren diskriminazio eta tratu txarren gertaera argitzeko.
Gaitzespen gehiago
LAB sindikatuak ere salatu du Tuvisa Gasteizko autobus konpainiako autobus batean gertatu dena. «Publikoki adierazi nahi dugu gaitzetsi egiten dugula Tuvisa enpresa publikoaren 5-Salburua autobus lineako gidariak zerbitzu hori erabiltzen zuten bi emakume arrazializaturi atzo egindako eraso arrazista», adierazi dute.
Halaber, nabarmendu dute gertaera «bi aldiz» dela larria: «Ez bakarrik gertatzen denagatik, baita egileagatik ere. Autobuseko gidaria da eraso arrazista egiten duena: zerbitzu publiko bat emateko aginpidea edota erantzukizuna duen inork ez luke eduki edo sinetsi behar erabiltzaile bati tratu txarrak emateko edo diskriminatzeko ahalmenik duenik». |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211456/imqk-ez-ditu-lan-txandetan-sartuko-kaleratu-nahi-zituen-76-garbitzaileak.htm | Ekonomia | IMQk ez ditu lan txandetan sartuko kaleratu nahi zituen 76 garbitzaileak | EAEko Auzitegi Nagusiak kaleratzeak baliogabeak zirela ebatzi zuen arren, klinika sareak helegitea jarri du Auzitegi Gorenean | IMQk ez ditu lan txandetan sartuko kaleratu nahi zituen 76 garbitzaileak. EAEko Auzitegi Nagusiak kaleratzeak baliogabeak zirela ebatzi zuen arren, klinika sareak helegitea jarri du Auzitegi Gorenean | IMQk kaleratu nahi zituen Bilboko bi klinikatako 76 garbitzaileek hilabeteak egingo dituzte etxean soldata osoa kobratzen. EAEko Auzitegi Nagusiak haiek berriz kontratatzera behartu zituen kaleratzeak baliogabeak zirela ebatzita. Klinika sareak, baina, helegitea jarri du Auzitegi Gorenean, eta hark ebatzi arte ez dago behartuta garbitzaileak lan txandetan sartzera. Bai, ordea, haien izena ematera Gizarte Segurantzan eta soldata osoa ordaintzera. PCB ITP Aeroren galdategian gertaturiko gauza bera gertatuko da. Handik kaleratu asmo zituzten 83 langileek zortzi hilabete egin zituzten etxean.
IMQk sareko Vicente San Sebastian klinikak eta Zorrotzaurreko Mediku Kontsultategiak ez dute onartu EAEko Auzitegi Nagusiak martxoaren 1ean beren aurka emaniko ebazpena. Egun hartan, epaileek ebatzi zuten 76 kaleratuek subrogazio eskubidea dutela, eta klinikek garbiketa zerbitzua azpikontratatzeari utzi eta bere gain hartu nahi badute langile horiekin izan behar duela. Ebazpenari helegitea jartzeko aukera zuten, eta hala egin dute. Ebazpenak ikusmina sortuko du, subrogazio eskubideari aurkitu dakiokeen zirrikitu bat izan daitekeelako.
Zertan da orain egoera? Bada, garbitzaileak berriz kontratatu behar izan dituela, eta soldata ordaintzen hasi zaie, baita Gizarte Segurantza ere. Hori bai, ez dago lan txandetan sartzera behartuta. Eta hori egin daiteke? Bai, legezkoa da Auzitegi Gorenak ebazpena eman arte. Neurri garestia da, dena den, bitartean bi garbitzaile talde ordaindu beharko baititu IMQk. Kaleratzeak urtarrilaren 1ean gauzatu zituen, eta EAEko Auzitegi Nagusiaren ebazpenera arteko bi soldatak -urtarrilekoa eta otsailekoa- airean gelditzen dira Gorenak bere iritzia eman arte. Baita epailearen aginduz garbitzaile bakoitzari ordaindu beharreko 1.000 euroko zigorra ere , eta ELA sindikatuari ordaindu beharreko 40.000 euroak. Zortzi-hamar hilabeteko tartea pasa daiteke.
IMQk iazko azaroan jakinarazi zuen ez zuela berrituko Gizatzen garbiketa azpikontratarekin zuen kontratua. Langileek soldata arrakala amaitzeko greba bat egitera deitu eta bi egunera izan zen. Urte luzerako azpikontrata katea hautsi zuen, garbitzaileetako askok hamar urte baino gehiago baitaramatzate bertan lanean. ELA sindikatuko abokatuak azaldu zutenez, negoziazio epean IMQko abokatuek zehaztu zuten garbitzaileak «garestiegiak zirelako» eten nahi zutela zerbitzua. Sindikatuek ustez, urtarrilean lanean hasitako garbitzaileek baldintza kaskarragoak dituzte, haien aurrekoek lorturiko gainsariak gabe.
PCBkoak Aste Santu ondoren
ITP AERo PCBk kaleratu asmo zituen 83 langileak Aste Santuko oporren ondoren itzuliko dira lanera. Gorenak otsailaren 23an ebatzi zuen haien kaleratzea baliogabea dela, eta haiek txandetan sartzera behartu zuen enpresa. Langile batzordea haien itzulera nola egin negoziatzen aritu da, eta modu mailakatuan egingo dute apirilaren 19tik aurrera. PCBk Sestaon eta Barakaldon (Bizkaia) ditu plantak. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211457/gizarte-eskubideekin-lotura-dute-eaeko-arartekoak-iaz-tramitatutako-kexen-erdiek.htm | Gizartea | Gizarte eskubideekin lotura dute EAEko Arartekoak iaz tramitatutako kexen erdiek | EAEko Ararteko Manuel Lezertuak 2021eko txostena aurkeztu du Eusko Legebiltzarrean. Osasunarekin eta, bereziki, COVID-19aren kudeaketarekin lotutako kexak igo egin ziren iaz. | Gizarte eskubideekin lotura dute EAEko Arartekoak iaz tramitatutako kexen erdiek. EAEko Ararteko Manuel Lezertuak 2021eko txostena aurkeztu du Eusko Legebiltzarrean. Osasunarekin eta, bereziki, COVID-19aren kudeaketarekin lotutako kexak igo egin ziren iaz. | Manuel Lezertua EAEko Arartekoak Eusko Legebiltzarraren esku utzi du iaz jaso zituen kexu eta eskakizunei buruzko txostena. Iaz %27 hazi ziren herritarren salaketak, eta horietatik erdia gizarte eskubideekin lotutakoak izan ziren; zehazki, %47k gizarte eskubideekin lotura izan zuten. Lezertuak azaldu duenez, COVID-19aren izurritea dela-eta hartutako neurrien ondorioz areagotu egin dira osasunarekin lotutako kexak. Hain justu ere, joan den urtean osasun arloko 348 kexa jaso zituen arartekoak, 2020an jasotakoak halako bi, eta tramitatutako kexa guztien %15. Besteak beste, txertaketarekin, Osakidetzaren aurrez aurreko zerbitzuarekin edota COVID ziurtagiriarekin lotura izan zuten kexa horiek. «2021ean pandemiak oso bizirik jarraitu du gure bizitzetan eta administrazioen jardueran, batez ere osasun sisteman eta pertsonen eskubideetan, eta horrek arartekoaren jardueran ere eragin du», adierazi du Lezertuak. Datuei erreparatuta, 12.491 ekinbide tramitatu zituzten Arartekoaren bulegoan iaz; horietatik herritarrek aurkeztutako 7.578 kexa eta kontsulta izan ziren, eta ofizioz 47 jardunbide abiatu zituen instituzioak berak. Halaber, ia 2.131 espediente ebatzi zituen, eta 1.422 ebazpen eman. Kexak tramitatzeko batez besteko epea 50 egun izan zen. Gizarte bazterkeriaren aurka jarduteko bitartekoekin lotutako kexek gora egin zuten iaz: 508 ekinbide tramitatu zituzten, 2020an baino 11 gehiago. Espediente horietatik %90ek Lanbideren funtzionamendu txarrarekin zerikusia izan zuten, eta baita diru sarrerak bermatzeko errenta eta etxebizitzarako prestazio osagarria kudeatzeko jarduerekin ere. Haur eta Nerabeen bulegoko arduradun Elena Aiarza ere izan da agerraldian, eta hark eman du bere bulegoko datuen berri. Jakinarazi duenez, Haur eta Nerabeen bulegoan 454 espediente izan ziren iaz, hau da, arartekoan aurkeztutako kasu guztien %16,4. Jasotako kexen artean, bakarra aurkeztu zuen adingabe batek. Gaika, umeen bizi baldintza materialekin lotutako arazoak erreklamazioen ia erdia izan ziren (%47,4) eta hezkuntza sistemari buruzkoak %28. Gainera, haur eta nerabeen osasunerako eskubidearekin lotutako kexa eta kontsulta asko izan ziren iaz. Arartekoak txostenean jasotzen duenez, azpimarratzekoak dira adingabeek maskara eskolan derrigor erabiltzeari buruzkoak eta COVID pasaportearekin lotutakoak. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211458/errusiak-esan-du-kieven-eta-txernihiven-jarduera-militarrak-laquomurriztukoraquo-dituela.htm | Mundua | Errusiak esan du Kieven eta Txernihiven jarduera militarrak «murriztuko» dituela | Kieveko ordezkaritzak adierazi du Ukraina prest dagoela NATOn sartzeari uko egiteko, segurtasun bermeen truke. Bi aldeetako ordezkaritzak Istanbulen bildu dira, aurrez aurre. UNHCRen arabera, jada 3,9 milioi errefuxiatuk ihes egin dute Ukrainatik Errusiaren erasoa hasi zenetik. | Errusiak esan du Kieven eta Txernihiven jarduera militarrak «murriztuko» dituela. Kieveko ordezkaritzak adierazi du Ukraina prest dagoela NATOn sartzeari uko egiteko, segurtasun bermeen truke. Bi aldeetako ordezkaritzak Istanbulen bildu dira, aurrez aurre. UNHCRen arabera, jada 3,9 milioi errefuxiatuk ihes egin dute Ukrainatik Errusiaren erasoa hasi zenetik. | Errusiako eta Ukrainako ordezkaritzek Istanbulen egin duten lehen bilera amaitu bezain laster heldu dira lehen adierazpenak: Errusiak Kieven eta Txernihiven (Ukraina hegoaldea) jarduera militarrak «murriztuko» dituela jakinarazi du Errusiako Defentsa ministrorde Alexandr Fominek, «elkarrekiko konfiantza areagotzeko eta negoziatzen jarraitzeko».
Ukrainako ordezkaritzako buru David Arahamiyak, berriz, adierazi du Ukraina prest dagoela NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzeari uko egiteko, trukean hamar bat estatuk akordio lotesle bat sinatzen badute Ukraina erasoen aurka babesteko: «Herrialde bermatzaileak Nazio Batuen Segurtasun Kontseilukoak izatea gustatuko litzaiguke [Erresuma Batua, Txina, Errusia, AEBak eta Frantzia], baita Turkia, Alemania, Kanada, Polonia eta Israel ere», zehaztu du Arahamiyak.
Horrez gain, Ukrainako ordezkariaren esanetan, gatazka bide diplomatikotik konponduko ez balitz, laguntza militarra jasotzeko eskubidea izango luke Kievek, aire eremua debekatzea barne. Berme horiek ematen badira, «Ukrainak estatus neutrala izatea onartuko du, ez du arma nuklearrik izango, eta ez du atzerriko base militarrik onartuko bere lurraldean», Oleksander Txalyi Kieveko ordezkaritzako beste kide batek zehaztu duenez.
Errusiako Defentsa ministrordeak esan du espero duela «Kievek dagozkion erabakiak hartzea eta negoziazioekin jarraitzeko baldintzak sortzea». Aldi berean, Fominek Genevako Konbentzioa betetzeko eskatu dio Ukrainari, preso dituen Errusiako tropei emandako tratu txarren harira.
Errusiako ordezkaritzaren buru Vladimir Medinskik, berriz, lehen aldiz hitz egin du Moskuren eta Kieven arteko «itun» batez. «Ituna azkar lantzen bada eta beharrezko konpromisoa lortzen bada, bakea lortzeko aukera askoz gertuago egongo da», azaldu du. Gaurko bilera «eraikitzailea» izan dela aitortu du, eta nabarmendu Moskuk «gatazka arintzeko bi pauso» emateko borondatea erakutsi duela: bata militarra eta bestea politikoa.
Bestalde, Ukrainako negoziatzaile Mikhailo Podoliakek gogorarazi du akordio horretan ez direla sartu Moskuk ezarritako ezinbesteko eskakizunak: Krimea Errusiaren parte dela aitortzea eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia onartzea. Haren esanetan, lurralde horien estatusak Errusiarekin «aparte» negoziatu beharko ditu Ukrainak, «hamabost urteko epean».
Su etenaren dokumentuen zirriborroek ez dute «desnazifikazioari», «desmilitarizazioari» eta errusiera hizkuntzaren lege babesari buruzko aipamenik egiten, Financial Times egunkariak aurreratu duenez. Kazeta horrek jasotakoaren arabera, Errusiak bertan behera utziko du Ukraina «desnazifikatzeko» helburua, eta Mosku prest dago Ukraina EB Europako Batasunean sartzeko, Kievek militarki lerrokatu gabe jarraitzen badu.
Turkiako Atzerri ministro Mevlut Cavusogluren ustez, Ukrainako eta Errusiako ordezkaritzek Istanbulen gaur izandako elkarrizketetan egindako aurrerapenek «bidea erraztu dute» bi herrialdeetako presidenteek, Volodímir Zelenskik eta Vladimir Putinek, bilera egiteko.
Erdogan: «Ziur nago su eten iraunkorra lor dezaketela»
Bi aldeetako ordezkariak gaur bildu dira, Istanbulgo Dolmabahce jauregiko Presidentetza Bulegoan, Turkia bitartekaritza lana egiten ari dela. Hain zuzen ere, Turkiako presidente Recep Tayyip Erdoganek «arduraz» jokatzeko eta su etena adosteko eskatu die Kieveko eta Moskuko negoziatzaileei. Itxaropentsu mintzatu da bileraren aurretik egindako hitzaldian: «Ziur nago su eten iraunkorra lor dezaketela. Jendea albiste onen zain dago».
Era berean, Turkiako agintariak adierazi du espero duela gaurko eta biharko batzarrek fruituak emango dituztela. Haren aburuz, ez dago galtzailerik bakerako adostasun batean, eta erantsi du gerra ez dela alde guztien gustukoa. «Su eten batek denei egingo lieke mesede».
Hori bai, Erdoganek argi esan du Turkiak ez duela «zuzenean» bitartekaritza lana egingo elkarrizketa horietan. «Bideratzaile lanak besterik ez ditugu egingo». Negoziazioak gaur eteten ez badira, ondo bidean, bihar jarraituko dute.
Roman Abramovitx magnate eta Errusiaren negoziatzailea, bestalde, bileran bertan izan da, atzeko lerroan, Reuters berri agentziak jakinarazi duenez. Atzo Wall Street Journal-ek argitaratu zuenez eta ondotik Bellingcat hedabideak berretsi zuenez, Abramovitx eta Ukrainako beste bi negoziatzaile gaixotu egin ziren hilaren 3 eta 4ko elkarrizketen ondotik, eta pozoiketa baten ondorio izan litekeela argitaratu dute. AEBetako iturriek ukatu egin zioten hipotesi hori Reutersi.
Orain arte, bi aldeak hirutan bildu dira aurrez aurre —otsailaren 28an, martxoaren 3an eta martxoaren 7an—, Bielorrusiako lurraldean, eta hilaren 10ean Errusiako Atzerri ministro Sergei Lavrov eta Ukrainako Dmitro Kuleba Antalyan (Turkia) batzartu ziren. Ordutik, negoziazioak ia egunero egin dira bideokonferentzia bidez, bi ordezkaritzetan eta lantaldeetan.
Emmanuel Macron Frantziako presidentea Vladimir Putin Errusiakoa telefonoz hitz egitekoak dira gaur arratsaldean, Eliseoaren arabera, elkarrizketaren helburua da Ukrainako hegoaldeko Mariupol hiria ebakuatzeko operazio bat antolatzea ahalik eta «baldintzarik onenetan».
Beste hiru korridore humanitario ireki dituzte
Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek gaur egindako agerraldian adierazi duenez, beste hiru korridore humanitario zabaltzea adostu dute, zibilak ateratzeko; zehazki, Melitopolgo, Mariupolgo eta Enerhodar irteerek Zaporizhian izango dute amaiera —azken bi hiri horiek Errusiako tropen kontrolpean daude—. Dagoeneko 75.000 herritar inguru ebakuatu dituzte Mariupoldik.
Bitartean, errefuxiatuen ihesa gero eta handiagoa da; jada 3,9 milioi errefuxiatuk ihes egin dute Ukrainatik Errusiaren erasoa hasi zenetik, UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak emandako azken datuen arabera. Horietatik 2,3 milioi Poloniak hartu ditu; Errumaniak, 602.000; Moldaviak, 385.000; Hungariak, 359.000; Eslovakiak, 278.000; Errusiak, 271.000, nahiz eta tokiko agintariek 490.000 inguru direla dioten, TASS agentziaren arabera.
Gerra frontean, bestalde, Errusiako armadak Mikolaiv hiriko (Ukriana hegoaldea) eskualdeko administrazioaren egoitzari eraso egin dio, Krimeako penintsulatik, bertako agintariek Telegrameko kontuan jakinarazi dutenez. Azaldu dutenez, instalazioen barruan ehun pertsona inguru zeuden, eta gutxienez hiru pertsona hil dituzte, eta dozenaka zauritu. Kieven, berriz, borroka handiak izaten ari dira bi bandoen artean. Erresuma Batuaren arabera, Ukrainako tropak kontraerasora jotzen ari dira hiriburuko ipar-ekialdean.
Donetskeko Herri Errepublikako agintariek, berriz, salatu dute Ukrainako armadak egindako erasoetan bi pertsona hil eta 29 zauritu dituztela, TASS Errusiako berri agentziak jasotakoaren arabera. Era berean, Luhanskeko Herri Errepublikako agintariek ziurtatu dutenez, Donetskeko eta Luhanskeko 94 kokaleku hartu dituzte miliziek, Errusiaren laguntzaz.
IAEAko idazkari nagusia, Ukrainan
Jokaleku horretan, IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziako zuzendari nagusi Rafael Grossi Ukrainara joan da zentral nuklearren segurtasuna hobetzeko eta herrialdean «istripu nuklear baten arriskuari aurrea hartzeko», NBE Nazio Batuen Erakundearen agentzia nuklearrak zabaldutako ohar baten arabera. Haren esanetan, Ukrainako zentral nuklearrak eta material erradioaktiboa duten beste instalazio batzuk «arriskuan» daude gatazka militarraren eraginez. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211459/hiru-lagun-atxilotu-dituzte-andatza-mendiaren-inguruetan-aurkitutako-hilotzaren-harira.htm | Gizartea | Hiru lagun atxilotu dituzte Andatza mendiaren inguruetan aurkitutako hilotzaren harira | Ertzaintzak bi emakume eta gizon bat atxilotu ditu, otsailaren 27an Usurbil eta Donostia artean topatutako gizonaren hilketarekin zerikusia dutelakoan. Hasieratik esan zuten gorpuak indarkeria zantzuak zituela. | Hiru lagun atxilotu dituzte Andatza mendiaren inguruetan aurkitutako hilotzaren harira. Ertzaintzak bi emakume eta gizon bat atxilotu ditu, otsailaren 27an Usurbil eta Donostia artean topatutako gizonaren hilketarekin zerikusia dutelakoan. Hasieratik esan zuten gorpuak indarkeria zantzuak zituela. | Ertzaintzak hiru persona atxilotu ditu, otsailaren 27an Andatza mendiaren inguruetan, Usurbil (Gipuzkoa) eta Donostia artean, topatu zuten hilotzaren harira. Hasieratik adierazi zuten hilotzak indarkeria zantzuak zituela; besteak beste, eskuak brida batzuekin lotuta zeuzkan, eta zauriak lepoan. Jakinarazi dutenez, atxilotuetako bi kartzelan daude jada, hilketa egotzita. Martuteneko espetxean daude. Hirugarrena, berriz, aske utzi dute, kautelazko neurriak aplikatuta.
Gizon bat eta bi emakume dira atxilotuak. 41, 38 eta 35 urte dituzte, hurrenez hurren, eta hirurek dituzte polizia aurrekariak. Ikerketen arabera, harremana zuten biktimarekin. El Diario Vasco-k argitaratu du aldi batez elkarrekin bizi izan zirela. Atxilo hartutako gizonari eta emakumeetako bati hilketa delitua egotzi diete; beste emakumea, berriz, gertakariak estaltzea leporatuta atxilotu dute. Biktimak ere bazituen aurrekari penalak: hain justu, urtarrilaren 20an atera berri zen espetxetik.
Mendizale batek aurkitu zuen gizonezkoaren gorpua, otsailaren 27an, Andatza mendiaren inguruetan. Iristeko zaila zen leku batean topatu zuten, eta autopsiak baieztatu zuen egunak zeramatzala hilda. 44 urte zituen, eta donostiarra zen. Ustez, hilketaren egileek Andatza mendiaren magal batera eraman zuten gorpua, ezkutatzeko asmoz.
Berehala abiatu zuten gertaera argitzeko ikerketa; hilabete baten ostean atxilotu dituzte hilketaren ustezko egileak. Ikerketa zabalik dago oraindik. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211460/baikara-k-eskatu-du-3-urteko-haurrentzako-ikaspostuen-erdiak-behintzat-publikoak-izatea-herri-guztietan.htm | Gizartea | Baikara-k eskatu du 3 urteko haurrentzako ikaspostuen erdiak behintzat publikoak izatea herri guztietan | Gipuzkoako eskola publikoetako gurasoen elkarteak eta hainbat eskola publikotako ordezkariek salatu dute itunpeko ikastetxeen «gehiegizko eskaintza» dagoela eta horrek bide ematen diola segregazioari. | Baikara-k eskatu du 3 urteko haurrentzako ikaspostuen erdiak behintzat publikoak izatea herri guztietan. Gipuzkoako eskola publikoetako gurasoen elkarteak eta hainbat eskola publikotako ordezkariek salatu dute itunpeko ikastetxeen «gehiegizko eskaintza» dagoela eta horrek bide ematen diola segregazioari. | Baikara Gipuzkoako eskola publikoetako gurasoen elkarteen federazioak eta lurraldeko hamar herritako eskolen ordezkariek Gipuzkoako ikaspostuen eskaintza salatu dute. Donostian egindako agerraldi batean Usoa Urbieta Baikara-ko koordinatzaileak eta Idurre Lizarralde Orioko Zaragueta eskolako guraso elkarteko idazkariak azaldu dutenez, Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak orain zehaztu behar du datozen sei urteetarako itunpeko ikastetxeen eskaintza. Hori horrela, eskaera argiak egin dizkiote: 3 urteko haurrentzat herri bakoitzean eskaintzen diren ikaspostuen erdiak behintzat eskola publikoetan eskaintzea eta ikaspostu publikoen eskaintzari buruzko negoziazioa zabaltzea.
Izan ere, gaur egungo egoera bestelakoa dela salatu du Urbietak. Esanak berresteko, datuak eman ditu 2022-2023rako 3 urteko haurrentzat herri batzuetan egindako eskaintzaren inguruan: Andoainen, itunpekoek eskaini dituzte tokien %85; Tolosan, %79; Arrasaten, Bergaran, Legazpin, Oñatin, Orion, Urretxun, Zumarragan eta Villabonan, %68; Zarautzen, %66; eta Elgoibarren, %62. Donostian eskola publikoen eskaintza %40 ingurukoa izan dela esan dute.
Banaketa horrek «alarma guztiak» piztu dizkietela nabarmendu du Urbietak: «Jaiotze tasa nabarmen jaitsi den arren, itunpeko ikastetxeetan ia aldaketarik gabe mantendu da aurreko etapako ikaspostuen eskaintza». Eta horrek zer eragin dezakeen ohartarazi du: «Gehiegizko eskaintza egiteaz eta diru publikoaren gastua igotzeaz gain, segregazioa areagotzen du». Koordinatzailearen esanetan, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburua jakitun dago zein den Gipuzkoako ikastetxeen egoera, eta badaki zenbatekoa den ikastetxeen arteko «desoreka eta segregazio maila», baina ez diote sumatu egoerari aurre egiteko asmorik, «eskolatzeko desoreka betikotu egiten baita hartutako neurriekin».
Baikara-ren irudiko, datozen sei urteetarako plangintzak errealitate demografikoari eta atzerriko ikasleen «beharrezko integrazioari» erantzun beharko lioke, «eskolatzeko orekatua bermatzeko». Horretarako, uste dute «ezinbestekoa» dela 3 urteko haurrentzat udalerri bakoitzean eskaintzen diren lekuen %50 gutxienez eskola publikoetan eskaintzea. Hezkuntza sailburuari ere egin diote eskaria: «Gipuzkoako eskola publikoen eskola komunitateek dagokien autonomiaz adostu duten eskariari erantzutea, eta eskatutako ikaspostu publikoen eskaintzari buruzko negoziazioa zabaltzea». |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211461/manifestaziora-deitu-du-kontseiluak-nafarroako-merezimendu-dekretuaren-aurka.htm | Gizartea | Manifestaziora deitu du Kontseiluak, Nafarroako merezimendu dekretuaren aurka | Txibiteren gobernuak «lege diskriminatzaileen aplikazio are diskriminatzaileagoa» egiten duela salatu du Bilbaok, eta «euskaldunen gutxiespena» gelditzeko exijitu. | Manifestaziora deitu du Kontseiluak, Nafarroako merezimendu dekretuaren aurka. Txibiteren gobernuak «lege diskriminatzaileen aplikazio are diskriminatzaileagoa» egiten duela salatu du Bilbaok, eta «euskaldunen gutxiespena» gelditzeko exijitu. | Kalera aterako dira, beste behin ere. Euskalgintzaren Kontseiluak manifestazioa antolatu du Nafarroako Gobernua prestatzen ari den merezimenduen dekretuaren aurka, eta «herritarrak gutxietsi ez ditzatela» eskatzeko. «Uste genuen, bai, euskal hiztunak gutxiesten zireneko garaiak amaitu zirela, gure gutxiespena helburu zuen amesgaizto hori amaitutzat jo genezakeela. Tamalez, ez da horrela», azaldu du Paul Bilbaok, Kontseiluko idazkari nagusiak, Iruñeko Laba aretoan egin duen agerraldian. Iruñeko Antoniutti parketik abiatuko da protesta, maiatzaren 7an, 17:30ean, Herritarrak ez gutxietsi, eskubideak guztiontzat lelopean.
Oraingo dekretua bainoago, «jatorrizko gaitza» 1986ko Euskararen Legeak ezarritako zonifikazioa dela gogorarazi du Bilbaok –«badakigu non eragin behar den bidegabekeriak errotik bukatzeko»–. Hala ere, arau horretatik eratorritako arazoak arindu beharrean, Maria Txibiteren gobernuak «lege diskriminatzaileen irakurketa are diskriminatzaileagoa» egiten duela salatu du Kontseiluko buruak: «Horrek guztiak eragin nagusi bat du: herritarron, euskal hiztunon gutxiespena».
Zehazki, Bilbaok txarretsi egin du merezimenduen dekretuaren bidez Nafarroako administrazioko hainbat lanposturako sarbidean ez dela aintzat hartuko euskara, eta bai, aldiz, «berezkoak ez diren beste hizkuntza batzuk». «Edozein logika eta edozein muga gainditzen duen erabakia da ingelesari, alemanari edota frantsesari euskarari baino garrantzia handiagoa ematea». Kontseiluaren irudiko, gisa horretako diskriminaziorik ez da gertatu, ezta UPN agintean zenean ere: «Inoiz ez da halakorik gertatu, ezta euskararen edo euskaldunen kontrako politika bortitzak garatzen zituztenean ere. Nola uler daiteke bertako eta berezko hizkuntzaren ezagutzaren balorazioari muzin egitea, eta atzerriko hizkuntzak normaltasun osoz kontuan hartzea? Zein asmo dago horren atzean?», galdetu du.
Bilbaok azaldu duenez, aurreko legealdian, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak osatutako lauko gobernuak «urrats batzuk» egin nahi izan zituen euskara administrazioan bermatzeko bidean, «baina auzitegiek kamustu zuten asmo hori». Orain, berriz, «auzitegiek onartutakoa ere ezabatu nahi izatea» egotzi diote Txibiteren gobernuari. «Horrek erakusten du dekretu berriaren helburua ez dela auzitegiak baliogabetutakoari irtenbidea ematea; aitzitik, gobernuak intentzionalitate osoa du euskal hiztunon eskubideak zokoratzeko».
Kontseiluak gogorarazi du, halaber, Hizkuntz Eskubideen Behatokiak argitaratutako azken diagnostikoaren arabera, Nafarroako Gobernuko lanpostuen %3tan baizik ez dela euskara eskakizun, eta zenbait departamentutan kopuru hori ez dela %2ra ere iristen. «Are gehiago, lau departamentutan euskararen ezagutza ez da derrigorrezkoa lanpostu bakar batean ere».
«Merituak ez, eskubideak»
Euskalgintzako eragileak biltzen dituen Kontseiluaren arabera, «parametroak aldatzeko» garaia da: «Ez dezagun hitz egin puntuazioez edo merituez: hitz egin dezagun herritarrek beren hizkuntzan administrazioarekin jarduteko duten eskubideaz. Ez da gauza abstraktu bat, administrazioan euskaraz jarduteko eta erantzuna euskaraz jasotzeko eskubideaz ari gara». Bilbaoren irudiko, bide bakarra dago eskubide hori bermatu eta arreta euskaraz eskaini ahal izateko: «Langile elebidunak hartzea».
Maiatzaren 7ko manifestazioan, «erdigunean» jarriko dituzte euskal hiztunen eskubideak: «Batzuk tematzen badira horrelako dekretuak eta neurriak onartzen, geuk kalea baliatuko dugu desadostasuna agertzeko, geure burua gutxietsia ikusten dugula salatzeko, eskubideen aurka jotzen ari direla ozen oihukatzeko. Eta bestetik, gure eskubideen alde aterako gara kalera, horiek kontuan hartuko dituen politika bat indarrean jar dadin eskatzeko». |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211462/aldundiek-fiskalitatea-erabiliko-dute-autonomoei-eta-enpresa-txikiei-laquoarnasaraquo-emateko.htm | Ekonomia | Aldundiek fiskalitatea erabiliko dute autonomoei eta enpresa txikiei «arnasa» emateko | Zergen atzerapenak eta forfaiten handitze bateratuak onartu dituzte dirua enpresen esku jartzeko. Neurri horien eraginez 160 milioi euro gutxiago bilduko dituztela aurreikusi dute. 5,4 milioi euroren laguntza zuzenak emango dizkiote lehen sektoreari. | Aldundiek fiskalitatea erabiliko dute autonomoei eta enpresa txikiei «arnasa» emateko. Zergen atzerapenak eta forfaiten handitze bateratuak onartu dituzte dirua enpresen esku jartzeko. Neurri horien eraginez 160 milioi euro gutxiago bilduko dituztela aurreikusi dute. 5,4 milioi euroren laguntza zuzenak emango dizkiote lehen sektoreari. | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako aldundiek zor bilketaren inguruko neurri bateratuak hartuko dituzte Ukrainako gerrak eta energiaren eta lehengaien garestitzeak eragindako krisia leuntzeko. Enpresa txikientzako eta autonomoentzako neurri sorta bat adostu dute. Enpresei, modu orokorrean azalduta, justifikatu gabeko gastuen, forfait deiturikoen batezbestekoa handituko diete; autonomoei, berriz, zergen ordainketa geroratzeko eta zatikatzeko aukera emango diete. Neurri horien ondorioz aldundiek 160 milioi euro gutxiago bilduko dituztela uste dute, baina, haien iritziz, gaur egun diruak «enpresen eskuetan» egon behar du, eta ez administrazioenetan. Era berean, 5,4 milioi euroren ditu laguntza zuzenak bideratuko dituzte lehen sektorera.
Ez da hain ohikoa Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ahaldun nagusiek agerraldi bateratua egitea. Gaur, ordea, Ramiro Gonzalezek, Unai Rementeriak eta Markel Olanok batera aurkeztu dituzte neurriak, Arabako Aldundiaren egoitza nagusian. Olanok berak nabarmendu du bertan sartzen zen lehen aldia zela eta batasun horrek islatzen zuela neurrien garrantzia. «Guk ezin dugu krisiaren jatorrian eragin, baina bai haren ondorioetan, eta, horretarako, gure lanabes onena erabiliko dugu: fiskalitatea», iragarri du Gonzalezek. Gaineratu du neurri koordinatuak direla, eta hiru aldundiak «bat eginda» indartsuagoak direla.
Rementeriak aletu du enpresei forfaiten batezbestekoa handitzeko neurria –ezberdinak dira sektorearen arabera–, eta azaldu du 2022ko ekitaldirako direla. Krisiak gogorren astindu dituen sektoreentzat dira, eta, esaterako, garraio sektorean %70eraino igo dituzte. Haren ustez, neurri horrek «eragin nabarmena» izango du sektorean, eta garraiolari asko egiten ari diren lanuztea arintzea «ekar lezake». Alde horretatik, nabarmendu du Bilboko portuan ez dagoela arazo larririk eta lehengaiak ateratzen ari direla azpiegituratik.
Autonomoen eta enpresa txikien zerga ordainketari dagozkion neurriak Olanok azaldu ditu. Oso grafikoa izan da azalpenean, eta pertsonei eta enpresei «arnasa emateko» erabakiak direla nabarmendu du. Oinarria zergen ordainketa zatikatu eta atzeratu ahal izango dute, «interesik eta gainkosturik» pilatu gabe. Autonomoek, era berean, aurtengo maiatzeko eta abuztuko ordainketa zatikatu ahal izango dute, betiere hala nahiko balute. Pandemian ere indarrean jarritako neurri bat da, eta orduko esperientzian oinarritu dira ogasunak.
Hiru ahaldun nagusiek onartu dute iaz eginiko aurreikuspen ekonomikoak betetzea zaila izango dela, baina ziurtzat jo dute abian jarritako inbertsio guztiak beteko dituztela. «Oso zuhurrak izan ginen kalkuluak egitean», nabarmendu du Gonzalezek. Hala ere, onartu du oraindik goizegi dela jakiteko zer eragin izango duten krisiek. Era berean, nabarmendu du ez direla enpresa handiez ahaztu, baina horiek «beste laguntza mekanismo batzuk» dituztela eta neurri hauek ez daudela haiengana zuzenduak.
Neurriak, xeheago:
Interesik gabeko gerorapena zergen ordainketan
Langile autonomoek eta enpresa txikiek (50 langile baino gutxiagokoak) aparteko gerorapena izango dute zergen ordainketetan, eta ez dute bermerik aurkeztu beharko. Foru ogasunek emango dituzten geroratze horiek ez dute interesik sortuko, eta geroratutako zenbatekoak itzultzeko zenbateko berdina izango duten sei hileko kuotatan ordaintzea eskaintzen dute, hiru hilabeteko gabealdi baten ostean egingo dena.
PFEZren ordainketa zatikatuen salbuespena
Jarduera ekonomikoak egiten dituzten pertsona fisikoak ez daude behartuta PFEZren ordainketa zatikatuak ordaintzera urteko lehen bi hiruhilekotan.
Autonomoentzako eta enpresa txikientzako gastu forfait handitzea
Hirugarren neurria gastuak justifikatzeko salbuespena handitzea da. Enpresa txikiek eta langile autonomoek beren zerga oinarria murriztu ahal izateko, dela Sozietateen gaineko Zergan, dela PFEZan.
Forfaitaren handitzeak indar berezia izango du salgaien errepidezko garraioan, nekazaritzan eta abeltzaintzan, hiru lurraldeetan % 70eraino igoko baitute. Forfait orokorra, bai PFEZan (langile autonomoak), bai Sozietateen gaineko Zergan (mikroenpresak), % 15eraino igoko da.
5,4 milioi euro nekazaritza eta abeltzaintzari zuzeneko diru laguntzetan
Halaber, hiru aldundiek erabaki dute zuzeneko diru laguntzen lerro berri bat irekitzea lehen sektorea laguntzeko: 2,5 milioi euro Araban, 1,2 milioi euro Bizkaian, eta 1,7 milioi euro Gipuzkoan. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211463/fiskaltzak-helegitea-jarri-du-joseba-arregi-presoari-emaniko-hirugarren-graduaren-aurka.htm | Politika | Fiskaltzak helegitea jarri du Joseba Arregi presoari emaniko hirugarren graduaren aurka | Argudiatu du presoari hirugarren gradua emateko egin dituen idatziak orokorregiak direla. | Fiskaltzak helegitea jarri du Joseba Arregi presoari emaniko hirugarren graduaren aurka. Argudiatu du presoari hirugarren gradua emateko egin dituen idatziak orokorregiak direla. | Auzitegi Nazionaleko fiskalak helegitea jarri du Espetxe Zaintzako epailearen aurrean, atzera bota dezaten Joseba Arregi Erostarbe euskal presoari emaniko hirugarren gradua. Martxoaren 1ean, espetxeen eskumena duenetik lehen aldiz, Jaurlaritzak jakinarazi zuen motibazio politikoko zortzi euskal presori hirugarren gradua eman ziela, eta horien artean zegoen Arregi Erostarbe.
Orain, ordea, fiskalak erabaki horren kontra egin du, argudiatuta presoak ez duela aurrez beste baimenik izan, eta hark aurkeztutako idatziak orokorregiak direla. Erantzukizun zibila ordaindu izana ere ez da nahikoa, fiskalak azaldu duenez.
Arregik Martuteneko Tratamendu Batzordearen oniritzia jaso zuen hirugarren gradura pasatzeko, baina, eskumena Jaurlaritzaren esku geratzekoa zenez, Espainiako Espetxe Erakundeek ez zuten onartu. Hil honetan onartu diote azkenean. 1992an atxilotu zuten; egunotan beteko ditu 30 urte kartzelan, eta 75 urte ditu. Askotariko patologiak ditu. 2020an bigarren graduan sailkatu eta Martuteneko kartzelara iritsi zen, Asturiastik. Zigorraren hiru laurdenak beteta zeuzkan 2020an. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211464/udan-alokairuak-eteteko-iruzurra-salatu-du-aldak.htm | Gizartea | Udan alokairuak eteteko iruzurra salatu du Aldak | Miarritzeko higiezin agentzia batek alokairua uzteko abisu aitzindatatua izenpearazi die alokatzaileei, udan libratu eta turistei alokatu ahal izateko | Udan alokairuak eteteko iruzurra salatu du Aldak. Miarritzeko higiezin agentzia batek alokairua uzteko abisu aitzindatatua izenpearazi die alokatzaileei, udan libratu eta turistei alokatu ahal izateko | «Ineditua, guztiz onartezina eta larria»: horrela definitu du Alda auzoetako mugimenduak Homies Holidays agentziaren iruzurra. Alokatzaileei urte osoko kontratua eginik ere, etxebizitza udan libratzeko trikimailua erabili du agentziak, hartara turistei garestiago alokatu ahal izateko. Uxer batek egiaztatu du iruzurra, eta Frantziako Estatuko administrazioari eta Baionako MIG Merkataritza eta Industria Ganberari jakinarazi die Aldak, neurriak har ditzaten. Gisa bereko iruzurra pairatu duen oro elkartearekin harremanetan jartzera ere deitu dute.
2021eko urriaren 2an, Miarritzeko (Lapurdi) etxe partikular bat alokatzeko kontratua izenpetu zuten sei pertsonak. Urtebeteko kontratua, bi aldeetako batek eten ezean berez berritzen dena. Urte osorako bizitegi bat alokatzeko ohiko kontratua da: altzariak dituen etxe bat bada, urte bateko kontratua da, eta altzaririk gabekoa bada, hiru urtekoa. Alokatzaileak kontratua eten nahi badu, gutxienez hilabete lehenago bidali behar dio aitzin-abisua jabeari. Jabeak, berriz, hiru aukera ditu kontratua eteteko: etxea saldu nahi izatea, bera edo senide bat aterpetzea, edo obrak egitea.
Sei horien kontratua 2022ko urriaren 22an bukatu beharra zen; alta, etxe hori bera Airbnb plataforman alokagai ezarria da aurtengo ekainetik irailera. Nola izan liteke? Aldak esplikatu duenez, urte osoko kontratua onartzeko, beste dokumentu bat izenpetzeko eskatu zien alokatzaileei higiezin agentziak: bizitegia 2022ko ekainaren 1ean utziko zutela jakinarazteko aitzin-abisu aitzindatatua. Zehazki, 2022ko apirilaren 30eko data du dokumentuak.
Praktika hori osoki legez kanpokoa da, eta hala jakinarazi diote alokatzaileek etxe agentziari bidalitako gutunean. Halaber, Frantziako administrazioko egitura bati baino gehiagori jakinarazi dio iruzurra Aldak, eta Baionako MIGari eskatu dio higiezinen kudeaketarako baimena kentzeko Homies Holidays agentziari. Xebas Cristy Aldako kidearen hitzetan, penalki zigortuak izan daitezkeen arau hausteak dira aurkitu dituztenak.
«Biziki larria da. Erakusten du agentzia batzuk zernahi egiteko prest direla sosa egiteko etxebizitzarekin. Eta berdin zaie jendea kanporatzea lau hilabeterako. Gehiago dena, proposatzen diete urrian itzultzea; ez dute inolako lotsarik», salatu du Cristyk. Haren iritziz, jabeek eta agentziek duten «boterea» erakusten du. «Praktika horiek ilegalak direla jakinik ere, anitzentzat zaila da konfrontazioan sartzea, beldur baitira beste etxebizitza bat lortzeko zailtasunak izateko, merkatuan dagoen tentsioarekin. Nahiago dute ez salatu. Guk deitzen ditugu gurekin harremanetan jartzera, gure sostenguarekin beren etxebizitzetan egon daitezen». |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211465/gutun-zuriak-miren-agur-meabe-eta-theodor-kallifatides-saritu-ditu-haien-ibilbideagatik-eta-zubi-lanagatik.htm | Kultura | Gutun Zuriak Miren Agur Meabe eta Theodor Kallifatides saritu ditu haien ibilbideagatik eta zubi lanagatik | Bilboko literatur jaialdiak estreinakoz banatu ditu BBK Gutun Zuria Bilbao ohorezko sariak, euskal autoreei eta nazioartekoei aitortza adierazteko. | Gutun Zuriak Miren Agur Meabe eta Theodor Kallifatides saritu ditu haien ibilbideagatik eta zubi lanagatik. Bilboko literatur jaialdiak estreinakoz banatu ditu BBK Gutun Zuria Bilbao ohorezko sariak, euskal autoreei eta nazioartekoei aitortza adierazteko. | Hainbat kultur sistemaren artean erraz dabilena da itzultzailea, hizkuntza batetik bestera joan-etorriak egiten dituena etengabean, eroso dagoena herri askotako historian eta kulturan murgilduta, eta bereganatu eta nahasten dituena batzuen zein besteen tradizioa. Itzultzailea ezinbestean da zubigile, eta, idazlea ere badenetan, haren testuek halabeharrez islatzen dute nahasketa hori. Itzultzaile zein idazle, biak ala biak dira BBK Gutun Zuria Bilbao ohorezko sariaren aurreneko onuradunak, Miren Agur Meabe (Lekeitio, Bizkaia, 1962) eta Theodor Kallifatides (Molaoi, Grezia, 1938). Goizean omendu dituzte, Bilboko Azkuna zentroko atarian egindako emanaldi batean.
Euskal autoreen eta nazioartekoen ibilbideari aitortza egiteko sortu ditu aipamenak Gutun Zuria Bilboko literatur jaialdiak, hiribilduko alkate Juan Mari Aburtok azaldu duenez. Fernando Perez Azkuna zentroko zuzendariak xehatu ditu irabazle bakoitzaren merituak. Hain zuzen, Meabe saritu dute «poesia esploratzeagatik, literatur generoen zatiketatik haratago begiratzeagatik, bere testuen sendotasunagatik eta emankortasunagatik, eta literatura esperientzia garaikidetzat hartzeagatik».
Aburtok entregatu dio garaikurra Meaberi, makila bat. Eta, eskertzeko hitzartzean, idazleak esanahi propioa eman dio sinboloari. «Usadioz, makila betidanik ikusi dugu euskal gizonari lotuta. Segituan etortzen zaigu gogora artzaina, edo pasa den mendeko margolan kostunbristetako agintariak; argazki zaharretan ere ikusten dugu makila gizonezkoen apainketetan». Tresna hutsa izatetik sinbolo izatera igaro dela azpimarratu du, «babesa, errespetua, justizia eta aginpidea» adierazten dituen bat, zehazki, eta ezaugarri horiek emakumeei ere aitortu dizkie Meabek. «Neure izenean etorri arren, egurrean idazkun hau grabatuta balu bezala hartu nahi nuke: euren arkatza makila bihurtu duten atzoko eta gaurko euskal emakume idazleei. Izan ere, arkatza izan dugu eta badugu makila, bai nork bere bidea urratu eta ibiltzeko, bai gure arteko zuloen artean zubiak eraikitzeko, bai arestian gurean lo egon dena esnatzeko. Eta baita gure indarra ere erakusteko».
Itzulpengintza, ezagutu eta ulertzeko
Grezian sortu zen Kallifatides, baina Suedian bizi izan da dozenaka urtez. Greziara egindako bidaia batean, bere bi izaera horien inguruan hausnartzen hasi zen, zenbateraino den suediarra, non dagoen gaztaroko greko hura. Ordura arteko obrak suedieraz idatziak zituen, baina grezieraz ondu zuen Mia zoi akoma (Beste bizitza bat bizitzeko), gogoetokin osatutako lana. Hala, itzulpengintzan egindako lanak baino gehiago, bizitzak berak eraman du autore greziarra kulturen bidegurutzean egotera, eta giltzarri lan horrengatik eskuratu du gaur Gutun Zuriako saria; Perezek aletu duenez, «hitzaren bitartez errealitateak eta esperientziak berrasmatzeko moduagatik, hizkuntzen eta lurraldeen artean zubiak eraikitzeko ahalmenagatik, itzulpengintza bizitza ulertzeko modutzat jotzeagatik, eta bere karrera literario sendoagatik».
Idazlearen diskurtsoak antzeko ildo bati jarraitu dio, orobat. «Greziako herri oso txiki batekoa naiz, baina Bilboren esperientzia berak ditu: gerra, jazarpena eta fanatismoa. Saria jasotzea ohorea baino gehiago da niretzat: nire herriak eta hiri honek irauten dutelako froga da, eta iraungo dutelakoa, kulturaren bidez». Gorka Martinez BBK-ko zuzendari nagusiak eman dio makila Kallifatidesi. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211466/etaren-2002ko-atentatu-bat-berriro-ikertuko-du-auzitegi-nazionalak.htm | Politika | ETAren 2002ko atentatu bat berriro ikertuko du Auzitegi Nazionalak | Epaileak informazioa eskatu die Guardia Zibilari eta Espainiako Poliziari, jakiteko Jon Olarrak, Ainhoa Mujikak, Iñaki Esparzak, Mikel Albisuk, Ramon Sagarzazuk eta Marixol Iparragirrek erasoarekin loturarik izan ote zuten. | ETAren 2002ko atentatu bat berriro ikertuko du Auzitegi Nazionalak. Epaileak informazioa eskatu die Guardia Zibilari eta Espainiako Poliziari, jakiteko Jon Olarrak, Ainhoa Mujikak, Iñaki Esparzak, Mikel Albisuk, Ramon Sagarzazuk eta Marixol Iparragirrek erasoarekin loturarik izan ote zuten. | Espainiako Auzitegi Nazionaleko epaile Manuel Garcia Castellonek erabaki du berriro zabaltzea ETAk 2002ko abuztuan Santa Polan (Herrialde Katalanak) eginiko atentatuari buruzko ikerketa. Argitaratu duen autoan, eskaera bat egin die Espainiako Poliziari eta Guardia Zibilari: beren esku dituzten datuak auzitegiaren esku uzteko, jakiteko Jon Olarrak, Ainhoa Mujikak, Iñaki Esparzak, Mikel Albisuk, Ramon Sagarzazuk eta Marixol Iparragirrek erasoarekin loturarik izan ote zuten.
Dignidad y Justicia elkarteak jarritako kereila bat onartuta zabaldu du ikerketa epaileak, fiskalaren aldeko txostenarekin. Erasoa 2002ko abuztuaren 4an egin zuen ETAk Guardia Zibilaren kuartel baten aurka, eta bi pertsona hil ziren; gizonezko bat eta haur bat. Auzia ikertu zuten, eta bi lagun kondenatu zituzten, baina epaileak ebatzi du auzia berriro irekitzea dagokiola; Olarra, Mujika, Esparza, Albisu, Sagarzazu eta Iparragirre garai horretan ETAko zuzendaritzan zeudelakoan, horiek izan dezaketen erantzukizuna ikertu nahi du epaileak.
Hain justu, azken hilabeteetan Auzitegi Nazionalak abiatutako prozedura da ETAren atentatu batzuen ikerketa berriro zabaltzea, horien egiletza intelektuala eta garai horietan ustez ETAren zuzendaritza osatzen zutenen ardura argitzeko. Hala egin dute Miguel Angel Blanco eta Gregorio Ordoñez PPko kide zirenen hilketekin, eta baita Francisco Querol magistratua zenarenarekin ere. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211467/rigoberta-bandini-eta-romy-bbk-live-jaialdira-batu-direnen-artean.htm | Kultura | Rigoberta Bandini eta Romy BBK Live jaialdira batu direnen artean | Hamabosgarren aldiaren behin betiko kartela aurkeztu dute antolatzaileek. Besteak beste, Kelly Lee Owens, WOS, Nilüfer Yanya, Alizzz eta Cariño batu zaizkie aurretik iragarritakoei. | Rigoberta Bandini eta Romy BBK Live jaialdira batu direnen artean. Hamabosgarren aldiaren behin betiko kartela aurkeztu dute antolatzaileek. Besteak beste, Kelly Lee Owens, WOS, Nilüfer Yanya, Alizzz eta Cariño batu zaizkie aurretik iragarritakoei. | Ohiko formatuan itzuliko dira musika jaialdi ugari uda honetan, eta arduradunak xehetasunak aletuz doaz egunak hurbildu ahala. BBK Live jaialdia uztailaren 7tik 9ra itzuliko da Kobetamendira (Bilbo), «indarberrituta», eta nazioarteko ehun musikari eta taldetik gora bilduko dituzte. Zenbait izen iragarriak zituzten aurretik, LCD Soundsystem eta J Balvin tartean, eta horietara gehitu dira orain Kelly Lee Owens galestarra, The xx taldeko kide Romy eta Londrestik helduko den Nilüfer Yanya, besteak beste.
«Mundu osoan bidaiatzeko» proposamena egin nahi du jaialdiak bere hamabosgarren aldian, eta nazioartetik helduko diren musikarien parte hartzea azpimarratu du horregatik; besteak beste, Snail Mail helduko da AEBetatik, eta Simona eta WOS Argentinatik. Estatuko «izen handien» aldeko apustua ere egin dute, eta Rigoberta Bandini, Alizzz, Mujeres eta Cariñorekin osatu dute egitaraua.
Baso elektronikoa
Elektronika esperimentalean zeresana ematen ari diren nazioarteko artistak biltzen dituen eremua bihurtu da Basoan deiturikoa jaialdian, eta, aurten, besteak beste, The Blessed Madonna, Carl Craig, Helena Hauff, DJ Phyton, Lena Willikens eta John Talabot gonbidatu dituzte.
Ifrentzuan, Lasai izendatutako eremuan, minutuko 100 beat-ak gaindituko ez dituzten proposamenak bilduko dituzte. Antolatzaileen hitzetan, «tempo geldoen eta intentsitate bizien gunea» izango da, eta bertan izango dira, besteak beste, Max Abysmal, Ivan Smaggher, Cosmo Vitelli, Font de Cadeux, Xamana Jones, Yu Su DJ, Charlotte Bendiks, Brian Pileyro eta Katza, estilo oso ugariak gurutzatuz, psikodeliatik, erritmo latino, lo-fi eta post punkera igaroz.
Egitarau osoa jaialdiaren webgunean kontsulta daiteke jada, eta hiru egunetarako bonuak eta eguneko sarrerak ere bertan daude salgai. Apirilaren 28ra arte, 145 eurotan eskuratu ahalko dira bonuak, eta epeka ere ordaindu ahal izango da. Jakinarazi dute, halaber, sarrera bakoitza erostean dohaintza bat egiteko aukera eskainiko dutela —bost eurokoa gehienez—, eta bildutako dirua Ukraina-Euskadi Garapenerako eta Lankidetzarako Elkartera bideratuko dutela. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211468/36ko-gerrako-hobi-komun-handi-bat-aurkitu-dute-begontildeako-hilerrian.htm | Gizartea | 36ko gerrako hobi komun handi bat aurkitu dute Begoñako hilerrian | Jaurlaritzaren arabera, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan «orain arte aurkitu duten handiena da». Aranzadik egin du aurkikuntza, eta bihar aurkeztuko dute. | 36ko gerrako hobi komun handi bat aurkitu dute Begoñako hilerrian. Jaurlaritzaren arabera, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan «orain arte aurkitu duten handiena da». Aranzadik egin du aurkikuntza, eta bihar aurkeztuko dute. | Eusko Jaurlaritzak bihar aurkeztuko du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan orain arte aurkitu den 1936ko gerrako «hobi komunik handiena». Hala iragarri du gaur Bilboko Udalak. Han dago hobi hori, 2006an itxi zuten Begoñako hilerrian. Ez dute xehetasun gehiagorik eman oraingoz.
Aranzadi zientzia elkarteak iaz jarri zuen martxan Begoñako Argia proiektua, eta hari esker egin dute aurkikuntza. Asmoa da Begoñako hilerria kendu eta parke bat egitea, baina, aurretik, bertako hezurrak ateratzen, aztertzen eta sailkatzen ari da Aranzadi. BERRIAk joan den urrian eman zuen proiektu horren berri.
Izan ere, Begoñakoa ez da edozein hilerri: 1813an zabaldu zuten, hildakoak elizetatik kanpo lurperatzera behartu zutenean. Bilboko zaharrena da. Sortu zenean ez zen Bilbokoa, Begoñako Elizatekoa edo Begoñako Errepublikakoa baizik. Begoña 1925ean sartu zen Bilbon. 2006an, itxi zutenean, lurperatutakoen senideei aukera eman zieten gorpuzkiak beste hilerriren batera eramateko. Panteoietako gehienak eraman zituzten; lurpeko hilobietako gehienak bertan daude.
Biharko aurkezpenean, zenbait agintari izango dira. Aurkezpena hauek egingo dute: Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak, Juan Mari Aburto Bilboko alkateak, eta Juantxo Agirre Aranzadiko idazkari nagusiak. Eta han izango dira beste batzuk ere: besteak beste, Aintzane Ezenarro Gogora institutuko zuzendaria, Asier Abaunza Bilboko Hirigintza zinegotzia, eta Aranzadiko Lourdes Herrasti eta Anartz Ormaza.
Ikerketa
Aranzadik prentsaren bidez jakin zuen Bilboko Udalak parke bat egiteko asmoa zuela. Leku paregabea iruditu zitzaion ikertzeko eta ikertzaile gazteei prestakuntza eskaintzeko, trebakuntzarako campus bat sortzeko. Baita zientziaren zabalkundean aritzeko ere. Horregatik, Bilboko Udalari proposamen bat egin zion: hilerria parke bihurtu aurretik ikertzea, bai lurrazpia, bai lurraren gaina, eta gero parke bihurtzea. Udalak, onartu, eta diruz lagundu zuen. Hori da gaur iragarri duten aurkikuntzaren jatorria.
Hilerriaren ikerketa osoa egiten ari dira: hezurrena; 1936ko gerran hil eta hobiratutakoen hezurrena; panteoi eta hilobiena, bai balio artistikoarena, bai materialena; eta lurrarena. Arkeologoak, antropologoak, historialariak, artearen historialariak, geologoak, medikuak eta biologoak ari dira lanean. Proiektu berezia da, ikuspegi osoa duelako eta, beste hilerri batzuetan ez bezala, metodo zientifikoari jarraituta desagerraraziko dutelako. Autopsia egiten ari zaizkio Begoñako hilerriari. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211469/maite-gontildei-eitbko-audio-eta-digitaleko-zuzendari-izendatuko-dute.htm | Bizigiro | Maite Goñi EITBko Audio eta Digitaleko zuzendari izendatuko dute | Urko Aristik betetzen zuen kargua beteko du Goñik. EITBren administrazioaren kontseiluan eman du zuzendaritzak izendapenaren berri. | Maite Goñi EITBko Audio eta Digitaleko zuzendari izendatuko dute. Urko Aristik betetzen zuen kargua beteko du Goñik. EITBren administrazioaren kontseiluan eman du zuzendaritzak izendapenaren berri. | Azkeneko bost urteetan EITBko irratien zuzendaritzan aritu da Urko Aristi (Ibarra, Gipuzkoa, 1977). Lehenbizi, EITBko irratietako zuzendariorde, 2017tik 2019ko udara arte. Odile Kruzetak erretiroa hartu zuenean, berriz, EITBko irratietako zuzendari nagusi izendatu zuten Aristi, eta kargu horretan aritu da azkeneko hiru urteetan. Baina aldaketa iritsi da: Andoni Aldekoa EITBko zuzendari nagusiak Maite Goñi (Ordizia, Gipuzkoa, 1967) aukeratu du taldeko irratiak eta Interneteko kanalak zuzentzeko. EITBko administrazio kontseiluko bileran eman du Aldekoak gaur izendapenaren berri. Karguari izena aldatu diote: EITBko Audio eta Digitaleko zuzendaria izango da Goñi. Aristik EITBn jarraituko du lanean, baina beste zeregin batzuetan.
Maite Goñi irakaslea da. 1990ean, Deustuko Unibertsitatean Euskal Filologian lizentziatu zen; eta 1996an, Ingeles Filologian, Euskal Herriko Unibertsitatean. Ordiziako (Gipuzkoa) Jakintza ikastolan lan egin zuenetik aitzindari izaten hasi zen Internetek eta IKTek eskaintzen zituzten aukeren erabilera sustatzen. Mondragon Unibertsitateko (Gipuzkoa) irakaslea ere izan da. Zenbait liburu idatzi ditu, hezkuntza arloaren eta informazioaren eta komunikazioaren teknologiekin ingurukoak gehienbat. 2010ean, Buber saria jaso zuen euskara sustatzeko webgunerik onenarengatik.
Goñi Euskararen Aholku Batzordeko kidea da —Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Sailari atxikita dago batzorde hori, Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren bitartez—; hizkuntza normalizazioaren prozesuan eragina duten arloetako pertsona ezagunen artetik izendatu zuten, eta bertan IKT batzorde-atal bereziko zuzendaria da. Arlo digitaleko eta teknologia berrietako eskarmentuaren berri eman du, halaber, Euskadi Irratian kolaboratuz eta ETB1eko Ahoz aho saioan parte hartuz.
Euskarazko mundu digitalean ezaguna da Goñi, euskarazko hitzak biltzeko egiten duen lanagatik. Bere blogean jaso ohi du Gaurko hitza, eta sare sozialetan ere zabaldu ohi ditu hitz horien esanahiak.
Euskadi Irratian eta Radio Euskadin ez da bestelako aldaketarik izango. Gorka Etxebestek jarraituko du Euskadi Irratiko zuzendari, eta Jon Osak Radio Euskadiko zuzendari. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211470/tanzaniako-presa-baten-proiektuak-alarmak-piztu-ditu-baina-aurrera-segitzen-du.htm | Mundua | Tanzaniako presa baten proiektuak alarmak piztu ditu, baina aurrera segitzen du | Tanzanian eraikitzen ari diren presa hidroelektriko handi batek kezka sortu du herrialdean. Beldur dira, ordea, gobernuak nola erantzungo ote duen, eta horrek isilarazi egin ditu proiektuaren kritikoak. | Tanzaniako presa baten proiektuak alarmak piztu ditu, baina aurrera segitzen du. Tanzanian eraikitzen ari diren presa hidroelektriko handi batek kezka sortu du herrialdean. Beldur dira, ordea, gobernuak nola erantzungo ote duen, eta horrek isilarazi egin ditu proiektuaren kritikoak. | Presa hidroelektriko handi bat eraikitzen ari dira Tanzanian, eta adituek egina dute ohartarazpena: proiektuak eragingo du ehiza erreserba ospetsu baten zati bat urperatuta geratzea, baita herrixkei eta mangladiei beharrezkoa duten ura kentzea ere. Eta horri beste arazo bat gehitu behar zaio: proiektuaren kritikoak beldur dira nola erantzungo duen gobernuak, eta horrek isilarazi egin ditu. Izan ere, adituen ohartarazpenei kasu egin beharrean, agintariek kritikoak espetxeratzeko mehatxua egin dute.
Yale Environment 360 aldizkarian eman dute gertakariaren berri. Mangladi ugari daude Tanzanian; Rufiji ibaiaren deltak Afrika Ekialdeko mangladi multzo handiena osatzen du, eta komunitateek kudeatzen dituzte. Gainera, horien hedadura handitu egin da azken urteetan. Askoren iraupena, ordea, arriskuan jartzen du gobernuak abiatutako proiektuak. Hainbat ekologistaren arabera, Afrikan inoiz eraiki den proiektu hidroelektriko kaltegarrienetako bat izan daiteke ingurumenarentzat.
Hain zuzen, Tanzaniako Gobernuak Afrikako bigarren presa hidroelektrikorik handiena eraikitzeko asmoa berretsi du, Rufiji ibaitik gora dagoen haitzarte batean. Aurten bertan amaitzea espero dute.
Adituek ohartarazi dute ondorio kaltegarriak izango dituela: besteak beste, mangladiak hil egingo dira, arrainak desagertu, eta ozeanoa delta higatzen hasiko da; herrixkak desagertzea ekarriko du horrek.
Halaber, proiektuak arriskuan jarri ditu babestutako bi eremu handi: Selous ehiza babeslekua –hor ari dira presa eraikitzen–, Unescok gizadiaren ondare izendatutako lekua, eta Rufijiko delta. Presa eraikitzeko lanak 2019an jarri ziren martxan.
Kritikoen arabera, urtegiak Selous erreserbaren %2 inguru soilik hartuko du, baina hezegune garrantzitsuak suntsituko ditu, eta hainbat espeziek erabiltzen dituzten migrazio ibilbideak blokeatu.
Proiektuak gaindituta dauzka legez egin behar diren ingurumen inpaktuaren ebaluazioak, baina salatu dute txosten horien edukiak desegokiak direla. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211471/ikamak-euskal-eskola-herritar-eta-burujabea-aldarrikatu-du.htm | Gizartea | Ikamak «euskal eskola herritar eta burujabea» aldarrikatu du | Hezkuntza sistema «errotik» aldatzeko eskatzeko, mobilizazioak egin dituzte Hego Euskal Herrian. Donostian, manifestazioarekin batera, antzerkiak eta performanceak ere egin dituzte, ikasleen egoera irudikatzeko. | Ikamak «euskal eskola herritar eta burujabea» aldarrikatu du. Hezkuntza sistema «errotik» aldatzeko eskatzeko, mobilizazioak egin dituzte Hego Euskal Herrian. Donostian, manifestazioarekin batera, antzerkiak eta performanceak ere egin dituzte, ikasleen egoera irudikatzeko. | Hezkuntza sistema aldatzeko, ikasleria martxan lelopean atera dira kalera Hego Euskal Herriko ikasleak, Ikasleria Martxan antolakundeak deituta. Ikamak mobilizazioak antolatu ditu Bilbon, Gasteizen, Amurrion (Araba), Iruñean, Bergaran (Gipuzkoa) eta Donostian, eta, besteak beste, hezkuntza sistema «errotik» aldatzeko eta «euskal eskola herritar eta burujabea» sortzeko eskatu dute. Bilboko eta Iruñeko manifestazioak hasi aurretik, Poliziak bederatzi lagun identifikatu ditu.
Ikasleak «nazkatuta» daudela adierazi du antolakundeak, eta hainbat gauza salatu dituzte manifestazioetan: gaur egungo krisia, hezkuntza sistemaren egoera, hezkuntzaren «prekarizazioa», ikasleek hezkuntzan jasaten duten kontrola eta pandemiaren ondorio psikosozialak .
Ez hezkuntza sistema bakarrik, «sistema osoa» aldatu behar dela uste du Ikamak. Izan ere, adierazi duenez, gaur egungo hezkuntza eredua «zaharkitua» dago, eta «kapitalismoaren makineria olioztatu» baino ez du egiten, ikasleen garapen integrala erdigunetik kanpo utzita. Horrela, hezkuntza sistemak «negozio» izateari uzteko, Ikamak «ezinbestekotzat» jo du ikasleek mobilizatzen jarraitzea.
Donostian, ehunka ikasle atera dira kalera hezkuntza sistemaren eta gaur egungo egoeraren kontra borrokatzeko. Manifestazioarekin batera, beste ekintza batzuk ere egin dituzte, ikasleen egoera irudikatzeko asmoz. Parte Zaharrean, esaterako, antzerki bat egin dute Espainiako eta Frantziako estatuek Euskal Herriko hezkuntza sistema kontrolatzen dutela salatzeko. Bulebarrean, berriz, performance bat egin dute, indarrean dagoen sistemak ikasleengan dituen ondorioak irudikatzeko. Horrela, salatu dute hezkuntza ereduak ikasleak «isilik eta geldi» egotera behartzen dituela, eta etorkizunean «langile esklabo» izateko prestatzen.
Mobilizazioa Bulebarrean amaitu dute, txalo artean, eta, ondoren, zenbait gaztek arrautzak bota dituzte Itsas Komandantziara, eta eraikina gorriz eta horiz margotu dute. Antolakundearen arabera, eraikina Espainiako «indar militar okupatzaileen» sinbolo da, eta, horrekin batera, Espainiako Estatuaren «zapalkuntza» irudikatzen du. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211472/itsas-kultura-bilduko-du-ababor-azokak-asteburuan-irunen.htm | Bizigiro | Itsas kultura bilduko du Ababor azokak asteburuan Irunen | Itsasoarekin lotutako turismoa izango da Ababor azoka nautikoaren oinarri nagusia, eta 40 erakusketarik baino gehiagok parte hartuko du Ficoban | Itsas kultura bilduko du Ababor azokak asteburuan Irunen. Itsasoarekin lotutako turismoa izango da Ababor azoka nautikoaren oinarri nagusia, eta 40 erakusketarik baino gehiagok parte hartuko du Ficoban | Itsasoa gara lelopean, lehen aldia ospatuko du apirilaren 1etik 3ra Ababor azoka nautikoak Irungo Ficoban (Gipuzkoa). «Eskaintza aberatsa eta erakargarria» prestatu dute Hondarribiko eta Irungo Udalak eta Hondarribiko Klub Nautikoak. Aisialdiaz gozatzeko itsas jarduerak aukeratzen dituztenentzat pentsatu dute proiektua, gehienbat, «geroz eta gehiago baitira itsas jarduerez gozatu nahi dutenak». 43 erakusketariren aterpe izango da asteburuan, beraz, Ficoba: «Bisitariei ingurune eroso eta abegitsu batean itsasoaz eta uretako jarduerez gozatzeko aukera eman nahi diegu».
Bultzatzaileen ustetan, horiek guztiek «arrazoi onak» izango dituzte azokara joateko: «Aukera ona izango dute salgai edo alokatzeko dauden ontziak bertatik bertara ikusteko, laketontzien titulazioren bat lortzeko edota itsas kirolen gaineko informazioa jasotzeko».
Maialen Gaztañaga du lemazain proiektuak, hura baita Ababorreko zuzendaria, baina Hondarribiko zein Irungo Udala eta Hondarribiko Klub Nautikoa izan ditu lagun azoka aurrera eraman ahal izateko. Gaztañagak azaldu du turismo nautikoak presentzia handia izango duela azokan, baina, horrez gain, ontziak ere izango dira: «Bisitariek 30 ontzi baino gehiago aurkituko dituzte Ficobako pabiloietan ikusgai, eta baita salmentan ere». Gehitu du 11:00tik 20:00tara bitarte egongo dela zabalik azoka: «Etorri nahi duen ororentzat egongo da zabalik azoka, eta dohainik izango dira bai sarrera eta baita aparkalekua ere».
Aisialdiaz harago
Kontzertuz eta hitzaldiz beteriko egitarau zabala antolatu du Ababorrek. Gainera, haurrek ere parte hartzeko aukera izango dute. Izan ere, haientzako ekintzak antolatu ditu egitasmoak, «haurrak itsasoarekiko eta uretako jarduerekiko pasioa sentitzen has daitezen».
Hala hitzaldiak nola mahai inguruak ere izango dira asteburuko egitaraua osatzeko. Hain zuzen, jasangarritasunaz, itsasoa zaintzeko beharraz eta nautikaren erronkez arituko dira, besteak beste, antolatu dituzten mahai inguruetan.
Gainera, 500 urte dira aurten Elkanok munduari lehen bira eman zionetik, eta, sustatzaileek aurreratu dutenez, «ez da faltako Elkano Fundazioaren hitzaldirik Ababorren». Eta, horren harira, Mila galdera haizetan dokumentala ere egongo da ikusgai, «euskal itsas ondareari eta itsas nortasunari balioa emateko, euskaldunek gaur egun itsasoarekin duten harremanari buruzko gogoeta sustatzeko». |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211473/damaris-egurrolak-hartu-du-erabakia-herbehereekin-jokatuko-du.htm | Kirola | Damaris Egurrolak hartu du erabakia: Herbehereekin jokatuko du | «Nire ama Herbehereetakoa da, han hazi nintzen, eta hara bidaiatzen genuen udaro. Etxean bezala sentitzen naiz han», azaldu du Egurrolak. Athleticen harrobiko jokalariak aspaldi egin zion uko Espainiarekin jokatzeari. | Damaris Egurrolak hartu du erabakia: Herbehereekin jokatuko du. «Nire ama Herbehereetakoa da, han hazi nintzen, eta hara bidaiatzen genuen udaro. Etxean bezala sentitzen naiz han», azaldu du Egurrolak. Athleticen harrobiko jokalariak aspaldi egin zion uko Espainiarekin jokatzeari. | Erabakia zuen lehendik, eta gaur iragarri du: Damaris Egurrolak (Orlando, Ameriketako Estatu Batuak, 1999) Herbehereetako selekzioarekin jokatuko du. Athleticen bost urtez ibilitako jokalariak Espainiarekin jokatu zuen azpiko kategorietan, baina Jorge Vilda hautatzailearekin ika-mika bat izan ostean erabaki zuen haiekin gehiago ez jokatzea. Egurrolak hiru selekziorekin jokatzeko aukera zuen; aita euskal herritarra du, ama herbeheretarra, eta bera AEBetan jaioa da.
Herbehereetako selekzioak gaur jakinarazi du Lyongo jokalaria hautatu duela Munduko Txapelketarako sailkatzeko jokatuko dituen neurketetarako, Txipreren eta Hegoafrikaren aurka, datorren hilean. Jokalariak, BBCri egin dizkion adierazpen batzuetan aitortu duenez, «prozesu luzea» izan da, baina erabaki bat hartu beharra zuen. Hartutakoarekin pozik agertu da: «Uste dut mundu guztiak dakiela Herbehereetakoa Europako selekziorik onenetako bat izan dela azken urteetan. Mugarik gabeko talde bat da, eta uste dut ondo hartuko nautela», adierazi du.
Azaldu du erabakia hartzera zerk bultzatu duen ere: «Asko eskatzen diot neure buruari, eta banuen gogoa txapelketa handiak jokatzeko. Herbehereetako selekzioko kideek interes handia erakutsi zidaten, eta horrek erakarri ninduen». Ez horrek bakarrik: «Nire ama Herbeheretakoa da, han hazi nintzen, eta hara bidaiatzen genuen udaro. Etxean bezala sentitzen naiz han», gehitu du.
Erabakia ez du gaur hartu. BERRIAk duela bi hilabete elkarrizketatu zuen Egurrola, eta orduan esan zuen aukeratu zuen selekzioko hautatzailea eta federazioa jakinaren gainean zeudela.
Egurrolak 22 urte eskas ditu, baina ibilbide oparoa egin du futbolean. Bost urtez jokatu zuen Athleticen lehen taldean, handik Evertonera joan zen, eta iaz heldu zen Lyonera, munduko talderik onenetako batera. |
2022-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/211474/langileak-kaleratzea-garestiagoa-izango-da-hegoaldean.htm | Ekonomia | Langileak kaleratzea «garestiagoa» izango da Hegoaldean | Enpresek ezingo dute kaleratze objektiborik egin energiaren prezioarekin zerikusia duten arrazoiak argudiatzen badituzte. Bonu soziala jasotzen dutenei beste bi bi urtez berrituko zaie automatikoki, eta errenta eskakizunak malgutu dituzte. | Langileak kaleratzea «garestiagoa» izango da Hegoaldean. Enpresek ezingo dute kaleratze objektiborik egin energiaren prezioarekin zerikusia duten arrazoiak argudiatzen badituzte. Bonu soziala jasotzen dutenei beste bi bi urtez berrituko zaie automatikoki, eta errenta eskakizunak malgutu dituzte. | Espainiako Gobernuak kaleratzeak gogortu egin ditu, energiaren prezioarekin zerikusia duten arrazoiak argudiatzen dituzten enpresetan eta gerraren ondorioak arintzeko laguntza publikoak jasotzen dituztenetan, baita, orain arte bezala, enplegua aldi baterako erregulatzeko espediente bat dutenetan ere. Enpresek jasotako laguntzak itzuli beharko dituzte, eta epaileek bidegabetzat joko dituzte kaleratzeak: kalte ordaina lan egindako urte bakoitzeko 20 egunetik 33ra igaroz. «Krisietan, babes sozialerako mekanismoak daudenean, ez da kaleratu behar», azpimarratu du astearte honetan Yolanda Diaz presidenteordeak, «berariaz» enpresaburuei zuzendutako mezu batean.
Neurri hori Pedro Sanchez presidenteak astelehenean aurkeztu eta gaurko Ministroen Kontseiluak onartu dituenetako bat da. Gainerakoez, berrikuntza gutxi. Zehaztasunak espero ziren Iberiar penintsulan elektrizitatearen prezioa mugatzeko Bruselak aintzat hartu duen «salbuespenari» buruz. Teresa Ribera Trantsizio Ekologikorako ministroak adierazi du aste honetan Espainiako eta Portugalgo gobernuek proposamen bateratua bidaliko diotela Batzordeari, eta neurria «hiru eta lau aste bitartean» martxan egotea espero dutela. Ez du kopururik eman nahi izan argindarraren prezioari jarri nahi zaion mugari buruz.
Zehaztu du, hori bai, faktura jaisteko gobernuak elektrizitate ekoizleei igo egingo diela zerutik eroritako mozkinen gaineko zerga eta uraren kanona. Zerga berezi hori bi aldiz berregin zuten iaz, erabat urardotuz. Orain, Bruselak babestu duenez, gogortu egingo dute epe luzeko kontratu berrietan, argindar megawatt-ordua 67 eurotik gorakoa dutenetan, bereziki —bihar, 255 eurotan egongo da megawatt-ordua—. Datozen hilabeteetan kontratu ugari berritzea espero du gobernuak eta, horrekin batera, neurria eraginkorra izatea.
Zehaztasunak batzuk ere eman dituzte bonu sozialaren inguruan: egun jasotzen dutenei beste bi bi urtez berrituko zaie automatikoki, baita bizitzeko gutxienezko diru sarrera jasotzen dutenei ere; etxebizitza partekatzen dutenek ere eskatu ahal izango dute, orain arte ez bezala; eta malgutu egin dute bonua eskatzeko erabiltzen den errenta adierazlea (IPREM): %0,3 handituko dute, %0,5 seme-alabaren bat dutenen kasuan. Bonu soziala eskaintzen duten konpainien kopurua ere gehituko da. Neurri horiekin espero dute bonu sozialaren onuradun kopurua handitzea. Egun %60 eta %70 arteko deskontuak jasotzen dituzte hileko fakturetan. Hegoaldean 69.000 familia inguruk jasotzen dute bonu soziala.
Patronalaren kritikak
Espainiako CEOE patronaleko presidente Antonio Garamendi oso kritiko agertu da gobernuaren neurriekin, kaleratzeko debekuarekin batez ere. «Kaleratzeak uzten ez baditu, berak sor dezala enpresa bat». Azpimarratu du halako neurri batek zentzurik ez duela «mundu libre batean eta merkatu ekonomia batean». Alokairuen prezioen igoerari %2ko muga jartzea salatu du, halaber, «ekonomian esku hartzea» dakarrelako. Gasolinaren prezioa litroko 20 zentimo murrizteari buruz, enpresaburuen buruak adierazi du egokiagoa izango litzatekeela garraiolariei eta lehen sektoreari soilik ezartzea, eta ez kontsumitzaile guztiei. ICO kredituei dagokienez, adierazi du Europako araudia aintzat hartu beharko dela; Garamendik azaldu duenez, Bruselak debekatu egiten die ordainketan luzamendu bat eskatu duten enpresei halako kreditu gehiago eskatzea. |
2022-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/211496/berritzea-gehiago-saltzeko-eta-urrutiago.htm | albisteak | Berritzea gehiago saltzeko… eta urrutiago | Bere Bilboko denda txikitik, Interneti esker, Henry Arroway nazioartean kokatu da, eta urteko bere salmentak %35 hobetu ditu. Digitalizazioa mikroETE-en esku dagoela erakusten duen eredu paregabea da, eta Innobasqueren Kasu Praktikoen Bankuan ikus daiteke. | Berritzea gehiago saltzeko… eta urrutiago. Bere Bilboko denda txikitik, Interneti esker, Henry Arroway nazioartean kokatu da, eta urteko bere salmentak %35 hobetu ditu. Digitalizazioa mikroETE-en esku dagoela erakusten duen eredu paregabea da, eta Innobasqueren Kasu Praktikoen Bankuan ikus daiteke. | MikroETE askorentzat, Internetera hurbiltzea arrakasta berme gutxi dituen ahalegina da. Batzuetan, kapitala edo dirua falta da (edo biak); beste batzuetan, formakuntza edo aholkularitza falta dira. Horien eta tamaina handiagoko lehiakideen arteko arrakala digitalak gogogabetzen ditu, eta, horrenbestez, handiagotu egiten da alde hori. Horientzat, Henry Arroway eredugarria da, digitalizazioari esker jarduera eta enpresaren emaitzak irauli baitaitezke, online salmentak bere diru sarrera nagusi bihurtzeraino. Horrez gain, ikus dezakete hamar langile dituen enpresa batentzat biraketa guztiz posiblea dela eta edozein dendari erronka horri aurre egiten laguntzen dieten erakundeen programak daudela.
Izenagatik, berokien diseinuan, jantzigintzan eta komertzializazioan lan egiten duen denda hori bilbainada baten protagonista dela dirudi, Bilbora etorri zen ingeles harena. Baina hemen guztiz kontrakoa da; hemen agintzen duena bilbotarrek betikotzat jotzen duten enpresa bat da, eta izen ingelesa darama bere salmenta sarea nazioartean zabaltzea erabaki zuelako. 1995ean, Enrique Arroyabek lehenengo denda zabaldu eta bi hamarkada geroago, haren seme alabak kudeaketan sartu ziren, eta Espainiako merkatutik kanpo kokatzen hasi ziren. Izenaren egokitzapenarekin, goitizen batekin hasi zen estrategia bira; lehenengo belaunaldiaren esperientzia eta bigarrenaren beheak eta goiak irensteko gogoa lotzen ditu.
Sasoi hartan komertzio elektronikoa promesa bat zen errealitate bat baino gehiago, baina astiro astiro gailenduz joan zen, erosketa ohiturak guztiz eraldatzeraino. Modaren sektorean oso agerikoa da. Hori dela eta, 2018an enpresak sarean duen presentzia areagotzea eta digitalizazioa bere etorkizuneko oinarri bihurtzea erabaki zuen. Oinarri horrek, urte horretatik aurrera, salmentak urtean %35 eta %40 artean hobetu zituen, eta bi adar ditu: ecommerce eta marketplace.
Lehenengo aldaketak webgunean izan ziren; guztiz berregituratu zuten, bisitatzen zuten erosle posibleentzat intuitiboagoa eta erakargarriagoa izan zedin. Gainera, diseinu hori berrikusiz eta eguneratuz joan dira. Duela egun batzuk, enpresak bertsio berria aurkeztu zuen; estetika are garbiagoa eskaintzen du, eta bezeroari arropa bakoitzaren informazio zehatzera (fitxak eta irudiak) sartzea ahalbidetzen dio. Gainera, erabiltzailearen esperientzia hobetzeko, responsive diseinuari esker, edozein gailutan ikus daiteke, pantailaren neurria edozein dela ere. Aldi berean, Arroyabetarrek beren marka sartu zuten marka anitzeko merkataritza elektronikoko plataformetan, txikizkarietan (Zalando edo El Corte Inglés) eta handizkarietan (JOOR).
Salmenta kanal berrien aldeko apustu hori komunikazio estrategia berritzaileen bidez indartzen da; profesional egokien eskuetan eduki digitalak sortzeari eta sare sozialetako ikusgaitasunari arreta berezia jartzen diete. Eta, jakina, teknologiak inbentarioa egiteko modua ere aldatzen du. Orain, hasten den ekintza bakoitzaren eraginkortasunaren jarraipena egin behar da: hortaz, dena monitorizatzen da, eta dendak sortutako datu bakoitza aztertzen da.
Prozesu horretan zehar enpresak ekintzailetza, berrikuntza eta digitalizazioa sustatzeko hainbat programa publikotan parte hartu du, hala nola Bizkaia Sortzailea, Suspertze Adimentsua, Txekeo Teknologikoak eta Hazitek. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211497/emakume-bat-eta-haren-haurra-hil-dira-zaldibian-gas-isuri-baten-ondorioz.htm | Gizartea | Emakume bat eta haren haurra hil dira Zaldibian, gas isuri baten ondorioz | Hildakoak ama-semeak dira, eta aita ospitaleratu egin dute. 25 urte zituen emakumeak, eta hemezortzi hilabete haurrak. 06:30 aldera gertatu da ezbeharra etxebizitza batean. | Emakume bat eta haren haurra hil dira Zaldibian, gas isuri baten ondorioz. Hildakoak ama-semeak dira, eta aita ospitaleratu egin dute. 25 urte zituen emakumeak, eta hemezortzi hilabete haurrak. 06:30 aldera gertatu da ezbeharra etxebizitza batean. | Gaur goizean bi lagun hil dira Zaldibian (Gipuzkoan), etxean izandako gas isuri baten ondorioz. Ama-semeak ziren hildakoak, eta beste pertsona bat, aita, Zumarragako ospitalera eraman dute. «Larri dago, baina egonkor», Eztitxu Mujika alkatearen arabera.
Semeak hemezortzi hilabete zituen, eta amak 25 urte. Argentinakoak ziren, eta bost urte zeramatzaten Zaldibian bizitzen.
Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, ezbeharra 06:30ak inguruan gertatu da Santa Fe kaleko etxebizitza batean, beheko solairuan. Aitak berak deitu du larrialdi zerbitzuetara, esanez gaizki sentitzen zela eta bere emazteak eta semeak ez zutela erantzuten; beste gela batean zeuden haiek. Hara bertaratu dira Ertzaintza eta suhiltzaileak, eta konorterik gabe topatu dituzte hiru biktimak.
Mujikak Euskadi Irratian esan duenez, familiak arazoak zituen galdararekin, eta ikerketa bat zabaldu du Ertzaintzak. Horretaz gain, alkateak jakinarazi du hiru dolu egun ezarriko dituela udalak. Hainbat herritarrek, berriz, loreak utzi dituzte haurra ibiltzen zen haur eskolan. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211498/inflazioa-98ra-igo-da-espainian-eta-antzekoa-izango-da-hegoaldean.htm | Ekonomia | Inflazioa %9,8ra igo da Espainian, eta antzekoa izango da Hegoaldean | Bi aste barru iritsiko da martxoko KPIa Hego Euskal Herrira, baina dagoeneko aurreratu daiteke %10eko langaren inguruan ibiliko dela. Energiaren eta janariaren garestitze historikoak aurreikuspenik txarrenak islatu ditu. | Inflazioa %9,8ra igo da Espainian, eta antzekoa izango da Hegoaldean. Bi aste barru iritsiko da martxoko KPIa Hego Euskal Herrira, baina dagoeneko aurreratu daiteke %10eko langaren inguruan ibiliko dela. Energiaren eta janariaren garestitze historikoak aurreikuspenik txarrenak islatu ditu. | Bi digituko inflazioaz hitz egiten ari ziren azken asteetan, ikusita erregaiaren salneurriak inoizko garestienak direla, eta egoera geopolitikoari garraiolarien greba ere gehitu zaiola. Bada, aurreikuspenik ezkorrenak egia bihurtu dira INE estatistika institutuak Espainiako inflazioari buruz aurreratu duen datuan: %9,8koa izan da martxoko KPIa urte arteko tasan; ez da bi digitura iritsi, baina kontsolamendu txikia da aintzat hartzen bada azken 35 urteetako handiena dela.
INEk azaldu duenez, esparru ia guztietan igo dira prezioak azken hilabetean, bereziki energiaren eta janariaren alorretan. Egoera horrek azpiko inflazioa, hau da, energia eta prestatu gabeko janariak kanpoan utzita ateratzen den adierazlea %3,3ra eraman du Espainian. Hegoaldean ere antzekoa izango da: otsailean, %3,1ekoa izan zen, 2008. urteko irailaz geroztik ikusi gabea, eta hor ere hamarren batzuen igoera espero da. Edonola ere, %7,5ekoa izan zen otsaileko inflazioa Hego Euskal Herrian, eta bi puntutik gorakoa izango da igoera, kontsumitzaileak saltokietan sumatzen ari diren bizitzaren garestitzeari kopuru zehatza jarrita.
Espainiako Gobernuak azaldu du inflazioaren igoera horren zatirik handiena Ukrainako gerrari egotzi behar zaiola. Hain zuzen, igoeraren %73 Errusiaren inbasioaren ondorioek eragin dute, Pedro Sanchez presidentearen arabera: «Datu txarra da». Sanchezek onartu du «zaurgarrienei» eragiten diela gehien, baina sinetsita ei dago inflazioak behera egingo duela laster.
Energian eta prestatu gabeko janarietan izan dira igoerarik handienak. Madrilek dio garestitzeari aurre egiteko onartu berri duen plan nazionalak «berehala» jaitsaraziko duela ia %10eko inflazio historiko hori, eta «kopuru moderatuetara» itzuliko dela. Eufemismo horretan zenbateko inflazioa sartzen den jakitea falta da, nekez jaitsiko baita KPIa %7tik behera hilabete bakarrean, hau da, otsaileko inflaziotik oso behera.
Horiek horrela, hamahiru hilabete egin ditu inflazioak goraka, 2021eko martxoan hasi baitziren prezioak garestitzen hilez hil, eta salbuespen bakarra aurtengo urtarrila izan zen. Martxoko datua, ordea, itzela izango da Hego Euskal Herrian. Otsailetik martxora %3 igo da Espainian, betiere datu aurreratua kontuan hartuz, eta hil batetik besterako halako jauzirik ez da gertatu azken 44 urtean.
Gogoratu behar da 2021eko inflazioak %6,5ean itxi zuela urte arteko tasa, negoziazio kolektiboan soldata igoerak negoziatzeko erabiltzen den erreferentzia. Hain zuzen, inflazio handi hori oztopo handia bihurtu da lan itunak egin daitezen, eta langile gehienak hitzarmenik gabe daude, edo badaukatenek iraungita daukate, eta berritzeko.
Aldaketak kalkuluan
Eurostatek behartuta, INEk bere seriea berritu behar izan zuen urtarrilean, eta horrek aldaketa batzuk ekarri ditu kalkulurako erabiltzen diren aldagaietan. Horrela, 2021eko oinarria erabiltzen duen serieak 955 produktu eta zerbitzuren prezioak hartzen ditu aintzat, lehen baino 22 gutxiago. Kontsumoaren ohitura berrietara egokitzeko, INEk lehen aldiz erreparatzen die maskaren prezioari eta egunkarien Internet bidezko harpidetzen salneurriari. Zerrendatik atera dira, berriz, CDak eta DVDak, musika eta bideo aparailuak, aldizkariak, margarina, alfonbrak eta moketak, zapata konpontzaileak eta antisorgailuak, besteak beste.
Argindarrari dagokionez, INEk soilik merkatu arautuko prezioen bilakaerari erreparatu dio orain arte, baina badu asmoa merkatu libreko prezioak ere aintzat hartzeko, horietan baitaude hamar herritarretik sei. Baina oraingoz ez du aldaketarik egingo, konpainia elektrikoak ez baitira gai INEk eskatutako datu zehatzak emateko. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211499/ibil-bedik-eta-lil-buruleunek-egin-dute-ernairen-gazte-martxako-abestia.htm | Politika | Ibil Bedik eta Lil Buruleunek egin dute Ernairen gazte martxako abestia | Amets Arangurenek egin ditu 'Poesia bat' kantuaren hitzak. Apirilaren 14tik 17ra eginen dute gazte martxa, Zugarramurditik Elizondora. | Ibil Bedik eta Lil Buruleunek egin dute Ernairen gazte martxako abestia. Amets Arangurenek egin ditu 'Poesia bat' kantuaren hitzak. Apirilaren 14tik 17ra eginen dute gazte martxa, Zugarramurditik Elizondora. | Zugarramurditik Elizondora (Nafarroa) eginen duten gazte martxak badu soinu banda: Poesia bat. Ernai gazte antolakundeak gaur zabaldu ditu Ibil Bedi taldeak eta Lil Buruleunek egindako abestia eta haren bideoklipa. Hitzak Amets Aranguren Ibil Bedi taldeko musikariarenak dira.
BostEHun eta zutik! lelopean eginen dute aurtengo gazte martxa, eta ez da kasualitatea Baztanen kokatu izana: «Amaiurko gazteluaren setioaren bostehungarren urteurrenari keinua eginez, zutik dagoen herria eta zutik dagoen gazteria badela aldarrikatuko dugu», adierazi zuen Ernaik martxaren aurkezpenean, joan den urtarrilean. Abestiaren hitzek ere egiten diote Amaiurko gazteluari eta martxaren leloari erreferentzia: «Aurrerantza goazela/ atzera begiraturik/ betiko argia sartzen da/ gaztelu beltzean zutik». |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211500/1936ko-gerra-garaiko-euskal-herriko-hobi-komun-handienetako-bat-da-begonako-hilerrian-aurkitutakoa.htm | Gizartea | 1936ko gerra garaiko Euskal Herriko hobi komun handienetako bat da Begoñako hilerrian aurkitutakoa | Aurkitutako arrastoengatik, ELAren, UGTren eta anarkisten batailoietan parte hartu zuten «gudari eta milizianoak» direla uste dute. | 1936ko gerra garaiko Euskal Herriko hobi komun handienetako bat da Begoñako hilerrian aurkitutakoa. Aurkitutako arrastoengatik, ELAren, UGTren eta anarkisten batailoietan parte hartu zuten «gudari eta milizianoak» direla uste dute. | Begoñako hilerrian aurkitu du Aranzadik Euskal Herriko 1936ko gerrako hobi komun hori. 46 gorpu aurkitu dituzte bertan, eta horietatik 42 orain arte desagertutakoenak ziren, erregistratu gabeko hildakoenak. Guztira, gerra horren ondorioz hildako 76 pertsonaren gorpuzkiak aurkitu dituzte hilerri osoan. Gaur aurkeztu dituzte aurkikuntzak, Bilboko udaletxean.
Gorpuzkiekin batera, munizioa, txanponak, botak eta txapak aurkitu dituzte, besteak beste. Aurkitutako arrastoengatik, ELAren, UGTren eta anarkisten batailoietan ibilitako «gudari eta milizianoak» direla uste dute. Bertan izan da Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua, eta hildakoen inguruko xehetasunak eman ditu: «Bilboren defentsan parte hartu zuten ideologia askotako pertsonak [dira]. Gudari eta miliziano gazteak, bizitza gobernu legitimoa defendatzen eman zutenak. Askatasunaren, autogobernuaren eta demokraziaren alde borrokatu ziren gazteak».
Gogora Institutura jo dezatela eskatu die Artolazabalek Bilboren defentsan hildakoen senideei, informazioa emateko. Behar bada, DNA lagin bat ere utzi ahalko dute. Izan ere, aurkitutako gorpuzki guztiei proba genetikoak egingo dizkiete hildakoen identifikazioan laguntzeko.
Ezustekoa izan zen Aranzadikoentzat hainbeste gorpuzki aurkitzea. Horixe esan du Carmen Coch arkeologoak: «Bagenekien bertan lau gorpu zeudela, baina ez genekien 46 aurkituko genituela, lau aurkitu beharrean». Frontean hildakoak dira, seguruenik Artxandako batailan. Zauriak dituzte, eta metraila zatiak hezurretan. Ikertzaileek ondorioztatu dute 1937ko ekainaren 15 eta 17 artean lurperatu zituztela. Gudari eta milizianoez gain, bando faxistako errekete bat ere aurkitu dute.
Lurdes Errasti Memoria Historikoaren alorreko Aranzadi zientzia elkarteko zuzendariak adierazi duenez, orain arteko handiena da, baina agian ez da azkena izango. «Hau ustekabe bat izan den moduan, besteren bat ere ager daiteke». |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211501/astelehenetik-aurrera-onartu-ahal-izango-dira-autolikidazioak-gipuzkoan.htm | Ekonomia | Astelehenetik aurrera onartu ahal izango dira autolikidazioak Gipuzkoan | Errenta aitorpena aurrez aurre egiteko aukera indarrean egongo da aurrerantzean ere. | Astelehenetik aurrera onartu ahal izango dira autolikidazioak Gipuzkoan. Errenta aitorpena aurrez aurre egiteko aukera indarrean egongo da aurrerantzean ere. | Abian da 2021. urteko errenta zergaren kanpaina Gipuzkoan. Lurraldeko ogasunak egindako 256.000 autolikidazioak dagoeneko ikusgai dituzte zergapekoek, eta astelehenetik aurrera baiezkoa ala ezezkoa eman ahal diete.
Autolikidazioak edo prestatutako aitorpenak dira gaur egun Gipuzkoako zergapekoek Ogasunarekin duten zorra edo hark zergapekoekin duten zorra kitatzeko modu nagusia. Ogasunaren datuen arabera, zergapekoen %57,4k erabiliko dute sistema hori.
Proposamenekin ados egonez gero, onarpena eman daiteke bai Internetez, Zergabidea plataforman, baita telefonoz ere (943-11 30 00). Aldaketekin ere onartu daiteke, betiere sei elementu hauetako bat baldin bada: etxebizitza, lokalen edo etxebizitza turistikoen alokairuen errendimenduak, alokairuaren kenkariak, dohaintzen kenkariak eta sindikatu kuotaren kenkaria. Bestelako edozein aldaketa Zergabidea plataformaren bidez ere egin daiteke. Aurreikuspenen arabera, 222.000 aitorpen aurkeztuko dira modalitate horren bitartez, joan den urteko antzeko kopurua.
Aurten, ordea, izango da aldaketa txiki bat autolikidazio horietan. Izan ere, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiek Ukrainako gerra dela-eta atzo iragarritako zerga neurriek langile autonomo batzuen autolikidazioak eguneratzera behartuko dituzte.
Neurri horiek guztiek 11 milioi euroko kostua izango dutela ziurtatu du Jokin Perona Gipuzkoako Ogasun diputatuak, eta, horren ondorioz, 2021eko errenta kanpainaren emaitza negatiboa izatea espero dute: 7,3 milioi euro biltzekoa zen aldundia, baina, orain, 3,7 milioi ordaindu beharko ditu.
Gipuzkoako Ogasunak eutsi egiten dio errenta aitorpena aurrez aurreko egiteko aukerari, uste baitu herritar batzuek haren beharra dutela, ez direlako Internet bidez ongi moldatzen. Bide hori aukeratzen dutenek apirilaren 12tik aurrera eskatu ahal izango dute hitzordua. Zerbitzu horri langile propioekin erantzungo diela nabarmendu du Irune Iarza Ogasun zuzendariak. Hamaika arreta bulego eta 120 langile izango dituzte horretarako, bederatzi udalerritan. Aldundiak espero du 62.000 lagunek hautatzea bide hori, zergapekoen %16k.
Hirugarren bide bat ere izango da errenta aitorpena egiteko: Zergabidea Internet plataformaren bidez. Lau zergapekotik batek erabiltzen du sistema hori, eta haien kopurua handitzea espero du aldundiak.
Ekainaren 30ean amaituko da kanpaina.
Aitorpena, euskaraz
Ogasun saileko arduradunek euskaraz eman dituzte azalpen gehientsuenak, eta errenta aitorpena euskaraz egiteko eskatu die Peronak Gipuzkoako herritarrei. «Zerga administrazioa prest dago, telefono, Internet zein telefono bidezko arreta prest dago euskaraz zerbitzua emateko. Beraz, animatzen zaituztegu pausua ematera: hizkuntza aukeratu, eta zerbitzu bikaina hartu». Ogasunaren helburua da 2023rako 100.000 zergadun izatea lurraldeko zerga administrazioarekin euskaraz aritzen direnak.
Ondarearen gaineko zerga
Ondarearen gaineko zergaren kasuan, Zergabidearen bidez bakarrik aurkez daiteke. Egindako aurreikuspenen arabera, 68 milioi euro jasoko ditu Gipuzkoako Aldundiak kanpaina honetan, aurreko urtean baino 2,1 milioi euro gehiago. «Emaitzaren hobekuntza, suposatu dezakezuenez, arlo ekonomikoan 2021 aurreko urtea baino askoz hobeagoa izatean datza», argitu du Iarzak. Foru Ogasunaren ustetan, 8.400 aitorpen jasoko ditu zerga horretan, eta batez beste 8.095 euro ordainduko dituzte zerga hori ordaintzen duten zergadunek. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211502/otsailera-arte-385-igo-dira-itunpeko-soldatak-batez-beste-araba-bizkai-eta-gipuzkoan.htm | Ekonomia | Otsailera arte %3,85 igo dira itunpeko soldatak, batez beste, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan | Lan Harremanen Kontseiluak kaleratutako urtarril-otsailetako txostenak islatu du negoziazio kolektiboa oso motel dabilela: bakarrik 5.564 langilek lortu dute lan ituna egitea urteko lehen bi hilabeteetan, langile guztien %26,3k. Sektore itunik ez da egin LHK-k aztergai dituen hiru lurraldeetan. | Otsailera arte %3,85 igo dira itunpeko soldatak, batez beste, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Lan Harremanen Kontseiluak kaleratutako urtarril-otsailetako txostenak islatu du negoziazio kolektiboa oso motel dabilela: bakarrik 5.564 langilek lortu dute lan ituna egitea urteko lehen bi hilabeteetan, langile guztien %26,3k. Sektore itunik ez da egin LHK-k aztergai dituen hiru lurraldeetan. | Negoziazio kolektiboak oso motel hasi du urtea, 2021. urteko %6,4ko KPI handi horrek zamatuta, seguruenera. 2022ko lehen bi hilabetean ez da aldatu egoera lan itunik gabe aritzen diren beharginen multzoan Araba, Bizkai eta Gipuzkoan: 58.347 dira oraindik ere hitzarmenik gabekoak, hau da, %9,3.
Lan ituna eduki arren haren indarraldia luzatua dutenen multzoa, berriz, zertxobait apaldu da urteko lehen bi hilabeteetan: 5.530 gutxiago dira, baina behargin gehienak daude egoera horretan, 402.227, hau da, %64,4.
Eta lan hitzarmena indarraldi arruntean duten langileen kopuruak gora egin du urte hasiera honetan, baina apalki, 5.564 behargin gehiago baitaude azken multzo horretan, Euskal Herritik kanpo egindako akordio kolektiboak direla eta. Izan ere, sektoreko itun kolektiborik ez da egin urteko lehen bi hilabeteetan, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 163.681 dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, %26,3. Alegia, langileen laurden bat pasatxok dute berriturik lan hitzarmena.
Lan itunei begira, 908 hitzarmen daude luzaturik, horietatik 763 enpresakoak eta 145 sektorekoak. Azken horietan daude 306.951 behargin, eta itun horiek berritzeko negoziazioa da erronkarik handiena negoziazio kolektiboan, baina 2021eko inflazio handia ez da laguntzen ari sektore handiak berritzen; esaterako, Bizkaiko eta Arabako metalgintzakoak eta sektore feminizatuetakoak, sarritan zaintza, hezkuntza eta garbikuntzarekin lotutakoak. Galdutako lan itunen sektoreak berreskuratzea, berriz, premiazkoa da milaka langilerentzat; izan ere, 27 sektore eta 250 enpresa daude lan itunik gabe, eta horietan 58.347 langilek dihardute.
Soldata igoerak
Inflazioa %10etik oso gertu dagoela jakin den egun berean, Lan Harremanen Kontseiluak jakinarazi du zenbat igotzen ari diren soldatak urte hasieran. Itunpeko batez besteko igoera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, %3,85 da. Euskal Herrian egindako akordioei dagokienez (64.694 langile), %4,99 da batezbesteko hori.
Beharginak erosahalmena galtzen ari direla argi dago, eta galera hori nabarmena dela ere bai. Erosteko ahalmena galtzea ez da, ordea, sindikatuen asmoa, eta, kontuan hartuta milioi erdi langile daudela beren lan itunak egiteko edo berritzeko, talka handi baten arriskua gero eta argiagoa da: 2012ko lan erreforma onartu eta gero, 2013an izandako talka handiaren pareko bat egon daiteke lan harremanen esparruan.
Estatu mailako itunpeko langileen artean, %2,26 baizik ez dira igo soldatak otsailera arte, batez beste; 50.391 langile daude itun horietan. Eta urtarrilean eta otsailean egin diren akordio gutxietan, batez beste %3,23 igo dira soldatak. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211503/korrika-debekatu-egin-dute-madrilgo-chamberi-barrutian.htm | Gizartea | Korrika debekatu egin dute Madrilgo Chamberi barrutian | Bihar hasiko da Korrika, Amurrion (Araba). Egun osoko jaiak girotuko du lasterketaren hasiera. | Korrika debekatu egin dute Madrilgo Chamberi barrutian. Bihar hasiko da Korrika, Amurrion (Araba). Egun osoko jaiak girotuko du lasterketaren hasiera. | Euskal Herritik kanpo ere badu presentzia Korrikak, eta hainbat egitasmo antolatzen dira hainbat tokitan. Tartean dago Madrilgo Korrika Txulapoa. Apirilaren 2an dira egitekoak, larunbatean, eta hiriko barruti batzuk zeharkatzen ditu ibilbideak. Ordea, trabak jarri dizkiote. Chamberi barrutiak debekatu egin du Korrika Txulapoa bertatik igarotzea, argudiatuta barrutian kaleen erabilera eskatzen duten ekitaldi ugari daudela antolatuta, eta bizilagunei eragozpenak eta trabak eragiten dizkiela. Madrilgo Euskal Etxea, Hizkuntza Eskola Ofizialeko Euskara Departamentua eta Unibertsitate Konplutentseko Euskal Ikasketen Saila dira Korrika Txulapoaren antolatzaileak. Gainerakoek baimena eman dute.
Lehen aldia da Korrika Txulapoa egitea ukatzen dutela. Karlos Cid Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Euskal Filologiako irakasleak barrutiaren erabakia kritikatu du. Neurriaren berri jakitean, Euskal Ikasketen Saila parte den departamentuak iritziz aldatzeko eskaria egin zion barrutiari, baina irmo eutsi diote erabakiari, eta bazter utzi dute Korrika.
Korrikarako aholkuak
Bihar hasiko da Korrika, Amurrion (Araba). Egun osoko jaiak girotuko du lasterketaren hasiera. Hala, gogoan izateko zenbait ohar eman dituzte. Ekitaldi nagusia 16:00etan abiatuko da; lasterketa, berriz, 16:30ean jarriko da martxan.
Ohartarazi dute lekukoaren, pankartaren eta furgonetaren artean ezingo dela inor sartu: «Eremu hori guztiz errespetatu behar da. Plazan, furgoneta ez denez egongo, antolakuntza talde batek mugatuko du tokia». Furgonetan egongo den antolakuntza taldearen argibideak aintzat hartzeko ere eskatu dute. Lasterketako argazkiak webgunean argitaratuz joango dira, eta zuzeneko emankizuna egingo dute. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211505/gasa-errazionatzeko-pauso-bat-iragarri-du-alemaniak.htm | Ekonomia | Gasa errazionatzeko pauso bat iragarri du Alemaniak | Errublotan ordaintzen ez bazaio gas hornidura eten dezakeela dio Errusiak. Eta Alemaniak abian jarri du halako egoera bati aurre egiteko legea, azken buruan errazionamenduak ekar ditzakeena. | Gasa errazionatzeko pauso bat iragarri du Alemaniak. Errublotan ordaintzen ez bazaio gas hornidura eten dezakeela dio Errusiak. Eta Alemaniak abian jarri du halako egoera bati aurre egiteko legea, azken buruan errazionamenduak ekar ditzakeena. | Errusiak berretsi egin zuen asmoa asteartean: Europara bidaltzen duen garia, gasa eta petrolioa laster errublotan kobratzen hasten ez bada hornidura hori etetea dela aukera bat. Dimitri Peskov izan zen, Kremlineko eleduna, esan zuena Errusiak ez duela «gasa doan emango». Eta, mehatxua entzunda, gas horren menpekotasun handienetakoa duen herrialdea, Alemania, okerrenerako prestatzen hasi da, Errusiako gasik gabeko jokaleku baterako.
Robert Habeck Ekonomia ministroak gaur goizean iragarri du azken buruan herrialdera gas errazionamenduak ekar ditzaketen pausoak ematen hasiko dela Alemania, jada halako hornidura larrialdiak aurreikusten dituen lege bat eskuan. Alemaniako legeak hiru jokaleku ditu gas urritasunari erantzuteko. Lehenengoan, alerta goiztiarreko fasean, Ekonomia Ministerioak, gas merkatuaren arautzaileak eta sektore pribatuak osatutako talde bat jarriko da gas inportazioak eta biltegiratzeak monitorizatzen.
Gas hornidura murriztuko balitz, hurrengo faseetan neurriak gogortuz joango lirateke, kontsumoa apaltzeko, eta, aurrerapenik lortuko ez balitz, irits daiteke momentu bat non industriako alorrei gas naturalaren hornidura murriztuko litzaiekeen, azken buruan gasa jasotzeko lehentasuna etxebizitzek izan dezaten.
«Egoera monitorizatzen ari gara», esan du Alemaniako Ekonomia ministroak. «Gero beste bi pauso datoz, alarma eta larrialdi faseak. Baina oraindik ez gaude hor. Egoerak modu dramatikoan egin beharko luke okerrera fase horiek iristeko. Orduan, praktikan hornidura kateetan aldaketa egin beharko genuke, eta horren arabera erreakzionatu».
Legearen arabera, hirugarren jokalekuan, larrialdi fasean soilik du eskumena Alemaniako Estatuak gas fluxuetan esku hartu eta horiek arautzeko. Ekonomia ministroaren arabera, «une horretan energia arautzaileak erabakiko du zein erregio eta zein industria alor zerbitzatuko diren bigarren maila batean».
Gazprom Putinekin
Oraingoz, Errusiatik Alemaniara doazen gasbideetako emaria normala dela adierazi du Habeck-ek. Baina Moskun bihar dira biltzekoak Vladimir Putinekin Gazpromeko eta Errusiako Banku Zentraleko buruak. Gasaren ordainketak dolarretan edo eurotan egin beharrean errublotan egiteko mekanismoa nolakoa izango den aurkeztu behar diote presidente errusiarrari.
Moskutik zabaldutako filtrazioek diote mekanismoa hilabete honen amaierarekin ezarriko litzatekeela, baina Kremlinek oraindik ez du data ofizialik ezarri.
Dena den, Mendebaldeko herrialdeek ezetz diote. Esaterako, Europan Errusiako gasaren menpekotasun handienetakoa duten bi herrialdek, Alemaniak eta Italiak, esan dute ordaintzeko moduak aldatzeak berekin dakarrela salerosketa kontratuak haustea.
Alemaniako Ekonomia ministroak gaur bertan berretsi du jarrera: «Ez dugu onartutako kontratuak alde bakarrez haustea».
Prezioak gora
Alemaniaren iragarpenak eta Errusiaren mehatxuak eragin zuzena izan duten gasaren merkatuan. Europarako erreferentziazko Herbehereetako salerosketetan megawatt-ordua 14 euro garestitu da une batean. Eta gerokoen merkatuan megawatt-ordua 124 eurotik gora salerosi da une batean, nahiz eta gero salneurria zertxobait apaldu den.
Robert Habecken hitzek adierazten dute Alemaniak eta beste zenbait herrialdek Errusiako gasik gabe gorriak ikusi ditzaketela datozen hilabeteetan. Horren erakusgarri, 2021. urtean Errusiak bete zituela Alemaniaren gas inportazioen %55. Olaf Scholzen gobernuak, eta Europako Batasunak orokorrean, lehenbailehen libratu nahi dute Errusiako gaien menpekotasunetik. Baina aurrezpen, efizientzia eta hornitzaile berriak bilatzeko asmo guztiak beteta ere, Alemania ez litzateke Errusiako gasetik aske izango, gutxienez, 2024. urteko bigarren erdialdera arte.
Deiak gasa aurrezteko
Neurriak aurkeztearekin batera, eskaria ere egin du Robert Habeck berdeak.«Gauden egoeran, esan beharrean gaude aurrezten duzun kilowatt-ordu bakoitza dela lagungarri. Alemania laguntzen ari zara, Ukraina laguntzen ari zara gasaren eta, oro har, energiaren kontsumoa murrizten duzunean».
Frantzian ere halako dei bat egin du Laurence Poirier-Dietzek, GRDF Frantziako Gas Banaketako Sarearen zuzendariak, Les Echos egunkariari emaniko elkarrizketa batean. Haren arabera, «negu honen amaierarako kezkarik ez dago», baina beste kontu bat da datorren negua, «Errusiako gasaren inportazioetan eten partzial edo oso bat baldin badago». Poirier-Dietzek berokuntzako termostatoak gradu bat jaisteko eskatu die herritarrei; dutxak hartzeko bainuen ordez, eta gas galdarak berri efizienteagoekin ordezkatzeko, kontsumoa %30 txikiagotu dezaketelako. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211506/euskal-eskola-publikoaren-jaia-ospatuko-dute-ekainaren-5ean-bastidan.htm | Gizartea | Euskal Eskola Publikoaren jaia ospatuko dute ekainaren 5ean, Bastidan | Pandemiak eragindako bi urteko geldialdiaren ondoren, «hirugarrenean, saiakeran asmatu» dutela nabarmendu dute. 'Hazitik gora' da aurtengo leloa. | Euskal Eskola Publikoaren jaia ospatuko dute ekainaren 5ean, Bastidan. Pandemiak eragindako bi urteko geldialdiaren ondoren, «hirugarrenean, saiakeran asmatu» dutela nabarmendu dute. 'Hazitik gora' da aurtengo leloa. | Euskal Eskola Publikoaren jaiaren 29. aldia aurkeztu dute. Ekainaren 5ean ospatuko dute, Bastidan (Araba), Hazitik gora lelopean. Lurdes Imaz EHIGE Euskal Herriko Ikasleen Gurasoen Elkarteko koordinatzaileak esan du kostata baina «hirugarren saiakeran asmatu» eta antolatu ahal izan dutela jaialdia. Izan ere, 2019ko azaroan jaialdia aurkezteko prentsaurrekoa egin zuten Bastidako eskolan, eta jaialdia antolatzeko bi saiakera egin dituzte azken bi urteetan. «Arabako Errioxak merezi zuen Euskal Eskola Publikoaren festa handi bat», azaldu du Imazek. Jaialdiaren berri emateko prentsaurrekoa eskaini dute goizean, Gasteizko Arte Ederren Museoan.
Ohikoa den bezala, «festa eta aldarrikapena» batu nahi dituzte jaialdian. Era berean, ikastetxe publikoaren eguneroko lanari balioa emateaz gain, «beharrezkoak diren baliabideak» exijituko dizkiote instituzioei, ikasle guztiei «kalitatezko hezkuntza» eman ahal izateko.
Arabako Errioxako ikastetxe publikoei balioa eman nahi diete, «bizitzen ari diren transformazio prozesuak aitortuz eta gizarteratuz», azaldu du Imazek: «Gasteiztik urruti egon arren, eta Errioxarekin (Espainia) mugan, gainontzeko ikastetxe publikoak bezala, ezinbesteko elementuak dira herritar guztiei kalitatezko irakaskuntza euskalduna eskaintzeko». Are, ziurtatu du eskolen tamaina txikia «abantaila bat» dela bakoitzaren beharretara hobeto egokitzeko, eta sarean lan egiteko eta «elkarrengandik ikasteko».
Oraindik ez dute egitaraua itxi, eta Imazek esan du beste prentsaurreko bat egingo dutela horren berri emateko. Baina bai aurreratu du aurtengo jaiaren ekintzak ez direla bakarrik ekainaren 5era mugatuko; ekainaren 4rako ere egitarau berezi bat prestatzen ari dira, Arabako Errioxara joan nahi dutenentzat. Ekintza guztiak herriko hainbat gunetan antolatuko dituzte: eskolan, herriko plazan, frontoian…
Arabako Errioxako ikastetxe publikoak
Sei ikastetxe publiko daude Arabako Errioxan, eta guztira 1.170 ikasle eskolaratu dituzte ikasturte honetan. Ikastetxe guztietako guraso eta irakasleen ordezkariak parte hartzen ari dira jaiaren antolaketan. «Gure helburuetako bat da eskualdeko ikastetxe publikoen arteko harremana sendotzea, orain eta aurrerantzean elkarrekin lan egin ahal izateko», gaineratu du Imazek. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211507/donostiako-udal-gobernuak-gaztelaniazko-hedabideetan-jartzen-du-publizitatearen-9357.htm | Bizigiro | Donostiako udal gobernuak gaztelaniazko hedabideetan jartzen du publizitatearen %93,57 | Udalak berak dituen datuen berri eman du EH Bilduk. Iaz, Donostiako Udalak publizitatearen %6,43 baino ez zuen kontratatu euskarazko hedabideetan. | Donostiako udal gobernuak gaztelaniazko hedabideetan jartzen du publizitatearen %93,57. Udalak berak dituen datuen berri eman du EH Bilduk. Iaz, Donostiako Udalak publizitatearen %6,43 baino ez zuen kontratatu euskarazko hedabideetan. | EH Bilduk agerraldia egin du gaur, eta zera adierazi: «Donostiako Udalak batez ere erdarazko hedabideetan kontratatzen du publizitatea». Zigor Etxeburua zinegotziak eman ditu argibideak, eta azaldu du ez dela udal horren kontua bakarrik: «Gipuzkoako Foru Aldundiak 2016an erdira murriztu zuen euskarazko hedabideetan jarritako publizitate instituzionala, eta horrekin moztu egin zuen aurreko agintaldian euskarazko hedabideak lehenesteko egon zen praktika».
Edonola ere, gaur Donostiako Udalaren datuak eman ditu EH Bilduk. Hau erakutsi dute datuek: 2021. urtean, Donostiako udal gobernuak 496.408 euro erabili zituen publizitate instituzionalean. Horietatik 31.904 euro izan ziren euskarazko hedabideetarako, hau da, %6,43. Donostia Sustapena sailak ez zuen kontratatu publizitaterik euskarazko komunikabideetan: 108.883 euro erabili zituen publizitatea jartzeko, eta guztiak gaztelaniazko hedabideetzat izan ziren. Turismo Sailak, berriz, euskarazko hedabideetan %0,84 kontratatu zuen (1.158 euro). Gainontzeko 137.912 euroak erdarazko hedabideetan kontratatu zituen Turismo Sailak. Hedabideen Agentziak hartzen du publizitate gastuaren zatirik handiena: 192.657 euro. Eta, kasu horretan, udalak %12,24 kontratatzen du euskarazko hedabideetan (Euskadi Irratia eta Gaztea barne). «Agentzia horrek hizkuntza kudeaketa zehazten du. Hala ere, udalak euskarazko komunikabideetan —guztiak batuta— jarritako publizitatea halako bi kontratatu du hiriko gaztelaniazko hedabide zabalduenean».
EH Bilduk adierazi du mezuak bi hiztun komunitateri bidali behar lizkiokeela udalak. «Gutxienez, gaztelaniazko hedabideetan jarritako publizitatea jarri beharko luke udalak euskarazkoetan. Hori modu progresiboan egiteko, aurten bikoiztu egin beharko luke iaz euskarazko hedabideetan jarritako publizitate kopurua, eta joera horri eutsi hurrengo urtean ere», esan du EH Bilduko zinegotzi Etxeburuak. Koalizioaren arabera, udal gobernuak ez du bermatzen euskaraz informatzeko euskaldunek duten eskubidea, eta ez die erdarazko hedabideei bezalako begirunea erakusten euskarazkoei. «Larria iruditzen zaigu euskarazko tokiko hedabideei egiten dien trataera».
EAJ eta PSE-EE daude udal gobernuan. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211508/ez-dute-aitzakiarik.htm | Kirola | Ez dute aitzakiarik | Binakako finala jokatzeko pilotak hautatu dituzte bi bikoteek. Gustura geratu diren arren, Baikokoek material «bizixeagoa» nahi zuten. | Ez dute aitzakiarik. Binakako finala jokatzeko pilotak hautatu dituzte bi bikoteek. Gustura geratu diren arren, Baikokoek material «bizixeagoa» nahi zuten. | Garai batean ez bezala, aspaldiko pilota hautaketetan bakea nagusitu izan da, eta gaur ere ez da protesta handirik izan Bilboko Bizkaia pilotalekuan. Besteak beste, igandean jokatuko duten binakako finalari begira pilotak hautatzen izan dira Altuna III.a-Martija eta Laso-Imaz, eta ez dute aitzakia handirik jarri. Aspeko bikotea aritu da lehenbizi zeregin horretan, eta uso demonio hautatu dituzte hiru pilotak: 105,1, 104,8 eta 104,3 gramokoak, zehazki. «Txapelketa osoan oso material ona topatu dugu, eta gaur ere pozik gelditu gara. Jokatzeko pilota bikainak dira guztiak», adierazi du Jokin Altunak. Dezente denbora gehiagoz aritu behar izan dute lanean Baikokoek, kosta egin baitzaie hiru pilotak apartatzea. «Material biziagoa nahi genuen, baina ez dugu aurkitu. Pilota denak oso antzekoak ziren. Halere, gustura gelditu gara. Euren bi pilota baxuagoak dira», esan du Unai Lasok. Baikokoek 104,6ko pilota bat eta 104,1eko bi aukeratu dituzte.
Finaleko bi bikoteek lasaitasuna agertu badute ere, finala gero eta gertuago dagoela eta, aitortu dute litekeena dela tentsioa azalduz joatea. Altuna III.ak eta Martijak eskarmentu handiagoa dute finaletan, eta hori lagungarri izan dezakete. Dena den, amezketarrak ez du txapelik binaka, eta helburu horrexekin kantxaratuko da: «Ilusio handia egingo lidake txapel hau irabazteak. Egia da banaka final asko jokatu ditudala, baina binaka ere nahi nuke podiumaren gorenera igo». Hiru modalitatetan txapeldun izatera iritsi nahi luke, besteak beste, izen handiekin elkartzeko: Retegi II.a, Arretxe, Olaizola II.a, Irujo, Barriola, Urrutikoetxea eta Bengoetxea VI.a. «Latza litzateke zerrenda horretara gehitzea, baina tanto bat bera ere ez dut jokatuko horretan pentsatzen. Nire lana ongi egiten saiatuko naiz eta etorriko da etorri beharrekoa».
Martijari dagokionez, bigarren finala izango du, orain bi urte txapeldun izan baitzen, Ezkurdiarekin batera. Dena den, zerbait berezia izango du igandekoak: «Orduan publikorik gabe jokatu genuen, eta orain harmailak gainezka direla jokatuko dugu. Espero dut urduritasunari eustea». Finalerdietako ligaxkan 22 eta 6 galdu zuten Aspekoek Laso eta Imazen aurka, baina nafarrak uste du oraingo neurketa ezberdina izango dela. «Uste dut finala gogorra izango dela, eta indarrak neurtzen asmatu beharko dugu».
Baikoko bikoteak, bere aldetik, presio gehigarri bat izan dezake, euri asko egin baitu euren enpresak azken titulua lortu zuenetik. Horri begira egoterik ez dutela adierazi du Ander Imazek. «Irabazten badugu, datu txar hori ere apurtuko dugu, baina gure helburua ez dago horri lotuta. Partidaren hasiera gakoa izango da, eta horretan saiatu beharko dugu. Ongi hasten denak asko izango du irabazita». Bide horretan, bere lehen finala izaki, presioari eutsi beharko dio oiartzuarrak. «Eskarmentu ezak ez nau asko kezkatzen. Lasai nago». Ezbairik gabe, bikotearen laguntza badu horretan. Bilbora gozatzera joan behar dutela esan du Lasok. «Final bat jokatzea saria da, eta ezin dugu beldurtuta kantxaratu. Aurkariak jatera atera behar dugu. Ez da sekreturik egongo: gehien jotzen duenak eta aurrean gehien asmatzen duenak irabaziko du».
Finalari begira, ikusmina apartekoa izaten ari da, eta soilik 86 sarrera gelditzen dira saltzeko, guztiak kantxakoak. Diruari dagokionez, badirudi Altuna eta Martijaren alde aterako dela, nahiko garbi: 100-75i. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211509/bihar-abiatuko-da-korrika.htm | Gizartea | Bihar abiatuko da Korrika | Amurrion emango diote hasiera, 16:30ean. Egun osoko jaia osatu dute. BERRIAk zuzenean emango du hasiera ekitaldia bihar, eta lekukoaren ibilbide guztia Donostiara heldu arte, euskarazko hedabideen arteko elkarlanari esker. | Bihar abiatuko da Korrika. Amurrion emango diote hasiera, 16:30ean. Egun osoko jaia osatu dute. BERRIAk zuzenean emango du hasiera ekitaldia bihar, eta lekukoaren ibilbide guztia Donostiara heldu arte, euskarazko hedabideen arteko elkarlanari esker. | Heltzear da askok hainbeste esperotako eguna. Bihar hasiko da Korrika, Amurrion (Araba), Hitzekin lelopean, eta apirilaren 10ean amaituko da, Donostian. Euskarari hauspoa ematea du helburu egitasmoak. Egun osoko jaia antolatu dute biharko, eta festa giroa izango da nagusi.
16:30ean abiatuko da Korrikaren 22. aldia. Aurrez, baina, ekitaldi nagusia egingo dute Amurrioko plazan. Herriko AEK-ko sei irakaslek eramango dute lekukoa lehen kilometroan. Nabarmendu zutenez, horrek islatuko du, alde batetik, euskaraz bizitzeko kemena, eta, bestetik, Amurrion euskalduntze lanak aurrera egiteko Korrikak hauspo izan nahi duela.
Lasterketa abiatzerako, hainbat ekitaldi antolatu dituzte, eta musikak hartuko ditu Amurrioko kaleak: 10:00etan txupinazoa botako dute, eta, ondoren, txistulariak, trikitilariak, Korrika txikia eta beste izango dira. Arratsalderako eta iluntzerako ere antolatu dituzte ekintzak, hainbat kontzertu tartean.
Hitzekin da aurtengo Korrikaren goiburua, eta antolatzaileek «hitzez ekitearen» garrantzia nabarmendu dute: «Ekintza nahitaezko dugu eragiteko: enpresen euskara plan eta arauetan, pantailak euskaraz gozatzeko, baxoa eta brebeta euskaraz egiteko, belaunaldi berriek erabil dezaten, arnasguneetan, administrazioan...». Hala, azpimarratu dute euskarak euskaldun «(pro)aktiboak» behar dituela aurrera egiteko, «konbentzimendutik ekintzara, praktikara, jauzi egingo dutenak».
Ikusi gehiago: Korrika debekatu egin dute Madrilgo Chamberi barrutian
Jarraipena
Euskarazko komunikabideek 22. aldiaren jarraipen berezia egingo dute, eta kilometro guztiak ikusi ahalko dira Internet bidez zein telebistaz: BERRIAk eta beste hainbat hedabidek —hala nola Hamaikak eta EITBk— streaming bidez emango dute Korrikaren ibilbide osoa. Komunikabideek zuzeneko saio berezia egingo dute lehen eta azken egunetan.
BERRIAk, gainera, luze eta zabal emango du Korrikaren berri, eta webgunean atal berezia izango du; Julen Aperribai kazetaria eta Olatz Artola multimedia arduraduna Korrikaren furgonetan joango dira.
Berria telebistan Ekin! saioa egingo dute egunero: 08:00etan, ibilbidea zabalduko dute sare sozialetan; 10:00etan, bideo kronika bat egingo dute Aperribaik eta Artolak —aurreko egunak zer eman duen eta egunak zer dakarren aztertuko dute—; 16:00etan, elkarrizketaren txanda iritsiko da, eguneko Kilometro eta protagonista berezi batekin; eta 20:00etan, musikari batek egindako kanta emango dute. 11 musikarik sortuko dituzte kantak: STR-k, La Basuk, Eneko Axpek, La Furiak, Maite Arroitajauregik, Leire Etxezarretak, Ines Osinagak, Eneritz Furyakek, Nahia Zubeldiak, Odei Barrosok eta Gartxot Unsainek.
Gainera, webgunean mapa interaktibo bat egongo da erabilgarri: Korrika non dabilen eta egun bakoitzean nondik nora ibiliko den kontsultatu ahalko da. Argazki bildumak ere zabalduko ditu. Papereko edizioan, berriz, Julen Aperribairen kronikak irakurri ahalko dira. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211510/simple-minds-curtis-harding-eta-vintage-trouble-izango-dira-donostiako-jazzaldian.htm | Kultura | Simple Minds, Curtis Harding eta Vintage Trouble izango dira Donostiako Jazzaldian | Zurriolako hondartzako agertokia berreskuratuko du jazz festibalak, eta doako zortzi kontzertu izango dira | Simple Minds, Curtis Harding eta Vintage Trouble izango dira Donostiako Jazzaldian. Zurriolako hondartzako agertokia berreskuratuko du jazz festibalak, eta doako zortzi kontzertu izango dira | Donostiako Jazzaldiaren agertokirik handiena eta jendetsuena izan ohi da Zurriolako hondartzan jartzen dutena, baina, koronabirusaren pandemiaren ondorioz, azkeneko bi urteetan antolatzaileek ez dute han eszenatokirik jarri, nahiz eta jaialdia bera egin den.
Aurten, ordea, Donostiako Jazzaldiak hondartzako egitaraua berreskuratuko du, eta agertokiak Keler gunea izena izango du, garagardo marka bilakatu baita jaialdiaren babesle nagusia.
Donostiako 57. Jazzaldia uztailaren 21etik 25era egingo da, eta, ohi bezala, lehenengo egunetik izango dira kontzertuak Zurriolan. Hain zuzen ere, lehenengo egunean joko du Simple Minds talde beteranoak. Jim Kerr eskoziarra buru duen taldeak 1979an kaleratu zuen lehenengo diskoa, Life in a Day, eta 2019an, lan hark 40 urte bete zituela eta, bilduma disko bat argitaratu zuen (40: The Best of 1979-2019), eta mundu mailako bira bati ekin. Pandemiak, ordea, geldiarazi egin zuen bira. Orain, baina, berriro heldu diote hasierako asmoari, eta bira luze baten barruan iritsiko dira Donostiara. Post-punkari eta art-popari lotuta jaio zen Simple Minds, Glasgown, 1970eko hamarkadako azken urteetan, eta 80ko hamarkadan arrakasta handia lortu zuen, Promise You a Miracle, Don't You (Forget About Me) eta beste hainbat hit-i esker.
Lehenengo egun horretan bertan, Curtis Harding ariko da Zurriolako hondartzan, soularen eta R&Baren esparruetan azkeneko urteetan gehien nabarmendu diren kantarietako bat. Soul Power-ekin estreinatu zen, 2014an, baina batik bat Face Your Face arrakastatsuak kokatu zuen musika beltzaren aldarean Harding. Haren azkeneko diskoa If Words Were Flowers (2021) da.
Musika beltza izango da bigarren eguneko protagonista. Alde batetik, Monophonics soula, funka eta rock psikodelikoa lantzen duen San Franciscoko taldeak It's Only Us (2020) azken diskoa aurkeztuko du, eta, bestetik, Christone Kingfish Ingram blues gitarrista gazteak joko du.
Bestelakoa da This is The Kit izeneko proiektuaren proposamena, Kate Stablesek —proiektuaren atzean dagoen musikaria— indie-folkera jotzen baitu beste ezeren gainetik. Hainbat disko ditu argitaratuak, baina batez ere azken biek —Moonshine (2017) eta Off Off On (2020)— egin dute ezagun musikariz josita dagoen eremu musikal batean. This is The Kiten soinu eta doinu intimisten ondoren, Vintage Trouble laukote estatubatuarrak dantzarako gonbidapena egingo du, bere musikan 60ko hamarkadako soula, rock-and-rolla eta R&Ba nahasten baitira. Donostiako 49. Jazzaldian ere izan zen taldea, eta arrakasta handia izan zuen.
Hondartzako azken bi kontzertuak Pillow Queensek eta Leon Benaventek emango dituzte. Pillow Queens Dublindik datorren laukoteak punka, rocka eta popa nahasten ditu, epikari uko egin gabe, eta kezka sozial eta politikoak jartzen ditu lehen lerroan hitzen bitartez. Leon Benavente, bestalde, azkeneko hamar urteetan Espainian sortu eta gehien egonkortu diren taldeetako bat da. Haren musikan bat egiten dute rockak, elektronikak eta popak, eta ez du falta epika ukitu bat ere.
Honako hauek dira Keler gunean izango diren kontzertuak eta ordutegiak.
Uztailak 21
20:45: Simple Minds 23:30: Curtis Harding
Uztailak 22
21:00: Monophonics 23:30: Christone Kingfish Ingram
Uztailak 23
21:00: This is The Kit 23:30: Vintage Trouble
Uztailak 24
21:00: Pillow Queens 23:30: Leon Benavente |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211511/euskadiko-futbol-federazioak-ez-du-helegiterik-jarriko-kirola-arbitratzeko-epaitegian.htm | Kirola | Euskadiko Futbol Federazioak ez du helegiterik jarriko Kirola Arbitratzeko Epaitegian | Ofizial izateari UEFAk eta FIFAk emandako ezezkoen aurka helegitea jartzeko aukera pasatzen utzi du, eta, horrenbestez, bukatu da euskal selekzioa ofizial bilakatzeko saialdi hau. | Euskadiko Futbol Federazioak ez du helegiterik jarriko Kirola Arbitratzeko Epaitegian. Ofizial izateari UEFAk eta FIFAk emandako ezezkoen aurka helegitea jartzeko aukera pasatzen utzi du, eta, horrenbestez, bukatu da euskal selekzioa ofizial bilakatzeko saialdi hau. | Euskal selekzioaren ofizialtasunari ez diote soilik UEFAk eta FIFAk ezezkoa eman. Etxean bertan ere itxi zaio atea, edo atearen zirrikitua. Izan ere, Euskadiko Futbol Federazioak erabaki du bide hori bukatzea. Legeak beste pauso bat emateko aukera ematen badu ere, Javier Landeta buru duen zuzendaritzak aurrera ez jarraitzea erabaki du. Kirola Arbitratzeko Epaitegira joateko aukera zegoen, UEFAren eta FIFAren azkeneko ezezkoei helegitea jartzeko, baina epea pasatzen utzi du. Hori dela eta, adierazpenik ez egitea erabaki du federazioak. Soilik jakinarazpen hau egin du, Komunikazio sailaren bitartez: «Lanean jarraitzen dugu ofizialtasunaren gaian, eta esan dezakeguna da KAEren bidea ez dagoela itxita». Federazioak gai horretarako hartu duen abokatuak berak onartu dio David Salinas-Armendariz abokatuari (Eusko Jaurlaritzaren laguntzailea gai honetan) epea pasatuta dagoela.
Ofizialtasunaren saialdi hori 2018 amaieran hasi zen, federazioak batzarra egin zuenean Durangon. Luis Mari Elustondo zen presidentea, eta batzarrak onartu zuen UEFAra eta FIFAra eskaria igorriko zela selekzioa ofizial izateko. Duela bi urte izan zen hori, eta Elustondo bera joan zen Suitzara, bi erakundeetara. Ezezkoa izan zen haien erantzuna. Tartean, Elustondoren agintea amaitu egin zen, eta Landetak irabazi zituen hauteskundeak iazko otsaileko azkeneko egunean. Horren agintepean, futboleko bi erakundeen erabakiari helegitea jarri zitzaien, federazioarena bezalako eskakizunak bi erakundeetako batzarrek aztertu eta bozkatu behar dituztela eskatuz. Euskal selekzioari dagokionez, ez zen horrela izan. Iazko abuztuaren 24rako prest zituen helegiteak federazioak, baina abenduaren 28ra arte ez zituen aurkeztu. UEFAren erantzuna urtarrilaren 12an iritsi zen, eta FIFArena otsailaren 14an. 21 eguneko epea dago KAEra joateko, eta federazioak ez du ezer egin. Horrekin Durangoko batzarrean onartu zena bete gabe utzi du Landetak: legalki dauden bide guztiak urratzea ofizialtasunaren bidean.
BERRIAk jakin ahal izan duenez, gainera, federazioak ezkutatu egin dizkio Eusko Jaurlaritzako Kirol zuzendaritzari UEFAren eta FIFAren azkeneko ezezkoen agiriak . Aste honetan bertan igorri dizkio, KAEra joateko epeak aspaldi agortu ziren arren. Lehenagotik ere uko egin zien Eusko Jaurlaritzaren eskakizunei. Izan ere, gai honetan EAEko erakunde gorenari laguntza eman dion Salinas-Armendariz abokatuak idatzi zituen azkeneko helegiteak. Jaurlaritzak jakin nahi zuen abokatu horrek idatzitakoa bere horretan bidaliko zuen federazioak UEFAra eta FIFAra eta hainbat aldiz eskatu zion horren berri emateko. Ez zuen erantzunik jaso denbora tarte luze bat pasatu arte: Salinasek idatzitakoak igorri zituen federazioak azkenean futbolaren bi erakunde nagusietara. BERRIA saiatu da Jon Redondo Kirol zuzendaritzako sailburuordearekin hitz egiten, baina ezinezkoa izan da.
Jaurlaritzaren abokatu Salinas-Armendariz federazioarekin zeregin berean ibili zen ofizialtasunaren gaian. Landeta agintera iritsitakoan, ordea, beste baten hautua egin zuen federazioak. Salinas-Armendarizekin mintzatu da BERRIA, eta galderei erantzun aurretik garbi utzi nahi izan du bere hitzak bereak direla, ez Jaurlaritzarenak. Galdetu zaionean federazioaren jarreraren atzean zer dagoen, utzikeria hitza erabili du. Landetari eta haren kideei leporatu die Durangoko batzarrean onartu zena ez betetzea: «Egunen batean azaldu beharko du zergatik erabaki duen bide hau akabera arte ez eramatea». Salinas-Armendariz ez du ulertzen jarrera hori: «Badakigu ez dela erraza UEFAren eta FIFAren baiezkoa jasotzea, baina bide guztiak urratu behar dira, KAEkoa barne». Horren barruan, epaitegi horrek Jerseyko futbol federazioaren alde emandako epaia ekarri du gogora: «Arrazoia eman zion helegitea jarri zuenean UEFAko eta FIFAko batzarrak izan behar zutela selekzioaren eskaerari baiezkoa edo ezezkoa eman behar ziotenak». Joan zen Jersey batzar horietara, eta ez zuten onartu, baina Salinas-Armendarizek aparteko garrantzia ematen dio hor egoteari: «Gure selekzioaren historia zabala da, ez gara edozein, eta lorpen oso handia da gure federazioko presidenteak munduko futboleko agintari guztien aurrean mintzatzeko aukera izatea». Bidea ekinez urratzen dela gaineratu du: «Groenlandiako eta Gibraltarreko federazioek etengabe eskatu zuten, eta, azkenean, onartu egin zituzten UEFAko eta FIFAko kide bezala. Garbi dagoena da bidean geratuz gero ez dela ezer lortzen».
Hasierako lekuan dago orain Euskadiko Federazioa, Durangon hasi zuen bidea amaitu gabe. UEFAko eta FIFAko kide izateko aldarriak eta eskariak berriz egin beharko lirateke, hasieratik, hala nahi izanez gero. Federazioaren batzarra da EAEko futbola, eta garbi adierazi zuen Durangon zer nahi duen. Bidea osorik urratzea falta da, eta hori hemendik egin behar da.
Federazioak Espainia aldetik presioak jaso izana jotzen dute batzuek Landetaren erabakiaren eragile. Salinas-Armendarizek horri heldu dio: «Badakigu beti dagoela mamu hori, eta galdetu Elustondori zer pasarazi zizkion Rubialesek (Espainiako federazioko presidenteak) dimititzeko eskatu zionean Espainiako federazioaren batzar baten aurrean». Presio ekonomikoa egon ote litekeen ere zabaldu da, baina Euskadiko Federazioari ez dio diru askorik ematen Espainiakoak, lurraldeko federazioei baizik. BERRIAk jakin duenez, gainera, ohikoa baino kopuru handiagoa jaso du hemengo futbolak, beste kontu batzuk tarteko.
Euskadiko Federazioak gai honetan izan duen jarreraren harira, EH Bilduk eskatu du legebiltzarrean azal dadin federazioa, «KAEn zer egin duten edo ez duten egin azaltzeko». |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211512/greba-egin-dute-arabako-zahar-etxe-pribatuetako-langileek.htm | Gizartea | Greba egin dute Arabako zahar etxe pribatuetako langileek | ELAk eta LABek deituta egin dute lanuztea. Salatu dute %100eko zerbitzu minimoak ezarri dituztela. | Greba egin dute Arabako zahar etxe pribatuetako langileek. ELAk eta LABek deituta egin dute lanuztea. Salatu dute %100eko zerbitzu minimoak ezarri dituztela. | Grebara jo dute gaur Arabako egoitza pribatuetako beharginek, negoziazioen «blokeoa» amaitzeko eta erresidentzien sektoreko hitzarmena lortzea eskatzeko. ELA eta LAB sindikatuek deitu dute lanuztera, eta, bi sindikatu horiek salatu dutenez, langileei %100eko gutxieneko zerbitzu minimoak inposatu dizkiete. Sindikatuen deialdiarekin bat egin duten langileek manifestazioa egin dute Gasteizen: Plaza Berrian hasi dute protesta, eta Arabako Foru Aldundiaren aurrean amaitu dute. «Isilarazi nahi gaituzte. Gutxi izango gara atera ahal garenak, baina kalean jarraituko dugu gure eskubideen alde borrokatzen», ohartarazi dute. Arabako zahar etxe pribatuetako langileak sektoreko lehen hitzarmena lortzeko ari dira borrokan. Hiru urte baino gehiago luzatu da lan gatazka. Irailean, egoitza eta etxebizitza komunitarioen negoziazio mahaia eratzea erdietsi zuten, baina patronalaren «etengabeko blokeoa» salatu dute orain sindikatuek. «Patronalak bere plataforma eskas eta prekarioari eutsi dio, eta plataforma hori erabiltzen ari da negoziazioa blokeatzeko, ez baitizkie lan baldintza duinak bermatzen Arabako adinekoen egoitzen eta etxebizitza komunitarioen sektoreko langile guztiei», adierazi dute. Gainera, Bizkaiko eta Gipuzkoako lan baldintzen azpitik kokatu dituztela salatu dute. Egoera ikusirik, bi sindikatuek «ezinbestekotzat» jo dute mobilizazio eta protesta dinamikak berriro abiatzea. 2026an amaituko da hitzarmena, eta patronalak proposatu du hileko soldata 1.220 euro izatea ordurako, KPIaren araberako igoera bermatu gabe, eta 1.742 orduko lanaldiekin. Langileen ordezkariek ohartarazi dute ez dutela halakorik onartuko, eta egoera «iraultzea» nahi dute: kategoria guztietan %50eko igoera, KPIa eta sektore langile guztien erosahalmena bermatzea. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211513/labek-etxeko-langileekiko-zor-historikoa-kitatu-nahi-du.htm | Ekonomia | LABek etxeko langileekiko «zor historikoa» kitatu nahi du | Kolektibo horrentzako lehen lan hitzarmenaren negoziazioa hasiko du uda aurretik. Erabakimen politikoa eskatu die erakunde publikoei, eta Confebask deituko du hura negoziatzera. | LABek etxeko langileekiko «zor historikoa» kitatu nahi du. Kolektibo horrentzako lehen lan hitzarmenaren negoziazioa hasiko du uda aurretik. Erabakimen politikoa eskatu die erakunde publikoei, eta Confebask deituko du hura negoziatzera. | LAB sindikatuak erabaki du badela garaia euskal gizarteak etxeko langileekin duen «zor historikoa» kitatzen hasteko. «Sindikatuek, erakunde publiko guztiek eta patronalak beren jarrera zein den publikoki erakutsi beharko dute. Ezingo dute beste alde batera begiratu», aurreratu du Garbiñe Aranburu sindikatuko idazkari nagusiak. Hitz onetatik harago jo eta «ekin» egin behar dela nabarmendu du, eta ekintza horrek bi alde zehatz ditu: sindikatuan alor sindikal berezitua sortzea, eta lan hitzarmena bultzatzea. Itunean sartu beharreko aldarrikapenak zehaztuak dituzte: besteak beste, ordutegiak eta atsedenak arautzea, baimenak, lan-osasun eskakizunak eta gutxieneko soldata bat. LABek 1.400 euroan du jarria gutxieneko langa. Zenbait ikerketaren arabera, Hego Euskal Herrian etxeko 46.300 langile daude, eta %30 inguruk ez dute kontraturik. Legezko egoeran daudenek lan esparru propioa dute, erregimen orokorretik kanpo, eta horrek eragiten dituen eskubide galerak amaiarazi nahi ditu LABek. «Bazterketa egoeran bizi gara. Momentuz ez dugu langabezia eskubiderik; lanaldien kontrolik ez dago; 60 ordu ere lan egin dezakegu, baina normalean lanaldi luzeagoak izaten dira; lan eremuan indarkeria handia jasaten dugu... Gizarte eragileak deitzen ditugu hori guztia amaiaraztera», aldarrikatu du Melissa Andrade etxeko langileak. Bi urteko bilera prozesu baten ondorioa da proposamen hau. Etxeko langile ugariekin eta zenbait kolektiborekin eztabaidatu dituzte osagaiak. «Entzuten eta ikasten aritu gara», azaldu du Aranburuk: «Lehen aldia zen horrelako lan esparru bat diseinatzen genuena. Langile asko erdi esklabo daude. Klase sindikalismoak gainditu gabeko ikasgaia du langile horien eskubideen defentsarekin». Solaskidea, Confebask Sindikatuak aldarrikapen plataforma bat egin du, eta Confebask interpelatuko du lan itun hori negoziatzeko. LABen ustez, hura legitimatuta dago negoziazioari heltzeko. Beste sindikatu batzuei egin die proposamena, eta aldeko erantzunak jaso ditu. Jaurlaritzaren atea joko du orain, eta Lan Sailera joatea da asmoa. «Blokeo posible baten» aurrean jarrera axolagabea izan ez dezala eskatu dio. Lehenbizi Araba, Bizkai eta Gipuzkoan hasiko dute prozesua, eta gero joko dute Nafarroara. Uda aurretik hasi nahiko lukete negoziatzen. Erakundeak deitu dituzte, hain zuzen, lan hitzarmenaz gain argi dutelako auzi politikoa dela: «Zaintzaren merkantilizazioan eta pribatizazioan dauden defiziten aurrean, etxeko langileak kontratatzea bihurtu da euskal gizartearen zaintza premiak asetzeko iturri nagusia», kritikatu du Andradek. Alde horretatik, Europako auzitegiek ebatzi dute Espainiako Gobernuak langabezia saria jasotzeko eskubidea aitortu behar diela etxeko langileei. Yolanda Diez lan ministroak herenegun esan zuen hori lortzeko tramiteak bukatu dituela. LABen, baina, zuhurrak dira: «Kezka pixka bat sortzen digu nola garatuko den. Tentuz jarraituko dugu», iragarri du Aranburuk.
Hamar aldarrikapen:
1. Lan hitzarmen bat orain, soldata, lanaldiak eta atsedena arautuko dituena. 2. Barneko lana indargabetu, esplotazioa amaitzeko. 3. Langabezia laguntza orain. Gaur egun ez dute kobratzen. 4. Lan arriskuen prebentzio legean sartzea. 5. Uko egite figura indargabetzea. Enplegatzaileak kontratua eteteko eskubidea du arrazoi objektiborik eman gabe. 6. Langileen enplegu, ostatu eta mantenu baldintzak ikuskatzea. Lan ikuskaritzak sartzea. 7. Gehiegizko lanaldiak desagerraraztea: lan egindako ordu bakoitza ordaintzea. 8. Gizarte Segurantzan aurkezten diren kontratuak berrikustea eta kontratu horiek benetan betetzen direla ikuskatzea. 9. Zaintzako euskal sistema publiko komunitarioa. 10. Atzerritarren Legea indargabetzea. Erregularizazioa lehenengo egunetik lortzea. Zaintzaile asko emakume atzerritarrak dira. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211514/sanchezek-esan-du-jarrera-aldaketa-laquobeste-pauso-batraquo-dela-irtenbiderako.htm | Mundua | Sanchezek esan du jarrera aldaketa «beste pauso bat» dela irtenbiderako | Espainiako gobernuburuak Mendebaldeko Saharako gatazkaren konponbidean egin duen jarrera aldaketa defendatu du Diputatuen Kongresuan. Gainerako alderdiak kritiko agertu dira Sanchezen jarrera aldaketarekin. | Sanchezek esan du jarrera aldaketa «beste pauso bat» dela irtenbiderako. Espainiako gobernuburuak Mendebaldeko Saharako gatazkaren konponbidean egin duen jarrera aldaketa defendatu du Diputatuen Kongresuan. Gainerako alderdiak kritiko agertu dira Sanchezen jarrera aldaketarekin. | Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak Mendebaldeko Saharako gatazkaren konponbidean bere gobernuak izan duen jarrera aldaketa argudiatu du esanez aldaketa hori «beste pauso bat» dela irtenbiderako. Hain justu, azpimarratu du jarrera aldaketa NBE Nazio Batuen Erakundearen «esparruan» kokatzen dela, eta gaineratu du gatazkaren irtenbideak bi aldeek onartua izan behar duela. Horrez gain, behin eta berriz esan du EB Europako Batasuneko kideekin eta beste hainbat herrialderekin «lerratutako posizioa» hartu duela Espainiak.
Jose Manuel Albares Espainiako Atzerriko ministroak Maroko bisitatzeko bezperan, Pedro Sanchezek agerraldia egin du Diputatuen Kongresuan Mendebaldeko Saharako gatazkaren konponbidean izan duen jarrera aldaketaz azalpenak emateko. Izan ere, duela bi aste, Marokoko Errege Etxeak argitara atera zuen Espainiako gobernuburuak bidalitako eskutitz baten edukia. Horretan, Sanchezek Mohamed VI.a erregeari adierazi zion 2007an proposatu zuen autonomia plana babesten duela Mendebaldeko Sahararentzat.
Hori defendatzeko asmoz, Mohamed VI.a erregeari idatzi zion eskutitzaren zati bat irakurri du Diputatuen Kongresuan: «Espainiak uste du Marokok 2007an aurkeztu zuen autonomia plana gatazka gainditzeko aukera serioena, errealistena eta sinesgarriena dela». Horren ostean, oposizioko alderdiei eskatu die prozesuaren «konplexutasuna baloratzeaz» gain, «babesa» emateko.
Sanchezek ere azaldu nahi izan du zergatik izan duen «orain» jarrera aldaketa: «Orain aukera bat ireki da. Izan ere, 46 urte igaro ondoren, gatazkaren bi aldeek konponbidea lor dezakete, edo gutxienez negoziazio prozesu bat ireki. Iragan urrian, NBEko Idazkari berri bat izendatu zuten Mendebaldeko Sahararako. 2 urtez ezin izan da hautagairik izendatu; izan ere, hamahiru hautagai baztertu dira aldez aurretik. Hortaz, jarrera aktiboa eduki eta eragile izan nahi dugu».
Sanchez, NBEren eta EBren babes bila
Sanchezek, bere jarrera aldaketa argudiatzeko asmoz, behin baino gehiagotan azpimarratu du diskurtsoan NBEren «esparruan» kokatzen dela gatazkaren konponbidea, eta gaineratu du nazioarteko gainerako kideek ere «laguntza» eman behar diotela NBEri negoziazio prozesua aurrera eramateko. Gatazkaren irtenbideak bi aldeek onartua izan behar duela ere gehitu du.
Horrez gain, nabarmendu du Espainiak hartutako jarrera bat datorrela EBko kideek eta beste hainbat herrialdek hartutakoarekin. Eta horren adibide direla Frantzia, Alemania eta AEBak. Alabaina, azaldu du Frantziak «aspaldidanik» babesten duela Marokoren autonomia plana, eta Alemaniak ere joan den urtarrilean eman ziola babesa planari eskutitz baten bitartez, Espainiak egin zuen moduan, azpimarratu du.
Nazioarteko esparruan Sanchezen jarrera aldaketak bere ustez izan duen babesaz gain, Espainiako aurreko presidenteen erabakiez ere mintzatu da: «Jose Luis Rodriguez Zapatero presidente zela, Espainiak jada onartu zuen 2007ko plana». Zapaterok ez ezik, Mariano Rajoyk ere 2012an eta 2015ean plana «ontzat» eman zuela nabarmendu du Espainiako gobernuburuak. Diskurtsoa bukatu du gogoraraziz Espainia dela Saharako errefuxiatuen kanpalekuei laguntza humanitarioa ematen dien emaile nagusiena, eta babes hori ematen jarraituko dutela gaineratu du.
Oposizioko alderdiek Sanchez kritikatu dute izan duen jarrera aldaketagatik, eta haren berri eman ez izanagatik. Unidas Podemosek argitu dio Sanchezi gai honetan bi jarrera daudela: bata, Saharako autodeterminazio eskubidearen aldekoa, NBEren ebazpenek jasotzen dutena, eta, bestea, Marokoren proposamena babestea, zeinak autonomia ematen dio Saharako herrialdeari. Horren harira, Pablo Echenique Unidas Podemoseko bozeramaileak Sanchezi adierazi dio jarrera aldaketa egon dela, eta zaila dela aldaketa hori «justifikatzea». Alderdi Popularrak haserrea adierazi dio Sanchezi jarrera aldaketaren berri ez emateagatik, eta nabarmendu dute Espainia inoiz ez zela NBEren «markotik» atera.
ERC Esquerra Republicana kritiko agertu da Espainiako Gobernuarekin, eta hau galdegin dio Gabriel Rufian ERCko bozeramaileak Sanchezi: «Zergatik babesten ditu gobernuak Ukrainako herritarren eskubideak, eta ez Saharakoenak?». Horrez gain, Sanchezek diskurtsoan behin baino gehiagotan nabarmendu duen bi aldeen arteko adostasunaren inguruan, Rufianek erantzun dio Fronte Polisarioak «ez duela babesten» Marokoren proposamena. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211517/euskal-herriaren-burujabetza-aldarrikatuko-dute-azkainen-aberri-egunean.htm | Politika | Euskal Herriaren burujabetza aldarrikatuko dute Azkainen, Aberri Egunean | EH Baik aurtengo Aberri Eguna aurkeztu du; apirilaren 17an ospatuko dute, Azkainen, eta manifestazioa eginen dute eguerdian. «Nazio eraikuntza berrindartzeko garaia da», erran dute. | Euskal Herriaren burujabetza aldarrikatuko dute Azkainen, Aberri Egunean. EH Baik aurtengo Aberri Eguna aurkeztu du; apirilaren 17an ospatuko dute, Azkainen, eta manifestazioa eginen dute eguerdian. «Nazio eraikuntza berrindartzeko garaia da», erran dute. | Azkainen (Lapurdi) eman du ordua EH Baik aurtengo Aberri Eguna ospatzeko. Apirilaren 17an iraganen da, eta 12:00etan manifestazioa eginen dute eguna hasteko. Azken bi urteetan, pandemiarengatik ezin izan zuten karrikan ospatu. Duela bi urte, etxeko leihoetan zintzilikatu zituzten aldarriak; iaz, berriz, herriko plazetan elkartu ziren kantatzeko. Bada, abertzaleei Azkainen biltzeko dei egin diete aurten. Euskal Herriaren burujabetza ezinbestekotzat jo dute: «COVID-19ak eragindako askotariko krisiak egitate bat utzi du beste behin ere agerian: erronka sozialei, ekonomikoei, klimatikoei eta kulturalei aurre egiteko, burujabetza behar du Euskal Herriak».
Manifestazioaren ondotik, ekitaldia eginen dute. Gero, herri bazkaria izanen da, eta arratsaldean ostatua, txarangak alaiturik. «Euskal Herriaren burujabetzaren alde garen guzion indarrak biltzeko eguna izanen da», adierazi dute.
Azken hilabeteetako testuingurua ekarri dute gogora, abertzaleek eramandako borrokak aipatuz: «Hainbat eragileren arteko elkarlanari esker, zenbait erronka garrantzitsuri herri gisa erantzutea lortu dugu: euskarazko irakaskuntzaren defentsan, lurren espekulazioaren aurka, etxebizitza eskubidea berma dadin, eta euskal preso politikoak askatzearen alde, adibidez». Hala, uste dute gertakari horiek, «herri mobilizazioak eta instituzioak elkarren osagarri» direla. Alde horretatik, Euskal Herriaren burujabetza prozesuan «aitzinapausoak» egin direla erran dute.
Nolanahi ere, «eskumen eta tresna gehiago» behar direla azpimarratu dute: «Egungo errealitatetik abiatuz, herritarren nahi eta beharrei erantzuteko eta erabakiak bertan hartu ahal izateko, eskumen handiagoko instituzio bat behar dugula berresten dugu». Mugen «gainetik», Euskal Herriko eragile guzien arteko elkarlana beharrezkotzat jo dute, halaber. «Nazio eraikuntza berrindartzeko garaia da».
Bestalde, azken asteotan Korsikan gertatutakoa aipatu dute. «Preso politikoen» auziari dagokionez, Frantziako Estatuaren jarrera ezarri dute jomugan. «Frantziako Gobernua preso politikoen egoera heriotzaraino usteltzen uzteko prest» dagoela ikusirik, honela mintzatu dira: «Jendarte zibilaren eta hautetsien gehiengoa Ion Parot, Jakes Esnal eta Unai Paroten askatasuna erdiesteko engaiatua den honetan, gatazka politikoari eta haren ondorioei aterabide demokratikoa emateko garaia da, baita Euskal Herriaren nahia eta borondatea errespetatzekoa ere».
EH Bilduk, Iruñean
EH Bilduk Iruñean ospatuko du aurtengo Aberri Eguna, manifestazio bat eginez. Amaiurko gatazkaren bosgarren mendeurrena gogoan hartuta antolatu dute eguna. «Orain dela 500 urte, hemen burujabetzari buruzko lehia bortitz bat izan zen; Amaiurko gatazka egon zen, Gaztelaren eta Nafarroaren arteko burujabetza talka izan zen. 500 urte geroago, hemen gaude, Iruñean, gure hiriburu historikoan», erran zuen aurkezpen agerraldian Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak.
EAJk, berriz, Bilbon elkartzeko deia hedatu du, Plaza Barrian. Iazko ospakizuna Euskalduna jauregian egin zuten jeltzaleek, murrizketekin. Aurten, kalera ateratzeko asmoa adierazi du alderdiak, «1932an lehen Aberri Eguna egin zuenez geroztik egin duen modu berean». Hala, EAJk «jai eta aldarrikapen giroa» berreskuratzeko asmoa adierazi du. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211519/apirilaren-7rako-hiruzpalau-orduko-lanuztera-deitu-du-steilasek.htm | Gizartea | Apirilaren 7rako hiruzpalau orduko lanuztera deitu du Steilasek | Hezkuntza ituna Eusko Legebiltzarrean onartuko duten egunean egingo dute protesta irakaskuntza publikoan eta Haurreskolak partzuergoko zentroetan. | Apirilaren 7rako hiruzpalau orduko lanuztera deitu du Steilasek. Hezkuntza ituna Eusko Legebiltzarrean onartuko duten egunean egingo dute protesta irakaskuntza publikoan eta Haurreskolak partzuergoko zentroetan. | EAEko hezkuntza itunaren aurka protestan jarraituko du Steilas sindikatuak. Alderdi politikoen akordioa Eusko Legebiltzarrean onartuko den egunean hiruzpalau orduko lanuztea egingo du ikastetxe publikoetan eta Haurreskolak partzuergoko zentroetan: apirilaren 7an, 07:30etik 11:00etara deitu du protestara, sarrera orduen arabera, eta eskoletan 10:30ean egingo dituzte elkarretaratzeak; bilkura nagusia, berriz, parlamentuaren aurrean egingo dute, 09:30ean. Lanuztearen bidez, itunarekiko desadostasuna adierazi nahi du sindikatuak. «Ez dugu bat egiten prozesuarekin, ezta edukiekin ere», adierazi dute gaur Nagore Landa eta Nagore Iturrioz bozeramaileek, Bilbon egin duten agerraldian.
Akordioaren zirriborroa aztertuta, sindikatuak salatu du hezkuntza sare publikoa eta itunpekoa «parekatu» egingo direla, «ikastetxe pribatuetako finantzaketa blindatu ahal izateko», eta, beraz, hezkuntza publikoa ez dela «ardatz» izango: «Ez du publifikazio marko sendo baten alde egiten; aipamen txiki bat baino ez dio egiten publifikazioari, eta alderdiak ez datoz bat horren esanahian. Segregatzailea den sistema duala normalizatzen eta betikotzen du».
Euskararen aldeko «apustu irmorik» ez egitea ere egotzi dio itunari: «Ikastetxeen esku uzten du ardura. Ez du murgiltzerik aipatzen, ez dira ereduak gainditzen, eta atzerriko hizkuntzei irekitzen die atea, euskararen kalterako». Espainiako Gorteetan onetsitako araudia «berrestea» eta lan baldintzak ez aipatzea ere gaitzetsi du Steilasek.
Deialdia, bakarrik
Hezkuntza itunaren harira, grebarako deia egina zuten ELA, LAB, CCOO eta Steilas sindikatuek martxoaren 25erako, baina aurreko astean alderdiek akordioa lortu zuten, eta lanuztea bertan behera utzi zuten, batasun sindikalean deialdiarekin aurrera egiteko adostasunik ez zela eta. Steilas ez zen bat etorri erabaki harekin, eta orain bakarrik deitu du lanuztera. «Ezin dugu gure borroka geratu une honetan batasun sindikalik ez dagoelako; horrek ez du esan nahi etorkizunean ezin denik berriz aktibatu batasun sindikal hori», azaldu du Iturriozek. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211520/errusiak-adierazi-du-donbass-eta-krimea-ukiezinak-direla-negoziazioetan.htm | Mundua | Errusiak adierazi du Donbass eta Krimea «ukiezinak» direla negoziazioetan | Kremlinek esan du ez dutela «aurrerapausorik» eman elkarrizketetan; Kievek «positibotzat» jo ditu. Lau milioi zibil baino gehiago atera dira herrialdetik, UNHCR-ren arabera. | Errusiak adierazi du Donbass eta Krimea «ukiezinak» direla negoziazioetan. Kremlinek esan du ez dutela «aurrerapausorik» eman elkarrizketetan; Kievek «positibotzat» jo ditu. Lau milioi zibil baino gehiago atera dira herrialdetik, UNHCR-ren arabera. | Errusiako Gobernua espero baino ezkorrago agertu da Ukrainarekin izan dituen negoziazioen biharamunean. Dmitri Peskov bozeramailearen arabera, elkarrizketetan ez dute oraindik «aurrerapausorik» eman, eta Kremlinek ez du «etorkizun handiko» ezer sumatu hizketaldi horietan. Haratago ere joan da Vladimir Medinski negoziatzaile burua: ohartarazi duenez, Donbassen eta Krimearen estatusak «ukiezinak» dira.
Ukrainaren eta Errusiaren ordezkariak atzo bildu ziren Turkian, eta, ezer adostu ez zuten arren, zenbait ideiaz eta erabakiz aritu ziren. Batetik, Moskuk bidalitako negoziatzaileek esan zuten hiriburuan eta Txernihiven (Ukraina iparraldea) jarduera militarrak «murriztuko» dituztela, «elkarrekiko konfiantza areagotzeko eta negoziazioekin jarraitzeko»; bestetik, Kieven ordezkaritzak adierazi zuen prest zegoela NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean ez sartzeko, betiere nazioarteko zenbait estatuk segurtasuna bermatuko baliote —tartean, Erresuma Batua, Txina, Errusia, AEBak eta Frantzia—.
Adierazpen eta emaitza horiek ikusirik, bazirudien atzoko negoziazioetan oinarri bat ezartzeko lehen pausoa eman zutela, baina Errusiako ordezkariek gaur esandakoek beste ikuspuntu bat eman diote Turkian gertaturikoari.
Medinskik azaldu du Kremlinek Donbassi eta Krimeari buruz hasieratik izan duen jarrera «aldaezina» dela, eta, hortaz, Moskuk ez duela jarrera aldatuko; hau da, nahi du Kievek herri errepubliken independentzia onar dezala, baita Krimea Errusiaren parte dela ere.
Ohartarazpen hori bidali arren, eta oro har adierazpen gogorragoak egin arren, Errusiaren negoziatzaile buruak arrakastarako atea ere ireki du: «Atzo, urte askotan lehen aldiz, Kieveko agintariak prest agertu ziren Errusiarekin akordio bat egiteko. Errusiak azken urteetan egindako eskari nagusiak onartzeko prest agertu ziren».
Volodimir Zelenski Ukrainako presidentea baikorrago mintzatu da Turkiako elkarrizketez, haren iritziz «positiboak» izan baitira. Hori bai, zehaztu du bere herrialdearen «subiranotasunak eta lurralde osotasunak bermatuta» egon behar dutela.
Erasoen «intentsitatea» ez da aldatu, Ukrainaren arabera
Kieven eta Txernihiven jarduera militarrak «murrizteaz», agerian geratu da promesa horrek ez duela zertan esan nahi erasoak erabat etengo dituenik, atzo gauean eta gaurko ordu txikietan bonbardaketei eutsi baitie. Vadim Denisenko Ukrainako Barne Ministerioaren aholkulariak egin du salaketa gaur goizean, eta haratago ere joan da, adierazi baitu horien «intentsitatea» ez dela moldatu bi hirietan; Txernihiv eskualdeko gobernadore Viatxeslav Txausek ere gauza bera ziurtatu du, ez duela aldaketarik sumatu Moskuren adierazpenetatik hona.
Igor Konaxenko Errusiako Defentsa Ministerioaren bozeramailea ere mintzatu da azken erasoei buruz, baina ez du ezer esan Ukrainako hiriburuaz eta Txernihivez. Aldiz, Konaxenkok azaldu du «azken 24 orduetan» Ukrainako militarren «64 helburu suntsitu» dituztela. Horietako batzuk Mikolaiv oblastean daude, herrialdearen hego-mendebaldean, eta beste batzuk Rovnon, Ukraina iparraldean, Bielorrusiako mugatik gertu.
Badirudi Errusiako armada estrategia aldatzen ari dela datozen egunetarako. Iragan ostiralean, indar armatuetako buruzagiorde Sergei Rudskoik adierazi zuen hasierako helburu nagusiak «bete» dituztela, eta orain Donbass «askatzea» dutela helburu.
Halere, horrek ez die eragotzi Ukrainako beste eremu batzuetan erasoei eustea, eta hautu horiek ideia bat utzi dute agerian: ehunka hildako izan ostean, Errusiak nahiago duela bonbardaketen bidez eraso egin eta Ukrainan dituen soldaduak helburu jakin batzuetarako erabili.
Ideia hori bera helarazi du Ukrainako Estatu Nagusiak ere, uste baitu Errusiako armada berriz elkartzen ari dela herrialdearen ekialdean arreta jartzeko: «Errusiako Federazioko indarrak Kieveko eta Txernihiveko eskualdeetatik erretiratzen ari dira oraindik. Badira seinale batzuk diotenak Errusiako tropak berriz elkartzen ari direla ekialdera bidean».
Gainera, Vladimir Putin Errusiako presidentea Emmanuel Macron Frantziakoarekin mintzatu zen atzo gauean, eta, dei horretan, Putinek Macroni esan zion Ukrainako tropak erretiratzen direnean amaituko dela Mariupolgo bonbardaketa —1.500 lagun ebakuatu dituzte egunotan handik—.
Egunek aurrera egin ahala, eraso horietatik ihes egin dutenak geroz eta gehiago dira. UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren azken datuen arabera, jada lau milioi herritar baino gehiago atera dira Ukrainatik, eta 6,5 milioi desplazatu dira herrialde barruan. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211521/gazteen-gogoetak-ilargi-argitan.htm | Kultura | Gazteen gogoetak ilargi argitan | ‘Gaueko eztabaidak’ nobela kaleratu du Agustin Arrieta Urtizbereak. Sakonak bezain egunerokoak diren gaien inguruko gogoeta filosofikoak ditu oinarri, eztabaida formatuan. | Gazteen gogoetak ilargi argitan. ‘Gaueko eztabaidak’ nobela kaleratu du Agustin Arrieta Urtizbereak. Sakonak bezain egunerokoak diren gaien inguruko gogoeta filosofikoak ditu oinarri, eztabaida formatuan. | Lau lagun, ilargiaren argitan, gaurkoak bezain betikoak diren auziez eta gaiez gogoetatzen. Abiapuntu hori du Agustin Arrieta Urtizberean Gaueko eztabaidak filosofia liburuak. Kongresu batera joan diren lau gazte dira protagonistak: Unai, Josu, Ane eta Miren. Baina izan zitezkeen EHUn filosofia ikasten ari diren beste lau gazte ere. Izan ere, elkar ezagutu berri duten eta mundu bat galdera eta kezka duten lau gazteren lekuan jarri da idazlea, eztabaida batek izan ditzakeen ertz eta aurpegi guztiak solasaldi bakarrean josteko. Erein argitaletxearekin eman du argitara nobela berria.
Filosofia irakaslea da Arrieta Urtizberea Euskal Herriko Unibertsitatean, eta aurrez ere argitaratu ditu gaiaren inguruko lanak: fikziozko bi ipuin liburu eta hainbat saiakera, beste askoren artean. Inazio Mujika Erein argitaletxeko editoreak azaldu duenez, ordea, Gauezko eztabaidak liburuaren berezitasunik aipagarriena idazketa estiloa da, kontakizuna eztabaida gisara jaso baitu idazleak.
Idazlearen hitzetan, formatu «klasikoa» da eztabaidarena filosofian; aurrez, beste idazle batzuek ere sarritan erabili izan dute. «Badago halako tradizio bat. Platonen obra da aipagarriena agian, baina badira gehiago ere: Zizeron, Galileo...». Arrietak aitortu du, ordea, David Humeren Erlijio naturalari buruzko solasaldiak lana hartu duela oinarri liburua idazterakoan. Hau da, gazteen hitzartzeak «modu orekatuan» tartekatzen dira testuan, soseguz eta errespetuz egindako eztabaida baten adierazgarri gisara.
«Elkarrizketa oso argumentatiboak dira», esan du Arrietak. «Auziak jartzen dira mahaiaren gainean, eta aldeko eta kontrako argudioak txandakatzen dira». Baina ez hori bakarrik; «oso enpatikoak» ere badira, «pertsonaiek entzuten dakitelako». «Saiatzen dira ulertzen bestearen ikuspegia, eta orduan hasten da argudioen bidezko borroka».
Arrietak aitortu du formatuak zenbait buruhauste eragin dizkiola, halere: erritmoa da horietako bat; izan ere, oso bestelakoa da lana lehenengoz idatzi zuenarekin alderatuta. Elkarrizketarik apenas zuen testu hark, eta, iritzi ezberdinak jasotzen bazituen ere, modu gordinean plazaratzen ziren. «Oraingoan badago iritziak partekatzeko ahalegin bat. Hobekuntza bat egon da alde horretatik», azpimarratu du.
Irati Zubia Landak ere hartu du parte aurkezpenean; Arrietaren ikasle izandakoa da, eta filosofian doktoregaia da gaur egun. Haren hitzetan, antzezlan baten gidoiaren itxura du lanak ia-ia. «Ematen du aukera eszena irudikatzeko eta pertsonaiak gorpuzteko». Elkarrizketen egiazkotasuna nabarmendu du Zubiak, batez ere. «Ez dira horren artifizialak; gertatzen dira elkarrizketetan ohikoak diren dinamikak: eztabaida pertsonalizatzea, adibidez».
Estereotipoetatik aldenduz Pertsonaiekin izan du bigarren «arazoa» Arrietak. «Oso prototipikoak ziren hasieran, estereotipatuegiak. Azkeneko bertsioan, ordea, badago aldatzeko joera bat, edo bestearekin iritziak partekatzeko ahalegin bat». Idazleak lau errepiderekin alderatu ditu protagonistak: batzuetan modu paraleloan dabiltza; bestetan, gurutzatu egiten tira; eta, tarteka, oso tarteka, bat egiten dute. Baina askotariko gaien inguruan hausnartu eta beren ikuspuntua azalduko dute laurek.
Hain zuzen, hiru gauetan izandako eztabaidak jasotzen ditu kontakizunak. Aurrenekoan, zientziaz, erlijioaz eta egiaz gogoetatuko dute gazteek; bigarrengoan, arteaz, generoaz, maitasunaz eta balioez; eta hirugarrenean, zoriontasunaz, besteak beste. Unibertsitatean, bere ikasleen arten eztabaida pizten zuten gaiak dira oro har, sakonak bezain egunerokoak. Eta ez zaio arrotza egin idazleari bakoitzaren aldeko nahiz kontrako argudioak fikzionatzea. «Ariketa hori sarritan egin dut klasean. Entzun ditut ahots asko, eta askotan ez naiz ados egon haiekin. Baina kontuan izan ditut, eta saiatu naiz haiek konbentzitzen ere. Uste dut hori dela ahalegin hori egiteko izan dudan oinarria».
Ikasleei begira Arrietak ez du terminologia teknikorik erabili liburuan; aitzitik, edonork edonoiz izan ditzakeen elkarrizketak jaso ditu kontakizunean. Filosofia gizarteari hurbiltzeko saiakera bat da liburua finean, eta, beraz, irakurle orori zuzenduta dago. «Autoreak apustu bat egiten du filosofia egiteko eta erakusteko modu baten alde. Eta hori ikusten da edukian eta kontatzeko moduan», azpimarratu du Zubiak.
Idazleak aitortu du, hala ere, gazteak izan dituela gomutan liburua idazterakoan: DBHko eta unibertsitateko ikasleak, zehazki. Eta nahiko luke liburua hezkuntzaren esparrura iristea ere. Izan ere, uste du liburua «tresna interesgarria» izan daitekeela haientzat, «arrazoitzeko, argudiatzeko, argudioak aztertzeko, entzuten jakiteko...». Liburuaren azkeneko helburua irakurleak eztabaidan parte hartzea baita, Arrietak nabarmendu duenez: «Gustatuko litzaidake irakurle orok ariketa bat egitea eta bere ikuspuntua azaltzea liburua irakurtzean». |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211522/bidasoan-gorpu-bat-aurkitu-dute-eta-ikertzen-ari-dira-martxoan-desagerturiko-migrantearena-ote-den.htm | Gizartea | Bidasoan gorpu bat aurkitu dute, eta ikertzen ari dira martxoan desagerturiko migrantearena ote den | Muga zeharkatu nahian zebilen migratzaile bat desagertu zen ibaian martxoaren 12an. Ondoko bost egunetan ez zuten erdietsi hura aurkitzea, eta bertan behera utzi zituzten bilaketa lanak. Hilotza identifikatzeko ahaleginetan dira orain. | Bidasoan gorpu bat aurkitu dute, eta ikertzen ari dira martxoan desagerturiko migrantearena ote den. Muga zeharkatu nahian zebilen migratzaile bat desagertu zen ibaian martxoaren 12an. Ondoko bost egunetan ez zuten erdietsi hura aurkitzea, eta bertan behera utzi zituzten bilaketa lanak. Hilotza identifikatzeko ahaleginetan dira orain. | Guardia Zibilak gizonezko baten hilotza atzeman du Bidasoa ibaian, Irun (Gipuzkoa) inguruan. Gizonezko batena da. Polizia iturriek oraindik ez dute eman informazio gehiagorik, baina ikertzen ari dira martxoaren 12an desagerturiko migrantearena ote den. Izan ere, hura desagertu zen tokitik hurbil aurkitu dute hilotza. Poliziak erantsi du gorpua deskonposatze fase aurreratuan dela. Ur azalean atzeman dute.
Ikusi gehiago: Behobiako zubia itxi dute, «denentzako» korridore humanitarioak eskatzeko
Larrialdi zerbitzuek martxoaren 17an utzi zioten migratzailea aurkitzeko bilaketa lanetan jarduteari. Gizonezkoa desagertu eta bost egunera, alegia. Hala eta guztiz ere, ikerketa ez zen guztiz eten, eta Guardia Zibilak miaketa lanetan jarraitu du tarteka.
Ibaian gorpu bat aurkitu dutela zioen albistea zabaldu eta gutxira, kasuari buruzko adierazpenak egin ditu Irungo alkate Jose Antonio Santanok. «Min eta tristura sakona» dituela adierazi du, eta erantsi du «dituzten baliabide guztiak» eskainiko dituztela laguntzeko. «Babesa, elkartasuna eta kariñoa» azaldu dizkie hildakoaren hurbilekoei. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211523/aernnovako-55-kaleratzeak-berretsi-ditu-gorenak.htm | Ekonomia | Aernnovako 55 kaleratzeak berretsi ditu Gorenak | Ez du onartu Berantevillako plantako langile batzordean enpresaren lan erregulazioari jarritako helegitea. | Aernnovako 55 kaleratzeak berretsi ditu Gorenak. Ez du onartu Berantevillako plantako langile batzordean enpresaren lan erregulazioari jarritako helegitea. | Auzitegi Gorenak ez du onartu Aernnovak Berantevillan (Araba) duen plantako langile batzordeak —ELA, LAB eta USO— zuzendaritzak eginiko lan erregulazioaren aurka jarritako helegitea. EAEko Auzitegi Nagusiak iazko apirilean ontzat eman zuen 55 kaleratze eragin zuen prozesua (borondatezko beste 27 irteera gehitu behar zaizkie), eta Gorenak ebazpen hori berretsi du. Erabaki honekin auzibidea amaitu da. Aernnovako langileen borrokak hamasei hilabete iraun du, baina azkenean epaileek arrazoia eman diote enpresari. EAEko Auzitegi Nagusiaren tesiak ontzat eman ditu Gorenak, eta kaleratzeak eragin zituen arazoak «egiturazkoak» direla berretsi du, eta COVID-19aren krisiaren aurretik hasi zirela. Gorenaren bigarren ebazpena Aeronautika sektoreko euskal enpresa batek eginiko erregulazio baten inguruan. Aurrekoan, otsailean, PCB-ITP Aeroko kaleratzean baliogabeak legez kanpokoak berretsi zuen. Kasu hartan, baina, bigarren mailako arrazoi batean oinarritu zuen ebazpena. Aernnovak hegazkinaren fuselajearen lehen zatia egiten du, PCBk, aldiz, turbinak. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211524/hiruko-eta-tradisnako-garraiolariek-bertan-behera-utzi-dute-greba.htm | Ekonomia | Hiruko eta Tradisnako garraiolariek bertan behera utzi dute greba | Azken egunetan erakundeek hartutako neurriek eta aldundiekin «elkarrizketarako bide bat» zabaldu izanak erraztu du erabakia, Hiruren arabera. Mobilizazioekin jarraituko dute, «euskal administrazioek garraiolarien eskaerak aztertzeko emandako hitza bete dezaten». | Hiruko eta Tradisnako garraiolariek bertan behera utzi dute greba. Azken egunetan erakundeek hartutako neurriek eta aldundiekin «elkarrizketarako bide bat» zabaldu izanak erraztu du erabakia, Hiruren arabera. Mobilizazioekin jarraituko dute, «euskal administrazioek garraiolarien eskaerak aztertzeko emandako hitza bete dezaten». | Azken hamazazpi egunetan geldirik egon diren kamioilari gehien-gehienak lanera itzuliko dira bihar, sektore batzuetako hornikuntza kateak dardarka utzi dituen grebari amaiera emanez. Hala erabaki dute asteazken arratsalde honetan Hiru garraiolari autonomoen sindikatuko kideek eta Nafarroako Tradisna elkartekoek. Hirukoen artean, greba bertan behera uzteko proposamenarekin bat egin dute 50 langilek; lanuztearekin jarraitzearen alde egin dute 31k, eta zortzi abstenitu egin dira. Guztira 89 afiliatuk parte hartu dute, eta sindikatuak 700 inguru ditu. Tradisnaren batzarrean, 800 kideetatik 212k parte hartu dute, eta ez zuten bozen berri eman.
Hiruk azaldu duenez, lanera itzuliko dira azken egunetan administrazioek hartutako neurriak «ontzat jo» eta gero: erregaiak 20 zentimo merkatu izanak, sektorearentzat diru laguntza zuzenek eta, bereziki, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru aldundien laguntza fiskalek erraztu dute erabakia. «Aldundiek iragarritako neurri eta hobariak garraiolari autonomoentzat onuragarriak izango direla espero da, oraindik baieztatu eta zehaztu gabe badaude ere», azpimarratu zuen elkarteak ohar batean.
Beste aldarrikapenetan konponbiderik lortu ez duten arren, Alberto Nuñez bozeramaileak azaldu du «elkarrizketarako bide bat» zabaldu dutela. Goizean, Hiruko kideak Aintzane Oiarbide Gipuzkoako Bide Azpiegituretako diputatuarekin eta Jokin Perona Ogasuneko zuzendariarekin bildu dira, eta, besteak beste, lurraldeko errepide batzuetan kamioientzat soilik jarri dituzten bidesarien inguruan mintzatu dira. Gaur jakin da, halaber, aldundiaren araudi berria aztertuko duela epaile batek, aurreko biak indargabetu ondoren.
Bidesari horiek —gainerako lurraldeetan ere jartzeko asmoa dute— kamioilariek beraiek pagatzen dituzte, eta ez merkantzien jabeek. Gauza bera gertatzen da erregaiekin. Kostu horiek fakturatzeko aukera izatea eskatu dute garraiolariek. Horrekin batera, kostuaren azpitik lana egitea debekatzea nahi dute, eta kamioi gidariei 60 urterekin erretiroa hartzeko aukera ematea, besteak beste. Hiruk espero du alor horietan ere administrazioek neurriak hartzea, eta adierazi dute helburu horiek guztiak lortu arte mobilizatzen jarraituko dutela. |
2022-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/211525/laquoagenda-nazional-bat-ehuntzeraraquo-deitu-du-eh-bilduk.htm | Politika | «Agenda nazional bat ehuntzera» deitu du EH Bilduk | Datozen urteetarako egitasmo politikoa aurkeztu du indar subiranistak; bost herri erronka definitu ditu, «proiektu nazional demokratiko bat» eraikitzeko. | «Agenda nazional bat ehuntzera» deitu du EH Bilduk. Datozen urteetarako egitasmo politikoa aurkeztu du indar subiranistak; bost herri erronka definitu ditu, «proiektu nazional demokratiko bat» eraikitzeko. | «Proiektu nazional demokratiko bat, giza garapen iraunkorrean oinarritutakoa eta komunitate kohesionatu bat eraikiko duena, berdintasunaren, justizia sozialaren eta ingurumenaren zaintzaren gainean eraikia». EH Bilduk horrela laburtu du indar subiranistaren datozen urteetako egitasmo politikoa izango dena. Izan ere, Pello Otxandiano EH Bilduko Programa zuzendariaren hitzetan, «proiektu nazionala gaurkotzeko» garaia da: «Kontua ez da errezetak ematea, agenda nazional bat ehuntzea baizik».
Euskal eredua izeneko ekitaldia egin du EH Bilduk Bilboko Euskalduna jauregian, indar subiranistaren etorkizuneko ildo politikoa aurkezteko. Ekitaldian, Otxandianok bost «herri erronka» identifikatu ditu. Batetik, «burujabetza estrategikoa» indartzea: «Buruaskiago izatea oinarrizko prozesu sozioekonomikoetan, fenomeno globalen aurrean erresilientzia irabazteko». Bestetik, «ongizate egiturak» eraldatzea, besteak beste, «osasun sistema publikoa bermatuz», gizarte zerbitzuak zaintza sistema «publiko komunitario» baterantz eraldatuz eta enplegu politikak «birdiseinatuz». Era berean, beharrezko jo du «euskal hezkuntza sistema publiko burujaberantz urrats kualitatiboak» egitea eta «identitate komunitarioa» sendotzea, tartean «euskal komunikazio esparru» bat artikulatuta. Azkenik, «segurtasun eredu propioa» garatu nahi du EH Bilduk, iritzita «ongizatea eta egonkortasuna mehatxatu dezaketen faktoreak ugariak” izango direla datozen urteetan.
Diagnostiko batetik abiatu da Otxandiano: «Botilak zuloa du». Haren hitzetan, «geldialdi» bat bizi du Euskal Herriak: «Berdintasun, ongizate eta garapen adierazleek erakusten dute gure metabolismo komunitarioa ahuldu dela, eta horrek bidegurutze historiko batean kokatzen gaitu». Geldialdi horretan, EH Bilduk uste du ez dela «etorkizuna prestatu» eta «euskal eredua galdu» dela: «Mundua euskal prisma batetik interpretatzeari utzi diogu, gure intuizio komunitarioa alboratu dugu». Horiek horrela, «erronka konplexuei» aurre egin eta «herri gisa bidea egiten» jarraitzeko, estatus politiko berri baten beharra nabarmendu du Otxandianok: «Burujabetzari uko egitea, besteak beste, aro aldaketa honek eskatzen dituen politika publikoak garatzeari uko egitea baita».
Orain, EH bilduk «nazio elkarrizketa zabal eta sakon bat sustatzera bideratuko du bere gaitasun politikoa», eta herenegun eginiko diagnostikoa partekatuko du eragileekin datozen hilabete eta urteetan.
Indar subiranistako udal ordezkari ugarik hartu dute parte ekitaldian, eta hitza hartu du Aizpea Otaegi Errenteriako alkateak. «Udalgintza herrigile» gisa definitu zuen EH Bilduren udal jarduera, eta gaineratu eredu hori lau zutabetan oinarritzen dela: herritarrekin eta eragileekin «harremanak indartzea eta elkarlanean jarduteko espazioak zabaltzea», herritarren proposamenei bide emateko baldintzak ahalbidetzea, «kohesioa lantzea” eta desberdinekin lan egitea».
Amaierako hitzartzean, «euskal eskalari» balioa eman dio Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak: «Euskaldunok ez ditugu soluzio guztiak, baina ziurra da gizateriak dituen arazo bakoitzeko, badagoela euskal baloreetan, euskal eskalan oinarritutako soluziobide bat». Konponbide horiek osatzeko, EH Bildurena «eskaintza kolektibo baterako deiadarra» da, Otegiren arabera: «Herri proiektu bat martxan jarri behar da, borondate kolektibo bat artikulatu behar da». |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211526/bruce-willis-aktoreak-erretiroa-hartu-du-osasun-arazoengatik.htm | Kultura | Bruce Willis aktoreak erretiroa hartu du, osasun arazoengatik | Afasia diagnostikatu diote, komunikazioari erasaten dion gaitz bat. Akziozko filmetako aktore ikoniko bat da; ehun pelikulatan baino gehiagotan lan egin du 40 urte luzeko ibilbidean: Die Hard sagan, Pulp Fiction-en eta The Sixth Sense-n, besteak beste. | Bruce Willis aktoreak erretiroa hartu du, osasun arazoengatik. Afasia diagnostikatu diote, komunikazioari erasaten dion gaitz bat. Akziozko filmetako aktore ikoniko bat da; ehun pelikulatan baino gehiagotan lan egin du 40 urte luzeko ibilbidean: Die Hard sagan, Pulp Fiction-en eta The Sixth Sense-n, besteak beste. | Bruce Willis aktore eta ekoizleak (Idar-Oberstein, Alemania, 1955) 1980ko hamarkadan hasi zuen bere ibilbidea, telebistan eta zineman, eta haren izena akziozko filmekin lotu izan da ordutik, genero horretako aktorerik ikonikoenetako bat bilakatzeraino. Haren senideek gaur adierazi dute afasia diagnostikatu diotela; gaitz kognitibo bat da, hitz egitea, idaztea eta hizkuntza bera ulertzea galarazten duena. Erretiroa hartuko beharko du, 67 urterekin.
«Une oso gogorra da guretzat, eta eskerrak eman nahi dizkiegu bere zale izugarriei, jasotzen ari garen maitasun eta babesarengatik», adierazi dute senideek.
Akziozko zinemako izar bat da Willis, nahiz eta bestelako filmetan ere lan egin izan duen, draman, komedian nahiz zientzia fikzioan. Ezaguna da, besteak beste, Die Hard sagako John McClane protagonistaren rola jokatzeagatik, baita Pulp Fiction-eko (Quentin Tarantino, 1994) lanagatik ere. Haren filmografia luzeko lan aipagarriak dira Twelve Monkeys (Terry Gilliam, 1995), Le cinquiéme élément (Luc Besson, 1997), The Sixth Sense (M. Night Shyamalan, 1999), Sin City (Robert Rodriguez, Frank Miller, Quentin Tarantino, 2005) eta Moonrise Kingdom (Wes Anderson, 2012), besteak beste. Ehun filmetan baino gehiagotan aritu da denera. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211527/jaurlaritzak-eta-diputazioek-530-milioi-jarriko-dituzte-euskadi-next-plana-laquobizkortzekoraquo.htm | Ekonomia | Jaurlaritzak eta diputazioek 530 milioi jarriko dituzte Euskadi Next plana «bizkortzeko» | Haien aurrekontuetatik irtengo da dirua, Europako funtsak jaso zein ez. Ukrainako gerraren ondorio ekonomikoei aurre egiteko Bruselak eta Madrilek harturiko neurrien «osagarri» moduan aurkeztu du Urkulluk. | Jaurlaritzak eta diputazioek 530 milioi jarriko dituzte Euskadi Next plana «bizkortzeko». Haien aurrekontuetatik irtengo da dirua, Europako funtsak jaso zein ez. Ukrainako gerraren ondorio ekonomikoei aurre egiteko Bruselak eta Madrilek harturiko neurrien «osagarri» moduan aurkeztu du Urkulluk. | Eusko Jaurlaritzak eta hiru aldundiek 530 milioi euro bideratuko dituzte datozen hiru urteetan Euskadi Next planeko egitasmoak «bizkortzeko». Jaurlaritzak 432 milioi jarriko ditu bere aurrekontuetatik, eta aldundiek beste 96 milioi. Euskadiko Inbertsio Estrategikoen 2022-2024 Plana deiturikoa aurkeztu du asteazken honetan Iñigo Urkullu lehendakariak, hiru ahaldun nagusiekin batera. Ukrainako gerraren ondorio ekonomikoei aurre egiteko Bruselak eta Madrilek harturiko neurrien «osagarri» moduan aurkeztu du, euskal erakundeek azken egunetan martxan jarri dituzten beste neurri batzuk bezala.
Planak ez du inbertsio berririk jasotzen; Euskadi Nexten daudenak bizkortzea du helburu: bost ardatzetan banatuta daude Euskadi Nexteko egitasmoak, eta, guztira, 276 dira, 2026ra arteko epean burutzekoak. Proiektu publiko-pribatuak dira: hau da, zati bat erakunde publikoek jarriko dute, eta bestea enpresek. 18.286 milioiren kostua dute guztira, eta Jaurlaritzak aurreikusten du Europako funtsetatik Madrilek 6.400 milioi bideratzea. Egitasmo nagusiak honako hauek dira: BH2C Hidrogenoaren Euskal Korridorea (1.300 milioi euro) eta Basquevolt bateria elektrikoen fabrika (882 milioi).
Europako dirua jaso zein ez, Urkulluk adierazi du proiektu guztiek aurrera egitea dela Jaurlaritzaren xedea. Baina gogorarazi du Bruselako funtsen banaketa tantaka ari dela iristen Madrildik. Iazko abuztuan Pedro Azpiazu Ekonomia sailburuak ziurtatu zuenez, Jaurlaritzak 500 milioi dauzka bermatuta datozen hiru urteetarako. Gaurko agerraldian, Urkulluk adierazi du Jaurlaritzak eta aldundiek jarriko duten diruak ez duela zerikusirik horrekin, eta azpimarratu du Madrildik jaso dezaketena Euskadi Next planean zehaztutako egitasmoak «gehiago» bizkortzeko erabiliko dutela.
Momentu honetan Jaurlaritzak hiru arlori eman die lehentasuna: mugikortasun elektrikoari, trantsizio digitalari eta osasun terapia berritzaileei. Hor jasota dauden proiektuentzat 1.854 milioi euroko inbertsioak aurreikusi ditu, eta horietarako 648 milioi eskatu dizkio Madrili Europako funtsetatik. Urkulluk gogorarazi duenez, Jaurlaritzak iazko urrian bidali zion Espainiako Gobernuari bere hiru proiektu kutunen zerrenda, baina ez du erantzunik jaso. Asteazken honetan, baina, Aitor Esteban EAJko diputatuaren galdera bati erantzunez, Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak hitzeman du aintzat hartuko dituela, baina ez du zehaztasun gehiago eman, Estebanek eskatu arren. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211528/absolbitu-egin-dute-san-frantzisko-kalean-poliziari-eraso-egiteaz-akusatutako-andrea.htm | Gizartea | Absolbitu egin dute San Frantzisko kalean poliziari eraso egiteaz akusatutako andrea | Ertzain bat zigortu dute emakumeari eta haren semeari lesioak eragiteagatik. Epaileak zalantzan jarri du agentearen sinesgarritasuna, eta «neurriz kanpokotzat» jo du atxiloketetan borra erabiltzea. | Absolbitu egin dute San Frantzisko kalean poliziari eraso egiteaz akusatutako andrea. Ertzain bat zigortu dute emakumeari eta haren semeari lesioak eragiteagatik. Epaileak zalantzan jarri du agentearen sinesgarritasuna, eta «neurriz kanpokotzat» jo du atxiloketetan borra erabiltzea. | Bilboko zigor arloko auzitegiak absolbitu egin du 2020ko martxoan Bilboko San Frantzisko kalean bere semea babesteagatik Ertzaintzak kolpatu eta atxilotu zuen emakumea. Halaber, ertzain bat zigortu du emakumea eta haren semearen aurkako bi lesio delitu arinengatik.
Emakumea eta haren semea San Frantzisko kalean atxilotu zituzten, konfinamendu betean. Azkar zabaldu zen bideoa sare sozialetan. Kalean zebilen gazte bati kontu eske joan zitzaizkion Ertzaintzako hainbat kide, eta hura babestera jo zuen haren amak, bere semea zela esanez eta buruko gaitz bat zuela abisu emanez. Polizietako bat haren aurka oldartu zen, ordea, eta borrarekin jo zuen. Ertzainek lesio arinak eta agintaritzaren aurkako atentatua egotzi zizkioten emakumeari; jazoera haiengatik epaitu egin zuten gero, Bilbon. Gaur kaleratu duten epaiak dio «ezin zaiela agenteei sinesgarritasun osoa eman beren izaera hutsagatik», eta «neurriz kanpokoa» izan zela atxiloketan borra erabiltzea. Epaileak 240 euroko isuna ezarri dio agenteari. Gainera, 105 euroko kalte ordaina eman beharko dio gazteari, eragindako zauriengatik, eta 156,60 eurokoa amari.
Bizkaiko SOS Arrazakeriak ohar bidez adierazi du «presio sozialari» esker lortu dela epaia. Poliziaren indarkeria arrazistaren aurka borrokan jarraituko duela esan du elkarteak, eta eskatu du amaitzeko Poliziak pertsona migrante eta arrazializatuen aurka erabiltzen duen indarkeria. |
2022-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/211529/inoiz-baino-ikusle-gehiago-egon-dira-emakumezkoen-futbol-partida-batean-91553.htm | Kirola | Inoiz baino ikusle gehiago egon dira emakumezkoen futbol partida batean: 91.553 | Nou Camp Bartzelonako estadioak gainezka egin du etxeko taldeak eta Real Madrilek jokatu duten Txapeldunen Ligako final-laurdenetako itzuliko partidan. 90.185 ikuslekoa zen aurreko marka. | Inoiz baino ikusle gehiago egon dira emakumezkoen futbol partida batean: 91.553. Nou Camp Bartzelonako estadioak gainezka egin du etxeko taldeak eta Real Madrilek jokatu duten Txapeldunen Ligako final-laurdenetako itzuliko partidan. 90.185 ikuslekoa zen aurreko marka. | Jendetza espero zen gaur Nou Campen, eta jendetza egon da: 91.553 ikusle. Inoiz ez da horrenbeste jende egon emakumezkoen partida batean. Aurreko mendekoa zen gaur arte indarrean zegoen marka: 1999an, Munduko Kopa jokatu zen AEBetan, eta 90.185 lagunek ikusi zuten bertatik bertara finala, Pasadenako (Los Angeles) Rose Bowl estadioan. Etxeko taldeak eta Txinak jokatu zuten, eta estatubatuarrek irabazi zuten, penaltietan, arauzko denbora hutsean amaitu eta gero.
Marka ikusgarri hori gainditu dute gaur Bartzelonan. Rose Bowl estadioan baino 1.368 ikusle gehiago izan dira Nou Campen. Etxeko taldearen zaleak izan dira gehienak, eta haientzat, biribila izan da festa, Bartzelonak 5-2 irabazi baitu, eta Txapeldunen Ligako finalerdietarako sailkatu baita. Hiru euskal jokalari aritu dira: Irene Paredes erdiko atzelari legazpiarra Bartzelonan, eta Maite Oroz erdilari uhartearra eta Nahikari Garcia aurrelari urnietarra Real Madrilen. |
2022-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/211561/gizonezko-bat-atxilotu-dute-bizkaian-zazpi-sexu-eraso-egitea-egotzita.htm | Gizartea | Gizonezko bat atxilotu dute Bizkaian zazpi sexu eraso egitea egotzita | Emakume batek salatu du gizonezkoak eraso egin ziola joan den igandean, Barakaldon; orduan atxilotu zuten, eta, gaur-gaurkoz, espetxean da gizona. Guztira, Barakaldoko bost erasoren eta Sestaoko biren egile izatea leporatu diote. | Gizonezko bat atxilotu dute Bizkaian zazpi sexu eraso egitea egotzita. Emakume batek salatu du gizonezkoak eraso egin ziola joan den igandean, Barakaldon; orduan atxilotu zuten, eta, gaur-gaurkoz, espetxean da gizona. Guztira, Barakaldoko bost erasoren eta Sestaoko biren egile izatea leporatu diote. | Ertzaintzak 34 urteko gizonezko bat eraman du atxilo, indarkeria matxistarekin loturiko zenbait delitu egotzita. Igandean atxilotu zuten, emakume batek salatu baitzuen hark sexu eraso egin ziola Barakaldon (Bizkaia). Biktimaren esanetan, atxilotuak arma batez mehatxatu zuen gainera, nabala batez. Polizia iturriek zabaldutako informazioaren arabera, gizonezkoak bere kontrako hainbat salaketa zituen lehendik ere: guztira, zazpi sexu erasoren egile izatea leporatu diote. Kartzelan sartu dute, behin-behinean.
Zehazki, egitea leporatu dizkioten zazpi sexu erasoetako bost Barakaldon gertatuak dira; beste biak, Sestaon (Bizkaia). Halaber, sexu askatasunari dagozkion delituak ez beste tankera batekoak ere egotzi dizkiote. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, hogei delitutik gora leporatu dizkiote gizonari, hala nola lapurretan aritzea. |
2022-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/211562/laquokorsika-independentea-izango-daraquo-hil-aurretik-yvan-colonnak-preso-bati-kartzelan-errandakoa.htm | Mundua | «Korsika independentea izango da», hil aurretik Yvan Colonnak preso bati kartzelan errandakoa | Preso korsikarra beste preso batekin mintzo den bideo bat zabaldu da Frantziako hedabideetan. Presondegian ageri dira, Korsikaren geroari buruz mintzo: duela bi hilabete grabatutako irudiak dira. | «Korsika independentea izango da», hil aurretik Yvan Colonnak preso bati kartzelan errandakoa. Preso korsikarra beste preso batekin mintzo den bideo bat zabaldu da Frantziako hedabideetan. Presondegian ageri dira, Korsikaren geroari buruz mintzo: duela bi hilabete grabatutako irudiak dira. | Urtarrilean grabatutako irudiak dira, Arlesko (Okzitania) presondegitik. Yvan Colonna preso korsikarra ageri da, beste preso batekin xake jokoan ari. Elkarrizketan ari dira bi gizonak, eta hauexek dira Colonnaren hitzak: «Korsika independentea izango da».
Sebastien Lecornu itsasoz haraindiko Frantziako ministroak errandakoaren erreakzio batekin hasten dute elkarrizketa. Colonna: «Ikusi duzu Lecornuk Guadaluperi buruz errandakoa? Autonomia aipatu daitekeela». Berehala, Korsikako egoerarekin parekatzen du, korsikarren %68 autonomiaren aldekoak direla erranda, eta, alta, Frantziak ez duela Korsikaren autonomiaz hitz egiten.
Beste presoak, ondotik, galdetzen dio urtero zenbat frantses doazen uhartera bizitzera. Colonnaren erantzuna: «Urtero, 4.000. Pixkanaka diluituak dira korsikarrak». Eta segitzen du: «Iratzarriko gara. Iratzarriko gara, ez kezkatu. Nik konfiantza dut». Korsika independentea izango ote den galdetzen dio gero presoak. «Noski, noski, independentea izango da». Bi gizonen irriekin bukatzen da bideoa.
Frantziako BFMTV hedabideak zabaldu du euskal preso batekin ari dela Colonna, baina BERRIAk ezin izan du informazio hori baieztatu. Izan ere, Etxerat elkartearen zerrendaren arabera, ez dago euskal «preso politikorik» kartzela horretan.
Arlesko presondegian grabatutako bideo bat da, han betetzen baitzuen kondena Colonnak; iragan martxoaren 2an jipoi bat eman zioten, eta koman egon ondotik martxoaren 21ean hil zen, ospitalean. Haserrea piztu du gertaerak uhartean, eta mobilizazio jendetsuak egin dituzte azken asteotan. |
2022-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/211563/labek-ulertezin-iritzi-dio-steilasek-lanuztera-deitzeari.htm | Gizartea | LABek «ulertezin» iritzi dio Steilasek lanuztera deitzeari | LABek batasun sindikala aldarrikatu du hezkuntza langileen erronkei aurre egiteko. | LABek «ulertezin» iritzi dio Steilasek lanuztera deitzeari. LABek batasun sindikala aldarrikatu du hezkuntza langileen erronkei aurre egiteko. | Steilas sindikatuak atzo iragarri zuen EAEko hizkuntza itunaren aurka protestan jarraituko duela, eta lau orduko lanuztea egingo duela apirilaren 7an ikastetxe publikoetan eta Haurreskola partzuergoko zentroetan. Erabaki horri «ulertezin» iritzi dio LAB sindikatuak, eta batasun sindikala aldarrikatu du hezkuntza langileen erronkei aurre egiteko. LABek gaur goizean ohar batean adierazi du komunikabideen bidez jakin dutela Steilas sindikatuak lanuztera deitu duela, eta salatu du deialdia hezkuntza akordioaren harira sortutako intersindikaletik at egiten dela, «aldebakarrez» eta «aurretiazko inolako komunikaziorik gabe». LABek azpimarratu du sindikatuen arteko azken bileran sindikatu guztiek aho batez erabaki zutela bertan behera uztea deituta zituzten greba eta mobilizazioak. LABen arabera, Steilasek dinamika guztiak bertan behera uztea lehenetsi zuen bilera horretan. «Hori dela eta, lanuzte deialdi honen aurrean gure harridura adierazi nahi dugu», esan du LABek. Uste du ezinbestekoa dela langileen interesak elkarrekin defendatzea eta mobilizazio bateratuetara jotzea. Sindikatua prest agertu da Hezkuntza Legearen harira sortutako erronkei aurre egiteko, eta ez du baztertzen bide horretan greba eta mobilizazioak egin behar izatea, baina betiere langileen «adostasuna» kontuan hartzen bada.
Erlijio ikasgaia Nafarroan
Nafarroako Steilas sindikatuak erlijio ikasgaia eskoletatik ateratzeko eskatu du gaur. Izan ere, Navarra Suma taldeak lege proposamen bat aurkeztu du Nafarroako parlamentuan, eta eskatu du irakasleek erlijio ordu gehiago emateko. Proposamen horren arabera, erlijio irakasleek ikastetxean ematen dituzten irakasgaiko orduei ordu luzapenak gehituko zaizkie, gehienez 26 saio egin arte, beste irakasgai batzuk emanez, eta beste irakasleen kaltetan. Geroa Bai proposamena babesteko prest agertu izana deitoratu du Steilasek: «Sarritan esan ohi dute haien iritziz erlijioa eskolatik kanpo egon beharko litzatekeela, baina horrelakoak babesten dituzte». Sindikatuak adierazi du lanean jarraituko duela eskola publiko laiko baten alde eta «doktrinatze erlijiosoak» finantzaketa publikorik jaso ez dezan. |
2022-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/211565/jaurlaritzak-pandemiaren-aurretik-baino-2200-milioi-euro-gehiago-zor-ditu.htm | Ekonomia | Jaurlaritzak pandemiaren aurretik baino 2.200 milioi euro gehiago zor ditu | Nafarroako Gobernuak, ordea, ia ez du zorra handitu, eta 2021ean ia 500 milioi euro kendu ditu. | Jaurlaritzak pandemiaren aurretik baino 2.200 milioi euro gehiago zor ditu. Nafarroako Gobernuak, ordea, ia ez du zorra handitu, eta 2021ean ia 500 milioi euro kendu ditu. | Oso bilakaera desberdina izan dute Hego Euskal Herriko bi gobernu nagusien kontuek. Espainiako Bankuaren datuen arabera, Eusko Jaurlaritzak 11.172 milioi euroko zorra zuen 2021eko azken hiruhilekoaren amaieran, urtebete lehenago baino 387 milioi gehiago. Egia da azken hiruhilekoan zorra ia 300 milioi jaitsi duela, baina oraindik pandemiaren aurreko mailatik oso gora dago: 2020ko martxoaren amaieran 8.976 milioi zor zituen, orain baino 2.196 milioi gutxiago.
Nafarroako Gobernuak, berriz, ez du zulo handirik egin pandemia izan den urteetan. 3.011 milioi euro zor zituen COVID-19a zabaldu aurretik, eta 3.146 milioi gehiago orain (+135 milioi). Are gehiago, 2021eko suspertzea baliatu du zorra 471 milioi euroan arintzeko.
Bilakaera desberdin horren ondorioz, zor batek eta besteak duten pisu erlatiboa asko parekatu da. Euskal Autonomia Erkidegoak bere barne produktu gordinaren %15,6 zor du, eta Nafarroak, berriz, %15,2. Espainiako Bankuak erkidegoen zorra neurtzen duenetik, 2003tik, lehen aldia da Iruñeko administrazioaren zorra txikiagoa dela Gasteizkoarena baino.
Hein batean, bi erkidegoen ekonomien azken bi urteetako bilakaerak azaltzen du hori. Izan ere, Nafarroako BPGa gutxiago erori zen 2020an (-%8,3) EAEkoa baino (-%9,9), eta gehiago hazi zen 2021ean (+%5,9 eta +%5,6, hurrenez hurren).
Iazko hazkundearen eskutik, jaitsi egin da zorraren pisu erlatiboa (-3,6 puntu Nafarroan; -0,6 EAEn).
Aldundiek, 3.365 milioiko zorra
Gainera, Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak benetan duten zor publikoa are handiagoa da, hiru foru aldundiena batuz gero. Espainiako Bankuak 3.365 milioi euroko zorra adjudikatu die, 2020 amaieran baino 353 milioi gehiago, eta pandemiaren aurretik baino 655 milioi gehiago. Hainbat urtez debekatuta izan dute aldundiek defizita izatea, eta, beraz, zorra puztea, baina Espainiako Gobernuak arau hori lausotzea baimendu zuen, koronabirusaren krisiak eragindako kalteak estaltzeko. |
2022-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/211566/poloniak-madrili-esan-dio-fiskaltzak-agindu-zuela-gonzalezen-atxiloketaren-inguruko-sekretua.htm | Gizartea | Poloniak Madrili esan dio Fiskaltzak agindu zuela Gonzalezen atxiloketaren inguruko sekretua | Gertaerak argitzeko eta prozesurako «bermerik handienak ezartzeko» eskatu du gaur Euskal Herriko Unibertsitateak. | Poloniak Madrili esan dio Fiskaltzak agindu zuela Gonzalezen atxiloketaren inguruko sekretua. Gertaerak argitzeko eta prozesurako «bermerik handienak ezartzeko» eskatu du gaur Euskal Herriko Unibertsitateak. | EH Bilduk galdetuta, Espainiako Gobernuak zenbait xehetasun eman du Pablo Gonzalez kazetariaren atxiloketaz eta horren inguruan Poloniako agintariekin izan dituen harremanez. Jon Iñarritu diputatuari emandako erantzunean, Espainiako Gobernuak jakinarazi du zenbait kontaktu izan dituela Poloniako Gobernuarekin, eta kontaktu horietako batean Poloniako Gobernuak jakinarazi ziola Fiskaltzak agindu zuela atxiloketa sekretupean atxikitzeko lehenengo fasean, Poloniako legeriak horretarako ematen duen aukera baliatuta.
Espainiak, berriz, Poloniari adierazi zion garrantzitsua zela bermatzea Gonzalezek kontsularen bisita jaso ahal izango zuela, eta «haren abokatuak lagundua izateko eskubidea» errespetatu egin behar zela, betiere EH Bilduri emandako erantzunaren arabera.
EHUren «kezka»
EHU Euskal Herriko Unibertsitateak kezka azaldu du Pablo Gonzalez kazetariaren egoera dela eta. Gonzalez otsailaren 28an atxilotu zuten Polonian, eta espetxean dago geroztik, epaiketaren zain. Kazetaria izateaz gain, EHUko ikasle ere bada Gonzalez, doktoretza han egiten ari baita.
Poloniako Gobernuak Errusiaren aldeko espioitza lana egitea leporatu dio Gonzalezi, baina oraindik ez du aurkeztu hori egiaztatzeko inolako frogarik. EHUk gogorarazi duenez, haren abokatuak ezin izan du Gonzalezekin hitz egin; Poloniako ofiziozko abokatu bat jarri diote, eta orain arte Espainiak Polonian duen kontsularen bisita baino ez du izan. «Poloniako Gobernuaren gutun ofizial bat da familiak eta abokatuak hartu duten informazio bakarra, eta ez dute izan Pablo Gonzalezekin harremanetan jartzeko aukerarik», azaldu du EHUk.
Hori dela eta, EHU harremanetan jarri da atxilotuaren familiarekin, eta erabaki du bere «kezka» agertzea Gonzalezen inguruan dagoen informaziorik ezagatik, eta eskatzea gertakariak berehala argitzeko eta «prozesurako bermerik handienak ezartzeko, bai atxiloketa aldian, bai prozedura osoan». |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.