date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2022-4-9 | https://www.berria.eus/albisteak/212026/tortura-aitortzeko-eskatuko-dute-ekainaren-25ean-irunean.htm | Politika | Tortura aitortzeko eskatuko dute ekainaren 25ean Iruñean | Nafarroako Torturatuen Sareak manifestazio batera deitu du egun horretarako: 18:30ean hasiko da, Baluartetik. 1960tik 2012ra eragindako torturak «ofizialki aitortzeko urrats sendoak» galdeginen dituzte. | Tortura aitortzeko eskatuko dute ekainaren 25ean Iruñean. Nafarroako Torturatuen Sareak manifestazio batera deitu du egun horretarako: 18:30ean hasiko da, Baluartetik. 1960tik 2012ra eragindako torturak «ofizialki aitortzeko urrats sendoak» galdeginen dituzte. | «Azken urteotan aurrerapausoak ematen ari dira Nafarroan estatuko segurtasun indarrek torturatutako pertsonak aitortzeko eta erreparatzeko bidean, baina, hori lortzeko, oraindik bide luzea dugu aurretik». Hala uste du Nafarroako Torturatuen Sareak, eta urrats gehiago egin daitezela eskatzeko manifestazio batera deitu du: ekainaren 25ean eginen dute, Torturaren Biktimen Aldeko Nazioarteko Egunaren bezperan. Iruñeko Baluartetik abiatuko da mobilizazioa, 18:30ean, eta erakundeei eskatuko diete 1960tik 2012ra eragindako torturak «ofizialki aitortzeko urrats sendoak» egin ditzatela, «hainbeste hamarkadatako inpunitatea amaitzeko».
Hamarkada horietan guzietan tortura jasan duten nafarrek deitu dute manifestaziora, gaur Iruñean egindako agerraldi batean. Han izan dira Juan Maria Feliu, 1960eko hamarkadan atxilotua; Jesus Comes eta Gloria Bosque, 1970eko hamarkadan torturatuak; Mertxe Gonzalez eta Joxe Lacalle, 1980eko urteetan tratu txarrak pairatutakoak; Esteban Nuin eta Marilo Gorostiaga, 1990eko hamarkadan atxilotuak; Anika Gil Perez-Nievas eta Jorge Chocarro, 2000ko urteetan atzemanak; eta Eneko Villegas eta Ainara Bakedano, 2010eko hamarkadan torturak salatu zituztenak.
Berriz gerta ez dadin
Agerraldian adierazi dutenez, gizarteari eta etorkizuneko belaunaldiei «zor» diete gertatutakoa argitzea, hori baita tortura desagerrarazteko modurik «eraginkorrena». Eta hala nahi dute: «Inori, inoiz, ez dakiola berriro gerta guri gertatu zitzaiguna».
Herritarrei ez ezik, erakunde, gizarte eragile, sindikatu, antolakunde politiko eta arduradun instituzionalei ere eskatu diete sostengua emateko. Datozen egunetan zabalduko dute gaur manifestaziora deitzeko plazaraturiko idazkia, «ahalik eta atxikimendu gehien» lortzeko. |
2022-4-9 | https://www.berria.eus/albisteak/212028/inigo-cabacas-zauritu-zuteneko-plazari-haren-izena-jarri-diote-senide-eta-lagunek.htm | Politika | Iñigo Cabacas zauritu zuteneko plazari haren izena jarri diote senide eta lagunek | Ertzaintzak jaurtitako pilotakada batek zauritu, eta lau egunen ostean hil zen gaztea 2012an, eta oraindik ere egiarik, justiziarik eta erreparaziorik ez dutela jaso salatu dute omenaldian. | Iñigo Cabacas zauritu zuteneko plazari haren izena jarri diote senide eta lagunek. Ertzaintzak jaurtitako pilotakada batek zauritu, eta lau egunen ostean hil zen gaztea 2012an, eta oraindik ere egiarik, justiziarik eta erreparaziorik ez dutela jaso salatu dute omenaldian. | Iñigo Cabacasen lagunek urteak daramatzate loreak landatzen Ertzaintzak jaurtitako pilotakada batek laguna jo zueneko Bilboko Maria Diaz de Haro kaleko kantoian. Lau egun eman zituen koman kolpe haren ondorioz, eta gaur bete dira hil zenetik hamar urte. Omenaldi jendetsua egin diote eguerdian, eta urteotan guztiotan auzitegietan, kalean zein etxean ondoan izan dituzten lagun, senide, abokatu eta kazetariei eskerrak ematearekin batera, loreak zaintzen dituzten lagunen keinua ere izan du gogoan Fina Lizeranzu amak. «Astelehenero etortzen naiz hona, eta, azkenaldian, egunero. Pentsatuko dute batzuek, ‘baina emakume hori, nola joan daiteke semea hil zioten lekura?’; bada, etortzeak on egiten didala esango dizuet nik, eta gaizki egoten naizela etortzen ez banaiz». Egia, justizia eta erreparazioa eskatzeaz gainera, halakorik berriz ez gertatzeko bermeak ere eskatu dituzte ekitaldian, eta, azkenik, kantoiko plaza, sinbolikoki, «Iñigo Cabacas Lizeranzu» plaza izendatzen duen plaka bat ere bistaratu dute.
Erantzun zeharo asimetrikoa jaso dutela salatu dute senide eta lagunek ekitaldian. Azaldu dutenez, alde batetik, etengabea izan baita herritarren babes eta gertutasuna, eta, beste alde batetik, erakundeetan beti topatu dutelako «horma bat». Oier Amorrortu Cabacasen lehengusuak eta Eneritz Plaza Iñigo Cabacas herri ekimeneko kideak eman dituzte azalpenak omenaldian. «Hamar urteotan instituzioetatik ezezkoak jaso ditugu, beti hitz politekin, baina inongo aitortza eta erreparaziorik ez». Eta, neurri batean, asimetrikotasun horren erakusle izan da ekitaldia bera, lagunarteko omenaldiaren eta protesta publikoaren artean. Eta ideia bera izan du ahotan Manu Cabacasek ere, Iñigo Cabacasen aitak, lagunen eta gertukoen besarkada eta opariak jaso bitartean emandako hitzaldi laburrean: «Ez dugu epaitegian irabazi, baina bai kalean».
Europako justizia
Amorrortuk eta Zabalak ekitaldian gogorarazi dutenez, berez, oraindik ere zabalik jarraitzen du bide judizialak, Cabacasen senideek oraindik Europan jarritako helegitearen zain jarraitzen baitute. Hain zuzen ere, kasuan epaitegietan izandako bidea «zaila» izan zela salatu du Jone Goirizelaia abokatuak ere, oholtzara familiari bere doluminak azaltzera igotakoan. «Traba asko izan ditugu», laburtu du. «Fiskalak ez gaitu une bakar batean ere lagundu, eta gertatutakoaren benetako arduradunak epaituen aulkian eser zitezen saihestu du». Eta azaldu duenez, horregatik erabaki zuten iaz Nazio Batuen Erakundearen Giza Eskubideen Batzordera jotzea. «Europara jo dugu, hemen lortu ez dugun justiziaren bila».
2018an egindako epaiketa da zehazki NBEra eramandakoa. Prozedura bera.
Gaztea hil eta zazpi urtera heldu zen Bizkaiko Lurralde Auzitegira Cabacas zauritu zuten gauean izan zen Ertzaintzaren operatiboko sei kideren aurkako epaiketa, 2018an. Cabacasen abokatuek hala eskatu arren, fiskalak ez zuen poliziabururik eser zedin eskatu, eta, beraz, epaitu gabe geratu zen 2013an ezagutarazi ziren audioetan, Cabacas zegoen ingurura «zeukaten guztiarekin» sartzeko agindua eman zuen Ugarteko ezizeneko arduraduna. Sei ertzainetako bakarra jo zuen epaitegiak errunduntzat, eta bi urteko espetxe zigorra eta lau hilabeteko inhabilitazioa ezarri zion. Ertzaintzaren gau hartako jarrera ez zela egokia izan ere ebatzi zuen epaileak. Edonola ere zigortutako ertzainak ez zuen espetxe zigorrik bete behar izan, 2021ean libre utzi baitzuen Bizkaiko Auzitegiak, baldin eta bi urtez legerik hausten ez bazuen.
Pilotak debekatzeko eskaria
Ezinbestean, 2012ko apirilaren 9an gertatutakoa izan du gogoan Plazak gaurko ekitaldiaren hasiera aldera. Gogoratu duenez, Maria Diaz de Haro kaleko kantoian, «neurriz kanpokoa» izan baitzen Ertzaintzaren erantzuna. «Hemen ez zegoen inolako arazorik, haiek etorri ziren arte». Gomazko pilota batekin jo zuten buruan Cabacas, eta, oraindik ere pilota horien erabilerak debekatu gabe jarraitzen duela salatu du Zabalak. «Ez daude debekatuta», gehitu du Amorrortuk ñabardura, «baina ezin dituzte erabili, gizarteak arbuiatzen dituelako».
Bermeak jartzeko eskatu dute, halakorik berriz gerta ez dadin. «Bestelako polizia eredu bat behar dugu, zigorgabetasunik gabekoa». Erakundeek Cabacasen gurasoak «bigarren mailako biktimatzat» tratatu dituztela ere salatu dute Cabacasen lagun eta senideek ekitaldian. «Baina horretarako gaude hemen».
Hiru bertsoko kronika
Txalaparta saio labur baten ostean, Arkaitz Estiballesek hasi du ekitaldia, eta hiru bertsotan egin du Cabacasen auziak hamar urteotan egindako ibilbidearen kronika kondentsatua. Heriotzaren uneaz lehena: «Ospakizun handi batean/ zegoenean Bilbo,/ Deustun armak kargatuta,/ furgonetara igo./ «Entren con todo a la Herriko»,/ ez zentzu, ez motibo:/ oso metro gutxitara egin zizuten tiro./ Gero epaitegietan hil zintuzten berriro,/ baina gure memorian bizi zara Iñigo». Ardura politikoak izan zituztenez bigarrena: «Manu [Cabacas] eta Fina [Lizeranzu] zeuden/ azalpenen aiduru:/ «no ha sido un pelotazo»,/ lehen gezurra helburu,/ ta horren erantzuleak/ ezagutzen ditugu:/ Jaurlaritzako poltronan/ bakezaleen guru,/ tirogileak, mandoak/ ta pare bat sailburu;/ zuek egin zenutena ere oroitzen dugu».
Eta, azkenik, urteotan herritarrek senideei agerturiko gertutasunari kantatu dio hirugarren eta azken bertsoa. «Manu eta Fina jaso/ guztion besarkada./ Gaurtik aurrera, ongi etorri/ Iñigoren plazara./ Nahiz eta bidean izan/ oztopo eta traba,/ seme bat galtzea beti/ ordezkaezina da,/ baina hor zaudeten artean,/ hemen egongo gara./ Orain dauzkazue mila/ seme eta alaba».
Lore eskaintza batekin eta plazari izen berria ematen dion plaka agerian jarriz amaitu da ekitaldia. Besarkadak, txaloak, eta aldarrikapen modura azken leloa. «Justizia, Iñigorentzat». |
2022-4-9 | https://www.berria.eus/albisteak/212029/komunismoaren-erronkak-hizpide-hartuta-gks-jardunaldiak-egiten-ari-da-berriozarren.htm | Politika | Komunismoaren erronkak hizpide hartuta, GKS jardunaldiak egiten ari da Berriozarren | 1.200 gazte inguru bildu dira, antolatzaileen arabera. Besteak beste, «bizi eredu proletarioaz» eta «joera kultural berriez» gogoeta egitea dute helburu. | Komunismoaren erronkak hizpide hartuta, GKS jardunaldiak egiten ari da Berriozarren. 1.200 gazte inguru bildu dira, antolatzaileen arabera. Besteak beste, «bizi eredu proletarioaz» eta «joera kultural berriez» gogoeta egitea dute helburu. | Gazte Koordinakunde Sozialistak (GKS) jardunaldiak antolatu ditu gaur Berriozarren (Nafarroan), besteak beste, komunismoaren erronkei inguruan gogoeta egiteko. Egun osoko egitaraua prestatu dute, hitzaldi eta mahai inguru ugarirekin. Euskal Herri osotik iritsitako ehunka gazte ari da parte hartzen topaketan; antolatzaileen arabera, 1.200 gazte inguru daude. GKSk Berriari azaldu dioenez, jardunaldien helburua da gazteek ikuspegi komunista batetik dituzten erronkez hausnartzea. Horrez gain, «bizi eredu proletarioaz» eta «joera kultural berriez» ere hausnartzen ari dira topaketetan. Helburu horiei helduta, mahai inguruak antolatzen ari dira. Goizean, besteak beste, gazteen artean nagusitzen ari diren joera kultural berriez eta gizartearen «iragankortasunak» gazteengan eragiten dituen ondorio sozial eta politikoez gogoeta egin dute. Politika totalitarioak, polizia jazarpenaz eta «gazteen kriminalizazioaz» ere jardun dute, eta baita «klase ertainaren galera prozesuaz» ere.
Salatu dute goizean Guardia Zibilak kontrolak egin dituela Berriozarrerako bidean, eta jardunaldietara zihoazen hainbat gazte identifikatu dituela. |
2022-4-9 | https://www.berria.eus/albisteak/212030/kirmen-uribek-eta-itziar-ugartek-jaso-dute-espainiako-kritikaren-saria.htm | Kultura | Kirmen Uribek eta Itziar Ugartek jaso dute Espainiako Kritikaren Saria | Izurdeen aurreko bizitza nobelagatik jaso du aitortza Uribek, eta Gu gabe ere poema bildumagatik Ugartek. Bi lanak Susa argitaletxeak plazaratu zituen iaz. | Kirmen Uribek eta Itziar Ugartek jaso dute Espainiako Kritikaren Saria. Izurdeen aurreko bizitza nobelagatik jaso du aitortza Uribek, eta Gu gabe ere poema bildumagatik Ugartek. Bi lanak Susa argitaletxeak plazaratu zituen iaz. | Espainiako Kritika Literarioaren sariak jakinarazi dituzte, eta, euskarazko lanen artetik, Kirmen Uriberen eleberria eta Itziar Ugarteren poema liburua hautatu dituzte kritikariek. Narratiban, Uriberen Izurdeen aurreko bizitza nobelari egin diote aitortza, eta poesian, berriz, Ugarteren Gu gabe ere poema bildumari. Bi liburuak Susa argitaletxeak plazaratu zituen, iaz.
Uribek Rosika Schwimmer sufragista eta bakezalearen bizitzari tiraka idatzi zuen bere laugarren nobela dena, Izurdeen aurreko bizitza, eta emakumeek bere bizitzan duten garrantziari buruzko lana ondu zuen. «Emakumezko asko dago liburuan, baina nire bizitzan ere hala izan da. Haurra nintzela gizonak itsasoan zeuden, eta ni emakumeen inguruan hazi nintzen. Asko egoten nintzen amarekin, izekorekin eta haien lagunekin, eta kontatu nahi izan dut garai hura», adierazi zuen BERRIAri emandako elkarrizketan. New Yorkeko Liburutegi Publikoko Cullam sormen bekaren bultzadaz idatzi zuen eleberria, hiri hartan bertan. Lehenago ere irabazia zuen kritikarien aitortza Uribek: Bitartean, heldu eskutik bildumako olerkiengatik 2002an, Elkarrekin esnatzeko ordua eleberriagatik 2016an, eta Bilbao-New York-Bilbao nobelagatik 2009an.
Ugarte idazle eta BERRIAko kazetariak lehen poema liburua du Gu gabe ere. Bertan, «aurretik gertatu denak leku horretara gero heltzen denari nola eragiten dion» aztertzea izan zuen ardatz nagusietako bat, BERRIAri emandako elkarrizketan azaldu zuenez. Gai gehiago ere badira liburuan, hala nola «plazera ospatzeko gogo bat, baina horren engranaje problematikoa ahaztu gabe».
Literatur Kritikarien Espainiako Elkarteak urtero banatzen ditu sariok, aurreko urtean gazteleraz, katalanez, galegoz eta euskaraz argitaratu ziren lanik behinenei aitortza egiteko, bai narrazioan bai poesian. Gaztelerazko lanen artetik, Jordi Ibañezen Infierno, Purgatorio, Paraíso nobela eta Maria Angeles Perez Lopezen Incendio mineral poemarioa aukeratu dituzte. Katalanezko letretan, berriz, Borja Bagunyaren Els angles morts eleberria eta Joan Todoren La vista als dits poema bilduma. Eta galegozko lanen artetik, Diego Ameixeirasen O cervo e a sombra nobela eta Medos Romeroren E o sol era Ela poema liburua izan dira sarituak. Berritasun gisa, atzerriko hizkuntzaren modalitatea sartu dute aurten, eta Maggie O'Farrell irlandarraren Hamnet saritu.
Fernando Valls kritikarien elkarteko presidentea izan da aurtengo epaimahaiburua, eta harekin batera epaile lanetan aritu dira Angel Basanta, ohorezko presidente gisa, eta honako batzordekide hauek: Xelo Candel Vila, Enrique Turpin, Pilar Castro, Olivia Rodriguez, Araceli Iravedra, Selena Millares, Jose Belmonte Serrano, Julia Barella, Rafael Morales, Manuel Angel Morales Escudero, Jon Kortazar, Simona Skravec, Jose Jurado Morales, Jose Luis Gomez Tore, Dolores Vilavedra, Carmen Maria Lopez, Jose Miguel Segura, Carmen Peire, Jose Luis Vicente Ferris, Guillermo Carnero y Jose Luis Martin Nogales.
Aurten, elkarteak Valentziako Udalarekin eta Unibertsitatearekin lankidetzan antolatu ditu sariak. Vall presidentearen hitzetan, 70 urtetik gorako tradizioa duten sariok «ibiltariak, apalak eta prestigiotsuak» dira. |
2022-4-9 | https://www.berria.eus/albisteak/212031/martinezentzat-itzulia-izagirrerentzat-etapa.htm | Kirola | Martinezentzat Itzulia, Izagirrerentzat etapa | Etapa ikusgarria izan da, eta faboritoak, Pello Bilbao izan ezik, batera iritsi dira amaierara. Izagirre izan da indartsuena, baina eroriko baten ondorioz, iIzulia irabazteko aukerak ihes egin dio. Baina bigarren amaitu du sailkapen nagusian. | Martinezentzat Itzulia, Izagirrerentzat etapa. Etapa ikusgarria izan da, eta faboritoak, Pello Bilbao izan ezik, batera iritsi dira amaierara. Izagirre izan da indartsuena, baina eroriko baten ondorioz, iIzulia irabazteko aukerak ihes egin dio. Baina bigarren amaitu du sailkapen nagusian. | Krabelinek piztu du sua, eta Arratek ezarri du legea. Daniel Felipe Martinezentzat (Ineos) izan da aurtengo Euskal Herriko Itzulia, etapa ikusgarri baten ostean. Arraten indartsuena Ion Izagirre (Cofidis) izan da. Baina hiru kilometroren falta erorikoa izan du, Jonas Vingegaarden (Jumbo Visma) atzeko gurpila jota, eta atzean geratu da. Lortu du aurrera iristea berriro, baina hor joan zaizkio Itzulia irabazteko aukerak. Gutxienez harentzat izan da azken etapa. Sailkapenean bigarren amaitu du, Martinezengandik 11 segundora, eta hirugarren izan da Aleksandr Vlasov (Bora) 16 segundora. Pello Bilbao (Bahrain) bosgarren izan da 32 segundora.
Aditu gehienek zioten Krabelinen hasiko zirela faboritoak mokoka. Baina ordu arte ibilbide gorabeheratsu bati egin behar izan diote aurre txirrindulariek, hanketan min egiten egiten duen horietakoa. Elorrieta, Azurki, Endoia eta Gorla igo eta jaitsi behar zituzten. Sailkapen nagusiari begira Ineosek ondo izan du lotuta lasterketa. Hainbatetan ikusi dira taldeko zazpi txirrindulariak tropela luze jartzen. Mendate bakoitzean txirrindulari batek hartzen zuen ardura: Geraint Thomasek Endoian, Azurkin Omar Frailek... Ihesean aritu dira hainbat txirrindulari, tartean Xabier Mikel Azparren (Euskaltel Euskadi) eta Igor Arrieta (Kern Pharma). Baina azkenerako Davide Formolo (UAE), Nelson Oliveira (Movistar) eta Tony Gallopin (AG2R) izan dira bidea egin dutenak. Hiru minutu pasatxoko aldea izan dute.
Sua piztu duena, ordea, Primoz Roglic (Jumbo) izan da, 42 kilometro falta zirenean, Krabelin gora. Urrutitik egin nahi izan du eraso, atzo Mallabira bidean atzean geratu, eta Itzulia irabazteko aukera ia guztiak galdu ostean. Beste bi txirrindularik jarraitu dute Martinezek eta Vlasovek. Eta handik gutxira iritsi dira haren multzora beste faborito guztiak, Bilbao (Bahrain) eta Remco Evenepoel (Quick Step) izan ezik. Denak batera zeudela, beste bik egin dute ahalegina: Enric Masek (Movistar) eta Vingegaardek. Aurretik, etaparen buruan Davide Formolo zihoan. Krabelingo gainean 10 segundoko atzerapena zuen Evenepoelek. Bilbaok jaitsiera aparta egin du, arriskatuz, eta faboritoen multzora batu da. Evenepoelen atzerapena, ordea, handituz zihoan 22 segundora. Zalantzati ibili da hor aurrera egin edo ez. Mas erori egin da bihurgune batean, eta agur esan die itzulia eta etapa irabazteko aukerei.
Martinez atzean geratu da, eta Vlaslov, Bilbao, Vingegaard eta Izagirre ziren aurretik. Ezin panorama hobea. Une horretan Bilbao zen Itzuliko irabazlea. Atzetik Evenepoelek eta Martinezek batera egin behar zuten lan, Itzulia irabazteko aukerei agur ez esateko. Bilbaok erritmo bizia ezarri du. Gogor zihoan etapa, eta jada faboritoak ziren aurretik. Evenepoelek eta Martinezek esku hartuta egin dute tira Urkaregin gora, eta aldea murrizten joan dira. 18-19 segundora. Urkaregi jaisten, Bilbao aurrean jarri da. Baina haien errenta jaisten joan da, 11 segundora. Elgoibar igarotzen sartu dira Bilbaoren eta Izagirreren taldean Martinez eta Evenepoel. Etapa berri bat hasten zen hor, 15 kilometrokoa, eta Arrate izango zen onenaren legea ezarriko zuena. Izagirrek soka tenkatu du, eta Evenepoel apur bat atzera geratu da. Baina borrokalari aritu da, eta taldekiderik gabe defendatu behar izan du elastiko horia. Hortzak ondo estutu, eta ez zegoen amore emateko prest.
Arraterako lehen aldapetan txirrindulari guztiak antzeko zeuden. Dena zegoen erabakitzeke. Guztiak elkar zaintzen aritu dira igoeraren lehen zati horretan. Freskoen eta indartsuen Izagirre ikusten zen, pare bat estutu jo baititu. Hor geratu da atzean Evenepoel. Saiatzen hurrengoa Vingegaard izan da, eta eusteko lanak izaten hasi da Bilbao. Orduan iritsi da Izagirreren erorikoa. Atzean geratu arren, lortu du berriro ere taldera batzea.. Martinezek eskura zuen Itzulia, eta amorruz Izagirrek irabazi du etapa, inguruak ondo ezagutzen zituela baliatuz, eta azken metroetan bizkorrena izanda. |
2022-4-9 | https://www.berria.eus/albisteak/212032/1313-auziko-epaiari-dezepzioa-eta-kexua-adierazi-diote-milaka-lagunek.htm | Politika | 13/13 auziko epaiari «dezepzioa eta kexua» adierazi diote milaka lagunek | Manifestazioak egin dituzte Donostian eta Bilbon, sententziaren «krudelkeriaren» aurka. Espainiako Auzitegi Nazionalari ohartarazi diote ezinen duela Euskal Herriak hartu duen «norabide aratza zapuztu». | 13/13 auziko epaiari «dezepzioa eta kexua» adierazi diote milaka lagunek. Manifestazioak egin dituzte Donostian eta Bilbon, sententziaren «krudelkeriaren» aurka. Espainiako Auzitegi Nazionalari ohartarazi diote ezinen duela Euskal Herriak hartu duen «norabide aratza zapuztu». | Dezepzioak, penak eta amorruak ez dira «berriak», baina badira. Eta horiek adierazteko pausoak irmoak izan dira gaur arratsaldean Donostian eta Bilbon milaka lagunek eginiko manifestazioetan. 13/13 auziko epaiari erakutsi dizkiote «dezepzioa, kexua, pena eta amorrua», Espainiako Auzitegi Nazionalera deituak izan ziren zortzi auzipetuetatik lauk espetxe zigorra jaso baitute azkenean. Arantza Zulueta, Jon Enparantza, Naia Zuriarrain eta Iker Sarriegi euskal herritarrek, hain zuzen.
Manifestazioen akaberan Luix Barinagarrementeriak Donostian eta Ana Perezek Bilbon adierazi dute 13/13 auzian «krudelkeria luze baten katebegiak» jarri direla agerian, «beste behin, dena ETA da lelo itsu-pelagikoaren baitan». Sakona baita sententziak utzi duen arrastoa: Zuluetari zazpi urte eta sei hilabeteko kartzela zigorra ezarri diote, Enparantzari lau urtekoa, Zuriarraini hiru urte eta sei hilabetekoa, eta Iker Sarriegiri hiru urte eta egun batekoa. ETAko kide izatea leporatzen diete guziei, eta, Zuluetari, baita armak eta lehergaiak edukitzea ere.
Manifestazioan salatu dute, halaber, torturaren egia azaleratu dela, «gordintasun osoarekin»; baita «krudelkeriaren» bertze hainbat katebegi ere: «Legez kanpoko polizia operazioarena, miaketa eta telefono entzuketa irregularrena, CNIren lan ilun eta zikinarena, oinarrizko eskubideen urraketarena». Nabarmendu dute Euskal Herriak jasaten duenaren erakusgarri dela 13/13 auzia, «mundu osoan ezagutzen diren krudelkerien eta oinarrizko eskubideen urraketa erraldoien artean»; nahiz eta «herritar eta eragile gehienek bakea, justizia, egia eta bizikidetzaren aldeko apustua» egina duten. Hautu horren aurka doa epaia, Barinagarrementeriaren eta Perezen hitzetan: «Epai honek, euskal herritar batzuen zigorrarekin batera, euskal gizarte aske, justu eta bakezale bat ere zigortzen du». Ordea, azpimarratu dute Euskal Herriak «norabide aratza» hartua duela, eta Espainiako Auzitegi Nazionalari «ozen eta garbi» adierazi diote ezinen duela «euskal herritarren gehiengoaren asmo garbi eta sendo hori zapuztu», ezta halako «gezurrezko» epaiekin ere.
Jauregiri omena «Ez dok hamahiru» erranez hasi dute ekitaldia, baina baita «badonk 13/13» erranez ere, Barinagarrementeriaren beraren hitzetan «ukitu artistiko xumea eman nahian batere artistikoa ez den» egoerari. Ez baitu halakorik epaiak, haien ustez.
Epaiketa bera hasi baino lehen zendutako Juan Mari Jauregi auzipetua ere izan dute gogoan, manifestazioaren deitzaileen ustez «zilegi eta beharrezkoa» baita hura gogora ekartzea: «Juan Mari egiatarra, egiazko egiatarra, herri honen egiaren xerka bere azken hatsa eman arte ibilia, zerbait edota asko ezagutzen dugunok dakigun bezala», adierazi du Barinagarrementeriak Donostian. Salatu dute Jauregik ere jasan zuela «krudelkeria polizial-judiziala»: «Eta, horrekiko paradoxan, heriok absolbitu zuen, Auzitegi Nazionalaren azken sega jasan aurretik». Besarkada estua bidali diote haren etxekoei eta lagunei. |
2022-4-9 | https://www.berria.eus/albisteak/212033/zelenskik-esan-du-oraindik-ere-prest-daudela-errusiarekin-negoziatzeko.htm | Mundua | Zelenskik esan du «oraindik ere» prest daudela Errusiarekin negoziatzeko | Ukrainako presidenteak «erantzun global bat» eskatu du azken erasoengatik. NBEren arabera, bi aldeek gutxienez 1.700 zibil hil dituzte inbasioa hasi zenetik. | Zelenskik esan du «oraindik ere» prest daudela Errusiarekin negoziatzeko. Ukrainako presidenteak «erantzun global bat» eskatu du azken erasoengatik. NBEren arabera, bi aldeek gutxienez 1.700 zibil hil dituzte inbasioa hasi zenetik. | Butxako hilketak argitara atera zirenetik etenda jarraitzen dute Ukrainaren eta Errusiaren ordezkaritzen arteko negoziazioek. Iragan martxo amaieran elkartu ziren azkenekoz aurrez aurre, Turkian, eta pare bat aldiz telematikoki berriz batzartu diren arren, harrez geroztik ez da egiazko bilkura mamitsurik izan bi aldeen artean. Kramatorskeko erasoak are gehiago gaiztotu du jada belztuta zegoen giroa, baina, halere, Volodimir Zelenski Ukrainako presidentek gaur esan du «oraindik ere» Moskurekin negoziatu nahi duela. «Prest gaude borrokatzeko eta paraleloki gerra honen amaiera bilatzeko diplomaziaren bidez», azaldu du Zelenskik Kieven, Karl Nehammer Austriako kantzilerra alboan zuela, eta Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroarekin elkartu aurretik.
Turkian egindako azken elkarrizketen ondoren, Errusiako armada estrategia militar aldaketa betean dago, eta jada ez du arreta Ukraina iparraldean jarria, Kiev inguruan —BBCren arabera, operazioen arduraduna aldatu dute—; horren ordez, Donetsk eta Luhansk oblastak «askatu» nahi ditu, eta horrek Ukrainako militarrei erraztu egin die hiriburuaren inguruko eremuetan kontraerasoari ekin eta horien kontrola berreskuratzea. Horren harira atera zen argitara Butxan gertaturikoa: gutxienez 340 zibilen gorpuak aurkitu zituzten —bi aldeek elkarri egotzi dizkiote hilketak—.
Gerora, aste honetan, hiri horretatik 25 kilometro ingurura dagoen Borodiankan ere 300 zibil baino gehiagoren gorpuak aurkitu zituzten Ukrainako soldaduek; Zelenskiren arabera, hango egoera «askoz ere beldurgarriagoa» da Butxakoa baino. Eta, atzo, Kramatorsken (Donetsk oblastean) gutxienez 50 lagun hil zituzten tren geltoki baten kontra egindako eraso batean —misilak jaurtita—; bi kasu horietan ere, Kievek zein Moskuk elkarri egotzi dizkiote hilketak.
Eraso horiek ikusirik, Zelenskik «erantzun global bat» eskatu du gaur, baita hilketa horiek auzitegietara eramatea ere, «gerra krimenak» direla argudiatuta. Hain justu, Josep Borrell Europako Batasunaren diplomaziaburua auzi horretaz mintzatzekoa da bihar Nazioarteko Zigor Auzitegiko Fiskaltzarekin, eta baliteke hitzordu horretan argitzea ikerketarik abiatuko duten Errusiaren balizko «gerra krimenez».
Bien bitartean, Ukrainako militarrek aurrera jarraitu dute gaur ere, eta jakinarazi dute Kharkivetik gertu dagoen Vilkhivkan Errusiako soldaduez osaturiko hobi komun bat aurkitu zutela; Makariv herrian ere 132 gorpu atzeman dituzte, hango alkate Vadim Tokarrek zenbait hedabideri adierazi dienez.
NBE Nazio Batuen Erakundearen arabera, bi aldeek 1.766 zibil hil eta 2.383 zauritu dituzte iragan otsailaren 24an gatazka hasi zenetik. Eremuen araberako zatiketa ere egina du NBEk: herenegunerako, 1.696 lagunek galdu zuten bizia Ukrainako armadaren kontrolpean daudenetan, eta beste 70k Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliketako milizia errusiazaleen menpeko zonaldeetan.
Hori bai, nazioarteko erakundeak zehaztu du hildakoen «egiazko kopurua askoz ere handiagoa» dela, zailtasunak baititu informazioa kontrastatzeko.
10,1 bilioi euro Ukrainarentzat
Nazioarteko diru emaileen konferentzia bat egin dute Polonian, eta hitzordu horretan 10,1 bilioi euro bildu dituzte Ukrainatik ihes egin duten errefuxiatuak laguntzeko, baita herrialde barruan desplazatu behar izan direnentzako ere, Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak jakinarazi duenez. 10,1 bilioi euro horietako bilioi bat Garapenerako eta Berreraikitzerako Europako Bankuak emango du, Von der Leyenen arabera.
NBEk gaur emandako datu eguneratuen arabera, 4,4 milioi lagun atera dira Ukrainatik iragan otsailaren 24an Errusiak inbasioa hasi zuenetik; gehienak inguruko herrialdeetan geratu dira —horien erdia baino gehiago, Polonian—.
Gerra frontetik kanpo, Errusiako Justizia Ministerioak atzo jakinarazi zuen atzerriko hamabost erakunderen erregistroak baliogabetu dituela, herrialde horretako «legedia urratu» dutela argudiatuta. Tartean daude AI Amnesty International eta HRW Human Rights Watch GKE gobernuz kanpoko erakundeak.
HRWk atzo Twitter bidez adierazi zuenez, «zalantza gutxi daude» erabakia GKEa Ukrainako gerraz egiten ari den lanaren ondorio dela: «Errusiaz lanean jarraituko dugu, eta zibilen babesaren alde presio egiten». Gaur, prentsa ohar baten bitartez, HRWren zuzendari Kenneth Rothek adierazi du lanean «jarraituko» dutela, «sobietar garaitik hona» egin dute modura.
AIren idazkari nagusi Agnes Callamard ere mintzatu da gertaturikoaz, eta hark ere komunikatu baten bidez adierazi du ez dutela geldituko giza eskubideen «dokumentazioa eta horiek erakusteko» lana. |
2022-4-9 | https://www.berria.eus/albisteak/212034/aldabek-eta-apezetxeak-jantzi-dute-txapela.htm | Kirola | Aldabek eta Apezetxeak jantzi dute txapela | Finalean, 35-29 irabazi diete Loitegi eta Zalduari, Galarretan. Txapelketako partida guztiak irabazi dituzte. | Aldabek eta Apezetxeak jantzi dute txapela. Finalean, 35-29 irabazi diete Loitegi eta Zalduari, Galarretan. Txapelketako partida guztiak irabazi dituzte. | I. BERRIA Txapelketak baditu irabazleak: Aldabek eta Apezetxeak jantzi dituzte txapelak. Bi nafarrek menderatu egin dituzte finalean Loitegi eta Zaldua (35-29), Galarretan. Hasiera berdindua izan eta gero, ospa egin dute gorriek gero, eta 14-7 aurreratu dira. Berdinduz joan da gero finala, eta 18na jarri dira. Urdinek aurrea hartzea ere lortu dute (22-23), baina azken txanpan, gorriak nagusi, 13-6ko partzialarekin. Txapelketako partida guztiak irabazi dituzte txapeldunek.
Giro polita izan da Hernaniko pilotalekuan. Bigarren partida izan da finalekoa, eta zaleek bero hartu dituzte lau finalistak aurkezpenean. Partida hasi denean, oraindik jokoan zen Euskal Herriko Itzuliko etapa, eta hainbat ikuslek pilotalekuko eserlekua utzi dute, telebistaz txirrindulariak ikusteko. Horien jarduna bukatzean, atzera ere eserlekuetara itzuli dira, finalari so jartzera.
Ikusi dutena izan da partida osoagoa egin dutela garaileek. Aldaberi bizi ateratzen zitzaion pilota otarretik, lekuak ondo hartzen aritu da, aurrera egin behar zuenean aurrera eginez, eta Apezetxea atzelariari lagundu behar zionean, atzeragotik joz pilota. Tanto asko egin ditu aurrelariak, eta babes oparoa eman dio atzelariak, pilota gutxitan egin baitu kale. Ondo uztartu dira biak finalean.
Urdinen aldetik ikusleek ikusi dutena ia kontrakoa izan da. Ezin asmatuta bezala aritu dira Loitegi eta Zaldua. Neurri handi batean aurkariek partida ia biribila jokatu dutelako. Finalaren bilakaera ere kontra jarri zaie, atzetik joatearen eraginez presaka bezala jokatu behar izan dutelako. Lortu dute berdintzea 23na, eta aurretik jartzea ere bai. Baina ez zen haien eguna. Azkeneko takatekoan, txapela gorrien buruetara eraman duen horretan, erabakigarria izan da Apezetxearen estrategia aldaketa sakean: zabaletik hasi da ateratzen. Tantoz tanto txapelera gerturatzen joan dira azkeneko txanpa horretan, eta buruan zituztela sartu dira aldageletara.
Sariak jasotzera pasillo batetik joan dira lau finalistak. Hirugarren partidako pilotariek altxatu dizkiete otarrak: Ansa II.ak, Barrenetxeak, Urrizak eta Larrañagak. Zaleen txalo artean egin dute bidea, eta han zuten zain kantxaren erdian podiuma. Bi koska eta Martxelo Otamendi zain, BERRIA egunkariko zuzendaria. Hark banatu dizkie kopak galtzaileei lehendabizi, eta beste horrenbeste egin du irabazleekin, bi horiei txapel bana eman aurretik.
Txaloekin egin dute aldagelarako bidea lau pilotariek, eta hantxe egin dituzte adierazpenak. Aldape pozik zen, nola ez. «Final gogorra izan da, baina ondo aritu gara Apezetxea eta biok. Debutaria izateko, final handia jokatu du [laugarren partida izan du profesionaletan, eta laurak irabazi ditu]». Galtzaileen artean, Loitegik onartu egin du galdu izana: «Hobeto jokatu dute, eta gu atzetik ibili gara beti. Aurretik jarri bagara ere, Apezetxearen sakeak min handia egin digu akaberan. Sakatzaile oso ona da». |
2022-4-9 | https://www.berria.eus/albisteak/212035/aldabe-eta-apezetxea-dira-berria-erremonte-txapelketako-txapeldunak.htm | Kirola | Aldabe eta Apezetxea dira Berria Erremonte Txapelketako txapeldunak | Finalean 35-29 gainditu dituzte Loitegi eta Zaldua, Aldabe bikain batekin. Apezetxeak lau partidu jokatu ditu profesionaletan eta denak irabazi ditu. | Aldabe eta Apezetxea dira Berria Erremonte Txapelketako txapeldunak. Finalean 35-29 gainditu dituzte Loitegi eta Zaldua, Aldabe bikain batekin. Apezetxeak lau partidu jokatu ditu profesionaletan eta denak irabazi ditu. | Aldabe eta Apezetxeak 35-29 gainditu zituzten Loitegi eta Zaldua I Berria Erremonte Txapelketaren finalean eta beraz txapela jantzi dute bi nafarrek. Partida gogor eta berdindu batean gorriek beti joan ziren aurretik eta merezimendu osoz eraman zuten garaipena. Aldaberen partida izan zen gakoa. Txapelketako erremontistarik onena izan da eta finalean ere bere nagusitasuna erakutsi zuen. Gainera, Apezetxeak ederki lagundu zuen. Goizuetarrak lau partida jokatu ditu profesionaletan eta laurak irabazi ditu. Horrek txapela lortzera eraman du.
Aldabe erasokorrago aritu zen eta horri esker bideratu zuten finala. Loitegirekin alderatiuta tanto bikoitzak egin zituen. Loitegi eta Zaldua saiatu ziren, baina ezin izan zuten txapela irabazi. Partida berdinduta hasi zen. Bizia eta polita izan zen hasieratik bukaerara. Bosna eta seina berdindu eta gero gorriak aldegin ziren markagailuan 14-6. Hala ere, urdinek erreakzionatu eta 18na berdindu zuten. Lehia gogorra zen eta 23nako berdinketa eta gero, gorriek berriz ere, ihes egin zuten, 29-23. Sei tantoko abantaila hori erabakiorra izan zen. Sei tantoko aldea mantentea lortu zuten 32-26, 34-28 eta 35-29.
Aldabek 20 tanto eta bost akats egin zituen eta Loitegik berriz bederatzi tanto eta bost akats egin zituen. Hamaika tantoko alde erabakiorra bata eta bestearen artean. Loitegi jokaldiak eginez hasi zen eta tantoak eginez, baina pixkana itzaltzen joan zen. Aldaberi asko lagundu zion Apezetxeak eta denetarik egin zuen. Erasoan eta defentsan ongi aritu zen.
Atzelarien borrokan Zalduak oso ongi jokatu zuen, baina Apezetxeak ez zuen hutsik egiten. Sakearekin biak ere zazpina tanto egin zituzten eta akatsetan ere pareko zenbakia izan zuten, bakarra. Piloteoan Zalduak zazpi tanto egin zituen eta Apezetxeak bi. Defentsan ederki aritu zen Apezetxea eta pilota zailak ekarri zituen atzetik. Merezitako garaipena lortu dute txapelketan Aldabe eta Apezetxeak partidurik galdiu gabe. |
2022-4-9 | https://www.berria.eus/albisteak/212036/puntu-bat-urratu-dute-zuri-gorriek.htm | Kirola | Puntu bat urratu dute zuri-gorriek | Athleticek aukera asko eta garbiak sartu ditu gol bat baino gehiago sartzeko. Hala ere, neurketa galtzeko arriskuan egon da. Europarako lehian segitzen du. | Puntu bat urratu dute zuri-gorriek. Athleticek aukera asko eta garbiak sartu ditu gol bat baino gehiago sartzeko. Hala ere, neurketa galtzeko arriskuan egon da. Europarako lehian segitzen du. | Athleticek puntu bat irabazi du Zeramikaren zelaian, Vila-realen aurka bana berdindu ostea. Puntu horri eskerrak zazpigarren postua eskuratzeko lehian jarraitzen du. Vila-realek baino puntu bat gutxiago dauka, baina sasoi amaieran berdinduta amaituz gero, bi taldeen arteko partidetako emaitzek Athletic jarriko lukete aurretik. Hau da Madrigalen jokatu den norgehiagokak utzitako ondorio nagusia. Betisek Espainiako Kopako finala irabazten badu datorren sasoian Europan lehiatzeko aukera izan dezakeela, alegia.
Irabazitako puntuak ekarri dituen ondorioak alde batera utzita, Athleticen joko maila ona dela berretsi da. Zuri-gorriak hazi egin dira. Sasoia guztian zehar izan dira lehiakorrak, baina txapelketaren bigarren zatian aurrerapausoa eman dute erasoko jokoan. Talde zuzen eta azkarra da. Hiruzpalau pase nahikoa ditu aurkariaren arean arriskua sortzeko. Askotan eta argitasunez iristeko gai dela erakutsi du Madrigalen. Baina, lehiaketako talde onenei aurre egiteko azken urratsa falta zaio. Ate aurrean eraginkorragoa izatea. Eta, arlo horretan, gabezia handiak ditu. Sarri barkatu egiten du eta ondoren ordaindu. Aurkariek ere jokatzen baitute. Gaur ikusi da.
Bana amaitu da partida. Baina gol gehiago sartzeko eman du neurketak. Athleticek abagune gehiago eta garbiagoak sortu ditu, baina Unai Emeryren taldeak ere izan ditu bereak eta bat asmatu izan balu irabazi egingo luke. Ez da horrela izan. Athleticek hiru aldaketa egin ditu hamaikakoan: Yeray, Balentziaga eta Raul Garcia izan dira berritasunak. Azken biak protagonista izan dira, gainera. Balentziaga Chukwueze zaintzeko zelairatu du entrenatzaileak, eta bikain bete du bere lana. Raul Garciak, berriz, zuri-gorrien gol bakarra sartu du. Horretarako dago, besteak beste.
Vila-realen Emeryk atseden eman die Txapeldunen Ligako partida jokatu zuten futbolari guztiei. Hala ere, lehen ordu erdian nagusi izan da. Baloiaren jabetzari esker atzean sartu du Athletic. Baina ez da kapaz izan aukera garbirik sortzeko. Neurketa hasierako estutasunak pasata, lehen zatiaren azken txanpan, jokoaren ekimena eta aukerak Athleticek izan ditu. Lau aukera zein baino zen garbiagoak izan ditu gola egiteko baina bakarra asmatzearekin konformatu behar izan du. lehen abagunea De Marcosek izan du buruz taldeak eskuin hegaletik jositako jokaldi eder baten ostean. Indar gabeko errematea erraz gelditu du Asenjok; Bigarrena Iñaki Williamsek izan du baina ezker hegaletik berak sortutako jokaldiari amaiera eskasa eman dio aurkariaren gorputzera jaurtita; Hirugarrena, Del Cerro Grandek adierazi barik utzi duen penalti argia izan da. Aurierrek ezker besoarekin jo du Muniainen jaurtiketa baina epaileak ez du eskurik ikusi. Bada, laugarrenean iritsi da Raul Garciaren gola. Muniainek atezainari iskin egin ostean, bultza egiteko utzi dio kapitainak taldekideari.
Bigarren zatia ere ondo hasi da. Athleticek kontrolpean izan du lehia baina etxekoek kalitatea daukate eta ezker hegaletik egindako jokaldi on bat Pedrazak bidali du sareetara jaurtiketa gurutzatu on bati esker. Emeryk taldeko izarrak zelairatzeko baliatu du banakoa eta Danjumak izan du bigarrena egiteko aukera. Azken ordu erdian parekatu egin da lehia eta Nico Williamsen ezkerkada bat izan da aukera garbiena. Asenjok oinarekin gelditu zuen. |
2022-4-10 | https://www.berria.eus/albisteak/212074/imran-kahn-lehen-ministroa-kargutik-kendu-dute-zentsura-mozio-baten-bidez.htm | Mundua | Imran Kahn lehen ministroa kargutik kendu dute zentsura mozio baten bidez | Shehbaz Sharifek hartuko du lekukoa, oposizioak bat eginda hautatu duen hautagaiak. | Imran Kahn lehen ministroa kargutik kendu dute zentsura mozio baten bidez. Shehbaz Sharifek hartuko du lekukoa, oposizioak bat eginda hautatu duen hautagaiak. | Pakistango oposizioak azkenean lortu du Imran Kahn lehen ministroa kargutik kentzea. Asanblea Nazionalean haren aurkako zentsura mozioa zuten atzo, eta gauerdia baino lehen bozkatu dute: 174 legebiltzarkidek bozkatu dute mozioaren alde. Bide hori erabiliz kargutik kendu duten lehen lehen ministroa da.
Krisi politikoa puri-purian da herrialdean. Mozioa bozkatu aurretik, Asad Qaiser parlamentuko presidenteak eta Qasim Suri presidenteordeak ere dimisioa eman dute, euren hitzetan, mozioa atzerriko konspirazio bat delako. Liga Musulmana alderdiko Ayaz Sadiqek zuzendu du saioa.
Emaitzaren berri eman eta gero, Shehbaz Sharifek hartu du hitza, bera izan baita mozioan oposizioak aurkeztu duen presidentegaia. Eskerrak eman ditu, eta esan du ez dela mendekurik egongo. «Ahaztu eta aurrera egin nahi dugu. Ez dugu jendea espetxera arrazoirik gabe eramango. Legeak eta justiziak beren bidean jarraituko dute», gaineratu du.
Khanek aste honetan esan du ez duela aitortuko zentsura moziotik ateratzen den gobernua. |
2022-4-10 | https://www.berria.eus/albisteak/212077/jaio-sinistu-dezagun-euskara-ez-dela-daukagun-zerbait-garen-zerbait-baizik.htm | Gizartea | Jaio: «Sinistu dezagun euskara ez dela daukagun zerbait, garen zerbait baizik» | Karmele Jaiok idatzi eta irakurri du 22. Korrikako lekukoan joan den mezua. Hainbat erreferentzia egin ditu. | Jaio: «Sinistu dezagun euskara ez dela daukagun zerbait, garen zerbait baizik». Karmele Jaiok idatzi eta irakurri du 22. Korrikako lekukoan joan den mezua. Hainbat erreferentzia egin ditu. | Herri honen eztarritik ateratako irrintzi bat. Hori da Korrika.
Oihu honek hogeita bigarrenez erakutsi digu hizkuntza bat ez dela hitzekin egiten bakarrik, hitzekin eta gorputzekin baizik. Belaun eta hanken gainean trostan eraman daitekeela hitza; dardara, arnasestu eta izerdi artean pasatu ahal zaiola elkarri eskutik eskura.
Hizkuntza zerbait fisiko bihurtzeko ahalmena du Korrikak. Gure a e i o u partikularra gorpuzteko. Eta hori behar du euskarak: haragi bihurtzen diren hitzak.
Euskarak behar du hezurdura bat, anatomia bat, arnas aparatu eta nerbio sistema bat. Behar du lepo bat zeinen gainean segi aurrera. Malko eta listuz bustitzea behar du euskarak. Hatz markaz zikintzea.
Zikindu dezagun, beraz, euskara; lohitu dezagun bizitzaz. Eta egin dezagun euskararekin hainbat inertziaren kontra:
Hitzak hustu egin diren garai batean, bete ditzagun euskararen berbak harri eta herriz.
Dena erosi eta saldu omen daitekeen garaian, erakutsi dezagun zein merkea den gure hizkuntza: debalde hartzen dugu herriaren ahotik eta debalde ematen diogu herriaren belarriari.
Indibidualismoa indartuz doan garaian, egin dezagun euskara kolektibo bat, denon artean eta denona.
Gerren sasoian, lehenetsi dezagun beti hitza.
Influenzer eta Youtuberren aroan, izan ditzagun guk bestelako jainko txiki inspiratzaileak.
Euskararen pronostikoa gugan dagoela gogorarazi zigun Pello Zabalak, adibidez.
Edo euskaraz harrotasun eta apaltasun hitzak bateragarriak direla erakutsi zigun Joan Mari Torrealdaik.
Edo euskara ez dela zaila, euskara nahia dela erakutsi ziguten Elbira Zipitria, Julene Azpeitia edo Izaskun Arrue bezalako andereñoak.
Eta etiketen garaian, ahaztu ditzagun behingoz euskaldun berri eta zaharrak. Iraultza honetan, lasterketa honetan, denok garelako euskaldun berri. Hizkuntza bat egunero hasten delako, egunero berritzen delako. Hizkuntza bat ez delako jaiotzen, egin egiten delako.
Sinistu dezagun euskara ez dela daukagun zerbait, garen zerbait baizik.
Eta atera dezagun gure eztarrietatik Mauriziaren irrintzi baten indarraz.
Ekin euskarari, eutsi kateari!
Gora Korrika eta gora euskara!
Ikusi gehiago: Milaka lagunen artean heldu da lekukoa amaieraraino |
2022-4-10 | https://www.berria.eus/albisteak/212078/milaka-lagunen-artean-heldu-da-lekukoa-amaieraraino.htm | Gizartea | Milaka lagunen artean heldu da lekukoa amaieraraino | Amaitu da 22. Korrika. Eguraldia lagun, milaka lagun bildu dira Donostian euskararen alde, eta Karmele Jaiok irakurri du lekukoak barruan zeraman mezua. Aurretik, auzoz auzo ibili da Gipuzkoako hiriburuetako auzoetan zehar. Denera 2.575 kilometro egin ditu aurtengo Korrikak. | Milaka lagunen artean heldu da lekukoa amaieraraino. Amaitu da 22. Korrika. Eguraldia lagun, milaka lagun bildu dira Donostian euskararen alde, eta Karmele Jaiok irakurri du lekukoak barruan zeraman mezua. Aurretik, auzoz auzo ibili da Gipuzkoako hiriburuetako auzoetan zehar. Denera 2.575 kilometro egin ditu aurtengo Korrikak. | Txaloak, malkoak, besarkadak. Amaitu da 22. Korrika, eta amestutakoa bezalakoa izan da amaiera: milaka lagun bildu dira Donostiako bulebarrean, eta ozen entzun da haien aldarrikapena: «Hemen gaude euskararen alde». AEK-ko ordezkariek txalo artean egin dituzte azken metroak, misterioa argitu aurretik: Karmele Jaiok idatzia zen lekukoak barruan zeraman mezua, eta idazleak irakurri du oholtza gainean.
Besteak beste, euskara gorpuztu egin behar dela esan du, eta bizia eman behar zaiola. Erreferentziek ere garrantzia izan dute: Pello Zabala, Joan Mari Torrealdai, Elbira Zipitria, Julene Azpeitia, Izaskun Arrue eta Maurizia aipatu ditu Jaiok mezuan. «Ekin euskarari, eutsi kateari! Gora Korrika, eta gora euskara!», aldarrikatuz amaitu du.
Goizean goizetik bildu da jendetza Donostian, eta auzoz auzo joan da lekukoa. Irudi ikusgarriak ikusi dira; adibidez, Egiatik pasatu denean. Eragile nagusien txanda amaieran izan da, Donostiako erdigunean: Gure Esku, Eusko Ikaskuntza, alderdi politikoak, gehiengo sindikala, Hekimen, Euskalgintzaren Kontseilua...
Festak jarraituko du
Mezuaren irakurketaren ez da dena amaitu, ordea. Jai egitarau zabala antolatu dute egun osorako hirian. Zortzi gune zabalduko dituzte: Bulebarrean, Alderdi Ederren, kaian, Zuloaga plazan, Plaza Berrian, Trinitate plazan, Gipuzkoa plazan eta Sarriegi plazan. AEK-k, halaber, ohartarazi du gune horietan ez duela inolako «jazarpenik» onartuko: «Ez matxistak, ez sexistak, ez homofoboak, ez arrazistak...; ezta inor edonola gutxiesterik ere».
Herri bazkaria ere egongo da, Trinitate plazan. Bi txandatan bazkalduko dute, 13:30ean eta 15:00etan. Aurrez, baina, txartela erosi beharko da.
Iluntzean, kontzertuak izango dira zenbait gunetan. Besteak beste, Lamiak, En Tol Sarmiento eta Olatz Salvador musikariak ariko dira zuzenean. Lehentxeago, 16:30ean, bertso saioa izango da kaian, Beñat Gaztelumendi, Oihane Perea, Onintza Enbeita, Sustrai Colina eta Julio Soto bertsolariekin.
Ikusi gehiago: Horrela jarraitu du BERRIAk |
2022-4-10 | https://www.berria.eus/albisteak/212079/velazquezekin-ere-lehengo-lepotik-burua.htm | Kirola | Velazquezekin ere lehengo lepotik burua | Budimirrek 93. minutuan sartutako gol batek erabaki du derbia. Osasunak zeharka Europara begira jarraitzen du, eta Alavesek, berriz, azken postuan. | Velazquezekin ere lehengo lepotik burua. Budimirrek 93. minutuan sartutako gol batek erabaki du derbia. Osasunak zeharka Europara begira jarraitzen du, eta Alavesek, berriz, azken postuan. | Aukerak amaitzen ari zaizkio Alavesi. Futboleko esaera zahar batek dio entrenatzaile berriarekin beti irabazten dela, baina, Alavesen kasuan, hori ere ez da betetzen aurten. Ez zen bete Mendilibarrekin, eta ez da bete Velazquezekin. Entrenatzaile espainiarrak gaur zuen estreinakoa babazorroen aulkian, Iruñean, eta ez du punturik lortu (1-0).
Printzipioz behar gutxien zuen taldeak irabazi du neurketa, baina adi Osasunarekin: nafarrek 41 puntu dituzte jada, eta bostera dute Vila-Real, zazpigarren sailkatua. Zaila da, bai, baina Osasunak Europarekin amets egiteko eskubidea irabazi du gaur.
Eskubide hori eman diona, Ante Budimir. 93. minutuan, bi taldeek berdinketa ontzat ematen zutela zirudiela, Manu Sanchezen erdiraketa bat sarera bidali du aurrelariak.
Aurretik ere etxekoenak izan dira gol aukerarik onenak, eta, besteak beste, penalti bat ere huts egin du Ruben Garciak; edo, hobe esanda, Pachecok gelditu dio. Gelditu izugarria egin du Alaveseko atezainak, lehen zatiko 37. minutuan. Ez du partida txarra jokatu Alavesek; Osasunak baino biziago aritu da, baina alferrik.
Modu batera edo bestera, beste porrot bat arabarrentzat. Mirari bat baino zerbait gehiago beharko dute mailari eusteko.
Osasuna: Herrera; Vidal (Javi Martinez, 86'), Aridane, David Garcia, Cote (Manu Sanchez, 60'); Torro, Avila (Barja, 86'), Moncayola, Iñigo Perez (Kike, 60'), Ruben Garcia (Roberto Torres, 60'); eta Budimir.
Alaves: Pacheco; Tenaglia (Duarte, 80'), Laguardia, Lejeune, Navarro; Escalante (Toni Moya, 80'), Vallejo (Pellistri, 65'), Loum, Luis Rioja; Edgar (Pina, 76') eta Joselu. |
2022-4-10 | https://www.berria.eus/albisteak/212080/parte-hartzea-65ekoa-izan-da-arratsaldean.htm | Gizartea | Parte hartzea %65ekoa izan da arratsaldean | Ipar Euskal Herria barne duen Pirinio Atlantikoetako departamenduan %72,8koa da. | Parte hartzea %65ekoa izan da arratsaldean. Ipar Euskal Herria barne duen Pirinio Atlantikoetako departamenduan %72,8koa da. | Frantziako presidentetzarako bozen eguna da. Hamabi hautagaien artean hautatu behar dute herritarrek. Oraingoz, parte hartzeak behera egin du 2017ko datuekin alderatuta. 17:00etan, parte hartzea %65ekoa da Frantzian, %69,4koa zen 2017an.
Ipar Euskal Herria barne duen Pirinio Atlantikoetako departamenduan parte hartzea doi bat handiagoa izan da oraingoz. %72,8ekoa da 17:00etan argitaratutako datuen arabera. Tenore berean, 2017an, %70,5ekoa zen. Hala, doi bat gora egin du orduko emaitzekin alderatuta.
Korsikan, berriz, aise apalagoa izan da parte hartzea. Bi departamendu daude Korsikan. Korsika Hegoaldean %58,5ekoa da parte hartzea momentuz —%60,1ekoa zen 2017an—. Korsika Garaian, abstentzioa handia izan da: %51,2koa da parte hartzea 17:00etako datuen arabera. 2017an, %63koa zen ordu berean: hamabi puntu gorago.
Bozka bulegoak 18:00etan hetsiko dituzte leku batzuetan, 19:00etan leku gehienetan, eta, hiri handietan 20:00etan itxiko dituzte. |
2022-4-10 | https://www.berria.eus/albisteak/212081/fronte-polisarioak-harremanak-eten-ditu-espainiako-gobernuarekin.htm | Mundua | Fronte Polisarioak harremanak eten ditu Espainiako Gobernuarekin | Mendebaldeko Sahara askatzeko erakundeak Pedro Sanchezi egotzi dio Sahara erabiltzea Marokorekin dituen «negozio miserableetarako». Espainiako presidentea Mohamed VI.arekin elkartu zen ostegunean. | Fronte Polisarioak harremanak eten ditu Espainiako Gobernuarekin. Mendebaldeko Sahara askatzeko erakundeak Pedro Sanchezi egotzi dio Sahara erabiltzea Marokorekin dituen «negozio miserableetarako». Espainiako presidentea Mohamed VI.arekin elkartu zen ostegunean. | Saharako Fronte Polisarioak Espainiako Gobernuarekin zituen harremanak hautsi ditu. Martxoaren 19an jakin zen Madrilek bat egin zuela Marokok Sahara Mendebalderako 2007an proposatu zuen autonomia planarekin, eta ordutik gobernuak erakutsitako jarrerak bultzatu du erabakia.
Ostegunean Pedro Sanchez Espainiako presidenteak beste urrats bat egin zuen Marokorekin dituen harremanak hobetze aldera: Mohamed VI.a Marokoko erregearekin bildu zen Rabaten, eta «bien arteko harremanaren aro berria gidatuko duen eskuorria» adostu zuten. Urtea amaitu aurretik bi herrialdeen arteko goi bilera bat ere egingo dutela jakinarazi zuten.
Fronte Polisarioak zabaldu duen oharrak dioenez, harremanak etetea erabaki dute, Espainiako Gobernuaren azken urrats horiengatik: «Sanchezen gobernua Sahara erabiltzen ari da Maroko okupatzailearekin negozio miserableak egiteko». Gogoratu dute Espainiak ardura zuzena duela Mendebaldeko Sahararekin, lurraldearen kudeatzaile gisa. Fronte Polisarioa autonomiaren planaren kontra agertu da beti, eta NBE Nazio Batuen Erakundeari beste behin eskatu dio Minurso misioa gauzatzeko, eta Sahara Mendebaldean autodeterminazio erreferendum bat antolatzeko.
Azkenik, askapen mugimenduak eskerrak eman dizkie Espainiako Kongresuan babesa erakutsi dioten indar politikoei eta gainontzeko elkartasun mugimenduei, «gobernuari gogorarazteagatik nazioarteko legedia errespetatu behar duela Saharan, eta autodeterminazio eskubidea errespetatu behar duela».
Ikusi gehiago: Mohamed Limam: «Espainiak traizio egin dio beste behin Mendebaldeko Saharari» |
2022-4-10 | https://www.berria.eus/albisteak/212082/erandion-56-urteko-gizon-bat-atxilotu-dute-ustez-anaia-hiltzeagatik.htm | Gizartea | Erandion 56 urteko gizon bat atxilotu dute, ustez anaia hiltzeagatik | Hildakoak 57 urte zituen. Segurtasun Sailaren arabera, borroka bat izan zuten bart gauean. | Erandion 56 urteko gizon bat atxilotu dute, ustez anaia hiltzeagatik. Hildakoak 57 urte zituen. Segurtasun Sailaren arabera, borroka bat izan zuten bart gauean. | Bart gauean 56 urteko gizon bat atxilotu du Ertzaintzak Erandion (Bizkaia), ustez 57 urteko bere anaia hiltzeagatik. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailaren arabera, larunbat gaueko 23:00ak aldera borroka bat izan zuten biek hildakoaren etxean. Han bizi zen, beste anaia batekin.
Abisua eman zuten bizilagunek, eta etxebizitzan bertan atxilotu zuten ustezko hiltzailea. Ikerketa zabaldu du Poliziak. El Correo egunkariaren arabera, hiltzaileak lepotik heldu eta ito egin zuen biktima; zor ekonomiko bat zen eztabaidaren arrazoia. |
2022-4-10 | https://www.berria.eus/albisteak/212084/macron-eta-le-pen-lehiatuko-dira-bozen-bigarren-itzulian.htm | Mundua | Macron eta Le Pen lehiatuko dira bozen bigarren itzulian | Frantziako presidenteak babesen %27,84 bildu ditu, eta eskuin muturreko hautagaiak, %23,15. Jadotek, Hidalgok eta Rousselek estatuburuaren alde bozkatzera deitu dute; Melenchonek militanteen esku utzi du erabakia. Abstentzioa azken bi hamarkadetako handiena da: %26,31. | Macron eta Le Pen lehiatuko dira bozen bigarren itzulian. Frantziako presidenteak babesen %27,84 bildu ditu, eta eskuin muturreko hautagaiak, %23,15. Jadotek, Hidalgok eta Rousselek estatuburuaren alde bozkatzera deitu dute; Melenchonek militanteen esku utzi du erabakia. Abstentzioa azken bi hamarkadetako handiena da: %26,31. | Duela bost urteko lehia bera izango da aurten ere Frantziako presidentetzarako bozen bigarren itzulian: Emmanuel Macron estatuburuaren eta Marine Le Pen eskuin muturrekoaren artekoa. Behin betiko emaitzen arabera, Macronek botoen %27,84 bildu ditu, eta Le Penek, %23,15. Bi presidentegaiek gora egin dute 2017ko emaitzekin konparatuz gero, baina bien arteko tartea duela bost urte baino askoz ere txikiagoa da, behin-behineko datuen arabera.
Frantziarentzat eta Europako Batasunarentzat bi ikuspuntu kontrajarriren, bi ideia desberdinen arteko borroka espero da, hortaz, datozen asteetarako. Hilaren 24an egingo dute bigarren itzulia, eta baliteke datorren kanpaina sakonagoa eta mamitsuagoa izatea azken hilabetekoa baino. Apirilaren 20ko eztabaida erabakigarria izan daiteke, ultraeskuindarraren irudia zurituen dagoen honetan.
Macronek berak horretan jarri du arreta zundaketen emaitzak jakin osteko agerraldian. Eskuin muturraren aurrean, eta «desberdintasunen gainetik», presidenteak dei egin du «batasunaren eta ekintzaren mugimendu politiko handi bat» osatzera. Ohartarazpena ere egin du: ezer ez dagoela erabakita, bigarren itzuliko garaipena ez duela ziurtatua. «Ez zaitezte tronpatu», adierazi die haren jarraitzaileei.
Ifop etxeak gaur gauean bertan egindako inkesta baten arabera, Macronek gutxigatik irabaziko lioke Le Peni hilaren 24an: %51-49. Ipsosek, berriz, tarte handiagoa eman dio estatuburuari, baina ez litzateke 2017koa bezalakoa izango; %54-46koa litzateke aurtengoa. Duela bost urte 32,2 puntukoa izan zen estatuburuaren alde —%66,1-33,9—.
Frantziako presidenteak ez du ia kanpainarik egin lehen itzuliaren aurretik, eta askok kritikak helarazi dizkiote horregatik. Macron jakitun da datozen asteetan ezingo duela estrategia hori errepikatu, eta gaur azaldu du falta diren egun guztietan saiatuko dela herritarrak konbentzitzen. Horri begira, adierazi du badakiela haren alde egingo duten askok ez dutela bozkatuko bere proiektuarengatik; hortaz, beharrezkotzat jo du «metodo berri bat» jendea erakartzeko; batez ere ezkerreko boto emaileentzako adierazpenak izan dira horiek, denek ez baitute argi ikusten haren aldeko botoa ematea.
Macronen aurkaria, Le Pen, presidentearen aurretik atera da bere jarraitzaileen aurrera, pozarren, eta Macronen alde bozkatu ez dutenei dei egin die haren alde egitera: «Berriz josiko ditut, serioski, haustura sozialak, instituzionalak, lurraldeetakoak». Hautagai ultraeskuindarra bigarren itzulira begira jarri da jada, eta esan du egun horretan «gizartearen eta zibilizazioaren arteko hautua» egongo dela jokoan; hala, zin egin du hautatua izanez gero Frantzian «ordena ezarriko» duela datozen bost urteetan.
Macronekin eta Le Penekin batera, Jean-Luc Melenchon ezkertiarra da bigarren itzulirako sailkatzea espero zena eta horretarako aukerak zituen beste hautagaia. Ordea, 2017an bezala, gutxigatik ez da pasatu hurrengo bozketara: Melenchonek botoen %21,95 bildu ditu, duela bost urte baino 2,37 puntu gehiago.
Hautagai ezkertiarraren arabera, «borrokaren orri berri bat» ireki da orain, «borroka ez baita amaitu». Melenchonek kanpainan hainbatetan esan du aurtengoak izango direla haren azken presidentetzarako bozak hautagai gisara, eta bere jarraitzaileei argi utzi die orain haiei dagokiela lanean segitzea: «Bete dugun eginkizuna Sisiforen mitoarena da. Harria menditik erori da, eta berriz igoarazi behar da. Hurrengo borrokarako baliabideak dituzue. Eta horren hurrengorako ere bai».
Paisaia ideologikoaren beste aldean, Le Penen eta Eric Zemmourren emaitzak kontuan harturik, eskuin muturra sendotuta aterako da lehen itzulitik, inoizko indartsuen baitago. Le Penen %23,15az gain, Zemmourrek botoen %7,07 jaso ditu presidentetzarako hauteskundeen lehen itzulian, behin-behineko emaitzen arabera.
Polemistak gora egin zuen kanpainaurrean, baina Errusiaren Ukrainako inbasioaz geroztik ez du lortu beheranzko joera etetea, eta, beraz, «eskuin guztia» elkartzeko helburua betetzea presidentetzarako bozetan. Bigarren itzulira begira, Zemmourrek Le Penen alde bozkatzera deitu du, eta polemistaren aliatu Marion Marechalek esan du «eskuinaren batasuna» helburu izan behar duela datozen asteetan.
Duela bost urteko bozekin konparatuz gero, eskuin tradizionalaren hautagaia da goiko postuetan falta dena. LR Errepublikanoek nabarmen egin dute behera, Valerie Pecressek botoen %4,78 bildu baititu; 2017an, LR-ren presidentegai François Fillonek babesen %20,01 jaso zituen. Pecressek, hortaz, ia hamasei puntu gutxiago lortu ditu. Zundaketen kopuruak jakin eta berehala, LR-ren hautagaiak esan du emaitzak «etsigarriak» direla, eta jakinarazi du herrialdeko presidentearen alde bozkatuko duela hilaren 24an; hori bai, ez du boto agindurik eman.
LR-ren emaitza horren arrazoietako bat Macronen agintaldia da. Estatuburuak eskuinera biratu du azken urteetan, eta horri esker lortu du LR-ren boto emaile asko erakartzea —batez ere moderatuagoak eta europazaleagoak direnak—.
Beste arrazoi bat Pecressen kanpaina izan da: eskuinera begirakoa egin du —ultraeskuinaren ideia batzuk ere aipatu ditu—, eta horrek ohiko boto emaile batzuk uxatu ditu; gainera, estrategia hori ez da eraginkorra izan, LR-ren hautagaia tokirik gabe geratu baita presidentearen eta Le Penen artean. Eskuin tradizionala, hortaz, bigarren aldiz jarraian geratu da presidentetzarako bozen bigarren itzulitik kanpo.
LR-ren hondoratzeaz gain, PS Alderdi Sozialistarena ere nabarmena da. Inkesta guztiek bere inoizko emaitzarik txarrenak aurreikusi dizkiote, eta behin-behineko emaitzek hori berretsi dute: Anne Hidalgok botoen %1,75 bildu ditu, 2017an Benoit Hamonek lorturiko %6,36 baino gutxiago. Hidalgok berehala deitu du Macronen alde bozkatzera.
Horiek horrela, Frantziako bi alderdi tradizionalak, 2017ra arte herrialdeko boterea partekatu zutenak, inoizko emaitzarik txarrenak jaso dituzte, eta datozen asteetan eta hilabeteetan barne eztabaida handiak izango dituzte etorkizunari eta politikoki bizirik irauteari begira.
Ekologisten kasuan, Yannick Jadotek botoen %4,63 bildu ditu, eta Fabien Roussel Frantziako Alderdi Komunistakoak, %2,28; biek ala biek deitu dute «eskuin muturrari aurre egitera» bigarren itzulian. Hau da, fronte errepublikanoa berriz osatzera eta Macronen alde bozkatzera.
Abstentzioa izan da gaurko bozen beste protagonistetako bat, azken bi hamarkadetako handiena izan baita. Behin-behineko zenbaketaren arabera, %26,31koa izan da.
Kanpainarik bitxiena
Frantzian azken hamarkadetako presidentetzarako hauteskunderik bitxienak izaten ari dira. Herritarrak ez dira erabat sartu kanpainan, edo berandu sartu dira, azken unean. Oporrak gertu daude, eta bi itzuliak Aste Santuaren inguruan egiten ari dira.
Eta asteotako egoera, giroa ez da batere erakargarria izan: koronabirusaren pandemia eta Ukrainako gerra bete-betean. Finean, ziurgabetasuna eta egonkortasunik eza nagusi diren honetan eman dute botoa gaur, etxean eta nazioartean tentsioa handia den honetan.
Hori, ezinbestean, nabarmen baldintzatzen ari da aurtengo kanpaina. Lehen itzuliaren aurretik inork ezin izan dio aurre egin Macroni plato berean; Frantziako estatuburuaren ingurukoek argudiatu zutenez, okupatuegia dagoelako Ukrainako gerrarekin eta diplomazia lanak egiten. Egungo agintariak, inoiz baino gehiago, presidente-hautagaiaren profila sustatu du.
Le Penen kasuan, presidentegai ultraeskuindarra duela bost urtekoa baino kanpaina hobea egiten ari da. Oraingoan, immigrazioaz eta gerra kulturalaz aritu beharrean, bizitzeko zailtasuna eta egunerokoaren garestitzea jarri ditu diskurtsoaren erdigunean, batez ere Errusiaren Ukrainako inbasioa hasi zenetik, eta horrek mesede egin dio; hori bai, bere programa eskuin muturrekoa da oraindik ere.
Zemmour aurkeztu izanak ere lagundu dio zeregin horretan eta bere burua zuritzeko helburuan, eta inoiz baino indartsuago egingo dio aurre Macroni datozen asteetan. |
2022-4-10 | https://www.berria.eus/albisteak/212085/reala-txapeldunen-ligari-begira-jarri-da.htm | Kirola | Reala Txapeldunen Ligari begira jarri da | Elxen aurkako neurketa atzetik hasi dute txuri-urdinek, baina atsedenaldirako markagailua irauli dute. Sorloth eta Le Normand izan dira golegileak. Hiru puntura dute laugarren postua. | Reala Txapeldunen Ligari begira jarri da. Elxen aurkako neurketa atzetik hasi dute txuri-urdinek, baina atsedenaldirako markagailua irauli dute. Sorloth eta Le Normand izan dira golegileak. Hiru puntura dute laugarren postua. | Adi Realarekin. Txuri-urdinek garaipen garrantzitsua eskuratu dute Elxen aurka (1-2), eta bete betean sartu dira Txapeldunen Ligan postu bat lortzeko lehian. Ondo bidean Europan lehiatuko da Reala datorren urtean (Vila-Real zazpigarren sailkatuari zortzi puntu ateratzen dizkio zazpi jardunaldiren faltan), baina sari handiagoa lor dezakete Imanol Alguacilen mutilek.
Oraintxe seigarrena da Reala, 54 punturekin; 56 ditu bosgarrenak, Betisek, eta 57 dituzte Atletico Madrilek eta Bartzelonak (kataluniarrek bi partida gutxiago jokatu dituzte). Bigarren postuan Sevilla dago, 60 punturekin. Real Madril liderrak 72 ditu.
Gaur garaipen arraroa lortu dute donostiarrek. Gaizki hasi dute neurketa, eta hirugarren minutuan sartu du Elxen gola Carrillok, Mojicaren erdiraketa bat errematatuz. Joko onak eta pozak, ordea, gutxi iraun diote etxeko taldeari. Erabat nagusitu da Reala hurrengo minutuetan, eta 18. minutuan penalti bat ere izan du alde. Isakek jaurti du, baina ez behar bezala: paradinha bat egin du suediarrak, eta jaurtiketa hori ez du onartzen egungo araudiak. Penaltia baliogabetu egin du epaileak, eta txartel horia erakutsi dio Isaki.
Ez zuten sinesten Realeko jokalariek, baina lanean jarraitu dute, eta berandu gabe jaso dute saria. Sorlothek 30. minutuan bidali du sarera, buruz, Silvaren erdiraketa zoragarri bat. Neurketa bikaina jokatu du erdilari kanariarrak, eta Elxeko zaleen txaloak ere jaso ditu aldatu dutenean. Berak egin du bigarren goleko erdiraketa ere, 39. minutuan, korner batean. Golegilea, Robin Le Normand.
Bigarren zatian eroso ibili da Reala, eta ez dio aukerarik eman Elxi. Hasierako zoramenaren ostean, euren legea ezarri dute txuri-urdinek, eta horrelaxe amaitu da neurketa.
Elx: Badia; Palacios (Josan, 68'), Roco, Gonzalez (Vedu, 45'), Mojica; Mascarell (Kike Perez, 81'), Gumbau (Guti, 45'), Tete, Fidel; Pere Milla eta Carrillo (Ponce, 42').
Reala: Remiro; Zaldua (Gorosabel, 85'), Zubeldia, Le Normand, Rico (Aritz, 79'); Zubimendi, Merino, Rafinha (Portu, 68'), Silva (Aihen, 79'); Isak eta Sorloth (Januzaj, 68'). |
2022-4-10 | https://www.berria.eus/albisteak/212086/ipar-euskal-herrian-macron-nagusitu-da-eta-barnealdean-lassalle.htm | Politika | Ipar Euskal Herrian Macron nagusitu da, eta barnealdean, Lassalle | Macron nagusitu da leku gehienetan. Melenchonek bildu du boto gehien Hendaian, eta bigarren izan da Donibane Garazin, Maule-Lextarren, Miarritzen eta Urruñan. Euskal Herrian, Le Pen Gixunen (Lapurdi), Bidaxunen (Nafarroa Beherea), Etxarrin, Sarrikotapean eta Lixozen (Zuberoa) nagusitu da. | Ipar Euskal Herrian Macron nagusitu da, eta barnealdean, Lassalle. Macron nagusitu da leku gehienetan. Melenchonek bildu du boto gehien Hendaian, eta bigarren izan da Donibane Garazin, Maule-Lextarren, Miarritzen eta Urruñan. Euskal Herrian, Le Pen Gixunen (Lapurdi), Bidaxunen (Nafarroa Beherea), Etxarrin, Sarrikotapean eta Lixozen (Zuberoa) nagusitu da. | Heldu dira Frantziako presidentetzarako hauteskundeen emaitzak. Ipar Euskal Herriko bozka bulegoak 19:00etan hetsi dituzte, eta kontaketari ekin diote geroztik. Emaitzen arabera, Emmanuel Macron gailendu da Ipar Euskal Herriko herri gehienetan ere. Barnealdean, Jean Lassalle Biarnoko diputatuaren alde egin dute herritar anitzek.
Baionan, Angelun eta Miarritzen (Lapurdi) Macronen alde egin dute bozkatzaile gehienek. Baionan, 6.732 boz lortu ditu (%19,72). Bigarren lekuan da Melenchon (%17,62), eta hirgarrenean Le Pen (%11,42). Zemmourrek 1.777 boto eskuratu ditu (%5,20); Jadotek, 1.656 (%4,85); eta Lassallek, 1,600 boto (%4,69).
Miarritzen, hau da emaitza: Macronek, 5.875 boz eskuratu ditu, (%25,59) eta Melenchonek 2.789 boto (%12,15). Le Penek, 1.971 boto (%8,59); Zemmourrek, 1.607 boto (%7,00); Pecressek, 1.200 boto (%5,23); eta Jadotek, 992 boto (%4,32).
Angelun, Macronek 8.224 boto irabazi ditu (%25,14). Melenchon iritsi da bigarren postura (4.305 boto, hau da, bozen %13,16). Le Penek 3.710 boto (%11,34) lortu ditu eta Zemmourrek, 2.053 boto (%6,28). Lassallek, 1,803 boto (%5,51) eta Jadotek, 1.547 boto (%4,73).
Macronen nagusitasuna Hendaian hautsi da: Melenchon izan da lehena, 1.706 botorekin (%25,45). Macronek 1.671 boto eskuratu ditu (%24,93). Le Penek, 1.081 boto (%16,13); Lassallek, 491 (%7,33); Zemourrek, 417 (%6,22); eta 364 (%5,43).
Urruñan, Macronek 1.695 boto jaso ditu, guztien %27,71. Melenchonek 1.121 boto izan ditu, %18,33. Le Penek 917 jaso ditu, %15; eta Lassallek 772, %12,63. Zemourrek 427 boto jaso ditu Urruñan (%6,98), eta Jadotek, 332 (5,43).
Nafarroa Behereko hiriburuan, Donibane Garazin, Macronek eskuratu du boto gehien: %27, 5. Atzetik du Jean Luc Melenchon (%16,3). Hirugarren sailkatu da Lassale (%14,52), eta atzetik du Marine Le Pen (%11,94). Gainerako hautagaiak honako hauek dira, lortutako bozen arabera: Yannick Jadot (%8,31), Valerie Pecresse (%6,56), Eric Zemmour (%5,04), Philippe Poutou (%4,22), Anne Hidalgo (%2,46), Fabien Roussel (%1,64). Nathalie Arhaud eta Nicolas Dupont-Aignan ez dira bozen %1era iritsi.
Donapaleun (Nafarroa Beherea), Macronek 291 boto lortu ditu (%29,79), Le Penek, 146 (%14,94); Lassallek, 144 boto (%14,74); Melenchonek, 144 boto (%14,74); Pecressek, 67 boto (%6,86); eta Zemmourrek, 53 boto (%5,42).
Maule-Lextarren, Zuberoako hiriburuan ere amaitu da zenbaketa. Han ere, Macron izan da lehena, eta Melenchon bigarrena: Macronek 446 boto lortu ditu (%25,41), eta Melenchonek, 333 boto (%18,97). Lassalle izan da hirugarren, 268 boto lorturik (%15,27): Le Penek 234 boto lortu ditu (%13,33); Rousselek, 133 (%7,58), eta Jadotek, 69 (%3,93).
Le Pen Gixunen (Lapurdi), Bidaxunen (Nafarroa Beherea) Etxarrin, Sarrikotapean eta Lixozen (Zuberoa) nagusitu da. |
2022-4-10 | https://www.berria.eus/albisteak/212087/le-penek-jaso-du-babesik-handiena-korsikan.htm | Mundua | Le Penek jaso du babesik handiena Korsikan | Eskuin muturreko hautagaiak botoen %28,58 bildu ditu; haren atzetik daude Macron (%18,11) eta Melenchon (%13,37). Parte hartzea %62,76koa izan da, duela bost urte baino bi puntu txikiagoa; alderdi independentistek boikotera deitu zuten. | Le Penek jaso du babesik handiena Korsikan. Eskuin muturreko hautagaiak botoen %28,58 bildu ditu; haren atzetik daude Macron (%18,11) eta Melenchon (%13,37). Parte hartzea %62,76koa izan da, duela bost urte baino bi puntu txikiagoa; alderdi independentistek boikotera deitu zuten. | Frantziako presidentetzarako bozetan ohi den modura, Korsikan hautagai eskuindar edo ultraeskuindar batek jaso du babesik handiena. Eta, 2017an bezala, aurten ere Marine Le Pen da garailea, botoen %28,58 jasota. Haren atzetik daude Emmanuel Macron estatuburua (%18,11) eta Jean-Luc Melenchon ezkertiarra (%13,37).
Korsikan testuinguru berezian egin dituzte Frantziako presidentea aukeratzeko hauteskundeak. Koronabirusaren pandemiaz eta Errusiaren Ukrainako gerraz gain, Yvan Colonna militante independentistaren heriotzak, kaleko liskarrek eta uhartearen estatusari buruzko negoziazioen aipamenak protagonismo handia izan dute azken hilabetean.
Gerald Darmanin Frantziako Barne ministroak oroitarazi zuenez, autonomiaz hitz egiteko baldintzetako bat Macronek berriz irabaztea da, eta, horren harira, Korsikako mugimendu nazionalistako autonomistek garrantzi handia eman diote gaurko hitzorduari.
Gilles Simeoni irlako gobernuburuak eta Jean-Christophe Angelini PNC Korsikako Nazioaren Alderdiko buruak botoa eman dute; Core in Fronte eta Corsica Libera independentistek, aldiz, ez, bozak boikotatzera deitu baitzuten. Korsikan parte hartzea %62,76koa izan da; duela bost urte %64,02koa izan zen, hau da, bi puntu handiagoa.
Hiri garrantzitsuenetan ere islatu dira uharteko emaitzen ordena. Aiacciu hiriburuan, Le Penek botoen %30,56 jaso ditu, eta Macronek, %18,99; Bastian, berriz, eskuin muturrekoak bozen %29,30 bildu ditu, eta Frantziako presidenteak, %17,51. Eta bitxikeria bat: Marignana herrian «Yvan Colonna» boto paperak jaso du babesik handiena.
Kaledonia Berrian, abstentzioa garaile
Kaledonia Berrian, abstentzioa izan da Frantziako presidentetzarako bozen lehen itzuliko protagonista eztabaidaezina. Uhartediko herritarrek interes gutxi dutela erakutsi dute, eta soilik horien %33,35 joan dira botoa ematera.
Hautagaiei dagokienez, Macronek jaso du babesik handiena, botoen %40,51 bilduta; haren atzetik daude Le Pen, boto paperen %18,83 jasota, eta Melenchon, %13,77rekin. |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212088/marokok-bi-saharar-hil-ditu-zerbitzugune-bati-drone-batekin-eraso-eginda.htm | Mundua | Marokok bi saharar hil ditu zerbitzugune bati drone batekin eraso eginda | Mendebaldeko Sahara eta Mauritania artean dagoen zerbitzugune bati egin dio eraso, misil batekin. Bi hildakoez gain, hainbat zauritu eta desagertu daude, ECSaharaui atariaren arabera. | Marokok bi saharar hil ditu zerbitzugune bati drone batekin eraso eginda. Mendebaldeko Sahara eta Mauritania artean dagoen zerbitzugune bati egin dio eraso, misil batekin. Bi hildakoez gain, hainbat zauritu eta desagertu daude, ECSaharaui atariaren arabera. | Marokok drone militar batekin eraso egin du Mendebaldeko Sahararen eta Mauritaniaren arteko mugan dagoen zerbitzugune batean, Ain Ben Tili herrian, eta emakume saharar bat eta 20 urteko haren semea hil ditu erasoan. Biak ibilgailu batean zeudela, Marokok drone batetik bota duen misil batek jo ditu. Erasoan hainbat lagun zauritu dira. Mauritaniak emakumearen heriotza baieztatu du, eta hainbat desagerturen berri eman du: horien artean, emakumearen semea. Bonbardaketa izan den tokian erreskate lanetan jarraitzen dute.
20 urte zituen semeak, eta Ahmed Mohamed Omar zuen izena. «Maroko gizateriaren aurkako krimenak ari da egiten inpunitate osoz», salatu du ECSaharaui atariak. Iturri horren arabera, hamabi dira Marokok drone militarrak erabiliz Sahara iparraldean egin dituen bonbardaketak. Bi hildakoez gain, hamar bat dira desagertutakoak, horren arabera.
Ikusi gehiago: Fronte Polisarioak harremanak eten ditu Espainiako Gobernuarekin
SPS Saharako albiste agentziaren arabera, «basatia» izan da erasoa, «sahararren eta aljeriarren kontrakoa». ECSaharauik jakinarazi duenez, zerbitzugune hori Mendebaldeko Sahara eta Mauritania artean bidaiatzen dutenek eta merkatariek erabiltzen dute. Hainbat kanpadenda, ibilgailu eta ur biltegi eta bi kamioi txikitu ditu erasoak; kamioietako bat Aljeriakoa da.
2020ko azaroan gerra berpiztu zenetik lehen aldia da Marokok inguru horretan zibilei erasotzen diela. Hamabi erasoetako bat Mauritaniak mugan duen base militar batetik kilometro batera egin du. |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212089/espetxeratu-egin-dute-erandion-anaia-hiltzea-egotzi-dioten-gizona.htm | Gizartea | Espetxeratu egin dute Erandion anaia hiltzea egotzi dioten gizona | Atxilotuak 56 urte ditu, eta, ustez, larunbatean hil zuen 57 urteko anaia, Erandion (Bizkaia). Liskar baten ostean izan zen. | Espetxeratu egin dute Erandion anaia hiltzea egotzi dioten gizona. Atxilotuak 56 urte ditu, eta, ustez, larunbatean hil zuen 57 urteko anaia, Erandion (Bizkaia). Liskar baten ostean izan zen. | Larunbat gauean Erandion (Bizkaia) atxilotu zuten 56 urteko gizonezkoa espetxeratzea erabaki du epaileak. Liskar batean 57 urteko anaia hiltzea egotzi diote. Hildakoaren etxebizitzan bertan atxilotu zuen Ertzaintzak, bizilagunen abisua jaso ostean.
Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, hilketa 23:00 aldera gertatu zen. Atxilotu eta gero, ustezko hiltzailea ertzain etxera eraman zuten, azken orduetan epailearen esku utzi dute, eta hark kartzelatzea erabaki du.
El Correo egunkariaren arabera, hiltzaileak lepotik heldu eta ito egin zuen biktima; zor ekonomiko bat zen eztabaidaren arrazoia. |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212090/lehen-korrika-hura-ez-zen-izan-samurra.htm | Iritzia | Lehen Korrika hura ez zen izan samurra | Lehen Korrika hura ez zen izan samurra. | Orduan, Korrikaren ideia hura, 1980an Oskorriko Josepe tronpetariari bururatu zitzaiona, bat-batean eta lehen bista-kolpean, ezinezko eta distopikotzat jo genuen AEKn. Hala ere, garai hartako Zuzendaritzan genbiltzan batzuek, Bittor Allende publizitate-sailean zebilen hark-eta animatuta, froga egitea erabaki genuen. Bittorrek berak marraztu zuen kartel eder bat, berak maite zuen neskatxaren marrazki polit batekin; baita beste Bittor bat (Altzola gernikarra) eta Enrike Ibabe zena, animatu genituen publizitate-testuak diseina zitzaten propagandarako, eta Xabier Amuriza, musika-lelo bat asma zezan laster batean, bera bertsolaria zenez.
Aipatzekoa da, garai hartan AEK zela Euskal Herri mailan zegoen erakunde bakarra, nik dakidala; eraketa mailan, Julen Kalzada busturiarra zen Euskal Herriko koordinatzailea, Xan Iparraldekoa, Beñi Agirre Gipuzkoatik, Urtsa eta Joseba Bizkaitik eta Sagrario Aleman nafarra. Didaktika mailan, aldiz, honakook: Gau Eskolen garaian fundatzaile: Jon Aurre busturiarra eta Jabi Etxegarai mungiarra. AEKren sasoian, Alberto Gabika lekeitiarra, ni neu Gautegizkoa, Josejoa Gallastegi eta Josu Zabalo (Basauri-Galdakao aldetik), Kike algortarra, Aitor donostiarra, Xan bera Iparraldetik, Berta, Zubiri eta Arritxu Santamaria Arabatik, eta azkenez Sagrario Aleman eta I. Zabaleta Nafarroatik.
Horrela osaturik, Korrikaren ideia distopiko samar hura gauzatzea ebatzi genuen hasiera hartako Alfabetatze Euskalduntze Koordinakundea (AEK) osatzen genuen batzuek. Ez denek, ordea, izan ere, zeren beste batzuek uste baitzuten Erakunde Publikoetan sartzeko garaia zela; eta aukera hartaz baliatzea beste erremediorik ez geneukala; ezen bestelakotz, AEK-k ez zeukala etorkizunik bere bakardade hartan, erdi-borondatezko gisara jokatuz. Eta halaxe gertatu zen, gertatu ere, luzera: Erakunde Administratiboak HABE Institutua sortu zuela, Baskongadetako tokian tokiko euskaltegiak sortuz, AEK ordezteko asmoz. Eta lortu ere lortu zuen azkenean, beraien arauen menpean jartzea AEK, nahiz eta halako manifestazioak eta itxialdiak egin, «Eusko Jaurlaritzá, bete zure hitzá» oihukatuz.
Ordukoak beste garai batzuk ziren-eta, jakina. Hortaz, zenbaitzuen idurikoz Korrikaren ideia hura fantasiazkoa bezain hutsala zela pentsatu arren (txakur ametsa), gutxi batzuek pentsatzen genuen Euskal Herri osoan funtzionatzen zuen erakunde bakar hura bere hartan mantentzea merezi zuela. Eta diruz larri genbiltzanez, Korrikaren abentura frogatzea erabaki genuen; behintzat apustu egitea. Oso ulergarritzat hartu genuen beste haien apustua ere, hots, haiek Instituzioetan sartzearena eta euren bideaz froga egitea. Bidegurutze uneko egoera.
Guk, ordea, geure bidetik aurrera egitea abatzi genuen, eta Korrikaren ausazko bideragarritasunean murgildu. Julen Kalzada zena genuen orduko koordinatzailea. Euskalduntze Alfabetatze Koordinakundearen programakuntzari dagokionez, ordurako metodologia aurrerakoi bat lortua genuen: «Komunikazio bidezko medodologia» deitzen geniona, ingelesen Communicative Methodology delako batean oinarritua. Eta, geroxeago, Udako Barnetegietan frogaturiko esperientzia arrakastatsuen ondoren, «Kulturgintza bidezko metodologia» zeritzogun hura, Paulo Freire hego amerikarraren Enseñanza de Cultura Popular erreferentziatzat hartuta.
Baita Paulo Freire bera ezagutzeko parada ere izan, EPA-Adinekoen Irakaskuntzakoek antolatuta Madrilen egin genuen topaketa hartan. Bilkura hartan, AEKren metodologia eta praktika jendaurrean azaldu ondoren, Paulok harrituta esan zuen: «Ez nuen uste halakorik zegoenik».
Ba, gauza da lehen Korrika abiatzear zegoela, 1980ko azaroaren 29an, Oñatin hasi eta Bilboko Erakusketa Azokan amaitzeko. Astebete eta piku korrikan, orduan ere elurra borthürietan…
Baina, esan bezala, denak ez zeuden konforme. Baina eta ados ez egoteaz gain, erasora jo zuten, nahiz eta oraindik etika bizirik egon garai hartan, orain ez bezala; zeren orain galaxietan barna baitoa alderrai, eliteak goma-2 jarrita leherrarazi duelarik.
Hortaz, orduko Korrikaren hasierako edizioak (ez lehenbizikoak, ez hurrengokoak) ez ziren batere gozoak izan. Gaur egun bai, egun jada, berton nahiz Helsinkin, New Yorken zein Valladoliden, denek Korrikaren alde. Baita, gauza bitxia, Aznarren jaioterrian bertan ere: Valladolid Korrikaren alde, jende hura euren pankarta eta petoekin, Korrikaren zain. Baina duela 42 urteko edizio hartan, orain gezurra badirudi ere, boikota egin zioten Korrikari eta korrikalariei. Boikot berdaderoa.
Badakizue, Korrikarako Remigio Mendiburu eskultoreak egindako lekukoak mezu bat darama barnean. Bada, lehen edizio hartakoak Jose Maria Satrustegi apaiz fin euskaltzale Sakanakoak sartu zuen mezua zeraman; Bilboko Erakusketa Azokan irakurtzekoa zena, hain zuzen. Bada, mezuaren papertxo hori lapurtu egin zuten bidean. Honezkero badakigu non, Araba aldean zihoala. Eta, Bilboko eszenatoki handios hartan, Julenek mezua irakurtzeko papertxoaren bila eskua sartu zuenean, lekukoa hutsik zegoela ikusi harriduraz! Hantxe gu denok aiduru, baita Lekue ere, lekuko. Alajaina, kriston nahastea gertatu zen segituan, jakina.
Oposizioak, maiz gertatu ohi denez, AEKri eta bere Korrikari egotzi zion errua. «Gernika gorriek eurek bonbardatu» zutelakoa. Eta segidan kanpaina izugarria AEKren kontra. Sekula halakorik. Ba halaxe izan zen!, gizabidea oro bazterrera jaurtikiz. Izan ere, gerra-operazio haren guztiaren atzean, izen boteretsuak baitzeuden, alderdi handiak… Sekulako erasoa izan zen hura!
Beraz, ez lehen Korrikak, ez hurrengoek ere, ez zuten gozo izan. Harik eta, halako batean, izen boteretsu haietako batek, Bilboko alkateak, lekukoa eskuan hartu zuen arte, zorionez, azken kilometroa Areatzatik udaletxera egiteko; eta orduantxe hasi aspaldiko glaziarra urtzen.
Eta guk, Korrika-22garren honetan, aurtengo arrakastaz pozik baino pozago, gogotik utzi ditugu ahanzturan, joandako joanikoak. Zeren eta damuari bere aukera ematea eskatzen baitu gizabideak. | |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212091/alessandri-eta-ferrandi-korsikara-hurbildu-dituzte.htm | Mundua | Alessandri eta Ferrandi Korsikara hurbildu dituzte | Bi presoak U Borguko presondegira eraman dituzte. Baldintzapean aske geratzeko eskariak eginak dituzte, eta datozen asteetan erabakiko dute horien inguruan. | Alessandri eta Ferrandi Korsikara hurbildu dituzte. Bi presoak U Borguko presondegira eraman dituzte. Baldintzapean aske geratzeko eskariak eginak dituzte, eta datozen asteetan erabakiko dute horien inguruan. | Pierre Alessandri eta Alain Ferrandi militante nazionalistak Korsikara hurbildu dituzte gaur eguerdian. Presoak U Borguko presondegira lekualdatu dituzte, uhartearen ipar-ekialdera.
Yvan Colonnaren kontrako erasoaren ondoren —gerora hil zen— sorturiko testuinguruak erabakiak hartzera behartu zuen Frantziako Gobernua, eta, egoera baretze aldera, Jean Castex Frantziako lehen ministroak DPS bereziki zainduriko presoen estatusa kendu zien bi preso horiei, iragan martxoaren 11n.
Estatus hori gabe, Alessandrik eta Ferrandik Korsikara hurbiltzeko eskaria egin ahal izan dute, eta hala gertatu da. Haien abokatuekin beharrezko kontsultak egin ostean hartu zuten erabakia, eta baiezkoa jaso zuten.
Gainera, biek ala biek 2017tik eskatu ahal dute baldintzapean aske geratzea, baina orain arte ezezkoa jaso izan dute DPS estatusa izateagatik. Orain, baina, egoera aldatu egin da, eta biek ala biek egin dute berriz horretarako eskaria; Ferrandiren kasuaren erabakia hilaren 21n jakinaraziko dute, eta Alessandrizena, maiatzaren 12an.
Bi militante nazionalistak 1999an atxilotu zituzten, eta 2003an bizi guztiko zigorra ezarri zieten, Claude Erignac prefetaren heriotzarekin zerikusia izan zutelakoan. Harrezkeroztik, Frantzian betetzen ari ziren kartzelaldia, Paris inguruan, Poissyko espetxean. |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212092/bigarren-eskuko-autoen-salmentak-46-egin-du-behera-hegoaldean.htm | Ekonomia | Bigarren eskuko autoen salmentak %4,6 egin du behera Hegoaldean | Martxoa bereziki gogorra izan da: %9,6 gutxitu dira salmentak. Saltzaileek energia krisiari eta garraiolarien grebari egozten diote. | Bigarren eskuko autoen salmentak %4,6 egin du behera Hegoaldean. Martxoa bereziki gogorra izan da: %9,6 gutxitu dira salmentak. Saltzaileek energia krisiari eta garraiolarien grebari egozten diote. | Kontsumoa aztertzeko ohiko neurgailu bat izaten da autoen salmenta, eta aurtengo lehen hiruhilekoa gogorra izaten ari da sektorearentzat. Bigarren eskukoei dagokienez, lehen hiru hilekoan %4,6 egin du behera, Faconauto eta Ganvam patronalen arabera. Iaz tarte berean 25.285 bigarren eskuko auto saldu ziren; aurten, berriz, 24.113 izan dira.
Patronalaren ustez, energiaren kostuak eta garraiolarien grebak eragin zuzena dute datu horretan, eta «bizkarrekoa» izan dela uste dute, 2020ko datuetara itzuli baitira. Faktore horien garrantzia martxoko datuetan nabaritzen da, jaitsiera areagotu egin baita: -%9,6. Iaz martxoan bigarren eskuko 9.700 auto saldu ziren; aurten, berriz, 8.751.
Bigarren eskuko merkatuak auto berrienak baino hobeto eusten die krisiei, baina datu onek berrietan izandako beherakada berresten du. Martxora arte 6.245 auto berri saldu dira, iaz tarte berean baino %15,8 gutxiago. Martxoa bereziki latza izan da, 2.069 auto berri saldu baitituzte, iaz hil berean baino %30,5 gutxiago. |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212093/elaren-iritziz-arazo-larria-da-etxebizitzarena-gobernuen-agendan-ez-dagoen-arren.htm | Gizartea | ELAren iritziz, «arazo larria» da etxebizitzarena, «gobernuen agendan ez dagoen arren» | Kanpaina bat jarriko dute abian arazoa gizarteratzeko eta eragile sozialekin aliantzak egiteko. | ELAren iritziz, «arazo larria» da etxebizitzarena, «gobernuen agendan ez dagoen arren». Kanpaina bat jarriko dute abian arazoa gizarteratzeko eta eragile sozialekin aliantzak egiteko. | ELAren Ikerketa Bulegoak Etxebizitzaren arazoa Hego Euskal Herrian: diagnostikoak eta alternatibak izeneko txostena plazaratu du, etxebizitzaren auzia zertan den azaltzeko, eta kanpaina bat jarriko dute abian txostenean agertzen diren ondorioak gizarteratu eta alor horretan lan egiten duten eragile sozialekin elkarlanean aritzeko. Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusiak esan duenez, etxebizitzarena «arazo larria» da, «gobernuen agendan ez dagoen arren».
Ikerketa Bulegoko kide Aitor Murgiak eman du egoeraren berri. Esan duenez, Hego Euskal Herrian alokairuan zein salgai eskaintzen den etxebizitza garestia da: alokairuaren batez besteko errenta mila eurotik gorakoa da, eta salerosketako etxebizitzaren prezioa 3.000 eurotik gorakoa metro koadroko. Hala ere, badaude hutsik dauden etxebizitzak, 80.000 baino gehiago Hego Euskal Herrian. Kaleratzeek ere ez dute etenik izan: 2013tik 12.500 inguru izan dira.
Turistifikazioa ere aztertu dute txostenean. Murgiak esan duenez, enpresa eta funts handiek etxeak eskuratzen dituzte gero turistentzako merkatuan eskaintzeko, eta horrek alokairuen prezioa igoarazi eta gentrifikazioa bultzatzen du, herritarrei euren auzoan bizi ahal izatea galarazten baitie.
Murgiak gogorarazi du gizartean dauden beste arrakala batzuek isla dutela etxebizitzaren arloan ere: emakumeek arazoaren ondorio are larriagoak pairatzen dituzte, gazteak emantzipatzeko aukerarik gabe lotzen dira, eta migratzaileek eta pertsona arrazializatuek arazo handiagoak dituzte etxebizitza topatzeko.
ELAren Gizarte Ekintzako arduradun Leire Gallegok azaldu ditu arazo horien inguruan sindikatuak proposatzen dituen irtenbideak: etxe eskubidea legez bermatzea prestazio batekin ordezkatu gabe, alokairua bultzatzea jabetzan oinarritutako ereduaren ordez, alokairuen prezioak mugatzea, hutsik dauden etxeen gaineko kanonak zorroztea, etxegabetzeak geldiaraztea, turismoko etxebizitzak mugatu eta kontrolatzea, eta etxebizitzako gastu publikoa BPG barne produktu gordinaren %2ra igotzea.
Lakuntzak azaldu du ELAk prekarizazioaz hitz egiten duenean lan prekaritateaz ez ezik prekarietate sozialaz ere ari dela, eta sindikatu baten betebeharra «oinarrizko eskubideen alde borrokatzea» dela. Horregatik erabaki dute etxebizitzaren inguruko kanpainari ekitea: «Etxebizitzarena espekulazioan oinarritutako politika bat izan da; eskaeraren eta eskaintzaren aitzakiapean, espekulazioari ez zaio mugarik jarri», esan du, eta erantsi du «erakunde publikoen inbertsio eskasa» dela etxebizitza arloko politiken beste ezaugarri nagusia. |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212094/aspaldiko-buruz-buruko-txapelketarik-gogorrena-aurkeztu-dute.htm | Kirola | Aspaldiko Buruz Buruko Txapelketarik gogorrena aurkeztu dute | Ligaxka jokatuko dute final-laurdenetan, azken aldiz jokatu eta hamabi urte geroago. Ostiral honetan hasiko da lehia, Bastidan, eta maiatzaren 29an jokatuko dute finala, Iruñean, Nafarroa Arenan. | Aspaldiko Buruz Buruko Txapelketarik gogorrena aurkeztu dute. Ligaxka jokatuko dute final-laurdenetan, azken aldiz jokatu eta hamabi urte geroago. Ostiral honetan hasiko da lehia, Bastidan, eta maiatzaren 29an jokatuko dute finala, Iruñean, Nafarroa Arenan. | Eduardo Txillida artistak harriz, harlauzaz eta egurrezko habe sendoz osatutako eskultura da Zabalaga baserria. Txillida Lekun dago artistaren etxea, Hernanin (Gipuzkoa). Han aurkeztu dute gaur Buruz Buruko Txapelketa. Nekez izan zezakeen agertoki aproposagorik, harri itxura baitu aurtengo ekitaldiak: aspaldiko gogorrena da. Pilotari sendoenak, indartsuenak irabaziko du txapela. Halaxe izan da beti, baina aurten, are gehiago.
Eskuzko Pilota Enpresen Ligak (EPEL) aspaldi ekin zion koronabirusaren aurreko egoerara itzultzeko ahaleginari. Osasun egoera hobetu ahala, urratsak egiten aritu da pilota bere ohiko jardunera itzul dadin. Kostatu zaio, baina lortu du. Hori lortuta, EPELek beste helburu bat jarri dio bere buruari: pilotaren jarduna indarberritzea ez ezik, hura sendotzea ere bai. Aldaketak eginez eta berrikuntzak barneratuz egin nahi du hori; guztia, ikuskizunaren mesedetan.
Asmo horri jarraituta, aldaketa garrantzitsua egin du aurtengo Buruz Buruko Txapelketan: ligaxka jarri du final-laurdenetan. Partida erakargarri gehiago jokatzea da aldaketaren helburua. Lau eta Erdiko Txapelketan ohikoa da ligaxka, baina buruz burukoan ez. 1999an EPEL sortu zutenetik hirutan besterik ez da egon: 2003an eta 2004an, finalerdietan, eta, 2010ean, final-laurdenetan. Beraz, azkeneko aldiz ligaxka jokatu eta hamabi urte geroago jokatuko dute berriz ere. Baina ez da izango orduko sistema berbera. 2010ean, ligaxkarekin hasi zen txapelketa. Oraingoan, ordea, final-zortzirenak jokatuko dituzte aurretik. Hain zuzen ere, final-zortzirenak jokatuz ekingo diote txapelketari, ostiral honetan, Bastidan (Araba).
Pilotari kopuruan ez dago aldaketarik; hamabi ariko dira berriz ere, enpresa bakoitzetik sei: Aspetik, Jokin Altuna —txapelduna—, Beñat Rezusta, Jose Javier Zabaleta, Joseba Ezkurdia, Iker Irribarria eta Dario Gomez. Irribarria da aldaketa bakarra aurreko banakakoarekin alderatuta: Aramakoak (Gipuzkoa) ez zuen jokatu, lesio larria baitzuen eskuin belaunean; Danel Elezkano aritu zen haren ordez, baina Zaratamokoa (Bizkaia) ez da sailkatu; Dariok kanporatu zuen atarikoan. Ezkaraiko (Espainia) aurrelaria berriro ariko da buruz burukoan, hiru atariko gainditu eta gero.
Hiru txapeldun ariko dira
Baikon, berriz, bi aldaketa daude: Erik Jaka eta Unai Laso. Jakak perikarditisa izan berri zuen iaz, eta ezin izan zuen txapela defendatu. Axier Arteagak ordezkatu zuen. Laso, berriz, profesionaletatik kanpo zegoen oraindik. Oinatz Bengoetxea aritu zen iaz, baina Leitzakoak (Nafarroa) erretiroa hartu du pilota profesionaletik. Baikoren beste lau pilotariek iaz jokatu zuten: Iñaki Artolak, Mikel Urrutikoetxeak, Jon Ander Peñak eta Asier Agirrek. Artola finalerako sailkatu zen, baina uko egin zion jokatzeari, eskuin sorbaldaren atzealdeko muskulu zabalean izandako lesio baten ondorioz.
Altuna III.a, Rezusta, Zabaleta eta Artola izango dira zerrendaburuak. Laurek final-laurdenetako ligaxkan ekingo diote lehiari. Altuna III.a eta Zabaleta A multzoan egongo dira, beste bi pilotarirekin batera. Urrutikoetxea edo Dario izango da bat, eta Ezkurdia edo Agirre bestea. Urrutikoetxeak eta Dariok ostiralean jokatuko dute, Bastidan. Ezkurdia eta Agirre, berriz, igandean ariko dira, Zarautzen (Gipuzkoa). B multzoan, berriz, Rezusta eta Artola ziurrak dira. Peña II.aren eta Lasoren arteko partidako irabazlea ariko da multzo horretan ere—larunbatean jokatuko dute, Lekeition (Bizkaia)—, baita Jakaren eta Irribarriaren arteko neurketaren garailea ere —astelehenean jokatuko dute, Eibarren (Gipuzkoa)—.
Hiru asteburutan jokatuko dute ligaxka, eta bi multzoetako lehen bi sailkatuak ariko dira finalerdietan, maiatzaren 14an eta 15ean: A multzoko lehenak B multzoko bigarrena izango du kontrario, eta B multzoko lehenak, A multzoko bigarrena. Finalerdietako irabazleek finala jokatuko dute maiatzaren 29an, Iruñean, Nafarroa Arena pilotalekuan. Ez da atzerapenik onartuko, eta, finala jokatuko duten bi pilotarietako batek min hartzen badu, hirugarren sailkatuak ordezkatuko du. Lehen aldiz jokatuko da buruz buruko finala Nafarroan. EPELek eta Nafarroa Arena kudeatzen duen NICDO enpresa publikoaren arteko akordioaren barruan dago finala Nafarroa Arenan izatea. Baita Masters torneoko bi finalerdiak —irailaren 30ean— eta finala ere —urriaren 2an—. Nafarroa Arenak bigarren aldiz hartuko du maila nagusiko final bat. 2019an, lau eta erdikoa jokatu zen bertan. Hura izan zen pandemiaren aurreko azken finala.
Ikuskizuna, bai; atsedena, ez
Ligaxkak eman du zeresanik handiena pilotarien artean. «Aldaketek gauza onak eta txarrak izaten dituzte, eta txapelketa honetan horixe gertatu da. Batetik, ona da aldaketa, ligaxkan partidaren bat galduz gero, aukera izango baitugu lehia bete-betean jarraitzeko; baina, bestetik, aldaketa kalterako ere bada, partida gehiago jokatuta atseden gutxiago izango baitugu. Ondo dago gauzak aldatzea, baina eskertuko genuke atseden gehiago izatea», esan du Altuna III.ak.
Zorrotzago mintzatu da Artola: «Ulertzen dut enpresek sistema aldatzea, pilotari sorta ederra baitago, baita txapela irabazteko hautagai asko ere. Ikuskizunaren mesedetan hartutako erabakia da. Baina buruz burukoa oso diziplina gogorra da, eskuek askoz gehiago sufritzen dute, eta horrenbeste partida gogor jokatu ostean, ikusteko dago nola eutsiko diogun. Ez litzateke harritzekoa izango jendea minez iristea azken txanpara. Atzerapenik ez egotea ere ez zait gustatzen. Badakigu zaila dela pilotaleku handietako datak aldatzea, baina espero nuen gutxienez astebeteko atzerapena eskatzeko aukera izango genuela. Nire iritziz, atzerapausoa da».
Altuna III.ak argi du helburua: «Dena emango dut. Finala? Maiatzaren 29ra arte partida zail asko jokatu beharko ditut. Nahiko lan dut lehenarekin. Sekulako maila dago». Artolak, berriz, entrenamenduetan egiten ari den «lan ona» kantxan islatu nahi du: «Ondo ari naiz entrenatzen, baina partidetan ez naiz gozatzen ari. Iaz, halaxe ekin nion, eta inoizko txapelketarik onena egin nuen. Ea berriz halako zerbait egin dezakedan. Ilusio handia egiten dit berriro buruz burukoa jokatzeak».
Altuna III.ak eta Artolak ligaxkan ekingo diote lehiari. Lasok eta Ezkurdiak, ordea, final-zortzirenetan. Lasok duela hiru urte jokatu zuen azkenekoz buruz burukoa: «Polita da beste txapelketa bat jokatzea. Atseden hartu dut, eta partida bat ere jokatu dut. Ondo nago. Hala egon behar dut, Peña aurkari gogorra baita. Txikitatik jokatu dugu elkarren aurka, eta ziur naiz lanak emango dizkidala». Baikokoak «gustuko» du lehiaketa sistema berria.
Ezkurdia ere lehiarako «prest» dago: «Ondo amaitu nuen binakakoa, eta ondo nago orain ere. Oso txapelketa gogorra izango da, lehen partidatik hasita. Agirrek Artola sufriarazi zuen iaz, lehen kanporaketan [22-18 irabazi zuen Artolak]. Aurkari gogorra da. Oso ondo jokatu beharko dut irabazi nahi badut. Behera egiten badut, galdu egingo dut». Hark ere eskertu egingo luke atseden gehiago izatea: «Pena da ez egotea atzerapenik, baina dagoena dago». |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212095/ertzaintza-bilbon-agertutako-errusiaren-aldeko-hainbat-pintaketa-ikertzen-ari-da.htm | Gizartea | Ertzaintza Bilbon agertutako «Errusiaren aldeko» hainbat pintaketa ikertzen ari da | Bilboko kale batean eta Ukrainako errefuxiatuak hartzen dituzten bi aterpetxetan agertu dira pintaketa horiek. Errusiako ibilgailu militar batzuetan ikusi izan den 'Z' bat eta igitaiaren eta mailuaren sinbolo komunista margotu dituzte. | Ertzaintza Bilbon agertutako «Errusiaren aldeko» hainbat pintaketa ikertzen ari da. Bilboko kale batean eta Ukrainako errefuxiatuak hartzen dituzten bi aterpetxetan agertu dira pintaketa horiek. Errusiako ibilgailu militar batzuetan ikusi izan den 'Z' bat eta igitaiaren eta mailuaren sinbolo komunista margotu dituzte. | Ertzaintza Bilboko hainbat eremutan agertu diren «Errusiaren aldeko» zenbait pintaketaren jatorria ikertzen ari da: Bilboko kale batean eta Ukrainako errefuxiatuak hartzen dituzten bi aterpetxetan agertu dira pintaketa horiek, hirurak Bizkaiko hiriburuan. Ukrainako inbasioan Errusiako soldaduek erabilitako ibilgailu militar batzuetan ikusi izan den Z bat eta igitaiaren eta mailuaren sinbolo komunista margotu dituzte.
Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak astelehen honetan eman du gertakari horien harira Ertzaintzako agenteek abiatutako ikerketaren berri. Iaz erregistratutako gorroto delituei buruzko txostenaren aurkezpenean azaldu ditu gertakariak, Eusko Legebiltzarreko Segurtasun Batzordearen izenean eginiko agerraldian.
Joan den asteburuan agertu zirela esan du, Kastrexana eta Basurtu inguruko aterpetxe batean, Boluetako beste batean eta Correo kalean. Halaber, esan du Ertzaintza gertatu dena argitzeko lanean dela, eta pintaketa horiek egin dituzten norbanakoak identifikatzen saiatzen ari dela. Hala ere, nabarmendu du oraindik ikertzen hasi besterik ez direla egin. |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212096/ugaritu-egin-dira-sexu-orientazioarekin-lotutako-gorroto-delituak.htm | Gizartea | Ugaritu egin dira sexu orientazioarekin lotutako gorroto delituak | Euskadiko Gorroto Gertakariei buruzko 2021ko Txostena aurkeztu dute Jaurlaritzak eta EHUk, eta adierazi dute gorroto delituen kausa nagusia arrazakeria eta xenofobia dela. Sexu orientazioarekin zerikusia duten delituak %46 ugaritu dira. | Ugaritu egin dira sexu orientazioarekin lotutako gorroto delituak. Euskadiko Gorroto Gertakariei buruzko 2021ko Txostena aurkeztu dute Jaurlaritzak eta EHUk, eta adierazi dute gorroto delituen kausa nagusia arrazakeria eta xenofobia dela. Sexu orientazioarekin zerikusia duten delituak %46 ugaritu dira. | 2021ean 279 gorroto gertakari erregistratu zituzten Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, 2020an baino %15 gehiago. Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak eta Jon Mirena Landa EHUko Giza Eskubideen eta Botere Publikoen Katedrako zuzendariak eman dute datu horien berri, Euskadiko Gorroto Gertakariei buruzko 2021ko Txostena-ren aurkezpenean. Azaldu dutenez, delitu gehienen kausa nagusia arrazismoa edo xenofobia izan da: 162 kasu, 2020an baino %38,4 gehiago. Hala ere, nabarmendu dute igoerarik «handiena» orientazio eta identitate sexualarekin lotutako delituek izan dutela: 2020arekin alderatuta, %46 ugaritu dira kasu horiek.
Biktimei dagokienez, arrazarengatik eraso dieten gehienak arabiarrak ziren. Orientazio edo identitate sexualagatik eraso dietenen artean, berriz, gehienak gizonezko homosexualak izan ziren: kategoria horretako salaketen ia %70. Horrela, etniagatik eta sexu orientazioagatik egindako biktimizazioak izan dira ohikoenak. Lurraldeari dagokionez, Bizkaian erregistratu zen gorroto delitu gehien: guztien %52,7 gertatu ziren han. Gipuzkoan, kasuen % 31 erregistratu ziren, eta Araban, %15,8.
Erkorekaren ustez, gorroto gertakarien aurkako «kontzientzia soziala» areagotu delako gehitu dira salaketak, eta «intolerantzia handiagoa» dagoelako. Gainera, nabarmendu du Poliziak salaketak bideratzeko teknika hobetu duela.
Horrez gain, txostenean azterlan pilotu bat jaso dute bikotekideek edo bikotekide ohiek hildako emakumeei buruzkoa. Azterlan horretan 25 epai jaso dituzte, eta helburu izan du aztertzea nola gurutzatzen diren gorroto delituak eta indarkeria matxistarekin lotutako delituak. Horri esker egiaztatu dute, besteak beste, gorroto delitu bat ikertzeko orduan generoa egoera astungarri gisa hartu behar dela. |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212097/langile-bat-hil-da-zamudion-istripu-ez-traumatiko-batean.htm | Ekonomia | Langile bat hil da Zamudion, istripu ez-traumatiko batean | Apirilaren 6an zendu zen langilea, Ingemat enpresan. LAB sindikatuak eman du haren berri. | Langile bat hil da Zamudion, istripu ez-traumatiko batean. Apirilaren 6an zendu zen langilea, Ingemat enpresan. LAB sindikatuak eman du haren berri. | Ingemat Zamudioko (Bizkaia) enpresako 59 urteko langile bat istripu ez-traumatiko batean hil zen iragan asteko asteazkenean. LAB sindikatuak, baina, gaur izan du haren berri. Sindikatuen iturriaren arabera, aurten Euskal Herrian lanean hildako hamazazpigarren langilea da, eta lan istripu ez-traumatiko baten ondorioz hildako hirugarrena.
Sindikatuak oraingoz ez du xehetasun gehiago eman, baina babesa helarazi die hildakoaren senide eta gertukoei. Era berean, gogorarazi du traumatikoak ez izan arren istripu horiek lan istriputzat jo behar direla, «estresa, lan baldintzak eta presioa funtsezko faktoreak direlako istripu kardiobaskularretan». LABen zenbaketaren arabera, urteko istripuen laurdenak baino gehiago izaten dira ez-traumatikoak.
Istripu ez-traumatiko batean hildako aurreko kasua Santoñan (Espainia) ziharduen arrantzale batena izan zen: Iragan astean hil zen. Gehiengo sindikalak asteazkenean egingo du hura salatzeko elkarretaratzea. Hondarribian (Gipuzkoa) izango da, 11:30ean. |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212098/macronen-erronka-bigarren-itzulia-hari-buruzko-erreferendum-bat-ez-izatea.htm | Mundua | Macronen erronka: bigarren itzulia hari buruzko erreferendum bat ez izatea | Le Penek herritarren haserrea eta auzi sozialen garrantzia baliatu nahi ditu presidentetzara iristeko. Estatuburuak esan du fronte errepublikanoa «jada» ez dela «existitzen». Frantzia hiru bloketan zatitu da. | Macronen erronka: bigarren itzulia hari buruzko erreferendum bat ez izatea. Le Penek herritarren haserrea eta auzi sozialen garrantzia baliatu nahi ditu presidentetzara iristeko. Estatuburuak esan du fronte errepublikanoa «jada» ez dela «existitzen». Frantzia hiru bloketan zatitu da. | Louis Aliot Perpinyako auzapez ultraeskuindarrak gaur goizean RTL irratian esandakoak laburbiltzen du Frantziako presidentetzarako bozetako bi itzulien artekoa: «Marine Le Pen prestatzen ari da [hilaren 20ko] eztabaidarako. Bere gaiak menperatzen ditu, eta, aurreko aldian ez bezala, Emmanuel Macronek bilan bat du, eta bere burua azaldu beharko du». Eskuin muturra indartsuen dagoen honetan, Le Penek estrategia argia du asteotarako, Macronen agintaldi gatazkatsu eta polarizatzaileari buruz aritzea eta kanpaina agintariari buruzko erreferendum bat bilakatzea.
Eskuin muturreko hautagaiak ez du duela bost urteko esperientzia bera izan nahi. Bi itzulien arteko haren kanpaina ez zen positiboa izan, eta estatuburuarekin izan zuen eztabaida izan zen bereziki txarra, horrek are gehiago okertu baitzuen herritar askoren aurrean zuen irudia. Aurten, baina, Le Penek bere burua sinesgarriagotzat aurkeztu nahi du, eta horregatik jarri du arreta auzi sozialetan, eta batez ere erosteko ahalmenean; immigrazioaren eta segurtasunaren aferek, berriz, ez dute hainbesteko protagonismoa izan, nahiz eta bere programa duela bost urtekoaren oso antzekoa izan.
Ikusi gehiago: Macron eta Le Pen lehiatuko dira bozen bigarren itzulian
Macronen kasuan, presidentea jakitun dago ezingo duela 2017ko estrategia erabat errepikatu, eta eskuin muturraren mehatxua ez dela nahikoa izango fronte errepublikanoa erabat aktibatzeko; are, estatuburuak gaur esan duenez, hori desagertu egin da: «Jada ez dago fronte errepublikanorik. Ezin dut jardun existituko balitz bezala». Hala, lehen itzuliaren emaitzak jakin osteko agerraldian, atzo, estatuburuak dei egin zuen «desberdintasunen gainetik batasunaren eta ekintzaren mugimendu politiko handi bat» osatzera. Ohartarazpena ere egin zuen: ezer ez dagoela erabakita, bigarren itzuliko garaipena ez duela ziurtatua. «Ez zaitezte tronpatu», adierazi zien jarraitzaileei.
Orain arte ia ez du kanpainarik egin, baina badirudi Macronek bigarren itzulian ekitaldi eta mitin askoz ere gehiago egingo dituela. Le Penek, berriz, kontrakoa erabaki du, eta agenda askoz ere lasaiagoa izango du azken hilabetekoarekin konparatuz gero; printzipioz, hautagai ultraeskuindarrak prentsaurreko bat egingo du bihar, bere «gobernatzeko moduaz» aritzeko, eta, horrez gain, bi mitin egin eta pare bat elkarrizketa emango ditu. Haren helburua hilaren 20ko eztabaida prestatzea baita, aurten ere erabakigarria izango delakoan.
Le Penek botoen %23,15 bildu ditu presidentetzarako bozen lehen itzulian —2017an baino 1,85 puntu gehiago—, eta, printzipioz, bigarren itzulirako, Eric Zemmour ultraeskuindarraren botoak ere gehitu beharko zaizkio (%7,07), polemistak haren alde egitera deitu baitu.
Nicolas Dupont-Aignanek lorturiko %2,06ak ere Le Penengana joan beharko luke, eta, beraz, transmisio horiek beteko balira, eskuin muturreko presidentegaiak botoen %32,28 lituzke ziurtatuak hilaren 24rako, duela bost urte lorturiko emaitzatik gertu (%33,9). Aurten, baina, inkestek lehia askoz ere estuagoa aurreikusi dute. Presidentegai ultraeskuindarra, hortaz, abstentzionistei, LR Errepublikanoko boto emaileei —Valerie Pecressek babesen %4,78 jaso ditu— eta batez ere Jean-Luc Melenchon ezkertiarraren oinarriari begira jarriko da egunotan.
Melenchon berriz ere geratu da bigarren itzulirako sailkatzeko atarian, eta botoen %21,95 bildu ditu, 2017an baino 2,37 puntu gehiago. Duela bost urte bezala, militanteen esku utzi du zer egin hilaren 24an, baina atzo gauean adierazi zuen ez zaiola «boto bakar bat ere» eman behar eskuin muturrari; iragan hauteskundeetan, gehienek abstentziora jo zuten, eta beste askok Macronen alde bozkatu zuten.
Adrien Quatennens LFI Frantzia Intsumisoko koordinatzaileak gaur egin du emaitzen balorazioa, eta France Inter irratian adierazi du aurten PCF Frantziako Alderdi Komunistaren botoak falta izan zaizkiela bigarren itzulirako sailkatzeko; izan ere, PCFren sostengua jaso zuten 2012ko eta 2017ko hauteskundeetan, baina aurten komunistek hautagaia aurkeztea erabaki zuten, eta Quatennensek Fabien Rousseli bota dio horren errua —botoen %2,28 jaso ditu hark—.
Le Pen intsumisoak konbentzitzeko helburuaz mintzatzen aritu da kanpainan, eta atzo gauean ere keinuak egin zizkion Melenchonen oinarri elektoralari, auzi sozialetan arreta jarrita. «Zuen araberakoa da gure gizartean pertsonei eman nahi diegun tokia diruaren aurrean», esan zuen. Baita zera ere: «Garrantzitsua da erretiroan osasuntsu sartzea, bermaturiko eskubideez gozatzea».
Macroni botoa emateaz, aldiz, LFIko koordinatzaileak ez du boto agindurik eman, argudiatuta «kontraeraginkorra izango» litzatekeela, ez baitute «ezer espero» estatuburuaren partetik. Jordan Barella Batasun Nazionaleko presidentea kexu agertu da gaur jarrera horrekin, eta intsumisoei ohartarazi die badakitela Le Penen alde egin ezean «lapurreta soziala» izango dutela «beste bost urtez».
Bi aldeek finkatuak dituzte bigarren itzuliko lehiaren oinarriak. Jean-Pierre Chevenement Barne ministro ohi eta Macronen aliatuak atzo gauean esan zuen modura: konbentzitzea, eta bi proiektuak aurrez aurre jartzea, hori egin beharko dute. Behin betiko emaitzen arabera, presidenteak botoen %27,84 bildu ditu —duela bost urte baino 3,83 puntu gehiago—, eta haren alde bozkatzera deitu dute Yannick Jadot ekologistak (%4,63), Anne Hidalgo sozialistak (%1,75) eta Rousselek —lehiatik kanpo geratu dira—. Hortaz, printzipioz, Macronek botoen %36,5 lituzke ziurtatuak.
Ezkerreko hautagaien oinarri elektoralaren jarrera erabakigarria izango da bigarren itzulian, horietako asko haserre baitaude presidentearekin, eta abstentziora jotzeko hautua egin bailezakete.
Ifop etxeak atzo gauean bertan egindako inkesta baten arabera, estatuburuak gutxigatik irabaziko lioke hautagai ultraeskuindarrari: %51-49. Ipsosek, berriz, tarte handiagoa eman dio estatuburuari, baina ez litzateke 2017koa bezalakoa izango; %54-46koa litzateke aurtengoa. Duela bost urte 32,2 puntukoa izan zen estatuburuaren alde —%66,1-33,9—.
LR-ren eta PSren hondoratzea
Presidentetzarako hauteskundeen lehen itzuliak azken urteetako errealitatea baieztatu du: mende erdiz herrialdeko agintea partekatu duten bi alderdiak erabat hondoratu direla. Pecresseren eta Hidalgoren emaitzak batuta, bipartidismo tradizionala botoen %6,53an geratu da; duela bost urte %26,37 jaso zituen, eta, horren aurretik, batez beste %50-60 ingururen artean aritu da. Aldiz, Frantzia hiru bloketan zatitu da: Macronena, eskuin muturrarena eta ezker zatituarena.
PSk eta LRk, biek ala biek izan dituzte beren historiako emaitzarik txarrenak, eta datozen asteak barne eztabaidari buruzkoak izango dira. Finantzen aldetik ere arazoak egon litezke, presidentegaiak %5era iritsi ez direnez ez baitiete kanpainan xahuturikoa itzuliko; Pecressek, esaterako, jada eskatu du «premiazko laguntza», egoera «kritikoa» delakoan.
Fronte politikoan, Laurent Wauquiez LR-ren buruzagi ohi eta Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdeko presidentea «dena berreraikitzeaz» aritu da alderdiak gaur egin duen bilkuran: «Eta horrek esan nahi du elkartuta egon behar dugula».
Sozialisten kasuan, Olivier Faure lehen idazkariak France Info telebista katean adierazi du bere indar politikoa ez dagoela «batere» amiltzear, eta jada ekaineko hauteskundeetara begira jarri da, Asanblea Nazionalean eta Senatuan ahalik eta ordezkaritza handiena lortzeko. Gauza bera egin nahi du LRk, baita LFIk ere, Macronek gehiengo osoa berreskura ez dezan. |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212099/aek-k-doakotasunaren-aldeko-erabaki-ausartagoak-eskatu-dizkie-administrazio-publikoei.htm | Gizartea | AEK-k doakotasunaren aldeko «erabaki ausartagoak» eskatu dizkie administrazio publikoei | Korrikak «maila bat gora» egin duela azpimarratu du Asier Amondo koordinatzaileak. 2024ko martxoaren 14tik 24ra egingo dute hurrengoa. | AEK-k doakotasunaren aldeko «erabaki ausartagoak» eskatu dizkie administrazio publikoei. Korrikak «maila bat gora» egin duela azpimarratu du Asier Amondo koordinatzaileak. 2024ko martxoaren 14tik 24ra egingo dute hurrengoa. | Korrikaren testuinguruan, AEK-k abian jarri zuen euskara ikasteko doakotasunaren aldeko kanpaina, eta helburu hori hizpidera ekarri du gaur Alizia Iribarren AEKren koordinatzaile nagusiak. «Eskaera zuzena» egin die administrazio publiko nagusiei: «Erabaki ausartagoak hartu behar dituzte. Euskal Herrian euskaraz biziko bagara, gakoa izango da helduen euskaraz aritzeko gaitasun egokia zabaltzea, baita euskaltegietan zerbitzua doan jaso ahal izatea ere».
Herritarrei ere zuzendu zaie. Korrika amaitu ondoren ere AEKren eguneroko lanak aurrera jarraitzen duela nabarmendu du, eta gogorarazi die euskaltegiak «zabal-zabalik» dituztela, «euskara lantzeko, gaitasun egokia eskuratzeko edo gehiago erabiltzeko». Halaber, euskara ulertu ez eta Korrikan parte hartu dutenei «mezu berezia» bidali die: «Eskerrik asko zuen babesagatik, eta gonbidatzen zaituztegu euskaltegietara joatera. Animatzen zaituztegu euskara erabiltzen segitzera edo hastera. Milaka lagunek egin dute lehen ere, eta ezin duzue imajinatu zer esperientzia izango den Korrikaren hurrengo edizioan parte hartzea dagoeneko euskaraz jakinda».
Hori noiz izango den ere aurreratu dute. Asier Amondo Korrikaren koordinatzaileak zehaztu duenez, 2024ko martxoaren 14tik 24ra egingo dute hurrengoa. Hortaz, urte bikoitietan mantenduko dute.
Aurtengoak erakutsi du «jendeak Korrikaren gogo bizia zuela», Amondoren esanetan, eta hasieratik nabaritu dute Korrikak «gora» egingo zuela. Hala egin du, haren esanetan, «maila bat gora». Amondoren hitzetan, «mundiala» eta «epikoa» izan da 22. Korrika. Azpimarratu du ezen, euskararen aldekotasuna sustatzeaz gain, helburu ekonomikoa ere baduela Korrikak. Azken horri oraindik ere eutsi egin beharko zaiola esan du, «zoritxarrez», datozen aldietan. Ziur agertu da, ordea, horretan ere aurrera egingo dela. |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212100/fiskalak-esan-du-epaiak-gutxienez-berak-egindako-eskearen-bidean-joan-behar-duela.htm | Gizartea | Fiskalak esan du epaiak «gutxienez» berak egindako eskearen bidean joan behar duela | Adierazi du akusatuak «gezurra» besterik ez duela esan auzibidea hasi zenetik, eta «sendoak» direla haren aurkako frogak | Fiskalak esan du epaiak «gutxienez» berak egindako eskearen bidean joan behar duela. Adierazi du akusatuak «gezurra» besterik ez duela esan auzibidea hasi zenetik, eta «sendoak» direla haren aurkako frogak | Azken txanpan sartu da Kote Cabezudo argazkilariaren kontrako epaiketa. Amaierako ondorioak aurkeztu ditu gaur fiskalak, bihar akusazio partikularraren txanda izango da, eta etzi defentsarena. Fiskalak «250 urte inguruko» zigor eskaria egingo zuela esan zuen orain dela bi aste, eta gaur berretsi du sententzian «gutxienean» hori jasotzea espero duela. Azaldu du, hala ere, «kontserbadorea» izan dela , eta akusazio partikularraren eskeak aintzat hartzea ere ez lukeela gaizki ikusiko. Akusatuari leporatu dio «gezurra» besterik ez esatea, eta haren kontrako frogak sendoak direla esan du. Haren kontrako salaketa jarri duten hamasei emakumeren ordezkari ari da fiskala.
Azken saiook heldu dira, epaiketan zehar akusatuaren gaineko zigor eskariak handituta: hilaren 5ean jakin zen fiskalak zigor eskea handitzea erabaki zuela, 121 urteko esketik «250 urte inguru» eskatzera egin zuen, epaiketan delitu gehiagoren berri izan zuela argudiatuta. Gaur, besteak beste, argudiatu du, ez dagoela motiborik Cabezudok egindako delituak «preskribatuta» daudela esateko, eta «pornografia» ez ezik, «haurrekin egindako pornografia» ere egin zuela. Epaiketa hasi zenetik handitu egin du akusazio partikularrak ere zigor eskaera: 2.627 urte eskatzen ditu orain, hasieran baino 239 gehiago.
Cabezudok modeloak «hertsatu» egiten zituela esan du fiskalak. Haien argazkiei emango zien erabilerarekin «mehatxatzen» zituela esan du, eta ataka zailera eraman zituela emakume asko. Donostia moduko hiri batean denek «elkarren berri izatea» erraza dela esan du, eta zital erabiltzen zuela akusatuak egoera hori. «Jokatzeko era, beti bera izaten zen. Zera esaten zien: 'Nik erakustea nahi ez duzun materiala dut, eta nik nahi dudana egingo duzu'». Nabarmendu egin du fiskalak horrek hainbat modelori eragin dien pairamendua: «Emakumeak beldurtuta egon dira... Areago, Gipuzkoatik atera dira hainbat, ez ezagutuak izateko, edota jendeak ezagutuko ez dituen lan munduetara jo dute». Argazkilariaren portaeraren atzean iruzurra eta intimitatearen aurkako ekintzak daudela esan du. «Izan ere, argazkiak zertarako eta nola erabiliko diren zehatz esan behar da une bakoitzean».
Argazkilari ezaguna izanda da Cabezudo, Gipuzkoa aldean, batez ere. Moda argazkiak egiten hasi zen, sona lortu zuen, eta erotismora eta pornografiara egin zuen gero. Orain lau urtetik dago kartzelan. . |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212101/ipar-euskal-herrian-macron-babestu-dute-hiru-bozkatzailetik-batek.htm | Politika | Ipar Euskal Herrian Macron babestu dute hiru bozkatzailetik batek | Melenchonek bigarren lekua lortu du. Eskuin muturraren alde egin dute guztira 44.823 hauteslek. Abstentzioa %22koa izan da. → Herriz herrizko emaitzen mapa interaktiboa, albistearen barruan. | Ipar Euskal Herrian Macron babestu dute hiru bozkatzailetik batek. Melenchonek bigarren lekua lortu du. Eskuin muturraren alde egin dute guztira 44.823 hauteslek. Abstentzioa %22koa izan da. → Herriz herrizko emaitzen mapa interaktiboa, albistearen barruan. | Frantziako presidentetzarako bozketan parte hartu behar izan dute Ipar Euskal Herriko hautesleek ere. Atzo iragan zen bozen lehen itzulia, eta abstentzioa %22,3koa izan zen Ipar Euskal Herrian. Hala, 189.839 bozkatzailek eman dute bere boza hautetsontzietan. Emmanuel Macron (Errepublika Martxan) Frantziako orain arteko presidentea gailendu da Ipar Euskal Herrian ere. Bigarren lekura heldu da Jean-Luc Melenchon (Frantzia Intsumisoa) ezkerreko hautagaia. Barnealdean, Jean Lassalle Biarnoko diputatuak irabazi du herri gehienetan.
Zehazki, hauexek dira Ipar Euskal Herrian hautagaiek lortu dituzten bozak, ehunekotan. Macronek bozen %28,7 bildu ditu; Melenchonek, bozen %18,3. Hirugarren lekuan da Marine Le Pen (%15,7), laugarrenean Jean Lassale (%11,6). Eric Zemmourrek bozen %6,9 lortu ditu; Yannick Jadotek %5,6 eta Valerie Pecressek %4,9. Ondotik sailkatu dira Fabien Roussel (%2,5), Anne Hidalgo (%2,0), Philippe Poutou (%1,9), Nicolas Dupont-Aignan (%1,4), eta Nathalie Arthaud (%0,4).
Lapurdin, Macron jalgi da lehen postuan: herri gehienetan irabazi du. Baionan, erraterako, 6.732 boz lortu ditu (%19,72). Bigarren lekuan da Melenchon (%17,62), eta hirugarrenean Le Pen (%11,42). Zemmourrek 1.777 boto eskuratu ditu Lapurdiko hiriburuan (%5,20); Jadotek, 1.656 (%4,85); eta Lassallek, 1,600 boto (%4,69).
Usaian, Errepublikanoen alde egiten dute Miarritzeko (lapurdi) bozkatzaileek. 2017an, kasurako, François Fillon hautagaia gailendu zen. Aurten, ordea, Macronek 5.875 boz eskuratu ditu, (%25,59) eta Melenchonek, 2.789 boto (%12,15). Le Penek, 1.971 boto (%8,59); Zemmourrek, 1.607 boto (%7,00). Errepublikanoetako hautagai Pecressek, berriz, 1.200 boto (%5,23) baizik ez ditu eskuratu.
Macronen nagusitasuna Hendaian hautsi da: Melenchon izan da lehena, 1.706 botorekin (%25,45). Macronek 1.671 boto eskuratu ditu (%24,93) bigarren lekuan sailkatuz. Le Penek, 1.081 boto (%16,13); Lassallek, 491 (%7,33), eta Zemourrek, 417 (%6,22). Biriatun (Lapurdi) ere lehen lekua erdietsi du Frantzia Intsumisoko hautagaiak, baita Lekuinen (Lapurdi), Arrosan, Duzunaritzen, Izpuran, eta Izturitzen (Nafarroa Beherea) ere. Zuberoan, sei herritan gailendu da. Eskuin muturreko hiru hautagaien batuketa eginez, ordea, bigarren indarra dira Le Pen, Zemmour eta Dupont-Aignan. Iparraldeko 44.823 bozkatzailek egin dute horietako baten alde.
Barnealdean, Lassalle
Bozen %11,6 erdietsi ditu Jean Lassalle Biarnoko diputatuak Ipar Euskal Herrian. Frantziako emaitzekin alderatuz gero, aise babes zabalagoa lortu du Iparraldean, Frantziako bozkatzaileen %3,3k egin baitute haren alde. Barnealdean, herri anitzetan lortu du lehen postua: Alduden, Bankan eta Urepelen (Nafarroa Beherea), Lekornen, Heletan (Nafarroa Beherea) eta Urdiñarben (Zuberoa), besteak beste.
Hautagaitza aurkezteko beharrezkoa zuen sostengua ere lortu zuen Ipar Euskal Herrian Lassallek. Izan ere, Iparraldeko hamabost hautetsik beren sostengua helarazi zioten Lassalleri, hautagaitza ofizialki aurkezteko — 500 hautetsiren izenpeak beharrezko zituzten hautagai guztiek—. Hala, Iparraldean Poutouk eta Lassallek lortu zituzten izenpe gehienak. |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212102/emakume-baten-gorpua-topatu-dute-arrigunagako-hondartzan.htm | Gizartea | Emakume baten gorpua topatu dute Arrigunagako hondartzan | Ertzaintzak herritarren laguntza eskatu du gorpua identifikatzeko. 50-60 urte bitarteko andrazko bat da, ez du dokumentaziorik, eta, lehen ikerketen arabera, gorpuak ez du indarkeria zantzurik. | Emakume baten gorpua topatu dute Arrigunagako hondartzan. Ertzaintzak herritarren laguntza eskatu du gorpua identifikatzeko. 50-60 urte bitarteko andrazko bat da, ez du dokumentaziorik, eta, lehen ikerketen arabera, gorpuak ez du indarkeria zantzurik. | Gaur goizean emakume baten gorpua aurkitu dute Getxoko (Bizkaia) Arrigunagako hondartzan. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakitera eman duenez, 50 urtetik 60 urtera bitarteko emakume batena da gorpua, baina ez du dokumentaziorik, eta Ertzaintzak herritarren laguntza eskatu du gorpua identifikatzeko. Lehen ikerketaren arabera, ez du indarkeria zantzurik. Segurtasun Sailak emandako datuen arabera, emakumeak 1,65 neurtzen du, arraza zurikoa da, «gaztaina koloreko ile ondulatu kizkurra» du, eta kirol oinetako zuriak zituen jantzita. Ezaugarri horiek dituen pertsona baten desagerpenari buruzko daturen bat duten herritarrei Getxoko polizia etxearekin harremanetan jartzeko eskatu die Ertzaintzak, 94-4063420 telefonora deituta. |
2022-4-11 | https://www.berria.eus/albisteak/212103/anjel-lekuona-omendu-dute-pragan-1945ean-naziek-fusilatu-zuten-busturiarra.htm | Gizartea | Anjel Lekuona omendu dute Pragan, 1945ean naziek fusilatu zuten busturiarra | Harekin batera, beste bost iheslari errepublikazale oroitu dituzte: Enric Moner, Pedro Raga, Antonio Medina, Rafael Moya eta Antonio Clemente. | Anjel Lekuona omendu dute Pragan, 1945ean naziek fusilatu zuten busturiarra. Harekin batera, beste bost iheslari errepublikazale oroitu dituzte: Enric Moner, Pedro Raga, Antonio Medina, Rafael Moya eta Antonio Clemente. | Gaur eguerdian, Pragako Strasnice hilerrian (Txekiar Errepublika), Anjel Lekuona busturiarra (Bizkaia) gogoratzeko ekitaldia egin da. 1945eko apirilaren 10ean fusilatu zuten Lekuona, Hirugarren Reicheko kontzentrazio esparru batean preso egon ostean. Harekin batera, Frantziako erresistentziaren alde borrokatu ziren beste bost iheslari oroitu dituzte: Enric Moner, Pedro Raga, Antonio Medina, Rafael Moya eta Antonio Clemente.
Ekitaldi instituzionalean izan da Lekuonaren familia eta, Eusko Jaurlaritzaren izenean, baita Aintzane Ezenarro ere, Gogora Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuko zuzendaria. Anton Gandariasek, Lekuonaren ilobak, Stranisce hilerriko arduradunen laguntza eskertu du, «gertakarien inguruko dokumentazioa eskuratzen eta gertatutakoa argitzen laguntzeagatik».
Pragako Udalak, Strasnice hilerriko arduradunek —biktimen memoriala bertan dago— eta Hradixko eremuko deportatuen memoria zaintzeko lantaldeak —biktimen senitartekoek eta ikertzaileek osatua— antolatu dute ekitaldia.
Lekuonaren errautsak Straniceko hilerrian utziko dituzte, baina Busturiako Udalak eta Gogora-k haren omenezko plaka bat jarriko dute udalerrian, Lekuonaren jaiotza eta heriotza datarekin eta izenarekin.
Anjel Lekuona Busturian jaio zen, 1913ko martxoaren 1ean. 36ko gerran errepublikaren alde borrokatu zen, eta Frantziara ihes egin behar izan zuen. Han, hainbat kontzentrazio esparrutan egon zen. Naziek Frantzia okupatu zutenean, deportatu, eta beste hainbat esparrutatik pasatu ostean, 1945eko apirilaren 10ean fusilatu zuten. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212133/tabernek-eta-jatetxeek-iturriko-ura-dohainik-eskaini-beharko-dute-aurrerantzean.htm | Gizartea | Tabernek eta jatetxeek iturriko ura dohainik eskaini beharko dute aurrerantzean | Hego Euskal Herrian indarrean sartu dira Ekonomia Zirkularrerako Estrategia eta Hondakinen Legea. Erabilera bakarreko plastiko gutxiago erabiltzea da helburua. | Tabernek eta jatetxeek iturriko ura dohainik eskaini beharko dute aurrerantzean. Hego Euskal Herrian indarrean sartu dira Ekonomia Zirkularrerako Estrategia eta Hondakinen Legea. Erabilera bakarreko plastiko gutxiago erabiltzea da helburua. | «Baso bat ur, mesedez». Lehen ere ohikoa zen tabernetan hori eskatzea, baina aurrerantzean, legez, ezingo dute ezetz esan ostalariek Hego Euskal Herrian. Espainiako Gobernuak joan den larunbatean argitaratu zuen Ekonomia Zirkularrerako Estrategia eta Hondakinen Legea, eta indarrean da jada. Horri esker, beste hainbat neurri ere onartu dituzte.
Legearen helburu nagusiak dira erabilera bakarreko plastikoak gutxiago erabiltzea, eta dendetan pisura erostea sustatzea. Lehen helburua betetzeko, administrazio publikoek iturriak jarri beharko dituzte beren egoitzetan, edo behin baino gehiagotan erabil daitezkeen ontzietan eskaini beharko dute ura. Ostalariek, berriz, beti eskaini beharko diete bezeroei iturriko uda dohainik edateko aukera.
Bigarren helburuari dagokionez, 2023ko urtarrilaren 1etik aurrera, 400 metro karratu baino gehiago dituzten elikagai dendek euren azaleraren %20 gutxienez eskaini beharko diete plastikoetan bildu gabeko produktuei. Bi modu daude horretarako: pisura saltzea, edo edukiontzi berrerabilgarriak erabiltzea.
Helburu nagusia da hondakin gutxiago sortzea: «Hondakinen arloko edozein politikaren helburu nagusia izan behar da ahalik eta gehien murriztea hondakinok sortzeak eta kudeatzeak gizakien osasunean eta ingurumenean duen eragina», dio legeak. Alferrik galtzen diren elikagaietan ere jarri du arreta: %50 gutxitu nahi ditu etxeetan eta txikizkako kontsumoan, eta %20 produkzio eta banaketa kateetan. Horren ondorioz, hondakin kudeaketak sortzen dituen gas isuriak hamar milioi CO2 tonatik jaistea espero du Madrilek.
Europak ere begiz jota dauzka erabilera bakarreko plastikoak, besteak beste ibaietara eta itsasoetara iristean eragiten duten kalteagatik. Horregatik debekatu zituen, iazko uztailean, erabilera bakarreko plastikozko mahai tresnak eta kotoi zotzak.
Zaborrei dagokienez, orain arte gaika biltzen den zaborraz gain, Madrilek bestelako hondakin batzuk ere bereizita biltzera behartuko ditu udalak: arropa, etxeko hondakin arriskutsuak, sukaldean erabilitako olioa... Era berean, zabor organikoa bereizita biltzeko modua jarri beharko dute udalek, 2024tik aurrera.
Zergak, 2023tik aurrea
Legea, ordea, ez da osorik sartu indarrean. 2023ko urtarrilaren 1ean ezarriko dituzte ekonomia zirkularra sustatzeko bi zerga: erabilera bakarreko plastikoen ekoizpenari jarriko diotena —kilogramoko 0,45 euro ordaindu beharko dute ekoizleek—, eta zabortegietan zaborra botatzeari ezarriko diotena.
Azkenik, legeak amiantoa erretiratzeko neurriak ere jaso ditu. 2023ko apirilaren 10a baino lehen, udalek errolda bat egin beharko dute amiantoa duten eraikinekin. Ondoren, hura kentzeko egutegi bat osatuko beharko dute, kasurik arriskutsuenetan beranduenez ere 2028rako kendu dezaten. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212134/sute-bat-piztu-da-lesakako-zerrategi-batean-eta-kalte-handiak-eragin-ditu.htm | Ekonomia | Sute bat piztu da Lesakako zerrategi batean, eta kalte handiak eragin ditu | Zerrategiko nabeak eta makineria suntsitu ditu. Ez da inor zauritu. | Sute bat piztu da Lesakako zerrategi batean, eta kalte handiak eragin ditu. Zerrategiko nabeak eta makineria suntsitu ditu. Ez da inor zauritu. | Bart gauean piztu da, Lesakako (Nafarroa) Frain auzoko zerrategi batean. Haizearen ondorioz, piztu eta gutxira hartu du indarra suteak, eta kalte handiak eragin ditu; besteak beste, zerrategiko nabeak eta makineria suntsitu ditu suak. Foru Gobernuak jakinarazi duenez, ez da inor zauritu.
Larrialdietako zerbitzuek dei baten bidez izan dute sutearen berri, eta Lesakako suhiltzaile boluntarioak eta Oronoz eta Cordovillako (Nafarroa) parkeetako unitateak mobilizatu ditu.
Iritsi direnerako, suak ia kiskalirik zuen dena, eta, beraz, nabeen kanpoko materiala babesten ardaztu dira suhiltzaileak. Goizaldeko 02:45ak jotzerako, dagoeneko kontrolpean zuten egoera. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212135/korrikaren-ibilbidea-esatarien-ikuspuntutik.htm | Gizartea | Korrikaren ibilbidea esatarien ikuspuntutik | Ander Txakartegi izan zen Korrikako esataria Lea-Artibai eskualdean, eta Nerea Arrizabalaga Mutrikun. | Korrikaren ibilbidea esatarien ikuspuntutik. Ander Txakartegi izan zen Korrikako esataria Lea-Artibai eskualdean, eta Nerea Arrizabalaga Mutrikun. | Korrika 18:29an sartu zen Lea-Artibaira, Ispastertik (Bizkaia). Euskal Wikilarien elkarteak hartu zuen lehen lekukoa. Bertan igo zen furgonetara ere Ander Txakartegi, eskualdeko esataria. Gutxik bezala daki berrituarrak zer den Korrika, zer esan nahi duen eta zer inguratzen duen. Furgonetako espazio txiki horretan asko bizi izandakoa da Txakartegi. Bere bederatzigarren Korrika izan da, hau da, 17 urte daramatza kolaboratzaile lanak egiten.
Aurten esatari lanetan aritu da; dinamikan sartzea gehiago kostatu izan zaio, normala denez, Korrika osoa egiten zuenarekin alderatuta. Euskaldunen gogoak nabaritu zituen ibilbide osoan. Adin guztietako pertsonek parte hartu zuten, hiru urteko etenaldia azkenean luze egin zaie askori. Jendetzak harritu zuen esataria: «Inguru oso euskalduna da Lea-Artibai; euskara ondo barneratuta dago. Jende askok parte hartu du Korrikan, herrien arteko tarteetan batez ere; normalean 10-15 korrikalari zeuden, eta aurten 50 inguru aritu dira».
Lekeition, esate baterako, beste urte batzuetan ez bezala, erritmoa mantentzea lortu zuten. «Abiadura onean joan ginen denbora osoan; ez dut uste inor kexatu denik arin joan ginelako». Jende piloa batu zen herriko kale guztietan zehar. Kilometro bat aukeratzekotan, Arantza Zuluetarena hartuko luke, abokatua berriro zigortu baitute 13/13 auzian. Bereziak izan ziren ere Xenki eta Murgi gogoan izan zutena eta Mendexa eta Amorotoko herritarrek mediku zerbitzua eskatu zutena. Hala ere, kilometro denak dira bereziak, 2.180etako bakoitza. «Jende gehiagorekin edo gutxiagorekin, baina denak dira ederrak; aurten, adibidez, zoragarriak izan dira Nafarroako elurretako irudiak».
Jarraitu irakurtzen Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza-n. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212136/europa-mendebaldean-izandako-izurri-bubonikoaren-kasurik-zaharrena-aurkitu-dute-arabako-trikuharri-batean.htm | Bizigiro | Europa mendebaldean izandako izurri bubonikoaren kasurik zaharrena aurkitu dute Arabako trikuharri batean | Arabako Errioxako Sotillo trikuharrian duela 3.300 urte ehortzi zuten pertsona baten hortz batean aurkitu dute Yersinia pestis bakterioaren arrastoa. | Europa mendebaldean izandako izurri bubonikoaren kasurik zaharrena aurkitu dute Arabako trikuharri batean. Arabako Errioxako Sotillo trikuharrian duela 3.300 urte ehortzi zuten pertsona baten hortz batean aurkitu dute Yersinia pestis bakterioaren arrastoa. | Non du jatorria izurri bubonikoak? Galdera horrek ez du erantzunik oraindik, baina duela gutxi Arabako Errioxako Sotillo trikuharrian (Leza) aurkikuntza garrantzitsu bat egin du Aida Andrades Valtueña genetista kataluniarrak: duela 3.300 urte ehortzi zuten pertsona batean aurkitu dute gaitzaren arrastoa, Espainiako El País egunkariak argitaratu duenez. Izurri bubonikoaren kasurik zaharrena da Europa mendebaldeko.
Sotillo trikuharria korridore motako hilobi megalitiko bat da. Familia baten hilobia da. Han hamahiru pertsonaren hezurrak aurkitu zituzten, eta, horiekin batera, gezi puntak, aiztoak, metalezko aizkorak eta landutako harriak. Trikuharrian zegoen hortz batean aurkitu dute gaitza eragiten duen Yersinia pestis bakterioaren arrastoa. Gaitzaren ondorioz hil zen pertsona hori.
Gainera, Sotilloko bakterioaren aldaera jada arkakusoetara migratzeko gai zela jakinarazi du Andrades Valtueñak; horrek are eta kutsakorragoa bihurtu zuen gaitza. Arkakusoei tapoi bat eragiten die urdailean, eta elikatzeko hartzen duen odola botarazi egiten dio horrek (ordurako jada bakterioarekin kutsatuta dago, eta kutsagarria da ukitzen duen edozein organismorentzat). Ondorioz, arkakusoa gehiago gosetzen da, eta ehunka aldiz egiten du kosk, Nuño Dominguez kazetariak argitaratu duenez. Horrek are eta kutsagarriago egiten du. Hamar egunetann buruan hiltzen du izurri bubonikoak.
Andrades Valatueñak Alemaniako Gizakiaren Historiaren Max Planck Zientzia Institutuan egin du lan, aitzinako patogenoak ikertzen. PNES aldizkarian argitaratu du ikerketa. Duela 5.000 eta 2.000 urte bizi izan ziren 252 pertsonaren genoma ikertu du; horietatik hamazazpi izurriak jota hil ziren. Sotillokoaz gain, soilik beste bi kasutan aurkitu dute orain arte izurri bubonikoaren arrastoa. Bi kasu horiek Samarako (Errusia) aztarnategi batean aurkitutako emakume baten eta gizon baten hezurduren kasuak dira, duela 3.800 urtekoak; bi horiek bat bestearen aurrean ehortzi zituzten.
Arabako kasua Samarakoa baino lehenagokoa da, eta horrek hainbat galdera eginarazten du. Posible baita izurri bubonikoa Iberiar penintsulan sortu izana, eta ez Eurasian, orain arte uste zen moduan. Garai hartako bakterioak Justinianoren Izurriaren eta Izurri Beltzaren garaiko bakterioekin alderatu ditu ikerketak. Andradesek El País egunkariari adierazi dionez, orain arte egin den ikerketarik osoena da.
Milioika hildako eragin ditu izurri bubonikoak
Izurri bubonikoak milioika heriotza eragin ditu azken 2.500 urteetan. Lehen izurrite handia Ekialdeko Erromatar Inperioaren garaian izan zen. Justinianoren Izurria deitu zioten, Justiniano I.a enperadorea bera kutsatu zelako. Bera sendatu egin zen, baina izurrite hartan, K. o. 541 eta 549 urteen artean, 25-50 milioi pertsona artean hil zirela kalkulatzen da, garai hartako herritarren laurden bat (Asia Txikiraino hedatu zen ekialdera eta Italiaraino mendebaldean).
Bigarren izurrite handia Erdi Aroan izan zen: Izurri Beltza. Yersinia pestis bakterioaren aldaera batek, 1300. eta 1400. urteen artean, 80 eta 200 milioi pertsona artean hil zituen Asia erdialdetik Europa mendebaldera. Hirugarren izurrite handia XIX. mendean izan zen, Indian, eta orduko horretan 12,5 milioi pertsona hil zituen. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212137/iruzurrean-oinarritutako-patroi-bat-deskribatu-du-biktimen-abokatuak-ere-ondorioetan.htm | Gizartea | Iruzurrean oinarritutako «patroi bat» deskribatu du biktimen abokatuak ere, ondorioetan | Mario Diez abokatuak Kote Cabezudoren aurkako epaiketaren amaierako ondorioak aurkeztu ditu. Haren arabera, argazkilariak «iruzur» eginda erakartzen zituen modelo gazteak, eta nahieran erabiltzen zituen gero. | Iruzurrean oinarritutako «patroi bat» deskribatu du biktimen abokatuak ere, ondorioetan. Mario Diez abokatuak Kote Cabezudoren aurkako epaiketaren amaierako ondorioak aurkeztu ditu. Haren arabera, argazkilariak «iruzur» eginda erakartzen zituen modelo gazteak, eta nahieran erabiltzen zituen gero. | Kote Cabezudo argazkilariaren kontrako salaketa jarri duten modeloen ordezkari Mario Diez abokatuaren txanda da gaur. Epaimahaiak epaiketan izan duen «profesionalatasuna eta sosegua» eskertuz hasi du amaierako ondorioen aurkezpena. Fiskalaren jarrera ere goraipatu du. Fiskalak berak atzo aurkeztu zituen bere ondorioak, eta akusatuak egindako delituak gordin aurkeztu zituen: Cabezudok modeloak bere «uztarripean» zituela esan zuen. 250 urte inguruko zigorra eskatzekoa da fiskala, baina esan zuen akusazio partikularraren eskabidera hurbiltzea ere ondo ikusiko lukeela, «kontserbadore» jokatu duela onartuta. 2.000 urtetik gorako zigorra eskatzen du akusazio partikularrak. Diezek ere gordin aurkeztu ditu gaur argazkilariaren delituak. Guztien atzean «patroi» bera ikusten dela esan du; «iruzur» eginda erakartzen zituen modelo gazteak, eta nahieran erabiltzen zituen gero.
Abokatuak esan du «frogatu diren ekintzen kontakizuna» ondo zehaztea dela biktimentzat garrantzitsuena: «pairatu» zuten hori jasota uztea. Eta jokatzeko era baten ondorio izan zela erakustea. «Hemen gertatu dena ez da modelo bakoitzari gertatu zaionaren batuketa bakarrik: portaera patroi bat zegoen atzean, eta akusatuak hamarraldiz hamarraldi zigorgabetasunez jarduteko era izan du horregatik». Argi du biktimak bakarrik edo banaka aurkeztu izan balira dena zailagoa izango litzatekeela, eta gertaeren argazki «osoagoa» lortu dela horrela.
Argazkilari «profesional» gisara bazuen sona Cabezudok: «erreferentziazko» profesionala zen, modelo asko famatu egin zituela argi adierazten zuen, eta hori ulertzea eta aintzat hartzea ezinbestekoa dela esan du abokatuak. Hain justu ere, «publizitatea eta moda» erabiltzen zituen amu gisara modelo gazteak erakartzeko. Areago, bere lana aurkezteko, hainbat espaziotan esaten zuen ez zuela loturarik «erotismoarekin». Gero hainbat modelo, ordea, oso bestelako bideetara eramaten zituen.
Baimen bikoitza
Akusazio partikularreko abokatuak argazkilariaren estudiora ametsez eta ilusioz beteta joaten ziren emakume gazteak aurkeztu ditu. «Gero, Cabezudoren estudiora iritsi, eta kontratu bat eskaintzen zitzaien han. Kontratu horrek berekin zekarren arima deabruari saltzea», azaldu du abokatuak: «Ez zitzaien informatzen, ez zitzaien kopiarik ematen». Betiere, lehen saioa «normala» izaten zela esan zuen. «Eta, jakina, neskak berriro joaten ziren harengana». Orduan «kontratuan» aldaketa bat egiten zuen argazkilariak, «biluzia» ere aipatuz. «Eta bazekien neskak nola eraman biluztera». Ondoren, nesken baimen «berariazkorik» gabe irudiak zabaltzeko hautua egiten zuen usu Cabezudok. Eta egoera «zaurgarrian» uzten zituen modelo horiek. «Porno izar» bihurtzen zituen askotan, nahi gabe, zer gertatzen ari zen ondo ulertu gabe.
Halako kontratuetan «baimen bikoitza» behar izaten dela azaldu du abokatuak —baimen bat da fotoak egiteko, eta bestea horien erabilera ondo zehazteko—, baina esan du argazkilariak hori ez zuela errespetatzen: «Nahita». Eta gero eta egoera zailagoetara eramaten zituen, gainera, emakumeak. «Izan ere, gero eta irudi sexualizatuagoak egiten zituen», azaldu du abokatuak. «Eta kontratuarekin lotu egiten zituen». Argazkiak egitera astean bitan joaten ziren neskak ere bazirela esan du. «Zer zentzu du? Helburua ez zen argazkiak egitea: haietaz abusatzea zen helburua».
Horiek horrela, modeloak gaizki sentitzea lortzen zuen, beren burua auzitan jartzea, zigortzea. «Nola azaldu hona eraman nauela?». Modelo askok onartu diote galdera horretan katigatuta ikusi zutela beren burua, eta, irudiek izan zezaketen erabileraren harira, «libertatea» galduta sentitzen zirela. Neskei egindako «abusuak» badira Cabezudok egindako delituen artean, eta horiek ere «grabatu eta saldu» egiten zituela adierazi du, haren jokabide okerraren erakusgarri.
Hortik, beraz, abokatuaren ondorioa. «Hau ez da, beraz, istorio bakan bat. Jokatzeko era kriminal bat izan da». Auzibideak aurrera egiteko usu izan dituen zailtasunek egoera oraindik gehiago zaildu dutela esan du. «Eta biktimek tunelaren amaieran argirik ez dute ikusi hainbat unetan».
Engainu argia
Iruzur delitua «etengabea» dela uste du abokatuak, emakume «guztiei» egindakoa. «Izan ere, hemen hasiera batean moda edo publizitate modelo izateko eskaintza bat egoten zen... Hor atzean dagoen engainua argia da. Eta hamarraldi askotan zehar neska asko erori dira hor atzean». Adierazi du epaiketan argi geratu dela sarean «kontrolik gabe» zabaldu direla Cabezudok egindako argazkiak, eta irudi horien gaineko eskubidea izan arren ez zuela deus egiten hori eragozteko. «Eta horrelako zerbaitek ez badu ondorio penalik, hau oihanaren legea izango da». Intimitatearen kontrako delitu «etengabea» egozten dio, biktima guztientzat. Akusatuaren jokatzeko modu bat nabarmendu du, hori erakusteko: «Min eman nahi zienean, modeloen izenordea kendu eta benetakoa izena jartzen zuen». Emakumeak estutzeko modu bat zen, eta auzibidea saihesteko erabili nahi zuen: «Salatzen zutenei, izena eta abizena jartzen zizkien».
Osotasun «moralaren» gaineko delituak, adingabeak galbidera ematea eta sexu askatasunaren kontrako delituak ere egozten dizkio hainbat biktimarentzat akusazio partikularrak. Horiek ere «frogatuta» daudela argi du. Epaiketan hitz egin duten gurasoen hitzak nabarmendu ditu, adibidez. «Ez dago lekukotasun bakar bat guraso batena onartzen duenik bere alabari argazkiak biluzik egitea onartzen zuenik. 15 urterekin, 16 urterekin... Justu kontrakoa. Hitz egin duten hiru gurasoek esan dute justu kontrakoa». Sexu askatasunaren kontrako delituak zehazki hiru emakumeri egin zizkiela esan du. Eta froga sendoak daudela hor ere. «Dokumentatuta daude argazki eta bideoetan». Argi du ezin dela esan «baimenduta» zeudenik. «Izan ere, andre horiek hor zeuden argazki batzuk egitera joan zirelako». Testuinguru «profesional» betean zeuden beti. «Eta ez da testuinguru egokia. Modeloa ez doa hara akusatuarekin sexu harremanak izatera». |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212138/bergarako-udalak-errekurtsoa-jarriko-du-eusko-jaurlaritzak-paper-hondakinen-lantegiari-emandako-baimenaren-aurka.htm | Gizartea | Bergarako Udalak errekurtsoa jarriko du Eusko Jaurlaritzak paper hondakinen lantegiari emandako baimenaren aurka | Bergarako Udala lantegia jartzea aztertzen ibili da azken hilabeteetan, baina ebatzi du ez datorrela bat hirigintza planarekin, eta, gainera, zenbait irregulartasun izan dira prozesuan. Udalak salatu du Jaurlaritzak ez diela erantzun bere alegazioei. | Bergarako Udalak errekurtsoa jarriko du Eusko Jaurlaritzak paper hondakinen lantegiari emandako baimenaren aurka. Bergarako Udala lantegia jartzea aztertzen ibili da azken hilabeteetan, baina ebatzi du ez datorrela bat hirigintza planarekin, eta, gainera, zenbait irregulartasun izan dira prozesuan. Udalak salatu du Jaurlaritzak ez diela erantzun bere alegazioei. | Valogreen Paper BC SM enpresari Bergaran Paper Hondakinen Lantegia martxan jartzeko ingurumen baimen bateratua eman dio Eusko Jaurlaritzak. Horren berri eman du Bergarako Udalak, eta iragarri du errekurtsoa jarriko duela. Era berean, azaldu du Jaurlaritzak ez diela erantzun udalak lantegiaren inguruan bidalitako alegazioei. Alegazio horietan, udalak Jaurlaritzari adierazi zion lantegi hori ez zela bateragarria Bergarako Plan Orokorrarekin eta, beraz, ez zuela onartzen lantegi hori Bergarako Larramendi industrialdean jartzerik. Horrez gain, adierazi du «hondakinen kudeaketaren erabilera» ere ez dela bateragarria, «erabilera osagarri bezala» bakarrik onartzen duelako udalak, ez erabilera nagusi bezala.
Horrez gain, udalak salatu du enpresari baimen hori eman zaiola «kare materialaren ekoizpenerako». Hain zuzen, enpresak hirigintza txostena lortzeko eskaera egin zuenean ez zuen zehaztu proiektuaren benetako asmoa, eta kare ekoizpenerako enpresa bat izango zela esan zuen. Azaroan, berriz, Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian, jarduera hori «Bergaran arriskutsuak ez diren hondakinak kudeatzeko jardueraren ingurumen baimen integratu» gisa definitu zuten —enpresak Jaurlaritzari ingurumen baimen bateratuaren tramitazioa hasteko egindako eskaera aurkeztu zionean, «hondakin ez-arriskutsuetarako jarduera» gisa deskribatu zuen enpresak egiten zuen lana—.
Aipatutako enpresak paper industriak sortzen dituen hondakinak kudeatzen ditu. Proiektu berriak zerikusi zuzena dauka Zaldibarko zabortegia amiltzearekin. Izan ere, 2020ko otsailean zabortegia malkartu arte, papera ekoizten duten enpresek hara eramaten zituzten hondakinak. Orain ez daukate hondakin horiek kudeatuko dituen lekurik, eta horregatik egin zuen Valogreene Paper SM enpresak bere lantegia Bergaran zabaltzeko proposamena, paper industriak bultzatuta.
Abenduaren hasieran onartu zen Ingurumen Administrazioaren Legeari egindako zuzenketa, eta zuzenketa horrek ahalmena ematen dio Eusko Jaurlaritzari, interes orokorraren izenean, udalek onartzen ez dituzten proiektuei ere bide emateko. Lege hori baliatu du oraingoan Jaurlaritzak Valogreene enpresari baimena emateko. Bergarako Udalak ere duela hilabete batzuk gaitzetsi zuen lege berria: «Horren bitartez, herriaren beharren kontra egiteko bidea zabaltzen zaio Eusko Jaurlaritzari, goi mailako interes publikoko proiektuak izendatzen dituzten horiei proiektuak inposatuz». Bergarako Udalak azaroaren 29an onartu zuen lege horren kontrako mozioa, udalen autonomia urratuko zuelakoan. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212139/dock-of-the-bay-jaialdiak-23-musika-dokumental-erakutsiko-ditu.htm | Kultura | Dock Of The Bay jaialdiak 23 musika dokumental erakutsiko ditu | Maiatzaren 2tik 7ra bitartean egingo dute Donostiako Musika Dokumentalen jaialdia. Courtney Barnett, Lydia Lunch, Connie Connie eta Ainara LeGardon izango dira protagonistetako batzuk. Proiekzioak, kontzertuak, solasaldiak eta beste izango dira. | Dock Of The Bay jaialdiak 23 musika dokumental erakutsiko ditu. Maiatzaren 2tik 7ra bitartean egingo dute Donostiako Musika Dokumentalen jaialdia. Courtney Barnett, Lydia Lunch, Connie Connie eta Ainara LeGardon izango dira protagonistetako batzuk. Proiekzioak, kontzertuak, solasaldiak eta beste izango dira. | Dataz eta lekuz mudatuta itzuliko da Dock of The Bay Donostiako Musika Dokumentalen jaialdia aurten. Udaberrira ekarri dute —maiatzaren 2tik 7ra— eta Principe zinema aretoak eta Antzoki Zaharra izango ditu kokaleku —nahiz eta hiriko espazio gehiagotara ere zabalduko diren ekitaldiak—. Hamabosgarren aldia dute aurtengoa, eta 23 dokumentalen proiekzioek osatuko dute jaialdiaren bizkarrezurra: sail ofizialetan, zazpi film luze eta zortzi film labur izango dira lehian, eta lehiaz kanpoko Perfect Day atalak nazioartean musika dokumentalen generoan nabarmendu diren azken lanen aukeraketa bat erakutsiko du.
Eva Rivera jaialdiko zuzendariak gogora ekarri du Make it Funky! izan zela 2007ko azaroan Dock of the Bay jaialdian proiektatu zuten lehenbiziko filma. Ordutik hamabost urte igarota, estreinako aldi haren emozioa «zirraraz» oroitzen duela aipatu du —«zerbait handiagoa izango zen enbrioia garatzen hastera zihoala ikusten baikenuen»—, eta ilusioari eusten diotela nabarmendu: «Ilusioak bere horretan jarraitu du edizioz edizio, eta orain ekingo diogun aldi honetan ere bete-betean sentitzen dugu».
Donostia Kulturako Zinema arduradun Josemi Beltran eta Koldo Mitxelena Kulturuneko zuzendari Patxi Presa ere izan dira gaur goizean jaialdiaren aurkezpenean, eta hura babesten duten gainontzeko eragileen zerrenda ere izan du gogoan Riverak: Kutxa Kultur, Dabadaba aretoa, Tobacco Days liburu denda, Gehitu elkartea, Reggae Got to Soul kolektiboa eta Deustuko Unibertsitatea.
Jaialdiko sarrerak eskuragai daude jada, jaialdiaren webgunean.
Film luzeen Sail Ofiziala
Bi arlotan adarkatzen da jaialdiko Sail Ofiziala: lan luzeak hartzen ditu lehenak, eta laburrak bigarrenak. Luzeen kasuan, zazpi dokumental izango dira lehian aurten, eta, Riverak esan duenez, nazioartean generoa modu zabalean nondik lantzen ari den erakustea bilatu dute. Azpimarratu du, halaber, emakumezkoen istorioen eta emakume zuzendarien lanen aldeko apustu berezia egin dutela.
Hala, Irlandako pop abeslari Sinead O'Connor protagonista duen Nothing Compares. Sinéad O'Connor (Kathryn Ferguson) filmarekin abiatuko da saila, maiatzaren 2an; Lydia Lunch estatubatuarraren inguruko My Lover the Killer. Lydia Lunch (March Hurtado) erakutsiko dute maiatzaren 3an; Doris Muñoz musika managerrari buruzko Mija (Isabel Castro), maiatzaren 4an; 1950eko hamarkadako aitzindari Connie Connieren inguruko Talking Like Her (Natacha Giler, Adam Briscoe), maiatzaren 5ean; eta 6an, ostiralez, Courtney Barnett rock musikari aupatuan ardaztutako Anonymous Club. Courtney Barnett (Danny Cohen).
Horiez gain, lehian izango dira Alessandro Melanizzik zuzendutako Italo Disco. The Sparkling Sound of the 80s, hamarraldi hartan loratu zen disco musikaren historia kontatzen duena; eta baita New Yorkeko punk rockaren hasiera aztertzen duen Nightclubbing. The Birth of Punk Rock in NYC ere. Aurrez ere jaialdian egon izan den Danny Garciak zuzendu du azken hori, eta dokumentalaren nazioarteko estreinaldia izango da Donostiakoa.
Dokumental luze onenaren saria hautatzeko epaimahaia honako kide hauek osatuko dute aurten: Amanda Villavieja, Joan Porcel eta Jorge Tur.
Film laburren Sail Ofiziala
Saio bateratu batean erakutsiko dituzte Sail Ofizialaren barruko film labur guztiak, maiatzaren 6an, Principe zinemetan. Bertan izango da jaialdiko euskarazko lan bakarra: Hannot Mintegiaren Ignora, zeina Irunen (Gipuzkoa), Kopenhagen eta Donostian filmatu duten eta bi soinu artista erretratatzen dituen: Ainara LeGardon eta Ignacio Cordoba.
Adar horretan ere, musika dokumentalei begiratzeko nazioarteko modu askotarikoak barnebiltzen eta emakumezkoen lana sustatzen ahalegindu direla adierazi du Riverak, eta, Ignora-rekin batera, ondokoek osatuko dute zerrenda: Dopo Yumemories (Jordan Galland), Dreams (Miguel Ariza), He aquí un cuerpo que cae (Samuel Fuentes, Richard Mascherin), Hit Like a Woman (Tamarzee Nooze), Son Chant (Vivian Ostrovsky), Stormskater (Guen Murroni) eta Turning Man - 81RPM (Robin Trouillet).
Film labur onenaren saria Maider Oleagak, Miren Izak (Tulsa) eta Pela del Alamok erabakiko dute.
Perfect Day eta ekintza paraleloak
Lehiaz kanpo, nazioartean nabarmendutako beste zortzi musika dokumental hartuko ditu Perfect Day atalak. Askotarikoak eta generoaren mugak auzitan jar ditzaketenak direla aurreratu du jaialdiko zuzendariak. Honako hau da aukeraketa: Atlantide (Yuri Ancarani), Freakscene. The Story of Dinosaur JR (Philipp Virus), All the Streets are Silent: The Convengece of Hip Hop and Skateboarding (1987-1997) (Jeremy Elkin), Magaluf Ghost Town (Miguel Angel Blanca), Nueve Sevillas (Gonzalo Garcia Pelayo, Pedro G. Romero), The Spark Brothers (Edgar Wright), Bixa Travesti (Claudia Priscilla, Kiko Goifman) eta The Ballad of Genesis and Lady Jane (Marie Losier).
Urterik urtera, ugarituz doa jaialdiaren egunetan antolatu ohi dituzte jarduera paraleloen multzoa. Hainbat eragilerekin elkarlanean prestatzen dituzte, eta, berrikuntza modura, Tabakalerako Kutxa Kultur plazan, hiru musika libururen aurkezpenak egingo dituzte aurten, Eduardo Guillotek gidatuta: En presencia de Battiato, Doña Concha: La rosa y la espina eta Canción de Amor definitiva.
Proiekzio bereziak —Ivan Castellen The Rise of The Synths erakutsiko dute Trueban, maiatzaren 5ean eta 6an—, kontzertuak—Verde Prato izango da hilaren 4an, Kutxa Kultur Klubean; eta Ainara LeGardon 7an—, irratsaio bereziak eta solasaldiak ere izango dira, besteak beste. Azken horri lotuta, Elkarrizketak deituriko atalean, bi mahai inguru izango dira Koldo Mitxelena kulturunean: maiatzaren 4an, Jara Yanez, Joan Porcel, Jorge Tur eta Mariona Borrull ariko dira hizketan; eta hurrengo egunean, berriz, Miquel Marti Freixaz, Miren Iza eta Pela del Alamo. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212140/auzitegi-nazionalak-berriz-ikertuko-du-etaren-2003ko-atentatu-bat.htm | Politika | Auzitegi Nazionalak berriz ikertuko du ETAren 2003ko atentatu bat | Hamar euskal herritar ikertuko ditu auzitegiak: egile material izatea leporatzen die Dignidad y Justiciak biri, eta hura agintzea beste zortziei. | Auzitegi Nazionalak berriz ikertuko du ETAren 2003ko atentatu bat. Hamar euskal herritar ikertuko ditu auzitegiak: egile material izatea leporatzen die Dignidad y Justiciak biri, eta hura agintzea beste zortziei. | Espainiako Auzitegi Nazionaleko Alejandro Abascal epaileak berriz ikertuko du ETAk 2003ko maiatzean Zangozan (Nafarroa) eginiko atentatu bat. Dignidad y Justicia elkartearen eskaerei men eginez, tramiterako onartu du hamar euskal herritarren aurkako salaketa bat. Akusazioak Garikoitz Arruarte eta Gorka Loran jo ditu ekintzaren egile materialtzat; Ibon Fernandez, Gorka Palacios, Garikoitz Aspiazu, Aitzol Iriondo, Iñaki Esparza, Mikel Albizu, Ramon Sagarzazu eta Marixol Iparragirreri, berriz, atentatua agindu izana leporatzen diete, une hartan ETAren zuzendaritzaren parte zirelakoan.
Dignidad y Justiciaren salaketaren arabera, hemezortzi atentatuko «oldarraldi bateko» lehena izan zen Zangozakoa, ordura arteko ekintzekiko «aldaketa estrategiko baten» hasiera. Beraz, akusazioaren arabera, atentatua aurrez prestatua zuen erakunde armatuak, eta horregatik egin du ETAren une hartako zuzendaritzako kidetzat jotzen dituztenen aurka. Eskaera horrek bat egiten du azken hilabeteetan elkarteak jarri eta Auzitegi Nazionalak onartu dituen beste zenbait salaketarekin; besteak beste, Miguel Angel Blancoren eta Gregorio Ordoñezen hilketak berriz ikertzeko frogak eskatu dizkio auzitegiak Poliziari.
Arruarteren eta Loranen aurka, berriz, akusazioak argudiatu du bien «balizko parte hartzea» argudiatzeko frogak daudela. Aipatutako ekintzak maiatzaren 30etik eta abenduaren 26ra bitarte egin zituen ETAk, eta ez zen halako gehiago egin hurrengo bi hilabeteetan. Arruarte eta Loran abenduaren 26an atxilotu zituzten, Donostian eta Hernanin hurrenez hurren, bi egun lehenago Madrilen lehergailu bat jartzeaz akusatuta. Halere, Dignidad y Justicia elkarteak berak, zuzendaritzaren parte hartzea argudiatzeko, salaketan adierazi du lehergailuak banatu egin zituztela zenbait komandoren artean. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212141/jaurlaritzak-laquokalitatezkoraquo-80000-lanpostu-sustatu-nahi-ditu-hiru-urtean.htm | Ekonomia | Jaurlaritzak «kalitatezko» 80.000 lanpostu sustatu nahi ditu hiru urtean | Gobernuak 2.071 milioi euro jarriko ditu 2021-2024 Enplegu Plan Estrategikoaren bidez. Mendiak dio «talentuari eutsi» nahi zaiola, «lehiakortasuna bermatzeko». | Jaurlaritzak «kalitatezko» 80.000 lanpostu sustatu nahi ditu hiru urtean. Gobernuak 2.071 milioi euro jarriko ditu 2021-2024 Enplegu Plan Estrategikoaren bidez. Mendiak dio «talentuari eutsi» nahi zaiola, «lehiakortasuna bermatzeko». | Datozen hiru urteetan Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 80.000 lanpostu sortzeko helburua jarri du Eusko Jaurlaritzak, eta, horretarako, 2.071 milioi euro bideratuko ditu 2021-2024 Enplegu Plan Estrategikoaren bidez. Aurten, 463 milioi erabiliko ditu. Idoia Mendia lehendakariorde eta Lan eta Enplegu sailburuak azpimarratu duenez, Jaurlaritzak onartutako planaren helburua ez da soilik enplegu gehiago sortzea: horiek «kalitatezkoak» izatea ere bultzatu nahi da. Horrekin lotuta, murriztu egin nahi dira behin-behinekotasuna, partzialtasuna, soldata arrakala eta lan istripuak.
Mendiak azaldu duenez, COVID-19aren ostean «enpleguaren susperraldi bizia» espero da; hala ere, aitortu du Ukrainako gerrak eragina izango duela aurreikuspen horietan. Sailburuaren arabera, osasun krisiaren testuinguruan «euskal ekonomiak enpleguari eusteko gaitasun handia erakutsi du». «Arrakastaz atera gara, erakundeen eta eragileen elkarlanari esker». Azpimarratu du aurrera begira erronka nagusia langabezia murriztea eta enpresen «lehiakortasunari eustea» izango dela. «Epe ertainean, arrisku nagusia talentua aprobetxatzen ez jakitea izango da, eta gure enpresek lehiakortasuna galtzea datozen erronkei aurre egin ezin dietelako. Horrek lan baldintzak hobetzeko aukera galtzea ekar dezake».
Oro har, hauek dira planaren asmo nagusiak: 80.000 enplegu sortzearekin batera, 23.000 enpresari laguntzea, 48.000 profesionalen lan kualifikazioak hobetzea, 20.000 gazteri lan aukerak eskaintzea, 5.000 profesional zaintza sektorerako gaitzea, eta 16.000 pertsona gaitasun digitaletan trebatzea. Horrekin guztiarekin langabezia tasa %10etik behera mantentzea da asmoa (2021aren amaieran %8,4koa zen).
Behin-behinekotasuna eta sexu arrakala
Lanpostu berrietan, behin-behinekotasun tasa murriztea izango da helburu nagusietako bat, lan erreformak ireki duen bidea baliatuta: 2020an, lan merkatu orokorrean %29,4 zen behin-behinekotasuna, eta hori %20ra gutxitu nahi da; sektore publikoan %38,2tik %30era jaitsi nahi da. Lanaldi partzialak, berriz, %10etik behera kokatu nahi dira (2020an %16,1 ziren); lan istripuak %10 murriztu nahi dira; eta hitzarmen kolektiboak dituzten langileen kopurua, %56,8tik %65era handitu.
Berdintasunaren alorrean, gizonen eta emakumeen arteko soldata arrakala %19,5etik %10era jaitsi nahi da, emakumeen behin-behinekotasun tasa %33,8tik %25era murriztu, eta partzialtasuna %26,4tik %17ra jaitsi. Gazteen kasuan, langabezia tasa %15ean kokatzeko helburua ezarri du Jaurlaritzak, hau da, 2020an baino 10 puntu beherago, eta langabezia luzearen tasa ia erdira jaisteko erronka, %4,8tik %2,5era, besteak beste formakuntza programen bitartez.
2024ra arte 2.071 milioiko aurrekontua izango du planak, baina hori handitzeko aukera jasotzen du, oraindik kuantifikatu eta adjudikatu gabe dauden Berreskuratze eta Erresilientzia Funtsetatik irits daitekeen dirua sartzea espero baita.
CCOOrentzat, «eskasa» da
CCOO Euskadiko idazkari nagusi Loli Garciak esan du plana «asmo gutxikoa» dela; uste du Mendiak zera besterik ez duela egin, Jaurlaritzako sailek eta beste euskal erakundeek hartu dituzten neurriak «batu». Kritikatu du aurkeztutako planaren inguruan ez dela «negoziaziorik» egon, eta elkarrizketa sozialeko mahaian aurkezpen bakarra egin duela. Azpimarratu du ez dituela baliatu lan erreformak eta negoziazio kolektiboak eskaintzen dituzten tresna guztiak. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212142/araba-bizirik-plataformako-kide-bati-mozal-legea-ezarri-diotela-salatu-dute.htm | Gizartea | Araba Bizirik plataformako kide bati ‘mozal legea’ ezarri diotela salatu dute | Ertzaintzaren zaintzapean dagoen espazio publiko batean egoteagatik aplikatu diote legea, eta gaur deklaratu du Gasteizko epaitegietan. Lurraren defentsan manifestatzera deitu dute maiatzaren 14an. | Araba Bizirik plataformako kide bati ‘mozal legea’ ezarri diotela salatu dute. Ertzaintzaren zaintzapean dagoen espazio publiko batean egoteagatik aplikatu diote legea, eta gaur deklaratu du Gasteizko epaitegietan. Lurraren defentsan manifestatzera deitu dute maiatzaren 14an. | Araba Bizirik plataformak agerraldia egin du Gasteizko epaitegien aurrean, han deklaratu behar izan baitu gaur plataformako kide batek. Mozal legea ezarri diotelako deklaratu du epaitegian, Ertzaintzak haren aurkako salaketa jarri ondotik. Araba Bizirik plataformak salatu du «datu faltsuetan» oinarrituta dagoela taldekidearen aurkako salaketa, eta Ertzaintzak «asmo maltzurrez» aurkeztu zuela: «Botere abusua da, sistema patriarkal eta klasista honi aurre egiten dioten pertsona guztien borroka deslegitimizatzeko asmo argia duena». Kontatu dutenez, Araba Bizirik plataformako kideari mozal legea ezarri diote Ertzaintzaren zaintzapean dagoen espazio publiko batean egoteagatik. «Mendi ibilaldi bat ezin da inorentzat mehatxu izan. Autoritateak horrela ulertzen badu, argi dago sistema honek herritarrak zelatatzea eta mehatxupean edukitzea duela helburu». Salatu dute pandemian hartutako neurrien ondorioz «zaintza eta kontrola areagotu» dela, eta «libreki mugitzeko askatasuna» mugatu dutela. Ildo horretan, Eusko Jaurlaritzaren jarrera salatu dute, lurraldearen zaintzaren gainetik «enpresa pribatuen interesak» lehenetsi dituelako. Araba Bizirik plataformaren iritziz, ezinbestekoa da «eremu komunaren» alde borrokan jarraitzea, eta nabarmendu du lanean jarraituko duela beste eragile batzuekin batera «ustiapen eta txikizio politiketatik libre izango den lurralde baten defentsan». Horri loturik, manifestazio batera deitu dute maiatzaren 14rako, Gasteizen, Lurra defendatuko dugu. Tapia Legeari ez lelopean. Bilbo plazatik abiatuko da, 19:00etan. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212143/abeltzain-talde-batek-esnea-oparitu-du-esnearen-prezio-merkea-salatzeko.htm | Ekonomia | Abeltzain talde batek esnea oparitu du, esnearen prezio merkea salatzeko | Egungo prezioekin, saltoki handiek produkzio kostuen azpitik saltzera behartzen dituztela eta Elikagai Katearen Legea bete dadila exijitu dute, Iruñeko Carrefourren egindako protestan. | Abeltzain talde batek esnea oparitu du, esnearen prezio merkea salatzeko. Egungo prezioekin, saltoki handiek produkzio kostuen azpitik saltzera behartzen dituztela eta Elikagai Katearen Legea bete dadila exijitu dute, Iruñeko Carrefourren egindako protestan. | «Esne litro baten truke zenbat ordaintzeko prest zaude? Prest al zeundeke esne litro bakoitzeko 20 zentimo gehiago ordaintzeko? Prest egongo al zinateke urtean 14 euro gehiago pagatzeko, alegia?»: Nafarroako abeltzain talde batek Iruñeko Carrefour saltokian banatutako esku orri batean, galdera zuzen hori egin dute.
Carrefourren sartu, eta marka zuriko sei kutxa esne erosi dituzte, 27 euroren truke. Prezio hori «opari bat» dela deritzote, eta, hori adierazi nahirik, kutxa horretako esnea banatu dute saltokitik irten eta sartu zebiltzan erosleei.
Oier Villanueva abeltzain ultzamarraren arabera, kutxa horiek pertsona batek batez beste urte erdian kontsumitzen duen esne kopurua adierazten du —35 litro sei hilabetez, 70 litro urtean—, eta saltoki handiek oso merke saltzen dute: «Gaur egun saltoki handietan marka zuri gisa saltzen den edozein esnek ezin du inola ere bete abeltzainen eta kateko ondorengoen ekoizpen kostua».
Ez da Nafarroan egiten duten lehen protesta. Egoera larria da. Azken asteetan banaketa taldeek esnea zertxobait garestitu badute ere, hori «ez da nahikoa». Nabarmendu du pentsuen eta erregaiaren kostuaren igoeraren ondorioz abeltzainek esnea produkzio kostuen azpitik saltzen dutela eta zenbait abeltzain bankuei mailegua eskatzen ari direla jarduerari eusteko.
Protestaren bidez, azaldu dute «premiazkoa» dela neurriak hartzea eta 2020an onartutako Elikagai Katearen Legea betetzea. Esne eta esnekien kasua berezia dela uste dute, gainera. Carrefourrek eta beste saltoki handiek kontsumitzaileak erakartzeko amu gisa erabili ohi dute esnea, eta prezioak amilduz abeltzainekin «jolasten» ari direla gaitzetsi dute.
Gaurko protestaren bidez, salatu dute merkatuko «joko zital hori» indarrean dagoela oraindik ere; adibidez, antzeko jogurten kasuan, hipermerkatu baten edo bestearen arteko prezioaren aldea «%30erainokoa» dela salatu dute. Ohartarazi dute prezioen jaitsierak, lehen sektorean dihardutenak estutzeaz gain, esne industriako langileen baldintzak okertzen eta soldatak baldintzatzen dituela.
Horregatik, administrazioei neurriak har ditzatela exijitzeaz gain, gizarteari galdetu diote ea prest al dagoen esnearen eta esnekien truke «prezio duin bat» ordaintzeko, sakelakoekin edo ordainpeko telebista plataformekin askok egiten duten bezala. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212144/etxebizitza-eskubidea-aldarrikatu-du-labek-nafarroako-lege-proposamena-motz-gelditzen-delakoan.htm | Gizartea | Etxebizitza eskubidea aldarrikatu du LABek, Nafarroako lege proposamena «motz» gelditzen delakoan | Bost puntuko eskaera bat egin dio Nafarroako Gobernuari, besteak beste, espekulazioa gelditzeko, alokairu sozial arautua lehenesteko, eta kaleratzeak gelditzeko. | Etxebizitza eskubidea aldarrikatu du LABek, Nafarroako lege proposamena «motz» gelditzen delakoan. Bost puntuko eskaera bat egin dio Nafarroako Gobernuari, besteak beste, espekulazioa gelditzeko, alokairu sozial arautua lehenesteko, eta kaleratzeak gelditzeko. | Etxebizitza eskubide subjektibo gisa aitortzea; espekulazioa gelditzea, alokairu sozial arautua lehenetsita; neurriak hartzea alokairu edo hipotekaren gastuak ez daitezen izan diru sarreren %30 baino gehiago; etxebizitza parke publikoa handitzea, putre funts eta jabego handiak desjabetuz; eta etxegabetzeak gelditzea. Bost aldarrikapen egin ditu gaur LAB sindikatuak, Abiatu izeneko egitasmoaren aurkezpenean. Iruñean egin dute agerraldia, Nafarroako Gobernuaren egoitzaren aurrean, egun mahai gainean direnak baino «asmo handiagoko neurriak» eskatzeko.
Sindikatuaren esanetan, etxebizitza eskubide subjektiboa bermatzea ezinbestekoa da «langileen oinarrizko bizi baldintzak duintzeko», baina salatu dute gaur-gaurkoz eskubide hori «merkantilizatu» egin dela eta espekulaziorako erabiltzen dela. Hain zuzen, babes ofizialeko etxebizitzak sustatzeko lege proposamen bat tramitatzen ari dira Nafarroako Parlamentuan, baina proposamen hori «motz» geldituko dela uste dute sindikatuko kideek: «Ez dio erantzuten etxebizitzarekin dugun arazoa errotik aldatzeko asmoari. Nafarroako Gobernuak etxebizitza eskubidea onartzen badu ere, ezin du bermatu, eta politika asistentzialista hutsak garatzera mugatzen da».
Alokairu babestua sustatzeko neurri eraginkorragoak ere galdegin ditu sindikatuak: «Alokairu babestua eskatzen duten pertsona gehienak (%74) alokairu librean bizi dira. ISA neurgailua edota alokairuen erregistroa sortzea urratsak izan daitezke, baina ez dira inondik inora ere nahikoak. Besteak beste, ISAn ezartzen diren irizpideek oraindik ere ez dutelako aintzat hartzen Europako eta Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak ezarritako gehienezko diru sarreren %30eko neurgailua».
Administrazioak, bestalde, putre funts eta jabego handien desjabetzea erraztu beharko lukeela uste dute sindikatuko ordezkariek, baina azpimarratu dute «erabilerarik gabeko etxeak gurean, oraindik orain, gehiegi» direla. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212145/putin-ziur-dago-errusiak-ezarritako-helburuak-beteko-dituela.htm | Mundua | Putin «ziur» dago Errusiak ezarritako «helburuak» beteko dituela | Errusiako presidenteak esan du helburu nagusia dela «Donbassko jendeari laguntzea», Ukrainak Minskeko Akordioak bete ez dituela argudiatuta. Mariupolen arma kimikorik erabili ote den ikertzen ari da Kiev. | Putin «ziur» dago Errusiak ezarritako «helburuak» beteko dituela. Errusiako presidenteak esan du helburu nagusia dela «Donbassko jendeari laguntzea», Ukrainak Minskeko Akordioak bete ez dituela argudiatuta. Mariupolen arma kimikorik erabili ote den ikertzen ari da Kiev. | Ukrainako Donbass eskualdeko Donetsk eta Luhansk oblastak «askatzeko» erasoaldi militarraren prestaketak «ia amaitutzat» dauzka Errusiak, martxo amaieran «operazio militar bereziaren» bigarren faseari ekin zionetik. Bada, Vladimir Putin Errusiako presidentea «ziur» dago bere herrialdeak ezarritako «helburuak» beteko dituela. «Helburu nagusia da Donbassko jendeari laguntzea, baita Errusiaren segurtasuna bermatzeko neurriak hartzea ere», esan du gaur goizean, Bielorrusiako presidente Aleksandr Lukaxenkorekin Vostotxniko kosmodromoko espazio gunera egindako bisitan (Amur oblasta, Txinako mugatik gertu), TASS Errusiako berri agentziak jasotakoaren arabera. Hori bai, Putinek mezu hau bidali dio Ukrainako presidente Volodimir Zelenskiri: «Helburua lortu arte ez gara geldituko».
«Hala izango da, eta ez dago zalantzarik», berretsi du Errusiako presidenteak. Putinek otsailaren 21ean aitortu zuen Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia. «Aitortu beharra geneukan; Ukrainako agintariek, Mendebaldeak bultzatuta, uko egin baitzieten Minskeko Akordioak errespetatzeari eta Donbassko arazoak modu baketsuan konpontzeari». Eta nabarmendu du «ezinezkoa» zela zortzi urtez eskualde horretan gertatzen ari zen «genozidioa» onartzen jarraitzea. Ildo beretik, Putinek gogotik goratu du Errusiako tropak Ukrainako armadaren aurka egiten ari diren lana: «Ausardiaz eta trebeziaz dihardute, eta arma modernoenak eraginkortasunez erabiltzen dituzte».
Arma kimikoen ustezko erabilerak aurrez aurre jarri ditu Ukraina eta Errusia, beste behin. Hain zuzen ere, Donetskeko Herri Errepublikako errusiazaleek Mariupol hirian (Donetsk oblasta) arma kimikorik erabili dituzten ala ez ikertzen ari dira Kiev. Hegoaldeko hiri horretako gune industrialean gotortuta dauden Ukrainako Azov batailoiko paramilitarrek —eskuin muturreko talde armatu bat da, 2014ko estatu kolpean parte hartu zuena, baita Donbassko gatazkan ere— arnasketa arazoak izan zituztela salatu zituzten atzo, Donetskeko errusiazaleek «jatorri ezezaguneko substantzia pozoitsu bat» jaurti ondotik, Azov batailoko buruzagi Andrei Biletskik Telegram kontuan idatzi zuenez.
Biletskiren arabera, zibilen artean adineko emakume bat dago «egoerarik okerrenean». Biktimen sintoma nagusiak hauek direla jakinarazi du: aurpegia gorritzea, presio arterial altua izatea, urdaila lehortzea eta begietako mina edukitzea, besteak beste. Hala ere, Petro Andriuxtxenkok, Mariupolgo alkatearen laguntzaileak, atzo esan zuen ez zela baieztatu eraso kimiko bat egon zenik, eta funtzionarioak «militarren informazio ofizialaren zain» zeudela erantsi zuen.
Azov batailoiko buruzagiaren adierazpenen aurretik, Eduard Basurin Donetskeko Herri Errepublikako buru militarretako batek arma kimikoak erabiltzeko «prestutasuna» agertu zuen Errusiako Lehen Kateari emandako elkarrizketa batean, «arratoiak ezkutalekuetatik ateratzeko». Nolanahi ere, Basurinek berak erabat ukatu du gaur arma kimikoak erabili dituztela Mariupolgo fronte horretan, Interfax Errusiako berri agentziak jasotakoaren arabera. Bitartean, Erresuma Batuak eta AEB Ameriketako Estatu Batuek euren kezka azaldu dute, eta Londresek gertatutakoa argitzeko ikerketa bat agindu du.
Bi bandoen artean borroka latzak izaten ari dira Mariupolen, Errusiak setiatua duen hirian. Bada, Donetskeko Herri Errepublikako gobernuburu Denis Puxilinek atzo ziurtatu zuen errusiazaleek hiriko portuaren kontrola hartu zutela; Ukrainak, ordea, gezurtatu egin zuen Puxilinen adierazpena. Hori bai, armadak aitortu zuen «azken guduetan» daudela, jaurtigaiak «amaitzen» ari zaizkiola eta. «Aurrez aurreko borroka besterik ez da geratuko. Gutako batzuk hilko dituzte, eta beste batzuk gatibu hartuko dituzte». Bestalde, Mariupolgo alkate Vadim Boitxenkok atzo Associated Press agentziari emandako elkarrizketan esan zuen gutxienez 10.000 zibil hil dituztela bi aldeen arteko erasoen ondorioz.
«Errusiak laster joko du erasora»
Bien bitartean, Ukrainako Defentsa Ministerioko bozeramaile Oleksandr Motuzianik atzo jakinarazi zuen «Errusiak laster joko duela erasora». Aurretik, Ukrainako presidente Volodimir Zelenskik ohartarazi zuen Errusiako «dozenaka mila» soldadu Donbassen biltzen ari direla, iparraldetik erretiratu ondoren, eta hamahiru kilometroko konboi militarra Kharkiv oblastetik hara bidean dela. Gudu zelaia datozen egunetan herrialdearen hego-ekialdean zentratuko bada ere, Ramzan Kadirov Txetxeniako presidente eta Errusiaren aliatuak aurreratu duenez, Donetsk eta Luhansk oblastak «askatu» ondoren, helburua izango da Kiev hiriburura itzuli eta berau «konkistatzea». |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212146/kargua-utzi-du-jaurlaritzako-europako-funtsen-lehendakariorde-jordi-campasek.htm | Ekonomia | Kargua utzi du Jaurlaritzako Europako Funtsen lehendakariorde Jordi Campasek | Arrazoi pertsonalak direla-eta utzi du postua Campasek, gaurko Gobernu Kontseiluan. | Kargua utzi du Jaurlaritzako Europako Funtsen lehendakariorde Jordi Campasek. Arrazoi pertsonalak direla-eta utzi du postua Campasek, gaurko Gobernu Kontseiluan. | Kargua utzi du gaur Pedro Azpiazuk zuzentzen duen Ekonomia Saileko hirugarren lehendakariorde Jordi Campasek, Europako Funtsen kudeaketa egiteko izendatua izan zenak. Jordi Campas ekonomista Planifikazio eta Ekonomia zuzendaria izan zen 2016tik 2021era Eusko Jaurlaritzako Ekonomia Sailean, harik eta Europako Funtsen kudeaketa egiteko hautatu zuten arte. Pandemia osteko susperraldian laguntzeko, Europako Funtsek 70.000 milioi euroren laguntza zuzenak banatuko dituzte Espainian, eta Araba, Bizkai eta Gipuzkoara iristekoak diren funtsen inguruko kudeaketaren ardura zuen Campasek gaur arte.
Euskadi Next Generation EU agiriaren egile da Campas, Azpiazu sailburuarekin batera. 2020ko udazkenean, agiri hori baliatu zuen Campasek Jaurlaritzaren ardatz eta proiektu estrategikoak ezartzeko; Gasteizko gobernuak Europako laguntzak jasotzeko proiektu hautagaiak identifikatzea oinarrizkoa izan da lan horretan. Euskadi Next Generation EU agiriaren bigarren egokitzapena 2021eko maiatzean egin zuen gobernuak, eta 18.000 milioi euroko inbertsioa ezarri zuen harentzat, ekarpen publikoa eta pribatua aintzat hartuta. Europako Funtsetatik 5.000 milioi euro jasotzea proposatzen du agiriak.
Eusko Jaurlaritzak jakinarazi du ez duela Campasen ordezkorik izendatuko, eta EBko funtsen inguruko kudeaketa guztia Azpiazu sailburuaren eta haren kabineteburuaren ardura izango dela. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212147/gasteizen-134ra-gutxitu-dira-18-urtetik-beherakoei-eragiten-dieten-pobrezia-egoerak.htm | Gizartea | Gasteizen %13,4ra gutxitu dira 18 urtetik beherakoei eragiten dieten pobrezia egoerak | 'Gasteizko haur eta nerabeen egoerari buruzko ikerketa diagnostikoa' aurkeztu dute, hirian haurrak, nerabeak eta haien familiak zer egoeratan dauden jakiteko. Ikusi dute COVID-19ak «eragin handia» izan duela familien eta adingabeen artean, besteak beste familien egoera ekonomikoan, aisialdiaz gozatzeko moduan eta adingabeen aldartean. | Gasteizen %13,4ra gutxitu dira 18 urtetik beherakoei eragiten dieten pobrezia egoerak. 'Gasteizko haur eta nerabeen egoerari buruzko ikerketa diagnostikoa' aurkeztu dute, hirian haurrak, nerabeak eta haien familiak zer egoeratan dauden jakiteko. Ikusi dute COVID-19ak «eragin handia» izan duela familien eta adingabeen artean, besteak beste familien egoera ekonomikoan, aisialdiaz gozatzeko moduan eta adingabeen aldartean. | 2016. urtetik 2020. urtera, 18 urtetik beherakoengan eragina duten txirotasun egoerak %19,6tik %13,4ra gutxitu ziren Gasteizen. Hori ondorioztatu dute, besteak beste, Gasteizko haur eta nerabeen egoerari buruzko ikerketa diagnostikoa-n. Ikerketaren helburua izan da Gasteizen haurrak, nerabeak eta haien familiak zer egoeratan dauden jakitea.
Horrekin batera, pandemiak izan duen eragina ere aztertu dute. Horrela, ikusi dute izurriak «eragin handia» izan duela familien eta adingabeen artean, hainbat esparrutan. Besteak beste, aisialdiaz gozatzeko moduan aldaketak eragin dituela ondorioztatu dute: «Etxean eta pantailetan zentratuago egon da». Izan ere, 10 adingabetik 4k pandemia aurretik baino denbora gehiago ematen dute pantailen aurrean.
Txostenaren arabera, Arabako hiriburuan 0 eta 17 urte arteko haur eta nerabeak biztanleriaren %17,4 dira, eta 2020an, 16 urtez azpiko neska-mutilen %4,1ek zituzten gabezia materialeko «arazo larriak». Gainera, adingabeen %18k uste dute pandemiaren eraginez familiako egoera ekonomikoa «okertu» egin dela.
Hezkuntzari dagokionez, Gasteizko haur eta nerabeen %53 daude sare publikoan matrikulatua, eta %50, D ereduan. Inkestetan parte hartu duten neska-mutilen %10ek uste dute koronabirusaren ondorioz «okertu» egin dela ikaskideekin eta irakasleekin duten harremana, eta %23k uste dute beren errendimendu akademikoak «behera» egin duela.
Pandemiak eragina izan du haur eta nerabeen osasunean ere: 10etik 9k osasun «ona edo bikaina» dutela uste duten arren, %35,2k iritzi diote pandemiaren aurretik baino aldarte «okerragoa» dutela.
Plana prestatzeko oinarria
Diagnostikoa Jon Armentia Gasteizko Gizarte Politiken, Adinekoen eta Haurren Saileko zinegotziak aurkeztu du, Idoia Garcia Gizarte Informazio eta Ikerketa Zerbitzuko teknikariarekin eta Susana Garcia Haurtzaroa eta Senitartea udal zerbitzuko arduradunarekin batera. Egiten duten bigarren diagnostikoa da —2017an egin zuten lehenengoa—, eta, horrekin, Haur eta Nerabeentzako III. Planak aurre egin beharko dien «erronka nagusiak identifikatu» eta jarduera ildoak proposatu nahi dituzte. Izan ere, txostena plan hori prestatzeko oinarria izango da, adingabeen bizi kalitatea hobetzeko, eta haien eskubideak, partaidetza eta gizarteratzea bermatzeko asmoz.
Azterlana egiteko, besteak beste, elkarrizketak egin dizkiete gurasoei eta hirugarren sektoreko erakundeei; 1.094 inkesta egin dizkiete Gasteizko 25 ikastetxetako neska-mutilei; eta inkestak egin dizkiete udal teknikariei ere. Horrela, txostenean zortzi esparru aztertu dituzte: osaera soziodemografikoa; familia esparrua; txirotasuna, prekaritatea eta gizarte bazterkeria; hezkuntza; osasuna, bizitzarekiko asebetetzea, bizimodua eta arriskuak; aisialdia; hiriko ingurunea eta partaidetza soziala; eta zaurgarritasunaren eta babesgabetasunaren arloetan ematen den arreta. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212148/gipuzkoako-aldundiak-adinberri-egoitzaren-lanak-lizitatu-ditu-59-milioi-euroan.htm | Gizartea | Gipuzkoako Aldundiak Adinberri egoitzaren lanak lizitatu ditu, 59 milioi euroan | Lurraldean ezarri asmo duten egoitza eredu berrira egokituko den «lehenetarikoa» izango da, ahaldun nagusiaren hitzetan. Pasaian eraikiko dute, urte honen amaieran hasita. | Gipuzkoako Aldundiak Adinberri egoitzaren lanak lizitatu ditu, 59 milioi euroan. Lurraldean ezarri asmo duten egoitza eredu berrira egokituko den «lehenetarikoa» izango da, ahaldun nagusiaren hitzetan. Pasaian eraikiko dute, urte honen amaieran hasita. | Gipuzkoako zahar etxeetan egoitza eredu berria ezarri asmo dutela iragarri zuen foru aldundiak, eta asmo hori betetzeko pausoa eman du: Adinberri zentroaren lanak lizitatu ditu, 59 milioi euroan. Gipuzkoako eredu berriaren arabera eraikitako belaunaldi berriko lehen erresidentzietako bat izango da Adinberri, Markel Olano ahaldun nagusiaren hitzetan. Zaharren eta menpekoen artan erreferentziazkoa izan nahi du Pasaian (Gipuzkoa) eraikiko duten egoitza horrek. Urte honen amaieran hasiko dituzte lanak, eta espero dute lau urtean amaitzea.
Adinekoentzako egoitza soil bat baino gehiago izango da: 124 lekuko zaharren egoitza «berritzailea», eguneko zentroa, tutoretzapeko hemezortzi etxebizitza, zahartzaroari lotutako I+G unitatea eta lur azpiko parkinga izango ditu. Pasaiako Trintxerpe auzoan eraikiko dute, baina Pasaialde osoarentzat onuragarria izango delakoan dago Olano: «Pasaialdearen berroneratzeari lagunduko dio; aurreikusita dago zuzeneko eta zeharkako 400 lanpostu sortzea». Horrenbestez, ahaldun nagusiaren hitzetan, «lurraldean ezartzen ari diren zaintza eredu berriaren erreferentzia nagusia» bihurtuko da Pasaia.
Olanok egoitza eredu berriaren aurkezpenean nabarmendu zuenez, garrantzitsua izango da erresidentzietan egoiliarrek «etxean» daudela sentitzea, eta «ez ospitalean». Horretarako, besteak beste, bizikidetza unitate txikiagoetan biziko dira: hamabost pertsona inguruko komunitateak ezarriko dituzte, gehienak banakako geletan biziko dira, eta espazio irekiagoak eta komunitateari lotuagoak izango dituzte. Arreta pertsonalizatuagoa ere jasoko dute egoiliarrek. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212149/atristainen-aldeko-ebazpenari-errekurtsoa-aurkeztuko-dio-espainiak.htm | Politika | Atristainen aldeko ebazpenari errekurtsoa aurkeztuko dio Espainiak | Estrasburgok urte hasieran zigortu zuen Espainia, Atristaini prozesu «justu eta ekitatezko bat» izatea eragozteagatik | Atristainen aldeko ebazpenari errekurtsoa aurkeztuko dio Espainiak. Estrasburgok urte hasieran zigortu zuen Espainia, Atristaini prozesu «justu eta ekitatezko bat» izatea eragozteagatik | Espainiak Xabier Atristainen eskubideak urratu zituela ebatzi zuen urtarrilean Giza Eskubideen Europako Auzitegiak, eta estatua zigortu zuen hari prozesu justu bat ez bermatzeagatik. Orain, Estatuaren Abokatutzak jakinarazi du ebazpenaren aurkako errekurtsoa aurkeztuko duela. Espainiak hilaren 18ra arteko epea du horretarako.
Estrasburgoko auzitegiak ebatzi zuen 2010ean Atristainen eskubideak urratu zirela, inkomunikazio garaian abokatu bat aukeratzea galarazi ziotelako eta, horren bidez, prozesu «justu eta ekitatezko bat» izatea eragotzi ziotelako. Atristaini hamazazpi urteko espetxe zigorra ezarri zion Espainiako Auzitegi Nazionalak 2013an, eta Auzitegi Gorenak zigorra baieztatu zuen urtebete geroago. Ebazpen hura Estrasburgora eraman zuen, baina, Atristainek, eta hark arrazoia eman zion urte hasieran. Hala, otsailaren 17an irten zen Martuteneko espetxetik (Gipuzkoa).
Espainiako Justizia ministro Pilar Llopek goizean adierazi du Estatuaren Abokatutza gaia aztertzen ari dela, eta lanean «lasai» uzteko eskatu du: «Ez gara arinegi ibili behar». Handik ordu gutxira iritsi da, baina, baieztapena. Hala, AVT biktimen elkartearen eskaerei men egin die gobernuak. Haren esanetan, errekurtsoa aurkeztu ezean, litekeena da dozenaka euskal preso askatzeko bidea irekitzea ebazpenak. Izan ere, EH Bilduk adierazi zuen erabakiak «aplikazio analogikoa» izan beharko lukeela, euskal preso ohia aske geratu berritan: «Autoinkulpazio horiek eta inkomunikaziopean torturapean erauzitako hirugarren pertsonei egindako inkulpazioak Auzitegi Nazionalaren jardueraren oinarrian egon dira»
Atristain 2010eko irailaren 29an atxilotu zuten, eta hura inkomunikatzeko agindu zuen Auzitegi Nazionalak, lehergaiak aurkitzeko ikerketa oztopatu zezakeela argudiatuta. Defentsa abokatua hainbat aldiz saiatu zen harekin harremanetan jartzen, baina Guardia Zibilak galarazi egin zion halakorik egitea. Estrasburgoko Auzitegiaren arabera, ezin da kontuan ez hartu bere aurkako zigor prozesuan «eskatzailearen lehen aitortzak ziurrenik izan zuen inpaktu esanguratsua». Izan ere, orduan egindako deklarazioetan bere burua hainbat ekintzaren erantzuletzat jo zuen, eta adierazpen horiek oinarri hartuta zigortu zuten. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212150/bi-langile-hil-dira-bat-iruntildeean-eta-bestea-leioan.htm | Ekonomia | Bi langile hil dira, bat Iruñean eta bestea Leioan | Iruñeko Arrosadia auzoko obra batzuetan 52 urteko langile bat hil da. Garabi baten palak gogor jo du, eta bertan zendu da. Leioako CAR Bizkaia enpresan izandako beste istripuarekin, Euskal Herrian jada hemeretzi dira aurten lanean hildakoak. | Bi langile hil dira, bat Iruñean eta bestea Leioan. Iruñeko Arrosadia auzoko obra batzuetan 52 urteko langile bat hil da. Garabi baten palak gogor jo du, eta bertan zendu da. Leioako CAR Bizkaia enpresan izandako beste istripuarekin, Euskal Herrian jada hemeretzi dira aurten lanean hildakoak. | Behargin bat hil da gaur Iruñeko Arrosadia auzoan, Urrobi kaleko obra batzuetan lanean zebilela. Hildakoak 52 urte zituen. 15:00 aldera gertatu da istripua. Garabi baten palak gogor jo du, eta bertan hil da. Suhiltzaileak, osasun zerbitzuak eta udaltzainak joan dira. Udaltzainek zabaldu dute gertatutakoa argitzeko ikerketa.
Hilotza ordu eta erdiz izan da udaltzainek eta suhiltzaileek gertatukoaren xehetasunak hartzen zituzten bitartean. Udaltzainek ez dute gertatutakoaren argibiderik eman nahi izan. Gorpua garabiaren aldamenean zegoen.
Urrian, Iruñeko Udalaren enkarguz, Arrosadia auzoko hainbat kale berrurbanizatzeko lanak hasi ziren. Mariezcurrena enpresari esleitu zitzaion obra hori.
Beste istripu bat, Leioan
ELAren arabera, beste istripu bat izan da Leioako CAR Bizkaia enpresan. Sindikatuak oraindik ez du xehetasun handirik gertatukoaren inguruan, baina, lehen zantzuen arabera, heriotza «ez-traumatikoa» izan da, eta langileak 50 urte zituen.
Horri gehitu behar zaio apirilaren 6an, Zamudioko Parke Teknologikoan, Ingemat enpresan, gertatutako beste istripua.
Sindikatuen arabera, aurten lanean Euskal Herrian hil den hemeretzigarren langilea da.
LABek gogor gaitzetsi du gertatutakoa: «Odolusteak ez du etenik... Euskal gehiengo sindikaletik iazko lan istripu hilgarrien txostena aurkeztu eta ordu gutxira, eraikuntzako beste langile bat hil da. Non daude erakundeak? Non dago prebentzioa?», idatzi du sindikatuak.
ELAk iragarri du datozen egunetan elkarretaratzea egingo dutela Iruñean eta Leioan hildako langileen alde. Era berean, gogorarazi dute bihar 13.00etan kontzentrazio bat egingo dela Hondarribiko kofradian lanean hildako arrantzalearen heriotza salatzeko asmoz. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212151/gutxienez-hamahiru-lagun-zauritu-dituzte-new-yorken-metroan-izandako-tiroketa-batean.htm | Mundua | Gutxienez hamahiru lagun zauritu dituzte New Yorken, metroan izandako tiroketa batean | Suhiltzaileen arabera, «lehertu gabeko zenbait gailu» aurkitu dituzte Brooklyn barrutiko geltokian | Gutxienez hamahiru lagun zauritu dituzte New Yorken, metroan izandako tiroketa batean. Suhiltzaileen arabera, «lehertu gabeko zenbait gailu» aurkitu dituzte Brooklyn barrutiko geltokian | Gutxienez hamahiru lagun zauritu dituzte New Yorken, metroan izandako tiroketa batean. Poliziaren arabera, pertsona bat tiroka hasi da Brooklyn barrutiko geltoki batean, eta, lehen informazioen arabera, ez du inor hil. Gas maskara bat eta jaka laranja bat soinean daramatzan gizon baten bila ari dira.
Erasoa New Yorken 08:30ak zirenean egin dute (14:30ak Euskal Herrian), eta, suhiltzaileek esan dutenez, geltokian «lehertu gabeko zenbait gailu» aurkitu dituzte. Kea ere badago metroaren inguruan.
Aurten nabarmen handitu dira tiroketak Amerikako Estatu Batuetako ekialdeko hiri horretan, eta Eric Adams alkatea lantzen ari den auzi garrantzitsuetako bat da, iragan urtarrilean kargua hartu zuenetik.
Iragan astean, esaterako, 12 urteko gazte bat hil zuten Brooklynen bertan, bala multzo batek hura zegoen autoaren kontra jo zuenean; eta, egun batzuk geroago, 61 urteko emakume hil zuten Bronxen. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212152/sei-urteren-ondoren-euriborra-positiboan-dago-0005.htm | Ekonomia | Sei urteren ondoren, Euriborra positiboan dago: %0,005 | Hipoteken interes tasa gora bultzatzen ari da luze gabe banku zentralen diru politika gogorragoa izango delako ustea. | Sei urteren ondoren, Euriborra positiboan dago: %0,005. Hipoteken interes tasa gora bultzatzen ari da luze gabe banku zentralen diru politika gogorragoa izango delako ustea. | Hipoteken interes tasaren erreferentzia nagusia dena, Euriborra, positiboan da sei urteren ondoren. Diru politika gogorragoa badatorrelako ustea gora bultzatzen ari da erreferentzia, eta interes tasa positiboa markatu du hamabi hilabeterako indikatzaileak, gaur: %0,005. Dena den, apirileko batezbestekoa negatiboa da: -%0,057; baina ezin da ahaztu Euriborra -%0,502an zegoela 2021eko hondarrean, eta ordutik joera aldatu duela modu nabarmenean.
Izan ere, 2016ko otsailetik ez da positiboa izan Euriborra. Hil horretan, estreinakoz markatu zuen interes tasa negatiboa, eta egoera berria eragin zuen. Eztabaidarako gai izan zen bankuek %0 azpiko interes hori nola aplikatu behar zuten maileguen ordainketak finkatzean, eta maileguetan oso interes tasa txikia lotutako bezeroek dirua jaso behar ote zuten ere argitu behar izan zen; bai, badira bezeroak mailegu baten bidez dirua jaso dutenak. Auzitegiek argitu zuten gaia.
Gero, egoera normaldu egin zen, eta finantza entitateek bere negozio tradizionalean erabateko eragina izan duen diru merkearen egoerari aurre egiten ikasi dute. Orain, berriz, interes tasak gora doazela argi geratzen ari da. Ukrainako gerrak eta hark eragindako energiaren prezioen krisia eragin handia izaten ari da inflazio handian, eta inflazio hori gora eramaten ari da euriborra ere.
EBZren zalantzak
EBZ Europako Banku Zentralak ez du asmorik oraingoz interes tasak igotzeko, baina aurten bertan hori gerta daitekeenik ez du baztertu. Inflazio handiak aldarazi egin ditu EBZren planak, izan ere: zorra erosteko programa txikitu egingo du, eta atea zabal-zabalik utzi dio pentsatu baino lehenago amaitzeari. Baina banku zentralak uste du interesak igotzeak hazkunde ekonomikoa traba dezakeela, eta hori kosta ahala kosta eragotzi nahi du, Ukrainako gerrak hazkundea bera auzitan jarri duelako.
Edonola ere, zalantzak zabaldu dira banku zentralean, eta gobernu kontseiluko azken bileran kide batzuek proposatu zuten ezer ez egitea; beste batzuek, ordea, inflazioa gutxitzeko neurriak hartzea babestu zuten. Tarteko bidea hartu zuen banku zentralak, zorra erosteko programa murriztu zuelako, baina hura berriro handitzeko aukera inondik inora baztertu gabe. Merkatuek, ordea, ulertu zuten belatzen alde egin zuela, hau da, inflazioaren kontrolari lehentasuna ematen dietenen alde. Euroguneko zorraren errentagarritasuna handitu zen, interes tasen igoera gertuago dagoela ikusi zutelako merkatuek. |
2022-4-12 | https://www.berria.eus/albisteak/212153/salatu-dute-datu-ofizialek-ez-dutela-islatzen-covid-19ak-lan-eremuan-izandako-eragina.htm | Ekonomia | Salatu dute datu ofizialek ez dutela islatzen COVID-19ak lan eremuan izandako eragina | Gehiengo sindikalaren arabera, lan istripuek eta gaixotasun profesionalek %10,2 egin zuten gora iaz Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, eta %16,7 Nafarroan | Salatu dute datu ofizialek ez dutela islatzen COVID-19ak lan eremuan izandako eragina. Gehiengo sindikalaren arabera, lan istripuek eta gaixotasun profesionalek %10,2 egin zuten gora iaz Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, eta %16,7 Nafarroan | «Hego Euskal Herriko erakundeen datu ofizialek ez dute inondik ere islatzen langileek COVID-19aren erruz jasan behar izan dutena». Salaketa zuzena Luli Erasorena da, LAB sindikatuko lan osasun arloko arduradunarena. Eta salatuak, aldiz, Osalan, Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Ekonomiaren Institutua eta Espainiako Lan eta Gizarte Ekonomiako ministerioak dira. Erasok, gainera, are gehiago zehaztu du bere kritika zorrotza: «Errealitatearen urruntze hori bereziki lazgarria da osasun sektorean eta sektore soziosanitarioan diharduten langileen kasuan». Baina zeintzuk dira datu horiek? ELAk, LABek, ESK-k, Steilasek eta Hiruk eman dituzte 2021eko Hego Euskal Herriko lan istripuen txostenean. Erakundeen datuen arabera, iaz COVID-19arekin loturiko 545 lan istripu zenbatu ziren, 2020n baino 347 gehiago. Iazkoen artean ez zen kasu hilgarri bakar bat ere egon. Sindikatuen ustez, kasu horiek «gutxiegi» dira. Zentzu horretan, salatu dute mutualitateek ere ez dutela laguntzen kasu kopuru zehatza neurtzen, askotan eremu pertsonalari egozten diotelako lan eremuan izandako kutsatzea. COVID-19arena txostenaren ondorio nagusietako bat da, baina ez bakarra. Esaterako, sindikatuen kalkuluen arabera, iaz laneko istripu eta gaixotasunek gora egin zuten: %10,2 Araba, Bizkai eta Gipuzkoan; eta %16,7 Nafarroa. Ezin izan dute Hego Euskal Herriko datu bateratua lortu Nafarroako Osasun Publiko Institutuak ez dituelako datuak eman, eta Osalanek eta Espainiako Lan Ministerioek zenbaketa irizpide ezberdina dute. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan 74.646 lan istripu egon ziren guztira: 36.364k baja eragin zuten, 210 larriak izan ziren eta 35 izan ziren hilgarriak. Nafarroan, aldiz, baja eragindakoak bakarrik zenbatzen dira: 10.982. Horietatik 77 izan ziren larriak eta hamahiru hilgarriak. Mutualitateen iragazkia Horiei lan gaixotasunak gehitu beharko litzaizkieke, baina sindikatuen arabera Gizarte Segurantza Institutu Nazionalak entresaka egiteko boterea ematen die mutualitateei, eta horrek asko murrizten du kopurua: «Gaixo dauden langileak behartzen ditu aitorpen falta hori epaitegietara ematera. Mutualitateek, bitartean, osasun publikora bideratzen dituzte lan jatorriko gaitz asko». Sindikatuek datuak, aldiz, ezberdinak dira. Haien zenbaketaren arabera, hildakoak 68 izan ziren, datu ofizialetan baino hogei gehiago. Aldea handia da, eta Izaro Mujika ELAko osasun arloko arduradunak azaldu du zergatia: «Guk istripu ez traumatikoak, in itinere gertaturikoak [lanerako joan etorrian] eta garraiolarien guztiek zenbatzen ditugu. Azken horietako asko trafiko istripu bezala hartzen dituzte erakundeek, ez direlako lantokian izan. Ez du zentzurik, garraiolarien kasuan lantokia haien ibilgailua da, eta mugikorra da». Sindikatuak arduratuta daude zenbatzeko modu ezberdinarekin, susmoa dutelako ez dela bakarrik hildakoekin gertatzen: «pentsatzekoa da istripu arin zein larriekin antzeko beste azpi erregistro bat egongo dela». Heriotz istripuen datuak xehego aztertuta, deigarria da sei langile hil zirela basolanetan. Hildakoen %13 izan ziren, sektore horretako langileak guztien %2,2 bakarrik izan arren. Sindikatuek jardun hori arautuko duen plan berezia eskatu dute. Beste datu deigarri batzuk eman dituzte halaber: heriotz istripuen %44 industrian izan ziren, %14 altueratik erorita eta %19 azpikontrataturiko zerbitzuetan. Ordezkaria, «alferrik» Sindikatuek lan ikuskaritza indartzeko eskatu diete erakundeei. Haien kalkuluen arabera, Hego Euskal Herrian 150 ikuskari falta dira Europako batez bestekoetara iristeko. Zentzu horretan gogor kritikatu dute Nafarroako Prebentzioko Lurralde Ordezkariaren figura berreskuratu izana. «Guztiz alferrikakoa» dela uste dute, eta «CEN, CCOO eta UGT finantzatzeko» balio duela bakarrik eta ez «lan istripuak murritzeko» –salatu dute CCOOk eta UGTk 3.300 euro jasoko dituztela bisitatzen duten enpresa bakoitzeko–. Nafarroako Gobernuak milioi bat euro baino gehiago bideratu du figura horrentzat, eta txostenaren egileek diotenez, 24 teknikari kontratatu ahal izango lirateke diru horrekin. |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212177/europako-marihuana-plantaziorik-handiena-atzeman-dute-erriberri-eta-artaxoa-artean.htm | Gizartea | «Europako marihuana plantaziorik handiena» atzeman dute Erriberri eta Artaxoa artean | Foruzaingoak eta Guardia Zibilak 415.000 landare eta 87.500 kilo kukulu topatu dituzte. Oraingoz, hiru lagun atxilotu dituzte, eta beste bi ikertzen ari dira, guztiak Euskal Herrian. | «Europako marihuana plantaziorik handiena» atzeman dute Erriberri eta Artaxoa artean. Foruzaingoak eta Guardia Zibilak 415.000 landare eta 87.500 kilo kukulu topatu dituzte. Oraingoz, hiru lagun atxilotu dituzte, eta beste bi ikertzen ari dira, guztiak Euskal Herrian. | Euskal Herrian atzeman dute Europako marihuana plantaziorik handiena. Hala jakinarazi du gaur Foruzaingoak: Nafarroan zegoen, Erriberri eta Artaxoa artean, eta 415.000 landare eta 87.500 kilo kukulu topatu dituzte han. Poliziaren arabera, droga trafikora bideratzen zuten han ekoiztutako kalamua.
Oraingoz, hiru lagun atxilotu dituzte Nafarroan, eta beste bi ikertzen ari dira Bizkaian.
Operazioa Guardia Zibilarekin batera egin du Foruzaingoak. Azaldu dutenez, plantazioa lanean ez zegoen agente batek aurkitu zuen iaz, eta orduan hasi zuten ikerketa. Xehetasun gehiago ere eman ditu Poliziak: marihuana 30 milioi euroren trukean saldu nahi zuten ekoizleek, eta Suitzan eta Italian prozesatu. Han kanabidiola (CBDa) eta beste produktu batzuk ekoizteko erabiliko zuten, eta hala 100 milioi euroren balioa zuten produktuak eskuratu. Foruzaingoak suntsitu egin du kalamua.
415.000 landare
Lursailak 67 hektarea zituen. Ekoizleek legezko plantazio baten itxura eman zioten, esanez erabilera industrialerako marihuana zela, baina ikerketak aurkakoa erakutsi du. Artaxoan industria nabe bat zuten prestatuta, landareak lehortzeko beharrezkoak ziren aireztapen eta tenperatura sistemekin.
Ikertzen ari zela, Foruzaingoak jakin zuen ekoizleek bidalketa bat egingo zutela Italiara, eta bideari ekin bezain pronto atzeman zuen kamioia. Barruan 23.000 landare aurkitu zituzten, jada lehortuak. Industria pabiloian, berriz, lehortzen ari ziren beste 13.000 landare topatu zituzten; 50.740 kilo denera. Eta, azkenik, oraindik jaso gabe zeuden kalamu landareak moztu eta suntsitu zituen Poliziak, beste 375.000 landare inguru.
Zer da CBDa?
Marihuanaren erabilera klasikoa erretzekoa da, aski ezaguna Euskal Herrian. Azken urteetan, ordea, nabarmen handitu da kanabidiolaren edo CBDaren eskaera. Kanabidiola kalamuaren deribatuetako bat da, eta tetrahidrokanabinola (THC) ez bezala, ez da psikoaktiboa eta aplikazio medikoetarako irismen zabalagoa duela uste da. Nekea, mina eta estresa arintzeko balio du; lasaigarria da gehienetan, eta minarekin lotutako nerbio seinaleen transmisioa inhibitzen du.
Euskal Herrian ere baditu zaleak produktu horrek. Izan ere, 2018an WADAk legezkotzat jo zuenetik, gero eta gehiago erabiltzen da kirolean. Osasunaren Mundu Erakundearen arabera (OME), ez du eraginik, ez da osasunarentzat kaltegarria, eta ez du menpekotasunik sortzen. Espainiako legediak, ordea, debekatu egiten du CBDa ekoiztea. |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212178/gazte-batek-jasandako-eraso-homofoboa-salatu-du-bilbao-bizkaia-harrok.htm | Gizartea | Gazte batek jasandako eraso homofoboa salatu du Bilbao Bizkaia Harrok | Igande gauean gertatu zen erasoa, Bilbon. Gazteak Radio Euskadin kontatu duenez, 18 urte inguruko hamabost gaztek hainbat ukabilkada eman zizkioten, «marikoi zikina» oihukatuz. Eraso homofoboaren aurka mobilizatzera deitu du Bilbao Bizkaia Harrok. | Gazte batek jasandako eraso homofoboa salatu du Bilbao Bizkaia Harrok. Igande gauean gertatu zen erasoa, Bilbon. Gazteak Radio Euskadin kontatu duenez, 18 urte inguruko hamabost gaztek hainbat ukabilkada eman zizkioten, «marikoi zikina» oihukatuz. Eraso homofoboaren aurka mobilizatzera deitu du Bilbao Bizkaia Harrok. | Bilbao Bizkaia Harro kolektiboak salatu du larunbatean Asier Robredo gazteak eraso homofoboa pairatu zuela Bilbon. Robredok gaur bertan kontatu du erasoa, Radio Euskadi irratian: azaldu du 18 urte inguruko hamabost gaztek hainbat ukabilkada eman zizkiotela «marikoi zikina» oihukatuz. Gazteak azpimarratu du eraso hori «ez dela kasu bakan bat», eta esan du homofobiaren aurkako heziketa ezinbestekoa dela halakorik berriro gerta ez dadin. Eraso homofoboa irmo gaitzetsi du Bilbao Bizkaia Harrok, eta fiskaltzari eskatu dio LGTBI kolektiboaren aurkako erasoaren aurka jarduteko, «sexu orientazioagatik egindako gorroto delitu argia» delako. Halaber, Eusko Jaurlaritzari, Bizkaiko Foru Aldundiari eta Bilboko Udalari galdegin die erasoa gaitzestea, eta LGTBI kolektiboaren aurkako erasoak prebenitzeko politikak indartzea. Horrekin batera, Bilbao Bizkaia Harro kolektiboak eraso homofoboaren aurka mobilizatzera deitu du.
Bilboko Udalak arbuiatu egin du erasoa, eta babesa eta elkartasuna agertu die erasoa jasan duen gazteari eta haren ingurukoei. «Bortizkeria hori giza eskubideen urratze larria da, eta lehen mailako gizarte arazoa, LGTBI pertsonen duintasunaren eta osotasun fisiko eta moralaren kontrako erasoa». Halaber, azpimarratu du «inoiz baino beharrezkoagoak direla aldarrikapena eta borroka» LGTBI kolektiboaren eskubideak eta sexu edo genero nortasuna eta aniztasuna onartuak izateko bidean. Hala, herritarrei eskatu die ez izateko LGTBI kolektiboaren kontrako ezein bortizkeriaren konplize.
Ez da eraso bakarra
Iaz, hainbat eraso homofobo salatu zituzten Euskal Herrian, eta horietako batzuek oihartzun handia izan zuten. Ekain Perrino gaztearen kasuarena izan zen horietako bat. Ekainean hamahiru lagunen artean jipoitu zuten, «marikoi zikina» oihu artean. Basaurin gertatu zen ezbeharra, Bizkaian. Perrino bere lagunekin zegoen, festa giroan, eta harmailetatik beherantz joan zenean topatu zen erasotzaileekin: konorterik gabe utzi zuten, eta ospitaleratu egin behar izan zuten. Eraso haren aurkako arbuioa ozena izan zen: handik egun batzuetara, milaka pertsona batu ziren Basaurin erasoa salatzeko, mobilizazioetan parte hartzeko deia egin zuten alderdiek, eta Arartekoak esan zuen halakoak «demokrazian onartezinak» zirela. Abuztuan, berriz, Amurrion (Araba) gazte batek eraso homofobo bat salatu zuen. Aurtengo martxoan ere adingabe bati eraso homofobo bat egin zioten Getxon (Bizkaia).
Jaurlaritzaren txostena Eusko Jaurlaritzak aste honetan emandako datuen arabera, %46 ugaritu dira sexu orientazioarekin lotutako gorroto delituak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak eta Jon Mirena Landa Euskal Herriko Unibertsitateko Giza Eskubideen eta Botere Publikoen Katedrako zuzendariak astelehenean aurkeztu zuten Euskadiko gorroto gertakariei buruzko 2021eko txostena, eta, bertan jasotzen denez, igoerarik «handiena» orientazio eta identitate sexualarekin lotutako delituek izan zuten: 73 kasu erregistratu zituzten; 2020an baino %46 gehiago. Landak azaldu zuenez, delitu horien artean homofobia eta transfobia kasuak izan ziren ohikoenak.
Eraso motarik ohikoenak lesioak eta mehatxuak izan ziren: 90 lesio kasu eta 60 mehatxu kasu. Biktimei dagokienez, arrazarengatik eraso zieten gehienak arabiarrak ziren. Orientazio edo identitate sexualagatik eraso zietenen artean, berriz, gehienak gizonezko homosexualak ziren: kategoria horretako salaketen ia %70. Horrela, txostenean azaltzen da 2021ean etniagatik eta sexu orientazioagatik egindako biktimizazioak izan zirela ohikoenak. |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212179/inflazioa-96ra-iritsi-da-martxoan-hego-euskal-herrian.htm | Ekonomia | Inflazioa %9,6ra iritsi da martxoan Hego Euskal Herrian | Energia garestiaren eragina beste alorretara zabalduz doa, eta azpiko inflazioa %3,5ra igo da. Erregaiak %37 garestiagoak izan ziren iazko martxoan baino, eta elikagaien prezioak %6,8 handiagoak. %68ko igoera ikusgarria izan dute etxebizitzetako ohiko gastuek. | Inflazioa %9,6ra iritsi da martxoan Hego Euskal Herrian. Energia garestiaren eragina beste alorretara zabalduz doa, eta azpiko inflazioa %3,5ra igo da. Erregaiak %37 garestiagoak izan ziren iazko martxoan baino, eta elikagaien prezioak %6,8 handiagoak. %68ko igoera ikusgarria izan dute etxebizitzetako ohiko gastuek. | Ohiko bizitza garestiagoa dela berrestera etorri da martxoko KPI kontsumo prezioen indizea. Inflazioa %9,6raino igo da Hego Euskal Herrian, bi digituetara iritsi gabe baina goranzko bidean bizi, otsaileko %7,5etik jauzi nabarmena eginda.
Datua espero izatekoa zen, INE Espainiako Estatistika Institutuak datu aurreratuan azaldu baitzuen herrialdeko inflazioa %9,8 izan zela. Datu hori berretsi egin da gaur, eta inflazio datu handiekin daude beste herrialde garatu asko ere. Atzo bertan, Alemanian %7,3ko tasa iritsi zuten, azken ia 30 urteetan ikusitako inflaziorik handiena. AEBetan bertan ere %8,5eko inflazio tasa izan dute martxoan.
Hego Euskal Herriko datu esanguratsuenen artean nabarmentzekoa da, besteak beste, azpiko inflazioarena, %3,5. Elaboratu gabeko elikagaiak eta energia gaiak —aldakorrenak izan ohi direnak— kanpoan uzten dituen inflazioaren halako datu bat ikusteko, 2003ko urteko otsailera egin behar da atzera. Azpiko inflazioak erakusten du prezioen igoera beste sektoreetara hedatzen ari dela, eta egonkortzen.
Ukrainako gerrak, nola ez, eragin zuzena du kontsumo gaien garestitze orokor horretan. Gas garestiaren ondoriozko argindar garestiak gorantz zekarren inflazioa, baina gerrarekin, adibidez petrolioa eta ondorioz erregaiak modu ikusgarrian garestitu dira: iaz baino %37 garestiago salerosi dira Hego Euskal Herrian.
Elikagaien salneurria ere nabarmen igo da iazko martxokoekin alderatuta, %6,8. Datu ikusgarrienetako bat, hori bai, etxebizitzako gastuen prezioan ikusi daiteke (berokuntza, argia eta ura): gastu horiek %68,4 garestiago dira.
Azpiazu: «Oso arazo handia da»
ETB1eko Egun on,Euskadi saioan elkarrizketa egin diote Pedro Azpiazuri, eta Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun kontseilariak onartu du %10etik gertu den inflazioa «oso arazo handia» dela langileentzat, enpresentzat eta ekonomiarentzat oro har. Azaldu duenez, energia kostuen eta lehengaien garestitzearen ondorioz igo dira %70 inguru kontsumo salneurriak, eta aldagai aldakorrago horiek kenduta geratzen den azpiko inflazioa kontrolatzea «zailagoa» da.
«Kapaz bagara argindarraren eta gas naturalaren prezioa kontrolatzeko, inflazioaren parte handiena kontrolpean egongo da». Dena den, gogoratu du batik bat Europako Batasunaren esku dagoela gasaren salneurriarekin zer gertatuko den. Inflazioari dagokionez, EBZ Europako Banku Zentralak interes tasak igo ditzake, baina hori neurrian egin beharko lukeela gaineratu du, kontsumoari eta inbertsioari kalte ez egiteko. Jaurlaritzak espero du bigarren seihilekotik aurrera beherantz egitea KPIak.
Sindikatuen eta enpresaburu elkarteen artean «akordio zabal bat» lortzera deitu du Azpiazuk, eta soldaten igoerari begira azpiko inflazioa erreferentzia gisa hartzeko eskatu du. «Arazo handi bat da». Izan ere, haren ustez, KPIa erreferentzia gisa hartuz gero, baliteke prezioak are gehiago igotzeko gurpil zoroa sortzea, eta horrek kalte egingo lioke enpresen lehiakortasunari. %4,5 inguruko azpiko inflazioa aintzat hartuta, langileek izan dezaketen 6,5 puntuko erosahalmen galera etorkizunean enpresek konpentsatu beharko luketela gaineratu du: «Esfortzua egin bada, esan nahi du gauzak onbideratzen direnean konpentsatu egin behar dela».
Eskaera hori ez du aintzat hartu Daniel Gonzalez UGTko Politika Sindikaleko arduradunak, eta eskatu du soldatak KPIaren arabera igotzeko. Haren arabera, «lotsagarria da pandemia eta Ukrainako gerra aitzakiatzat erabiltzea langileak zigortzeko», kontuan harturik zenbait enpresak «ezohiko etekinak» dituztela egoera honetan. Gonzalezek esan du egun Araba, Bizkai eta Gipuzkoako langileen %70 ingururi eragiten dien negoziazio kolektiboa «blokeatuta» dagoela eta Confebaski eskatu dio egoera desblokeatu dezala soldatak berrikusteko klausulak ezartzeko. Halaber, argindarraren, gasaren eta elikagaien kostua apaltzeko neurri gehiago eskatu ditu.
Hain zuzen ere, Nadia Calviño Espainiako Gobernuko lehendakariorde lehenak eta Ekonomia ministroak espero du inflazioak behera egingo duela datozen hilabeteetan, erregaien prezioa 20 zentimo apaltzeko laguntzari, argindarraren gaineko zerga jaitsierari eta Europako Batasunarekin handizkako merkatuen inguruko negoziazioei esker. Haren arabera, egungo inflazioa «onartezina» da. |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212180/laquogenozidioaraquo-egitea-egotzi-dio-bidenek-putini.htm | Mundua | «Genozidioa» egitea egotzi dio Bidenek Putini | AEBetako presidenteak aurrenekoz erabili du kontzeptu hori Ukrainan gertatzen ari dena definitzeko. «Kopuruak, ebidentziak, handitzen ari dira; diferenteak dira joan den astekoekin alderatuta». Ukrainak Errusiari leporatu dio korridore humanitarioak blokeatzea, eta, hortaz, gaur ez ditu zabaldu. | «Genozidioa» egitea egotzi dio Bidenek Putini. AEBetako presidenteak aurrenekoz erabili du kontzeptu hori Ukrainan gertatzen ari dena definitzeko. «Kopuruak, ebidentziak, handitzen ari dira; diferenteak dira joan den astekoekin alderatuta». Ukrainak Errusiari leporatu dio korridore humanitarioak blokeatzea, eta, hortaz, gaur ez ditu zabaldu. | Joe Bidenek behin baino gehiagotan esan du azkeneko asteotan Vladimir Putin gerra krimenak egiten ari dela Ukrainan. Oraingoan beste pauso bat eman du AEBetako presidenteak Errusiakoari egindako akusazioetan, eta «genozidioa» egitea leporatu dio lehendabizikoz.
Etxe Zuriko maizterrak hitz hori erabili zuen atzo iluntzean —goizaldea Euskal Herrian—, Iowa estatuan egindako ekitaldi batean gasolinaren prezioaren gorakadari aurre egiteko Washington hartzen ari den neurriez hitz egiten ari zela. «Nire esku dagoen guztia egiten ari naiz prezioak murrizteko eta Putinek eragindako prezioen igoerari aurre egiteko», adierazi zuen, eta jarraian hau gehitu: «Zeuen familien aurrekontuek ez lukete egon beharko diktadore batek gerra bat hasi eta munduaren beste aldean egindako genozidioaren menpe».
Gero, hegazkinera igo behar zuenean, erabilitako hitzari buruz galdetu zioten kazetariek, eta argitu zuen baietz, nahita erabili zuela. «Gero eta argiago geratzen ari da Putin ukrainar izate hutsa ezabatzeko ahaleginean ari dela. Eta kopuruak, ebidentziak, handitzen ari dira; diferenteak dira joan den astekoekin alderatuta». Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak txalotu egin du Bidenek esandakoa: «Benetako lider baten hitzak dira. Gauzei bere izenez deitzea ezinbestekoa da gaizkiari aurre egiteko».
Ukrainako Gobernuak salatu zuen lehengo astean Errusiako armadak «sarraski» bat egin zuela: Butxa herrian, Kiev eskualdean, 340 bat zibilen gorpuak lurrean botata utzi zituztela. Bideni galdetu zioten duela egun batzuk ea hori genozidiotzat hartzen duen, eta adierazi zuen ezetz, «gerra krimen bat» zela.
Karim Khan Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskalburua Butxan izan da, eta auzitegiak gaur Twitterren nabarmendu du herria «gerra eszena bat» dela. «Hemen gaude arrazoizko motiboak ditugulako pentsatzeko auzitegiaren jurisdikziopeko krimenak egiten ari direla». ESLA Europako Segurtasun Lankidetzako Antolakundeak txosten bat kaleratu du gaur, ohartaraziz «eredu argiak» daudela adierazten dutenak Errusiako armadak nazioarteko zuzenbide humanitarioa urratu duela.
Hain zuzen, AEBetako presidentearen hitzez galdetu diote Emmanuel Macron Frantziako jarduneko presidenteari, eta erantzun du nahiago duela ahoratutako hitzekin «zuhurra» izan. Gainera, ez zaio «erabilgarria» iruditzen gertatzen ari dena definitzeko kontzeptuetan «gorakada bat» egitea. «Jarraituko dut gerra hau gelditzeko eta bakea eraikitzeko ahaleginean. Esan dezakedana da egoera onartezina dela eta gerra krimenak daudela». Kremlinek ukatu egiten ditu gerra krimenak. Macronek gogorarazi du datozen egunetan Putinekin eta Zelenskirekin hitz egitekoa dela.
Ukrainak jakinarazi du gaur ez dutela korridore humanitariorik zabaldu zibilak ebakuatzeko eta herritarrei oinarrizko produktuak emateko, Errusiako armadaren tropei leporatuta horiek blokeatzen ari direla eta Luhanskeko Herri Errepublikan su etena urratu dutela. Irina Verextxuk Ukrainako lehen ministrordeak Telegram bidez adierazi duenez, Kremlineko soldaduek zibilak ebakuatzeko autobusen bidea blokeatu dute Zaporizhia eskualdean. Hain zuzen, hara jotzen ari dira Mariupol hiri setiatutik —Donetsk oblasta— ihes egiten ari diren errefuxiatuak.
«Okupatzaileek ez diote jaramonik egiten nazioarteko zuzenbide humanitarioari, eta, gainera, ezin dute beren biztanleria behar bezala kontrolatu», salatu du Verextxukek. Herri errepublika errusiazalea da Luhansk. «Honek guztiak arrisku handia eragiten du bideetan; beraz, behartuta gaude korridore humanitarioak ez irekitzera. Horiek ahal bezain pronto zabaltzeko lan egingo dugu».
Eta gaur Errusiako Defentsa Ministerioaren bozeramaile Igor Konaxenkovek iragarri du Mariupolen Ukrainako itsas armadako 1.026 soldadu errenditu egin direla eta armak Errusiako armadari eman dizkiotela. Segidan, baina, Ukrainako Defentsa Ministerioko bozeramaile batek erantzun du ez duela amore emate horren berri, Kyiv Independent webgunean zabaldutako ohar batean.
Ia-ia Ukrainako gerra hasi zenetik setiatu du Errusiako armadak Mariupol hiria, eta hango alkate Vadim Boitxenkok uste du orduz geroztik 21.000 bat zibil hil dituztela borroketan. 450.000 biztanle inguru zituen hiriak gerra hasi aurretik, eta Boitxenkok telebista batean esan du 100.000 bat lagun ebakuatuak izan zain daudela.
OPCW, kezkatuta
Zelenskik hitzaldi telematiko bat eman du gaur, Estoniako Parlamentuan, eta horretan berriro leporatu dio Errusiari fosforoz egindako bonbak erabiltzea. Arma Kimikoak Debekatzeko Erakundeak atzo ohar batean ohartarazi zuenez, «kezkatuta» dago informazio horiengatik, eta adierazi zuen gertutik aztertzen ari dela zer gertatzen ari den. Akusazio horiek eginda ere, Zelenskik ez du frogarik aurkeztu.
Kremlinek ukatu egin du arma kimikoak erabili izana, eta, Errusiak AEBetan duen enbaxadaren arabera, arma kimikoen biltegi guztiak 2017an txikitu zituzten. |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212181/jaurlaritzak-datorren-astean-jakinaraziko-dizkie-ikastetxeei-maskara-erabiltzeko-irizpideak.htm | Gizartea | Jaurlaritzak datorren astean jakinaraziko dizkie ikastetxeei maskara erabiltzeko irizpideak | Asteartean onartuko du Espainiako Ministroen Kontseiluak maskara barrualdeetan kentzea ahalbidetzen duen neurria, eta hurrengo egunetik aurrera ez da nahitaezkoa izango Hego Euskal Herriko toki itxi gehienetan. Hezkuntza Sailak ez du jarraibiderik zehaztuko arauaren berri izan arte. | Jaurlaritzak datorren astean jakinaraziko dizkie ikastetxeei maskara erabiltzeko irizpideak. Asteartean onartuko du Espainiako Ministroen Kontseiluak maskara barrualdeetan kentzea ahalbidetzen duen neurria, eta hurrengo egunetik aurrera ez da nahitaezkoa izango Hego Euskal Herriko toki itxi gehienetan. Hezkuntza Sailak ez du jarraibiderik zehaztuko arauaren berri izan arte. | Datorren asteazkenetik aurrera Hego Euskal Herriko toki itxi gehienetan ez da nahitaezkoa izango maskara janztea. Espainiako Ministroen Kontseiluak asteartean hartuko du erabakia, eta biharamunean sartuko da indarrean. Garraio publikoetan, eta zentro sanitarioetan eta soziosanitarioetan derrigorrezkoa izango da oraindik ere, baina ez gainerako toki itxietan. Nolanahi ere, maskara «arduraz» erabiltzea gomendatuko zaie talde zaurgarrietako herritarrei, eta «aholkatuko» da metro eta erdiko distantzia mantendu ezin denean eta aireztapen ona ez dagoen lekuetan ere erabiltzea. Hezkuntza zentroetan neurria nola aplikatuko den ez dago argi oraindik. Eusko Jaurlaritzaren kasuan, Hezkuntza Sailak arau berriaren xehetasunen berri izan nahi du aurrena, eta ostean jakinaraziko dizkiete irizpideak ikastetxeei, saileko iturriek BERRIAri esan diotenez.
Lantokietan ere ikusteko dago nola eragiten duen neurriak. Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileari horri buruz galdetu diote Bizkaia irratian, eta esan du Jaurlaritzak Espainiako Gobernuaren erabakiaren xehetasunen berri izan nahi duela aurrena, baina arauak arau «zentzuz eta zuhurtziaz» jokatu behako dela enpresetan.
Zirkularra ikastetxeetan Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak zirkular bat bidali du hezkuntza zentroetara, zehaztuz langileek, ikasleek eta familiek nola jokatu behar duten egoera epidemiologiko berrian. Agiri hori eskuratu du BERRIAk, eta horretan esaten da egoera epidemiologikoa «trantsizio fase» batean sartu dela, herritarren artean lortutako «immunitate maila altuak» ahalbidetuta. Fase berrian talde zaurgarrienen eta COVID-19 kasu larrienen arta lehenetsiko dela zehaztu du Osasun Sailak. Ikastetxeak, ordea, ez ditu eremu kalteberatzat hartzen, eta, beraz, horietan ez du probarik egingo, ez neurri berezirik hartuko, agiriak dioenez. Gogoratu du pertsona batek COVID-19arekin bateragarriak diren sintomak izanez gero edo proba diagnostiko batean positibo emanez gero ez duela bakartze zorrotzik egin behar. Hala ere, azpimarratu du ikasleek ez dutela ikastetxera joan behar sintomak dituzten bitartean.
Maskararen erabilerari dagokionez, berriz, eta neurri berria indarrean sartu arte, 6 urtetik beherako haurren kasuan maskara erabiltzea gomendatu du Osasun Sailak, betiere ikaslearen adina eta ezaugarriak aintzat hartuta. Haatik, erantsi du 3 urtetik beherako haurren kasuan ez dela gomendagarria maskara erabiltzea. |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212182/eak-eta-labek-dei-egin-dute-aberri-eguna-irunean-ospatzeko.htm | Politika | EAk eta LABek dei egin dute Aberri Eguna Iruñean ospatzeko | EAJk datozen egunetarako egitaraua aurkeztu du: Bizkargi mendira igoko dira larunbatean, eta Bilbon elkartuko igandean. | EAk eta LABek dei egin dute Aberri Eguna Iruñean ospatzeko. EAJk datozen egunetarako egitaraua aurkeztu du: Bizkargi mendira igoko dira larunbatean, eta Bilbon elkartuko igandean. | Lau egun besterik ez da falta Aberri Eguna iristeko, eta eragileak euren deialdien berri ematen ari dira. EAk eta LABek EH Bilduk antolatutako ekitaldietan parte hartzeko deia egin dute, «burujabetzaren» aldeko aldarria defendatzeko. EAJk, berriz, ostegunean emango du igandeko ekitaldien xehetasunen berri.
Eusko Alkartasunak bat egin du Aberri Eguna Iruñean ospatzeko EH Bilduren deialdiarekin, «Euskal Herri aske eta burujabea aldarrikatzeko». Alderdiaren esanetan, topaketarako eguna izateaz gain, «etorkizuna erabakitzeko eskubidea aldarrikatzeko» ere balioko du: «Erronka berriak ditugu aurrean, eta horiei aurre egiteko ezinbestekoa da gure erabakiak hartu ahal izatea».
LABek ere «aldarrikapen unea» dela adierazi du: «Euskal eragileoi aukera ematen digu une batez gelditzeko, nora goazen behatzeko eta gure azterketa paratzeko». Egungo «eredu ekonomiko kapitalista eta heteropatriarkala» aldatu beharra nabarmendu du sindikatuak, eta «burujabetza, bakea eta eraldaketa» defendatu ditu horretarako: burujabetza, «autodeterminazio eskubidearen bidez gure etorkizuna erabakitzeko»; bakea, «indarkeria eta zapalkuntza oro ezabatzeko»; eta eraldaketa, «sistemaren esplotazio eta krisi iraunkorra gainditzeko». Hala, LABek bat egin du EH Bilduk eta EH Baik egindako deialdiekin.
EAJk aurrez iragarri zuen Bilbon egingo duela aurtengo ekitaldia, 11:30ean. Hartan, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk eta Euzkadi Buru Batzarreko presidente Andoni Ortuzarrek hartuko dute hitza. Ekinaldiaren nondik norakoen xehetasun gehiago, ordea, ostegunean emango dituzte, Gernikan (Bizkaia), Gernika muralaren aurrean. Mireia Zarate EBBko idazkariak eta Joseba Aurrekoetxea Antolakuntza burukideak egingo dute aurkezpena, iganderako prestatu duten adierazpena ezagutarazteko. Larunbatean, berriz, Bizkargi mendira (Bizkaia) igoko dira jeltzaleak, Ortuzar buru dutela. |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212183/akusazioek-eskatu-dute-cabezudok-preso-jarraitzeko.htm | Gizartea | Akusazioek eskatu dute Cabezudok preso jarraitzeko | Defentsak esan du argazkilariak harreman «baimendua» izan zuela beti modeloekin, eta erabateko «kolaborazioa» izan zutela beti argazkilariarekin. | Akusazioek eskatu dute Cabezudok preso jarraitzeko. Defentsak esan du argazkilariak harreman «baimendua» izan zuela beti modeloekin, eta erabateko «kolaborazioa» izan zutela beti argazkilariarekin. | Amaitu da Kote Cabezudoren kontrako epaiketa. Defentsak hartu du gaur hitza. «Errespetua» erakutsi nahi izan die biktimei akusatuaren abokatuak, haien «ondoeza» aitortu du, baina gero guztiz bideratu ditu argudioak argazkilariaren jarduna zuritzera. Akusatuak biktima guztiekin zuen portaeraren atzean «patroi» bera zegoela defendatu dute egunotan fiskalak eta akusazio partikularrak, eta justu kontrakoa adierazi du defentsak. Kasu bakoitza «espezifikoa» dela argudiatu du. «Kasu zehatzetara jo behar da, banaka-banaka». Cabezudo aske uzteko eskatu du defentsak, baina eskaera atzera bota du epaimahaiak, eta esan du horri erantzuteko auto bat aterako duela aurrerago.
Gaurko saioa amaitu ostean landu duten beste gai bat izan da akusatua espetxeratzearena. Lau urte beteko ditu maiatzaren 4an kartzelan, eta ez dago argi zer egoeratan geratuko den. Behin-behineko espetxeratzeko lau urteak betetzear ditu, baina ezarria duen beste zigor baten harira bi urte eta hiru hilabete espetxean egin dituela aintzat hartzeko eskatu du fiskalak, eta, horiek horrela, oraindik ere behin-behineko kartzelaldia «luzatzeko». Fiskalak adierazi du «atzeman ez diren» argazki batzuk badituela akusatuak, eta kartzelatik ateratzen bada «arrisku» handia dagoela berriz modeloen argazkiak argitara ateratzeko. Akusazio partikularrak ere berretsi du «hondamendia» litzatekeela Cabezudo kalera irtetea: «Material hori hor dago, eta azkenean atera egingo da».
Defentsak azken ondorioetan gogoratu du argazkilaria lanean hasia zela 1980ko hamarraldirako. Nabarmendu du ofizioz beti izan dela dentista, baina sona eta onespena jada bazituela ordurako argazkilari gisara. Beraz, auzibide honi neurria hartzeko «denboraren» aldagaiari erreparatu behar zaiola uste du. «Abanikoa oso zabala da: ia 30 urte dira». Batetik, hamarraldiotan bilakaera handia izan dutelako teknologia berriek, eta argazkilariaren lanek sarean izan duten hedatzea eta erabilera izan delako auzibide honen ardatzetako bat. Hain justu, horretan argazkilaria «aitzindaria» izan zela onartu du, baina gero mundu horrek izango zuen bilakaera ezin zela «imajinatu» ere egin aldi hartan. «Argazkiak egiten hasi zenean, Internet oraindik proiektu bat zen», adierazi du abokatuak. Eta beste «aldagai bat» ere nabarmendu du: «Garai hartako errealitate soziala». Eta horren araberako begiradak, ikuskerak. «Ez da gauza bera 1980ko edo 1990eko hamarraldietako morala, eta oraingoa», azaldu du. «Eta zer ikusi dugu urteotan? Ez dakit onerako edo txarrerako den, baina biluziaren eta pertsona adindu eta adingabeek hor izaten duten parte hartzearen inguruan» begirada aldatu dela esan du. Hamarraldiotan zigor kodean ere aldaketak izan direla gogoratu du, eta moldaketa horietan aldaketa horiek eragina izan dutela.
Begirada aldatu da
Akusatuaren kontrako salaketa jarri duten emakume askoren begirada ere orain aldatu egin dela nabarmendu du, eta haien gurasoen jarrera ere ezin dela oraingo begiekin epaitu. «Neska hauen gurasoak oso pozik zeuden, baimena ematen zuten, eta inoiz ez zen arazorik egoten. Gaur egun hori aldatu egin da». Izan ere, argudiatu du auzibidean argazkilariaren irudirik «ilunenak» erakutsi direla. «Baina argitaratuta dauden beste hainbat argazki ez dira erakutsi». Areago, haien «balio artistikoa» ez da nabarmendu. Eta argazkilariaren lanetan «gustu oso oneko» argazkiak badirela adierazi du. «Eta ez dira lapurtutako argazkiak», nabarmendu du: «Estudio batean egindako argazkiak dira». Modeloen «kolaboraziorik» gabe ezingo liratekeela egin uste du. Horiek horrela, irudi «guztiz baimenduak» direla esan du, eta idatziz jasota dagoela hori dena. «Kontratu horiek hor daude».
Fiskalari eta akusazio partikularrari egotzi die «orokorkerietan» galtzea: «Errazkeriatan». Cabezudoren estudioa «toki ilun, giltzapeko baten gisan» aurkeztu dela esan du. Zituen bi estudioak, ordea, «guztiz egokiak» zirela azaldu du. «Zerbait beldurgarria aurkeztu nahi izan da, eta kontrakoa da». Modeloek argazkilaria «bilatzen» zutela adierazi du, eta horretarako motiboak zituztela. Argazkilariaren hainbat erretratatu erakutsi ditu, goraipamen hitzekin. «Eder-ederrak dira!... Eta artistikoak».
Onartu du pixkanaka «erotismora» ere egin zuela. Eta «lan pornografikoak» ere egin zituela. Baina esan du horretara ez zuela inor behartu. «Denok dakigu neska normal batek badakiela zer egin bere gorputzarekin». Nabarmendu egin du, ordea, Cabezudoren kontrako salaketak jarri dituzten andreek aurrez buruko arazoak-eta zituztela, eta horiekin lotu nahi izan du orain adierazi duten «ondoeza». Gainera, modelo askok argazkilariarekin harreman luzeak izan zituztela esan du, behin eta berriz harekin argazkiak egitea erabakitzen zutela, eta «arrazoiaren» kontrakoa dela pentsatzea hori abusu giro batean gerta zitekeela. Areago, askotan emakumeok beren gertuko pertsonak ere argazkilariarekin argazkiak egitera «animatzen» zituztela esan du. «Zeure ahizpa adingabea daramazu? Bada, ez zen zerbait hain beldurgarria gertatuko. Ez zen horrelako munstroa ere izango».
Onartu du ikusi direla epaiketan irudi gogorrak, eta denak ez zaizkiola «gustatzen», baina uste du horien atzean ez dagoela Cabezudoren portaera okerrik. «Saio horietan denetik gertatuko zen, baina dena baimendua izan zen», adierazi du. «Eta mundu guztiak bazekien nahi zuenik ez zela gertatuko». Horiek horrela, salaketen funtsa indargabetzen ahalegindu da. «Non dago hemen arazoa? Ez sinestekoa iruditzen zaigu».
Adingabeekin pornografia egitea egotzi diote, besteak beste, Cabezudori, baina delitu hori ere zuritzen saiatu da abokatua: neskek jada emakume gorputza zutela argudiatu du.«Nerabeak ziren, fisikoki garatuak». Eta argazkiak egiteko aparteko irrika zutela. «Gogo handia zuten beren edertasuna erabiliz arrakasta izateko». Adingabeei biluzik egindako argazki oro haurrekin egindako pornografia dela argudiatzea ere ikuspegi oso «erredukzionista» dela kritikatu du.
Argazkiak sarean
Onartu du sarean «kontrolik gabe» daudela sarean argazkilariak modeloei egindako irudi asko, baina horretan ere akusatuak errurik ez duela adierazi du. «Erretiratzen» saiatu dela, baina ez duela lortu. Esan du irudien zabalkunde horren guztiaren atzean ez dela bera egon, eta «etekinik» ez duela atera inoiz hortik. «Cabezudo horren guztiaren biktima izan da», adierazi du: «Ez dago frogarik esateko dirurik lortu duenik ere inoiz hortik». Hura kartzelan egon denean ere irudi horiek ugari hedatu direla adierazi du, ezin dela jakin nor dagoen horren atzean, eta ez duela konponbiderik. «Irudi gehienak hor daude, betiko, eta ezingo dira erretiratu».
Deliturik ez du ikusten, beraz, defentsak. «Erasoak? Iruzurrak? Intimitatearen kontrako delituak?... Horrelakorik ez da egon». Areago nabarmendu du akusatuak harreman «bikaina» izan duela beti modeloekin, oso gertukoa kasu askotan. Epaiketan hainbat modelok argazkilariaren «profesionaltasuna» ere goratu dutela esan du, eta «lohitu» egin nahi dela orain hori guztia. «Beraz, hemen bada zerbait bat ez datorrena». Iradoki du gura zuten arrakasta profesionala ez zutela lortu orain Cabezudoren kontra egin duten hainbat andrek, eta hori dagoela haien jokaeraren atzean: «Fama eta diru bila zebiltzan».
Akusatuak berak ere hartu du hitza. Auzibidearen atzean bere kontrako «konplot» bat dagoela esan du. Adierazi du «baimendutako» deus ez duela egin inoiz salaketa jarri duten andreen kontra. Haiekin izandako erlazioa eztitzen saiatu da. «Irri asko egin dugu elkarrekin, istorio asko kontatu dizkiogu elkarri». Beti argazki «artistikoak» egin dituela defendatu du, tankerako artista esanguratsuak ere jarraitu dituela, eta haiek ere biluzik argazkiak egin zizkietela adingabeei, berak hainbatetan egin zuen eran. |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212184/kontseiluak-elak-eta-labek-salatu-dute-instituzioek-ez-dutela-babestu-enpresetan-euskara-planak-sustatzea.htm | Gizartea | Kontseiluak, ELAk eta LABek salatu dute instituzioek ez dutela babestu enpresetan euskara planak sustatzea | «Ulergaitza» iruditzen zaie alderdi politikoek proposamena babesteko adostasunik lortu ez izana, eta adierazi dute «urrats berriak» egingo dituztela euskara planak negoziatzeko. | Kontseiluak, ELAk eta LABek salatu dute instituzioek ez dutela babestu enpresetan euskara planak sustatzea. «Ulergaitza» iruditzen zaie alderdi politikoek proposamena babesteko adostasunik lortu ez izana, eta adierazi dute «urrats berriak» egingo dituztela euskara planak negoziatzeko. | Lan eremua euskalduntzeko asmoz, 50 langiletik gorako enpresetan euskara planak negozia ditzaten nahi dute ELAk, LABek eta Kontseiluak. Planak modu «normalizatuan» negoziatzeko orduan, baina, «ezezkoak» jaso dituztela azaldu dute. Besteak beste, salatu dute CEN patronalak ez duela «gutxieneko interesik» agertu euskara planak sustatzeko. Horrekin batera, nabarmendu dute «ulergaitza» iruditzen zaiela alderdi politikoek proposamena babesteko adostasunik lortu ez izana eta instituzioek «inolako babesik eta bultzadarik» adierazi ez izana.
ELAk, LABek eta Kontseiluak 2020ko azaroan aurkeztu zuten akordio proposamena, eta, ordutik, harreman erronda «zabala» egin dute beste sindikatuekin, alderdiekin eta instituzioekin. Confebaskek, baina, otsailean uko egin zion planak negoziatzeari, eta, hiru eragileek adierazi dutenez, hartutako jarrera «ulertezina eta deitoragarria» iruditzen zaie.
Hori horrela, euren jarrerak berrikustera deitu dituzte elkarrizketatu dituzten eragileak; erakutsi duten «borondate eta konpromiso faltarekin» ez dutelako uste euskaraz lan egiteko eskubidea bermatzea posible izango denik. ELAk, LABek eta Kontseiluak adierazi dutenez, euskara planak Hego Euskal Herriko langileen erdiari eragingo lioke, eta enpresan euskararen normalizazio prozesua egituratzeko «urratsa» egiteko aukera emango lieke. Gainera, ohartarazi dute garai «estrategikoa» dela eremu sozioekonomikoa euskalduntzeko, datozen bi hamarkadetan belaunaldi aldaketa gertatuko baita enpresetan.
Orain arte jasotako ezezkoen aurrean, euskara planak negoziatzeko bidean «urrats berriak» egingo dituztela adierazi dute, eta nabarmendu dute hori lortzeko «bide berriak» aztertzen ari direla. Adierazi dutenez, CCOOrekin eta Adegirekin hitz egindako aukera batzuk lantzen jarraitzeko asmoa dute. Horrez gain, Euskaraldiaren harira, enpresetan egitasmo horretan parte hartzeko «dinamika bateratua» martxan jartzeko aukerak lantzen ari dira, aurrerago enpresa horietan euskara planak sustatzeko. Horrela, lan munduaren euskalduntzean «hitzetatik ekintzetara» pasatzeko deia egin diete eragile «guztiei». |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212185/gerraren-ondorioei-aurre-egiteko-neurri-gehiago-iragarri-ditu-nafarroako-gobernuak.htm | Ekonomia | Gerraren ondorioei aurre egiteko neurri gehiago iragarri ditu Nafarroako Gobernuak | Besteak beste, autonomoei eta enpresa txikietako arduradunei 3.000 eurora arteko kenkari berezi bat ezarriko zaie errenta zergan, eta 3.000 eurora arteko beste kenkari berezi bat miloi bat eurotik beherako fakturazioa duten enpresei sozietate zergan. | Gerraren ondorioei aurre egiteko neurri gehiago iragarri ditu Nafarroako Gobernuak. Besteak beste, autonomoei eta enpresa txikietako arduradunei 3.000 eurora arteko kenkari berezi bat ezarriko zaie errenta zergan, eta 3.000 eurora arteko beste kenkari berezi bat miloi bat eurotik beherako fakturazioa duten enpresei sozietate zergan. | Gaurko kontseiluan, Nafarroako Gobernuak gerraren ondorioei aurre egiteko eta erregaiaren zein argindarraren garestitzearen ondorioak leuntzeko foru dekretua onartu du. Dekretuak zerga arloko hainbat neurri jaso ditu. Nagusia, autonomoentzako zein enpresa txikientzako kenkari berezi bat izango da, eta «18 eta 20 milioi eurora arteko» kostu izango du altxortegi publikoarentzat.
Kontseilu osteko agerraldian, Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak nabarmendu du «entzuketa ariketa aktibo baten» emaitza dela dekretua. Azken asteetan hainbat eragilerekin bildu da, eta haien proposamenak aintzat hartu dituztela diote: hala nola CEN enpresaburu elkartea, ATA eta UPTA autonomo elkarteak, garraio sektoreko ANET, Tradisna eta Hiru, eta lehen sektoreko eragileak —Nafarroako EHNE, UAGN eta UCAN elikagai kooperatiben elkartea—.
Behin dekretua onartuta, parlamentuan tramitatu beharko dute. Arlo politikoari begira, Saizek errepikatu du beste taldeak ere entzun dituztela, eta behin gobernuak proposamena eginda parlamentuaren eskuetan geratzen dela haren edukia. Haren irudiko, garrantzitsua da azkar erantzutea, epemuga bat izango duten neurri eraginkorrak hartzea, eta une oro aztertzea zer eragina duten ekonomian, haien baliagarritasuna neurtzeko.
Zerga arloko neurriak
Zerga arloan, kostu energetikoaren garestitzea gehien kaltetutako sektoreen egoera leuntzeko neurriak jaso dira. Batetik, Espainiako Gobernuak ezarritako diru laguntzak ez dira zergapetuko.
Bestetik, errenta zergan autonomoei eta enpresa txikietako arduradunei etekin garbi positiboari %3ko kenkaria ezarriko zaio, 3.000 eurora arteko mugarekin. Sozietate zergan, berriz, milioi bat eurotik behera fakturatzen duten enpresei ere etekin garbi positiboaren gaineko %3ko kenkaria ezarriko zaie, eta, kasu horretan ere, gehienezko kopurua 3.000 euro artekoa izango da. Bi neurriok 18 milioi eta 20 milioi euroko eragina izango dute foru ogasunean, baina 2023an nabarituko da.
Halaber, enpresa eta jarduera horien likidezia hobetzeko beste hainbat aldaketa proposatu dira errenta eta sozietate zergetan. Adibidez, lehen hiruhilekoan BEZaren eta errenta zergaren zatikatutako ordainketen gaineko zorra dutenei atzeratu egingo zaie epea, eta jarduera ekonomikoa dutenek lehen hiruhilekoan ez dute errenta zergaren zatikatutako ordainketarik egin beharko.
Gainera, sozietate zergan ezohiko irabazien gaineko inbertsioak egiteagatik ezarritako salbuespen berezia urtebetez luzatuko da. Neurri horrekin, inbertsioa egitea pentsatu baina egoeraren ondorioz horri aurre egin ezin dutenei lagundu nahi dietela dio gobernuak.
Alokairuen errenta igoerari muga
Alokairuaren errentaren igoera ere mugatu egingo du Nafarroako Gobernuak. Urteko errenta berrikusteko orduan, Madrilgo gobernuak muga berezi bat ezarri du, eta Nafarroan ere muga hori kontuan izango dute babes ofizialeko alokairuetan: gobernuaren arabera, alokairu mota horrek «araudi propioa du», eta neurri horrekin familia zaurgarrienei mesede egingo diela uste dute.
Halaber, energia berriztagarrien instalazioak errazteko baldintzak erraztuko dituzte: 150 MWeko potentzia baino txikiagoko proiektu eolikoei eta 75 MWeko proiektu fotovoltaikoei, betiere ez badaude naturagune babestuetan ezarrita.
Nafarroako Gobernuak gogorarazi du aurretik beste neurri batzuk hartuak dituela. Adibidez, indarrean jarraituko dute argindar ekoizpenaren balioaren gaineko zergaren etenaldiak eta argindarraren BEZa %21etik %10era jaisteak. Neurri horiek 51 milioi euroko kostua dute.
Gainera, erregai litroko 20 zentimoren laguntzak 390.000 gidariri laguntzen diela azpimarratu du Saizek, eta orotara 47 milioi euro aurreztuko dutela uste du. Gasolindegiek aurreratzen dute dirua, eta gobernuak litroko hamabost zentimo itzultzen dizkie. Gaur-gaurkoz, 9,3 milioi euro itzuli dizkie. |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212186/irakasle-bati-baranainen-egindako-agurrak-sareetako-erabiltzaileak-hunkitu-ditu.htm | Bizigiro | Irakasle bati Barañainen egindako agurrak sareetako erabiltzaileak hunkitu ditu | Koldo Ansa irakaslea agurtu dute Barañaingo (Nafarroa) Alaitz BHI institutuan, 29 urtez han lanean jardun ostean. Txalo zaparrada luzea eskaini diote ikasleek eta irakasleek. | Irakasle bati Barañainen egindako agurrak sareetako erabiltzaileak hunkitu ditu. Koldo Ansa irakaslea agurtu dute Barañaingo (Nafarroa) Alaitz BHI institutuan, 29 urtez han lanean jardun ostean. Txalo zaparrada luzea eskaini diote ikasleek eta irakasleek. | «Horrela agurtzen bazaituzte, zerbait ondo egin duzun seinale da». Twitterreko hainbat erabiltzaile ondorio horretara heldu dira, Barañaingo (Nafarroa) Alaitz BHI institutuan Koldo Ansa irakasleari egin dioten agurra ikusi ostean. Ansa 29 urtez izan da irakasle han, eta urte horietan egindako lana aitortu diote institutuko ikasleek eta irakasleek: bere azken filosofia klasea eman eta gero, korridoreetan txalotu dute, besarkaden eta «Koldo, Koldo» oihuen artean.
Barañaingo Plazaberri agerkari digitalak zabaldu du bideoa sareetan, eta interakzio mordoa izan ditu. Batek baino gehiagok aitortu dute hunkitu egin direla bideoarekin, eta malkoren bat edo beste ere atera zaiela. Gehienek ez zuten ezagutzen Ansa, baina, Goizalde Landabasok laburbildu duen moduan, egin dioten agurrak erakusten du hark egindako lanaren balioa: «Ez dut ezagutzen Koldo Ansa baina, ikusita zein despedida egin dioten, seguru nago irakasle bikaina izan dela», idatzi du.
Ezagutzen zuten hainbatek ere egin diote aitortza. «Bere ikasle izan ginen edonork sekula ez ahazteko moduko irakaslea zen Koldo. Denbora gutxian eta ia nahi gabe bizitza ulertzeko modua aldatzen dizuten horietakoa», idatzi du batek; «merezi duzuna jaso duzu, Koldo», beste batek; «Hau zortea Alaitzen izan duguna!», aitortu du hirugarrenak; eta «Ze plazera horrelako irakasle batekin ikastea pentsamendua garatzen. Eskerrik asko, Koldo!», errematatu du azkenak.
Izatez Andoaingoa (Gipuzkoa) da Ansa, baina irakasle gisa eman dituen 33 urteetatik 29 Barañaingo Alaitz institutuan igaro ditu. Bere azken klasea eman arte ez zuen prestatu zioten agurraren berririk, eta nahikoa lan izan zuen emozioari eusten. Astelehenean bete zituen 60 urte, eta heldu zaio erretiroa hartzeko garaia. |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212187/ibil-bedi-ezpalak-calling-marian-eta-niko-etxart-ehzn-izanen-dira.htm | Kultura | Ibil Bedi, Ezpalak, Calling Marian eta Niko Etxart EHZn izanen dira | Jaialdia uztailaren 1etik 3ra eginen dute, Irisarrin. Bertan joko dute Fizt & Furiuz eta Kokoko taldeek, baita Gaitistaneko Orkestrak ere. Antzerkiak egiteko gune bat jarriko dute. Gaurtik eros daiteke sarrera. | Ibil Bedi, Ezpalak, Calling Marian eta Niko Etxart EHZn izanen dira. Jaialdia uztailaren 1etik 3ra eginen dute, Irisarrin. Bertan joko dute Fizt & Furiuz eta Kokoko taldeek, baita Gaitistaneko Orkestrak ere. Antzerkiak egiteko gune bat jarriko dute. Gaurtik eros daiteke sarrera. | Hainbat lur mundu bakarrean! du lelo 26. EHZ Euskal Herria Zuzenean festibalak. Jaialdian izanen den musikari lotuta ere, esan liteke bestela: hainbat talde festibal bakarrean. Martxoan jakinarazi zutenez, uztailaren 1etik 3ra eginen dute EHZ aurten, Irisarrin (Nafarroa Beherea), eta haren soinu banda osatuko duten izenetako batzuk jakinarazi dituzte gaur —aurtengo aldiari loturiko lehen iragarpenak izan dira, hain zuzen ere—. Niko Etxart eta Hapa Hapa, Fizt & Furiuz, Ibil Bedi, Ezpalak, Calling Marian, Gaitistaneko Orkestra eta Kokoko arituko dira, besteak beste.
Ohi denez, musika ez beste emanaldi batzuk ere hartuko ditu EHZk: zirkuak, dantzak eta antzerkiek ez dute huts eginen. Gaur-gaurkoz, hauek dira jakinarazitako emanaldiak: Haatik eta Hastapenetik dantza taldeak ikuskizuna eginen du, baita Sarini Zirko konpainiak ere. «Akrobaziek burua itzularaziko diete festibalariei», ohartarazi dute EHZko arduradunek. Aurtengo berritasun nagusia zera izango da, gainera: antzerkiari eskainitako gune bat jarriko dute. Bestalde, Josu Martinezek Baigorrin (Nafarroa Beherea) grabatutako hiru film labur ikusgai izanen dira Irisarriko Ospitalea eraikinean.
Hitzaldiak eta mahai inguruak ere antolatuko dituzte, gaur egungo erronken inguruan hausnartzeko eta eztabaidatzeko asmoz. Aurreratu dute euskarari, gerrari, herri indigenen zapalkuntzari eta eritasun mentalari buruzko saioak egingo dituztela.
Sarrerak, gaurtik salgai
Lehenbiziko iragarpenak egiteko ez ezik, aurtengo kartela aurkezteko ere baliatu dute gaur Muskildin eginiko prentsaurrekoa (Zuberoa). Ez hori bakarrik: jakinarazi dute gaurtik eros daitezkeela festibalerako sarrerak. EHZren webgune ofizialaren bitartez egin daiteke erosketa. Oraingoz, hiru eguneko sarrerak bakarrik eros daitezke, argitu baitute aurrerago jarriko direla egunez egunekoak salgai. Halaber, heldu den asteetan irekiko dute jaialdian laguntzaile gisa aritzeko izena emateko bidea. |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212188/seaskak-administrazio-auzitegira-jotzea-aztertuko-du-azterketak-euskaraz-lortzeko.htm | Gizartea | Seaskak administrazio auzitegira jotzea aztertuko du azterketak euskaraz lortzeko | Gaur bildu dira Bordeleko akademiako errektorearekin baina egin dizkioten eskaera guziei uko egin die. «Kontzertazio esparrua hautsia» dela ebatzi du Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak | Seaskak administrazio auzitegira jotzea aztertuko du azterketak euskaraz lortzeko. Gaur bildu dira Bordeleko akademiako errektorearekin baina egin dizkioten eskaera guziei uko egin die. «Kontzertazio esparrua hautsia» dela ebatzi du Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak | «Ez dugu uste entzun gaituenik ere». Honela laburbildu du Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak Anne Bisagni-Faure Bordeleko (Okzitania) akademiako errektorearekin gaur arratsaldean izan duten bilkura. Brebeta eta baxoko probak euskaraz egin ahal izateko eskubidea errespetatzeko eta EEP Euskararen Erakunde Publikoarekin izenpetu zuten hitzarmena betetzeko eskatu diote Seaskako ordezkariek, baina errektoreak entzungor egin die. Paueko Administrazio Auzitegira jotzea aztertzen ari da Seaska, eta ondoko asteetan mobilizazio gehiago eginen dituztela iragarri du Jorajuriak.
Abenduan argitaratu zuen Frantziako Hezkuntza ministerioak hizkuntza gutxituen irakaskuntzari buruzko zirkularra. Frantziako Konstituzio Kontseiluak Molac Legea zentsuratu ondotik Frantziako Gobernuak egoera baretzeko eman zuen aterabidea izan zen. Idatzian, brebetan eta baxoan proba batzuk euskaraz egiteko aukera aipatzen dute, baina, ordutik, neurria aplikatzeari uko egin dio Bordeleko errektoretzak. Azken asteetan, behin baino gehiagotan entseatu dira Hezkuntza Ministerioko ordezkariarekin biltzen, baina ez dute erantzunik jaso. Joan den ostegunean, Pirinio Atlantikoetako akademia ikuskaritzaren egoitzak okupatu zituzten guraso, irakasle eta ikasleek Donibane Lohitzunen (Lapurdi), Baionan eta Donapaleun (Nafarroa Behera). Horrela lortu dute gaurko bilera.
Baina, ez du emaitzarik eman. «Ezezkoa eman die gure eskaera guziei; gaurko oreka atxiki nahi duela dio». Brebetako zientzia proba euskaraz erantzun ahal izatea, eta, baxoko azterketan, ikasleek aurkeztu behar dituzten bi berezitasuna eta 'Ahozko handia' euskaraz erantzun ahal izatea galdetzen duen Seaskak. Ahozkoarena, EEP eta errektoretzarekin izenpetutako hitzarmenean adostua zen -Olivier Dugrip aitzineko errektoreak izenpetu zuen-; baina, gaur egungo errektoreak dio idatzitakoaren «beste irakurketa bat» egiten duela. Jorajuriaren hitzetan «biziki argia» da hitzarmena, horregatik, Paueko Administrazio Auzitegian helegitea jartzea aztertzen ari dira, hitzarmena aplikarazteko.
Urteetako borroka
Seaskako ikasleen urteetako borroka da azterketak euskaraz pasatu ahal izatea. Baxoan, historikoki, Historiako gaiak euskaraz erantzuten ahal zituzten ikasleek, eta, 2012tik, baita Matematikakoak ere. Baina 2020an erreforma egin zuen ministerioak eta azterketak egiteko moldea aldatu zen: gehiena kontrol jarraikian oinarritzen da, eta, beraz, Seaskako ikasleek euskaraz egin dezakete. Idatzizko probak dituzte gainera: Frantsesa, Filosofia, eta bakoitzak hautatutako bi berezitasun. Azkenik, 'Ahozko handia' deitua dute, hori ere hautatutako berezitasunen ingurukoa. 2020an azterketa idatziak bertan behera gelditu ziren; iaz, filosofiako proba euskaraz erantzutea erabaki zuen ikasle talde batek desobedientziaz. Nota apalenak eskuratu zituzten.
Brebetari dagokionez, lehen, Historia, Matematika eta Frantsesa pasatzen zituzten ikasleek Brebetako azterketan. Probetako galderak frantsesez izanik ere, erantzunak euskaraz emateko aukera zuten, eta irakasle euskaldunek zuzentzen zituzten. 2017ko erreforman zientzia gaiak gehitu zituzten: Biologia, Fisika eta Teknologia. Zuzenketetan aldaketa 2018an egin zuen Frantziako Hezkuntza Ministerioak. Donibane Lohizuneko (Lapurdi) Ravel ikastetxetik Seaskara deitu zituzten, erranez errektoretzako ordezkari bat pasatu zela zuzenketa zentrotik, eta euskaraz erantzundako zientzietako probak eraman zituela. Zuzentzaile erdaldunek zuzendu zituzten, Bordelen, zenbakiak eta latin terminoak bakarrik kontuan hartuta. 2019an trikimailu bera egin zuten, eta 2020an azterketak bertan behera gelditu ziren osasun krisiagatik.
Iaz, probak euskaraz erantzun zituzten ikasleek, desobedientziaz, eta irakasleek ere bat egin zuten desobedientzia ekintzarekin: ikasleen eskubidea errespetatu ezean azterketak zuzentzeari uko eginen ziotela jakinarazi zuten. Zuzenketa garaia iritsi zenean, Donapaleuko (Nafarroa Behera) zuzenketa zentroa okupatu zuten ikasle, irakasle eta gurasoen artean. Baina euskaraz idatzitako probak bahitu zituen, beste behin, Bordeleko errektoretzak. Joan den otsaila hasieran iritsi zen Frantziako Hezkuntza Ministerioaren erantzuna, errektorearen ahotik: soldata zati bat kendu diete irakasle desobedienteei. |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212189/omek-nazioarteko-osasun-larrialdiari-eustea-erabaki-du.htm | Gizartea | OMEk nazioarteko osasun larrialdiari eustea erabaki du | Osasunaren Mundu Erakundeak ez du mundu osoan den alerta maila aldatuko. Uste du birusa oraindik ere «biziki transmititzen» dela, bere bilakaera ezin dela aurreikusi eta hilkortasunak maila altuari eusten diola. | OMEk nazioarteko osasun larrialdiari eustea erabaki du. Osasunaren Mundu Erakundeak ez du mundu osoan den alerta maila aldatuko. Uste du birusa oraindik ere «biziki transmititzen» dela, bere bilakaera ezin dela aurreikusi eta hilkortasunak maila altuari eusten diola. | OME Osasunaren Mundu Erakundeak COVID-19aren hedapena nazioarteko osasun larrialdi edo pandemia gisa mantentzea erabaki du. OMEren Larrialdietako Batzordearen gomendioak aintzat harturik hartu du erabakia, Tedros Adhanom OMEren zuzendariak azaldu duenez. Zientzialari independenteek osatutako organoa da, eta hark gomendatu du egun mundu osoan den alerta maila ez aldatzea, birusa oraindik ere «biziki transmititzen» delako, bere bilakaera ezin delako aurreikusi, eta hilkortasunak maila altuari eusten diolako. Tedrosek adierazi du une honetan lehentasuna izan behar duela txertaketarekin jarraitzeak, tratamenduak garatzeak eta birusari aurre egiteko bestelako baliabideak «modu ekitatiboan» banatzeak. Halaber, azpimarratu du aurrera egin behar dela 65 urtetik gorakoen txertaketan, bereziki Afrikan. Didier Houssin OMEko Larrialdi Batzordeko presidentearen esanetan, berriz, «ez da erlaxatzeko garaia», ezta diagnostiko probak egiteari uzteko garaia ere. «Okerra da pentsatzea kasu gutxiago egoteak arrisku gutxiago dagoela esan nahi duela. Pozten gara heriotza gutxiago egoteaz, baina erne egon behar dugu oraindik ere», adierazi du Mike Ryan OMEko Osasun Larrialdietako zuzendariak. |
2022-4-13 | https://www.berria.eus/albisteak/212190/baserritar-bat-hil-da-olaberrian-bere-traktoreak-harrapatuta.htm | Ekonomia | Baserritar bat hil da Olaberrian, bere traktoreak harrapatuta | Hildakoa 70 urteko gizonezko bat da. Aurten Euskal Herrian lanean hil den hogeigarren langilea da. | Baserritar bat hil da Olaberrian, bere traktoreak harrapatuta. Hildakoa 70 urteko gizonezko bat da. Aurten Euskal Herrian lanean hil den hogeigarren langilea da. | 70 urteko baserritar bat hil da Olaberrian (Gipuzkoa), lurra lantzen zebilela traktoreak harrapatuta. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak zabaldutako informazioaren arabera, baserritarra bera ari zen ibilgailua gidatzen. Ordea, traktorea irauli egin da, eta barrenean harrapaturik gelditu da gizonezkoa. 18:00ak aldera gertatu da ezbeharra, herriko Barruti auzoan.
Larrialdi zerbitzuak istripua gertatu den lekura gerturatu dira, gizonezkoari arta emateko. Ordea, baserritarra bertan zendu da, handik gutxira. Euskal Herrian bi egunean gertaturiko hirugarren lan istripua da Olaberrian izandakoa. Atzo halako beste bi heriotza izan ziren: bata Iruñeko Arrosadia auzoan, eta Leioan bestea. |
2022-4-14 | https://www.berria.eus/albisteak/212213/bezperan-deitu-zidaten-finalera-gonbidatzeko.htm | Bizigiro | «Bezperan deitu zidaten finalera gonbidatzeko» | Egunean Behin jokoaren zortzigarren denboraldia etxetik irabazi zuen Gartziak. Astearteko finala, berriz, ETBko platoan bertan jokatuta irabazi du, hamar galderak asmatuta. | «Bezperan deitu zidaten finalera gonbidatzeko». Egunean Behin jokoaren zortzigarren denboraldia etxetik irabazi zuen Gartziak. Astearteko finala, berriz, ETBko platoan bertan jokatuta irabazi du, hamar galderak asmatuta. | Kazetaria da Erik Gartzia (Errenteria, Gipuzkoa, 1984). BERRIAko erredakzioan aritu zen 2008ko udaberritik 2009ko udazkenera, eta, orduz geroztik, Oarso Bidasoko Hitza-n ari da erredaktore.
Zorionak! ETB1eko zuzeneko finala prestatu al zenuen?
Egia esan, ez nuen batere prestatu. Bezperan deitu zidaten saiora gonbidatzeko, eta, hasieran, pentsatu nuen adarra jotzen ari zirela. Gainera, Top10-ean sartzeko aukerak galdu nituen duela pare bat aste, eta azkeneko partidak protokoloa betetzeko egin ditut.
Aurreko finalean aipatu zenuen aje egunetan Wikipediari begira aritzen zinela, eta hori izan zela gakoa denboraldia irabazteko. Wikipediarik gabeko galderak badaude, ordea, jokoan...
Gauza asko irakurri zalea naiz; batzuetan, etena egin, eta neure buruari galdetzen diot ea zer ari naizen 2006ko Herbehereetako bozen emaitzak irakurtzen, adibidez. Prentsa txikitatik irakurri dut, Egin zena. Ia guztia xurgatzeko dohaina omen dut. Aurreko finalaren ondoren, Juan Luis Zabala adiskideak esan zidan gakoetako bat nire memoria zela. Bestalde, asteartean Nikaraguaren galdera izan zen zailena. Buruko artxibategiak, baina, bizkor egin zuen arkeologia: gurasoek etxean zuten egutegi bat etorri zitzaidan burura. Komite Internazionalistena edo Askapenarena zen: Nikaraguako mapa zen, marrazkitxo politekin.
Ez da erraza telebistako plato batean hamar galderak zuzen eta bizkor erantzutea. Etxean jokatzen duzunean superstizioak dituzu, baina fokuen azpian...?
Ikaragarrizko siesta egin nuen egun horretan, planetaren ardatza mugiarazten duten horietakoa. Ohiko superstizioak bete egin nituen: goizean, 11:11 zirenean, ordularia ukitu nuen. Horrez gain, ez dakit telebistan ikusiko zen, baina atrileko papertxo guztiak baztertu egin nituen, oztoporik ez izateko.
Errenteriako alkateak mezu bat jarri zuen Twitterren, zure garaipena aipatuz. Iruditzen zaizu Eusko Jaurlaritzako lehendakariarena iritsiko dela?
Uste dut udaletxean harrera egiteko eskaerak akuilatu zuela Aizpea Otaegi alkatearen mezua; aspaldiko txantxa da Twitterren. 2022ko Madalen jaiak ospatuko direla dirudienez, txupinazoarekin ere konformatuko nintzateke. InÌigo Urkulluk zoriontzea polita izan izango litzateke, baina baita Maria Txibitek eta Jean Rene Etxegaraik ere, Egunean Behinek nazio kohesioari egiten dion ekarpenaren erakusgarri.
Herrian harrera batekin bainoago, etxe aldaketa betean harrapatu zaitu finalaren biharamunak. Hori ez al da Egunean Behin irabaztea baino nekezagoa?
Etxe aldaketak egiteko ez da inor jaiotzen; bihoakie txalo bat halakoetan aritzen diren langileei. Etxe aldaketa bukatzeko unea, zinez, Egunean Behin irabaztea baino orgasmikoagoa da.
ETB1eko finaletara bitan joan zara. Esan zenuenez, ez zara gehiago joango, irabazi baituzu. Xabier Sukiak noizbait ezin badu, aurkezlearena egingo zenuke?
Ez litzateke intrusismoa izango, titulua badaukadalako. EHUn kameren aurrean jarri behar genuenean, beti tokatzen zen grebaren bat, eta ez nago trebatuta... Baina ez nioke muzin egingo.
Jokatzen al duzu boladan dauden beste jokoetan: Wordle, Berbaxerka...?
Berbaxerkan ez, ohartarazi baitzidaten oso adiktiboa zela. Wordlen bai, sei hizkuntzatan. Sailkapenik balego, hor ez nuke Txapeldunen Ligako posturik usaindu ere egingo. Hara! Gaurkoa egitera noa!
Egunean Behineko hamargarren denboraldia irabazteko faboritoetako bat zara. Apusturik egingo al dute zure alde?
Dirurik ez jokatzeko esango nioke jendeari. Nik goia jo dut; orain, besteen txanda da. |
2022-4-14 | https://www.berria.eus/albisteak/212214/abiatu-da-ernairen-gazte-martxa-zugarramurditik-elizondorainoko-bidea-egiteko.htm | Politika | Abiatu da Ernairen gazte martxa, Zugarramurditik Elizondorainoko bidea egiteko | Mendi ibilaldia eta musika jaialdia uztartuko dituzte, gaurtik igandera bitarte. Apirilaren 17an Iruñean eginen den Aberri Egunean bukatuko dute egitasmoa. | Abiatu da Ernairen gazte martxa, Zugarramurditik Elizondorainoko bidea egiteko. Mendi ibilaldia eta musika jaialdia uztartuko dituzte, gaurtik igandera bitarte. Apirilaren 17an Iruñean eginen den Aberri Egunean bukatuko dute egitasmoa. | Gogotsu eta indarrez. Bi urtez bertan behera gelditu ondoren, ehunka gazte batu dira Ernai gazte antolakundeak Nafarroan antolatutako gazte martxara. Zugarramurditik abiatu da, eta Erratzura ailegatu dira arratsean. Bihar bigarren ibilaldia eginen dute, Elizondora, eta musika jaialdiaz, hitzaldiez, tailerrez eta ekitaldi politikoaz gozatuko dute han. Amaiurren geldialdia egin dute, bertan duela bostehun urte izandako gudua gogoan. BostEHun eta zutik! da martxaren aurtengo leloa. «Hemen gaude. Bi urte luzeren ostean, hiru egunez martxan eta borrokan ariko gara euskal gazteak». Lepo betetako frontoian esan ditu hitzok Ane Alava Ernai gazte antolakundeko bozeramaileak. Zugarramurdin egin dute hitzordua, eta goiz jaiki dira gazteak martxan parte hartzeko. Autobusek ahal bezala egin dute bidea gazteak herrian utzi eta alde egiteko. Frontoiaren kanpoaldean, ilarak, erositako bonuen ziurtagiria lortzeko: eskumuturreko gorria. Banderak makiletan zintzilik prest izan dira abiatzeko, gazteek motxilak eta lo zakuak bizkarrean zituzten, eta euskal presoak gogoan, argazkiekin zein banderolekin. Musikaren laguntzari esker esperoan egotea ez dahain luze egin. Gertakari bitxiak ere izan dira: gazte batzuk Fck PNV mezua zuten betaurrekoak saltzen ibili ziren jende artean. Autobusen kudeaketa zaila zela-eta, ordu bete berandu hasi da martxa. Gogoa, baina, ez zaie itzali gazteei. «Gora euskal gazteria», oihukatu du Alavak, eta jarraian suziria piztu. Eztandarekin batera abiatu dira mendiko zapatilak eta botak bidean aitzina, urrats sendoz eta ikurrinak eta Nafarroako banderak airean dantzan. Zugarramurditik Amaiurrera abiatu dira eta, ondoren, Erratzura, hango kanpalekuan lo egiteko. Bi ohar nagusi egin ditu Alavak martxari ekin aurretik. Batetik, Baztango herriak zaintzeko. Bestetik, elkarren arteko zaintzaren garrantzia nabarmendu du, eta argi utzi: «Ez dugu inolako eraso matxistarik onartuko». Txalo zaparrada jaso zuen azken oharrak. Amaiurren geldialdia egin dute arratsaldean, ekitaldi politiko bat egiteko. 1522ko uztailean hango gazteluan izandako bataila gogoratzen duen monolitoaren aitzinean paratu dira martxako parte hartzaile guziak. Gainetik aritu dira Ekiñe Zapiain eta Iratxe Muxika kantuan. Ondotik, Juantxo Agirre arkeologoak egin die ongi etorria, Amaiurko herriaren izenean. Historia kontatu du: Amaiurko guduarena eta hura oroitzen duen monolitoarena; nola eraitsi zuten eta 1982an herritarrek berriz eraiki. Are, atzo Gipuzkoako, Bizkaiko eta Arabako armarriak xehaturik zituen monolitoak. Aurreko gauean ezabatu zituen ezezagunen batek. Agirre gazteei zuzendu zaie: «Memoriak behar ditu belaunaldi berriak, eta zuek zarete horiek. Beraz, aurrera segi zuen bidean, beti askatasunaren aldetik eta bizkor». Hitzartze nagusia Alavak egin du, Ernairen izenean. Berehala ekarri du gogora gertakari historikoa: «Nafartasunaren eta askatasunaren ikur izaten jarraitzen den herri-harri honetan batu gara ehunka gazte independentista, eta gaztelu berria eraikitzera gatoz». Orduko armadaren borroka «aitortu» eta «ondare» hori «bere» egin zutela gaineratu du. Hala ere, ez zen iraganeko kontuetan gelditu: «Gu aurrerantz goaz, bostehun urte eta zutik jarraitzen dugulako, eta jarraituko dugulako; jarraituko dugu Euskal Herri aske, feminista, sozialista eta euskalduna irabazi arte». Horretarako, «argia» eta «indarra» dituztela ohartarazi du Alavak. «Badugu nora begiratu eta nondik jarraitu bidea. Zutik gaude; zutik dago euskal gazteria». Asier Alzedoren bertsoa etorri da jarraian: «Menpekorik gabeko mundu bat ez da zerutik eroriko». Eusko gudariak kantarekin borobildu dute ekitaldia. Helmuga: Elizondo Amaiurrekoa bukatuta, Erratzurako bidea hartu dute gazteek. Han muntatu dituzte kanpin dendak. «Oztopo» batzuk izan dituztela onartu du Alavak, eta horregatik Erratzuko kanpalekua nahi baino «prekarioagoa» izan dela. Horrek ez du besta zapuztu, eta giro onean bukatu dute mendi jardun luzea. Bihar abiatuko dira Elizondora, eta han izanen da jaialdi nagusia. Bi egunez hitzaldiak, tailerrak eta kontzertuak izanen dituzte. Musikari dagokionez, Herdoil, Ibil bedi, Liher, Xiberoots, Skabidean, Sua eta Kaleko Urdangak taldeak ariko dira, besteak beste. Ekitaldi politiko nagusia han izanen da, 20:30ean, Elizondon muntatu duten karpa handian. Igandean Iruñeko Aberri Egunean parte hartzeko deia egin du Ernaik. |
2022-4-14 | https://www.berria.eus/albisteak/212215/herriek-askatasunez-erabakitzeko-eskubidea-dutela-aldarrikatuko-du-eajk-aberri-egunean.htm | Politika | Herriek «askatasunez erabakitzeko eskubidea» dutela aldarrikatuko du EAJk Aberri Egunean | Jeltzaleek Gernikan aurkeztu dute Aberri Egunerako manifestua, eta igandean Bilbora joateko deia egin dute. ERC, BNG, CUP eta JxCat alderdietako nazioarteko ordezkaritza bana Iruñean egongo dira, EH Bilduren deialdiarekin bat eginez. | Herriek «askatasunez erabakitzeko eskubidea» dutela aldarrikatuko du EAJk Aberri Egunean. Jeltzaleek Gernikan aurkeztu dute Aberri Egunerako manifestua, eta igandean Bilbora joateko deia egin dute. ERC, BNG, CUP eta JxCat alderdietako nazioarteko ordezkaritza bana Iruñean egongo dira, EH Bilduren deialdiarekin bat eginez. | Mireia Zarate EBBeko idazkariak eta Joseba Aurrekotxea EBBeko burukideak gaur goizean aurkeztu dute Gernikan (Bizkaia) EAJk Aberri Egunaren karietara ondutako manifestua. Jeltzaleek igandean egingo dute ekitaldi nagusia, Bilboko Plaza Berrian, 11:30ean, eta egun horri begira afixa eta idazki bat aurkeztu dituzte gaur. EAJko buruzagiek azaldu dute aurten Aberri Egunaren 90. aldia nabarmendu dutela afixan, lehen Aberri Eguna 1932an ospatu zela gogora ekartzeko. Gainera, aurkezpena Gernikan egiteak lotura zuzena du EAJk Aberri Egunean zabalduko duen mezuarekin: batetik, jeltzaleek gaitzetsi egin nahi dute Ukrainako inbasioa; bestetik, EAJk 1895ean sortu zenetik «Euskadirentzat eskatzen duen askatasun aldarrikapenaren izaera bakezale, demokrata eta humanista sakon eta ukaezina» azpimarratu nahi dute. Gaurko agerraldian, Zaratek eta Aurrekoetxeak gogora ekarri dute azken bi urteotan koronabirusaren pandemiak euskal gizartearen bizimodua eta ongizatea baldintzatu dituela, eta orain gerrak ondorio ekonomikoak ekarriko dituela. Uste dute «konplexutasun eta ziurgabetasun» garaiak direla, eta «Euskadi bidegurutze historiko batean» dagoen honetan «euskal eredua» balioan jarri behar dela. Hala, Aberri Egunari begira, EAJk «herri guztiek beren etorkizuna askatasunez defendatzeko eskubidea» dutela aldarrikatuko du: «Euskadiren etorkizuna, Ukrainarena, Mendebaldeko Sahararena...», zehaztu dute. Eta xede hori goiburutzat hartuta, Araba, Bizkai, Gipuzkoa, Nafarroa, Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako abertzale guztiak eta mundu zabalean sakabanatutakoak deitu dituzte Aberri Eguna ospatzera. «Munduko bakea erreklamatzen dugu, bai eta justizia eta Giza Eskubideen defentsa ere. Errusiak Ukraina inbaditzean eragin duen gerra amaitzea exijitzen dugu, eta biztanleria zibil babesgabearen kontra egin diren krimen basatiak berehala bertan behera uztea. Mendebaldeko demokrazien batasuna erreklamatzen dugu, Europako Batasuna aldarrikatzen dugu proiektu komun baten erreferentzia bakar gisa, non Euskadik bakezko eta askatasuneko etorkizuna partekatu ahal izatea espero duen». Halaber, bake eta askatasunerako eskubidea aldarrikatzeko, ikurrina kalera ateratzera animatu ditu herritarrak, «herri berria» eraikitzeko borondatearen erakusle.
EH Bilduren deialdiarekin bat ERC, BNG, CUP eta JxCat Junts Per Catalunya alderdietako nazioarteko ordezkaritza bana Iruñean egongo dira, EH Bilduren deialdiarekin bat eginez. Zehazki, ERC, BNG, CUP, JxCat, Esquerra Valenciana, Més Mallorca, Més Menorca, Andecha Astur eta Puyalón de Cuchas alderdietako nazioarteko ordezkaritza bana izango dira Iruñean, EH Bilduk gaur jakinarazi duenez. Koalizioak manifestazio batera deitu du igandean Iruñean, Golem zinemetatik abiatuta, 12:00etan. Ostean, ekitaldi politikoa egingo dute Sarasate pasealekuan. Manifestazioaz eta ekitaldi politikoaz gain, hainbat ekitaldi kultural eta ludiko izango dira egun osoan. Aberri Eguneko ekitaldiekin, EH Bilduk mezu hau zabaldu nahi dio gizarteari: «Euskal Herria desagerrarazteko hainbat saiakera egin diren arren, euskal herriak bizirik dirau». Era berean, EH Bilduk «bakea, demokrazia eta burujabetza» eskatuko ditu Iruñean: «Pandemian zehar eguneroko arazoak kudeatzeko burujabetzarik eza agerian utzi ondoren, bakean eta demokrazian sakontzea inoiz baino ezinbestekoagoa da, egungo gerra egoeraren eta autoritarismoaren mundu mailako gorakadaren aurrean». |
2022-4-14 | https://www.berria.eus/albisteak/212216/kezka-eragiten-ari-da-umeetan-agertzen-ari-den-hepatitis-akutu-mota-bat.htm | Gizartea | Kezka eragiten ari da umeetan agertzen ari den hepatitis akutu mota bat | Erresuma Batuan hainbat kasu agertu direla eta, abisua emana du ECDC Europako Gaixoasunen Prebentzio eta Kontrolerako Erakundeak; Osakidetzan eta Osasunbidean oraindik kasurik ez dute atzeman | Kezka eragiten ari da umeetan agertzen ari den hepatitis akutu mota bat. Erresuma Batuan hainbat kasu agertu direla eta, abisua emana du ECDC Europako Gaixoasunen Prebentzio eta Kontrolerako Erakundeak; Osakidetzan eta Osasunbidean oraindik kasurik ez dute atzeman | Orain egun bi eman zuen abisua ECDC Europako Gaixoasunen Prebentzio eta Kontrolerako Erakundeak; hepatitis akutu mota hedatzen ari da umeen artean, eta osasun arazo horren gaineko«kontzientziazioan» urrats bat egin behar dute osasun sistemek, zer gerta ere. Iragan asteotan Ingalaterran, bereziki, hepatitis kasu ezohikoak atzeman dituzte 16 urtetik beherako adingabeen artean; 2 eta 5 urteko umeen artean eman dira usuen, eta kezka dago gaiarekin. Hedatzen ari da, gainera, atzo jakin zen Espainian agertu direla lehen kasuak: Madrilen, Aragoin eta Gaztela Mantxan. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi du ez dutela oraindik gaitz horren kasurik atzeman, baina adi daudela. Abisu bat zabaldu dute Osakidetzako profesionalen artean, gaitzaren hedatzeaz ohartarazteko. Nafarroako Osasun Departamenduan ere ez dute kasurik atzeman.
Ezjakintasuna dago hepatitis honen inguruan. Ez dakite zein jatorri duen. Hepatitisa eragiten duten ohiko birusak ez dira atzeman erietan, eta zein sorburu izan ote dezakeen ikertzen ari dira. Larumina eta arazo gastrointestinalak eragiten ditu sintoma ohikoen gisara; besteak beste, botagura. Eta badira kasu larriak; gibel transplantea behar izan dute hainbat haurrek.
Askotan bidaiekin edota toxikoen erabilerarekin lotuta egoten dira hepatitis kasuak, eta kasuen inguruko ikerketetan ari dira aldagai horiek ere aztertzen, jatorria argitze aldera. ECDCk adierazi du garrantzitsua dela kasu guztiak jakinaraztea, horrek lagunduko duelako zabalkundea zein den ikusten, eta gaitzaren jatorria argitzen ere lagun dezakeelako. Erresuma Batuan egin dituzten hainbat ikerketaren arabera, adenobirus batekin lotuta egon daiteke gaitza, baina ez dago oraindik baieztapenik. Esan dute ez dagoela loturarik gaitzaren eta COVID-19aren aurkako txertoaren artean. |
2022-4-14 | https://www.berria.eus/albisteak/212217/nafarroan-1936ko-gerran-fusilatu-zituztenak-omendu-dituzte-irunean.htm | Gizartea | Nafarroan 1936ko gerran fusilatu zituztenak omendu dituzte Iruñean | Ehunka lagun batu dira gaur Iruñean, Gaztelugibelen, Nafarroan 36ko gerran eta Francoren diktaduran fusilatutakoen senitartekoen AFFNA-36 elkarteak antolatutako omenaldian. | Nafarroan 1936ko gerran fusilatu zituztenak omendu dituzte Iruñean. Ehunka lagun batu dira gaur Iruñean, Gaztelugibelen, Nafarroan 36ko gerran eta Francoren diktaduran fusilatutakoen senitartekoen AFFNA-36 elkarteak antolatutako omenaldian. | Nafarroan 1936ko gerran fusilatu eta errepresaliatu zituztenak omendu dituzte gaur Iruñean, Gaztelugibelen. AFFNA-36 Nafarroako Fusilatuen Senideen Elkarteak antolatu du omenaldia. Aurresku batekin eta lore sorta batekin omendu dituzte biktimak. Elkarteko presidente Amaia Lergak Espainiako bigarren errepublika gogoan izan du ekitaldian: «Itxaropenerako aro bat ireki zen, askatasun ufada, justizia soziala eta konfiantza ekarri zituen garai bat». Ostean, estatu kolpearekin jazarpen politikoa eta ideologikoa hasi zirela gogorarazi du, eta horren ondorioak zenbakietan eman ditu: Nafarroan, 3.507 hildako eta 1.400 iheslari. Horiekin batera gogoan izan ditu «sexu erasoak, bazterketa eta atxiloketak» pairatu zituzten emakumeak, eta baita hobi komunetik berreskuratu diren 60 pertsonen gorpuak eta senideen hilotzak berreskuratu ezin izan dituzten 277 familiak ere. Lergak aipamen berezia egin die gerran «gosea» ezagutu zuten umeei, ihes egin behar izan zutenei eta umezurtz geratu zirenei. Elkarteko kideak biktima horientzat «erreparazio integralerako neurriak» eskatu ditu Memoria Demokratikoaren Legean. Halaber, gizarte «baketsu» baten alde egin du, eta gerrak amaitzeko eskatu du. |
2022-4-14 | https://www.berria.eus/albisteak/212218/bizkaian-kamioientzako-bidesariak-jartzeko-aurreproiektua-onartu-dute.htm | Ekonomia | Bizkaian kamioientzako bidesariak jartzeko aurreproiektua onartu dute | Aldundiak dio Europako Batzordearen «oniritzia» jaso duela. Batzar Nagusietara igorriko du orain. Egun dohainekoak diren bost errepidetan jarri nahi ditu arkuak. | Bizkaian kamioientzako bidesariak jartzeko aurreproiektua onartu dute. Aldundiak dio Europako Batzordearen «oniritzia» jaso duela. Batzar Nagusietara igorriko du orain. Egun dohainekoak diren bost errepidetan jarri nahi ditu arkuak. | Bizkaiak ere nahi du lurraldean sartzen diren 3,5 tonatik gorako kamioi guztiek errepideak erabiltzeagatik ordain dezatela, eta prest du jada horretarako lege aurreproiektua. Egun dohainekoak diren hainbat errepidetan jarri nahi ditu arkuak: N-240an (Arratia gurutzatzen du), N-636an, N-637an, BI-625ean (Basauritik Arabarantz) eta A-8an, Kantabriarako bidean. Foru gobernuak ez du zehaztu bidesariak noiz egongo diren indarrean, baina, iazko udan aurreratu zuzenez, aurtengo udazkenerako nahiko luke. Aurreproiektua Batzar Nagusietara igorriko du orain.
Neurri horren atzean bi helburu nagusi daude: batetik, trafikoa ahalmen handiko errepideetara bideratzea, ordainpeko autobideetara, alegia; eta, bestetik, kutsatzen duenak ordain dezala. Aldundiaren arabera, bildutako dirua errepideen mantentze lanetarako erabiliko da.
Ostegun honetan eman du erabakiaren berri, komunikabideetara bidalitako ohar batean. Azaldu duenez, aurreproiektuak Europako Batzordearen «oniritzia» jaso du. Ekainean, egitasmoaren aurkezpenean, Azpiegituretarako eta Lurralde Garapenerako diputatu Imanol Pradalesek adierazi zuen foru arauak aurrera egiteko ezinbestekoa zela «berme guztiak aplikatzea eta segurtasun juridikoa erabatekoa izatea», errepide horien erabiltzaileen artean «inolako diskriminaziorik ez sortzeko, ez zuzenekorik, ez zeharkakorik», eta ordaindu beharreko tarteak identifikatzean kontrol arkuak jartzeko eta kanonaren zenbatekoak ezartzeko.
Grebaren ostean dator erabakia
Aipatutako «bermeekin» Bizkaiko aldundiak Gipuzkoako katramila saihestu nahi du. Gipuzkoako foru gobernuak kamioientzako ordainsariak ezarri zituen 2018an A-15 eta N-1eko tarte batzuetan. Garraiolari elkarteek, baina, hainbat helegite jarri zituzten, eta auzitegiek aldundia behartu dute sistema aldatzera: orain N-1 eta A-15 autobideetako edozein zati erabiltzeagatik pagatu beharko dute. Sistema berria 2022aren amaieran edo 2023aren hasieran martxa jartzea espero du. Baina kamioilarien elkarteek helegiteak jarri dituzte horren aurka ere. Haien iritzian, «diskriminatzailea» da kamioientzat soilik diren bidesariak jartzea.
Hain justu, bidesaririk ez jartzea izan zen Hego Euskal Herriko kamioilariek aurreko hilabetean egindako grebako aldarrikapen nagusietako bat. Espainiako Gobernuak erregaiak merkatzeko hartutako erabakiaren ondoren eta aldundiekin hitz egin ondoren lanuzteak bertan behera utzi zituzten, baina mobilizazioetara itzultzeko atea zabalik utzi zuten.
Nafarroan, urte amaierarako; Araban, aztertzen
Nafarroako Gobernuak ere kamioientzako ordainsari gehiago ezarriko ditu bost errepidetan: A-1ean, A-10ean, A-15ean, A-68an eta N-121-An. Apurka joango da, baina gobernuak esana du aurrenekoak «urte amaierarako» espero direla. Araban, berriz, aldundiak ponentzia bat sortu du Batzar Nagusietan gaia aztertzeko. Errepideen mantenua nola ordaindu eta Europako legedira nola egokitu eztabaidatzen ari dira. 2026. urtean AP-68aren kontzesioa amaituko da, eta lurraldeko 55 kilometroen ardura hartuko du. |
2022-4-14 | https://www.berria.eus/albisteak/212219/elon-muskek-twitter-erosi-nahi-du.htm | Ekonomia | Elon Muskek Twitter erosi nahi du | Munduko pertsona aberatsenak 43.000 milioi dolar eskaini ditu sare sozial horrengatik. Haren asmoa da «adierazpen askatasunaren plataforma pribatizatzea». | Elon Muskek Twitter erosi nahi du. Munduko pertsona aberatsenak 43.000 milioi dolar eskaini ditu sare sozial horrengatik. Haren asmoa da «adierazpen askatasunaren plataforma pribatizatzea». | Munduko pertsonarik aberatsenak Twitter erosi nahi du. Elon Muskek eskaintza publiko bat egin du 430 milioi erabiltzaile dituen sare sozial horren jabe bakarra bihurtzeko, 43.400 milioi dolarren (39.803 milioi euroren) truke. Hala adierazi dio Estatu Batuetako Balore Merkatuaren Batzordeari, Twitterren bitartez helarazitako ohar batean azaldu duenez.
Hil honen hasieratik Twitterren lehen akzioduna da Musk: %9 ditu. Orain, osorik nahi du beretzat, edo hori iradoki du behintzat. 54,20 dolar eskaini ditu akzio bakoitzeko. Horrek %54ko hobaria ekarriko luke urtarrilaren 28an akzioek zuten balioarekiko; orduan hasi zen Musk akzioak erosten. Apirilaren 1ean jakinarazi zuen %9 erosia zuela, eta orduan baino %38 gehiago eskaini du orain. Akordioa ixten ez bada atzera egin dezakeela iradoki du: «Nire eskaintza nire azken eskaintzarik onena da, eta, onartzen ez bada, akziodun gisa dudan posizioa berriz aztertu beharko nuke».
Administrazio kontseiluak ontzat emanez gero eta akziodunek onartuz gero, Twitter Musken eskuetan geratuko litzateke oso-osorik. Administrazio kontseiluari bidalitako gutunean, enpresaburuak esan du Twitterren inbertitu duela sinisten duelako «mundu osoko adierazpen askatasunaren plataforma» izateko gaitasuna duela. Hala ere, ohartarazi du «egungo formari eutsiz gero» ez duela aurrera egingo eta ez duela helburu horretarako balioko. «Twitterrek enpresa pribatu bihurtu behar du». «Twitterrek aparteko potentziala du. Nik desblokeatuko dut», azpimarratu du.
Twitter munduan gehien erabiltzen diren sare sozialetan hamabosgarrena da, eguneko 217 milioi erabiltzailerekin, baina ez da garairik onena harentzat: 2019tik ez du irabazi ekonomikorik lortzen.
Ezohiko pertsonaia, ezohiko eskaintza
Muskek Twitterren sartzea erabaki zuenetik plataformaren akzioek gora egin dute etengabe, eta, gaurko iragarpenaren ondoren, %11 baino gehiago balio dute, 51 dolarren bueltan. Twitterreko administrazio kontseiluak esan du arretaz aztertuko duela proposamena, konpainiarentzat eta akziodun guztientzat onena den ala ez argitzeko.
Musken benetako asmoak zein diren jakitea ez baita erraza. Akzioak erosi zituela jakinarazi zuen astean, Twitterreko zuzendari exekutiboak, Parag Agrawalek, iragarri zuen Musk administrazio kontseiluan sartuko zela, baina enpresaburuak ez zuen nahi izan, eta Twitterren egunak eman zituen mezuak bidaltzen, plataforma kritikatzen, ezabatuak izan diren txio batzuetan.
Ez da lehenengo aldia Muskek sare sozial hori erabiltzen duena beste enpresa batzuetan dituen interes ekonomikoekin jokatzeko —munduan jarraitzaile gehien duten kontuetan zortzigarrena da: 82 milioik segitzen dute— . Hala egin zuen Teslarekin, 2018an. Gainerako inbestitzaileekin adostu gabe, bere kabuz iragarri zuen enpresaren akzio guztiak erosteko asmoa, eta izugarri igo zen horien prezioa: isuna jarri zioten gezurra esateagatik. Duela aste batzuk kriptodiruaren inguruan zabaldutako mezuek eragin nabaria izan zuten dibisa horien balioan.
Musk ezohiko enpresaburua da: ameslaria batzuentzat, eta ero arriskutsu eta harroputza beste askorentzat. Paypal Interneteko ordainketa sistema asmatu zuen, eta horren salmentarekin Tesla eta SpaceX sortu zituen, gidaririk gabeko auto elektrikoak ekoizteko eta espaziora bidaiak eskaintzeko. Horrekin batera, satelite bidezko sare bat du, Starlink, eta, berriki jakin denez, Ukrainako gobernuari hori erabiltzeko aukera eskaini dio, Errusiaren aurkako gerran aritzeko. |
2022-4-14 | https://www.berria.eus/albisteak/212220/errusiak-itsaso-beltzean-duen-gerraontzi-nagusiak-kalte-larriak-izan-ditu.htm | Mundua | Errusiak Itsaso Beltzean duen gerraontzi nagusiak kalte larriak izan ditu | Ukrainaren arabera, bere armadak eraso egin dio, eta barruan zeramatzan misilak suntsitu ditu. Mosku ikertzen ari da sutea zerk eragin duen, eta adierazi du ez duela hondatu «misil armategi nagusia». | Errusiak Itsaso Beltzean duen gerraontzi nagusiak kalte larriak izan ditu. Ukrainaren arabera, bere armadak eraso egin dio, eta barruan zeramatzan misilak suntsitu ditu. Mosku ikertzen ari da sutea zerk eragin duen, eta adierazi du ez duela hondatu «misil armategi nagusia». | Sute bat gertatu da Errusiako armadak Itsaso Beltzean duen gerraontzi nagusian, Moskva-n, eta Moskuko iturri ofizialek jakinarazi dute «kalte larriak» eragin dituela. Ukrainako Gobernuaren arabera, beren armadak jaurtitako bi misilek jo dutelako piztu da sutea; horrek barruan zeramatzan misilak suntsitu ditu, eta itsasontzia hondoratzen ari da. Kremlinek adierazi du, ordea, sutea «kontrolpean» dagoela, eta neurriak hartzen ari direla ontzia atoian eraman eta porturatzeko. Nolanahi ere, gertatutakoak eragina izango du Errusiak Ukraina hegoaldean duen gaitasun militarrean.
Goizaldean hasi da sutea. Hasieran, Errusiako berri agentziek iturri ofizialak aipatuz kaleratutako informazioek jaso dute gerraontziko munizioek eztanda egin dutela sute baten ondorioz. Ordu batzuk geroago argitaratutako berrietan zehaztu dute eztandak eten direla, eta sutea zerk eragin duen aztertzen ari direla. Gaineratu dute, Kieven informazioa gezurtatuz, gertatutakoak ez duela hondatu «misil armategi nagusia».
Ukrainaren arabera, erasoa gertatu denean eskifaiako 510 kide zeuden gerraontzi barruan. «Itsaso nahasi honekin, ez dago garbi noiz erreskatatu ahal izango dituzten», azaldu dute Kieveko iturri ofizialek. Moskuren esanetan, baina, armadak Itsaso Beltzean duen ontzidiaren beste ontzi batzuetara eraman dituzte eskifaiako kideak. Arvydas Anusauskas Lituaniako Defentsa ministroak nabarmendu du Turkiak Errusiari lagundu diola eskifaiako kideak ebakuatzen. BBC hedabideak horri buruz galdetu dio Ankarako funtzionario bati, eta ukatu egin du. Anusauskasek esan du, gainera, Turkiak eta Errumaniak ere baieztatu dutela ontzia hondoratu egin dela. Funtzionarioak ez du informazio hori ez baieztatu, ezta gezurtatu ere. Pentagonoko iturri batek Reuters berri agentziari adierazi dionez, uste dute oraindik ez dutela gerraontziko sutea itzali.
Sobietar Batasunaren garaikoa da Moskva ontzia, 1983koa. Gloria izena jarri zioten hasieran, eta 1996tik du oraingoa. Hamasei misil jaurtigailu dauzka, eta Errusiak Sirian egindako esku hartzean parte hartu zuen, 2015etik aurrera.
Errusiaren ohartarazpena
Errusiak Ukrainako inbasioa hasi zuen egunetik bertatik ia-ia, Finlandian eta Suedian eztabaidatzen ari dira NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko kide bihurtu ala ez. Mendebaldeko aliantza militarrak esana du «erraz» sartuko liratekeela, eta, horren guztiaren ondorioz, Dmitri Medvedev Errusiako Segurtasun Kontseiluko presidenteordeak ohartarazi du Baltikoko herrialdeen inguruan arma nuklearrak hedatuko dituztela bi herrialde horiek aliantzako kide bihurtuz gero. «Orduan ezingo litzateke hitz egin arma nuklearrik gabeko Baltikoaz. Oreka berrezarri beharko litzateke», azpimarratu du, gaur, Telegrameko bere kontuan. Bestalde, uste du ezin dela esan Errusia Ukrainan egiten ari den «operazio bereziak» bultzatu dituenik Finlandia eta Suedia aliantza militarrera gerturatzera. «Batetik, egon izan dira haiek NATOrantz bultzatzeko saiakerak; eta, bestetik, inportanteena dena, herrialde horiekin ez dugu, Ukrainarekin bezala, lurralde gatazkarik».
Finlandia eta Errusia mugakideak dira: bien arteko lurreko mugak 1.300 kilometro ditu. Horri erreparatu dio Medvedevek: «Suedia eta Finlandia NATOn sartuz gero, lurreko muga bikoiztuko litzateke, eta noski, indartu egin beharko litzateke». Horiek horrela, Lituaniako Defentsa ministro Arvydas Anusauskasi «arraroak» egin zaizkio Errusiaren «mehatxuak», eta gogoratu du Kremlinek «beti» pilatu izan dituela armak Kaliningraden, eta hala inguruko herrialdeek nola nazioarteak badakitela hori. Polonia eta Lituania artean Errusiak duen lurraldea da Kaliningrad.
Korridore humanitarioak
Atzo ez bezala, gaur zibilak ebakuatu ahal izateko korridore humanitarioak zabaldu ahal izan dituztela iragarri du Ukrainako Gobernuak. Irina Verextxuk lehen presidenteordeak Telegrameko bere kontuan zehaztu duenez, bederatzi ireki dituzte; gehienak herrialdearen hegoaldean eta ekialdean. Verextxukek berak jakinarazi du Ukrainak presoak trukatu dituela Errusiarekin, joan den otsailaren 24tik —gerra hasi zenetik— laugarren aldiz. 30 pertsona dira; horietatik 22, militarrak.
Eta bi aldeen arteko harremanekin jarraituz, Kremlinek azpimarratu du Vladimir Putin Errusiako presidenteak ez diola uko egiten Volodimir Zelenski Ukrainakoarekin batzartzeari, baina horretarako baldintza dela bi agintariek dokumentu bat sinatzea. |
2022-4-14 | https://www.berria.eus/albisteak/212221/interes-tasak-aurten-bertan-igo-ahal-izateko-prestamenetan-hasi-da-ebz.htm | Ekonomia | Interes tasak aurten bertan igo ahal izateko prestamenetan hasi da EBZ | Hirugarren hiruhilekoan amaituko du Europako Banku Zentralak zorra erosteko programa. Hurrengo hilabeteetarako ere inflazio handia aurreikusten du Christine Lagardek, eta Ukrainako gerrarekin orain ziurgabetasuna oso handia dela dio. | Interes tasak aurten bertan igo ahal izateko prestamenetan hasi da EBZ. Hirugarren hiruhilekoan amaituko du Europako Banku Zentralak zorra erosteko programa. Hurrengo hilabeteetarako ere inflazio handia aurreikusten du Christine Lagardek, eta Ukrainako gerrarekin orain ziurgabetasuna oso handia dela dio. | «Batek daki zein izango den Ukrainako gerrak gure ekonomietan izango duen eragina eta garapena». Ziurgabetasun horren aurrean, Christine Lagardek ahalik eta aukera gehien nahi ditu zabalik euroaren eremuko diru politikarako. EBZ Europako Banku Zentralarentzat inflazio handia asko luzatzeko arriskua hor dagoelako, baina baita atzeraldi bat sustatzeko arriskua ere, tasa igoerak gehiegi aurreratuz gero.
Edonola ere, tasak igotzea ahalbidetzeko bidea garbitzen ari da EBZ, eta zor erosketa programaren amaiera aurtengo hirugarren hiruhilekoan iritsiko dela berretsi du. Izan ere, ez luke zentzurik izango programa hori indarrean izan eta aldi berean tasak igotzeak. Bata bukatu behar da, bestearekin hasteko aukera izateko.
Bidea garbi behar du EBZk inflazio handiarengatik. Euroguneko inflazio tasa %7,5era igo da martxoan, banku zentralaren %2 inguruko helburutik oso gora. Eta bankuaren ustez, «inflazioak handia izaten jarraituko du hurrengo hilabeteetan ere, energia kostuengatik». Lagardek gaineratu du epe luzerako inflazio handia aurreikusten duten iragarpenei adi ere badaudela. Hots, prezio igoerak luzatzea oso posible dela.
Baina horrekin batera, kreditua bera estutzen ari dela ere ikusi du EBZk, bankuak gogortzen ari direla maileguak emateko baldintzak. Horregatik egoera gehiago edo gehiegi estutzea ere saihestu beharko luke banku zentralak, hazkunde ekonomikoa kaltetu nahi ez badu.
Malgutasuna
Gauzak horrela, EBZko presidenteak malgutasuna behin eta berriz aipatu du bere hitzartzean. Horren erakusle, bere zehaztapena, «hiruhileko batek hiru hilabete izaten dituela». Hots, zor erosketa zehazki noiz bukatu den ez dagoela ezarrita, ezta horren ostean interes tasen igoera bat noiz iritsi daitekeen ere. «Tarte bat egongo da, baina izan daiteke astebetekoa edo hilabeteetakoa». Lehen filtrazioek diote, dena den, euroaren eremuko interes tasen igoera, 0,25 puntukoa, hirugarren hiruhilekoan bertan iritsiko dela.
Lagarderen arabera, EBZren ekaineko kontseiluak argiago erakutsiko du bidea, ordurako, besteak beste, Ukrainako gerraren inguruko ziurgabetasunak zerbait argitzea espero delako. |
2022-4-15 | https://www.berria.eus/albisteak/212247/motozale-bat-hil-da-bilbon-ibilgailutik-erorita.htm | Gizartea | Motozale bat hil da Bilbon, ibilgailutik erorita | Istripua atzo arratsean gertatu zen. Hildakoa 51 urteko gizonezko bat da. | Motozale bat hil da Bilbon, ibilgailutik erorita. Istripua atzo arratsean gertatu zen. Hildakoa 51 urteko gizonezko bat da. | Bilboko Udaltzaingoak zabaldutako informazioaren arabera, 51 urteko gizonezko bat hil zen atzo trafiko istripu baten ondorioz. Hildakoa motorrean zebilen, 20:00ak aldera, eta ibilgailutik erori zen BI-604 errepidean, Bilboko Carmelo Bernaola kalean, tunelen irteeran. Enekurira doan bidea zuen hartua.
Larrialdi zerbitzuak istripua gertatutako tokira joan ziren, arta emateko. Ordea, gizonezkoa larriki zauritua zen erorikoaren ondorioz, eta handik gutxira zendu zen.
Udaltzaingoak ikerketa abiatu du istripua zer-nola gertatu den argitzeko, eta, horretarako, laguntza galdegin die herritarrei. Ezbeharraren lekukoen bila ari dira, azalpen gehiago jasotze aldera. |
2022-4-15 | https://www.berria.eus/albisteak/212248/gizonezko-bat-atxilotu-dute-irunen-bikotekidea-etxean-indarrez-atxikia-izateagatik.htm | Gizartea | Gizonezko bat atxilotu dute Irunen, bikotekidea etxean indarrez atxikia izateagatik | Ertzaintzak atzo eraman zuen atxilo gizona. Indarkeria matxista leporatu diote. | Gizonezko bat atxilotu dute Irunen, bikotekidea etxean indarrez atxikia izateagatik. Ertzaintzak atzo eraman zuen atxilo gizona. Indarkeria matxista leporatu diote. | Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Ertzaintzak gizonezko bat atxilotu zuen atzo Irunen (Gipuzkoa) indarkeria matxistarekin loturiko delituak egotzita. Zehazki, indarkeria baliatuta bikotekidea etxean itxita eduki izana leporatu diote atxilotuari.
Ostegun goizean gertatu zen erasoa. Emakumezkoa itxita egon zen etxebizitza bikotearena da; biak bizi dira bertan. |
2022-4-15 | https://www.berria.eus/albisteak/212249/inaki-segurola-idazle-eta-hiztegigilea-hil-da-60-urterekin.htm | Kultura | Iñaki Segurola idazle eta hiztegigilea hil da, 60 urterekin | Ikasketaz filologoa izanik, Orotariko Euskal Hiztegian jardun du lanean urteetan. Larunbatean egingo diote azken agurra, 19:00etan, Azpeitian. | Iñaki Segurola idazle eta hiztegigilea hil da, 60 urterekin. Ikasketaz filologoa izanik, Orotariko Euskal Hiztegian jardun du lanean urteetan. Larunbatean egingo diote azken agurra, 19:00etan, Azpeitian. | 60 urterekin zendu da Iñaki Segurola idazle, filologo eta hiztegigilea (Azpeitia, Gipuzkoa, 1962-2022). Batik bat, hiztegigintzan eginiko lanagatik da ezaguna. Urteak egin ditu Orotariko Euskal Hiztegian lanean, baita Euskal Hiztegi Historiko-Etimologikoan ere. Euskaltzain urgazlea zen 1991tik. Liburu ugari ateratakoa ere bada, eta hainbat kolaborazio egin ditu irratian. Segurola gaur agurtuko dute, 19:00etan, Azpeitiko Carmona ehorztetxeko agurren aretoan. Bizialdian zenbait esparrutan hurbil izan dituen lagun batzuen hitzak jaso ditu BERRIAk.
Ikusi gehiago: Arantxa Iturberen iritzia: Juxtu gaurkoa al huen?
Iñaki Segurolak parte hartu zuen hiztegigintza proiektuan, Ibon Sarasola euskaltzaina izan zen gidaria. Urteetan izan dira elkarren ondoan. Haren esanetan, Segurola «giltzarri» izan da Orotariko Euskal Hiztegia ontzeko prozesuan, eta haren euskararen kalitateari zor zaio hori, batik bat. «Euskararen gaineko ezaguera ikaragarrizkoa zuen», adierazi du. Hain zuzen ere horregatik, proiektuan parte hartzeko jende bila ari zela, Sarasolak dudarik ez zuen izan han behar zuela Segurolak. «Hari egin nion lehenengo deia». Gainera, dudak izan dituenetan emandako laguntza nabarmendu du Sarasolak: «Problemaren bat izan dudanean, zalantzarik izan dudanean, harengana jotzen nuen lehenengo».
Askok miresten dute Segurolaren euskara, ertz ugariri erreparaturik, gainera. Fermin Etxegoien idazle eta kazetariak, besteak beste. Segurolak parekorik ez zuela entzun izan zion bati baino gehiagori: «Ez da egongo euskara batuan Iñaki Segurolak baino hobeto idazten duenik». Halere, Etxegoienek nabarmendu du Segurolak «herri hizkeraren defentsa» egiten zuela aldi berean.
Etxegoienek erantsi du hizkuntza baliatzeko Segurolak zuen moduak begiak zabaldu zizkiola zentzu batean: «Batzuek defendatzen dute hizkuntza batean aritzeak, edozein dela ere, kosmogonia jakin bat dakarrela, mundu ikuskera bat. Ni neu nahiko eszeptiko sentitu naiz kontzeptu horrekiko, baina Iñakiren gauzak irakurrita laketu egiten nintzen pentsaera horrekin, adiskidetzen, hor bai ikusten nuelako ikuskera bat islatzen zela».
Idazle fin eta ausarta
Hainbat liburu idatzitakoa da Segurola: Gaur ere ez du hiltzeko eguraldirik egingo saiakera argitaratu zuen 2005ean, eta, haren atzetik, ondu zituen beste hainbat ere, hala nola Nere gorringotik, Arrazoia ez dago edukitzerik eta Sed quia sua. 2021ean atera zuen argitara azken lana: Koiteretzia eleberria. Iazko ekainean elkarrizketatu zuen BERRIAk azkenekoz, liburu horren harira. «Hizketa arruntaren bitartez gauza asko adierazi litezke».
Segurolaren liburu guztietan ez, baina ia denetan izan zuen ondoan Alberdania argitaletxeko Inazio Mujika Iraola, editore zereginetan. «Testuak entregatzen zizkigunerako, bikainki izaten ziren. Ia ezinezkoa zen ezer zuzentzea, iruzkinak egitera mugatu behar izaten nuen askotan, testuak harekin iruzkintzera, gustura oso», azaldu du Mujika Iraolak, Segurolaren heriotzaren berri izan berritan. Shockean utzi du albisteak, BERRIAri aitortu dionez. Azaldu du, halaber, «oso pertsona berezia» zela Segurola.
Haren idazteko moduaren berezitasunei erreparatu die, sakon, Alberdaniakoak. «Prosa ederra zuen, azpeitiarra eta oso berea ere bai», zehaztu du. Maiz izaten zituzten hizkuntzaren gaineko hizketaldiak, baita Whatsapp bidez ere. «Hitz batzuei buruzko kontsultak egiten genizkion elkarri. Gaur kontsultatu dut egin zidan azkena, joan den astekoa: 'Kaba. Erabili al duk inoiz?'. Hitza oinazearekin dago lotuta, hain zuzen».
Segurolak euskal literaturari eginiko ekarpena nabarmendu du Euskal Idazleen Elkarteko kide Goizalde Landabasok. Elkarteko zuzendaritza taldekoa da Landabaso. Haiek ere ustekabean harrapatu ditu Segurolaren hilberriak. Doluminak igorri dizkie familia eta hurbilekoei, elkartearen izenean. «Haiek izango baitira Iñakiren galera gehien sufrituko dutenak». Hiztegigile eta idazleak berezko zituen zenbait ezaugarri azpimarratu ditu Landabasok: «Solaskide aparta zen, ironia eder batekoa. Egia esan, erraza zen harekin eztabaidatzea, eztabaidatzeko modu osasuntsua baitzen berea; gaur egun hainbeste falta dugun hori zuen, hain justu».
Ahotsaz ere bai
Letra idatziei loturik ez ezik, irrati uhinetan ere maiz ibili da Iñaki Segurola. Hamar urte baino gehiago egin zituen Arantxa Iturbek eta Nekane Peñagarikanok zuzentzen duten Euskadi Irratiko Arratsean saioan, Sermoia izeneko tartean kolaboratzaile. Astegunetan izan zen. Geroago, berriz, asteburuetan aditu ahal izan dira Segurolaren hitzak irrati kate horretan. Gainera, Azkoitiko Kontrako Eztarrixe irratiko Hankak Lurrien saioan ere aritu zen denbora tarte batez. Ostiela aldizkarian parte hartu zuen, beste beste, eta Euskaldunon Egunkaria-n ere argitaratu zituen artikuluak. |
2022-4-16 | https://www.berria.eus/albisteak/212250/juxtu-gaurkoa-al-huen.htm | Kultura | Juxtu gaurkoa al huen? | Juxtu gaurkoa al huen?. | Gaur, Segurola? Juxtu gaurkoa al huen hiltzeko eguraldia?
Eta zer egin behar diagu? Hil ondorengo hitz lehor moztaile batzuk idatzi pulpitutik? Zer, eta hire alde? Inoren eta ezeren alde jarduteko ezgaitasuna (ezintasuna, ezina) bozgoraz aitortu eta praktikatu zuen saiheslariaren alde?
Aurreneko liburua argitaratu huenean deitu genian irratirako gonbitea egiteko. Hire erantzuna izan huen 'fedabideekin saturatua' hengoala. Deitzeko aurrerago. Eta guk, esaneko, deitu. Eta handik ez askora (asko pentsatu ondoren —ulertuko duk lagunentzat 'Ogrue' denari telefonoz deitzeak berak ausardia punttu bat eskatzen diola erantzun zakarrek mintzeko adinako sensibilitatea duen edozeini), gure irrati tartean sermoia botatzea etorri nahiko ote huen galdetu genian. Xaxardiak maite guk. Lagunak egitea, hik. Eta irratiak horretarako aukera paregabea ematen zian. Hainbeste urtetan ez diagu inor ezagutu hamar minututan irrati-entzuleak bi ekipotan banatzeko halako gaitasuna izan duenik: segurolazaleitsuak versus segurolahorrekzerarraioustedutarrak. Hire esanek eta hire esanmoduek, biek aztoratu izan diate parrokia. Ez hituan denak agertzen, nolanahi ere. Entzule isilak ere bazeudek. Hor bazeuden 'hemen nago' idazteko eskatu genienekoaz akordatzen? Waxapa izuzorabiatu huen erabat. Baina hi nola akordatuko haiz, ez bahago hemen. Gu bai, ordea. Zuztarreko tristura kosmikoak jota bada ere.
Eranskina: ordu batzuk zeramatzat hik esandakoak entzuten. Eta aditzen. Amaraunekoak berrienak: egon lasai esanda ez da inor lasaitu munduan, hildakoek ez dituzte hilerrietako kartel horiek merezi, 'Jabier, ez diat hire heriotza ulertzen, ulertutako heriotzak hildakoa bi aldiz hilda uzten duelako. Zenbat aldiz heriotzaz? Edo hirea jakindakoan joaten ote zaiguk belarria hartara?
Nahiko nikek hiri aditutakoak lerrootara ekartzeko hire graziaren laurdena, graxia erdipurdiko honen ordez. Imitatuko nitizkek konplizitatez hire hitz berriak, lixtoustekoarena eginez, hi bezain libre banintz, nori gustatu edo ez gustatu asko axola gabe. Partituko nikek egurra ezker-eskubi, jarriko nikek zalantzan dena, kritikatu modernokeria, artaldekeria eta motzeria (eta intelektualak, eta etimologoak eta...), ezpalkatu, sasikatu, adarkatuko nindukek hire irribarrea (bai, irrifarñoa esango duk hik, baina irribarre ere egiten huen, eta barre ere bai suelto asko, barrura gehiagotan kanpora baino) pizteagatik. Ezin leizken gauzak.
Eranskintxoa: euskalzulo horrek, ez diguk pista sanorik utzi hil haizela nola kontatu esateko. Hire sentiera, hire pentsaera zertxobait ezagututa 'Segurola hil da' idatzita ikusteak zakarkeria arrazoituren bat esanaraziko dik. Gure sentipentsaerak ez ziguk uzten, ordea, hitz zehatzagoak erabiltzen. Horrekin konformatu behar, erlijio bakar konformidaderik eza zuenaz aritzeko ere.
Amaierakoa: Faltan botako ditiagu olgetan benetan hirekin egindako kontualdiak.
Bejondeiala, Segurola (errima eta guzti, xirikatzeko azken saiakera antzuan). | |
2022-4-15 | https://www.berria.eus/albisteak/212251/ez-da-golik-izan-anoetan.htm | Kirola | Ez da golik izan Anoetan | Talde txuri-urdinak ahalegin handiagoa egin du garaipena lortzeko, baina eskas aritu da erasoan, eta ez da gai izan gol bat sartzeko | Ez da golik izan Anoetan. Talde txuri-urdinak ahalegin handiagoa egin du garaipena lortzeko, baina eskas aritu da erasoan, eta ez da gai izan gol bat sartzeko | Jokoan zegoena kontuan hartuta, eta bi taldeak egiten ari diren denboraldia aintzat hartuta, partida lehiatua izatea espero zen, eta halaxe izan da: bi taldeak nor baino nor gehiago aritu dira. Etxean jokatuta, Realak ahalegin handiagoa egin du golen bat sartu eta garaipena lortzeko. Aginte makila izan du, baina eskas aritu da erasoan, eta ez da gai izan aukera garbi-garbirik sortzeko. Gutxiago arriskatu du Betisek. Etxekoen hutsen baten zain egon da, baina ez da halakorik iritsi.
Azken minutuetan itsustu egin da partida, eta epaileak lau txartel hori eta gorri bat atera ditu; azken hori, David Silvari, protesta egiteagatik. Beraz, erdilariak ez du jokatuko datorren asteazkenean, Anoetan, Bartzelonaren aurka.
Sailkapenean, ezer gutxi aldatu da. Realak ezin izan dio aurrea hartu Betisi. Espainiako taldeak bi puntu gehiago ditu. Txuri-urdinek bi puntura dituzte Txapeldunen Ligako postuak, eta bederatzi punturen aldea dute zazpigarren sailkatuarekiko, baina Atletico Madrilek eta Vila-realek ez dute oraindik jokatu. Lortzen duten emaitzaren arabera izango da ona edo eskasa gaur eskuratutako puntua.
Istiluak partida jokatu aurretik
Partida jokatu aurretik istiluak izan dira Anoetako estadioaren inguruan. Lekukoen arabera, Realaren zenbait zalek eraso egin diete taberna batean zeuden Betisen zenbait zaleri. Erasoaren ondorioz, Betiseko lau zale arin zauritu dira. Ertzaintzak bi lagun atxilotu ditu, eta beste hainbat identifikatu. Realak gaitzetsi egin du gertakaria, eta agindu du neurriak hartuko zituela gertakarian nahastutako baten bat klubeko bazkidea baldin bazen. Gerora zabaldu da atxilotutako bi lagunak Alaveseko zaleak direla, eta Arabako taldeak oharra atera du aurretik Realak agindutakoa errepikatuz. |
2022-4-16 | https://www.berria.eus/albisteak/212252/lau-gizon-gazte-hil-dira-baionan-autoarekin-istripua-edukita.htm | Gizartea | Lau gizon gazte hil dira Baionan, autoarekin istripua edukita | Goizaldean gertatu da ezbeharra, Soult Marexala etorbidean. Arbola bat jo dute. | Lau gizon gazte hil dira Baionan, autoarekin istripua edukita. Goizaldean gertatu da ezbeharra, Soult Marexala etorbidean. Arbola bat jo dute. | Larunbat goizaldeko bostak ziren abisua larrialdi zerbitzuetara iritsi denean: auto batek arbola bat jo du. Baionako Fnac dendaren inguruan gertatu da ezbeharra, eta autoan zihoazen lau gizonezkoak hil egin dira.
Soult Marexala etorbidean, Miarritzetik Baionarako noranzkoan, palmondo bat jo du autoak. Suhiltzaileak eta larrialdi zerbitzuak bertara joan dira. Suhiltzaileek berehala atera dituzte gorpuak. Osagileek ezin izan dute ezer egin: kolpea hartu eta berehala zendu dira hiru lagun, eta handik gutxira laugarrena.
Hildakoak lau gizon dira, 20 eta 21 urte bitartekoak. Dordoinako eskualdekoak ziren laurak, Okzitaniakoak; Baionatik 300 kilometro pasatxora dauden hiru herritakoak. Xingarraren azokaren aitzakian festa egitera etorriak ziren Baiona aldera, bertako alkateek jakinarazi dutenez. Herri txikiak izaki, ezagunak ziren gazteak.
Ikerketa zabalik da, zehazki zer gertatu den jakiteko, eta gorpuei autopsiak ere egingo dizkiete. Oraingoz, uste dute ibilgailua abiada handiegian zihoala, eta beharbada horregatik gertatu dela ezbeharra, baina ez dakite justu zer gertatu den. |
2022-4-16 | https://www.berria.eus/albisteak/212253/54-urteko-gizon-bat-hil-da-ibarran-auto-batek-harrapatuta.htm | Gizartea | 54 urteko gizon bat hil da Ibarran, auto batek harrapatuta | ONCEko saltzailea zen hildakoa. Auto batek harrapatu ditu hura eta oinezko bat. | 54 urteko gizon bat hil da Ibarran, auto batek harrapatuta. ONCEko saltzailea zen hildakoa. Auto batek harrapatu ditu hura eta oinezko bat. | Ostiral eguerdian gertatu da ezbeharra: auto batek bi oinezko harrapatu ditu Ibarran (Gipuzkoa); horietako bat hil egin da, eta bestea zaurituta dago. Ertzaintza ikertzen ari da zehazki zer gertatu den.
14:30ak aldera gertatu zen ezbeharra, ostiralean. GI-2130 errepidean, auto batek harrapatu egin ditu gurpil aulkian zihoan 54 urteko gizon bat eta oinezko bat. Larrialdi zerbitzuak bertara joan dira, baina gurpil aulkian zegoen gizona oso larri zegoen, eta handik gutxira hil da. ONCEko saltzailea zen.
Harekin batera harrapatu duten beste oinezkoa zaurituta eraman dute ospitalera. Ikerketa zabalik da, baina oraingoz ez dute datu gehiago jakinarazi. |
2022-4-16 | https://www.berria.eus/albisteak/212254/aske-utzi-dituzte-ostiralean-donostiako-istiluetan-atxilotuak.htm | Kirola | Aske utzi dituzte ostiralean Donostiako istiluetan atxilotuak | Realaren partidaren ondoren, istiluak izan dira Amara auzoan, eta bi gizon atxilotu ditu Ertzaintzak. Gaur goizean igaro dira epailearen aurretik. | Aske utzi dituzte ostiralean Donostiako istiluetan atxilotuak. Realaren partidaren ondoren, istiluak izan dira Amara auzoan, eta bi gizon atxilotu ditu Ertzaintzak. Gaur goizean igaro dira epailearen aurretik. | Ostiral gauean jokatu zuen Realak, eta hutsean berdindu Betisekin. Partidaren aurretik, arratsaldeko hirurak aldera, istiluak izan ziren Donostiako Amara auzoan. Gutxienez lau pertsona zauritu dira istilu horietan, eta Ertzaintzak bi gizon atxilotu ditu, iskanbila horretan parte hartzea leporatuta. Larunbat goiz honetan utzi dituzte atxilotuak epailearen esku, eta hark aske lagatzea erabaki du.
Anoetako futbol estadioaren inguruan sortu da iskanbila, Zorroaga kalean. Borrokan hasi dira pertsona batzuk, eta ondasunak hausten beste batzuk. Ertzainak joan dira bertara, eta hainbat lagun identifikatu, eta bi lagun atxilotu dituzte. 25 urte dituzte, eta desordena publikoa leporatzen diete.
Zaurituek ez dute deus larririk: zauri arinak zituzten, eta ospitalera eraman zituzten, arta zitzaten. Ez dute zabaldu istiluei buruzko datu gehiago, baina, lekuko batzuek adierazitakoaren arabera, Betiseko zale batzuk bazkaltzen ari ziren lekura agertu ziren dozenaka batzuk pertsona, bengalak eta metalezko barrak eta makilak eskuetan zituztela, eta Betiseko zaleei oldartu zitzaizkien. Auto batek su ere hartu zuen bengala batekin.
Atxilotuak Alaveseko zale talde batekoak direla zabaldu da, eta, horren aurrean, Alaves klubak berak ohar bat zabaldu du, hala baieztatzen bada neurriak hartuko dituela esateko. Realak ere oharra zabaldu du, eta adierazi du portaera bortitzak ez direla onargarriak.
«Realak behar diren zigor neurriak hartuko ditu, horrelako pertsonei lekurik ez egiteko». Istilu eragileen artean Realeko bazkideak daudela baieztatzen bada txartela kenduko dietela jakinarazi du.
Joan den urtarrilean ere istilu larriak izan ziren Donostian, Realaren eta Atletico Madrilen arteko partidaren bueltan sortu ziren liskarretan. |
2022-4-16 | https://www.berria.eus/albisteak/212255/ertzaintzak-47-urteko-gizonezko-bat-atxilotu-du-bilbon-emakume-bati-sexu-abusuak-egitea-egotzita.htm | Gizartea | Ertzaintzak 47 urteko gizonezko bat atxilotu du Bilbon, emakume bati sexu abusuak egitea egotzita | Ertzaintzaren arabera, denda batean zegoen emakumeari sexu izaerako proposamenak eta ukituak egin zizkion. | Ertzaintzak 47 urteko gizonezko bat atxilotu du Bilbon, emakume bati sexu abusuak egitea egotzita. Ertzaintzaren arabera, denda batean zegoen emakumeari sexu izaerako proposamenak eta ukituak egin zizkion. | Ertzaintzak 47 urteko gizon bat atxilotu zuen Bilbon, atzo eguerdian, emakume bati sexu abusuak eta sexu izaerako proposamenak egitea egotzita. Ertzaintzaren arabera, andrea denda batean lanean ari zen, eta gizona lokalera sartu zen. Orduan, sexu izaerako proposamenak eta ukituak egiten hasi zitzaion, andrearen borondatearen aurka. Biktimak senide bati abisua ematea lortu zuen, eta gizonak alde egin zuen.
Ertzaintza ere jakinaren gainean jarri zuten, eta patruila bat bertaratu zenean, emakumeak esan zien erasotzailea denda inguruko eserleku batean zegoela. Ertzainek atxilotu egin zuten, sexu askatasunaren aurkako delitua egotzita. |
2022-4-16 | https://www.berria.eus/albisteak/212256/bilbora-iritsi-da-chernobil-elkarteko-haurrez-osatutako-lehen-autobusa.htm | Gizartea | Bilbora iritsi da Chernobil elkarteko haurrez osatutako lehen autobusa | Guztira, 56 pertsona iritsi dira, horietako 41 adingabeak. Datozen egunetan Txernobyldik autobus gehiago ekartzeko asmoa du elkarteak. | Bilbora iritsi da Chernobil elkarteko haurrez osatutako lehen autobusa. Guztira, 56 pertsona iritsi dira, horietako 41 adingabeak. Datozen egunetan Txernobyldik autobus gehiago ekartzeko asmoa du elkarteak. | Gaur gauerdian iritsi da Bilbora Chernobil elkartearen harrera programako haur talde bat. Autobusa herenegun irten zen Poloniako Katowice hiritik, azken urteetako udak Euskal Herrian igaro dituzten haurrekin eta haien senitartekoekin. Guztira, 56 pertsona etorri dira Euskal Herrira, horietako 41 adingabeak. Chernobil elkartearen harrera programaren parte diren adingabeez osatutako lehen autobusa izan da. Elkarteak jakinarazi duenez, azken egunetan Errusiako tropak Txernobyldik gertu dauden herrietatik irteteak eta komunikazio batzuk berrezarri izanak bide eman dute hango adingabeak eta haien senideak Euskal Herrira ekarri ahal izateko. GBGE Galdakaoko Boluntarioen Gizarte Elkartearekin elkarlanean lortu dute adingabeak Ukrainatik ateratzea eta Euskal Herrira ekartzea. Chernobil elkarteak jakinarazi du haien helburua dela adingabeak mugara «modu seguruan» iristea, han arreta ematea eta haiek Euskal Herrira ekartzeko autobusak antolatzea.
Datozen egunetan adingabe gehiago iritsiko dira Euskal Herrira elkartearen harrera programaren bidez. «Errusiaren inbasioak eta Ukrainako gatazka armatuak eragiten duten ziurgabetasunaren ondorioz, hala nahi duten familiek herrialdea utzi eta leku seguru batean egon ahal izateko lan egin behar dugu», adierazi dute elkartekoek. Chernobil Elkartea 1996tik ari da haurrak Euskal Herrira ekartzen. 1986an istripu nuklearrean kaltetutako lekuetan bizi dira guztiak. |
2022-4-16 | https://www.berria.eus/albisteak/212257/24-orduko-aberri-eguna-ospatzera-deitu-du-euskal-herria-batera-k.htm | Politika | 24 orduko Aberri Eguna ospatzera deitu du Euskal Herria Batera-k | Abadiako Adierazpena irakurri dute Euskal Herri osoko ordezkaritza zabala bilduta, eta, euskal ikurrak aterata eta ereserkiak abestuz, keinu bateratuan parte hartzeko gonbidapena egin dute. | 24 orduko Aberri Eguna ospatzera deitu du Euskal Herria Batera-k. Abadiako Adierazpena irakurri dute Euskal Herri osoko ordezkaritza zabala bilduta, eta, euskal ikurrak aterata eta ereserkiak abestuz, keinu bateratuan parte hartzeko gonbidapena egin dute. | Aberri Egunaren bezperan ekitaldi berezia egin du Euskal Herria Batera herri ekinbideak Urruñako (Lapurdi) herriko etxean. Euskal Herriko egun nazionala mundu guzian ospatzera deitu dute, 24 orduz. Horretarako, euskal ikurrak atera eta euskal ereserkiak abestera deitu dute. Hauek dira hiru abestiak: Ikusi mendizaleak, Gernikako arbola eta Txoriak txori. Antton eta Virginie Abadiak abiatutako lanari jarraikiz, euskara eta euskal kultura oinarri hartuta euskal komunitate bateratua biziarazi eta espazio komunak sortzera ere deitu dute.
Euskal Herriko jende ezagun andanak parte hartu du ekitaldian, gonbidatu gisa. EH Bildu, EAJ, EH Bai eta Podemos - Ahal Dugu alderdietako ordezkariak, Kontseilua, Udalbiltza, AEK eta Seaskako kideak, eta baita kultur arloko eragileak ere: Jon Sarasua, Ines Osinaga, Gotzon Barandiaran, Lorea Agirre, Joxe Mari Esparza, Ximun eta Manex Fusch...
Orain dela bi urte sortu zen Euskal Herria Batera ekinbidea, COVID-19ak eragindako pandemia garaian, herritar guziak konfinatuak zeudelarik. Bi urte geroago Urruñan elkartu dira, Antton Abadiak 1851n bultzatutako lehen Lore Jokoak ospatu ziren herri berean. Lore Jokoek euskal pizkunde kulturala ekarri zutela oroitarazi, eta hizkuntzak eta kulturak «komunitatearen indartze integratzailean egindako ekarpenaren balioa aitortzeko» ekitaldia egin nahi izan dutela esplikatu dute Maitena Diribarne eta Mattin Rafu Ruiz de Alda Laaksonen ekinaldiaren sustatzaileek.
Ikusi gehiago: Ortuzar: «Euskadik bere etorkizuna erabakitzeko eskubidea du»
Aitzineko bi urteetan ez bezala, aurtengo Aberri Eguna «garai berri batera urratsa egiteko baldintzetan» ospatzeko modua ikusten dute deitzaileek, eta «mugarri bat» izan daitekeela uste dute. Aurten 90 urte beteko dira Bilbon lehen Aberri Eguna ospatu zenetik. «Aberri Egunak gaitasuna du euskal komunitatea elkartzeko eta hari balioa emateko», nabarmendu dute.
Diasporak ere izan du lekua. Julieta Gaztañagak eta Carlos Etxeparek hartu dute hitza, haien esperientziaren berri emateko. Gaztañagak euskara ikasi du, eta mundu guzian euskara ikasleak eta irakasleak daudela zehaztu du. Etxeparek ifrentzua erakutsi du: berak ez du euskara ikasteko aukerarik izan. Hizkuntzari garrantzirik kendu gabe, mundu guzian zehar milioika jende euskaldun sentitzen direla baieztatu du. «Ez dugu izan nahi: bagara».
Batera sortzeko gaitasuna
Ines Osigana musikariak eta Ximun Fusch antzerkilariak irakurri dute adierazpen bateratua. «Hizkuntzak egiten gaitu pertsona. Kulturak, herri. Kulturarik gabe ez dago herririk, ez dago kulturarik gabeko herririk», adierazi dute. «Euskal Herriaren balioa batera sortzeko duen gaitasuna da. Mundua abiada bizian okerrerako aldarazten ari diren gertakariei denok batera aurre egiteko dei egitera gatoz. Ez dugu denbora geratu nahi; denborak mundua ez galtzea nahi dugu».
Aberri Egunean Euskal Herri bateratua irudikatzeko deia berretsi dute. «Batera egiteko gaitasunaren emaitza gara gu, batera aritzean indarrak bikoizten ditugulako. Anbizioaren eta konpromisoaren garaia da. Ikurren udaberria sustatu dugu aurten, nazio gogoaren berpizteak kulturaren udaberriari bide eman diezaion hurrengo urteotan».
Konpromisoa hartu dute euskal jendarteak bere egin dezan Aberri Egunaren ospakizuna, herrigintzan batera jarduteko gogoa piztuz. «Azken finean gero eta indartsuago izango den komunitatearen eraginez lor dezan Euskal Herriak erabakimen osoa. Goretsi dezagun batera egiteko gai garena. Korapilatu gaitezen elkarri, askatuko gaituzten loturak adostu arte». |
2022-4-16 | https://www.berria.eus/albisteak/212258/ortuzar-laquoeuskadik-bere-etorkizuna-erabakitzeko-eskubidea-duraquo.htm | Politika | Ortuzar: «Euskadik bere etorkizuna erabakitzeko eskubidea du» | EAJk ekitaldi politikoa egin du Bizkargi mendian, eta Ortuzarrek Aberri Eguna ospatzeko deia egin die «abertzaleei». EH Bilduk Iruñera joateko deia egin du. | Ortuzar: «Euskadik bere etorkizuna erabakitzeko eskubidea du». EAJk ekitaldi politikoa egin du Bizkargi mendian, eta Ortuzarrek Aberri Eguna ospatzeko deia egin die «abertzaleei». EH Bilduk Iruñera joateko deia egin du. | EAJk Aberri Eguna ospatzeko dei berezia egin du Bizkargi menditik (Bizkaia), urteroko ohiturari jarraikiz. Dozenaka jeltzale batu dira eguerdian mendi tontorrean, eta, besteak beste, ikurrina igo eta abestu egin dute.
Ikusi gehiago: 24 orduko Aberri Eguna ospatzera deitu du Euskal Herria Batera-k
Han izan da Andoni Ortuzar EAJko EBBren presidentea, eta bihar Aberri Eguna ospatzeko deia egin du. Adierazi du aldarrikatzeko eguna dela biharkoa, eta hiru mezu eman ditu. Lehen mezua abertzaleei zuzendu die, bihar Aberri Eguna ospatu dezaten eskatzeko, haren esanetan «Euskadik bere etorkizuna aske erabakitzeko eskubidea» duelako. «Euskadi da gure aberri bakarra, eta eskubidea dugu gure etorkizuna erabakitzeko askatasunez».
Bigarren mezua Ukrainako gerra gogoan hartuta bidali du, eta adierazi du «munduko herri eta nazio guztiek» askatasuna lortzeko eskubidea dutela. Eta egungo egoera ekonomikoari lotuta zabaldu du hirugarren mezua: «Zailtasunak zailtasun, aurrera egingo dugu herri gisa, esfortzuarekin, lanarekin, eta gugan konfiantza izanda».
EAJk Bilbon egingo du Aberri Eguneko ekitaldi nagusia, bihar, Plaza Berrian, 11:30ean. Han izango dira Ortuzar bera eta Iñigo Urkullu lehendakaria.
EH Bildu, Iruñean
EH Bilduk ere egin du Aberri Egunerako deia. Koalizio abertzaleak Iruñean ospatuko du eguna. 12:00etarako manifestazioa antolatu dute, Golem zinemetatik abiatuta, eta ekitaldi politikoa egingo dute segidan, Sarasate pasealekuan. Gainera, egun osorako ekitaldiak antolatu dituzte: besteak beste, kontzertuak eta umeentzako ekintzak. |
2022-4-17 | https://www.berria.eus/albisteak/212259/eppk-laquohemengo-eta-kaleko-lana-batuz-iritsiko-gara-helburuetararaquo.htm | Politika | EPPK: «Hemengo eta kaleko lana batuz iritsiko gara helburuetara» | Euskal Preso Politikoen Kolektiboak azaldu du «salbuespen legedia ezartzen jarraitzen badute ere» Euskal Herriratzeetan «aurrerapausoak» daudela, eta lanean segitzera deitu du | EPPK: «Hemengo eta kaleko lana batuz iritsiko gara helburuetara». Euskal Preso Politikoen Kolektiboak azaldu du «salbuespen legedia ezartzen jarraitzen badute ere» Euskal Herriratzeetan «aurrerapausoak» daudela, eta lanean segitzera deitu du | EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboak agiri bat helarazi du BERRIAra Preso Politikoen Nazioarteko Egunaren eta Aberri Egunaren harira. Presoek egindako urratsek eta herritarrek kalean eta erakundeetan egindako lanak emaitzak eman dituztelakoan dago kolektiboa, presoen Euskal Herriratzean eta sakabanaketaren amaieran aurrerapausoak eman direlako. Presoen kaleratzea bideratu eta gatazkaren ondorioak gainditzeko lanean segitzera deitu du. Horrela dio agiriak:
«Aurtengo apirilaren 17an, Preso Politikoen Nazioarteko Egunean, Aberri Eguna ere egokitu da. Euskal preso politikook, bi aldeetatik dagokigunez, euskal jendarteari agurrik beroena helarazi nahi diogu egun honetan.
»Agur beroa, era berean, munduko herri zapaldu guztiei, eta zapalkuntzaren aurka borrokatzeagatik espetxe zigorra jasaten ari den orori. Ezin dugu aipatu gabe utzi Yvan Colonna independentista korsikarra, Arlesko espetxean jasandako eraso baten ondorioz hila. Euskal preso politiko ugarirekin patioko orduak eta gogoetak partekatu izan zituen Colonnak. Bihoazkie gure agur sentitua eta elkartasuna bere sendiari eta korsikar mugimendu independentistari.
»Gure elkartasuna adierazi nahi diogu saharar herriari ere, belaunaldiz belaunaldi zapalkuntzari aurre egin eta independentzia grinari eusteko erakusten duten kemenagatik.
»Iraganekoak eta sistema politiko ez demokratikoen arteko gatazka eta ondorio gisa erakutsi nahi dizkigute zapalkuntza, injustizia edo giza eskubideen urraketak. Baina errealitateak erakusten digu injustiziak eta zapalkuntzak praktikan ez dutela muga geografiko, politiko edo instituzionalik. Errealitateak, azken batean, erakusten digu herrien eskubideak egunero defendatu behar direla, zapalkuntzaren aurka egunero borrokatuz.
»Gure herriaren askatasunaren alde borrokatzeak ekarri gintuen espetxera, eta ongi dakigu espetxean ere etenik gabe jarraitzen duela askatasunaren aldeko ahaleginak. Gure izaera eta herriarekiko lotura suntsitu asmoz hamarkadetan ezartzen diguten salbuespen politikari aurre egin behar izan diogu, eta horretan jarraitzen dugu.
»Baina ez da antzua orain artean egindakoa, eta gure aldarrikapenetako batzuetan lorpenak ikusten ari gara. Presook egindako urratsek batetik, eta herritarrek kalean eta instituzioetan egindako mobilizazio eta lanak bestetik, bere emaitzak dakartza. Salbuespen legedia ezartzen jarraitzen badute ere, euskal herriratzean eta sakabanaketaren amaieran aurrerapausoak ikusten ditugu; gaur egun Euskal Herriko espetxeetan dago kideen gehiengoa, eta sakabanaketa eta urrunketaren mapa arras ezberdina da duela urte gutxikoarekin alderatuta. Zentzu horretan, ezinbestean gure eskerrona adierazi nahi diegu Mirentxinen gidariei. Sakabanaketa eta urrunketa krudelenak iraun duen urteetan egin duten sakrifizio eta lan eskergaren ondoren amaitutzat eman baitute beren jardunbidea. Eta eskerrak, era berean, presoon eskubideen alde modu nekagaitzean ari zareten guztioi.
»Espetxe legediaren praktikan ezartzen zaizkigun trabak eta salbuespen irizpideak bertan behera uzteaz gain, presoon kaleratzea bideratu eta gatazkaren ondorioak gainditu beharra dugu. Horri begira ari da gure kolektiboa, eta euskal jendarteari, eragile sozialei eta instituzioei dei egiten diegu norabide horretan boga dezaten. Herri honek ongi erakutsia du bere bake nahia eta zauriak sendatuz askatasunaren bidea egin beharra. Hemendik egiten ditugun urratsak eta kaletik egiten den lana batuz iritsiko gara helburuetara; ahalegin horretan indarrak bilduz jarraitzeko asmo sendoa dugu.
»Gaur nahitaezkoa zaigu euskal preso politikoon egoerari dagokionean iragan hurbilari begirada bat ematea. Azken bi urte hauetan gizartea egoera eta baldintza berezietan bizitzera behartu du pandemiak eta horren ondorioz ezarritako neurrien segidak. Espetxeetan ondorio horiek areagoak direla esan behar dugu, espetxeratuen eta senideen arteko harremanetan ezarritako neurri murriztaileengatik batik bat.
»Horrekin batera, ezin dugu ahaztu espetxe urteek adinean eta osasunean duten eragina. Hamarkadetan luzatuz datorren salbuespeneko legediarekin ezartzen dizkiguten bizi baldintzek, osasun arreta eskasak besteak beste, ondorio lazgarriak izan ditu gure kideen artean, eta ondorio horiek bizitzen ari gara oraindik preso jarraitzen dugun kideetatik asko. Kartzelaldiak urteen buruan osasuna larriki hondatuta kaleratzen ikusi ditugu hainbat kide, eta kaleratu eta gutxira hil dira haietako 17. Urteetan espetxean baldintzarik gizagabeenetan bizi izan ondoren, gaixorik kaleratuta iazko abenduan hil zen Antton Troitiño, zerrenda horretako azkena. Espetxe legedia hori salatzearekin batera, Anttonen kidetasunak eman diguna aintzat hartzeko egun egokia da gaurkoa.
»Askatasuna defendatzea garestia da munduko edozein herri txikirentzat, eta gurea herri txikia da. Herri gisa eta jendarte gisa aurrean ditugun arazoak, berriz, handiak. Gure hizkuntzak gutxitua eta gutxietsia izaten jarraitzen du; lan baldintzetan prekarizazioa egunetik egunera areagotzen da, eta zer esanik ez emakumeekiko zapalkuntza berezitua; gazteen egoera zalantzatia eta etorkizun aurreikuspen iluna... Arlo guztietan dugu zeri ekina eta zer egina.
»Baina ez dira etsipenean erortzeko garaiak; ongi egindakoa aitortu behar diogu geure buruari, aurrera bidean indarrak berritzeko geure ahalmena balioetsiz. Askatasunaren bidea inoiz ez da erraza izan baina herri honek beti bildu du urratsez urrats aurrera egiteko kemena, eta horretan darraigu. Kemen horrekin kalera ateratzen ikusi ditugu herritarrak urtarrilaren 8an, martxoaren 8ko mobilizazioetan...
»Eskubideak eta askatasuna ez dira herri baten tamainaren arabera esleitu edo banatu daitezkeen merkantziak, guztiei berdin dagozkien printzipioak baizik. Alde horretatik, autodeterminazio eskubidea da gure herrian ere bake agertokia eraikitzeko oinarria. Ez da nolanahiko erronka aurrean duguna, ez baitigute ezer oparituko. Baina herri honek independentziara bidean oinarri sendoak ezarri ditu azken hamarkadetan, eta aurrekoek egindakoa kontuan hartuz urrats berriak emanez datoz belaunaldi berriak.
»Badugu zer aldarrikatu eta zeren alde ahalegindu; elkarrekin lan egiten ikasitako herria gara eta jarraituko dugu egiten. Guztion egitekoa da guztion herria eraikitzea, biharko Euskal Herria herri burujabea izan dadin, zapaldurik eta zapaltzailerik gabeko herria izan dezagun.
Euskal Herria bihotzean, 2022ko apirilean.
EPPK, Euskal Preso Politikoen Kolektiboa». |
2022-4-16 | https://www.berria.eus/albisteak/212260/auzipetu-egin-dute-hiru-adingaberi-sexu-erasoak-egitea-egotzi-zioten-masajista.htm | Gizartea | Auzipetu egin dute hiru adingaberi sexu erasoak egitea egotzi zioten masajista | Epaileak sexu askatasunaren aurkako delitu bat leporatu dio Donostiako masajistari. Behin-behinean aske jarraituko du, baina epaileak 9.000 euroko bermea ezarri dio. | Auzipetu egin dute hiru adingaberi sexu erasoak egitea egotzi zioten masajista. Epaileak sexu askatasunaren aurkako delitu bat leporatu dio Donostiako masajistari. Behin-behinean aske jarraituko du, baina epaileak 9.000 euroko bermea ezarri dio. | Hiru adingaberi sexu erasoak egitea leporatuta joan den urteko maiatzean atxilotu zuten masajista auzipetu du Gipuzkoako Lurralde Auzitegiak, sexu askatasunaren aurkako delitu bat egotzita. 13, 14 eta 15 urteko hiru adingaberen salaketak jaso ondoren atxilotu zuen 46 urteko gizona Ertzaintzak. Donostiako Altza auzoko bere lantokian masaje saio batean ukituak egin zizkiela salatu zuten. Bere kontrako akusazioak ukatu zituen epailearen aitzinean, argudiatuta beti toalla bat erabiltzen zuela bere bezeroak zuzenean ez ukitzeko. Epailearen aurretik pasatu ostean, kargupean baina aske geratu zen, behin-behineko neurri batzuen pean. Auzipetze autoak dio gizonak adingabeen konfiantza irabazi eta gero masaje saioak erabili zituela ukituak egiteko. Gertaerei «kriminalitate zantzuak» ikusten dizkie epaileak, eta sexu askatasunaren aurkako delitu bat izan daitekeela uste du. Ondorio horretara iritsi da hiru adingaberi egindako osasun txostenetan eta azterketa psikosozialetan oinarrituta, eta baita inputatutako gizonaren deklarazioak aintzat hartuta ere. Epaileak erabaki du akusatuak behin-behinean aske jarraitzea, baina 9.000 euroko bermea ezarri dio. Defentsak helegitea aurkeztu dio autoari, eta epaileari eskatu dio amai ditzala instrukzio fasean diren dilijentziak eta artxiba dezala auzia. Besteak beste, defentsak dio adingabeei egindako azterketa psikosozialak berandu bidali zitzaizkiola bere akusatuari eta «anbiguoak» direla. Defentsak bi babes helegite aurkeztuak ditu Espainiako Auzitegi Konstituzionalean, argudiatuta ez dagoela frogarik akusatuaren aurka. |
2022-4-16 | https://www.berria.eus/albisteak/212261/itxaropenari-eusteko-garaipena.htm | Kirola | Itxaropenari eusteko garaipena | Alavesek Rayo Vallecanori irabazi dio Mendizorrotzan. Joseluk sartu du partidako gol bakarra. Garaipenari esker, Arabako taldeak lau puntura du Mallorca, eta haren zelaian jokatuko du datorren asteartean. | Itxaropenari eusteko garaipena. Alavesek Rayo Vallecanori irabazi dio Mendizorrotzan. Joseluk sartu du partidako gol bakarra. Garaipenari esker, Arabako taldeak lau puntura du Mallorca, eta haren zelaian jokatuko du datorren asteartean. | Argi printzak ikusten dira Gasteiz aldean. Alavesek 1-0 irabazi dio gaur Rayo Vallecanori Mendizorrotzan, eta, horri esker, bete-betean jarraituko du mailari eusteko lehian. Kinka larrian dago oraindik ere, liga amaitzeko sei jardunaldiren faltan lau puntura baitu jaitsieratik salbu dagoen azkeneko taldea: Mallorca. Baina ezinezkoa da suspertzea eta gora egitea irabazi gabe, eta Arabako taldeak bi hilabete luze zeramatzan garaipenik lortu gabe; zazpi jardunaldi hiru puntuak kolpe batez eskuratu ezinik. Lortu du bolada txar hori etetea. Lehen pausoa da, baina asko falta zaizkio emateko oraindik. Bide luze eta oso malkartsua du aurrean. Behetik gora egin beharko du helburua lortzeko: beste urtebetez Espainiako Lehen Mailan jokatzea.
Hain zuzen, behetik gora eginda irabazi du gaur. Behetik gora, lehen minutuetan Andoni Iraolak zuzendutako taldea goitik behera nagusitu baitzaio etxekoari. Indartsu zelairatu dira bisitariak, presio itogarria eginez. Bikain atera zaie apustua: batetik, erraz iritsi dira Alavesen area ingurura; eta, bestetik, etxekoak nekez ailegatu dira kontrarioaren zelaira. Lotuta zeuden Julio Velazquezek entrenatutako jokalariak, presioak lotuta. Rayok zuen baloia, eta, horri esker, baita neurketaren aginte makila ere. Etxekoen zorionerako, ez dute nagusitasun hori gol bat sartuta indartu. Gertu izan dute, aurreneko zatia amaitzear zela, baina Fernando Pachecok geldiketa bikaina egin dio Sergi Guardiolari. Ikusgarri aritu da Stole Dimitriveski ere, hurrengo jokaldian, Joselu Matosen ahalegina zapuztuz. Hala, golik gabe amaitu da lehenbiziko zatia. Indartsu ekin dio Rayok lehiari, baina nagusitasun hori jada ez zen horren agerikoa.
Velazquezek Manu Garcia zelairatu du atsedenalditik bueltan, Jason Remeseiroren ordez. Baloia izan nahi zuen entrenatzaileak. Eta lortu du helburua, eta pixkanaka-pixkanaka gora egin du Alavesek, eta arriskua sortzen hasi da. Joseluk bigarren abisua eman du 53. minutuan, baina Rayoko atezainak berriro gelditu du aurrelariak eskuin boleaz egindako jaurtiketa. Hirugarren ahaleginean lortu du helburua Joseluk. Urrutitik jaurti du, eta ezustean harrapatu du Dimitrievski. 1-0. 64. minutua zen. Bolada txarrean zebilen aurrelaria, baina taldeak gehien behar zuenean azaldu da. Hamahirugarren gola du ligan, taldeak sartutakoen erdiak baino gehiago; 25 egin ditu Alavesek.
Gola sartuta, aldeari eustea izan dute helburu etxekoek. Lortu dute. Azken minutuetan ezer gutxi jokatu da. Makina bat aldiz gelditu da partida. Gogortu egin da jokoa. Hala, epaileak Ivan Balliu kanporatu du, Ruben Duarte zapaltzeagatik. Partida amaieran, poza nagusitu da zelaian eta harmailan. Argi printzak ikusten dira. Askoz gehiago ikusiko dira datorren asteartean Mallorcaren zelaian irabaziz gero. Gaurko garaipenak konfiantza handia emango dio Alavesi mailari eusteko helburuan. |
2022-4-16 | https://www.berria.eus/albisteak/212262/moskva-ren-hondoratzeari-erantzunez-errusiak-berriro-bonbardatu-ditu-kiev-eta-kharkiv.htm | Mundua | 'Moskva'-ren hondoratzeari erantzunez, Errusiak berriro bonbardatu ditu Kiev eta Kharkiv | Hiriburuko alkateak herritarrei eskatu die ez itzultzeko, «toki seguruetan» egoteko. Moskuren arabera, Mariupol hartzear dira. | 'Moskva'-ren hondoratzeari erantzunez, Errusiak berriro bonbardatu ditu Kiev eta Kharkiv. Hiriburuko alkateak herritarrei eskatu die ez itzultzeko, «toki seguruetan» egoteko. Moskuren arabera, Mariupol hartzear dira. | Errusiako armadak Itsaso Beltzean duen gerraontzi nagusia, Moskva, hondoratu egin zen ostegun gauean. Horrek Kremlinek Ukraina hegoaldean duen gaitasun militarrari eragin diezaioke. Behin hondoratzea baieztatuta, Errusiako Defentsa Ministerioak ohar bat plazaratu zuen: «Kieven areagotu egingo dira helburu batzuen kontrako erasoak, Kieveko erregimen nazionalistak egindako edozein eraso terroristari edo sabotaje ekintzari erantzunez». Ukrainako Gobernuaren arabera, beren armadak jaurtitako bi misilek jo zutelako piztu zen sutea. Moskuk ukatu egiten du hori —AEBek ere ontzat jo dute Kieven bertsioa, zenbait hedabidek Pentagonoko iturriak aipatuz kaleratu dutenez—, baina, ohar horrekin, ulertzera ematen du baietz, Kieven erasoek eragin zutela sutea. Ontzia Odesa kostaldeko hiritik 65 bat itsas miliara zegoela piztu zen sutea. Kontuak kontu, iritsi da erantzuna, eta bai, Errusiak Kiev, Kharkiv, Lviv eta Mikolaiv bonbardatu ditu, atzera.
Erasoak Ukraina hego-ekialdean, Donbass eskualdean zentratzeko, Errusia duela bi aste pasa hasi zen Kieveko oblastetik tropak erretiratzen. Beraz, azken egunetan ez ziren entzuten alarma antiaereoak herrialdeko hiriburuan, eta gero eta herritar gehiago hasiak ziren kalera ateratzen. Baina gaur berriro aktibatu dituzte alarmak. Are, Mikola Povoroznik alkateordeak atzo adierazi zuen egunero 40.000-50.000 herritar ari direla Kievera itzultzen. Beste mezu bat eman du gaur, ordea, Vitali Klitxko alkateak, Telegrameko bere kanalean: «Eskatzen dizuet, mesedez, ez itzultzeko, toki seguruetan egoteko. Kiev erasotzailearen helburua da oraindik». Interfax Errusiako berri agentziak Kremlineko iturriak aipatuz argitaratu duenaren arabera, Kieven egindako bonbardaketak tankeak egiteko fabrika baten eraikinak txikitu ditu. Pertsona bat hil du erasoak. Mikolaiv hirian ere azpiegitura militar bati eraso egin diote, armak konpontzeko tailer bati, hain zuzen.
Kharkiven, herrialdeko hiririk handienetan bigarrenean, zortzi pertsona hil dituzte azkeneko bi egunetan egindako erasoetan, tokiko agintariek jakinarazi dutenez. Eraso horietako batzuk zenbait etxebizitza blokeren kontrakoak izan dira. Lviven ere leherketak entzun dituzte —herrialdearen mendebaldean dago, eta barne desplazatu asko hara joaten ari dira—, eta tokiko buruzagi militar batek adierazi du, Telegramen, Errusiako armadak jaurtitako lau misil atzeman dituztela.
Bestalde, borroka gogorrekin jarraitzen dute. Errusiako armadak Itsaso Beltzean duen gerraontzi nagusia, Moskva, hondoratu egin zen ostegun gauean. Horrek Kremlinek Ukraina hegoaldean duen gaitasun militarrari eragin diezaioke. Behin hondoratzea baieztatuta, Errusiako Defentsa Ministerioak ohar bat plazaratu zuen: «Kieven areagotu egingo dira helburu batzuen kontrako erasoak, Kieveko erregimen nazionalistak egindako edozein eraso terroristari edo sabotaje ekintzari erantzunez». Ukrainako Gobernuaren arabera, beren armadak jaurtitako bi misilek jo zutelako piztu zen sutea. Moskuk ukatu egiten du hori. AEBek ere ontzat jo dute Kieven bertsioa, zenbait hedabidek Pentagonoko iturriak aipatuz kaleratu dutenez, baina oharrarekin ematen du ulertzera baietz, Kieven erasoek eragin zituztela suteak. Odesa kostaldeko hiritik 65 bat itsas miliatara zegoen ontzia sutea piztu zenean.
Kontuak kontu, iritsi da erantzuna, eta bai, Errusiak Kiev, Kharkiv, Lviv eta Mikolaiv bonbardatu ditu, atzera. Erasoak Ukraina hego-ekialdean, Donbass eskualdean, zentratzeko, Errusia duela bi aste pasa hasi zen Kiev oblastetik tropak erretiratzen. Beraz, azken egunetan ez ziren entzuten alarma antiaereoak herrialdeko hiriburuan, eta geroz eta herritar gehiago hasiak ziren kalera ateratzen. Baina gaur berriro aktibatu dituzte alarmak. Are, Mikola Povoroznik alkateordeak adierazi zuen, atzo, egunero 40.000-50.000 herritar ari direla Kievera itzultzen.
Beste mezu bat eman du, gaur, ordea, Vitali Klitxko alkateak, Telegrameko bere kanalean: ëEskatzen dizuet, mesedez, ez itzultzeko, toki seguruetan egoteko. Kiev erasotzailearen helburua da oraindikû. Interfax Errusiako berri agentziak Kremlineko iturriak aipatuz argitaratu duenaren arabera, Kieven egindako bonbardaketak tankeak egiteko fabrika baten eraikinak txikitu ditu. Pertsona bat hil du erasoak.
Mikolaiv hirian ere azpiegitura militar bati eraso egin diote, armak konpontzeko tailer bati. Kharkiven, herrialdeko bigarren hiririk handienean, zortzi pertsona hil dituzte azkeneko bi egunetan egindako erasoetan, tokiko agintariek jakinarazi dutenez. Eraso horietako batzuek zenbait etxebizitza blokeren kontrakoak izan dira. Lviven ere leherketak entzun dituzte herrialdearen mendebaldean dago, eta barne desplazatu asko hara joaten ari dira, eta tokiko buruzagi militar batek adierazi du, Telegramen, Errusiako armak jaurtitako lau misil atzeman dituztela.
Bestalde, borroka gogorrekin jarraitzen dute Mariupolen, kostaldean gerra hasieratik ia-ia setiatuta dagoen herrian. Moskuren esanetan, hiria guztiz hartzear dira. Kievek ukatu egiten du, nahiz eta onartzen duen, Oleksandr Motuzianik Defentsa Ministerioko bozeramaileak gaur adierazi bezala, egoera ëzailaû dela. Nabarmendu zuen, gainera, tropak hara bidali eta bidali ari dela Errusia. Mariupolgo alkatearen aholkulari batek Telegramen gaur esan duenez, Errusiako indarren asmoa da bihartik aurrera hirian sartu-irtenak debekatzea, ëneurri zorrotzagoakû ezartzea. Estrategikoki leku ezinbestekoa da Mariupol Errusiarentzat, hura kontrolpean izanik Krimeako penintsula eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepublika errusiazaleak lot ditzakeelako.
1.900 zibil hilik
Kremlinek ohartarazi die AEBei ez bidaltzeko armarik Ukrainari, hori egiten jarraituz gero ondorioak ëezin iragarrizkoakû izango baitira. Hori kaleratu du The Washington Post egunkariak, komunikazio diplomatiko baterako sarbidea izan ondoren. Joe Biden AEBetako presidenteak onartu du 800 milioi euroko diru sail bat, Ukrainari laguntza militarra emateko. Horrekin guztiarekin lotuta, Volodimir Zelenskik azpimarratu du gerra hasi zenetik Ukrainako armadako 3.000 bat soldadu hil direla. Ukrainako presidenteak CNN telebista kateari atzo esan zionez, hildako Errusiako soldaduak 20.000 bat dira. OHCHR Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatariak eman dituen azkeneko datuek diotenez, joan den otsailaren 24an Errusia Ukraina inbaditzen hasi zenetik, 1.900 zibil hil dituzte eta 2.600 inguru zauritu. Baina azpimarratu du ëkopuru errealakû askoz ere «altuagoak» direla.
Errusiako armadak Itsaso Beltzean duen gerraontzi nagusia, Moskva, hondoratu egin zen ostegun gauean. Horrek Kremlinek Ukraina hegoaldean duen gaitasun militarrari eragin diezaioke. Behin hondoratzea baieztatuta, Errusiako Defentsa Ministerioak ohar bat plazaratu zuen: <em>ëKieven areagotu egingo dira helburu batzuen kontrako erasoak, Kieveko erregimen nazionalistak egindako edozein eraso terroristari edo sabotaje ekintzari erantzunezû</em>. Ukrainako Gobernuaren arabera, beren armadak jaurtitako bi misilek jo zutelako piztu zen sutea. Moskuk ukatu egiten du hori. AEBek ere ontzat jo dute Kieven bertsioa, zenbait hedabidek Pentagonoko iturriak aipatuz kaleratu dutenez, baina oharrarekin ematen du ulertzera baietz, Kieven erasoek eragin zituztela suteak. Odesa kostaldeko hiritik 65 bat itsas miliatara zegoen ontzia sutea piztu zenean.
Kontuak kontu, iritsi da erantzuna, eta bai, Errusiak Kiev, Kharkiv, Lviv eta Mikolaiv bonbardatu ditu, atzera. Erasoak Ukraina hego-ekialdean, Donbass eskualdean, zentratzeko, Errusia duela bi aste pasa hasi zen Kiev oblastetik tropak erretiratzen. Beraz, azken egunetan ez ziren entzuten alarma antiaereoak herrialdeko hiriburuan, eta geroz eta herritar gehiago hasiak ziren kalera ateratzen. Baina gaur berriro aktibatu dituzte alarmak. Are, Mikola Povoroznik alkateordeak adierazi zuen, atzo, egunero 40.000-50.000 herritar ari direla Kievera itzultzen.
Horrekin guztiarekin lotuta, Volodimir Zelenskik azpimarratu du gerra hasi zenetik Ukrainako armadako 3.000 bat soldadu hil direla. Ukrainako presidenteak CNN telebista kateari atzo esan zionez, Errusiako armadako 20.000 soldadu inguru hil dira. OHCHR Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatariak eman dituen azkeneko datuek diotenez, joan den otsailaren 24an Errusia Ukraina inbaditzen hasi zenetik 1.900 zibil hil dituzte, eta 2.600 inguru zauritu. Baina azpimarratu du «kopuru errealak» askoz ere «handiagoak» direla. |
2022-4-16 | https://www.berria.eus/albisteak/212263/gora-begira-jarri-da.htm | Kirola | Gora begira jarri da | Osasunak hiru puntuak lortu ditu Valentziaren aurka, Mestallan. Chimy Avilak eta Budimirrek egin dituzte gorritxoen golak. 44 puntu ditu talde gorritxoak, eta Europako postuen borrokan sartu da. | Gora begira jarri da. Osasunak hiru puntuak lortu ditu Valentziaren aurka, Mestallan. Chimy Avilak eta Budimirrek egin dituzte gorritxoen golak. 44 puntu ditu talde gorritxoak, eta Europako postuen borrokan sartu da. | Valentziari irabazita, helburuak eguneratu ditzake Osasunak. Talde gorritxoa 1 eta 2 nagusitu da Mestallan, eta gora begira jarri da, Europako postuei begira, hain justu. Hala esan zuen Jagoba Arrasatek Alavesen aurkako partida osteko prentsaurrekoan: «Valentziari irabaziz gero, agian beste zerbaitetan pentsatzen jar gaitezke». Bada, Mestallan irabazita, esandakoari heldu ahalko dio Osasunak, datorren denboraldian Europako lehiaketak jokatzeko aukera eman dezaken azken postu horren lehian egoteko aukera baitu. 44 punturekin, borroka horretan bete-betean sartu da. Chimy Avilak eta Ante Budimirrek sartutako golei esker, 0 eta 2 aurreratu da Osasuna bigarren zatian, eta, azken txanpan Valentziak, penaltiz, aldea murriztu duen arren, Osasuna sendo aritu da defentsan eta ez du asko sufritu.
Neurketa hasiera oso motela izan da. Bi taldeak ondo kokatuta zelairatu dira, gutxi arriskatzeko asmoarekin, eta baloia zelai erdian ibili da, batera eta bestera, nork galduko zain. Neurketaren hasieran, luze jokatu du Valentziak, eta motzean jokatzen ahalegindu da Osasuna, baina batari zein besteari kosta egin zaie aurkariaren area ingurura arriskuarekin iristea. Azken metroetan fintasuna falta izan zaie, eta gol aukera gutxi ikusi dira. Uros Racicen eta Dimitri Foulquierren areaz kanpoko jaurtiketei erantzun ona eman die Sergio Herrera atezainak, eta Osasunak ere izan du bat, Chimy Avilak 21. minutuan egindako jaurtiketak zutoinean jo baitu, Hugo Guillamon atzelariak ukitu ostean. Lehen ordu erdia igarota, partida zertxobait apurtu da, eta Valentziak kontraerasoetan min handiagoa egin du Gonzalo Guedesen bitartez. Kontraeraso horietako batean, Lucas Torrok Bryan Gili egindako penaltia eskatu du etxeko taldeak, baina berdeguneko epaileak ez du ezer adierazi. Lehen zatiko azken jokaldian Osasunako erdilaria berriro ere protagonista izan da, bigarren txartel horia ikusteko zorian izan baita, sarrera gogor batengatik. Joko eta gol aukera gutxi, eta, horrenbestez, hutsean amaitu da lehen zatia.
Bigarren zatia abiatu eta berehala, neurketa aldeko jarri zaio Osasunari, Foulquierrek egindako penaltia adierazi baitu epaileak 48. minutuan: David Garciaren erdiraketa eskuarekin moztu du Valentziako jokalariak. Chimy Avilak gogor jaurti du penaltia, eta Mamardashvili atezainak baloia ukitzea lortu arren, barrurako bidea hartu du. Aurrelari argentinarraren seigarren gola da ligan. Sei minutu beranduago neurketa berdintzea lortu du Valentziak, baina epaileak gola baliogabetu du, ondo baliogabetu ere, Guillamonek eskuarekin egin baitu errematea. Minutu pare bat beranduago, Bryan Gilek gertu izan du gola, baina espainiarrari kanpora joan zaio oin puntarekin area txikian egindako errematea.
Tarte batez, Osasuna atzean sartzera behartu du Jose Bordalasen taldek, eta, gorritxoek etxeko taldearen oldarraldiari ondo eutsi badiote ere, egoera hori gehiago luzatu ez zedin, lehen aldaketak egin ditu Arrasatek: Ruben Garciak eta Javi Martinezek Oier eta Cote ordezkatu dituzte, taldeak baloi gehiago izan zezan. Handik minutu gutxira sistema ere aldatu du Osasunako entrenatzaileak, Darko Brasanacek Chimy Avilaren lekua hartu duenean. Aldaketaren eragina berehalakoa izan da, serbiarrak gidatutako jokaldi batean Ante Budimirrek sareetara bidali baitu Ruben Garciaren erdiraketa, buruz: 0-2, 75. minutuan. Kroaziarrak gol bat egin du azken lau jardunaldietako bakoitzean.
Bazirudien neurketa erabakia zuela Osasunak, baina Carlos Solerrek, penaltiz, 1 eta 2koa egin du 82. minutuan. Zernahi ere, Nafarroako taldeak hainbestean eutsi dio azken minutuetan, asko sufritu gabe, eta hiru puntuak erdietsi ditu Mestallan. Gorritxoek Real Madril hartuko dute asteazkenean, Sadarren. |
2022-4-16 | https://www.berria.eus/albisteak/212264/azken-agur-sentitua-eman-diote-intildeaki-segurolari-azpeitian.htm | Kultura | Azken agur sentitua eman diote Iñaki Segurolari Azpeitian | Jendetza bildu da idazle eta hiztegigilea agurtzeko. Ostiralean zendu zen, 60 urterekin. | Azken agur sentitua eman diote Iñaki Segurolari Azpeitian. Jendetza bildu da idazle eta hiztegigilea agurtzeko. Ostiralean zendu zen, 60 urterekin. | Emanaldi soila eta laburra izan da, baina hurbilekoa ere bai. Iñaki Segurolari idazle eta hiztegigileari azken agurra eman diote Azpeitian (Gipuzkoa), Carmona ehorztetxeko agurren aretoan. Bertsoak, argazkiak, kantuak eta adiskide min zituen horien hitzak kateatu dituzte, eta gogora ekarri euskarari eta kulturgintzari egin zion ekarpena.
Senide eta lagunez gain, kultur munduko jende ezaguna ere joan da agur ekitaldira. Han ziren Nerea Ibartzabal eta Maialen Lujanbio bertsolariak, eta Fermin Etxegoien eta Iban Zaldua idazleak, beste askorekin batera. 19:00etan hasi dute agur ekitaldia, eta ordu erdi inguruko ekitaldia eginda bukatu dute.
Ikusi gehiago: Arantxa Iturberen iritzia: 'Juxtu gaurkoa al huen?'
Ostiralean hil zen Segurola, jaioterrian bertan (Azpeitia, 1962 - 2022). Ezagun zen idazle eta hiztegigile gisa, baita zenbait irratsaiotan eta aldizkaritan egindako kolaborazioengatik ere. Euskarari egin dion ekarpena gogoan eduki zuten haren gertukoek. «Euskararen gaineko ezaguera ikaragarrizkoa zuen», azaldu dio Ibon Sarasolak BERRIAri.
Gaur ekitaldian izan da Etxegoien, eta atzo BERRIAri azaldu zion ez dela izango euskara batuan Segurolak baino hobeto idazten duenik, baina aldi berean «herri hizkeraren defentsa» egiten zuela. Idazkera eta prosa ederra zituela gogorarazi zuen Inazio Mujika Iraola editore eta idazleak.
Ezin «sekta bakar batekoa» izan
Iritzi zirikatzaileak eman eta eztabaida piztu zalea zen, irratian ere egin izan zituen kolaborazioetan ageri zuenez. «Zornea ateratzeko» joera zuela onartzen zuen berak: «Nire edo gure modukoei dagokiguna hori da: gauza txarrak edo gustatzen ez zaizkigunak astintzea edo auzitan jartzea». Inguru jakinetara ez mugatzekoa ere bazen: «Ni sekula ez naiz oso ondo ezkondu zerbait jakina izan behar horrekin, sekta bakar batekoa izatearekin. Uste dut hobe dela dozena erdi bat sektatakoa izatea».
2013an BERRIAri eman zion elkarrizketan, ea bere burua heterodoxotzat ote zeukan galdetu zion kazetariak: «Nik etimologiara jotzen dut... Heterodoxo izatea zera da: ofiziala ez den doktrina bat erakusten duena. Nik, nire ustez, ez dut doktrinarik erakusten. Baina gaur egunean heterodoxoa deitzen zaio artaldetik kanpo dagoenari. Arraroa denari, klasifikatzerik ez dagoenari... Heterodoxo, probokatzaile... Pixka bat nazkatuta nago... Igual egia da kulpa pixka bat edo puska bat badaukadala nik, eta igual gehiegitxo landu dudala kontrako joera hori. Zergatik? Ba, joder, euskarazko gauzetan komunio bat ikusi eta sentitu izan dudalako beti. Oro har, jendeak komunitate kontzeptu gisa hartzen du euskara. Denok jatorrak, denok txintxoak, 'denok bat gara'... Eta, noski, nola arituko gara elkarren kontra? Ezin dugu! Zer egiten dugu? Elkarri arrazoia eman. Orduan bihurtzen da interesik gabe zerbait. Hori beste heriotza modu bat da».
Arratsean irratsaioko kolaboratzaile izan zen urte askoan, eta, haren ekarpena gogoratuz, hitzez esan dio agur irratsaioaren gidarietako batek, Arantxa Iturbek. |
2022-4-17 | https://www.berria.eus/albisteak/212265/eajk-bilbon-ospatu-du-aberri-eguna-eh-bilduk-irunean.htm | Politika | EAJk Bilbon ospatu du Aberri Eguna; EH Bilduk, Iruñean | Euskal Herria Batera-k eskatu du ikurrak atera eta kantuz ospatzeko eguna. Andoni Ortuzarrek elkarlanerako deia egin die gainontzeko alderdiei, eta Bakartxo Ruizek erabakitzeko eskubidea aldarrikatu du. EH Baik 1.200 lagun bildu ditu Azkainen. Ahal Duguk «aberriaren kontzeptua birpentsatzera» animatu ditu herritarrak. | EAJk Bilbon ospatu du Aberri Eguna; EH Bilduk, Iruñean. Euskal Herria Batera-k eskatu du ikurrak atera eta kantuz ospatzeko eguna. Andoni Ortuzarrek elkarlanerako deia egin die gainontzeko alderdiei, eta Bakartxo Ruizek erabakitzeko eskubidea aldarrikatu du. EH Baik 1.200 lagun bildu ditu Azkainen. Ahal Duguk «aberriaren kontzeptua birpentsatzera» animatu ditu herritarrak. | Aberri Eguna izan zen atzo. Hainbat eragilek ospatu dute eguna igandean, eta aldarrikapenak egiteko ere baliatu dute aukera. Euskal Herria Batera ekinbideak, adibidez, dei egin die euskal herritarrei, Aberri Eguna egun osoz zelebratu dezaten. Etxeko balkoi eta leihoetan ikurrak jartzea proposatu dute, baita euskal ereserkiak kantatzea ere. Hiru kantu proposatu dituzte eurek: Ikusi mendizaleak, Gernikako arbola eta Txoriak txori. Bideo batean ere jaso dituzte hiru kantu horiek:
Euskal herritar guztiek noiznahi egiteko moduko deialdia egin dute, beraz, duela bi urte hasitako bidetik. «Aberri Egunak gaitasuna du euskal komunitatea elkartzeko eta hari balioa emateko».
EAJ, Bilbon
Alderdi politikoek zeinek bere aldetik ospatu dute Aberri Eguna. EAJk Bilbon egin du ekitaldi nagusia, Plaza Barrian, 11:00etan. Han 3.000 lagun inguru bildu dira, eta hizlariak Andoni Ortuzar EBBko burua eta Iñigo Urkullu lehendakaria izan dira.
Ortuzar «euskal alderdiei» mintzatu zaie: «Gaur da Aberri Eguna. Eta abertzale hitza gero eta gutxiago erabiltzen duten arren eta haren ordez independentista hitza erabiltzen duten arren, hemen dute EAJren eskua, luzatuta, elkarren artean adosteko, elkar ulertzeko. Gutxieneko errespetua baino ez dute erakutsi behar; etor daitezela eraikitzera, eta ez suntsitzera», azpimarratu du EBBko buruak: «Horra hor eskaintza zintzoa EH Bildurentzat eta gainerako indar politikoentzat». Hizpide izan ditu Ukraina, Mendebaldeko Sahara eta Frantziako hauteskundeak ere, besteak beste.
Beste zenbait herritan ere egin dituzte ekitaldiak. 1932an ospatu zen lehen Aberri Eguna, EAJk antolatuta, eta urteurren hori presente izan dute ekitaldietan. Bestalde, aurten bete dira ehun urte Emakume Abertzale Batza sortu zela.
EH Bildu, Iruñean
EH Bilduk manifestazio bat egin du Iruñean, 12:00etan. Sarasate pasealekuan amaitu da, eta ekitaldi politikoa egin dute han. Hitza hartzen lehenengoa Joseba Asiron Iruñeko alkate ohia izan da, eta ondoren Ernaiko Izar Hernandoren eta Bakartxo Ruiz Nafarroako parlamentariaren txanda izan da.
Ruizek azaldu du gaurko egunean Amaiurren gertatutakoa gogora ekarri nahi izan dutela, «Euskal Herriaren memoria bizia delako»: «Eta ez dugu ahaztu, oztopo guztien gainetik burujabe izateko borrokak bizirik iraun duelako gaurdaino». Testuinguru horretan, demokrazia, bakea eta burujabetza izan dira hitzaldian gehien errepikatu dituen hitzak.
Atzerriko zenbait alderdi subiranistaren ordezkariak ere han izan dira: ERCkoak, BNGkoak, CUPekoak eta Junts Per Catalunyakoak, besteak beste. Gazteluko plazan zenbait musika ekitaldi izan dituzte ondoren.
EH Bai koalizioak, berriz, Azkainen (Lapurdi) biltzeko deia egin zuen, eta manifestazioa egingo dute han, 12:00etan, burujabetza aldarrikatzeko. 1.200 lagun inguru bildu dira, eta «nazio eraikuntza berrindartzeko garaia» dela aldarrikatu dute.
Beste zenbait taldek ere antolatu dituzte ekitaldiak. Jardun koordinakundeak, adibidez, manifestazioa egin du Gernika-Lumon (Bizkaia), 12:00etan. Ondoren, ekitaldia eta kontzertuak ere egin dituzte.
Ahal Dugu-ren oharra
Podemos-Ahal Dugu alderdiak ez du egin Aberri Eguna ospatzeko ekitaldi berezirik, baina «Euskadiren etorkizunaz hausnartzeko» eguna zela adierazi du. Hala, ohar baten bidez euskal gizarteari gonbita egin dio «aberriaren kontzeptua birpentsatzeko», gizartearen «heterogeneotasun guztia» barne hartuta. Izan ere, Ahal Dugu-ren iritziz, aberria «ez da dimentsio bakarreko sentimendu bat, «komuna» dena defendatzen duen «sentimendu askotarikoa» baizik. «Aberria ez da ikurrina astintzea zerbitzu publikoak pribatizatzen diren bitartean». |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.