date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2022-4-29 | https://www.berria.eus/albisteak/212738/iruneko-eh-bilduk-navarra-sumari-egotzi-dio-diru-publikoa-erabiltzea-bere-onurarako.htm | Politika | Iruñeko EH Bilduk Navarra Sumari egotzi dio diru publikoa erabiltzea bere onurarako | Koalizioak azaldu duenez, Zerbitzu Juridikoen buruak «lan orduetan» txosten bat egin zuen, Navarra Sumak eskualdeko Ingurumen Zentroaren proiektuaren aurka aurkeztutako alegazioekin | Iruñeko EH Bilduk Navarra Sumari egotzi dio diru publikoa erabiltzea bere onurarako. Koalizioak azaldu duenez, Zerbitzu Juridikoen buruak «lan orduetan» txosten bat egin zuen, Navarra Sumak eskualdeko Ingurumen Zentroaren proiektuaren aurka aurkeztutako alegazioekin | Joseba Asiron EH Bilduk Iruñeko Udalean duen bozeramaileak Navarra Sumari egotzi dio «diru publikoz ordaintzen diren eta inpartzialtasun betebeharrari lotuak dauden udalaren zerbitzu eta baliabideak erabiltzea beste erakunde batzuetan erabiltzen diren alderdiaren lanak eta txostenak egiteko».
Gaur goizean egin du agerraldia Asironek, Garbiñe Bueno eta Endika Alonso EH Bilduko zinegotziekin batera, eta Juan Jose Etxeberria zinegotziaren eta Udaleko Zerbitzu Juridikoen buru den Gonzalo Perezen dimisioa eskatu dute, horiek baitira, EH Bilduren arabera, baliabide publikoak erabilita alderdiarentzako txosten bat egin zutenak.
Zehazki, Asironek adierazi duenez, koalizioak Nafarroako Informatikako Ingeniaritzako Lanbide Elkargoari enkargatutako peritazio informatiko baten arabera, Zerbitzu Juridikoen buruak «lan orduetan» txosten bat egin zuen, martxoaren 21etik 28ra bitartean, Navarra Sumak «mankomunitateak bultzatutako eskualdeko Ingurumen Zentroaren proiektuaren aurka» aurkeztu zituen alegazioekin —hain zuzen, UPN, PPN eta Cs koalizioak ere proiektu horren aurka azaldu dira—. Adierazi duenez, Juan Jose Etxeberria zinegotziak Iruñerriko Mankomunitatearen batzarrean «berea balitz bezala aurkeztu» zuen dokumentua.
Era berean, Enrique Maia Iruñeko alkateari galdegin diote lehenbailehen azalpenak emateko; alkateak praktika horien berri bazuen jakin nahi izan du koalizioak. Aurreratu dute Maiak gertatutakoaren berri izan eta orain arte neurririk hartu ez badu haren dimisioa ere eskatuko dutela. «Zaila da sinestea alkateak ez daukala horrelako praktika irregularren berririk. Hiru urte daramatzagu jada horrelako kasuak salatzen: Comiruñako dietak, Labairuko garabia, Coworkids kontratuak, Hipikarekiko faborezko tratuak edo Caballeroren bulegoko kontratuak, besteak beste». Horrez gain, Perez Remondegik gisa horretako zenbat txosten egin dituen aztertzeko batzorde bat eratzea ere galdegin du EH Bilduk.
Maia: «EH Bilduren kasketa bat da»
Maiak ordu batzuk geroago erantzun dio Asironi, eta esan du «Bilduk daukan etengabeko kasketa horren barruan” kokatzen dituela akusazioak, «bereziki hondakinen instalazioei dagokienez»: «Badirudi aitzakiak bilatzen ari direla arreta errealitate batetik desbideratzeko: auzitegiek instalazio horien proiektua bertan behera uztera derrigortu duela mankomunitateko gobernua eta, zehazki, gobernu horretako kide den Bildu». Hala ere, azaldu duenez, oraindik «informazio gehiegi» ez daukan arren, kontuan izango dute Asironek esandakoa, udalaren erantzukizuna delako.
Maite Esporrin Iruñeko Udaleko PSNko bozeramaileak adierazi du «informazio guztia» eskatuko dutela EH Bilduk azaleratu duen aferaren inguruan, eta, esan duenez, Asironek esandakoa egiaztatzen bada, «beharrezkoak diren erantzukizunak» hartzeko galdegingo dute. |
2022-4-29 | https://www.berria.eus/albisteak/212739/alfonso-feijoo-donostiarrak-espainiako-federazioko-presidenteak-dimisioa-eman-du.htm | Kirola | Alfonso Feijoo donostiarrak, Espainiako federazioko presidenteak, dimisioa eman du | Espainiako gizonezkoen selekzioa Munduko Txapelketetatik kaleratzeak hainbat kontu astindu ditzake ligan, eta eragina izan Ordiziarengan eta Gernikarengan. | Alfonso Feijoo donostiarrak, Espainiako federazioko presidenteak, dimisioa eman du. Espainiako gizonezkoen selekzioa Munduko Txapelketetatik kaleratzeak hainbat kontu astindu ditzake ligan, eta eragina izan Ordiziarengan eta Gernikarengan. | Ez da giro Espainia aldeko errugbian. Munduko Txapelketerako sailkatu bazen ere gizonezkoen selekzioa, Nazioarteko Federazioak kaleratu egin du, Hegoafrikako jokalari bat erabiltzeagatik espainiar bezala, horrela ez denean. Gavin van den Berg da jokalari hori, eta Alcobendasen jokatzen du. Nola ligan ari den, ondorioak izan ditzake lehiaketan. Eta bertan ari diren Euskal Herriko taldeei eragin diezaioke erabaki sortak, Ordiziari eta Gernikari. Momentuz, gauza bakarra da ziurra: Alfonso Feijoo Espainiako federazioko presidenteak dimisioa iragarri du. Donostiarrak esan du auzia amaitzean utziko duela kargua. Dena dela, helegitea iragarri du Nazioarteko Federazioaren epaiaren aurka.
Alcobendas zuzenean jaisten badute, igoerako finala jokatzen duten bi taldeak igoko lirateke. Hori dio araudiak. Getxo igoerako kanporaketa hasiko da jokatzen asteburu honetan, eta finalera helduko balitz, zuzenean igoko litzateke. Baina, Espainiako Federazioak Nazioarteko Federazioaren ildoa jarraitu, eta taldea zuzenean jaitsi beharrean, iruzur egin duen partidetako puntuak kentzen badizkio, sailkapena berrantolatuko litzateke. Hori horrela balitz, Gernikak aukera izan lezake jaitsierako playoffa jokatzeko, Alcobendas izango bailitzateke azkena. Eta ikusi beharko da Ordiziari ere eragiten ote dion, sailkapenean puntu gehiago pilatuz edo ez. Garrantzi handiko erabakia da, eta azkar hartu beharrekoa. Momentuz, asteburuan ez da jokatuko Alcobendas eta El Salvadorren arteko kopako finala, kautelazko neurri gisa. |
2022-4-29 | https://www.berria.eus/albisteak/212740/habi-taldeak-helmuga-disko-laburra-argitaratu-du.htm | Kultura | Habi taldeak 'Helmuga' disko laburra argitaratu du | Bi kideek musikarekiko duten pasioaren isla dira diskoa osatzen duten lau kantuak. Gernikan aurkeztuko dute bihar. | Habi taldeak 'Helmuga' disko laburra argitaratu du. Bi kideek musikarekiko duten pasioaren isla dira diskoa osatzen duten lau kantuak. Gernikan aurkeztuko dute bihar. | Musika dena da Yeray Gascon eta Jon Ander Artolarentzat. Pasio eta bizibide dute musika Habi taldeko kideek, eta hori bera islatu nahi izan dute lan berrian, hain zuzen ere: Helmuga argitaratu du taldeak, lau kantuz osatutako disko laburra. Orain arte urratutako bidean ikasitakoa eta bizitakoa jasotzen du diskoak: maitasun eta pasio guztia lau kantutan. Omenaldi bat da, finean, lau pilulatan banatuta. Binilo formatuan kaleratu dute soilik, eta bihar bertan hasiko dira zuzenean aurkezten. Hiru urte dira Loratu estreinako diskoa plazaratu zutenetik, eta urteurren hori baliatu nahi izan dute orain estudioko laugarren lana kaleratzeko. «Esaten dugu Habi 2018an sortu zela, baina lehenengo diskoa argitaratu arte ez zen taldea gauzatu», azaldu du Yerai Gascon taldeko abeslari eta gitarristak. Orduz geroztik, disko luze bat eta single bikoitz bat argitaratu ditu bikoteak: Koloreak (2020) eta Arimak denboran (2021); azken hori Etxekalte taldearekin batera. Guztiak Elkar estudioan grabatu dituzte, Victor Sanchezen gidaritzapean.
Durangoko Azokan ezagutu zuten elkar Habi eta Etxekalte taldeko kideek, hain zuzen, eta orduan haritu zituzten harremanen emaitza izan zen iaz kaleratutako lana. Andres Kamio Elkar etxeko ordezkariaren hitzetan, lagunen arteko «ospakizun» gisara hartu zuten biak elkartu eta, estudioan pare bat saio eginez, bi kantu grabatzea. «Pena izan zen, konfinamendua iritsi baitzen eta aurreikusitako plan guztiak bertan behera utzi behar izan genituen».
Bide beretik molde berriak
Lan berria lau kantuz osatutako bilduma bada ere, Gasconek azaldu du hasierako asmoa disko luze bat argitaratzea zela. «Lasaiago hartu nahi genuen, bizitza gehiago eman aurreko lanei, sentsazioa dugulako ez diegula ematen hainbeste haiei ere garatzeko». Baina musikarekiko eta taldearekiko pasioak sortzera bultzatu ditu kideak une oro, eta, hala, lau pieza osatu zituztenean grabatu eta kaleratzea erabaki zuten, gehiago egin arte itxaron beharrean. «Ikusi genuen bazutela elkarren artean halako zentzu bat, lotura bat, eta gure inguruko lagunak grabatzen ari zirenez, eta gu bitartean inbidiaz hiltzen, zentzu bat eman genion lanari». Musikari «omenaldi bat» egitea, hain zuzen.
Gitarrarekin eta bateriarekin soilik egindako rock doinuak daude taldearen musikaren oinarrian, baina bestelako molde batzuk ere lantzen dituzte. Disko bakoitzari esker, Habik «estilo propioa» landu duela nabarmendu du Kamiok, eta jakin dutela mantentzen orain arte: «Melodia landuak, gitarra zorrotzak eta indartsuak, eta bateriaren erritmo biziak... oso presente daude disko guztietan, baita lan berrian ere».
Bat dator ideia horrekin Gascon ere: «Jarraitu dugu orain arteko ildoa: hau da, zuzenean eskaini dezakegun hori islatu dugu diskoan ere». Saiatu dira bide berriak urratzen, halere, eta Gardena kantuaren «erritmo dantzagarriak» dira horren erakusle. Diskoaren azalera ere eraman dute berritasun hori. «Nahiko estetika iluna izan dugu orain arte, eta, hori aldatzeko, erabaki genuen horia izatea azala. Kantuak ere islatzen du arima hori, guri ere mugiarazten gaituelako». Bideoklipa ere egin dute, Nagore Arin eta Jon Ander Gasconen laguntzarekin. Eta Gartxot Unsainek ere hartu du parte kantu batean.
Lan berria zuzenean aurkezteko prest dira, eta aurreneko datak lotu dituzte dagoeneko: Gernikan aurkeztuko dute lana bihar (Bizkaia). Eta gero etorriko dira, Donostia, Lemoa (Bizkaia), Ordizia (Gipuzkoa), Villabona (Gipuzkoa) eta Zumarraga (Gipuzkoa), besteak beste. Helmuga izena jarri diote lan berriari, baina hasiera besterik ez da hau taldearentzat. |
2022-4-29 | https://www.berria.eus/albisteak/212741/donostiarrak-espainiako-kopako-finalerdietara.htm | Kirola | Donostiarrak, Espainiako Kopako finalerdietara | Bera Berak nagusitasunez irabazi dio Aula Valladolidi Illunben, eta Atletico Guardesen aurka ariko da bihar | Donostiarrak, Espainiako Kopako finalerdietara. Bera Berak nagusitasunez irabazi dio Aula Valladolidi Illunben, eta Atletico Guardesen aurka ariko da bihar | Super Amara Bera Berak lehen pausoa eman du zazpigarren aldiz Espainiako Kopa irabazteko bidean. Aula Valladolid kanporatuta eman du, eta sendoa izan da, Donostiako taldeak nagusitasunez irabazi baitio gaur Espainiakoari Illunben, Kopako final-laurdenetan: 37-24.
Lehiak ez du etenik, eta lehen pausoa eman ondoren, bigarrena ematen saiatuko da bihar. Atletico Guardesen aurka jokatuko du bigarren finalerdian, 18:30ean (RTVE Play). Galiziako taldeak Granollers kanporatu du gaur: 31-26. Bera Berak eta Guardesek bitan jokatu dute elkarren aurka sasoi honetan, eta bietan nagusitu da Donostiako taldea: 26-33 Galizian, eta 33-24 Gaskan, duela bi aste. Malagak eta Elxek jokatuko dute beste finalerdia, 16:00etan (Teledeporte). Espainiako taldeak Ro’Casa utzi du bidean (26-23), eta Herrialde Katalanetakoak Gijon (26-19).
Lehen partida zaila izan ohi da, eta gaurkoa oso berezia izan da Bera Berarentzat: Illunben aritu da aurreneko aldiz, eta inoiz baino zale gehiagoren aurrean, ia 3.000. Kopa irabazteko faboritoa da ere bai; beraz, inork presioa badu, hark du. Beraz, ikusteko zegoen nola egingo zion aurre horri guztiari.
Baina berehala uxatu ditu zalantza guztiak. Ondo hasi da Aula (2-3), baina Bera Berak ez dio harrotzen utzi. Defentsan estutu, eta segituan irauli du emaitza: 5-3. Elba Alvarezi eta Amaia Gonzalez de Garibayri esker, bisitariek etxekoen lehen oldarraldiari eutsi diote, eta gai izan dira nor baino nor gehiago aritzeko: 8-8.
11. minutuan iritsi da Bera Beraren bigarren oldarraldia, gerora, erabakigarria izan dena. Golak bata bestearen atzetik sartzen hasi dira donostiarrak. Erakustaldia eman dute erasoan, eta horren erakusle izan da jarraian sartutako bederatzi golak bederatzi jokalari ezberdinek sartu dituztela —hamahiru jokalarik sartu dute gutxienez gol bat—. Erasoko eraginkortasun harrigarriari, gainera, defentsako sendotasuna gehitu diote. Ondorioa izan da ohartu orduko, bederatzi golen aldea lortu dutela: 21-12, 27. minutuan. Atsedenaldian, berriz, zortzikoa izan da abantaila. Erabakita zegoen partida.
Etenak ez du ezer eten. Sei golera gerturatu da Aula (22-16), baina Bera Berak beste estutu bat eman du eta hamarrera zabaldu du aldea: 26-16. Ez da azkena izan; hurrengoak hamahiru gol gainetik jarri du: 37-24. Gozatu egin dute etxeko jokalariek, eta gozarazi egin dituzte haien zaleak. Festa izan da Illunben. Nekez izan zezakeen hasiera hoberik Kopak. Ea bihar segida duen. |
2022-4-30 | https://www.berria.eus/albisteak/212776/sarek-aldarrikapena-eta-besta-uztartuko-ditu-urriaren-8an-donostian.htm | Politika | Sarek aldarrikapena eta besta uztartuko ditu urriaren 8an Donostian | Izan Bidea erronkari bukaera emanen dio: hots, hiru milioi kilometroko bideari. Manifestazio bat eginen dute eguerdian, eta 15:30etatik aitzinera musika jaialdia, Illunben: Su Ta Gar, Doctor Deseo, Belako, Zea Mays eta Rotten III izanen dira, bertzeak bertze. | Sarek aldarrikapena eta besta uztartuko ditu urriaren 8an Donostian. Izan Bidea erronkari bukaera emanen dio: hots, hiru milioi kilometroko bideari. Manifestazio bat eginen dute eguerdian, eta 15:30etatik aitzinera musika jaialdia, Illunben: Su Ta Gar, Doctor Deseo, Belako, Zea Mays eta Rotten III izanen dira, bertzeak bertze. | «Irribarre egiten hasi nahi dugu», adierazi du Joseba Azkarraga Sareko bozeramaileak gaur Illunben egin duten agerraldian. Izan ere, euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak uste du «bateragarriak» direla aldarrikapena eta besta, eta biak uztartuko dituen ekitaldi baten berri eman dute gaur: urriaren 8an eginen dute, Donostian, Etxera bidea, gertu lelopean. Sarek aurten eginen duen «mobilizazio handiena» izanen da.
Egun horretan Sarek bukatutzat emanen du bere buruari jarritako hiru milioi pasatxo kilometroko erronka. Izan Bidea dinamikaren bidez asmoa zuten «Euskal Herrian dauden biztanle beste kilometro egitea» euskal presoen eskubideen alde, eta urriaren 8ko egunean eginen dituzte azken kilometroak, goizez, Bulebarrean. Ondotik manifestazio «koloretsua» eginen dute, 12:00etan Pio XII plazatik hasita, eta 15:30ean musika jaialdia Illunben: bertzeak bertze Su Ta Gar, Doctor Deseo, Belako, Zea Mays, Esne Beltza, Dupla, Rotten XIII eta Trikidantz taldeak igoko dira oholtza gainera, eta haurrentzako gune bat ere jarriko dute —bertzeren artean Porrotx izanen da gune horretan—. Jatekoa eta edatekoa eskainiko dute, eta goizaldera arte luzatuko da besta.
Hiru milioi kilometroko erronkara iristea ez ezik, elkargune bat sortzea ere izanen da Sareren helburua: «Urte luzeetan urruntze politikaren amaiera eskatu duten pertsona guztiak elkartu nahi ditugu, astiro-astiro politika hori desagertzen ari baita». Azpimarratu dute, halere, oraindik ere badela bidea egiteko, euskal preso guztiak ez baitaude Euskal Herriko kartzeletan, eta gehienek trabatua baitute gradu progresioan aitzinera egiteko bidea: «Salbuespeneko espetxe politika oraindik ere arau da euskal presoen kasuan».
Senideei eta biktimei
Joseba Azkarraga eta Bego Atxa Sareko bozeramaileek euskal presoen senideak eta indarkeriaren biktimak izan dituzte gaur goizean gogoan, eta haiek egindako lana «aitortu» dute. Batetik, senideena: «Milaka eta milaka kilometro egin dituzte Espainiako eta Frantziako espetxeetara, eta kostu pertsonala izugarria izan da». Biktima «askok» erakutsitako «enpatia» eta espetxe politika arrunta ezartzeko egin duten aldarria ere «eskertu» dute. |
2022-4-30 | https://www.berria.eus/albisteak/212777/foro-sozialak-torturaren-biktimentzako-babesa-eskatu-dio-madrilgo-kongresuko-buruari.htm | Politika | Foro Sozialak torturaren biktimentzako «babesa» eskatu dio Madrilgo Kongresuko buruari | Eskuin muturreko diputatu batek biktimei barre egin izanak Hego Euskal Herrian eragin duen «erantzun instituzional eskasa» salatu du taldeak. | Foro Sozialak torturaren biktimentzako «babesa» eskatu dio Madrilgo Kongresuko buruari. Eskuin muturreko diputatu batek biktimei barre egin izanak Hego Euskal Herrian eragin duen «erantzun instituzional eskasa» salatu du taldeak. | Meritxell Batet Espainiako Kongresuko presidenteari eskaera egin dio Foro Sozial Iraunkorrak: torturaren biktimak babes ditzala eskuin muturraren probokazioen aurrean. Macarena Olona Voxeko diputatuak irriz irakurri zuen torturatu baten testigantzaren pasarte bat Kongresuan ostegunean.
Taldeak idatzi bat bidaliko dio Bateti, «gertakari larri horien aurrean torturaren biktimei babesa adierazteko eskatuz, eta egindakoa zuzentzeko eska dezala». Torturaren inguruan Kriminologiaren Euskal Institutuak Eusko Jaurlaritzarentzat eta Nafarroako Gobernuentzat egindako txostenak bidaliko dizkio, agirian azaldu dutenez.
«Kongresuan gertatu dena guztiz gaitzesgarria da, biktimizazio onartezin bat eragiten duelako. Biktima guztiek, torturatuak izan diren guztiak barne, egia, justizia eta erreparazioa merezi dituzte. Babes politiko eta instituzionala premiaz behar dira», salatu zuen Foro Sozial Iraunkorrak ostegunean bertan.
Gaur plazaraturiko agirian, taldeak «errekonozimendua» adierazi die torturaren 4113 biktima ofizialei, hau da, Eusko Jaurlaritzak onartzen dituenei, eta oraindik onartzeke daudenei.
Taldeak salatu du adierazpenak are larriagoak direla kontuan hartuta Olona estatuko abokatua dela, eta gogoratu du Sandra Barrenetxearen tortura kasuan Guardia Zibilen abokatua izan zela.
Foroak kezkagarritzat jo du eskuin muturreko ordezkariaren hitzek «EAEn eta Nafarroak eragin duten erantzun instituzional eskasa». Agus Hernan bozeramaileak ostegunean esan zuen halako hitzak «ez zirela inolaz ere onartuko ETAren biktimei erreferentzia egin izan balitzaie edo indarkeria goresten edo justifikatzen saiatu izan balira. Eta horrela izan behar du».
Horregatik, Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari ere biktimei babesa adierazteko eskatu diete.
«Biktima guztiak guztienak, gizarte osoarenak, direla ulertzen badugu, biktima guztiak babestu behar baditugu. Aurrera egin behar dugu oraindik existitzen diren bereizkeria-dinamika gurutzatuak gainditzen, eta, horretarako, beharrezkoa da biktima bakoitzak izan dezakeen sentimenduarekin enpatizatzea, errespetatzea eta gure egitea». |
2022-4-30 | https://www.berria.eus/albisteak/212778/foru-hobekuntzari-buruzko-eztabaida-ireki-nahi-du-xxi-nafarroa-taldeak.htm | Politika | Foru Hobekuntzari buruzko eztabaida ireki nahi du XXI Nafarroa taldeak | Mobilizazioa antolatu dute maiatzaren 14an, Iruñean. Nafarroak Espainiarekin eta Europarekin duen «harreman eredua» erabakitzeko aukera izan nahi dute | Foru Hobekuntzari buruzko eztabaida ireki nahi du XXI Nafarroa taldeak. Mobilizazioa antolatu dute maiatzaren 14an, Iruñean. Nafarroak Espainiarekin eta Europarekin duen «harreman eredua» erabakitzeko aukera izan nahi dute | Nafarroako Foru Hobekuntzak 40 urte beteko ditu aurten. 1982ko martxoaren 15ean onartu zuen Nafarroako Parlamentuak, eta urte hartako abuztuaren 16tik dago indarrean. Ez zen erreferendumik egin. Urteurrena baliatuz, XXI Nafarroa herri ekinbideak mobilizazioa eginen du maiatzaren 14an, Iruñeko Sarasate pasealekuan, 17:30ean. Ireki dezagun eztabaida. Parte hartzea eta kontsulta izanen da leloa, eta «adostasun berriak lortuko dituen eztabaida politiko eta sozial berri bat» eskatuko dute, baita hura nafar gizarteak berretsi dezan ere.
Gaur goizean eman dute mobilizazioaren berri, Nafarroako Parlamentuaren aurrean. Mikel Sotok eta Isabel Diez Diazek hitz egin dute taldearen izenean. Nafarroak Espainiarekin eta Europarekin duen «harreman eredua» erabakitzeko «bermeak» eskatu ditu Sotok, eta «gaitzetsi» ditu azken urteetan autogobernuari egindako «erasoak». «Alderdi politikoei Nafarroaren autogobernua eta bere garapen legitimoa defendatzeko eskatzen diegu».
Foru Hobekuntzak «defizit demokratikoa» duela salatu dute, horregatik nahi dute eztabaida ireki. Gainera, haien aburuz lege horrek ez du Nafarroako egungo gizartearekin bat egiten: «Ez baita eraberritu, eta bertan zehazten dena ere ez baita bete. Okerrena da 40 urte geroago eskumen asko transferitu gabe daudela», esan du Sotok.
Taldeko kideak kontent dira, haien ustez ez parlamentuak ezta Nafarroako gizarteak ere ez omen duelako zalantzan jartzen autogobernuaren inguruko eztabaida egin behar denik: «Ezinbestekoa eta urgentea da», zehaztu du Sotok. Era berean, salatu dute egungo legeak ez duela bermatzen Nafarroako Parlamentuko akordioak errespetatuko direnik. «Gogorarazi nahi dugu hamazazpi lege errekurritu dituztela alderdi politikoek edo Auzitegi Konstituzionalak egungo legedian oinarrituta».
Giltzak, eztabaida irekitzeko
Mobilizazioa ez da manifestazio bat edo elkarretaratze bat izanen, deitzaileek nabarmendu dutenez; «ekitaldi berritzailea bat» izanen da, eta elementu baten bueltan eginen dute: giltzak. Bertaratzen direnei erabiltzen ez dituzten giltzak eramateko eskatu diete. 17:30ean musika eta motozerra erakustaldia izanen dira, eta giltzak bilduko dituzte gune batean. 18:15ean XXI Nafarroa taldeak bere irakurketa zabalduko du, eta argazki bat eginen dute giltzaren metafora baliatuz. |
2022-4-30 | https://www.berria.eus/albisteak/212779/sortuk-berehalako-urratsak-eskatu-ditu-deportazioaren-zentzugabekeria-buka-dadin.htm | Politika | Sortuk «berehalako urratsak» eskatu ditu «deportazioaren zentzugabekeria» buka dadin | Ekitaldia egin dute Azkoitian, Txetxu Urteaga deportatu politikoa Venezuelan hil zela bi urte pasatu direla. Salatu dute «deserrian abandonatutako» euskal herritarrek ez dutela «euskarri legalik». Gaur egun zortzi euskal deportatu eta 25 iheslari daude. | Sortuk «berehalako urratsak» eskatu ditu «deportazioaren zentzugabekeria» buka dadin. Ekitaldia egin dute Azkoitian, Txetxu Urteaga deportatu politikoa Venezuelan hil zela bi urte pasatu direla. Salatu dute «deserrian abandonatutako» euskal herritarrek ez dutela «euskarri legalik». Gaur egun zortzi euskal deportatu eta 25 iheslari daude. | Bi urte pasatu dira Jesus Ricardo Urteaga Txetxu euskal deportatua Venezuelan hil zela, eta Sortuk ekitaldi politikoa egin du gaur Azkoitian (Gipuzkoa), Urteagaren sorterrian. Salatu dute oraindik ere «konpondu gabe» dagoela duela lau hamarkada Espainiako eta Frantziako gobernuek sortutako «arazoa», eta «berehalako urratsak» galdegin dituzte «deportazioaren zentzugabekeria behingoz» buka dadin.
Haimar Altuna Sortuko kideak ohartarazi du «deserrian abandonatutako» pertsona horiek ez dutela euren burua defendatzeko eskubiderik ez euskarri legalik ere. Datuak ere eman ditu: «Oraindik zortzi euskal deportatu politikok jarraitzen dute sakabanatuta munduan barrena, inolako babes juridikorik gabe». Horiez gain bertze 25 euskal iheslari daude, eta Altunak nabarmendu du ezin direla «ahaztu». Urratsak egiteko garaia dela aldarrikatu du Sortuko eledunak: «Preso, iheslari eta deportatu politikoak etxera bidean jartzeko salbuespen neurriek bertan behera gelditu behar dute». Euskal Herrian «bizikidetza osasuntsu eta normalizatu bat» eraikitzeko «ezinbesteko baldintzatzat» jo du arrazoi politikoengatiko deportatu, iheslari eta presorik ez egotea.
«Jauzi bat»
«Askapen prozesua sendotzearen beharra» azpimarratzeko ere baliatu du Altunak Azkoitiko ekitaldia: «Jauzi berri bat ematea dagokigu, eta emango dugu; argi dugulako ez gaudela bakarrik gure proiektu politikoa diskurtsiboki defendatzeko, gure helburu estrategikoak bururaino eramateko baizik». Borrokarako deia egin die euskal herritarrei, nork bere esparrutik: «Gurea da erantzukizuna, gugan bizi da atzoko gazteen gogoa, euskal herri aske eta burujabea irudikatzen dugulako». |
2022-4-30 | https://www.berria.eus/albisteak/212780/mariano-gomez-intsumiso-eta-aktibista-hil-da.htm | Gizartea | Mariano Gomez intsumiso eta aktibista hil da | Intsumisoen mugimenduan aitzindaria izan zen, eta hainbat herri mugimendutan ere parte hartu zuen. Minbiziak jota zendu da, 54 urte zituela | Mariano Gomez intsumiso eta aktibista hil da. Intsumisoen mugimenduan aitzindaria izan zen, eta hainbat herri mugimendutan ere parte hartu zuen. Minbiziak jota zendu da, 54 urte zituela | Gaur zendu da Mariano Gomez, intsumisoen mugimenduan erreferentea eta beste hainbat arlotako aktibista, 54 urte zituela, minbiziaren ondorioz. Barakaldarra zen Gomez, eta bera izan zen 90. hamarkadan intsumiso izateagatik herri horretan kartzelaratu zuten lehena. Beste hainbat borrokatan ere parte hartu zuen; besteak beste, euskararen aldeko mugimenduetan aritua zen, eta hain zuzen, berak eraman zuen aurtengo Korrikako lekukoa Barakaldon.
Alternatibako militantea ere bazen, eta alderdiak komunikatu batean azaldu du lekukoa eramatea «pauso bat gehiago» baino ez zela izan Gomezek euskararen alde egin zuen borrokan, eta beste hainbat arlotan egin zuen lana azpimarratu nahi izan dute: «Euskal eskola publikoaren aldeko borrokan, lan eskubideen defentsan, justizia sozialean, edo armarik gabeko mundu baten aldarrikapenaren alde lan egin zuen». Esan duenez, beti «behetik eta ezkerretik» hartu zuen parte Gomezek mugimendu sozial eta politikoetan: «Asko zor diogu; Alternatibako oinarriak, eta horrenbestez EH Bildurenak, jartzen lagundu zuen». |
2022-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/212781/unionismoaren-krisi-existentziala.htm | Mundua | Unionismoaren krisi existentziala | Belfast ekialdean, unionisten hiriburuko gotorleku elektoralean, ez da giro osteguneko Asanblearako hauteskundeei begira. Gogorik eza, kexak eta kritikak dira nagusi egun elektoral horretaz aritzerakoan; finean, hango herritarrentzat dena ez baita orain arte zen bezalakoa. | Unionismoaren krisi existentziala. Belfast ekialdean, unionisten hiriburuko gotorleku elektoralean, ez da giro osteguneko Asanblearako hauteskundeei begira. Gogorik eza, kexak eta kritikak dira nagusi egun elektoral horretaz aritzerakoan; finean, hango herritarrentzat dena ez baita orain arte zen bezalakoa. | Bezero bati erosketa kobratu ostean, June zalantzati jarri da. Ez du gogo handirik datorren osteguneko Asanblearako bozez aritzeko. «Desberdinak? Hauteskunde hauek betiko kanta dira, hemen ez da ezer aldatzen. Dena aldatu beharra dago. Dena. Bi aldeek elkarri hitz egin behar diote, orain baino askoz ere gehiago. Hori egin ezean, ez goaz inora. Arazo handiak ditugu hainbat arlotan, eta horiek konpontzea ezinbestekoa da. Gehiago egin behar dute gure komunitatearentzat», esan du Belfast ekialdeko Glovers denda txikiko saltzaileak.
Ipar Irlandako unionismoak hiriburuan duen gotorleku elektoralean denetariko iritziak entzun daitezke egunotako kanpainaz eta bozez. Hori bai, guztiek diote gauza bat: adierazpen bakar bat ere ez dela itxaropentsua edo positiboa.
«Alderdi politikoez nazkatuta gaude», adierazi du Johnek, Newtownards Roaden barrena dagoen Union Jack Souvenirreko jabeak. Oroigarrien dendaren izenak ez du zalantzarako tarterik uzten, ezta dekorazioak ere: ziurrenik, Belfasten beste inon ezin da topatu tokirik Erresuma Batuko hainbeste bandera dituenik espazio hain gutxian.
Britainiartasuna ari du lokalean, eta elkarrizketatua umoretsu dago, hitz egiteko gogoz; ezin du ezkutatu urteotan sentitzen ari den dezepzioa. «Boz kate hau oso pisutsua da. A zer sufrimendua! Gainera orain [Ipar Irlandarako] protokoloaren afera dago...».
Erantzunak ematen hasi eta berehala, alboan dituen bi bezero isilik geratu dira, elkarrizketatuak dioena adi-adi entzuteko; argudiatzeak aurrera egin ahala, eta haien erreakzioak ikusita, badirudi solaskidearen ikuspuntu bera dutela. Batez ere honako hau aditzean: «Auzirik garrantzitsuena protokoloa da, bai. Ez zegoen horretarako beharrik. Ez gara beste herrialde bat; modu berean tratatu behar gaituzte».
Ipar Irlandako unionismoak beltz ikusten du etorkizuna; bat-batean, ingurura begiratu, eta ohartu baita dena ez dela orain arte zen bezalakoa. Uste hori sakondu besterik ez du egin Erresuma Batuko Gobernuak eta EB Europako Batasunak adosturiko protokoloak, eta gailendu den irudipena da Londresek brexit-a lehenetsi duela, eta ez herrialdearen batasuna, muga bat baitago Ipar Irlandaren eta Britainia Handiaren artean —oraindik erabat existitzen ez den muga, salgaien kontrolak atzeratzen ari baitira, Downing Streeten aginduz—.
Kasua edozein dela ere, protokolo hori kolpe morala, politikoa eta ekonomikoa izan da, Gloverseko saltzaile horren arabera: «Alderdiek [unionistek] egoeraren kontrola izan behar dute. Eskasiak ditugu hainbat produktutan. Batzuetan, gauzak lortzeko arazoak ditugu, edo horiek jasotzeko denbora gehiago itxaron behar dugu ere bai...».
Kezka bera helarazi du Union Jack oroigarri dendako jabeak ere: «Ohartu naiz, tamalez, prezio batzuk igo egin direla. Batzuetan, bikoiztu ere bai. Eta egungo egoeran hori gertatzea... ez da erraza. Horregatik da ezinbestekoa protokoloa kentzea. Hor duzu beste arrazoi bat».
DUP Alderdi Demokratiko Unionistak brexit-aren prozesuan izan duen estrategiez galdetuta —gobernabide ituna izan zuten toryekin 2017tik 2019ra, baina ez zioten etekinik atera EBtik ateratzeko aferan—, bi elkarrizketatu horiek nahiago izan dute ezer ez erantzun. Unionismoko alderdirik indartsuena ez dago egoerarik erosoenean, 2016tik hona harturiko erabakiek, izandako jarrerek eta egindako hutsegiteek eragin baitituzte, zuzenean edo zeharka, Belfast ekialdeko —eta Ipar Irlandako— beste boto emaileen arazo edota kexa horietako gehienak.
Baita alderdiaren iazko barne krisiak ere: bi hilabeteko epean bitan aukeratu behar izan zuten buruzagia, eta horrek, zalantzarik gabe, eragina izan du DUPen sinesgarritasunean. Are, Paul Givan lehen ministroak iragan otsailean dimisioa aurkeztu izanak ere nekea handitu du, horrek gobernuak ongi funtzionatzea eragotzi duelako, eta, beraz, ezin izan dituztelako erabili Ipar Irlandak dituen arazo batzuei aurre egiteko tresnak eta funtsak.
The Famous Bethany Fish and Chipseko bezeroak eta langileak dira hori uste dutenetako batzuk. Gutxi gorabehera egin dute aitortza hori: «Bai, erabat... Baina, mesedez, ez galdetu horretaz. Sentitzen dut. Ez dute ezer egiten guretzat. Hala da. Ez daukat beste ezer esateko», erantzun du anonimotasuna mantendu nahi izan duen soldatapeko batek; momentu horretan lokalean dauden gainontzekoek ere ez dute auziaz eztabaidatu nahi izan, baina, keinuen bitartez, agerian utzi dute ados daudela.
Aldaketen lekuko
Belfast ekialdea Van Morrison abeslariaren auzoa da, baita George Beste futbol jokalaria zenarena ere. Baina, gauza horien gainetik, hiriburuko eremu horrek harro erakusten dio bisita egiten dionari unionista, loialista eta langile klasekoa dela.
Erresuma Batuko banderak nonahi ikus daitezke, esaterako; talde paramilitarren aldeko mezuak eta muralak aurkitzea ere ohikoa da; baita behinola ontziak eraiki zituztenen omenezko mezuak eta estatuak ere —Titanic ezaguna, adibidez—.
Hauteskundeen ikuspuntutik, Belfast ekialdea barruti-gotorleku bat izan da unionismoarentzat. Ostiral Santuko Akordioa adostu osteko lehen hauteskundeetan (1998), esaterako, sei diputatu bidali zituzten lurraldeko parlamentura: DUPeko bi, UUP Ulsterko Alderdi Unionistako bi, PUV Alderdi Unionista Progresiboko bat eta Aliantza Alderdiko beste bat —bere burua ez unionistatzat ez errepublikanotzat dauka—.
2017tik, ordea, bost ordezkari politiko aukeratzen dituzte, eta galduriko postua historikoki unionista zenetako bat izan zen. Unionismoak gehiengoari eutsi zion duela bost urteko hauteskundeetan, baina gutxigatik: boto emaileek DUPeko bi hautagai, Aliantzako beste bi —alderdiko buruzagi Naomi Lang tartean— eta UUPko bat hautatu zituzten. DUPentzat izan da batez ere eremu seguru bat, boz horietan babesa txikitu baitzuen, baina Belfast ekialdea barrutian ez, gora egin baitzuen.
Aurten, baina, bestelakoak dira aurreikuspenak. DUPek ez du ordezkaritza handitzeko aukerarik izango, bi hautagai aurkeztea erabaki baitu; are, baliteke barruti horretan unionismoak diputatuen gehiengoa izateari uztea, Ipar Irlandako adituen arabera. Bost aulkietatik bana bermatuta lituzkete DUPek eta UUPk, eta beste bi Aliantzak; hortaz, azkena legoke jokoan, eta ez dago argi nork dituen hori lortzeko aukerarik handienak, Alderdi Berdea ere ekuazioan sartu baitute.
Belfast ekialdea testuinguru historiko baten atarian egon liteke. Ez soilik barrutiko emaitzagatik, balitekeelako Sinn Feinek lortzea ordezkaritzarik handiena Ipar Irlandako Asanblean.
Halere, auzoa ez litzateke lehen aldiz izango aldaketen lekuko. Ontziolak ez du behinola, batez ere XX. mende hasieran, zuen pisua eta garrantzia, eta biztanleria geroz eta zaharragoa da: Belfast ekialdea hiriburuko hauteskunde barrutirik handiena da, eta, aldi berean, biztanleria dentsitate txikiena du.
Bilakaera horren lekuko izan da James: 82 urte ditu, poliki ibiltzen da, eta arazoak ditu arnasteko. «Dementzia diagnostikatu didate. Orain, nire kezka bakarra osasungintza da. Besterik ez». |
2022-4-30 | https://www.berria.eus/albisteak/212782/alavesek-irabazi-egin-dio-vila-reali-eta-mailari-eusteko-lehian-segitzen-du.htm | Kirola | Alavesek irabazi egin dio Vila-reali, eta mailari eusteko lehian segitzen du | Babazorroek garaipena eskuratu dute Mendizorrotzan. Lehen zatian lortu dute aldea, eta abantailari eusten igaro dute bigarren zatia. | Alavesek irabazi egin dio Vila-reali, eta mailari eusteko lehian segitzen du. Babazorroek garaipena eskuratu dute Mendizorrotzan. Lehen zatian lortu dute aldea, eta abantailari eusten igaro dute bigarren zatia. | Eutsi, etsi gabe. Alaves kinka larrian dago, baina ez du amore emateko asmorik. Babazorroek zaila dute Lehen Mailari eustea, baina prest daude beren aukerei lotzeko. Agerian utzi zuten hori Vila-realen aurka jokatutako neurketan. Gasteiztarrek mendean hartu dituzte Herrialde Katalanetakoak: 2-1.
Julio Velazquez entrenatzaileak eskaera bat egin zien bere jokalariei, partida jokatu bezperan: «Belarra jateko gogoz aritu zaitezte». Esan eta egin. Garaipen gosez abiatu da Alaves, hutserako tarte txikia duela jakinda. Hala, etxekoak laugarren minutuan aurreratu dira markagailuan. Victor Laguardia kapitainak egin du estreineko gola, korner jaurtiketa bateko alderatzea baliatuta.
Alavesek bere legea ezarri du lehen minutuetan. Estragietako jokaldietan soilik ez, baita zelaian ere. Behin aurrea hartuta, galdu ezinezko aukera zabaldu zaio parez pare. Hala, nagusitasunari eutsi dio hurrengo mintuetan, eta berandu baino lehen jaso du ordaina. Gonzalo Escalantek egin du bigarren gola, 31. minutuan. Argentinarrak gasteiztarren suspertzaile izaten segitzen du.
Ruben Duartek ondu du goleko jokaldia. Ezker hegaletik egindako saialdian, hondoko marraraino ailegatu da, eta hark emandako pasea probestu du Escalantek. Baloi jabetza Vila-realena izanagatik, Alaves aurretik joan da atsedenaldira.
Bigarren zatian, ordea, majo sufritu dute etxekoek. Etenetik itzuli orduko aldeak murriztu ditu Vila-realek. Samu Chukwuezek Fernando Pachecoren huts bat probestu du aldeak murrizteko. Alaves atezaina trakets aritu da, nola lehen zatian, hala bigarrenean.
Ordutik aurrera, Vila-realek izugarri estutu du Alaves, eta partida berdintzeko nahiz garaitzeko adina aukera izan ditu, baina ez dute lortu. Horri esker, bizirik segitzen du Alavesek. |
2022-4-30 | https://www.berria.eus/albisteak/212783/kolpe-latza-jaso-du-etxean.htm | Kirola | Kolpe latza jaso du etxean | Super Amara Bera Bera ez da Espainiako Kopako finalerako sailkatu, ezustean galdu egin baitu Guardesen aurka, Ilunben. | Kolpe latza jaso du etxean. Super Amara Bera Bera ez da Espainiako Kopako finalerako sailkatu, ezustean galdu egin baitu Guardesen aurka, Ilunben. | Etxean uso izan da Super Amara Bera Bera, otsoa izatea espero zuenean mundu guztiak. Espainiako Kopako finaletik kanpo geratu da, galdu egin baitu finalerdia Guardesen aurka (20-24). Partida txikia egin dute Imanol Alvarezen jokalariek Ilunben, 2.800 zale baino gehiagoren aurrean, eta Galiziako taldeak irabazi du aukera Malagaren aurka finala jokatzeko (lehen finalerdian 32-24 menderatu du Elx).
Hainbat azalpen ditu gaurko emaitzak, eta Bera Beraren erasoan gertatuak gehienak.18 baloi galdu ditu, gehiegi, eta atearen aurrean ez da batere eraginkor aritu. Galiziarren ordezko atezain Senperek bereak eta bi geratu dizkie etxekoei (11 jaurtiketa denera), gola erraz sartzekoak asko eta asko. Horren guztiaren ondorioz, markagailuan atzetik ibili da ia beti Donostiako taldea (atsedenaldian, 11-12), eta horretara ohituta ez dagoenez, partida aurrera joan ahal, urduritasunak eta presak kalte besterik ez diote egin. Egoera hori bigarren zatian azaldu da gehien, orduan egin diolako ospa aurkariak, bost goleko aldea ere izateraino (13-18, 45. minutuan).
Ezin izan du ohiko jokoa egin. Defentsan sendo oso une gutxitan bakarrik aritu da, eta ondorioz, ezin atera hain eraginkorra duen kontraerasoa. Sei seiren aurka jokatu ditu eraso gehienak, eta hor ere deseroso ibili da taldea. Ez du asmatu, edo Guardesek ondo ikasita ekarri ditu etxekoei aurre egiteko baliabideak. Edo biak. Porrot mingarria azkenean, eta Esther Arrojeria kapitainak esan duen bezala, «oso gogorra» da horrela galtzea. Batere aitzakiarik ez du jarri: «Huts egin ezin zen uneetan huts egin dugu. Merezita irabazi digute».
Partida golegile onena Guardeseko Patricia Lima izan da zortzi golekin. Etxekoen artean abilena Mariane Fernandes izan da, bostekin. |
2022-4-30 | https://www.berria.eus/albisteak/212784/europarena-ez-da-ametsa.htm | Kirola | Europarena ez da ametsa | San Mamesen lorturiko hiru puntuei esker, batera jarri zaio Athletici Conference ligan jokatzeko aukera. Hermosok bere atean, eta Iñaki Williamsek sartu dituzte golak. | Europarena ez da ametsa. San Mamesen lorturiko hiru puntuei esker, batera jarri zaio Athletici Conference ligan jokatzeko aukera. Hermosok bere atean, eta Iñaki Williamsek sartu dituzte golak. | Athletici Europara joateko aukera ia erabat joan zitzaion duela aste gutxi. Baina bila segitu du, eta bueltan du lau partida direnean: Conference ligan aritzeko bidetik puntu bakarrera du orain. Vila-real da zazpigarren, eta zuri-gorriak ditu atzetik, oso gainean. Kontu polit hauen inguruan jarduteko, ezinbestekoa zen gaur Athleticek garaipena lortzea, eta horixe egin du: 2-0 irabazi dio Atletico Madrili. Festa San Mamesen.
Partidan zehar ere txaloka eta pozarren egon da zalea, taldeak bizitu egin duelako jokoarekin giro guztia. Aurreneko ordu erdia ederra izan da Marcelinoren taldearena, eta gol gehiago sartzea bakarrik falta izan zaio. Bakarra egin duelako, eta hura kanpotarrek bere atean. Mario Hermosok zortzigarren minutuan sartu du, Iñaki Williamsen lan ona tarteko. Atsedenaldira joan aurretik, kanpotarrak piztu egin dira, eta gaina hartu diete etxekoei. Baina golik ez.
Partidako bigarrena ere Athleticek sartu du. Penaltiz. Muniaini egin dio Herrerak 55. minutuan, eta bat geroago, Williams anaietan zaharrenak dotore sareratu du baloia. Bitxikeria gero gertatu da, argia joan delako San Mamesen. Azkar itzuli da, eta Marcelinorenei ez zaie itzali jokoa eta jokorako grina. Espainiarrek aukera bat edo beste izan duten arren, Athleticek ez du sufritu.
Real Madril, txapeldun
Ligan hemendik aurrera ere asko sufrituko ez duena Real Madril izango da, gaur bertan lortu duelako txapeldun izatea. 35.titulua dute espainiarrek. Espanyoli 4-0 irabazita erdietsi dute loria Carlo Ancelottirenek. |
2022-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/212814/maiatzaren-leheneko-manifestazioek-kaleak-hartu-dituzte.htm | Ekonomia | Maiatzaren Leheneko manifestazioek kaleak hartu dituzte | Sindikatuek hiriburuetan egin dituzte mobilizazio nagusiak Langileen Nazioarteko Egunean. Sindikatu abertzale bakoitzak nork bere aldetik egin ditu martxak; CCOOk eta UGTk, elkarrekin. | Maiatzaren Leheneko manifestazioek kaleak hartu dituzte. Sindikatuek hiriburuetan egin dituzte mobilizazio nagusiak Langileen Nazioarteko Egunean. Sindikatu abertzale bakoitzak nork bere aldetik egin ditu martxak; CCOOk eta UGTk, elkarrekin. | Euskal Herri osoan zehar zabaldu dira Maiatzaren Leheneko manifestazioak igandean. Hiriburuetan izan dira nagusiak, eta eguerdi partean gehienak, nahiz eta arratsaldean ere izan diren mobilizazioak.
Sindikatu abertzale bakoitzak nork bere aldetik egin ditu martxak. ELAk Borrokan ari gara lemapean deitu du manifestazioetara Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Iruñean. Bilbon izan da Mitxel Lakuntza idazkari nagusia, eta han hitz egin du: «Arazoa modelo ekonomikoa da, enpresa handiek gobernuek baino gehiago agintzea ahalbidetzen duen modeloa. Enpresa horiek, irabazi historikoak lortzen dituzten bitartean, lotsarik gabe egiten digute iruzur», gaitzetsi du.
Espainiako Gobernuak eta Europako Batasunak adostutako funtsak «partxe bat» besterik ez direla iritzi dio Lakuntzak, eta gaitzetsi egin du Europako herrialdeek Ukrainako Gerraren inguruan duten jarrera ere: «Modelo gerrazale bat ari da nagusitzen. Horregatik, bakea aldarrikatzeko ere egun ona da gaurkoa, Ukrainan bai, baina baita ahaztutako gerra guztietan ere: Yemengoa, Siriakoa, Palestinakoa...», gehitu du. Manifestazioan, hainbat sektoretan borrokan dabiltzan ELAko kideak elkartu dira.
Bilbon izan da Garbiñe Aranburu ere, LABeko idazkari nagusia. ELAk bezala, LABek ere Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan deitu du protestetara, baita beste hainbat herritan ere. Egin dezagun posible izan da sindikatuaren aurtengo lema.
Bere hitzaldian, Aranburuk «errotiko aldaketak» eskatu ditu: «Bukatu dira aitzakiak eta justifikazioak. Gobernuentzat, pertsonak erdigunean jartzearena lelo huts bat bilakatu da. Ez dira sustatzen beharrezko aldaketak egiteko eztabaidak eta neurriak», salatu du.
Ipar Euskal Herrian, beste sindikatu batzuekin batera atera da LAB. CGT, Bizi, FSU, Alda, EBA, CFDT eta Etorkinekin Solidarite-Migrantsekin batera, bi martxa egin ditu, Baionan eta Maulen.
CCOO eta UGT, berriz, batera atera dira Bilbon, Donostian Gasteizen eta Iruñean. Loli Garcia eta Raul Arza Bilbokoan egon dira. Euren pankartetan erakutsi dutenez, argi dute zein den konponbidea: «Soldatak igo, prezioei eutsi, eta berdintasun handiagoa». Horixe izan da lema.
Garciak nabarmendu du langileak izan direla «une zailenetan gizarteari eutsi diotenak». Horregatik, enpresarien jokabidea gaitzetsi du: «Euren poltsikoak bete nahi dituzte langileon kontura, prezioak igoz eta soldatak izoztuz. Baina argi izan dezatela: ez diegu utziko». Horretaz gain, Espainiako Gobernuak azken hilabeteetan Mendebaldeko Sahararen inguruan hartu duen jarrera ere gaitzetsi du EAEko CCOOko idazkari nagusiak.
Beste deialdi bateratua CNT, ESK eta Steilasena izan da. Batera atera dira Errenteriatik Donostiarako martxan batean, Gasteizen, Iruñean eta Bilbon. Donostian Kapitala suntsitzeko, langileria batu! izan da lema, Bilbon Eskubideak, borrokatuz lortzen dira!, eta Iruñean Prekaritatea eta pobreziaren aurka, lan duinak.
Euskal Herriko Kontseilu Sozialistek ere antolatu dituzte martxak. Eguerdian egin dituzte mobilizazio batzuk, Donostian, Gasteizen eta Baionan adibidez. Baionan mobilizazio orokorrarekin egin dute bat, baina aurretik euren ekitaldi propioa antolatu dute. Salatu dutenez, «prezioen goititzeak, askatasunik ezak, langabeziak eta soldata miserableek jasangaitza egin dute langileriaren egunerokoa. Egiturazko krisi bat da bizi duguna».
Manifestazio gehienak, ordea, arratsaldean egin dituzte, besteak beste Iruñean eta Bilbon. Krisi kapitalista garaian sozialismoa eraikitzen izan da lema.
Ikusi gehiago: GREBA HOTSAREKIN DATOR |
2022-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/212815/realak-txapeldunen-liga-jokatzeko-txartela-lortu-du-rayori-irabazita.htm | Kirola | Realak Txapeldunen Liga jokatzeko txartela lortu du Rayori irabazita | Txuri-urdinek aise irabazi dute neurketa (4-0), Amaiurren hiru goli esker. Eibarrek berdindu egin du Vila-Realen aurka (1-1), eta ia ezinezko du Lehen Mailan mantentzea. Alavesek 2-1 galdu du Huelvan. | Realak Txapeldunen Liga jokatzeko txartela lortu du Rayori irabazita. Txuri-urdinek aise irabazi dute neurketa (4-0), Amaiurren hiru goli esker. Eibarrek berdindu egin du Vila-Realen aurka (1-1), eta ia ezinezko du Lehen Mailan mantentzea. Alavesek 2-1 galdu du Huelvan. | Asteburuak albiste gazi-gozoak utzi ditu euskal futbol taldeentzat. Berri ona Realak eman du, Txapeldunen Ligarako sailkapena lortuta: denboraldi bikaina egin dute txuri-urdinek, eta merezi zuen moduan errematatu dute, maila galdua duen Rayori nagusitasunez irabazita (4-0). Berri txarra, berriz, Eibarrena: armaginentzat ezinbestekoa zen Unben Vila-Reali irabaztea maila mantentzeko aukerarekin jarraitzeko, baina ezin izan dute helburua lortu (1-1). Matematikoki badute aukera bat edo beste, baina ia ezinezkoa dirudi.
Realarentzat egun historikoa izan da igandea. Neskek lehen aldiz lortu dute Txapeldunen Ligarako sailkatzea, ustez erraza izan behar ez zuen denboraldi batean; udan hainbat jokalari garrantzitsu galdu zituen taldeak, baina aldaketak onerako izan zirela dirudi. Gaur, Zubietan, hiru gol sartu ditu Amaiur Sarriegik, eta bat Nerea Eizagirrek. Hasieratik amaieraraino izan dira nagusi txuri-urdinak.
Txapeldunen Ligarako sailkatzea orain arte egindako denboraldi bikainaren emaitza da, baina oraindik ere badu zerbait jokoan Realak: bigarren postua. Bi partida geratzen dira liga amaitzeko, eta donostiarrek gutxienez puntu bat behar dute bigarren postua ziurtatzeko. Hori lortzen badute, Txapeldunen Ligan kanporaketa bat gutxiago jokatu beharko dute.
Eibarrek, zaila
Denboraldia amaitzeko bi neurketa geratzen zaizkio Eibarri ere, eta sei puntura du salbazioa. Hogei puntu dituzte armaginek, eta 26 dituzte Valentziak eta Vila-Realek. Igandean Unben nahitaez irabazi behar zuten, borrokan jarraitu ahal izateko eta Vila-Real saltsan sartzeko. Irabaziz gero, saria bikoitza zen, baina, berdindu edo galduz gero, baita zigorra ere. Berdinketari esker, Vila-Real matematikoki salbatu da.
Gainera, neurketa ia osoan aurretik joan da Eibar. Kundananjik 28. minutuan sartu du etxekoen gola, eta Vila-Realek 85. minutura arte borrokatu behar izan du bere gola lortzeko. Ezbairik gabe, berdinketa mingarria eibartarrentzat. Mailari eusteko hurrengo bi neurketak irabazi beharko dituzte, eta, gainera, Valentziak biak galdu beharko ditu. Zaila, ezinezkoa ez esatearren.
Alavesek ezer gutxi jokoan
Azkenik, igandean jokatu duen beste euskal taldeak, Alavesek, 2-1 galdu du Sporting Huelvaren aurka. Mailari eusteko helburua betea dute arabarrek, eta, gaur, behar handien zuen taldea nagusitu da. Garaipenari esker, salbazioa lortu du Huelvak ere. |
2022-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/212816/osasunari-amaieran-egin-dio-ihes-garaipenak.htm | Kirola | Osasunari amaieran egin dio ihes garaipenak | Nafarrak 67. minutuan aurreratu dira Budimirrek penaltiz sartutako gol bati esker, baina 84.ean berdindu du Pere Millak. Geroz eta urriagoak dira Europarako txartel bat lortzeko aukerak. | Osasunari amaieran egin dio ihes garaipenak. Nafarrak 67. minutuan aurreratu dira Budimirrek penaltiz sartutako gol bati esker, baina 84.ean berdindu du Pere Millak. Geroz eta urriagoak dira Europarako txartel bat lortzeko aukerak. | «Haserre goaz hemendik. Justua izan da berdinketa, baina ez dugu jakin jokalari bat gutxiago zuen aurkari baten aurka emaitzari eusten». Jagoba Arrasateren hitzak dira, gaur Elxen esandakoak, bere taldeak etxekoekin 1-1 berdindu ostean. Osasuna zazpigarren posturako lehian dabil, baina ia dena irabazi behar du horretarako eta gaur aukera ona galdu du Vila-Realengana eta Athleticengana gerturatzeko.
Parean Elx zuen, salbazioa ondo bideratua duten taldeetako bat. Errematatzea falta zaie ordea, eta helburu horrekin zelairatu dira gaur. Osasuna baino hobeto zelairatu ere: etxekoenak izan dira neurketako lehen aukera argiak. Ondoren, etenaldi batzuk tarteko, moteldu eta zikindu egin da neurketa. Futbol gutxi ikusi da lehen zatian.
Antzeko hasi da bigarren zatia ere, eta testuinguru horretan lortu du Osasunaren aldeko penaltia Budimirrek. Diego Gonzalez atzelariak inongo beharrik gabe eutsi dio kroaziarrari area barruan, eta epaileak ez du zalantzarik izan. Budimirrek berak bidali du baloia sareetara, atezaina engainatuta. Seigarren jardunaldiz jarraian sartu du gola Budimirrek; Lehen Mailan hori lortu duen Osasunako lehen jokalaria da.
Ezer askorik egin gabe, dena alde zuen Osasunak. Elx, gainera, jokalari bat gutxiagorekin ari zen; lesioak tarteko, eta aldaketak agortuta zituztenez, horrela amaitu dute partida etxekoek. Jokoa, ordea, ez da errenta: 84. minutuan Pere Milla agertu da korner batean, lehen zutoinean, eta Elxi salbazioa eskura utzi dion gol bat eskuratu du.
Osasuna bederatzigarrena da sailkapenean, 45 punturekin. Vila-Real da zazpigarrena 52rekin, eta, atzo Atletico Madrili irabazita, Athletic zortzigarrena 51rekin.
Elx: Badia; Josan, Roco (Milla, 69. min), Verdu, Diego Gonzalez (Bigas, 70. min), Mojica; Kike Perez (Carrillo, 69. min), Guti (Gumbau, 41. min), Mascarell, Fidel (Tete, 45. min); eta Ponce.
Osasuna: Herrera; Nacho Vidal, Aridane, David Garcia, Juan Cruz (Barja, 87. min), Manu Sanchez; Torro, Moncayola (Javi Martinez, 69. min), Brasanac, Torres, 87. min); Chimy Avila (Kike Garcia, 69. min) eta Budimir (Ruben Garcia, 75. min). |
2022-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/212817/realak-rayoren-aurka-berdindu-du.htm | Kirola | Realak Rayoren aurka berdindu du | Neurketaren zati handi bat aurretik egin dute txuri-urdinek, baina ezin izan dute aldea areagotu. Sorlothek egin du Realaren gola, eta Falcaok Rayorena. | Realak Rayoren aurka berdindu du. Neurketaren zati handi bat aurretik egin dute txuri-urdinek, baina ezin izan dute aldea areagotu. Sorlothek egin du Realaren gola, eta Falcaok Rayorena. | Gaur ere ez du ate aurrean behar beste asmatu Realak. Aurtengo denboraldian horixe da Iamnol Alguacilen taldeari falta zaiona, eta hori, gainera, sailkapenean igartzen da. Txuri-urdinek dena alde zuten gaur Vallecasen hiru puntuak lortzeko, baina jokoan ezer gutxi zuen etxeko taldeak eragotzi du hori (1-1).
Txuri.urdinak, garaipena lortu bazuten, Txapeldunen Ligako postuetatik hiru puntu eskasera jarriko ziren, Betisi aurrea hartuta. Berdinketarekin, ordea, Realak 56 puntu ditu, 57 Betisek, eta 61 laugarren sailkatuak, Atletico Madrilek.
Madrilen, gaur, ondo hasi da Reala, baina minutuak igaro hala apaldu egin da taldea. Lehen zatia bikain hasi du, baita bigarrena ere, baina, lehen esan bezala, ezin asmatu. Golegilea, azkenaldian finen dabiltzanetako bat izan da: Alexander Sorloth. 32. minutuan, bakarkako jokaldi batean, erremate ederra egin du area kanpotik. Ezin izan du ezer egin Dimitrievski atezainak.
Egiari zor, asko huts egin du Realak, baina Rayok ere behin baino gehiagotan behartu du lan egitera Remiro, nagusiki, area kanpotik egindako jaurtiketen bidez. Bigarren zatian, gainera, ez du arrisku askorik sortu Imanolen taldeak. Rayok, berriz, aulkitik sartu du arriskua: 76. minutuan zelairatu da bere ibilbidearen azkenetan dagoen Radamel Falcao aurrelaria, eta minutu bat besterik ez du behar izan aldaratze batean baloia sareetara bidaltzeko. Ba omen dira sekula aldatzen ez diren gauzak.
Rayo: Dimitrievski; Hernandez, Maras, Catena, Fran Garcia; Ciss (Valentin, 46'), Comesaña, Isi Palazon (Falcao, 76'), Unai Lopez (Trejo, 63'), Alvaro Garcia; eta Sergi Guardiola (Nteka, 46').
Reala: Remiro; Gorosabel (Zaldua, 54'), Zubeldia (Elustondo, 46'), Le Normand, Rico; Rafinha (Gebara, 77'), Illarra (Januzaj, 46'), Zubimendi, Merino; Portu (Isak, 65') eta Sorloth.: |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212818/gizonezko-batek-salatu-du-beste-batek-bortxatu-egin-duela-santurtziko-festetan.htm | Gizartea | Gizonezko batek salatu du beste batek bortxatu egin duela Santurtziko festetan | Bortxaketa igande goizaldean gertatu da. Santurtziko Udalak elkarretaratzera deitu du eguerdirako, erasoa gaitzesteko. | Gizonezko batek salatu du beste batek bortxatu egin duela Santurtziko festetan. Bortxaketa igande goizaldean gertatu da. Santurtziko Udalak elkarretaratzera deitu du eguerdirako, erasoa gaitzesteko. | Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, larunbat gauean Santurtzin (Bizkaia) izandako sexu eraso bat ikertzen ari da Ertzaintza. Gizonezko batek salatu du beste gizon batek bortxatu egin duela portuko plazan. Hain zuzen ere, San Jorge jaiak ospatu dituzte herrian asteburuan, eta, gizonezkoak salatu duenez, kontzertuak antolatu diren ingurutik hurbil bortxatu dute, goizaldean.
Aintzane Urkijo Santurtziko alkateak bortxaketa salatu du sare sozialetan argitaratutako mezu baten bitartez. «Santurtzin ez dugu inoren borondatearen aurkako inolako jokabiderik onartzen», adierazi du.
Gertaera arbuiatzeko, udaleko ordezkariek protestara deitu dute gaurko. Bost minutuko elkarretaratze isila egingo dute eguerdian, udaletxearen parean. Herritarrei ere dei egin diete elkarretaratzean parte hartzeko, eta adierazi dute bortxaketa salatzeko bestelako mobilizazio eta topaketak ere babestuko dituztela.
Horren aurretik, Bozeramaile Batzordeko kideak bildu dira gaitzespen idatzi bat prestatzeko –PNV, PSE, EH Bildu eta Elkarrekin Podemos–. Ohar horretan, «aho batez» eta «irmoki» arbuiatu dute bortxaketa, eta azaldu dute eraso hori eta «ezaugarri horietako beste edozein ekintza» gaitzesten dituztela. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212819/pedro-sanchezen-eta-margarita-roblesen-sakelakoak-zelatatu-dituztela-salatu-du-madrilek.htm | Politika | Pedro Sanchezen eta Margarita Roblesen sakelakoak zelatatu dituztela salatu du Madrilek | Felix Bolañosek jakinarazi duenez, Pegasus sistemaren bitartez espiatu dituzte Espainiako Gobernuko bi kideak. Argitu du gobernutik kanpo egindako «zelatatze ilegalak» direla. | Pedro Sanchezen eta Margarita Roblesen sakelakoak zelatatu dituztela salatu du Madrilek. Felix Bolañosek jakinarazi duenez, Pegasus sistemaren bitartez espiatu dituzte Espainiako Gobernuko bi kideak. Argitu du gobernutik kanpo egindako «zelatatze ilegalak» direla. | Espainiako Gobernuko Presidentetza ministro Felix Bolañosek iragarri duenez, Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezen eta Defentsa ministro Margarita Roblesen sakelakoak zelatatuak izan dira. Jakinarazi duenez, Pegasus sistemaren bidez egin dute espioitza; 2021eko maiatzean espiatu zuten Sanchez, 2021eko ekainean Robles.
Programatu gabea zen prentsaurrekoa egin du Madrilek salaketaren berri emateko. Agerraldian, Bolañosek zehaztu du gobernuak bi txosten tekniko jarri dituela justiziaren esku. Zelatatzeei buruzko datu zehatzak daude horietan bildurik; Espainiako Zentro Kriptologikoak onduak dira, ministroaren arabera. Madrilek erantsi du, halaber, auzia sakontzen segituko dutela orain, argitzeko Espainiako Gobernuko beste kide batzuk ere zelatatuak izan ote diren.
«Gobernua irmoa izanen da. Ez dugu onartzen pertsonen oinarrizko eskubideen inolako urraketarik. Behar adina prozedura abiatuko dugu horrelakorik gertatu ez dadin», adierazi du Presidentetza ministroak. Legez, Pegasus espioitza sistema estatuetako gobernuek soilik eskuratu dezakete. Ordea, Bolañosek nabarmendu du Sanchezen eta Roblesen aurka eginiko zelatatzeak «gobernutik kanpotik» eginak direla. «Guztiz legez kanpokoak dira», erantsi du.
Ikusi gehiago: Ziberespioitzaren argi-ilunak
Bi aste joan dira Pegasus programaren gaineko auziak eztanda egin zuenetik. The Citizen Lab ikerketa zentroak egin eta The New Yorker hedabideak argitaraturiko datuen arabera, 60 bat buruzagi independentista espiatu dituzte zelatari digitalaren bitartez.
Espioitza kasu horiek nabarmen harrotu ditu hautsak azken asteotan; are, ondorio politiko aski handiak ere eragin litzake auziak. Hain justu, Pere Aragones Kataluniako Generalitateko presidenteak oharra egin dio berriki Espainiako Gobernuari. Ohartarazi dio espioitzak kalte egin diola bi aldeen arteko negoziazioari.
Kataluniako eta Euskal Herriko buruzagi independentisten aurkako zelatatze kasuen harira, baina, Espainiako Gobernuko Defentsa ministro Margarita Roblesek iradoki izan du horiek espiatzea justifikatua dagoela. «Zer egin behar du gobernu batek norbaitek konstituzioa urratzen duenean?», esan zuen joan den astean. Bera ere espioitzaren biktima izandakoa delako berria zabaldu da orain, ordea. Iragarpena egin denetik, ez du oraindik adierazpenik egin.
Ikusi gehiago: Roblesek iradoki du justifikatuta dagoela independentisten aurkako espioitza
Ezinbestean, hasiak dira erreakzioak azaleratzen, errenkadan. Besteak beste, Kataluniako presidente ohi Carles Puigdemontek mezu bat zabaldu du bere Twitter kontuaren bidez. Elkartasuna adierazi die Sanchezi eta Roblesi, baita zelatatze horiek «krimen biziki larriak» direla adierazi. Halere, erantzukizunak eskatzeko ere baliatu du txioa: «Erantzukizuna eskatzen diet, #CatalanGate auziak eztanda egin arte ez baitute deus egin».
Laura Borras Kataluniako Parlamentuko presidenteak ere mezu bat zabaldu du Twitterren, Espainiako Gobernuaren asmoak zalantzan jarrita. Borrasek susmoa du Sanchezen gobernuaren «maniobra» bat izan daitekeela espioitza kasuetan «borrero izatetik biktima izatera» igarotzeko. Horrela dio txioak: «Sanchez eta Roblesek diote zelatatuak izan direla. Orain bai, oso larria omen da gaia. Independentismoari bakarrik eragiten zionean, ministroak justifikatu egiten zuen. Honek erakusten du estolda ez dela garbitu behar erabil badezakezu? Edo borreroetatik biktimetara pasatzeko maniobra bat ote da? Bye CatalanGate? Ez gaituzte engainatuko».
Bestalde, Jon Iñarritu EH Bilduko diputatuak Twitter sarea baliatuta Espainiako Gobernuari adierazi dio ez duela «hainbesteko irmotasuna» erakutsi buruzagi independentistak zelatatu dituztenean, eta biak ala biak «larriak» direla ohartarazi dio. «Duela hilabete batzuk baldin bazekiten eta orain publiko egiten badute, ez al da izango zerbait ezkutatzeko dutelako?».
Oskar Matute EH Bilduko diputatua, berriz, «zuhur» mintzatu da Sanchezi eta Roblesi ustez egindako zelatatzeei buruz. Esan du arreta ematen duela zelatatzeak gobernutik kanpo egin izanak: «Orain arte esan zaigu Pegasus programa soilik estatuei saltzen zitzaiela, baina orain iradokitzen dute kanpoko elementuak daudela tartean. Deigarria da». Nolanahi ere, Matutek azpimarratu du azken albisteek erakusten dutela Pegasus auziari buruzko susmoek «oinarri sendoa» dutela, eta ez dutela interes politikorik bilatzen; kontrara, gertatutakoa «oso larria» dela argi dagoela iritzi dio Matutek. Hala, auziak «estatuaren estoldekin» zerikusirik ez duela argitzea premiazkoa dela erantsi du.
Unidas Podemos, erantzukizun eske
Yolanda Diaz Espainiako Gobernuko bigarren presidenteordeak eta Ione Belarra Eskubide Sozialen eta 2030erako Agendaren ministro eta Podemoseko idazkari nagusiak ere «erantzukizunak» argitzeko galdegin dute. Diazek adierazi du «ezinbestekoa» dela Pegasus espioitza kasuari buruzko ikerketa «azkeneraino» iristea eta «modu arin eta eraginkorrean erantzukizunak argitzea». Belarrak, bestalde, adierazi du «demokrazia eta herritarren konfiantza» daudela jokoan, eta azpimarratu du gaurko albisteak «arrakala sakona» erakusten duela estatuaren segurtasunean.p>
Era berean, Irene Montero Espainiako Gobernuko Berdintasun ministroak azpimarratu du Sanchezen eta Roblesen sakelakoak zelatatzea «estatuaren segurtasunaren aurkako erasoa» dela, eta erantzule politikoak ezin direla zigorrik gabe geratu. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212820/akordioa-egin-dute-berdeek-eta-frantzia-intsumisoak-frantziako-asanbleako-bozetarako.htm | Mundua | Akordioa egin dute Berdeek eta Frantzia Intsumisoak Frantziako Asanbleako bozetarako | Frantziako Asanblearako bozetarako Batasun Popular Ekologista eta Sozial Berria osatu dute bi alderdiek. PS Frantziako alderdi sozialista eta PCF Frantziako alderdi komunista egunean zehar mintzatzekoak dira. | Akordioa egin dute Berdeek eta Frantzia Intsumisoak Frantziako Asanbleako bozetarako. Frantziako Asanblearako bozetarako Batasun Popular Ekologista eta Sozial Berria osatu dute bi alderdiek. PS Frantziako alderdi sozialista eta PCF Frantziako alderdi komunista egunean zehar mintzatzekoak dira. | Ezkerra baturik aurkezteko lehen urratsa egin dute Frantzia Intsumisoak eta EELV Europa Ekologia-Berdeek. Atzo, maiatzaren 1ean egin zuten akordioa Frantziako legebiltzarreko bozetara elkarrekin aurkezteko. Programa bat finkatu dute zenbait neurriren itzulian adostuz; tartean dira gutxiengo soldata 1.400 eurora emendatzea, erretreta 60 urtetan hartu ahal izatea, eta VI. Errepublika eraikitzeko aldarria. Gaur mintzatzekoak dira PS Frantziako alderdi sozialista eta PCF Frantziako alderdi komunista.Oraingoz, Frantzia Intsumisoko bulegoan bilduak dira PSko ordezkariak. PCFeko delegazioa arratsaldean etortzekoa zen, baina azkenean arratsean bilduko direla erran dute.
«Momentu historikotzat» jo dute akordioa ezkerreko hainbat hautetsik, tartean Manon Aubry Frantzia Intsumisoko eurodiputatuak. «Gure ardura hartu dugu, batasun hori nahi genuelako eta [Frantziako presidentetzarako bozen] lehen itzulian itxaropena sortu delako», adierazi du France Inter irratian.
Presidentetzarako bozetan Jean-Luc Melenchon Frantzia Intsumisokoa izan zen gehien bozkatutako hautagaietan hirugarrena, botoen %22 eskuratuta. Politikariak Frantziako ezkerraren lidergoa hartu du, eta ez du ezkutatzen parlamenturako hauteskundeen ondoren lehen ministro izatea gustatuko zitzaionik. Beraz, hautagaitza bat bateratzeko, aldebiko elkarrizketak sustatu zituen EELV Europa Ekologia-Berdeekin, sozialistekin eta PCF Frantziako Alderdi Komunistarekin. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212821/nafarroan-0-3-zikloko-haur-eskoletan-ezarritako-gutxieneko-zerbitzuak-salatu-dituzte.htm | Gizartea | Nafarroan 0-3 zikloko haur eskoletan ezarritako gutxieneko zerbitzuak salatu dituzte | Grebalariek, hainbat seniderekin batera, Nafarroako Gobernuari eskatu diote argitara dezala ziklo horretako gutxieneko zerbitzuak arautuko dituen foru dekretu bat, eta negoziazio mahai bat sor dezala | Nafarroan 0-3 zikloko haur eskoletan ezarritako gutxieneko zerbitzuak salatu dituzte. Grebalariek, hainbat seniderekin batera, Nafarroako Gobernuari eskatu diote argitara dezala ziklo horretako gutxieneko zerbitzuak arautuko dituen foru dekretu bat, eta negoziazio mahai bat sor dezala | Nafarroako 0-3 zikloko haur eskoletako langileek greba mugagabea hasi dute, eta lanuztearen inguruan udal bakoitzak hiru irtenbide hauetako bat hartu du: batzuek %100eko gutxieneko zerbitzuak ezarri dituzte, beste batzuek arautu dute gurasoek haurrak txandaka eramatea eskolara, eta zenbaiten aukera izan da zaintzaile bat 32 haurren ardurapean uztea.
Gaur Sarrigurengo Malkaitz haur eskolan egin dute agerraldia, Eguesibarko Udala baita gutxieneko zerbitzuak ezarri dituen lehena, baina beste edozein haur eskola izan zitekeela nabarmendu dute grebalariek. Izan ere, salatu dute azken ardura Nafarroako Gobernuarena dela, ez baitu gutxieneko zerbitzuak aratuko dituen dekreturik atera. «Bitxiena da udalak ziklo honen utzikeriaren biktima ere badirela, ez dakitelako nola asmatu gutxieneko zerbitzuak ezartzeko orduan. Nafarroako Gobernuaren eta Hezkuntza Departamenduaren erantzukizunik eza agerian geratu da berriro», azaldu du Nekane Madariagak, grebalarien izenean.
0-3 plataformak deitu du grebara, eta lan baldintzak hobetzea eskatzen dute langileek, bai soldatetan, bai eta ikasgela bakoitzeko ratioetan ere. Nekane Madariagak eta Isabel Irigibilek azaldu dutenez, 2007ko dekretu batek arautzen du 0-3 zikloa, eta hark ezartzen dituen ratioak «ankerrak» dira: 0-1 urte arteko geletan, zortzi umerentzat hezitzaile bat dago; 1 eta 2 urte arteko hamabi haurrentzat, hezitzaile bat, eta 2 eta 3 urte arteko hameseirentzat, hezitzaile bat. «Ratio horiekin ezin dira haurren beharrak ase, eta hori da gu grebara joateko arrazoi nagusietako bat», azaldu dute.
2007ko dekretu hori da ziklo hori arautzen duen araudi bakarra. «Nafarroako Gobernuaren haur hezkuntzarako gutxieneko zerbitzuak ezartzeko irizpidea 3-6 ziklorako berbera da. Eroturik al gaude?», gaitzetsi dute. Gogora ekarri dute jaioberrietatik hasi eta 3 urte artera arteko haurrek «etengabeko laguntza eta zaintza» behar dutela, «ez baitute gaitasunik modu autonomoan moldatzeko». Euren arteko harremanetan mugak jarri eta liskarretan esku hartzeko zein euren emozioekin kudeatzen laguntzeko behar dute hezitzaile bat, baita haien garbitasun, elikadura eta atsedenerako beharrizan fisiologikoak zaintzeko ere.
Gutxieneko zerbitzuak
Grebalarien arabera, 2007ko dekretua oinarri hartuta, udalek hiru irtenbide hartu dituzte. Batzuek erabaki dute ezinezkoa dela haur eskoletan langile gutxiago egotea, eta %100eko gutxieneko zerbitzuak ezarri dituzte. Beste udal batzuk hezitzaileen aldarrikapenak aintzat hartu eta %50eko, %60ko eta %70eko gutxieneko zerbitzuak ezarri dituzte, gurasoak eskolara eramateko txandak ezarriz.
Azkenik, udal batzuk aintzat hartu dituzte langileen greba eskubidea eta familien kontziliazio eskubidea, oso ratio handien bitartez: 0-1 urte arteko hamasei haur zaintzen egongo da hezitzaile bat, 1-2 urte arteko 24 haurrekin beste bat, eta 2-3 urte arteko 32 haurrekin beste bat. «Azken modalitate hori astakeria, arduragabekeria eta arriskua da. Nork izango du ikasgeletan gerta daitekeenaren ardura?», galdetu du Nekane Madariagak.
11:00etan lehen bilera egin dute Nafarroako Hezkuntza Departamenduarekin. Kanpoaldean elkarretaratzea egin dute, eta han izan direnetako batzuei nortasun agiria eskatu diete foruzainek.
Bilkuran, eskatu diote 0-3 ziklora egokitutako gutxieneko zerbitzuak arautuko dituen dekretua argitara dezala. Halaber, sektorearen aldarrikapena aintzat hartuko dituen negoziazio mahai bat osa dezala ere eskatuko diote gobernuari. Mahai hori osatzea aspaldidanik proposatu dute, euren eskaerei ahotsa emateko asmoz, eta haien baldintzak hobetzea eskatzeko. Madariagak eta Irigibelek azpimarratu dute duintasuna dutela helburu. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212822/omnium-culturalek-eta-cupek-kereila-bana-jarri-dute-pegasusen-auziagatik.htm | Mundua | Omnium Culturalek eta CUPek kereila bana jarri dute Pegasusen auziagatik | NSO Group enpresaren aurka jarri dituzte salaketak, «oinarrizko eskubideak masiboki eta modu larrian» urratzea egotzita. | Omnium Culturalek eta CUPek kereila bana jarri dute Pegasusen auziagatik. NSO Group enpresaren aurka jarri dituzte salaketak, «oinarrizko eskubideak masiboki eta modu larrian» urratzea egotzita. | Omnium Cultural elkarteak eta CUP alderdiak kereila bana aurkeztu dute gaur goizean NSO Group enpresaren aurka. Israelgo NSO Group enpresa da Pegasus espioitza tresnaren sortzailea, eta Omniumek eta CUPek kereilak jarri dituzte haren aurka, uste baitute «oinarrizko eskubideak masiboki eta modu larrian» urratu dituela. Besteak beste, «komunikazioak sekretupean» izateko eskubidea eta «intimitate eskubidea» urratu dituela deritzote. Adierazpen eskubidea eta defentsarako eskubidea ere «zeharka» urratu dituela argudiatu dute salaketetan. Bartzelonako 32. Instrukzio Epaitegian aurkeztu dituzte kereilak. Omnium Culturalek hiru kideren izenean aurkeztu du berea: Marcel Mauri elkarteko presidenteordearen, Elena Jimenez nazioarteko ataleko arduradunaren eta Txell Bonet kazetariaren izenean. CUPek, berriz, David Fernandez, Carles Riera eta Albert Botran kideen izenean aurkeztu du kereila. Omnium Culturalek eta CUPek nork bere aldetik aurkeztu dituzte kereilak, baina biek ala biek eduki berbera dute. Omnium Cultural elkarteak ohar batean jakinarazi duenez, salaketa eginez erakutsi nahi dute Espainiako Estatuak «legez kanpoko» parte hartzea izan duela zelatatze sarean. Elkartearen helburua da ikerketa bat irekitzea auzian inplikatutako estatu organismo eta botere guztiak auzibidean jartzeko: «Estatuak independentismoaren eta disidentziaren aurka egiten duen gerra zikinaren erakusle bat da Catalangate», adierazi du Xavier Antich Omnium Culturaleko presidenteak. Estatuko botereek espioitza sarean duten erantzukizuna argitu nahi du elkarteak salaketarekin, eta, horretarako, auziarekin lotura duen dokumentazio oro ikertzeko eskatu du. Halaber, eskatu du ikerketa bat abiatzeko Europan, Pegasus tresnaren erosketan eta finantzaketan erantzukizun penalak dauden argitze aldera. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212823/sinead-oconnorri-buruzko-film-batekin-hasiko-da-xv-dock-of-the-bay-gaur.htm | Kultura | Sinead O'Connorri buruzko film batekin hasiko da XV. Dock of the Bay, gaur | Hiru dokumental emango dituzte gaur: Sinéad O'Connor: Nothing Compares (19:15ean, Principen), Bixa Travesti (19:30ean, Dabadaban) eta Magaluf Ghost Town (21:30ean, Principen). Proiekzioez gain, solasaldiak eta kontzertuak ere egingo dituzte, larunbatera bitarte. | Sinead O'Connorri buruzko film batekin hasiko da XV. Dock of the Bay, gaur. Hiru dokumental emango dituzte gaur: Sinéad O'Connor: Nothing Compares (19:15ean, Principen), Bixa Travesti (19:30ean, Dabadaban) eta Magaluf Ghost Town (21:30ean, Principen). Proiekzioez gain, solasaldiak eta kontzertuak ere egingo dituzte, larunbatera bitarte. | Dataz eta lekuz mudatuta, hamabosgarren aldia abiatzeko prest da Dock of the Bay Donostiako Musika Dokumentalen jaialdia. Gaurtik hilaren 7ra bitarte egingo dute, eta Principe zinema aretoak eta Antzoki Zaharra izango ditu kokaleku nagusi, nahiz eta hiriko gune gehiagotan ere egingo dituzten ekitaldiak. 23 dokumental proiektatuko dituzte denera: sail ofizialetan, zazpi film luze eta zortzi labur izango dira lehian, eta lehiaz kanpoko Perfect Day atalak nazioartean musika dokumentalen generoan nabarmendu diren azken lanen aukeraketa bat erakutsiko du.
Sail Ofizialeko Sinéad O'Connor: Nothing Compares filmak abiatuko du jaialdia, 19:15ean. Musikari irlandarra mundu osoan nola egin zen ezagun kontatuko du Kathryn Ferguson zuzendariak, eta nola bere izaera bereziak poparen korronte nagusitik urrunarazi zuen.
Bestalde, Balearretako Mallorca uharteak (Herrialde Katalanak) turismo masiboaren bidez izaten duen eraldaketa izugarriari buruzko film bat emango dute gauean, 21:30ean, Perfect Day sailaren barruan: Miguel Angel Blancaren Magaluf Ghost Town. Sail berekoa da Claudia Priscilla eta Kiko Goifman zuzendarien Bixa Travesti lana, Linn da Quebrada abeslari brasildar transari buruzkoa. Dabadaban emango dute filma, 19:30ean, eta, hura amaitzean, inaugurazio ekitaldia egingo dute han bertan.
Gainontzean, Sail Ofizialean, Lydia Lunch estatubatuarraren inguruko My Lover the Killer. Lydia Lunch (March Hurtado) erakutsiko dute bihar; Doris Muñoz musika managerrari buruzko Mija (Isabel Castro) etzi; 1950eko hamarkadako aitzindari Connie Connieren inguruko Talking Like Her (Natacha Giler, Adam Briscoe) ostegunean; eta 6an, ostiralez, Courtney Barnett rock musikari aupatuan ardaztutako Anonymous Club. Courtney Barnett (Danny Cohen).
Horiez gain, lehian izango dira Alessandro Melanizzik zuzendutako Italo Disco. The Sparkling Sound of the 80s, hamarraldi hartan loratu zen disco musikaren historia kontatzen duena; eta baita New Yorkeko punk rockaren hasiera aztertzen duen Nightclubbing. The Birth of Punk Rock in NYC ere. Aurrez ere jaialdian egon izan den Danny Garciak zuzendu du azken hori, eta dokumentalaren nazioarteko estreinaldia izango da Donostiakoa.
Proiekzioez gain, jarduera paralelo ugari egingo dituzte egunotan Donostian; aurkezpenak, mahai inguruak eta kontzertuak izango dira Tabakalerako Kutxa Kultur Plazan eta Koldo Mitxelena kulturunean, besteak beste. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212824/eraso-homofobo-bat-salatu-dute-zornotzan.htm | Gizartea | Eraso homofobo bat salatu dute Zornotzan | Udal ordezkariek adierazi dutenez, larunbatean gertatu zen. Elkarretaratze batera deitu dute gertaera salatzeko. Gaur izango da, 18:30ean. | Eraso homofobo bat salatu dute Zornotzan. Udal ordezkariek adierazi dutenez, larunbatean gertatu zen. Elkarretaratze batera deitu dute gertaera salatzeko. Gaur izango da, 18:30ean. | Zornotzako (Bizkaia) Udaleko ordezkariek eman dute gertaeraren berri: jakinarazi dutenez, larunbatean eraso homofobo bat gertatu zen herrian, eta, eraso hori salatzeko, adierazpen instituzional bat plazaratu dute.
Ohar horretan, udal ordezkariek elkartasuna eta babesa helarazi diete erasoa jasan duen biktimari eta haren familiari. Halaber, nabarmendu dute horrelako erasoak ezin direla onartu, giza eskubideak urratzen dituztelako.
Gaitzetsi ez ezik, salatu ere egingo dute, eta protesta horretara batzeko deia egin diete herritarrei ere. Elkarretaratze bat egingo dute 18:30ean, udal plazan. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212825/bazterrik-bazter-hogwartseko-uniformea-soinean.htm | Bizigiro | Bazterrik bazter, Hogwartseko uniformea soinean | 23 urteko gazte ingeles batek Harry Poterren filmetako irudiak grabatu diren hainbat toki bisitatu ditu mozorroturik. Bideo batean bildu ditu ikusitakoak. | Bazterrik bazter, Hogwartseko uniformea soinean. 23 urteko gazte ingeles batek Harry Poterren filmetako irudiak grabatu diren hainbat toki bisitatu ditu mozorroturik. Bideo batean bildu ditu ikusitakoak. | Milurtekoa hasi berritan gorpuztu zuten lehenbiziko aldiz Harry Potter zineman; 2001ean estreinatu zuten Harry Potter eta sorgin harria filma, zortziren aurrenekoa. Hamar urte geroago etorri zen azkena, 2011n, Harry Potter eta herioaren erlikiak: 2. zatia. Haren ondotik, joan dira 11 urte, kaleratu beste hamaika film eta telesail, baina ez da indargabetu azti betaurrekodunaren sorginkeria. Horren adibide, zale britainiar batek berriki egindakoa: Harry Potterren filmak grabatu diren toki ospetsuenak bisitatu ditu, mozorroturik, eta iruditan bildu.
Melissa Maddock du izena, 23 urte ditu, eta tenis ikaslea da Manchesterren (Erresuma Batua). Harry Potterren liburu eta filmenganako interesak erakarrita, munduko zenbait herrialdetan izan da gaztea, eszena adierazgarrienetako batzuen kokaleku izan diren tokien bila.
Eskoziako Lur Garaietan eta Galesen izan da, esaterako. Hogwarts magia eta aztikeria eskolako uniformea jantzita egin ditu bidaiok, makila magikoa eta bideo kamera eskuan. Sare sozialen bidez zabaldu ditu irudiak, eta oihartzuna izan dute, zaleen artean batik bat. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212826/ertzaintzak-bi-gazte-atxilotu-ditu-ordizian-eta-hilketa-saiakera-bat-egotzi-die.htm | Gizartea | Ertzaintzak bi gazte atxilotu ditu Ordizian, eta hilketa saiakera bat egotzi die | Gizon bati labana batekin eraso egitea leporatu diete | Ertzaintzak bi gazte atxilotu ditu Ordizian, eta hilketa saiakera bat egotzi die. Gizon bati labana batekin eraso egitea leporatu diete | Ertzaintzak 24 eta 28 urteko bi gazte atxilotu ditu Ordizian (Gipuzkoa), labana batekin gizon bat hiltzen saiatzea leporatuta. Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, igande arratsaldean izan zen erasoa, eta jarraian atxilotu zituzten gazteak, handik gertu. Gaur, epailearengana eramango dituzte deklaratzera.
Segurtasun Sailaren arabera, erasoa jasan zuen gizonak saihets aldean eta lepoaren atzealdean zituen zauriak. Hasieran, ertzain batzuek artatu behar izan zuten; gizonaren odol jarioari eutsi zioten, larrialdi zerbitzuetako langileak iritsi bitartean. Zumarragako ospitalera eraman zuten, eta arriskuz kanpo dago.
Atxilotu dituzten gazteek aurrekariak dituzte narkotrafikoagatik. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212827/bihar-zabalduko-dute-57-behobia-donostian-parte-hartzeko-izen-emate-orokorra.htm | Kirola | Bihar zabalduko dute 57. Behobia-Donostian parte hartzeko izen emate orokorra | Antolatzaileek jakinarazi dutenez, aurtengo alditik aurrera parte hartzea 30.000 korrikalaritara mugatuta egongo da. Orain arte 35.000 pertsonako muga zegoen, eta iaz, pandemia tarteko, 25.000 izan ziren. | Bihar zabalduko dute 57. Behobia-Donostian parte hartzeko izen emate orokorra. Antolatzaileek jakinarazi dutenez, aurtengo alditik aurrera parte hartzea 30.000 korrikalaritara mugatuta egongo da. Orain arte 35.000 pertsonako muga zegoen, eta iaz, pandemia tarteko, 25.000 izan ziren. | Adi korrikalariok: Fortuna kirol elkarteak bihar zabalduko du 57. Behobia-Donostia lasterketan parte hartzeko izen emate orokorra, eguerdiko 12etan. Internet bidez eman beharko da izena. Aurtengo aldia azaroaren 13an egingo dute, pandemia aurretik baino jende gutxiagorekin. Izan ere, antolatzaileek jakinarazi dute aurrerantzean gehienez 30.000 lagunek parte hartu ahal izango dutela herri lasterketa ospetsuan. Orain arte, 35.000 pertsonakoa zen muga; 2020. urtean bertan behera utzi behar izan zuten, eta iaz 20.412 lagunek egin zuten.
Izen ematearen lehen fasea apirilaren 5ean zabaldu zuen Fortunak, eta jada 7.027 korrikalari daude apuntatuta. Deialdi horretan parte hartu ahal izateko baldintza zen azken bost lasterketetatik hirutan gutxienez parte hartutakoa izatea. Dortsal solidarioak eta pakete turistikoak ere deialdi horren parte ziren.
Iazko aldian Eneko Agirrezabal segurarra (1.01.41) eta Nuria Lugueros espainiarra izan ziren azkarrenak (1.12.43). Iñigo Etxeberria lasterketaren koordinatzaileak orduan aitortu zuen etorkizunera begira kontuan hartuko zituztela parte hartzaile gutxiago egoteak ematen dituen erraztasunak, eta horren ondorio da aurten jarri duten 30.000 laguneko muga. Iazko aldiak, ordea, albiste txar bat ere utzi zuen: lasterketan parte hartzen ari zen 27 urteko korrikalari batek bihotz geldialdia izan zuen, eta Donostia ospitalean zendu zen geroago. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212828/futbolaren-bi-aurpegiak.htm | Kirola | Futbolaren bi aurpegiak | Futbolaren bi aurpegiak. | Igandean, Zubietan, joko zelai bakarrean, txanponaren bi aldeak ikusi ziren: aurkia eta ifrentzua. Zelaiaren alde batean, Rayo Vallecano taldeko jokalariak; beste aldean, txuri-urdinak.
Emakumeen Futbol Liga profesionala izateko sokatiran dabiltza jokalariak, bat eginda, norabide berean arraunean. Hitzarmena sinatzea lortu zuten iaz, baina etxean bertan arrotz sentitzen dira oraindik ere madrildarrak, hitzemandakotik urrun baitaude beren lan baldintzak: urrunegi. Kanpoko partidetan medikurik gabe, otorduetan elikadura eskasa, eta etxebizitzetan urik ez. Hiru adibide hamaika arau hausteren artean.
Zelaiaren beste erdian, Realeko jokalariak. Etekinak saiakeren ostean jasota, izan emaitzetan, izan baldintzetan. Lehenak bigarrena ekarri du: saiakerak emaitzak, eta emaitzak baldintza egokiak. Baina hori al da korrelazio egokia? Zer da lehenago, oiloa ala arrautza? Realak, baina, garaiz edo berandu, jakin du oiloak oskolean kas-kas egitean hautsi eta habia egiten.
Igandean joko zelai berean oso bestelako joko arauak dituzten bi talde izan ziren parez pare. Baina aurkariari aurrez aurre begiratzeaz gain, aldamenean jarri eta bidea elkarrekin (ere) egin dute. Aurkariak ez ezik, lankideak ere badirelako. Hori du emakumezkoen futbolak, jokoz kanpo dauden jarrerei ez entzunarena egin beharrean, elkarri eskua eman eta batera borrokatzen direla. Hortik Realari denboraldi hasieran kendutako puntuak.
Eskatzen dute aukera berdintasuna. Eskatzen dute duintasuna. Eskatzen dute oinarri sendoa. Eskatzen dute, gizonek bezala, beraiek ere futbolari profesionalak izatea. Baina badira eredu horretatik hartu eta erreproduzitu behar ez diren hainbat kontu. Izan ere, jokoz kanpo behar lukete horren naturaltzat dauzkagun handikeria, boterea, errespetu falta eta harrotasuna.
Balantza orekatu behar da. Emakumeen zama arindu, eta gizonezkoen txanponen pisua apaldu. Baina ezin ditugu galdu belar motzean hezteak ekarri dizkieten hainbat irakaspen: antzerkiak antzezleentzat uztea, beste kideak errespetuz tratatzea, epailearen esana betetzea, eta hanka guztiok sartzen dugula onartzea, begirada norbere zilbor eta koloreetatik altxatzea, zaleekin duten harremanari eustea, gizatasuna ez galtzea…
Bide luze eta gorabeheratsu batek ekarri ditu honaino. Ez daitezela orain desorekatu. Gogora dezatela nondik datozen, nola eta zergatik.
Futbola ez da soilik hamaika hamaikaren kontrako lehia. Partida, askotan, bulegoetan jokatzen da. Badute zeresana, beraz, gorbatadunek; baina baita harmailetan esertzen direnek, garenok ere. Nori eta nola txalotu, zer oratu, zein lelo kantatu, zein hizkuntzatan…
Ez dezagun airera bota txanpona. Ez dezagun utzi guztia zoriaren esku. | |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212829/sei-lagun-zigortu-dituzte-baimenik-gabe-grabatutako-sexu-bideo-bat-zabaltzeagatik.htm | Gizartea | Sei lagun zigortu dituzte baimenik gabe grabatutako sexu bideo bat zabaltzeagatik | Donostian, 2016an, bikote bat grabatu zuten kalean sexu harremanak izaten ari zela, eta akusatuei egotzi diete haien baimenik gabe bideoa Whatsapp bidez zabaltzea. Sei hilabeteko kartzela zigorra ezarri diete, baina ez dute bete beharko datozen hilabeteetan deliturik egiten ez badute. | Sei lagun zigortu dituzte baimenik gabe grabatutako sexu bideo bat zabaltzeagatik. Donostian, 2016an, bikote bat grabatu zuten kalean sexu harremanak izaten ari zela, eta akusatuei egotzi diete haien baimenik gabe bideoa Whatsapp bidez zabaltzea. Sei hilabeteko kartzela zigorra ezarri diete, baina ez dute bete beharko datozen hilabeteetan deliturik egiten ez badute. | Sexu bideo bat Whatsapp bidez masiboki zabaltzea, grabatutako pertsonen baimenik gabe: hori egotzi diete sei laguni Donostian, eta zigortu egin ditu epaileak: sei hilabeteko kartzela zigorra ezarri die (ez dute bete beharko datorren hilabeteetan deliturik egiten ez badute), baita 720 euroko isun bat ere. Gainera, bideoan ageri den emakumeari 12.000 euroko kalte ordainak ordaindu beharko dizkiote; hark salatu zuen gertatutakoa.
Hasieran, fiskalak urte eta erdiko kartzela zigorrak eskatzen zituen, eta salatzailearen abokatuak hiru urtekoak, 60.000 euroko kalte ordainez gain.
Gertakariak 2016ko uztailaren 30ekoak dira. Goizeko 5:00ak aldera, gertatutakoa salatu duen emakumeak sexu harremanak izan zituen Donostiako Gipuzkoa Plazako arkupeetan, eta pertsona ezezagun batek grabatu egin zituen baimenik gabe. Jarraian, bideoa Whatsapp bidez zabaldu zuen, eta masiboki zabaldu zen.
Aitortu dute
Testuinguru horretan heldu zitzaion bideoa akusatuetako lehenengoari, eta hark beste Whatsapp talde batean zabaldu zuen. Hala heldu zitzaien artxiboa beste bost akusatuei, eta gauza bera egin zuten haiek ere: bideoa taldeetan zabaldu.
Fiskaltzaren arabera, bideoa emakumearen gertukoei ere heldu zitzaien, eta horrek «egoera konprometituan utzi zuen biktimaren irudi publikoa». Akusatu guztiek aitortu dute bideoa jaso eta zabaldu izana. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212830/auto-berrien-matrikulazioak-18-egin-du-behera-hego-euskal-herrian.htm | Ekonomia | Auto berrien matrikulazioak %18 egin du behera Hego Euskal Herrian | Apirileko datua martxokoa baino hobea da, baina iazkoengandik urrun dago oraindik. Saltzaileek osagai gabeziari eta ekonomiaren ziurgabetasunari egozten diote. | Auto berrien matrikulazioak %18 egin du behera Hego Euskal Herrian. Apirileko datua martxokoa baino hobea da, baina iazkoengandik urrun dago oraindik. Saltzaileek osagai gabeziari eta ekonomiaren ziurgabetasunari egozten diote. | Auto berrien matrikulazioak burua altxatu ezinda jarraitzen du Hego Euskal Herrian. Apirilean 2.141 auto berri saldu ziren, iazko hilabete berean baino %18 gutxiago. Lurraldeka aletzen hasita, deigarria da Nafarroan izandako jaitsiera, iazko apirilarekin alderatuta %28 egin baitzuen behera salmentak. Anfac eta Faconauto patronalen arabera, bi dira datu «txarren» arrazoiak: osagaien krisia eta haren ondorioz gustuko autoa aurkitzeko arazoak, eta ekonomiaren ziurgabetasuna. Energiaren krisiak eroslea uzkurtu egiten du.
Datu txarra, dena den, ez da hilabete bakarreko kontua, lehen lauhilekoaren joera baizik. Aurtengo urtarriletik apirilera 8.386 auto berri matrikulatu dituzte hegoaldean; iaz, berriz, 10.029 izan ziren. Horiek hala, urte arteko alderaketa eginez gero, urte hasierako jaitsiera %16,4koa da. Patronalak, dena den, badu itxaropenerako helduleku bat, apirila aurtengo martxoa baino hobea izan baita, bai behintzat batezbestekoei dagokienez. Martxoan, iazkoarekin alderatuta, %25,5 egin zuten behera salmentek. Hobekuntza hori, dena den, ezin da susperralditzat jo, patronalaren ustez. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212831/euskararen-aldeko-urratsak-laquooztopaturaquo-nahi-dituzte-pai-blindatuta-euskara-aurrera-ren-arabera.htm | Gizartea | Euskararen aldeko urratsak «oztopatu» nahi dituzte PAI blindatuta, Euskara Aurrera-ren arabera | Ingelesezko programa blindatzeko lege proposamena «euskarafobiaren» erakusle dela diote egitasmoaren bultzatzaileek, eta Kontseiluak larunbaterako deitua duen mobilizazioan parte hartzera deitu dute. | Euskararen aldeko urratsak «oztopatu» nahi dituzte PAI blindatuta, Euskara Aurrera-ren arabera. Ingelesezko programa blindatzeko lege proposamena «euskarafobiaren» erakusle dela diote egitasmoaren bultzatzaileek, eta Kontseiluak larunbaterako deitua duen mobilizazioan parte hartzera deitu dute. | Nafarroan PAI ingelesez ikasteko programa blindatzeko lege proposamenak euskara «are kinka larriagoan» uzten duela salatu du Euskara Aurrera ekinbideak, ohar batean, eta «euskarafobiaren» adierazle dela nabarmendu du. Joan den astean onartu zuten programa hori «egonkortzeko» lege proposamena, Nafarroako Parlamentuan, Navarra Sumaren eta PSNren botoei esker. Eskuineko koalizioak atakan jarri zuen PSN: programa hori hezkuntza eredu bihurtzeko prozedura hastera behartu zuen, eta baldintza onartu egin zuen PSNk.
Euskara Aurrera-ren arabera, Nafarroan «euskararen aldeko pauso garrantzitsuak» eman dira azken urteotan, hala nola D ereduko matrikulazio eskariak igo izana eta zonifikazioa gainditzearen aldeko «gero eta adostasun zabalagoa». Horiei eta halakoei «oztopoak jartzeko saiakera garbia» da PAI indartzeko erabakia, euskararen aldeko ekinbidearen sustatzaileek diotenez.
Horregatik, larunbat honetarako Euskalgintzaren Kontseiluak Iruñean deitua duen manifestazioan parte hartzera dei egin du, bai eta maiatzaren 21erako Euskara aurrera lelopean Donostian egingo dutenean parte hartzera ere. Egitasmoko kideen arabera, azken hamarkadetan «euskara galbidera zeraman joera ustez aldaezina iraultzea» lortu da, baina «Euskal Herria berreuskalduntzeko eta euskara normalizatzeko bideak» mehatxu eta erronka berriak ditu egun. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212832/terrazak-lehengo-eran-jartzen-hasi-dira-hiriburuetan.htm | Gizartea | Terrazak lehengo eran jartzen hasi dira hiriburuetan | Bilbon atzoz geroztik ezin dira jarri 'COVID-19 terrazak'. Donostian ekainaren erdialderako kendu beharko dituzte ostalariek, eta, Iruñean, sanferminetarako. Gasteiz da salbuespena: mantendu egingo dituzte. | Terrazak lehengo eran jartzen hasi dira hiriburuetan. Bilbon atzoz geroztik ezin dira jarri 'COVID-19 terrazak'. Donostian ekainaren erdialderako kendu beharko dituzte ostalariek, eta, Iruñean, sanferminetarako. Gasteiz da salbuespena: mantendu egingo dituzte. | Izurritearekin, hainbat hiritako eta herritako tabernei terrazak jartzeko edo handitzeko baimena eman zitzaien, plazetan, espaloietan, aparkalekuetan... baina hainbat tokitan amaitu zaie pagotxa. Bilbon, adibidez, jada ezin dira jarri COVID-19 terraza deitu izan zaienak, atzotik. Iruñean, gaurtik aurrera, ezin dira jarri terraza gisa erabiltzeko baimendu ziren karpak, baina terrazak sanferminetara arte mantenduko dituzte; Donostian, ekainaren erdialdera arte. Hegoaldeko hiriburuen artean Gasteiz da salbuespena: Gorka Urtaran alkateak gaur jakinarazi du pandemia garaian baimendu zituzten terrazak mantenduko dituztela. Baionan bada denbora neurria indargabetu zutela.
Bilbon, COVID-19 terrazak baimendu zituztenean, jartzeko mila eskaera baino gehiago jaso zituen udalak, eta haietako 746 onartu zituen. Terraza gehienak espaloietan zabaldu zituzten, eta 217 errepidean edo aparkalekuetan. Espaloietara itzuli ziren haiek atzo. Udalak, printzipioz, Aste Santuaren aurretik indargabetu behar zuen neurria, baina neurria luzatzea erabaki zuen azkenean.
Iruñean gaur desagertu dira COVID-19 terrazetako karpak. Karpa desmuntagarri horiek udalak berak sustatu eta baimendu zituen, eta azken bi urteetan 58 ostalarik erabili dituzte; atzo arte eduki zituzten 22 establezimenduk. Udalaren ustez, karpa horiek betea dute euren funtzioa, eta kendu egin behar dira «duten inpaktu bisualagatik», eta eguraldiak hobera egin ahala ez direlako beharrezkoak izango. Pandemia garaian baimendutako terrazak, ordea, uztailera arte mantendu ahal izango dituzte ostalariek, sanferminetara arte. Hala baieztatu zieten ostalariei joan den astean. Pandemia hasi zenetik, neurri horrekin lotutako 1.600 eskaera baino gehiago jaso ditu Iruñeko Udalak.
Donostia eta Gasteiz
Donostiako Udala, berriz, gaur bildu da Gipuzkoako Ostalarien Elkarteko ordezkariekin, eta terrazei buruz hartutako erabakiaren berri eman die: ekainaren erdialdera arte mantenduko dituzte. Ostalariek uda amaitu arte mantendu nahi zituzten, baina udalak esan die orain ez dagoela indarrean ostalaritzari eragiten dion murrizketarik —barnealdeetan maskara erabiltzea, adibidez—, eta, beraz, lehengo legera itzuliko direla. Dena den, etorkizunean aldaketak egiteko prest azaldu dira udaleko ordezkariak.
Bestelakoa da egoera Gasteizen: Urtaran alkateak gaur jakinarazi du COVID-19 terrazak mantentzeko asmoa dutela, adibidez, eraikinetako arkupeetan eta trafiko gutxiko kaleetan. Ez hori bakarrik: udalak terrazetan mahai finkoak jartzea baimenduko duen ordenantza bat onartu du, eta datozen asteetan sartuko da indarrean. Alkatearen arabera, «ostalarien eskaera historiko bat» zen hori.
Ikusi gehiago: Terrazen zabaltzea auzitan |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212833/ordainketa-sistemetan-gehiegikeriaz-jokatzea-egotzi-dio-ebk-appleri.htm | Ekonomia | Ordainketa sistemetan gehiegikeriaz jokatzea egotzi dio EBk Appleri | Apple Payren lehiakideei sistema operatiborako sarbidea mugatzea leporatu dio. Litekeena da Applek 35.000 milioi eurorainoko isuna jasotzea. | Ordainketa sistemetan gehiegikeriaz jokatzea egotzi dio EBk Appleri. Apple Payren lehiakideei sistema operatiborako sarbidea mugatzea leporatu dio. Litekeena da Applek 35.000 milioi eurorainoko isuna jasotzea. | Tartean behin porrot sonatuak jasan arren, Europako Batzordeak ez du etsi enpresa teknologikoen nagusikeriaren aurkako borrokan. Appleri egokitu zaio orain Bruselaren errieta jasotzea: lehiaren aurkako jokaera egotzi dio, iOs sistema operatiboan telefono bidezko ordainketetan sarbiderik ez uzteagatik Apple Pay bere zerbitzuaren lehiakideei.
Duela bi urte zabaldu zuen ikerketa Margrethe Vestager Lehiarako lehendakariordeak, eta gaur kaleratu du ikerketa haren lehen emaitza. Vestagerren arabera, uste dute Applek «derrigorrezko teknologiarako sarbidea mugatu» diela telefono bidezko ordainketa aplikazioak garatu nahi duten Apple Payren lehiakideei.
Ordainketa sistema horiek NFC izeneko mikrotxip bat (Near Field Communication) erabiltzen dute telefonoaren eta ordainketa aparatuaren arteko kontakturik gabeko lotura egiteko. Lehiakideak kexu dira Applek ez diela iPhone telefonoen NFCn sartzen uzten. Applek argudiatu izan du muga hori segurtasun arrazoiengatik egiten duela, lehiakideei sarbidea utziz gero iruzurra egiteko aukera handituko litzatekeelako. Argudio hori ukatu du Vestagerrek: «Segurtasunari buruz oso serioak gara, baina gure orain arteko ikerketak ez du frogatzen arrisku hori dagoenik. Kontrara, froga daiteke segurtasun arazoek ezin dutela Appleren jokaera justifikatu».
Ikerketa sakonago batek akusazioa baieztatuko balu, bere diru sarreren %10erainoko isun bat ordaindu beharko lioke AEBetako konpainiak EBri. Iaz Applek 350.000 milioi euro fakturatu zituen, eta horren %10 35.000 milioi dira, Euskal Herriko barne produktu gordinaren heren bat gutxi gorabehera.
Telefono bidezko ordainketei buruzkoa ez da 2020an Vestagerren taldeak irekitako ikerketa bakarra. Halaber ari da aztertzen Applek App Storeren lehiakideen kalterako ari ote den, aplikazio batzuetan harpidetzaren %30 beretzat gordetzen duelako eta, aldi berean, zerbitzu batzuk ez dituelako ematen. Spotifyk salatu zuen Apple.
Isuna, bertan behera
Edonola ere, Applek eta Europako Batzordeak zergen inguruko gatazka izan zuten sonarik handienekoa. 2016an, Batzordeak agindu zion Irlandari berreskuratzeko Applek trikimailuen bitartez zergetan ordaindu ez zituen 13.000 milioi euro. Dublingo gobernuak berak egin zuen erabaki horren aurka, uste zuelako diru gehiago zuela galtzeko baldin eta Applek erabakitzen bazuen Irlandan duen parte hartzea txikitzea. Applek 6.000 langile enplegatzen ditu Cork hirian, eta EBko negozioaren zatirik handiena handik gidatzen du, Irlandako zerga sistemaren abantailak baliatzeko. Azkenean, 2020an, EBko Auzitegiak arrazoia eman zion Irlandari, eta kolpe gogorra Vestagerri.
Duela bi aste, talde teknologiko handien boterea mugatzeko bi araudi onartu zituen Bruselak. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212834/azkueren-hiztegi-hirueledunaren-bertsio-digitala-aurkeztu-du-aurten-bai-fundazioak.htm | Gizartea | Azkueren hiztegi hirueledunaren bertsio digitala aurkeztu du Aurten Bai fundazioak | Fundazioak sarean jarri du hizkuntzalariaren lan mardula, eta gaurko baliabide digitalen abantailez hornitu du; besteak beste, hitzak bilatzea errazago egiteko. | Azkueren hiztegi hirueledunaren bertsio digitala aurkeztu du Aurten Bai fundazioak. Fundazioak sarean jarri du hizkuntzalariaren lan mardula, eta gaurko baliabide digitalen abantailez hornitu du; besteak beste, hitzak bilatzea errazago egiteko. | 1905. urtean argitaratu zuen Resurrecion Maria Azkue Aberasturi hizkuntzalariak Euskara-Gaztelania-Frantsesa Hiztegia lan marduleko lehenengo liburukia, eta hurrengo urtean bigarrena. Urte luzez eginiko lanaren fruitua izan zen. Azkue inurriak bezala aritu baitzen dozenaka idazleren lanak aztertzen, eta, horrez gain, lekuko biziak elkarrizketatu zituen, tokian tokiko herri hizkerako hitzak jasotzeko. Azkuek ordenagailua ezagutu izan balu (1951. urtean hil zen), askoz errazago osatuko zuen hiztegia. Era berean, teknologia digitalak ahalmena du asko errazteko hiztegia arakatzea. Eta hori da, hain zuzen ere, Aurten Bai fundazioak egin berri duena. Sarean jarri dute lehenengo aldiz Euskara-Gaztelania-Frantsesa Hiztegia lanaren bertsio digitala.
Lehen ere bazegoen lanaren PDF bertsioa sarean, 624 orrialdekoa. Baina bertsio digitalak asko errazten du hitzak bilatzea, eta horretan dagoen informazioa eskuratzea. Bisitaria Azkueren lanean murgildu ahal da, eta hitzak kontsultatzeaz gain, haren garaiko euskalkiak eta esamoldeak ikusi ahalko ditu. Izan ere, hitz bakoitzaren ondoan zein euskalkikoa den, eta zein herritan jaso den zehazten du lanak. Zazpi euskalki bereizten ditu, eta Euskal Herri osoko 302 herri aipatzen ditu.
Horren bidez jakin daiteke, esaterako, lazeria hitza non erabili izan den, eta «miseria, escasez, penuria, calamidad : misère, disette, pénurie, calamité», esan nahi duela. Norbait lazeriatu egin daitekeela ere ikas daiteke: hau da, hari miseria pairarazi.
Horrez gain, jakin daiteke, begi-okerrentzako hitz bat edukitzeaz gain, euskarak baduela termino bat horien artean begia gorantz okertuta daukana bereizteko: lausku. Edo Lauzirika abizena txanpon zahar baten izenetik datorrela. Hori guztia orrialde berean jaso zuen Azkuek; beraz, adibide horrekin irudika daiteke zelako aberastasuna jasotzen duen hiztegi osoak.
Azkuek gaztelerazko eta frantsesezko azalpenak jarraian eman zituen hiztegian. Bertsio digitalean, erabiltzaileak aukeratu ahalko du hizkuntza batean ala bestean jaso, edo bietan.
Euskararen grafia Azkue hil ostean finkatu zenez, tresna digitalak aukera ematen du hitzak hark erabilitako grafiaren arabera edo estandarrari jarraikiz azaltzeko. Esaterako, leiho edo leio bila daiteke, eta emaitzak bi formak erakutsiko dizkio erabiltzaileari.
Horrez gain, hitzok zein idazlek erabili zituzten kontsultatu ahal da, eta haien zein lanetan agertzen den.
Bilaketa konplexuak egiteko aukera ematen du sareko hiztegiak, «komodin» batzuk erabilita. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212835/nafarroako-parlamentuak-tramitera-onartu-du-eskuin-muturraren-eta-etaren-biktimei-kalte-ordain-berdina-ematea.htm | Politika | Nafarroako Parlamentuak tramitera onartu du eskuin muturraren eta ETAren biktimei kalte ordain berdina ematea | PSNk, Geroa Baik eta Ahal Duguk proposatu dute eskuin muturreko taldeen eta polizien biktimen foru legea aldatzea. Aurrera aterako da, EH Bilduk ere alde bozkatuko duela iragarri baitu. | Nafarroako Parlamentuak tramitera onartu du eskuin muturraren eta ETAren biktimei kalte ordain berdina ematea. PSNk, Geroa Baik eta Ahal Duguk proposatu dute eskuin muturreko taldeen eta polizien biktimen foru legea aldatzea. Aurrera aterako da, EH Bilduk ere alde bozkatuko duela iragarri baitu. | Nafarroako Parlamentuko mahaiak eta bozeramaileen batzordeak tramitera onartu du eskuin muturreko taldeen eta polizien biktimen foru legea aldatzea. Horrenbestez, PSNk, Geroa Baik eta Ahal Dugu-k egindako proposamena aurrera ateratzen bada, eskuin muturreko taldeen biktimei ETAren biktimei adinako kalte ordaina emango diete. Ez da arazorik egongo aldaketa onartzeko, EH Bilduk ere iragarri baitu baiezkoa bozkatuko duela.
Batasun irudia, baina bakoitzak bere argudioak. PSNren izenean, Ramon Alzorrizek esan du ados daudela kalte ordainetan egin asmo duten aldaketarekin: «Aurreko legealdian onartutako legea —babestu ez genuena— garatzen dugu, eta ados gaude garatzearekin eta biktimatzat onartutako pertsonei kalte ordainak ematearekin». Alderdiaren jarrera goretsi du: «Askotan ez da baloratzen PSNk gobernu honen hainbat neurritan ematen duen aurrerapausoa, beti zalantzan jartzen da sistematikoki». Geroa Bairen bozeramaile Uxue Barkosen esanetan, legeak «zuzenketa batzuk» behar ditu. Ahal Dugu-ren bozeramaile Mikel Buili ere aldaketa beharrezkoa iruditzen zaio, «arrazoi politikoengatik indarkeria jasan duten pertsonen aldeko prestazioak finkatzeko», baita biktimei «segurtasun juridikoa» emateko ere. Azaldu duenez, hainbat arrazoirengatik jasoko dute kalte ordaina: kalte psikikoengatik eta psikologikoengatik, lesio iraunkorrengatik, menpekotasun egoerengatik eta aldi baterako ezintasunagatik.
Proposamena gainerako indar politikoekin aurkeztu ez badu ere, baiezkoa emango dio EH Bilduk. Izan ere, Bakartxo Ruiz parlamentariaren aburuz, «aurrerapauso bat» da, «beharrezkoa», baina beste eremu batzuetan ere aurrera egin beharra ikusten du, esaterako, torturaren errekonozimenduan.
Navarra Sumak bestelako jarrera du, koalizioaren bozeramaile Javier Esparzaren esanetan, ez baita beren legea. Legeari berari ere ezezkoa eman zioten: «Ez dugu uste bidea hau denik». Esparzak onartu du «aldaketa txikia» dela, eta orduan zergatik kontra egingo duen galdetu diotenean, ez du argitu arrazoia: ezezkoa ematearen arrazoia parlamentuko aldizkari ofizialean dagoela eta bertan kontsultatzeko eskatu die kazetariei. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212836/hidrogenoa-eta-gasa-sare-beretik-garraia-daitezkeen-aztertuko-du-nortegasek.htm | Ekonomia | Hidrogenoa eta gasa sare beretik garraia daitezkeen aztertuko du Nortegasek | H2Sarea proiektua jarri du martxan enpresak. Zamudioko Teknologia Parkean planta bat zabaldu du, eta emaitzak 2024rako espero ditu | Hidrogenoa eta gasa sare beretik garraia daitezkeen aztertuko du Nortegasek. H2Sarea proiektua jarri du martxan enpresak. Zamudioko Teknologia Parkean planta bat zabaldu du, eta emaitzak 2024rako espero ditu | Nortegasek bere hodi sarea erabili nahi du hidrogenoa etxeetara eta industrietara banatzeko etorkizunean, eta hori posible den aztertzeko proiektu bat jarri du abian. H2Sarea jarri dio izena, eta Hidrogenoaren Euskal Korridorearen barruan dago. Iazko otsailean aurkeztu zuen egitasmoa, eta orain jarri du martxan. Planta bat jarri du Zamudioko teknologia parkean (Bizkaia), saiakeraren ondorioak ikertzeko.
Nortegasek uste du banaketa eredu horrek hidrogenoaren aldeko apustua finkatzen lagunduko duela, etorkizuneko energia berriztagarrien erabilerari eta deskarbonizazio prozesuari begira. Eta hidrogenoaren hedapena ere nabarmen bizkortuko luke, agerikoa denez. Horretarako, baina, jakin nahi du zein ondorio izan ditzakeen hidrogenoa eta gasa azpiegitura berean nahasteak. Bada, biltegietatik hasi eta kontsumitzailearen azken loturarainoko prozesua ikertuko du Zamudioko zentroari esker. Beharrezkoak diren osagaiak eta materialak garatzeko ere baliatuko du gune hori.
Hiru urteko epean garatuko dute ikerketa proiektua, eta emaitzak bi urte barru jasoko dituzte. Nortegas da proiektuaren sustatzaile nagusia, baina beste euskal enpresa batzuk ere ari dira egitasmoan parte hartzen: hala nola ABC Compresores, CAE-Fidegas, H2Site, Erreka Fastening Solutions eta Orkli.
«Hidrogenoaren banaketak eraginkorra izan behar du, eta gasarekin nahasteak eraginkortasuna areagotzen duela uste dugu, bai denborari dagokionez, eta baita kostuari dagokionez ere», azaldu du Iñaki Alzaga Nortegaseko presidenteak. Konpainiaren sarearen garrantzia azpimarratu du, zeinak 8.500 kilometro baino gehiago dituen: 4.500 kilometro Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, eta beste 4.000 Espainia iparraldean.
H2Sarea «proiektu estrategikoa» dela nabarmendu du Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak, eta gogorarazi du hidrogenoaren inguruko «ekosistema bat» garatzea duela helburu Hidrogenoaren Euskal Korridoreak. Horregatik, elkarlanaren aldeko aldarria egin du, trantsizio energetikoaren erronkari aurre egiteko.
Hain zuzen ere, Jose Ignacio Zudaire Hidrogenoaren Euskal Korridoreko presidenteak adierazi du pandemiak eta Ukrainako gerrak trantsizio hori azkartu baino ez dutela egin. Korridorearen egitasmoak 1.300 milioi euro baino gehiagoko aurrekontua dauka, eta kalkulatu dute zuzeneko 1.340 lanpostu eta zeharkako beste 6.700 sortuko dituela.
Beste proiektuak Nortegasek bere negozio ereduaren ardatz estrategiko gisa jarri du hidrogenoa. «Traktore» izan nahi du haren distribuzioan, baina, H2Sareaz gain, beste proiektu batzuk ere baditu. Urte honen amaieran martxan jarriko du lehen hidrogeno gasbidea, zeinak Petronorrek ekoitzitako hidrogenoz hornituko duen Abantoko Teknologia Parkea, baita Zornotzan (Bizkaia) eraiki asmo duten hidrogeno berdea ekoizteko planta ere, besteak beste. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212837/sinn-feinen-aukera.htm | Mundua | Sinn Feinen aukera | Belfast mendebaldean, alderdi errepublikanoaren hiriburuko hauteskunde gotorlekuan, giroa itxaropentsua da: indar nazionalista batek lehen aldiz lortuko du ordezkaritzarik handiena Asanblearako hauteskundeetan. Boto emaileen ustetan, egungo arazo sozioekonomikoei aurre egiteko parada emango du horrek. | Sinn Feinen aukera. Belfast mendebaldean, alderdi errepublikanoaren hiriburuko hauteskunde gotorlekuan, giroa itxaropentsua da: indar nazionalista batek lehen aldiz lortuko du ordezkaritzarik handiena Asanblearako hauteskundeetan. Boto emaileen ustetan, egungo arazo sozioekonomikoei aurre egiteko parada emango du horrek. | Goiz lasaia da Falls Roaden hasieran, Belfast mendebaldean. Jende gutxi dago kalean, errepideetan dauden autoak eskuko behatzekin zenba daitezke, eta haizeak egiten duen soinuaz gain, ez da beste askorik entzuten. Aurrera egin ahala, baina, lasaitasun hori erabat apurtzen duen zerbait gertatzen ari da; Sinn Fein alderdi errepublikanoaren egoitza pasatu eta Dunville parkearen bigarren izkinara iristean dago erantzuna: McPeakes dendaren eta Falls farmaziaren artean jende multzo bat dago errepidera begira, handik korrika pasatzen ari direnei adore ematen. Belfasteko maratoia da. Zerua hodeiez beteta dago, eta hori lagungarria zaie parte hartzaileei; hori bai, laino batek eguzki izpi batzuei bidea ireki dien arte. «Jainkoaren izenean, ez!», oihukatu du 40 urte inguruko korrikalari batek. Publikoak barrezka erreakzionatu du.
Culturlann McAdam O Fiaichiristean zentro kulturalera iristean, adore emateak eta lasterkariak geroz eta gehiago dira; finean, kalearen zati hori aldapatxo bat da, eta korrikalariek indar gehiago erabili behar dute maratoian aurrera jarraitzeko. Askok elkar ezagutzen dute, eta ohikoa da parte hartzaileek eta publikokoek elkar agurtzea. Giro ona da nagusi kaleetan, eta ez soilik maratoiarengatik, baita datorren osteguneko Asanblearako bozengatik ere. «Ikusten duzu zer ongi gauden hemen. Bai, aurtengo kanpaina desberdina izaten ari da. Positibismo gehiago dago Sinn Feinen inguruan», azaldu du Siobhanek, haren ahizpa Kate alboan duela. «DUPek [Alderdi Demokratiko Unionistak] babes asko galdu du atzeraka doalako, historian atzera. Ez dute positibismorik herrialde honetako herritarrentzat. Historiaurrekoak dira».
Ipar Irlanda une erabakigarri baten atarian egon liteke. 2020ko urritik egindako inkestek DUPen aurretik jarri dute Sinn Fein, eta, azken orduko ezustekorik gertatzen ez bada, alderdi nazionalista batek lehen aldiz lortuko du ordezkaritzarik handiena Asanblearako hauteskundeetan. Unionisten artean kezka dago, eta errepublikanoen artean, poza eta itxaropena. «Ostegunean Madrilen izango naiz, baina jada eman dut botoa. Espero dut aulki gehienak lortuko dituztela, hori behar dugu!», esan du Katek.
Sinn Feinen presidenteorde eta Irlanda iparraldeko buruzagi Michelle O’Neill aukera historiko horretaz jakitun dago, eta horregatik erabaki du, beste diputatugaiekin batera, kanpaina pragmatiko bat egitea. Irlanda Errepublikako 2020ko bozetako kanpainan bezala, Sinn Feinek Ipar Irlandako aurtengoan ere auzi sozioekonomikoetan jarri dute arreta, irlaren batasunean beharrean, eta badirudi jokaldi elektoral hori ongi joango zaiola.
«Oso-oso zaila da jendearentzat etxeak lortzea. Ezagun batek hamar eta hamabi urte artean darama itxaron zerrendan, eta oraindik ez du ezer lortu», esan du Stephenek, lasterketa gainbegiratzeaz arduratzen diren jaka horidunetako batek. «Pisu batean dago, eta ezin du oraindik etxe itxurosorik aurkitu».
Katek ere mahaigaineratu du etxebizitza sozialen afera, «milaka lagun» baitaude itxoiten zerrenda horretan: «Puntu bidezko sistema bat da, horiek bildu behar dituzu. Adibidez, badut lagun bat, eta haren alabak behar bereziak dituenez, bungalow bat behar dute. Lor ditzakeen puntu guztiak lortu ditu, baina ez bungalow bat lortzeko behar adina. Alabak 8 urte ditu, handitzen ari da, eta amak oraindik ere eskaileretan gora eta behera eraman behar du».
Kopuruak ikaragarriak dira. Iragan otsailean, esaterako, SDLP Alderdi Sozialdemokrata Laboristak emandako datuen arabera, Belfast mendebaldean 4.000 bat lagun zeuden etxebizitza soziala lortzeko zerrendan, eta 683 etxe hutsik zeuden. Eta errealitate hori ez da hiriburuko eremu batera mugatzen, lurralde osoan baitute arazo berbera.
Bestelako aferak
Etxebizitzan ez ezik, osasungintzan ere badira itxaron zerrendak, eta horiek ere luzeak dira aspaldidanik; are gehiago 2020tik, COVID-19aren pandemia hasi zenetik. Siobhanek eman du azalpen laburra: «Osasungintzarena... Uf! Lehentasun bat da hori. Zerrendak bukaezinak dira».
Joan den ekainean emandako datuen arabera, Ipar Irlandan 184.000 lagunek urtebete baino gehiago zeramaten itxaroten ospitalean hitzordua izateko, eta beste 66.000k, operazio bat jasotzeko. Eta, denera, iragan abendurako 354.756 pertsona zeuden zerrenda horietan, NISRA Ipar Irlandako Estatistika eta Ikerketa Agentziaren arabera.
Egoeraren erakusle da iazko uztailean gertaturikoa: 89 urteko andre bat larri zegoen, eta ospitalera berehala eramateko anbulantzia bat eskatu zuten. Edadetua etxean hil zen, ibilgailua sei ordu geroago agertu baitzen; «bi aldiz» aldarazi zioten norabidea, «beste lehentasun batzuk» zeudela argudiatuta, osasun zerbitzuen arabera.
Auzi horrez gain, azken urtean egindako inkesta guztiek agerian utzi dute bizitzaren garestitzea ere badela herritarren kezka nagusietako bat; are, azken hilabeteetakoen arabera, hori da auzirik garrantzitsuena boto emaileentzat. Siobhanek esan du egoera «geroz eta okerragoa» dela: «Dena garestiagoa da, batez ere brexit-az geroztik. Ipar Irlandaren gehiengoak ez zuen [Europako Batasunetik] atera nahi, eta begira...».
Stephenek bat egiten du eskari horiekin, eta tokiko arazo bat ere ekarri du hizpidera: autobusen ordutegiak. Gehienak 22:00etarako amaitzen dira, eta hari gustatuko litzaioke zerbitzuak gauean gehiago luzatzea: «Ongi legoke, batzuk, adibidez, ezin direlako itzuli etxera autobusez. Askoren bizitza erraztuko luke. Ea zer gertatzen den...».
Maratoiak aurrera egin ahala, geroz eta korrikalari gutxiago geratzen dira Falls Roaden. Jende asko izatetik ia hutsik geratzera pasatu da kalea, eta horrek beste itxura bat eman dio eremuari: errazagoa da bozetako iragarkiez eta mezuez jabetzea. Sinn Fein nonahi dago, eta aurtengo leloa Time for real change (Egiazko aldaketarako garaia) du; aldaketa, urte asko daraman arren agintean. «Bai, baina oraingoa egiazkoa litzateke, DUPek ez zielako uzten erabaki askotan aurrera egiten... Bueno, banoa, elizara joan behar naiz eta», esan du Katek, alderdi errepublikanoaz galdetzean.
Inkestek islaturikoa betetzen bada, Sinn Feinek duela bost urte baino boto gutxiago lortuko lituzke, baina DUPen beherakada ikaragarriak balioko lioke aulkietan ordezkaritzarik handiena izateko. Helburu hori betetzeko eremu seguru bat da Belfast mendebaldea barrutia: hauteskundez hauteskunde, Sinn Feinek gora egin du eta, 2017an, Asanbleara bidaltzen dituzten bost ordezkarietatik lau izan ziren harentzat. Aurten ez da aldaketarik espero banaketa horretan, eta azken aulkia PBP People Before Profitentzat litzateke, duela bost urte bezala.
Ezusteko bakarra SDLPk eman lezake, duela bost urte parlamentuko diputatu kopurua txikitu zutenean galdu baitzuen Belfast mendebaldean lortzen zuen aulkia. Aurten apustu indartsua egin dute: Paul Doherty da diputatugaia, ekintzaile ezaguna eta elikagaien bankua kudeatzen duena.
Herritar askok Sinn Feinen dute jarria itxaropena. Irabaziko balu ere, ez dago argi gobernua osatu ahalko luketenik, DUPek ez baitu argitu agintari errepublikano bat buru lukeen lantaldean sartuko litzatekeen. Eta, Ipar Irlandako sisteman, lehen ministroa ez badago, lehen ministrordea ere ez—baita alderantziz ere—.Sinn Feinen garaipena sinbolikoa zein historikoa litzateke, eta alde guztien erreakzioak ikustea interesgarria izango da. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212838/hirugarren-graduan-jarri-dituzte-hiru-euskal-preso.htm | Politika | Hirugarren graduan jarri dituzte hiru euskal preso | Gorka Loran, Jon Crespo eta Juan Karlos Herrador dira. Horietako bat, Crespo, aurrez ere jarria zuten hirugarren graduan, baina Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz bigarren gradura itzularazia zuten. | Hirugarren graduan jarri dituzte hiru euskal preso. Gorka Loran, Jon Crespo eta Juan Karlos Herrador dira. Horietako bat, Crespo, aurrez ere jarria zuten hirugarren graduan, baina Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz bigarren gradura itzularazia zuten. | Etxerat euskal presoen senideen elkarteak jakinarazi duenez, hirugarren graduan ezarri dituzte bigarrenean zeuden hiru euskal preso. Eusko Jaurlaritzako Justizia Sailaren aginduz eman diete erdi-askatasuneko erregimena Gorka Lorani eta Jon Crespori —Basaurin (Bizkaia) eta Zaballan daude (Araba)—, eta Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralaren aginduz Juan Karlos Herradorri —Basaurin dago—. Apirilaren 14an eta 26an gertatu ziren gradu aldaketak, hurrenez hurren.
Crespo hirugarren graduan ezartzen duten bigarren aldia da. Izan ere, Basauriko espetxeko tratamendu batzordeak hirugarren graduan ezarri ondotik Espainiako Auzitegi Nazionalaren aginduz bigarren graduan ezarri zuten berriro, eta kartzelara itzuli behar izan zuen joan den otsailean. Jaurlaritzak aurre egin dio Espainiako Auzitegi Nazionalaren erabakiari, beraz.
Etxerat-ek berri eman duenez, bertzalde, espetxez aldatzea iragarria zuten lau lekualdaketa egin ziren joan den ortziralean. Euskal Herri barnean mugitu dituzte bi: Garikoitz Arruarte Iruñeko kartzelatik Martutenera eraman dute (Donostia), eta Jon Gonzalez, Iruñekotik Zaballakora (Araba). Juan Luis Agirre Euskal Herriratu egin dute: Soriako espetxetik (Espainia, 260 kilometro) Zaballara. Eta Xabier Goienetxea, azkenik, Mont-de-Marsango kartzelatik (Okzitania, 260 kilometro) Lannemezangora urrundu dute (Okzitania, 330 kilometro).
Lazaro Galarza euskal iheslaria, berriz, apirilaren 16an itzuli zen Iruñera.
Euskal Herrian gehiago
Joan den astetik, jada gehiago dira Euskal Herriko kartzeletan dauden euskal presoak Frantzian eta Espainian daudenak baino. Euskal Herrian 101 daude; Espainiako kartzeletan, 74, eta Frantziakoetan, hogei. Euskal Herriko kartzelei dagokienez, Zaballan daude preso gehien (47); ondotik Martutenen (23), Basaurin (21) eta gainontzekoak Iruñean. |
2022-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/212839/eusko-jaurlaritzako-hezkuntza-sailak-6300-lanpostu-baino-gehiago-eskainiko-ditu.htm | Gizartea | Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak 6.300 lanpostu baino gehiago eskainiko ditu | Irakasleentzat izango dira lanpostu gehienak: 4.357. | Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak 6.300 lanpostu baino gehiago eskainiko ditu. Irakasleentzat izango dira lanpostu gehienak: 4.357. | Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak aurtengo lan eskaintza publikoen berri eman die sindikatuei. Orotara, 6.300 lanpostu baino gehiago eskainiko dituzte. Irakasleentzat izango dira gehien-gehienak: 4.357. Horietaz gain, 985 lanpostu izango dira lan legepeko langileentzat, eta 2022ko birjartze tasari dagozkion mila lanpostu ere eskainiko dituzte.
Irakasleen lanpostuei dagokienez, 1.675 maisu-maistrentzat izango dira; 2.588, bigarren hezkuntzarako eta Lanbide Heziketarako; 44, hizkuntza eskola ofizialetarako; 25, arte plastikoetarako eta diseinurako; hamazortzi, kontserbatorioetarako; bost, arte dramatikorako; eta bi, azkenik, dantzarako.
Horietatik 1.798 lanpostu merezimendu lehiaketaren modalitatean eskainiko dituzte; 747, kanporatzailea ez den oposizio lehiaketa bidez; eta 1.812, oposizio lehiaketa arruntaren bidez. Horrela, administrazioko behin-behineko langileak egonkortzea xede duen Iceta legera egokituko da Eusko Jaurlaritza ere. Merezimendu lehiaketako lanpostuek bi ezaugarri hauetako bat izango dute: 2016a baino lehen sortu eta aldi baterako langileek betetzen dituztenak izatea edo 2016 aurretik lanean ari diren bitarteko langileek betetako lanpostuak izatea. Hautagaiek ez dute azterketarik egin beharko, eta haien merituak —gehien bat lan esperientzia— kontuan hartuko diete. Oposizio lehiaketa ez kanporatzaileari dagokionez, 2020ko abenduaren 31tik kontatzen hasita azken hiru urteetan bitarteko langileen betetzen dituzten lanpostuak izango dira. Horietan azterketak egin egin beharko dituzte, baina ez da ezinbestekoa izango gainditzea. Azkenik, oposizio lehiaketa arrunta egongo da, gainerako leku hutsak betetzeko. Hezkuntza Sailak aurrerago jakinaraziko du lan eskaintza publikoak noiz egingo dituen.
Irakasleentzako lanpostu horietaz gain, Hezkuntza Sailak beste 985 lanpostu ere eskainiko ditu. Hezkuntza bereziko eta sukalde eta garbiketako lan legepeko langileentzat izango dira. Gainera, mila lanpostu inguru gehiago ere eskainiko dituzte, 2022ko birjartze tasari dagozkionak. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212868/bi-langile-hil-dira-lan-istripuz-bata-ondarroan-eta-bestea-hernanin.htm | Ekonomia | Bi langile hil dira lan istripuz: bata Ondarroan, eta bestea Hernanin | Eraikuntzako langile bat da Ondarroan hildakoa, eta garraiolari bat Hernanikoa. Sindikatuek salatu dute Ondarroan hildakoa jaiegun batean eta bakarrik ari zela lanean. Urtea hasi denetik 23 langile hil dira | Bi langile hil dira lan istripuz: bata Ondarroan, eta bestea Hernanin. Eraikuntzako langile bat da Ondarroan hildakoa, eta garraiolari bat Hernanikoa. Sindikatuek salatu dute Ondarroan hildakoa jaiegun batean eta bakarrik ari zela lanean. Urtea hasi denetik 23 langile hil dira | Beste bi langile batu dira lanean hildakoen zerrenda beltzera. Gaur, zamaketa lanetan ari zen 69 urteko garraiolari bat hil da kamioi batek harrapatuta, Zikuñaga paper fabrikaren atzealdean, Hernanin (Gipuzkoa). Beste istripua asteburuan gertatu zen, baina Ondarroan (Bizkaia) eraikin bat zaharberritzen ari diren langileek gaur arte ez dute aurkitu lankidearen gorpua. ELAren eta LABen zenbaketaren arabera, jada 23 dira urtea hasi zenetik lanean hil diren beharginak; horretan sartu dituzte Errioxan eta Kantabrian (Espainia) hildako arrantzale bat, garraiolari bat eta segurtasun langile bat, hiruak euskal herritarrak.
ELAk, LABek eta beste sindikatu batzuek Ondarroako Itsas Aurre plazan elkartzeko deia egin dute ostegunerako, handik oso gertu izandako ezbeharra salatzeko. Osalanen arabera, 35 urteko langile bat bakarrik zebilen lanean eraberritzen ari diren eraikin batean, eta, leiho baten markoa mozten ari zela, zauri bat egin zuen lepoan; horren ondorioz hil zen. Igeltseroa zen, 35 urte zituen, Zaragozakoa zen (Aragoi, Espainia), eta bost hilabete zeramatzan Zero Plus NZEB Berrikuntzak enpresan, arduradun lanetan.
Osalanek ikerketa bat zabaldu du heriotzaren nondik norakoak zehazteko. Sindikatuek nabarmendu dutenez, argitu beharreko kontuen artean dago zergatik ari zen asteburuan lanean. CCOOk gogorarazi duenez, Deustun (Bilbo) aldamio batetik erorita hil zen beste langile bat beste jaiegun batean, otsailaren 19an, eta halakoak amaitzeko eskatu die sektoreko enpresei, «egun horietan langile gutxiago daudelako, eta horrek ekar dezakeelako obrara doanak lan gehiago edukitzea eta istripuak gertatzeko aukera gehiago izatea».
Prekaritatearen adibide
ELAk gogorarazi du langilea makina arriskutsuekin ebaketa lanak egiten ari zela, bakarrik, laguntza teknikorik gabe. «Laneko prekaritatearen beste adibide tamalgarri bat da». Sindikatu horrek uste du «denek» ezagutzen dituztela ezbehar tasaren kausak, eta horiek eteteko neurriei lehentasuna emateko eskatu diete erakundeei. «Beharrezko giza baliabideak, prestakuntza eta baliabide materialak jarri behar dira, kontrol eta ikuskapen gehiago eta hobeak egin behar dira, segurtasun neurririk ez dagoela kontrolatu behar da, eta kontratazioan iruzur ez egitea lortu behar da».
Antzera mintzatu da LAB: «Nola liteke gaur egun, obra batean, langile bat bakarka aritzea? Non zegoen obrako koordinatzailea edo bertan behar lukeen errekurtso prebentiboa? Zergatik da horren erraza arau horiek ez betetzea patronalarentzat? Zenbat langile egon dira antzerako egoeran asteburu honetan Euskal Herrian zehar?».
Osalani oharra LABek
Hernaniko istripuari dagokionez, LABek ohartarazi du ez duela onartuko Osalanek trafiko istripu gisa hartzea, «euren estatistikak leuntzeko». Sindikatuak uste du «enpresen arteko koordinazio gabeziak» eragin duela heriotza. «Ezin dugu ulertu nola Zikuñaga enpresak koordinatu behar lukeen lan aktibitateko eremu batean ez zegoen beharrezko prozedurarik eta betearazteko neurririk. Jakina da zama lanen eremuen arriskua. Historikoki egon dira behar bezala identifikatuak puntu beltz horiek arrisku ebaluazioetan.
Hildakoaren lankideak ostiralean bilduko dira paper fabrikako kamioien sarreran. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212869/hil-egin-da-bertizarananako-trafiko-istripuan-zauritutako-70-urteko-pertsona.htm | Gizartea | Hil egin da Bertizarananako trafiko istripuan zauritutako 70 urteko pertsona | Atzo gertatu zen ezbeharra, NA-1210 errepidean, Bertizarana inguruan. Zauritua helikopteroan eraman behar izan zuten Nafarroako Ospitalera, larri baitzegoen. | Hil egin da Bertizarananako trafiko istripuan zauritutako 70 urteko pertsona. Atzo gertatu zen ezbeharra, NA-1210 errepidean, Bertizarana inguruan. Zauritua helikopteroan eraman behar izan zuten Nafarroako Ospitalera, larri baitzegoen. | Atzo eguerdian gertatu zen ezbeharra, 11:37 inguruan: hiru autok elkarren aurka jo zuten NA-1210 errepidean, Bertizarana (Nafarroa) inguruan.
Ibilgailu horietako batean zihoan emakume bat larri zauritu zen istripuan, eta, hainbat orduz Nafarroako Ospitalean egon ondotik, hil egin da. Atzo, helikopteroz eraman behar izan zuten ospitalera, oso larri baitzegoen. Emakumeak 70 urte zituen, eta Sunbillako bizilaguna zen (Nafarroa).
Beste gidarietako bat ere osasun langileek artatu behar izan zuten: Doneztebeko osasun zentrora eraman zuten, oso urduri zegoelako. Hirugarren ibilgailuko gidaria onik atera zen.
2022. urtean Nafarroan izan diren auto istripuetan hil den hamargarren pertsona da. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212870/arabarren-faltan-jakinarazi-dituzte-txapelketa-nagusian-izango-diren-bertsolarien-izenak.htm | Kultura | Arabarren faltan, jakinarazi dituzte Txapelketa Nagusian izango diren bertsolarien izenak | Kantatuko duten berrogei bertsolarien artean, lehen Euskal Herriko Txapelketa Nagusia izango dute haietako hamalauk. Jon Maia bertsolariak ere bazuen aurten kantatzeko aukera, baina uko egitea erabaki du, eta agur esan die txapelketei. | Arabarren faltan, jakinarazi dituzte Txapelketa Nagusian izango diren bertsolarien izenak. Kantatuko duten berrogei bertsolarien artean, lehen Euskal Herriko Txapelketa Nagusia izango dute haietako hamalauk. Jon Maia bertsolariak ere bazuen aurten kantatzeko aukera, baina uko egitea erabaki du, eta agur esan die txapelketei. | Ez da erdia, baina bada herena baino gehiago. Bertsozale Elkarteak gaur eman ditu jakitera 2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusian parte hartzekoak diren 40 bertsolariren izenak, eta lehen aldia izango dute txapelketan haietako hamalauk. Osatu gabe dago zerrenda, halere. Guztira, 42 bertsolari arituko direlako kantuan, eta ekainean amaituko den Arabako Bertsolari Txapelketan gertatzen denaren menpe egongo direlako azken bi izen horiek. Berez iazko irailean zen hastekoa txapelketa nagusia, baina koronabirusak eragindako krisiaren ondorioz, urtebete atzeratu dute data, eta, azkenik, aurtengo irailaren 24an hasiko dira txapelketako saioak, Getxon (Bizkaia), eta abenduaren 18an amaitu, Iruñeko Nafarroa Arenan egingo den finalarekin. Berme moduko bat ere bada, horregatik, elkarteak zabaldutako izen zerrenda hori, ziurgabetasun eta egokitzapen sasoi baten ostean.
Bertsolariak lurraldeetako txapelketetan sailkatu dira Txapelketa Nagusirako, eta honako hauek dira:
- Agin Laburu Rezola - Aitor Bizkarra Ruiz - Aitor Etxebarriazarraga Gabiola - Aitor Mendiluze Gonzalez - Alaia Martin Etxebeste - Amaia Iturriotz Etxaniz - Amets Arzallus Antia - Ane Labaka Mayoz - Asier Azpiroz Iztueta - Beñat Gaztelumendi Arandia - Beñat Iguaran Amondarain - Eneko Lazkoz Martinez - Eñaut Martikorena Lizaso - Gorka Pagonabarraga Agorria - Haritz Mujika Lasa - Iban Urdangarin Lardizabal - Imanol Uria Albizuri - Iñaki Apalategi Astigarraga - Iñigo Mantzizidor Larrañaga - Joanes Illarregi Marzol - Jone Uria Albizuri - Julio Soto Ezkurdia - Maddalen Arzallus Antia - Maialen Akizu Bidegain - Maialen Lujanbio Zugasti - Miren Amuriza Plaza - Miren Artetxe Sarasola - Nerea Elustondo Plazaola - Nerea Ibarzabal Salegi - Oihana Bartra Arenas - Oihana Iguaran Barandiaran - Onintza Enbeita Maguregi - Patxi Iriart Hiribarren - Saioa Alkaiza Guallar - Sustrai Colina Akordarrementeria - Unai Agirre Goia - Unai Gaztelumendi Arandia - Unai Mendizabal Jauregi - Xabat Galletebeitia Abaroa - Xabier Silveira Etxeberria
Ikusi gehiago: TXAPELKETARI ZOR
Maialen Lujanbio Zugasti txapeldunarekin batera, 2017ko Bertsolari Txapelketako finalean izandako beste bost bertsolari daude zerrendan: Aitor Mendiluze Gonzalez, Sustrai Colina Akordarrementeria, Amets Arzallus Antia, Beñat Gaztelumendi Arandia eta Unai Agirre Goia. Bi dira aurten kantatzeari uko egin dioten finalistak: Igor Elortza Aranoa eta Aitor Sarriegi Galparsoro. Sorpresarik ez dakar horrek, ordea, bi bertsolariek finalean bertan jakinarazi baitzuten hura izango zutela azken txapelketa.
Herrialdeetako txapelketetako emaitzen arabera eskuratu dute gainerakoek Bertsolari Txapelketa Nagusian kantatzeko aukera. Eta, hain zuzen ere, horregatik falta dira oraindik Arabako bi izenak. Berez, neguan egitekoa baitzen txapelketa hori ere, baina atzeratu egin zuten antolatzaileek, kasu horretan ere koronabirusaren ondorioz ezarritako neurriengatik.
Jon Maiaren agurra
Izan dira txapelketan parte hartzeko aukera eduki eta ez kantatzea erabaki dutenak ere. Jon Maia Soria da haietako bat. Guztira, 1993tik hasita, zazpi txapelketa nagusitan hartu du parte zumaiarrak, lau aldiz izan da finalean, eta sailkapenean hirugarren egin zuen 2009an.
«Aurtengoan bat gehiago izango naiz txaloka». Twitter bidez zabadu du bere erabakia jakinarazteko testua Maiak. «Nire bizitzaren zati garrantzitsu eta eder honi agur esatera noa. 1984an, 12 urterekin jokatu nuen lehen txapelketa, Eskolartekoa; 1991n lehen Gipuzkoakoa eta 1993an lehen Euskal Herrikoa, gaur arte. Ez naiz txapeldun bat izan, baina nire garaipen handiena halako bide luzea egitea izan da, erori eta jaiki, sufritu eta gozatu, nire barne mugak gaindituz». Plazetan jarraitzeko asmoa azaldu du, edonola ere.
Ez da ezezko bakarra izan. Txapelketa Nagusian egoteko aukerari uko egin diote Etxahun Lekue Etxebarriak, Odei Barroso Gomilak, Jokin Uranga Isuskizak, Beñat Lizaso Alberdik, Unai Muñoa Amundarainek eta Iñigo Izagirre Urteagak ere.
Bertsozale Elkarteak urrian azaldu zuenez, finala Iruñean izateak Iruñerrian eragitea du asmoetako bat. Ez da asmo bakana; izan ere, Nafarroan bertsolaritza sustatzeko ahalegin handia egin du Nafarroako Bertsozale Elkarteak 1984. urtetik. Horren ondorio da, besteak beste, Nafarroako Gobernuak 2018an bertsolaritza kultur intereseko ondasun izendatu izana.
1987an sortu zenetik, Euskal Herriko Bertsozale Elkarteak antolatzen duen hamargarren Bertsolari Txapelketa Nagusia izango da aurtengoa. Urte horietan aldaketa handia izan dute txapelketako finalek, eta, hala, 2005etik gaur egunera arte, Barakaldoko BECen egin dira finalak. 1935etik 2001era bitartean, Donostian egin ziren. Printzipioz, iaz egin behar zen, baina pandemiak txapelketa urtebete atzeratzera behartu zituen antolatzaileak. Finalaren kokapena da beste berrikuntzetako bat, finala Iruñeko Nafarroa Arenan izango baita, abenduaren 18an. Lehen saioa Getxon (Bizkaia) izango da, irailaren 24an, eta, tartean, elkarteko ordezkariek esan dutenez, «euskararen lurralde osoa» zeharkatuko du txapelketak. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212871/hogeitik-gora-estatutan-debekatu-dezakete-abortua-aebetan-gorenak-eskubidea-baliogabetzen-badu.htm | Mundua | Hogeitik gora estatutan debekatu dezakete abortua AEBetan, Gorenak eskubidea baliogabetzen badu | AEBetan abortatzen duen emakumea ezkongabea, diru sarrera txikikoa eta beltza da, batez ere. | Hogeitik gora estatutan debekatu dezakete abortua AEBetan, Gorenak eskubidea baliogabetzen badu. AEBetan abortatzen duen emakumea ezkongabea, diru sarrera txikikoa eta beltza da, batez ere. | Baliteke abortatzeko eskubide konstituzionalean atzera egiteko prest egotea AEBetako Gorena. Hori filtratu du, behintzat, Politico hedabideak: erabakiaren lehen zirriborro bat dirudiena zabaldu du bart gauean. Zirriborro horretan, Samuel Alito epailearen sinadura ageri da, eta gorteko bederatzi magistratuetako bosten iritziak jasotzen ditu. Duela hainbat hamarkada, auzitegi horretan bertan onartu zuten haurdunaldia eteteko eskubide konstituzionala, 1973. urtean, Roe v. Wade izenez ezagun egin zen epai historikoan.
Testuak ez du interpretaziorako tarte handirik uzten: otsailean emandako boto pribatu horren arabera, Gorenaren gehiengo kontserbadore bat 1973an onartutako eta 1992an Planned Parenthood v. Casey auzian berretsitako aurrekaria indargabetzearen alde dago. «Roe oso oker zegoen hasieratik», dio idatziz Alito epaileak. «Haren motibazioa bereziki ahula izan zen, eta erabaki hark ondorio kaltegarriak izan ditu. Abortuaren inguruan adostasun nazionala lortu beharrean, Roe eta Casey sententziek eztabaida leundu zuten, eta zatiketa sakondu», nabarmendu du filtratutako zirriborroan.
Dokumentuak 98 orrialde ditu, eta, azpimarratu dutenez, «lehen» zirriborro bat da. Behin betiko epaia ez da espero ekainaren amaierara arte edo uztailaren hasierara arte. Hala ere, Auzitegi Gorena ordezkatzen duen gehiengo kontserbadore handia aintzat hartuta —sei epaile kontserbadore eta hiru aurrerakoi, Donald Trumpen azken izendapenen ondorioz; presidente ohiak 2016an argi utzi zuen abortu eskubidea zuela jomugan—, aurreikus daiteke gaiak zer norabide hartuko duen. Zirriborroan, Clarence Thomas, Brett Kavanaugh, Amy Coney Barrett eta Neil Gorsuch kontserbadoreak ageri dira —John Roberts falta da—.
Bat-bateko erreakzioak
Albisteak berehalako erreakzioak eragin ditu Washingtonen. Politico hedabideak dokumentuaren berri eman eta minutu gutxira, dozenaka lagun bildu dira Washingtongo Auzitegi Nagusiaren eraikinaren aurrean, protesta egiteko. Izan ere, Pew Research Center zentroak duela gutxi argitaratutako ikerketa baten arabera, hamar estatubatuarretik ia zazpi daude Roe v. Wade epaia indargabetzearen aurka.
Edukiak ez ezik, eduki hori bera filtrazio baten bidez zabaltzeak ere askotariko erreakzioak sortu ditu, ez baitago jasota aurrez horrelako zirriborro bat kasu bat aztertzen ari ziren bitartean filtratu denik.
Debekuak nori eragingo dien
Lege hori indargabetzen denean, orduan, legez kanpokoa izango da abortatzea AEBetan? Ez. Estatu bakoitzaren araberakoa izango da. Haietako bakoitzak erabakiko du abortatzea legezkoa izango den, eta zein egoeratan. Estatu askok baimentzen jarraituko dute, eta baimenduko ez dituztenetan bizi diren emakumeei laguntzeko asmoa ere erakutsi du estatu batek edo bestek.
Izan ere, legez behintzat, euren estatuetan abortatzea debekatuta daukaten emakumeek posible izango dute hori egitea beste estatu batzuetan. Dena den, nabarmena da legea indargabetzen badute murriztu egingo dela abortu kopurua. Erabaki hori hartzen duten emakume asko txiroak dira, eta ezingo dituzte ordaindu beste estatu batera joateko gastuak. Abenduan egindako ikerketa baten arabera, abortu kopurua %14 murriztuko da Gorenaren erabakiaren ondorioz.
Guttmacher Institutuaren arabera, egungo legediarekin, AEBetan, lau emakumetik batek behin behintzat abortatu du bere bizitzan. Gehien abortatzen duen emakumearen profila ere zehaztu du institutuak: ezkongabea, 20-29 urte bitartekoa; diru sarrera gutxi duena; lehendik seme edo alaba bat baduena; beltza; eta, nagusiki, demokratek agintzen duten estatu batekoa. Begi bistakoa da, beraz, legeak nori egingo dion kalte handiena. Kasuen %43tan haurdunaldiaren lehen sei asteetan izaten dira abortuak; %36tan, zazpigarren eta bederatzigarren asteen artean.
Non debekatuko dute abortua?
Adituen arabera, abortatzeko eskubide instituzionala kenduta, abortua legez kanpo utziko dute estatuen erdiek, gutxi gorabehera. Ugalketa Eskubideen Zentroaren ustez, 24 izango dira abortatzea debekatuko duten estatuak: Alabama, Arizona, Arkansas, Georgia, Idaho, Indiana, Kentucky, Louisiana, Michigan, Mississippi, Missouri, Nebraska, Ipar Carolina, Ipar Dakota, Ohio, Oklahoma, Pennsylvania, Hego Carolina, Hego Dakota, Tennessee, Texas, Utah, Mendebaldeko Virginia eta Wisconsin. Guttmacher Institutuaren ustez, berriz, 26 izango dira; ez ditu zerrendan sartu Ipar Carolina eta Pennsylvania, baina bai Florida, Iowa, Montana eta Wyoming.
Gorenak 1973ko legea bertan behera uzten badu, abortua automatikoki debekatzeko legeak indarrean dituzte jada Arkansasek, Idahok, Kentuckyk, Louisianak, Mississippik, Missourik, Ipar Dakotak, Oklahomak, Hego Dakotak, Tennesseek, Texasek, Utahk eta Wyomingek.
Kolokan iaztik
Abenduan jada hasiak ziren ugaritzen abortatzeko eskubidearen etorkizunari buruzko usteak. Urte amaierarako, ia mende erdi zen abortua AEBetako lurralde osoan legeztatu zela, baina, efemeride hori bete aurretik, indartu egin ziren eskubide hori bertan behera geratuko zela ziurtatzen zuten susmoak. Izan ere, Mississippiko estatuak lege murriztaile bat jarri zuen gaiaren inguruan, eta Auzitegi Gorenari eskatu zion haurdunaldia eteteko eskubide konstituzionalean atzera egiteko.
Ikusi gehiago: Abortu eskubidea, kolokan AEBetan |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212872/ezkerreko-independentismoaren-erreferentzia-sindikala-izan-nahi-du-labek.htm | Politika | «Ezkerreko independentismoaren erreferentzia sindikala» izan nahi du LABek | «Estrategia independentista eraldatzailea garatzeko ardura» hartuko du, eta idazkaritza antirrazista bat sortuko du sindikatuaren barruan. | «Ezkerreko independentismoaren erreferentzia sindikala» izan nahi du LABek. «Estrategia independentista eraldatzailea garatzeko ardura» hartuko du, eta idazkaritza antirrazista bat sortuko du sindikatuaren barruan. | Arlo soziopolitikoan datozen urteetan jarraitu beharreko bidea ere xehatu du LABek 10. Biltzar Nagusiko txostenean. Horien artean, sindikatuak «ezkerreko independentismoaren erreferentzia sindikal nazionala» izan nahi du, eta, horretarako, «bere gain» hartuko du «estrategia independentista eraldatzailea garatzeko ardura». Izan ere, LABek nabarmendu du «eredu berri baten araberako Euskal Errepublika konfederala» sortzeko «borroka eta eraikuntza ziklo berri bat» sustatu beharra dagoela: «Herri antolaketa eta bulkadak behar du izan ziklo horren ardatza, baldintza berriak sortzeko akuilu eta indar harremanak aldatzeko giltza».
Eraldaketa soziala sustatzeko, ezkerreko independentismoak estrategia bateratua garatu beharko lukeela uste du LABek: «Eremu sindikal, soziala eta politikoaren artean oinarri komun batzuk adostu beharko genituzke, eremu bakoitzaren autonomia errespetatuz, baina era berean elkarrekin ditugun helburu komunen mesedetan sinergiak bilatuz». Ildo horretan, gogora ekarri dute 2017ko irailean ELArekin sinatutako adierazpena, hor jasotzen baitziren lan harremanetarako esparru propioa osatzeko pausoak ematea, ezkerreko aliantzak sustatzea eta aldebakarreko burujabetza prozesu bat martxan jartzea.
«Zoritxarrez, aipatutako Adierazpenak ez zuen ibilbiderik izan», dio sindikatuak, erantsita LAB «bakarrik» geratu dela «maila deklaratibotik praktikarako urratsa» egiteko orduan: «Eta praktika independentista eraldatzailerik gabe ez dago menpekotasun egoera gainditu eta langileon lan eta bizi baldintzen hobekuntza ekarriko duen burujabetza markoa eskuratzerik».
LABek «bizitza erdigunean jarriko duen Euskal Errepublika sortzeko borroka eta eraikuntza ziklo berria» jarri nahi du martxan, eta, horretarako, «euskal sozialismo feminista» jarri du eredu gisa: «Berau eraikitzeko, Euskal Errepublika konfederal eta independentea eraikitzea da gure apustua. Horixe da krisi sistemikoaren aurrean berresten dugun alternatiba estrategikoa». Ildo horretan, egitekoen artean aipatu dute «euskal trantsizio ekologista, sozialista eta feminista». Izan ere, sindikatuaren esanetan, «kapitalaren etekinak erdigunean kokatzen dituen eredutik, herritarren eta planetaren bizitza erdigunean jarriko dituen eredura» igaro behar da: «Emakume*, txiro eta arrazializatuen kontrako egiturazko indarkeriatik, bizitza guztiak aintzat hartu eta bizigarri egingo dituen eszenatokira. Menpekotasun nazionaletik, independentziara. Egoera diglosikotik, Euskal Herria euskaldunera».
Feminista eta antirrazista
Biltzarraren berrikuntzetako bat izan da sindikatuaren barruan idazkaritza antirrazista bat sortzeko asmoa, «sindikatuaren ikusmolde etnozentrikoa berrikusi eta erakundean egon litezkeen mikrorrazismoak ezabatzeko prestakuntzan» arreta jartzeko. Era berean, langile migrante eta arrazializatuak modu sindikalean antolatzeko beharrezkoak diren estrategia eta baliabide espezifikoak jorratuko ditu. «Nork bere lantokian egin dezakeenaz gain, langile migratu eta arrazializatuek subjektu gisa ekarpen garrantzitsuak egin ditzakete», dio LABek txostenean.
Feminismoari dagokionez, «bizitzaren aldeko eta kapitalaren aurkako» ildoari eutsiko diote, «bizitza sostengatzeko ezinbestekoak diren zaintza lanen aitortza» sindikatuaren proposamenen «erdigunean» kokatuz. Halaber, ekintza soziosindikalari dagokionez, soldata arrakalaren kontrako borroka lehentasuntzat jo eta sektore feminizatuen borrokak «hauspotu eta ikusgarri egiteko» lan egingo dute. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212873/garbine-aranburu-eta-igor-arroyo-izango-dira-labeko-buru-batera-2027ra-arte.htm | Ekonomia | Garbiñe Aranburu eta Igor Arroyo izango dira LABeko buru, batera, 2027ra arte | Afiliatuek egungo zuzendaritzaren proposamena onartuz gero,sindikatuak bi koordinatzaile orokor izango ditu, idazkari nagusi baten ordez. Ekainaren 16an eta 17an izango da Biltzar Nagusia, Baionan. | Garbiñe Aranburu eta Igor Arroyo izango dira LABeko buru, batera, 2027ra arte. Afiliatuek egungo zuzendaritzaren proposamena onartuz gero,sindikatuak bi koordinatzaile orokor izango ditu, idazkari nagusi baten ordez. Ekainaren 16an eta 17an izango da Biltzar Nagusia, Baionan. | LABek Baionan egitera doan Biltzar Nagusiak mugarria jarriko du sindikatu abertzalearen historian, aldaketa sakonak ekarriko baititu. Sindikatuaren antolaketari berari eragingo dioten berrikuntza garrantzitsuak proposatuko dizkie afiliatuei Garbiñe Aranburu idazkari nagusiaren zuzendaritzak, hausnarketa prosezu luze baten ondotik. Idazkaritza nagusiaren kargua desagerrarazi eta bi koordinatzaile orokor izango ditu LABek, betiere biltzarraren oniritzia lortuz gero. Aranburu bera (Legorreta, Gipuzkoa, 1973) eta Igor Arroyo (Iruñea, 1978) egungo idazkari nagusiaren ondokoa proposatuko ditu zuzendaritzak bi buruko lidergoa osatzeko datozen urteetarako.
Ikusi gehiago: «Ezkerreko independentismoaren erreferentzia sindikala» izan nahi du LABek
«Urrats berri bat egitera goaz», idatzi du LABek Biltzar Nagusian aurkeztuko duen txostenean: «Idazkari nagusi bat izatetik bi koordinatzaile orokor izatera igaroko gara. Bi koordinatzaile horietako bat, gutxienez, emakumezkoa izan dadila bermatuko dugu estatutuen bidez». Aranburu eta haren zuzendaritza taldearen txostenak «urrats aitzindari» bati buruz hitz egiten du: «2008tik 2022ra emakumezko Idazkari Nagusia izan ondoren, urrats aitzindari hori egonkortu eta gutxienez emakume bat egongo da, beti, sindikatuaren ardura nagusian».
Aldaketa hori sindikatuaren esparru guztietan egiten ari diren «eraldaketa feministaren ikur» izango dela dio LABek; baina, horrez gain, «lidergo eredu kolegiatuagoa garatzen eta zuzendaritza eredu bizigarriago eta eraginkorragoa posible egiten» lagunduko duela esplikatzen du zuzendaritzak bere txostenean. Martxan duen eredu sindikalaren berrikuntza orokor baten estrategian sartu du zuzendaritzari dagokion aldaketa handi hori sindikatu abertzaleak. Bi koordinatzaile orokor horiek kargu bera partekatu beharko dute, finean, eta sindikatuaren mezuak helaraztean koordinazio handiz aritu beharko dute, kontraesanak eta zalantzak sor ez daitezen bozeramaile bien artean. Aranburu-Arroyo bikoteak badaki bide berri horrek badituela zenbait arrisku, esate baterako komunikazioari begira, baina abantailak ere izango dituela aurreikusi dute sindikatuan, eta ez txikiak.
Beste aldaketa batzuk
Edonola ere, «eredu sindikalaren berrikuntzak bere isla izan behar du zuzendaritza ereduari dagokionez ere», txostenak azaltzen duenez. «Badira hamabost urte zuzendaritza guneak euskaldundu eta parekide egiteko erabakiak hartu genituela». Gune horien lan hizkuntza euskara da, eta Nazio Biltzarrari, Nazio Komiteari eta Exekutiboari dagokienez «ezinbestekoa» da euskara jakitea bertan parte hartzeko, ez baitago itzulpen zerbitzurik. Parekidetasunari dagokionez, 2008tik hala Exekutiboa nola Nazio Komitea parekideak dira, eta Biltzar Nagusian derrigorrez bermatu behar da, gutxienez, emakumeek afiliazioan duten portzentajea. LABen egungo zuzendaritzak erabaki duenez, parekidetasuna bermatzea «ez da nahikoa». «Horrekin batera, gune horien funtzionamendua berritu behar da, zuzendaritza eredu partekatu, bizigarri eta eraginkorra garatzeko», dio ponentziak.
Lidergoari dagokion aldaketaz harago, LABek bide berriak urratuko ditu datozen hilabeteetan, ponentziak jasotakoaren arabera, erakundeetan izango duen parte hartzetik hasita. Gainera, kontrabotere sindikalismoaren aldeko apustua berrituko du Biltzar Nagusiak.
Parte hartzea erakundeetan
«Administrazio autonomikoen politika publikoen bidez ere» euskal esparru propio bat garatzeko urratsak egitea posible dela azaltzen du LABek. Hori dela eta, Nazio Komiteak zehaztuko du «esparru soziolaboralean dauden EAE eta Nafarroako parte hartze instituzionalerako gune batzuei begirako esku hartze plana». Lanbide, Nafar Lansarea, Osalan, Lan Osasunaren Kontseilua, Kontseilu Ekonomiko eta Soziala, PRECO eta Lan Auzitegia aipatzen ditu LABek, parte hartze horri erreparatzean. Elkarrizketa sozialerako mahaiak ez ditu zerrendan sartzen.
Erakunde horietan parte hartzeko erabakiari oinarria ematean, Eusko Jaurlaritzaren jarrera ekartzen du gogora LABek, sindikatuei dagokienez: «Gehiengo sindikalarekiko mespretxuzko jarrerak adierazi ditu, eta gutxiengo sindikalak ordezkatzen duen eredu sindikalaren aldeko jarrera argiak». Baina, horren azalpenaren jarraian, LABek autokritika kutsua duten lerro batzuk jaso ditu: «Gune horiek uzteko erabakiak mugak izan ditu sindikatuon interpelazio gaitasuna indartzeko orduan: Jaurlaritza eroso egon da, lekuko deserosorik gabe».
Horregatik, «interpelazio instituzionala indartzeko estrategia berria» martxan jartzera doa sindikatu abertzalea. «Euren eskumenak oso mugatuak direla jakitun, borroka eta interpelaziorako esparru gisa erabiltzea da estrategia berriaren funtsa». Patronalaren aldeko jotzen dituen politika publikoei kritika egin nahi die LABek erakunde horietan parte hartuz, eta sindikatuaren proposamenen inguruan galdetu. «Eskumen aldetik dauden mugen inguruko pedagogia subiranista egiteko esku hartuko dugu esparru horietan, jakinda konponbideak ez direla hortik etorriko, baizik eta langileon borrokatik».
Kontrabotere sindikalismoa
Erakunde batzuetan parte hartzen egoteak ez du aldaketarik ekarriko kontrabotere sindikalismoaren estrategiari begira. Aitzitik, «kontrabotere sindikalismoa da bidea» esaldiarekin garbi uzten du LABek estrategia nagusia zein den. Elkarrizketa sozialerako mahaiei buruz egiten duen hausnarketa argigarria da: «EAEko zein Nafarroako Elkarrizketa Sozialeko mahaiak gobernuen eta patronalaren politikak zuritzeko guneak dira; horietan langileen interesen defentsak ez du lekurik». Ondorioz, LABek Elkarrizketa Sozialeko mahaietan ez egoteko erabakia berresten du.
Sindikatuak dio «antolakuntza eta mobilizazio gaitasunaren araberakoa» dela langileen indarra patronala mugatzeko. «Zenbat eta borroka gehiago egin, orduan eta lanpostu gutxiago suntsitzen dira, lan baldintzak duinagoak dira, eta lan baldintzak eguneratuak dituzten langileen kopurua igo egiten da». Beraz, konfrontazioaren estrategian aurrera egingo du LABek, eta grebari lehentasuna emango dio: «Gure eskubideen defentsarako langileok dugun tresna eraginkor eta garrantzitsuena da greba». Baina aditzera ematen du lanuztea, besterik gabe, ez dela egokia: «Gure helburua ez da gatazkak denboran luzatzea, eta greba ez da eraginkorragoa izango soilik luzeagoa delako». Greba eraginkorrak egiteko «presio mekanismo osagarriak» proposatzen ditu; esaterako, «gatazkak sozializatzea».
Beste aldarrikapen nagusi batzuk
Lehentasun nagusien artean, enplegua duintzea jarri du sindikatu abertzaleak. «Enpleguaren kalitatearen aurkako oldarraldia» egon dela azaltzen du, eta esan du aurrerantzean enpleguan eragina izango duten aldagai batzuk kontuan hartu beharko direla: trantsizio energetikoa, digitalizazioa eta demografia, adibidez. Esplikatu duenez, enplegua «duintzeko» «erosahalmen eta ondasun banaketa orekatuagoen soldaten alde» ariko da. Inflazioa oso gora joan den honetan, txostenak garbi dio azken hamarkadan langileek, oro har, erosahalmena galdu dutela: «Soldatek KPIaren azpiko igoerak izan dituzte, sektore zaurgarrienetan batik bat». Hala, «KPIa oinarri duten igoera orokorren aldeko borrokak» garrantzi handia hartuko du LABen jardueran.
Lansarien gutxienekoei begira, sindikatuak kopuru zehatzak eman ditu: «Lanbide arteko gutxieneko soldatak, Europako Karta Sozialaren gomendioei jarraikiz, 1.400 eurokoa izan behar du Hego Euskal Herrian, hamalau hilabeteko ordainketekin, eta Ipar Euskal Herrian, 1.633 eurokoa, hamabi hilabeteko ordainketekin». Soldatei goitik ere mugak jartzeko gida badu sindikatuak, eta, langileen arteko aldeak txikitzeko, gehienezko soldatak proposatzen ditu. «Baxuenen eta altuenen arteko proportzioari jarriko diogu arreta lantoki bakoitzean, gehienez ere 1:3 proportzioa lortzeko». Horrez gain, enpresek «langileen lanari esker lortzen duten gainbalioari muga» jartzeko proposamenak landuko ditu LABek. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212874/netflix-hasi-da-euskarazko-azpidatziak-jartzen-atzerriko-filmetan.htm | Bizigiro | Netflix hasi da euskarazko azpidatziak jartzen atzerriko filmetan | Erresuma Batuko Choose or die eta Poloniako 365 dni dira euskarazko azpidatziekin ikus daitezkeen lehen lanak. Amazon Prime Videoren En la corte del principito telesailean ere jarri dituzte euskarazko azpidatziak. | Netflix hasi da euskarazko azpidatziak jartzen atzerriko filmetan. Erresuma Batuko Choose or die eta Poloniako 365 dni dira euskarazko azpidatziekin ikus daitezkeen lehen lanak. Amazon Prime Videoren En la corte del principito telesailean ere jarri dituzte euskarazko azpidatziak. | Martxoaren 15ean, Netflixek iragarri zuen aurten edukien 20 ordu bikoiztu eta 200 ordu azpidatziko dituela. Pantailak Euskaraz taldeak «aurrerapausotzat» jo zuen. «Baina ez da nahikoa», adierazi zuen.
Duela egun batzuk hasi ziren katalanezko azpidatziak jartzen film bakan batzuetan. Galegozkoak heldu ziren gero. Eta euskarazko azpidatziak egunotan jarri dituzte bi filmetan: Erresuma Batuko Choose or die eta Poloniako 365 dni. Toby Meakinsek zuzendutako beldurrezko filma da Choose or die, eta bideojoko arriskutsu batek gazte batengan duen eragina kontatzen du. Poloniako filma, berriz, mafiarekin lotutako gorabeheren ingurukoa da —bigarren zatia estreinatu berri dute, baina hori ezin da euskarazko azpidatziekin ikusi—. Barbara Bialowas eta Tomasz Klimala dira 365 dni filmeko gidoilari eta zuzendariak.
Itzultzaile bakar batek eginak dira film bakoitzeko azpidatziak. Choose or die filmean, erraz jarraitzen zaie elkarrizketa guztiei euskaraz (jatorrizko audioa ingelesezkoa da). Baina, tarteka, akatsen bat edo beste ageri da azpidatzietan.
Uztailaren 8an, bestalde, Netflixek bere kabuz euskarara bikoiztutako lehen filma estreinatuko du: The Sea Best. Bikoiztutako film guztiak haurrei zuzendutakoak izango dira. Azpidatziak, berriz, helduentzako edukientzat izango dira.
Amazon Prime Video ere hasi da
Netflixen pausoaren ostean beste plataforma batzuenak ere iritsiko direla espero du Pantailak Euskaraz taldeak. Litekeena da hala izatea laster, eta horren adibide da Amazon Prime Video. Urtarrilean, ordainpeko plataformak iragarri zuen Espainian ekoitzitako lan berriek euskarazko, katalanezko eta galegozko bikoizketak edo azpidatziak izango dituztela. Katalogoari erreparatuz gero, bada telesail bat euskarazko azpidatziekin ikus daitekeena: En la corte del principito. Gaztelaniazkoa da jatorrizko bertsioa.
Movistar Plus Espainiako plataforman ere zenbait edukiren euskarazko azpidatziak eskuragarri daude. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212875/kote-cabezudok-kartzelan-segituko-du.htm | Gizartea | Kote Cabezudok kartzelan segituko du | Behin-behineko espetxealdia bihar amaituko da, baina ez da kartzelatik aterako, betetzeko dituen beste zigor batzuen ondorioz; iragarri dute sententzian gutxienez zortzi espetxe urte ezarriko dizkiotela | Kote Cabezudok kartzelan segituko du. Behin-behineko espetxealdia bihar amaituko da, baina ez da kartzelatik aterako, betetzeko dituen beste zigor batzuen ondorioz; iragarri dute sententzian gutxienez zortzi espetxe urte ezarriko dizkiotela | Behin-behineko espetxealdian lau urte betetzeak ez dio askatasunik ekarriko Kote Cabezudori. Bihar iraungiko da Gipuzkoako Probintzia Auzitegian epaitu duten argazkilariaren kartzelaldia, lau urtekoa baita sententzia atera arte badaezpadako espetxealdian gehienez egin daitekeen denbora. Egina zuten akusazioek luzatzeko eskea, baina ez da aintzat hartu. Hala ere, epaimahaiak zehaztu du Cabezudok espetxean jarraituko duela aurrez ezarritako beste bi zigorren ondorioz: esan dute martxoan beste bi zigor betetzen hasi zela, bost eta zazpi hilabetekoak, eta horiek aski motibo direla akusatuak kartzelan jarraitzeko. Beraz, aurretik ezarritako zigorrei lotua da auzitegiaren erabakia, eta ez behin-behineko kartzelaldia luzatzeari lotua. Bitartean, idazten ari dira epaia. Ebazpenean aurreratu dute «frogatutzat» eman dituztela akusatuari egotzitako hainbat delitu, eta zortzi urte baino gehiagoko kartzela zigorra ezarriko diotela. Argazkilari ezaguna izana da Cabezudo, eta bere modeloek jarritako salaketengatik epaitu dute. Iruzurra, intimitatearen aurkako delituak, haurrekin egindako pornografia eta sexu erasoak egotzi dizkiote, besteak beste. 2013an jarri zuten akusatuaren kontrako lehen kereila. Hedabideetan-eta isilpean joan ziren haren kontrako lehen salaketak, eta akusatuaren kontrako neurririk ez zuen hartu justiziak. 2018ko udaberrian kasuari buruzko albisteak oihartzuna lortzen hasi ziren, eta urte hartako maiatzean preso sartu zuten; bihar beteko dira, hain justu, lau urte. Martuteneko espetxean dago ordutik, Donostian. Iragan martxoaren 7an hasi zen auzibide nagusiko epaiketa. Hasieran, 121 kartzela urte eskatu zituen fiskalak; 2.338 akusazio partikularrak. Hilaren bukaeran zigor eskea bikoiztu zuen fiskalak, epaiketan delitu gehiagoren berri izan zuela argudiatuta: 250 urte eskatu zituen orduan. Apirilaren 13an amaitu zen epaiketa. Defentsak beti argudiatu du modeloen baimenarekin jardun zuela beti argazkilariak, ez zuela deus okerrik egin. Hamazazpi andrek jarritako salaketak aztertu dituzte. «Arrazoizko» epemuga Salaketa guztien atzean «patroi» bera dagoela defendatu dute akusazioek; zuen sonaz baliatzen zen argazkilaria biktimak erakartzeko, eta nahieran erabiltzen zituen gero. Andreen argazkiak Interneten zabaltzen zituen, eta «mehatxu» egiten zien gero irudi horien zabalkundearekin. Moda argazkiekin eta hasi zen hasieran Cabezudo, baina erotismora eta pornografiara egin zuen gero. Akusazioek behin-behineko espetxeratzea luzatzeko egin zuten eskaria ez onartzeko ebazpenean zera argudiatu du epaimahaiak: akusatuak espetxeratze mota horretan jarraitzen badu, «arrazoizkotzat» har daitekeen epemuga gaindi dezake behin-behineko neurriak, eta hori ez da egokia. Akusazioek kartzelaldi hori luzatzeko eskea egin zutenean, adierazi zuten beste bi urte eta hiru hilabeteko beste zigor bat baduela, eta lau urteko behin-behineko espetxealdiari zigor horri dagokion epealdia kenduta, zigorra luza zitekeela. Irmo azaldu zuten, gainera, akusatua libre uzteak ekar dezakeen «arriskua»; modeloen argazkiak gordeta dituela uste dute, oraindik «atzeman gabeko irudiak» direla, eta libre badago irudiak zabaltzen hasiko dela berriro. Defentsak, berriz, libre uzteko eskatu zuen. Gero luzatzeko aukera Aintzat hartu behar da hainbat auzibide dituela Cabezudok bere kontra irekita; amaraun konplexu bat da bere egoera judiziala, kondena bat baino gehiago ditu, eta horregatik jarraituko du preso. Aurrerago akaso behin-behineko espetxealdia luzatzeko eskea aintzat hartu ahal izango dela zehaztu dute ebazpenean; gogora ekarri dute, behin sententzia batean ezarritako zigorra zein den jakinda, baitaezpadako itxialdia luza daitekeela, epemuga batekin: ezarritako zigorraren erdia iraun dezake. «Baina oraingoa ez da horretarako jasotako egoera». |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212876/douglas-lurrin-denda-katearen-enplegu-erregulazioa-auzitara-eraman-du-elak.htm | Ekonomia | Douglas lurrin-denda katearen enplegu erregulazioa auzitara eraman du ELAk | Euskal Herriko saltokietan 120 langile kaleratzea aurreikusten du erregulazio horrek, eta inpugnatu egin du sindikatuak. | Douglas lurrin-denda katearen enplegu erregulazioa auzitara eraman du ELAk. Euskal Herriko saltokietan 120 langile kaleratzea aurreikusten du erregulazio horrek, eta inpugnatu egin du sindikatuak. | Douglas lurrin denden kateko enplegu erregulazioko espedientearen aurka egiten ari da ELA aspaldi honetan, multinazionalak 120 langile kaleratzeko helburua duelako zenbait denda itxita. ELAk uste du enpresak ez dituela egiaztatu horretarako arrazoitzen dituen zio ekonomikoak. «Enpresak, CCOOk eta UGTk adostutako enplegu erregulazioko espediente horrek 120 langile kaleratuko ditu Euskal Herrian», esplikatu du ELAk ohar baten bidez.
Sindikatuaren iritziz, Douglasek digitalizazioaren alde egindako apustua da «espediente horren benetako arrazoia». Era berean, ELAk salatu du enpresak azken bileratik kanporatu zituela sindikatuaren ordezkariak, akordioa sinatu ez zuenez han egoteko eskubiderik ez zuela argudiatuta. «Kanporatze hau askatasun sindikalaren urraketa argia da».
Batera edo bestera, joan den astean amaitu zen Douglas lurrin dendetako enplegu erregulazioko espedientearen kontsulta aldia. ELAk dio zuzendaritzak CCOO eta UGTrekin lortutako akordioaren ondorioz, ia 1.000 pertsona kaleratuko dituztela, eta horietako 120 Euskal Herrian kaleratuko dituztela. «Horrez gain, gainerako langileen lan baldintzak okertuko dira», ohartarazi du euskal sindikatuak.
Espainiako Auzitegi Nazionalean
Douglasen martxoaren 17an hasi zen greba mugagabea, eta grebalariak ordezkatu egin direlakoan sindikatuak jarritako demandari, orain, enplegu erregulazioko espedientea atzera botatzeko demanda gehituko zaio. Datozen egunetan ELAk Espainiako Auzitegi Nazionalean erregistratuko du salaketa hori. «Sindikalki eta judizialki borrokatzen» jarraituko duela dio ELAk, «eskura dituen arma guztiekin Euskal Herrian enplegua gal ez dadin». |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212877/ekainaren-18an-presoen-aldeko-manifestazioa-eginen-du-sarek-iruntildeean.htm | Politika | Ekainaren 18an presoen aldeko manifestazioa eginen du Sarek Iruñean | 17:00etan abiatuko da mobilizazioa, Iruñerriko lau lekutatik zutabeak osatuta. Ekainaren 4an herri lasterketa bat eginen dute manifestaziora deitzeko: Iruñeko espetxetik Gazteluko plazara joanen dira korrika. | Ekainaren 18an presoen aldeko manifestazioa eginen du Sarek Iruñean. 17:00etan abiatuko da mobilizazioa, Iruñerriko lau lekutatik zutabeak osatuta. Ekainaren 4an herri lasterketa bat eginen dute manifestaziora deitzeko: Iruñeko espetxetik Gazteluko plazara joanen dira korrika. | Euskal presoen eskubideen aldeko Sare mugimendu herritarrak manifestazio batera deitu du ekainaren 18rako: Iruñean eginen dute, eta, manifestazioa bera 18:00etan abiatuko bada ere, aitzinetik lau zutabetan joanen dira abiapuntura, Iruñerriko lau lekutatik. 17:00etan elkartuko dira herritarrak: Decathlon aitzinean, Cordovilla poligonoan, Atarrabian eta Etxabakoitzen; eta, ondotik, Antoniuttin elkartuko dira denak, martxa hasteko.
Euskal presoek oraindik ere jasaten dituzten salbuespen neurriak salatuko dituzte manifestazioan, eta, gaur Nafarroako Sareko kideek Iruñean egin duten agerraldian azaldu dutenez, «elkarbizitzaren eta bakearen alde bat egiten duten herritarrak» bildu nahi dituzte martxan. Etxera bidea, gertu lelopean eginen dute mobilizazioa —lelo bera jarri diote urriaren 8an Donostian eginen duten aldarrikapen egunari—.
Sareko kideek adierazi dutenez, azken bi urteak «garrantzitsuak» izan dira euskal presoentzat: «Urte luzeetan ezarritako urruntze politikaren amaieraren atarian gaudela esan genezake, eta, horrekin batera, salbuespen legedia atzean utzi eta legedi arruntera salto egiteko unea dela». Salatu dute, ordea, kontrako jarrerak ere azaleratu dituela aldaketa horrek, eta oraindik ere badirela «oztopoak». Horregatik deitu dituzte herritarrak karrikara ateratzera: «Aldaketa hau egia bihurtzeko, euskal presoen etxeratze bidean ezarritako oztopo bakoitza salatu eta kalera atera behar dugu». Nabarmendu dute «guztien ardura» dela: «Izan gaitezen aktibo, elkarbizitzarako, bakerako eta etxerako bidean».
Espetxetik lasterka
Ekainaren 18ko manifestazioari «oihartzuna» emateko asmoz, bertzalde, herri lasterketa bat antolatu du Nafarroako Sarek ekainaren 4rako: Iruñeko espetxetik abiatuko da, eta Gazteluko plazan emanen diote akabera. Bortz kilometro izanen ditu guzira. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212878/ikerketa-batzordea-eratzeko-eskatu-dute-eajk-eta-eh-bilduk.htm | Politika | Ikerketa Batzordea eratzeko eskatu dute EAJk eta EH Bilduk | Aizpuruaren ustez, batzordea «behar-beharrezkoa» da 'Pegasus auzia' argitzeko, eta Estebanek nabarmendu du Sekretuen Batzordea ez dela ikerketarako. | Ikerketa Batzordea eratzeko eskatu dute EAJk eta EH Bilduk. Aizpuruaren ustez, batzordea «behar-beharrezkoa» da 'Pegasus auzia' argitzeko, eta Estebanek nabarmendu du Sekretuen Batzordea ez dela ikerketarako. | «Espioitza praktika orokor eta sistematiko bat dugu aurrean», adierazi du Mertxe Aizpurua EH Bilduko diputatuak. Horregatik nabarmendu du Ikerketa Batzordea «behar-beharrezkoa» dela auzia argitzeko, eta, horrekin batera, adierazi du Sekretuen Batzordea ez dela izango kasua argitzeko erantzuna: «Batzorde horretan ez da inoiz sekreturik kontatu, eta orain ez da desberdina izango». Aitor Esteban EAJko diputatua ere bat dator Aizpuruarekin, eta uste du Ikerketa Batzordea eratzea dela gertatutakoa argitzeko modurik «egokiena»; izan ere, adierazi du Sekretuen Batzordea ez dela ikerketarako.
Apiril erdialdean eman zuen The New Yorker hedabideak Euskal Herriko eta Kataluniako buruzagi independentisten aurkako espioitzaren berri, Citizen Lab institutuak eginiko ikerketa batean oinarrituta. Horren arabera, gutxienez 65 lagun zelatatu dituzte, besteak beste buruzagi politikoak, haien senide eta abokatuak, eta gizarte mugimenduetako ordezkariak. Espiatutakoen artean dira Pere Aragones Kataluniako Generalitateko presidentea eta EH Bilduko bi kide: Arnaldo Otegi koordinatzaile nagusia eta Jon Iñarritu diputatua. Catalangate izena jarri diote auziari.
Ikerketa Batzordea eratu edo ez bozkatuko dute, eta «jarraian» jakingo dute PSOEk zer bozkatuko duen. Hala ere, Aizpuruak adierazi duenez, «dirudienez ezezkoa bozkatuko du», eta erabaki hori azaltzea «oso zaila» izango da. Izan ere, nabarmendu du gobernuak izan beharko lukeela«dena argitzeko interesa duen lehena».
EH Bilduko diputatuak azaldu du Pegasus auziaren «larritasuna» ez dela «esajerazio» bat. Gogorarazi du hasieran Espainiako Gobernuak «garrantzia kendu» ziola kasuari, eta Margarita Robles Defentsa ministroak buruzagi independentisten aurkako espioitza justifikatu zuela. Espainiako Gobernuak, baina, atzo jakinarazi zuen Pedro Sanchez Espainiako presidentea eta Robles ere zelatatu egin zituztela, eta, Aizpuruaren ustez, horrek «larriago» bihurtzen du kasua. Hala ere, adierazi du horrek ez lukeela «arreta desbideratzeko» balio izan beharko.
Jaurlaritzak ez du neurri «berezirik» hartu
Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak ere eskatu dio Madrili gertatutakoa «lehenbailehen» argitzeko; Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak ere egin zuen eskaera hori: «Kasu horiek berehala argitu behar ditu Espainiako Gobernuak». Zupiriak adierazi duenez, lehendakariak eta sailburuek ez dute erasorik jasan, berak dakiela, eta, horrekin, jakinarazi du Eusko Jaurlaritzak ez duela «inongo neurri berezirik» hartu, eta «ohiko kontrolak» soilik egiten jarraitzen dutela. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212879/kontseiluak-salatu-du-pairen-xedea-euskarazko-irakaskuntza-oztopatzea-dela.htm | Gizartea | Kontseiluak salatu du PAIren xedea euskarazko irakaskuntza oztopatzea dela | «Nafarren arteko berdintasunaren aurkako kolpea da» ingelesez irakasteko programa eredu bihurtzeko erabakia, Paul Bilbao idazkari nagusiaren esanetan, «eskubideen fatxada» jarri nahi izan dieten arren. Larunbateko mobilizazioan parte hartzeko deia berretsi du. | Kontseiluak salatu du PAIren xedea euskarazko irakaskuntza oztopatzea dela. «Nafarren arteko berdintasunaren aurkako kolpea da» ingelesez irakasteko programa eredu bihurtzeko erabakia, Paul Bilbao idazkari nagusiaren esanetan, «eskubideen fatxada» jarri nahi izan dieten arren. Larunbateko mobilizazioan parte hartzeko deia berretsi du. | «Erabaki euskarafoboei existitzen ez diren eskubideen fatxada jarri nahi diete», salatu du Paul Bilbao Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusiak Iruñean, PAI ingelesez ikasteko programa hezkuntza eredu bihurtzeko erabakia hizpide hartuta. Joan den astean horren alde egin zuten PSNk eta UPNk, 350 lanpostu egonkortuko dituztela argudiotzat erabilita. Erabakia «oso larria» eta «nafarren arteko berdintasunaren aurkako kolpea» da, Bilbaoren arabera, eta euskarak hezkuntzan duen lekuarekin alderatu du: «Egungo hezkuntza ereduak milaka haur eta gazteri ukatzen dio euskara ezagutzeko eskubidea, eta euskararen gutxieneko noziorik gabe uzten ditu».
Izan ere, euskarazko irakaskuntza jasotzeko eskubiderik eza itxurazko eskubideekin estali nahi izatea egotzi dio Kontseiluak Nafarroako Gobernuari: «Ingelesa ezagutzeko balizko eskubidea erdigunean jartzea zitala da. Erabaki euskarafoboei existitzen ez diren eskubideen fatxada jarri nahi diete».
Areago, PAI programa Yolanda Barcina Nafarroako lehendakari ohiak sustatu zuela gogorarazi du, eta haren helburuak zein ziren garden azaldu zuela bere garaian lehendakariak berak: «Oihartzun handia izan zuten orduko lehendakari Barcinak telebista bateko elkarrizketan esandakoek: PAI programaren bidez euskarazko irakaskuntzaren hedapena gelditu nahi zuela». Horixe bera erakusten dute PAIren gisako beste programa batzuek, Bilbaoren esanetan, «berezko hizkuntzak dituzten beste lurralde batzuetan» ezarritakoek; hala nola Valentzian eta Balear Uharteetan. Horietan «hizkuntza gutxituaren irakaskuntzari aurre egiteko» asmoz erabili dira halako programak, haren esanetan, bai eta Nafarroan ere.
Bestalde, Kontseiluko bozeramaileak salatu du zenbait alderdik presa izaten dutela euskararen kontrako neurriak hartzeko orduan: «Euskara merezimendu gisa arautzeko dekretua prestatzeko, urteak behar izaten dituzte, baina PAI eredu bihurtzeko prozesua di-da batean jarri dute abian». Horrek agerian uzten du, Bilbaoren esanetan, «intentzionalitate maltzurra» dutela zenbait alderdik; bereziki, «euskararen kontrako neurriak jokoan daudenean».
Mobilizatzeko arrazoiak «ugaritzen»
Larunbat honetarako manifestaziora deitua du Kontseiluak Iruñean, Nafarroako merezimenduen dekretuaren aurka. 17:30ean abiatuko da, Antoniutti parketik. Ez kasualitatez, leku berean egin du gaurko agerraldia. Han izan dira Kontseiluko kide diren zenbait erakundetako ordezkariak ere. Kontseiluak nabarmendu du «ugaritzen» ari direla larunbateko manifestazioarekin bat egiteko arrazoiak. Hala ere, deialdiaren hasierako helburua gogoratu du; hots, Nafarroako merezimenduen dekretuak euskara baztertzen duela salatzea. «Nafarroako Gobernuak euskara eta euskaldunak zokoratuko dituen araudia onartu nahi du. Ondorioz, UPNren garaiko politiketara itzuli nahi du, eta epaitegiek onetsitako neurriak ere ezabatu nahi ditu», deitoratu du Bilbaok. Are, zenbait puntutan gobernua UPN baino politika atzerakoiagoak egiten ari dela nabarmendu du.
Horren inguruan, Bilbaok nabarmendu du denak ez duela balio, ezta halako erabakiek babes parlamentarioa badute ere. Eskubideen esparruan kokatu du afera: «Euskara eta euskal hiztunen komunitatea desagerrarazteko erabakiek babes parlamentarioa izatek ez du esan nahi erabaki demokratikoak direnik».
Larunbateko mobilizazioaren atarian, manifestazioaren aldeko atxikimenduak jasotzen ari direla ere azpimarratu du Bilbaok. Besteak beste, Nafarroako Pentsionistak Martxan, EHGAM, Eskubide Sozialen Gutuna eta Pantailak Euskaraz haren alde agertu direla azaldu du. Halaber, Nafarroako 28 udal teknikarik ere mobilizazioarekin bat egin dutela gaineratu du. Edonola ere, alderdi politikoetan jarri du fokua, bereziki: «Desadostasunaren aitzakia ezin da erabili horrelako erabakiak onartzeko. Bada garaia presio handiagoa egiteko, euskararen gaia erdigunean jarri eta estutzeko. Izan ere, hartzen ari diren erabakien ondorioek atzerapauso handiak eragin ditzakete euskararen normalizazio prozesuan». |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212880/gotzone-sagardui-laquoargi-ikusten-ari-gara-kasuen-gorakada-azken-bizpahiru-asteetanraquo.htm | Gizartea | Gotzone Sagardui: «Argi ikusten ari gara kasuen gorakada azken bizpahiru asteetan» | Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak oraingoz ez du «tentsiorik» nabaritu osasun sisteman. | Gotzone Sagardui: «Argi ikusten ari gara kasuen gorakada azken bizpahiru asteetan». Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak oraingoz ez du «tentsiorik» nabaritu osasun sisteman. | COVID-19aren pandemiaren zenbakiak okerrera egiten ari dira. Irmo mintzatu da Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagardui, gobernu kontseiluaren osteko agerraldian: «Argi ikusten ari gara kasuen gorakada azken bizpahiru asteetan». Halere, gaur-gaurkoz, osasun sisteman ez da tentsiorik eragiten ari.
Azkenaldian birusa hedatuago egoteko bi arrazoi nagusi ikusten ditu sailburuak: Aste Santuko mugikortasuna eta maskararen derrigortasuna bertan behera laga izana. Datu zehatzak eman ditu: egun, 100.000 biztanleko azken hamalau egunetako intzidentzia 448 kasukoa da; alegia, duela hilabete baino %11,3 handiagoa.
Isla edukitzen ari da ospitaleetan ere. Ohartarazi duenez, azken astean batez beste 45,1 ospitaleratze berri egon dira; aldiz, apirilaren 1ean, eguneko 21,7koa zen batezbestekoa. Beraz, bikoiztu egin dira. «Logikoa da kasuak areagotu ahala ospitaleratzeak ere gero eta gehiago izatea». Halere, oraingoz, osasun sisteman ez dago tentsiorik: «Txertoaren eraginkortasunak, gure organismoak sortu dituen defentsek eta aldaera berriaren izaeren ondorioz, ospitaleetako intzidentzia ez da ari osasun sistema tenkatzen, ospitaleratzeen eta alten kopurua handitzen ari den arren». Txertoaren lana goraipatu du bereziki: «Txertoak dira tresnarik onenak birusari aurre egiteko»
Halaber, ZIUetan ez da aparteko igoerarik ikusten, azken datuen arabera. Hala ere, Sagarduik jakinarazi du zazpi gaixo daudela koronabirusak jota larrien dauden erientzat prestatutako ohe horietan. «Arriskuan dauden zazpi bizitza izaten jarraitzen dute». |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212881/zubiaurrek-aldi-baterako-utzi-du-confebaskeko-lehendakaritza-gaixotasun-baten-ondorioz.htm | Ekonomia | Zubiaurrek aldi baterako utzi du Confebaskeko lehendakaritza, gaixotasun baten ondorioz | Isabel Busto Adegiko lehendakariordeak ordezkatuko du behin-behinean. Confebaskeko lehen emakume buruzagia izango da. | Zubiaurrek aldi baterako utzi du Confebaskeko lehendakaritza, gaixotasun baten ondorioz. Isabel Busto Adegiko lehendakariordeak ordezkatuko du behin-behinean. Confebaskeko lehen emakume buruzagia izango da. | Osasunak behartutako aldaketa bat egin du Confebaskek. Gaixo baimena du 2019az geroztik lehendakari denak, Eduardo Zubiaurrek (Eibar, Gipuzkoa, 1962), eta haren lekukoa orain arteko lehendakariordeak hartu du, Isabel Bustok.
Bata zein bestea Adegiko ordezkariak dira Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako patronalaren buruzagitzan. Busto Confebaskeko hiru lehendakariordeetako bat da, eta hura hautatu dute Gipuzkoako patronalari dagokionez kargu gorena izateko eta Zubiaurre ordezkatzeko.
Confebaskeko buruzagitza betetzen duen lehen emakumea izango da Busto. 1983an Confebask sortu zenetik orain arte, zortzi gizonezko izan dira lehendakari: Jose Maria Vizcaino, Baltasar Errazti, Roman Knorr, Miguel Lazpiur, Miguel Angel Lujua, Roberto Larrañaga eta Eduardo Zubiarre.
Busto Adegiko lehen lehendakariordea da, eta Gipuzkoako Bazkundeko buruzagitzako kide ere bada. EHUn Ingeniaritza Informatikoa gradua du, MBA Executive titulua lortu zuen Deustuko Unibertsitatean, eta doktorea da Enpresa Lehiakortasunean eta Garapen Ekonomikoan. Gaur egun Zucchetti Spaineko zuzendariordea da.
El Correo egunkariak eman du Zubiaurreren ordezkapenaren berri, eta haren iturriek ziurtatu dute gutxienez irail arte utzi duela Confebaskeko buruzagitza. Hilabete horretan aztertuko dute berriro egoera, eta orduan erabakiko dute Zubiaurre itzuliko den. Posible ez bada, baliteke haren ondorengoaren hautaketa aurreratzea edo Bustoren agintaldia hilabete batzuk luzatzea. Confebaskeko iturriek azaldu diote BERRIAri ez dutela behin betiko erabaki bati buruz hitz egin.
Lau urterako agintaldiak izan ohi dira Confebasken, eta Zubiaurrerena 2023ko uztailean da amaitzekoa. Bizkaiko Cebek patronalari dagokio hurrengo presidentea; izan ere, Zubiaurreren aurrekoa, Roberto Larrañaga, SEA Arabako patronaleko ordezkaria zen. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212882/datorren-urteko-apirilean-hasiko-dira-bilbo-eta-getxo-batuko-dituen-bulebarra-egiten.htm | Gizartea | Datorren urteko apirilean hasiko dira Bilbo eta Getxo batuko dituen bulebarra egiten | Itsasadarraren ondoan dagoen errepidearen tokian, oinezkoentzako bide bat eta bidegorria egingo dituzte. Lanek hogei milioi euroko kostua izango dute, eta espero dute 2024ko bigarren seihilekorako prest egotea. | Datorren urteko apirilean hasiko dira Bilbo eta Getxo batuko dituen bulebarra egiten. Itsasadarraren ondoan dagoen errepidearen tokian, oinezkoentzako bide bat eta bidegorria egingo dituzte. Lanek hogei milioi euroko kostua izango dute, eta espero dute 2024ko bigarren seihilekorako prest egotea. | Itsasadarraren ondoko BI-711 errepidea bulebar bihurtzea: horixe izango da Bizkaiko Ahaldun Nagusi Unai Rementeriak gaur goizean aurkeztu duen proiektuaren funtsa. Bilbo, Getxo, Leioa eta Erandio (Bizkaia) batuko dituzte, bizikletentzako bide batekin eta oinezkoentzako batekin. Lanak 2023ko apirilean hasi eta 2024ko bigarren seihilekoan amaitu asmo dituzte, eta hogei milioi euroko kostua izango dute.
Bulebarra «iraultza» izango da Rementeriarentzat, «mugarri bat». Izan ere, herritarrei bizitzeko modua hobetuko zaielakoan dago, mugitzeko eta bizitzeko modua aldatuz. «Eraldaketa fisiko bat da, baina, aldi berean, eraldaketa emozional bat ere bada, proiektu honek itsasadarra berreskuratzen laguntzen digulako, gure historia beti harilkatu duen elementu bat».
Proiektua goraipatzearekin batera, haren inguruko xehetasunak ere eman ditu. Bi fasetan egingo dute: Erandio eta Getxo arteko zatiarekin hasiko dira 2023ko apirilean, eta hiru hilabete geroago, Bilbo eta Erandio artekoari ekingo diote, 6,5 kilometroko bidea osatu arte. Helburua, hauxe: egun errepidea dagoen lekuan, oinezkoentzako paseo bat, bidegorria eta ibilgailuentzako bide bat egitea. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212883/kataluniaren-erreferentziak-kendu-dituzte-nicolas-cageren-azken-filmetik-gaztelerazko-bikoizketan.htm | Bizigiro | Kataluniaren erreferentziak kendu dituzte Nicolas Cageren azken filmetik, gaztelerazko bikoizketan | Jatorrizko bertsioan, protagonistak Kataluniako presidentearen alaba erreskatatu behar du. Haatik, gaztelerazkoan, mexikar bihurtu dute pertsonaia. Banatzaileek esan dute bakarrik Latinoamerikarako gaztelerazko bertsioan kendu dituztela Kataluniaren erreferentziak. | Kataluniaren erreferentziak kendu dituzte Nicolas Cageren azken filmetik, gaztelerazko bikoizketan. Jatorrizko bertsioan, protagonistak Kataluniako presidentearen alaba erreskatatu behar du. Haatik, gaztelerazkoan, mexikar bihurtu dute pertsonaia. Banatzaileek esan dute bakarrik Latinoamerikarako gaztelerazko bertsioan kendu dituztela Kataluniaren erreferentziak. | Nicolas Cagek bere burua antzezten du The Unbearable Weight of Massive Talent filmean. Protagonistak ikertu beharko du Kataluniako presidentearen alabaren bahiketa. Baina filma jatorrizko hizkuntzan ikusten dutenek bakarrik jakingo dute hori. Gaztelerara bikoizturiko bertsioa ikusten dutenek, aldiz, ez. Salatu dutenez, bikoiztu dutenek erabaki dute, Kataluniaren erreferentzia oro ezabatzea filmean, eta bahiturikoa mexikar bihurtzea.
Filma maiatzaren 13an da estreinatzekoa Hegoaldean. Oraindik ez dute erakutsi gaztelerazko bertsioa. AEBetako hedabide ugaritan aipatu dute Katalunia filmaren sinopsia egiteko orduan. Filmaffinity webgunearen gaztelerazko bertsioan, ordea, bahiturikoa ez da da Kataluniako presidentearen alaba, baizik eta «Mexikoko presidentetzarako» hautagaiarena.
Catalunia Radio irratiaren AEBetako berriemaile Francesc Garrigak esan duenez, filmean hainbatetan aipatzen dituzte Katalunia eta Mallorca, eta litekeena da gaztelerazko bertsioan horiek ere aldatu izana. Filma Mallorcan dago girotua, nahiz eta Kroazian filmatu duten.
Jaume Clotet kazetariak esan du aldaketak «azalpen bakarra» duela: «Katalanofobia hutsa».
Filmaren banaketaz arduratzen den enpresaren ordezkariak TV3 telebistarekin mintzatu dira asteazken goizean, eta filmaren bi bertsio daudela esan dute: bat Espainiako gazteleraz, eta bestea Latinoamerikakoaz. Adierazi dutenez, azken horretan kendu dituzte Kataluniarekiko aipamenak, eta Mexikorekin ordezkatu. Beraz, bestean, jatorrikoan bezala agertuko dira erreferentziak.
Lehen ere gertatu dira halako gorabeherak gaztelerazko bikoizketekin. 2018. urtean, Netflixek Knighfall telesailaren bikoizturiko bertsio bat plazaratu zuen: jatorrizkoan «Kataluniako erresuma» aipatzen zuten bakoitzean, «Aragon» esaten zuten gazteleraz. HBO plataformak emaniko bertsioan, ordea, jatorrizkoa errespetatu zuten gaztelerazko bertsioan.
Apirilaren 22an estreinatu zuten The Unbearable Weight of Massive Talent AEBetan. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212884/bost-eguneko-grebara-deitu-dute-gasteizko-kirol-instalazioetako-langileek.htm | Gizartea | Bost eguneko grebara deitu dute Gasteizko kirol instalazioetako langileek | ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deitu dute grebara, maiatzaren 10etik 14ra bitarte. | Bost eguneko grebara deitu dute Gasteizko kirol instalazioetako langileek. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deitu dute grebara, maiatzaren 10etik 14ra bitarte. | Gasteizko kirol instalazioetako eta gizarte etxeetako sorosleek, begiraleek eta kontrolatzaileek bi urte daramatzate lan hitzarmenik gabe. Horregatik, langileen egoera salatzeko, ELAk, LABek, CCOOk eta UGTk bost eguneko grebara deitu dute datorren asterako, maiatzaren 10etik 14ra bitarte. Sindikatuek argitu dute denbora luzez lan baldintzak hobetzeko negoziazio lanetan aritu direla. «Nahiz eta denbora asko igaro eta bilera ugari egin, enpresek ez diete lan baldintzak duintzeko langileen eskaerei jaramonik egiten», gaitzetsi dute. Halaber, gogoratu dute sinadurak biltzeko kanpaina bat ireki zutela duela bi hilabete, eta dagoeneko 1.400 sinadura baino gehiago bildu dituztela.
Aiteko eta Disport Eki dira gizarte etxeetako kirol jarduerak kudeatzen dituzten enpresa nagusiak. Halere, sindikatuek azaldu dutenez, Gasteizko Udala da azpikontratazio zerbitzu «negargarria» kudeatzeaz arduratzen dena: «Eskaintzarik baxuena aurkezten duen enpresak zerbitzua bereganatzen du. Horrek zuzenean eragiten die langileen lan baldintzei». Eta enpresak aukeratzen dituztenean, «ez dute tarterik langileen baldintzak duintzeko».
Enpresek soldatak bi urtez izoztea proposatzen diete langileei, baina eskaintzen dizkieten soldatek ez dute loturarik KPIarekin. Langileek salatu dutenez, baldintza duinik ez izateak «benetako profesionalizazioa» eragozten du, besteak beste. Era berean, mila euro inguru kobratzen dute langile gehienek, eta Arabako urteko lanaldi luzeenetakoak izan ohi dituzte, sindikatuek esplikatu dutenez. Horrez gain, «esperientzia urteak ez dira konpentsatzen; bajak zigortu egiten dira, eta, kasu askotan, langileak enpresaren esanetara daude».
Enpresaren eta langileen arteko tentsio egoera horren aurrean, hauek dira egoera konpontzeko sindikatuen eskatzen dutena, besteak beste: KPIari lotutako soldatak igotzea, urteko lanaldia murriztea, 1.200 euroko gutxieneko soldata, eta antzinatasun plusa ezartzea. Halere, urte honetarako proposatutako «soldata igoera urria» eta bi urtez horrela mantentzea onartu dute langileek. Ondorioz, «edozein hobekuntza» 2023ra arte atzeratuko da. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212885/zabalgarbin-agertu-den-gorpua-20-urteko-migrante-batena-da.htm | Gizartea | Zabalgarbin agertu den gorpua 20 urteko migrante batena da | «Ez du indarkeria zantzurik», Ertzaintzaren arabera. Dokumentazioa zeraman gainean, eta hala jakin dute nor den. Bizkaiko Aldundiaren tutoretzapean egon izan da. | Zabalgarbin agertu den gorpua 20 urteko migrante batena da. «Ez du indarkeria zantzurik», Ertzaintzaren arabera. Dokumentazioa zeraman gainean, eta hala jakin dute nor den. Bizkaiko Aldundiaren tutoretzapean egon izan da. | Zabalgarbiko zabortegian atzo agertu zen gorpua 20 urteko migrante magrebtar batena da, eta Bizkaiko Aldundiaren tutoretzapean egon izan da, hainbat hedabidek aditzera eman dutenez. Azaldu dute gizonezkoak dokumentazioa zeramala gainean, eta horrela jakin ahal izan dutela bere identitatearen berri; hala ere, orandik Segurtasun Sailak ez du ezer baieztatu.
Hain zuzen, Ertzaintzak jakinarazi zuen atzo goizaldean, gizon baten hilotza azaldu zela Zabalgarbi errauste plantan (Alonsotegi, Bizkaia); zehazki, «hondakinak husteko eta tratatzeko prozesuan». Ertzaintzaren arabera, gorpuari orain arte ez diote «indarkeria zantzurik» antzeman. Litekeena da kontainer batera lotara sartzea, eta zabor kamioiren batek oharkabean harrapatzea; beste hainbat kasutan gertatu da hori Bizkaian azken urteotan.
Zabalgarbira zama hustera joandako kamioiekin lanean ari zirenetako batek deitu zuen Ertzaintzara gorpua ikusi duenean. Ertzaintza eta auzitegiko medikua joan ziren bertara, eta Bilboko Auzitegiko Patologia Zerbitzura eraman zuten gorpua, autopsia egitera.
Ikusi gehiago: Etxegabe bat hilda aurkitu dute Bilboko parke bateko banku batean |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212886/euskal-lgtbi-behatokiak-kezka-agertu-du-bilboko-gizonezko-homosexualen-hilketengatik.htm | Gizartea | Euskal LGTBI+ Behatokiak kezka agertu du Bilboko gizonezko homosexualen hilketengatik | Lau hilketa pertsona berak egin zituela baieztatu dute, eta beste lau kasu ikertzen ari da Polizia, lotura duten ikusteko | Euskal LGTBI+ Behatokiak kezka agertu du Bilboko gizonezko homosexualen hilketengatik. Lau hilketa pertsona berak egin zituela baieztatu dute, eta beste lau kasu ikertzen ari da Polizia, lotura duten ikusteko | Euskal LGTBI+ Behatokiak Bilboko Alde Zaharrean jazotako lau heriotzen atzean dagoen «LGTBI+ fobia» salatu du, eta horien aurka mobilizatzera bultzatu du «gizarte osoa». Izan ere, kasu horren inguruan sekretupeko ikerketa bat abiatu du Ertzaintzak, gaur Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak azaldu duenez. Lau gizonezko horien heriotzak lotzen dituen hainbat zantzu aurkitu ditu Poliziak, El Correo hedabideak aditzera eman duenez. Batetik, guztiak joan den urteko irailetik urrira bitartean agertu ziren hilda Bilboko Alde Zaharrean; hasieran, guztiak modu naturalean hil zirela zirudien. Bestetik, guztiek erabili zuten gizonezkoen artean zitak edukitzeko Wapo aplikazioa. Eta azkenik, hil ondorengo egunetan, dirua desagertu zen gizon horien kontu korronteetatik.
Azken zantzu horrek piztu zion kezka hildakoetako baten anaiari. 43 urte zituen hildakoak, eta anaiak, hura hil eta egun batzuetara haren kontu korrontetik dirua desagertzen ari zela ikusita, salaketa bat jarri zuen. Orduantxe hasi zen ikerketa, eta, autopsia egin ondoren, hildakoari estasi likidoaren arrastoak aurkitu zizkioten odolean. Ertzaintza jabetu zen Bilbon garai bertsuan antzeko kasu batzuk jazo zirela, eta orain gainontzekoen odola desizozten ari dira, analisiak egin eta horiek ere estasi hondarrak ote dituzten argitzeko. Estasi likidoa dosi handietan edo alkoholarekin nahasita hartuz gero hilgarria izan daitekeela azaldu dute adituek, eta menderatze droga moduan erabili ohi dela, ez duelako kolore, zapore edo usainik, eta gorputzetik ere azkar desagertzen delako.
El Correo-k argitaratutakoaren arabera, orain Ertzaintza usteko hiltzaile berak egindako beste lau krimen ikertzen ari da, baina, Zupiriak gaur esan duenez, ikerketa sekretupean dago, eta iturri ofizialek ez dute oraindik baieztatu informazio hori.
Protestarako deia
Lau gizonen hilketaz gain, LGTBI+ Behatokiak dei egin du azken egunetako gainontzeko erasoen kontra ere mobilizatzera. Izan ere, Santurtzin gizonezko batek salatu du beste gizon batek bortxatu duela, eta Zornotzan ere LGTBI kolektiboko beste kide bati eraso egin diote. Behatokiak, gizarteari protesta egiteko eskatzeaz gain, Eusko Jaurlaritzari ere galdegin dio «prebentzio politika eraginkorrak» antolatzea, «halakorik ez gertatzeko eta gizarte osoa berriz hezteko».
Neurri praktikoak eskatu ditu arlo juridikoan: «Premia ikusten dugu lege esparrua hornitzeko LGTBI+ euskal lege integral baten bidez. Lege horrek pedagogia argia egingo du, anbiguotasunik eta maskaramendurik gabe, kolektiboari aitortu eta berariazko babesa emateko gure arazo guztien aurrean, arazo horiek oso heterogeneoak baitira, eta era guztietako indarkeria sistematikoen eraginpean jartzen baikaituzte». |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212887/errusiak-mariupolgo-altzairutegiari-eraso-dio-eta-zibilen-ebakuazioa-eten-dute.htm | Mundua | Errusiak Mariupolgo altzairutegiari eraso dio, eta zibilen ebakuazioa eten dute | Putinek Macroni ziurtatu dio Mosku prest dagoela Kievekin negoziatzen jarraitzeko, eta eskatu dio Ukrainara armak bidaltzeari uzteko. | Errusiak Mariupolgo altzairutegiari eraso dio, eta zibilen ebakuazioa eten dute. Putinek Macroni ziurtatu dio Mosku prest dagoela Kievekin negoziatzen jarraitzeko, eta eskatu dio Ukrainara armak bidaltzeari uzteko. | Errusiako tropek setiatua duten Ukrainako Mariupolgo zibilak tantaka ebakuatzen ari diren honetan, korridore humanitarioak ez dira Azovstal altzairutegira heltzen ari; berrehun bat zibil bertan harrapatuta daude otsail amaieratik, Ukrainako agintarien arabera. Hain zuzen, Moskuk baieztatu du armadak industrialdea beste behin bonbardatu duela, airez, lurrez eta itsasoz. Argudiatu duenez, azpiegitura horretan gotortuta dauden Ukrainako 2.000 bat soldaduk zibilak ebakuatzeko iragarritako su etena «baliatu» dute altzairutegian bertan borroka posizio militar hobeak hartu ahal izateko. Sviatoslav Palamar Ukrainako Azov unitate militarreko komandanteordeak sare sozialetan esan du Errusiako militar gehiago iristen ari direla hiriko portura.
Bitartean, NBE Nazio Batuen Erakundeak eta Gurutze Gorriaren Nazioarteko Batzordeak duela gutxi jakinarazi dute herenegun industrialdetik erreskatatutako 101 haur, emakume eta adineko Zaporizhiara iritsi berri direla; BBC hedabidearen arabera, ordea, altzairutegitik ebakuatutako 69 pertsona heldu dira hirira, beste 58 herritarrekin batera. Kontuak kontu, NBEren esanetan, ebakuazioa gauzatzea «zaila» izan da, eta bidaia uste baino luzeagoa egin dute, bidean hainbat kontrolgune pasatu behar izan dituztelako.
AEBen esanetan, «maiatzaren erdialderako» Donetsk eta Luhansk eskualdeak Errusiari anexionatzeko asmoa du Kremlinek, eta, horretarako, erreferendum bana egin nahi du; bi herri errepubliketako agintariek asmo bera azaldu dute behin baino gehiagotan. Maiatzaren 9a gain-gainean dago, Sobietar Batasunak Alemania naziaren aurka 1945ean Bigarren Mundu Gerran lortutako garaipenaren urteurrena, eta, beraz, nazioarteak espero du Errusiako presidenteak adierazpenen bat egingo duela egun horretarako.
Horrekin lotuta, Krimea gaineko Kherson eskualdean ere Putinen gobernuak antzerako zerbait egin dezakeela uste du Washingtonek; Errusiako armadak gerra hasieratik du eskualde hori okupatuta, eta iragan igandetik indarrean dago errubloa. Khersonen ondotik, Mikolaiv eta Odesa probintziak ditu jomugan Moskuk. Errusiako Defentsa Ministerioak atzo adierazi zuen «azpiegitura logistikoak» jo zituztela Odesa hirian, Mendebaldeko armen biltegiak, hain zuzen ere. Bestalde, Donetsk oblasteko gobernadore Pavlo Kirilenkok arratsaldean salatu duenez, Errusiako armadak gutxienez hamar pertsona hil ditu Avdiivka hirian, erregai biltegi bat bonbardatu ostean.
Errusiako presidente Vladimir Putinek eta Emmanuel Macron Frantziakoak telefonoz hitz egin dute gaur arratsaldean, eta, gisa horretara, euren arteko komunikazioa berreskuratu dute hilabete baten ostean. Ukrainako gerran, Butxa herriko (Kiev oblasta) «sarraskiak» erabateko etena eragin zuen Mendebaldearen eta Errusiaren artean, eta orduz geroztik hitz egin gabe egon dira bi presidenteak. Putinek Macroni ziurtatu dio Moskuk elkarrizketarako atea zabalik duela Kievekin negoziatzen jarraitzeko, Kremlinek ohar baten bidez jakinarazi duenez. Hori bai, Ukrainara armak bidaltzeari uzteko eskatu dio Frantziako presidenteari. Oharraren arabera, Putinek salatu du EB Europako Batasunak ez diela jaramonik egiten Ukrainako militarrek egin dituzten «gerra krimenei», ezta Donbassko herrien aurkako «bonbardaketa masiboei ere, zeinetan zibilak hiltzen diren».
Macronek, bere aldetik, Putini galdegin dio Ukrainaren aurkako erasoei amaiera emateko. Gainera, kezka azaldu du, gerrak munduko elikagaien segurtasuna bermatzeko arazoa kolokan jarri duela eta. Hain zuzen ere, EBk artoaren erdia eta gariaren herena Ukrainatik inportatzen ditu. Bada, Nazio Batuen Elikadura eta Nekazaritza Erakundeak ohartarazi du munduko janariaren prezioa %20 garestituko dela Ukrainako gudagatik.
Frantzisko aita santuak, bestalde, esan du Moskura joateko prest dagoela Putinekin batzartzeko, Corriere Della Sera Italiako egunkariari egindako elkarrizketa batean, Reuters berri agentziak jasotakoaren arabera. Halere, aita santuak zehaztu du oraindik ez duela jaso Kremlinen erantzunik.
Alemaniako kantziler Olaf Scholz Finlandiako lehen ministro Sanna Marinekin eta Magdalena Andersson Suediakoarekin batzartu da gaur, Berlinen, Eskandinaviako bi herrialde horiek NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzeko erabakia hartu bezperetan. Scholzek berretsi du Ukrainako mugak ezin direla indarrez aldatu, eta honako ohartarazpen hau ere egin dio Mendebaldeari: «Errusiak beste herrialderen bati eraso egiteko aukera inork ez dezala baztertu». |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212888/colin-harvey-irlandaren-batasunarena-hazten-ari-den-elkarrizketa-bat-da.htm | Mundua | Colin Harvey: «Irlandaren batasunarena hazten ari den elkarrizketa bat da» | Colin Harvey Ireland’s Futureren zuzendaritzako kide eta Belfasteko Queen’s Unibertsitateko irakaslea da. Haren ustetan, Erresuma Batuko eta Irlandako Errepublikako gobernuak irlan egon daitekeen «aldaketa konstituzionalerako» prestaketa lanak egiten hasi behar dira. | Colin Harvey: «Irlandaren batasunarena hazten ari den elkarrizketa bat da». Colin Harvey Ireland’s Futureren zuzendaritzako kide eta Belfasteko Queen’s Unibertsitateko irakaslea da. Haren ustetan, Erresuma Batuko eta Irlandako Errepublikako gobernuak irlan egon daitekeen «aldaketa konstituzionalerako» prestaketa lanak egiten hasi behar dira. | Goiza da Belfasteko Queen’s Unibertsitatean. Hiriaren hegoaldean dago campusa, eta, eguerdia gerturatzen ari den arren, oraindik ez da jende askorik ikusten inguruan; baliteke ikasle eta irakasle gehienak klasean edo liburutegian egotea.
Lore arrosaz beteriko zuhaitzen eta belardi txiki batzuen alboan dago unibertsitateko kafetegia, Junction izenekoa, Zuzenbide Fakultateari itsatsita. Han jarri du elkarrizketarako hitzordua Colin Harveyk (Derry, Irlanda, 1970), Giza Eskubideen Zuzenbideko irakasle eta Irlandaren batasunari buruzko Ireland’s Future taldearen zuzendaritzako kideak. Bere bulego txikira joateko gonbita helarazi du: liburuz eta txostenez betea dago, apaletan eta lurrean. Azken solairuan dagoenez, hiriaren sekulako ikuspegia du.
Zer da Ireland’s Future?
Irlandako uhartean egon daitekeen aldaketa konstituzionalerako antolaketa lanak eta prestakuntza segurtatzeko lan egiten du. Urteotan [2017tik], Ireland’s Future ekitaldiak antolatzen aritu da, argitalpenak prestatu ditu, eta hainbat talde osatzera deitu; Herritarren Asanblea batera, esaterako.
Zertarako? Irlandaren batasunari buruzko galdeketara deitzen dutenean, herritarrak prest egon daitezen, eta erabat informatuta eman dezaten botoa. Ireland’s Future batasunaren alde dago, baita antolaketa eta prestakuntza egokiak egitearen alde ere.
Aurtengo bozak garrantzitsuak dira auzi horri dagokionez?
Iruditzen zait ez ditugula askorik dramatizatu behar osteguneko Asanblearako bozak. Kanpainan auzi askori buruz ari dira, baina herritar gehienen kezka eta nahia da botere partekatuko gobernua berriz martxan jartzea.
Bada eztabaida bizi bat [Ipar Irlandarako] protokoloaren inguruan ere. Eta egia da Sinn Feinek lortzen badu ordezkaritzarik handiena eta lehen ministro kargua, noski, Irlandaren batasuna auzi garrantzitsua da haientzat...
Halere, tentuz begiratu behar zaie kopuruei, eta nazionalista eta errepublikanoena aztertu behar da egoeraren argazki orokor bat izateko. Babes hori ez bada nabarmen handitzen, horrek iradokiko du erreferenduma ez dela gertuago egongo.
Aipatu da galdeketa gero eta gertuago dagoela, baina Sinn Feinen eta SDLPren [Alderdi Sozialdemokrata Laboristaren] programak irakurrita, galdeketak ez du toki handirik. Beste gai batzuk lehenetsi dituzte: etxebizitza, osasungintza...
Boz hauetan, auzi nagusia Asanblea itzultzea da. Irlanda berriz elkartzea Sinn Fein eta SDLPren politiken erdigunean egongo da beti.
Asanblearako bozak dituzunean, ulergarria da herritarrek burua beste gai batzuetan izatea. Oinarrizko auzi sozioekonomikoak dira, denen egunerokoan eragina dutenak; COVID-19 osteko egoeran gaude, eta krisi sozioekonomiko batean murgilduta. Erosteko ahalmenean, esaterako, nabaritu dira aldaketak.
Sinn Fein eta SDLP beti egongo dira Irlanda berriz elkartzearen alde engaiatuta. Eztabaida hori abaila hartzen ari da: horrek eztabaida aurrera eraman du orain arte ikusi ez dudan era batean.
Brexit-aren ondorioz?
Bai, erabat. Brexit-aren ostean, aldaketa konstituzionalari buruzko eztabaida nabarmen azkartu da. Ipar Irlanda [EB] Europako Batasunetik atera zuten bere iritziaren kontra. Brexit-ak esan nahi du Irlandako irlako lurreko muga EBren kanpo muga bat bilakatu dela. Elkarrizketa hau EBtik kanpo izaten ari gara. Herritar askorentzat, Irlandako irla berriz zatitzea bezala izan da.
Erresuma Batuko eta Irlandako Errepublikako gobernuek galdeketarako prestatzen hasi behar dute?
Bai, ezinbestekoa da. Hizpidera ekarri dugun auziko ezer ez da sorpresa bat izan. Ostiral Santuko Akordioaren erdigunean dago: kontsentsua da lurraldearen etorkizunaren oinarria. Herritarrek joatea erabaki dezakete; adostua eta onartua dago. Ergela eta axolagabea da gobernuek prestaketa lanik ez egitea. Hemen inork ez du nahi brexit-ekoaren antzeko erreferendum bat; inork ez du horrelako batean estropezu egin nahi. Bi gobernuei prestakuntza lanak hasteko eskatu diet.
Zer erantzun dizute? Irlandakoak, adibidez.
Hasieran, esaten zuten ez zela garai egokia hori eztabaidatzeko. Orain, uste dut [jarrera] hori aldatzen ari dela; Irlandako Gobernua Irla Partekatua deituriko iniziatibak osatzen aritu da, baita horiek finantzatzen ere. Saiatu dira zuzeneko aipamenik ez egiten konstituzioa aldatzeari buruz, baina egiten ari diren lana oso lagungarria da galdeketa baterako prestatzen arituko bazina...
Hizkuntza desberdina erabiltzen ari gara, beste modu batera deitzen diote, baina egiten ari diren lana horri buruzkoa da. Hori bai, uste dut Irlandako Gobernuak askoz ere gehiago egin dezakeela. Irlandako Konstituzioan dago, Ostiral Santuko Akordioan ere bai... Ez dago lotsatzeko beharrik antolaketa lana egiteagatik.
Gutxienez posible da datorren hamarkadan herritarrei hautua ematea irlaren etorkizuna erabakitzeko. Niregatik bada, planak ondu ditzatela eta presta daitezela horretarako.
Eta Londresek zer erantzun du?
Londresek ez du engaiatu nahi, nahiz eta Britainiako Gobernuak eginkizun zentrala duen erreferendumera deitzeko. Ostiral Santuko Akordioak malgutasun handia ematen dio [Erresuma Batuaren] Ipar Irlandarako ministroari galdeketa abiatzeari dagokionez.
Argiagoa izan behar da. Biek elkarri hitz egin behar diote auzi honetaz; adibidez, eta batez ere egun martxan dagoen Britainiako eta Irlandako Gobernuen Arteko Konferentziaren bitartez.
Bi gobernuek auzi honi kontu ez egiteak desegonkortasuna eragin dezake lurraldean, beste guztiak ari baitira horretaz hitz egiten eta prestakuntza lana egiten.
Ostiral Santuko Akordioan ez zuten zehaztu Ipar Irlandarako ministroak zer ebidentzia objektibo hartu behar dituen kontuan galdeketara deitzeko. Zeintzuk dira, zure ustez?
Galdera ona da. Herritarrek autodeterminaziorako eskubidea dute, baina, hori probatzeko, pisu handia eman zaio Ipar Irlandarako ministroari. Ematen baldin badu gehiengoak Irlanda berriz elkartzearen alde bozkatuko lukeela, orduan deituko luke.
Arrazoi duzu. Zer ebidentzia hartu behar da kontuan? Eztabaida bizi eta aktibo bat dago horri buruz. Inkestek islatzen dutena izan daiteke, adibidez; hori lagungarria izan liteke. Ebidentzia elektorala ere kontuan hartu beharko litzateke. Argi dagoena da auzi honetaz argitasun gehiago behar dela; baita Britainiako Gobernuaren partetik ere. Zenbait alditan idatzi diot Ipar Irlandarako ministroari argitasun eta xehetasun eske, ziurtasunik eza problematikoa izan baitaiteke.
Erantzuna da ez dakigula ezer; eta hori, bere hartan, interesgarria da. Sen onak esaten du ebidentzia demografikoa izan daitekeela, baina hori ez da adierazle fidagarria. Ez dakit... Londresen jarrera ere kontuan hartu beharko da, galdeketari uko egingo balio, Eskozian bezala... Horregatik uste dut bi gobernuek argi zehaztu behar dituztela parametroak.
EBk prozesuan parte hartu beharko luke?
Berriz elkartzea gertatzen bada, hau guztia Ipar Irlanda EBn berriz sartzeari buruzkoa ere izango da, brexit osteko testuinguruan. Nire ustez, EBk eta horko erakundeek interesa dute gai honetan eta estatu kideetako batean gertatzen denaren inguruan.
Hautua irlako herritarrena da, baina, bi gobernuek ez ezik, EBk ere hasi beharko luke prestatzen, 2019ko txostenean esan genuen modura [Europako Ezker Batua-Ezker Berde Nordikoak eskaturikoan]; betiere, emaitzari buruzko iritzia aurrez izan gabe.
Ondorioei buruz pentsatu behar da: trantsiziorako babesa emango lioke Irlandako irlari? Europar Kontseiluak esan zuen Ipar Irlanda automatikoki itzuliko zela EBra, eta horrek Eskoziarena ez den beste testuinguru batean jartzen du lurraldea. Dimentsio berri bat da eztabaidan.
Unionismoko ahots gehiago behar dira eztabaidan?
Hazten ari den elkarrizketa bat da, eta jatorri guztietako jendea ari da parte hartzen. Esaten da alderdi politiko unionistak ez direla engaiatuko eztabaida honetan, eta hori ulergarria da; baina nire esperientzia da komunitate guztietako jendea dagoela... Batez ere jatorri zibilekoak dira [unionista horiek]. Astero zerbait dago: ekitaldi bat, eztabaida bat...
Lagungarria izango litzateke alderdi politiko unionista nagusiak horretan parte hartzeko prest agertuko balira, eta hau guztia diseinatzen lagunduko balute. Halere, haien jarrera ez da sorpresa bat; DUP [Alderdi Demokratiko Unionista] baldin bazara, egiazki nahi duzu honetan egon? Ez badira eztabaidan sartzen, badute zeregin bat, eta hori da zehazki azaltzea zein den beste aukera.
Badakit klixe bat dela, baina hemengo historia da: gizarte zibila doa aurretik, eta alderdi politikoek eta gobernuek jarraitu egiten diote. Eta uste dut orain ere buruzagitza hori dagoela uhartean.
Orduan, unionistak prest daude eztabaidarako?
Unionismo politikoa urduri dago berea ez den agertoki bat kontuan hartzen duen edozein espaziotan sartzeko. Ez dut uste nahikoa prestatuta dagoenik [Erresuma Batuaren] batasunaren aldeko eztabaidarako; gehiago lerratzen da status quo-aren aukerara.
Alderdi politiko unionista handiek ez dute eztabaida honetaz gogoeta egin nahi ere; unionista politiko batzuentzat eztabaidan sartzea zilegitasuna ematea baita.
Itxurak egitea ez da burutsua. Jendeak erabakitzeko eskubidea du; utzi erabakitzen. Jakinarazi zeren alde ari diren bozkatzen, eta errespetatu emaitza. Ostiral Santuko Akordioa horri buruz da.
Irla elkartuko balitz, Iparraldeak autonomia estatus bat izan beharko luke?
Solasaldiaren alde liluragarrietako bat da: nolakoa izango den Irlanda batua. Eztabaida ireki bat dago bi aukeraren artean: zentralizatua izatea ala Iparraldeak parlamentuari eta gobernuari eustea. Eztabaida bizia dago; horregatik uste dut prestakuntza lanak premiaz hasi behar direla.
Zure galderak behar bat islatzen du, gainera: xehetasun gehiago behar ditugu auziaz. Eta, Irlanda elkartzearen aldekoentzat, azaldu behar dugu batasunak zer esan nahi duen. Hor bi aukera daude: erreferendumaren aurretik erabakitzea ala elkartzearen ondoren, biltzar konstituziogile baten bidez-edo, adibidez.
Zure kontrako kanpaina bat egon da urteotan, eta presio politikoa, Irlandaren batasunaren aferan egin duzun lanagatik.
Auzi interesgarria da. Asko parte hartu dut eztabaidan, eta haserre dauden eta eztabaida izan nahi ez duten askorentzat iman bat bilakatu naiz. Kanpaina ez da gelditu, jarraitzen du, eta areagotu egin da modu askotan. Nazio Batuen Erakundearen berriemaile berezi batzuek ere esku hartu zuten duela gutxi, gertaerekin kezkatuta zeudelako. Beste toki askotatik ere antzeko mezuak jaso ditut.
Batzuek lengoaia oso arduragabea darabilte protokoloaz aritzean. Halere, ez dut ezer handizkatu nahi. Ez dut uste iraganeko egoeratik gertu gaudenik ere. Buruzagitza politiko eta zibila behar da... Azken urteak pixka bat zailak izan dira. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212889/carmelo-arriazu-ablitasko-alkatea-hil-da.htm | Politika | Carmelo Arriazu Ablitasko alkatea hil da | 72 zituela zendu da, gaixotasun baten ondorioz. 2019an eskuratu zuen aginte makila, lehen aldiz. Navarra Sumako hautetsia zen. | Carmelo Arriazu Ablitasko alkatea hil da. 72 zituela zendu da, gaixotasun baten ondorioz. 2019an eskuratu zuen aginte makila, lehen aldiz. Navarra Sumako hautetsia zen. | Carmelo Arriazu Ablitasko (Nafarroa) alkatea hil da, 72 urte zituela, gaixotasun baten ondorioz. Navarra Suma alderdiko hautetsia zen, eta lehen agintaldia betetzen ari zen alkatetzan. 2019. urtean irabazi zituen hauteskundeak lehenbiziko aldiz. Iaz kargua utzi behar izan zuen gaixo zegoelako, eta, ordutik, Carlos Bonel alkateordeak betetzen zuen haren postua.
Heriotzaren berri jakin bezain laster izan dira erreakzioak. UPNko presidente Javier Esparzak doluminak agertu ditu Twitterren idatzitako mezuan: «Gaur Carmelo Arriazuk utzi gaitu, Ablitasko alkatea zen, baina, ororen gainetik, herriarekin, Nafarroarekin eta UPNrekin engaiatutako pertsona on bat». Tuterako alkate Alejandro Toquerok ere sare sozialetan oroitu du Arriazu: «UPNko familia eta Erribera lutoz daude. Alkate bikaina eta pertsona ezin hobea zen». Javier Remirez Nafarroako Gobernuko presidenteordeak, berriz, doluminak agertu dizkie sendiari, udal taldeko kideei, Ablitasko herritarrei eta UPNko kideei. |
2022-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/212890/bakartxo-ruiz-ez-da-izango-eh-bilduren-nafarroako-hautagaia-2023an.htm | Politika | Bakartxo Ruiz ez da izango EH Bilduren Nafarroako hautagaia 2023an | EH Bilduko eledunak iragarri du ez dela aurkeztuko foru hauteskundeetara. «Ziklo bat amaitzeko unea da», adierazi du. | Bakartxo Ruiz ez da izango EH Bilduren Nafarroako hautagaia 2023an. EH Bilduko eledunak iragarri du ez dela aurkeztuko foru hauteskundeetara. «Ziklo bat amaitzeko unea da», adierazi du. | Bakartxo Ruiz ez da aurkeztuko 2023ko Nafarroako foru hauteskundeetara. Noticias de Navarra egunkariak eman du albistea, eta EH Bilduk eta Ruizek berak zabaldu egin dute berria sare sozialen bidez. «Ziklo bat amaitzeko unea da. EH Bildun lanean jarraituko dut, militatzeko modu asko daude eta [...] Pribilegioa izan da Nafarroan aldaketa prozesua bizitzea», adierazi du. EH Bilduri jakinarazi dio amaitu egin duela bere ibilbidea politikaren lehen lerroan, eta bere asmoa dela Iruñeko San Fermin Ikastolan duen irakasle postura bueltatzea. Erabaki «pertsonala» izan dela esan du Ruizek.
EH Bilduk Nafarroako Parlamenturako eta Iruñeko Udalerako hautagaiak aurkezteko epea irekia du datorren igandera bitartean. Hauteskundeetako behin-betiko zerrenda azaroan erabakiko da, baina Ruizek baieztatu du ez dela joango parlamenturako hautagaitzan. «Esana nuen hau izango zela nire azken legealdia. Ziklo bat amaitzeko unea da, eta eskertzen dut nire erabakia ulertu eta errespetatu izana. Dena dela, EH Bildun lanean jarraituko dut, militatzeko modu asko daude». Ruiz 2011an aurkeztu zen aurreneko aldiz EH Bilduren zerrendetan, bigarren postuan. 2015ean berriro aurkeztu zen, Adolfo Araizen atzetik, eta zerrendaburu izateko ardura hartu zuen 2019ko bozetan. «Nire kideekin batera saiatu naiz ekarpen positiboak egiten eta Nafarroan aldaketa politikoa bultzatzen. Uste dut 11 urte geroago lan honek bere fruituak eman dituela », esan du EH Bilduko legebiltzarkideak. Eskertua agertu da jende askok erakutsi dion «konfiantzagatik eta maitasunagatik». Halaber, adierazi du EH Bilduk proiektu politiko «sendoa» duela, hauteskundez hauteskunde indartzen doana, eta ziur agertu da 2023an ere hautagaitza «oso indartsua» izango duela bi instituzioetan. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212916/artolazabal-espetxeen-kudeaketa-ulertzen-dugu-gizarte-politiken-adar-bat-balitz-bezala.htm | Gizartea | Artolazabal: «Espetxeen kudeaketa ulertzen dugu gizarte politiken adar bat balitz bezala» | Zaballako espetxean (Araba) izan da Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua, dokumental baten aurkezpenean. Justizia errestauratiboaren aldeko apustua berretsi du. | Artolazabal: «Espetxeen kudeaketa ulertzen dugu gizarte politiken adar bat balitz bezala». Zaballako espetxean (Araba) izan da Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua, dokumental baten aurkezpenean. Justizia errestauratiboaren aldeko apustua berretsi du. | Zazpi hilabete igaro dira Eusko Jaurlaritzak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako espetxeak kudeatzeko eskumena jaso zuenetik, eta, gaur, Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua Zaballako (Araba) kartzelan izan da. Han aurkeztu du Historias de la cárcel (Kartzelako istorioak) dokumentala komunikabideen aurrean. Jaurlaritzak eta EITBk elkarlanean ondu dute lana, eta bihar estreinatuko dute ETB2 katean. Artolazabalek aurkezpenean adierazi du Jaurlaritzak lehentasuntzat duela espetxeen kudeaketa gizarte politiken barruan kokatzea: «Espetxeen kudeaketa ulertzen dugu gizarte politiken adar bat balitz bezala». Azpimarratu du hirugarren sektoreko erakundeekin batera lanean jarraituko dutela presoen hirugarren gradua eta gizarteratze eta laneratze programak sustatzeko. Eta ez hori bakarrik, Jaurlaritzak justizia errestauratiboaren alde lanean jarraituko duela berretsi du Artolazabalek, eta iragarri datozen hilabeteetan Zaballako espetxean lantegi errestauratiboak antolatuko dituztela.
Ikusi gehiago: Iruñeko kartzela, bide itsu
Dokumentalean parte hartu duten hamar bat preso ondoan zituela mintzatu da Artolazabal. Eta haiei helarazi die bere mezuaren zati nagusia. Esan die Jaurlaritzaren helburuetako bat dela espetxe barruko bizimodua hobetzea, eta gizarteratze programak sustatzea. Bigarren aukeren alde ere egin du: «Erabaki judizialek eta ez-arbitrarioek ekarri zaituztete hona, baina guztiok izan behar dugu bigarren aukerarako eskubidea», esan die presoei.
Kartzelako hamar bat presok parte hartu dute gaur aurkeztutako dokumentalean. Programa Zaballako espetxean grabatu da, osorik, eta bertan diren hainbat presok haien bizipenen bitartez espetxe barruko egunerokoa nolakoa den azaldu dute. Presoek ez ezik, Benito Agirre kartzelako zuzendariak, Josune Perez de Arenaza osasun mentaleko ikuskatzaileak eta Manuel Gutierrez Espainiako Gobernuko Barne Ministerioko zerbitzuburuak ere parte hartu dute.
700 preso baino gehiago daude Zaballako espetxean. Horietako askok adikzio arazoak dituzte, eta %40 inguruk, buruko patologiaren bat. Osasun mentalaren zerbitzuak espetxe barruan egiten duen lanaren berri ere jasotzen du dokumentalak. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212917/ps-ere-ezkerreko-frontera-batu-da.htm | Politika | PS ere ezkerreko frontera batu da | Alderdi sozialista ere batu da Frantzia Intsumisoak eta EELV Europa Ekologia-Berdeek eginiko akordiora. Orain, Kontseilu Nazionaleko kideek berretsi behar dute hitzarmena. | PS ere ezkerreko frontera batu da. Alderdi sozialista ere batu da Frantzia Intsumisoak eta EELV Europa Ekologia-Berdeek eginiko akordiora. Orain, Kontseilu Nazionaleko kideek berretsi behar dute hitzarmena. | Legebiltzarrerako bozetara baturik aurkezteko bidean da Frantziako ezkerra. Maiatzaren 1ean akordioa egin zuten Frantzia Intsumisoak eta EELV Europa Ekologia-Berdeek. Atzo, PS alderdi sozialistarekin eta PCF alderdi komunistarekin bildu ziren bi alderdiak, eta PS eta PCF alderdiek adierazi dute eurak ere ezkerreko frontera batuko direla. PCF alderdiak atzo bertan jakinarazi zuen Jean-Luc Melenchonen Frantzia Intsumisoak egindako proposamenarekin bat egin zuela. Gaur goizean, PS gehitu zaio fronteari.
Alderdi sozialistako ordezkariek adierazi dute akordio bat itxi dutela, baina asteazken honetan hainbat gairen inguruan eztabaidatzen jarraitu behar dutela. Gero, PSko Kontseilu Nazionaleko kideek baliozkotu beharko dute hitzarmena. Akordioan, datorren ekaineko legegintzaldirako barrutien banaketari buruzko kontuak itxi dituzte, baina programa komun bati buruz ere hitz egin dute.
Alderdi sozialistaren baietza betetzen bada, lau izango dira Frantziako Legebiltzarreko bozetara elkarrekin aurkeztuko diren ezkerreko alderdiak: Frantzia Intsumisoa, EELV Europa Ekologia-Berdeak, PCF eta PS.
PS, beheranzko bidean
Ez da garai erraza PS alderdiarentzat. Lehen itzulian oso datu apalak lortu zituen, inoiz baino apalagoak: Anne Hidalgo hautagaiak botoen %1,75 bildu zituen, 2017an Benoit Hamon hautagaiak lorturiko %6,36 baino gutxiago.
Melenchon gailendu zen alderdi ezkertiarren artean. Boto gehien lortu zituzten hautagaietan hirugarrena izan zen, botoen %21,95 bilduta.
PSn denak ez daude ados
Jean Luc Melenchonen alderdiarekin akordioa egiteak urak nahastu ditu alderdi sozialistan. Atzo Bernard Cazenave lehen ministro ohiak iragarri zuen alderdiko militantzia utzi egingo duela akordioa berresten bada. Gaur Stephane Le Foll Manseko alkateak iragarri du prest dagoela kanpaina egiteko eta akordioarekin bat egiten ez dutenen lidergoa hartzeko. «Uste dut badagoela beste ezker bat, berreraiki behar den beste ezker bat, eta azken bost urteotan eraman den ildo politikoa eztabaidatu nahi duena». Le Follek iraganekotzat jo du Melenchonen ezkerra, eta beharrezkotzat jo du etorkizuneko ezkerra eraikitzea.
Kritiko azaldu da Jean-Christophe Cambadelis diputatua ere. «Akordioak ez dio aukerarik ematen alderdi sozialistari den bezalakoa izateko», adierazi du. Europako politikekiko Melenchonek azaldu izan dituen jarrerak daude PSko buruzagi askoren kritiken jomugan. Kritika horiei erantzun nahi izan die Frantzia Intsumisoak gaur. Adrien Quatennens LFIko koordinatzaileak ziurtatu du bere alderdiaren programan inoiz ez dela jaso Europako Batasunetik irteteko xedea. Alabaina, Europak, merkatuaren lehiaren izenean, monopolio publikoak sortzea debekatzea kritikatu du, eta beharrezkotzat jo ditu halakoak, esate baterako, energiaren alorrean. Ekologistak ere ez datoz bat Europari buruzko ikuspegi horrekin, baina bi alderdiek adostu dute Bruselaren irizpideei muzin egiteko aukera izatea.
Akordioak barrutika
Orain arte egindako akordioek alderdi txikiei ordezkaritza bermatze aldera, 100 barruti inguruan aurkeztuko dira ordezkari ekologistak, eta horietako 30 irabazteko modukoak direla uste dute. Horren arabera, 15 diputatu inguru bermatuko lituzkete ekologistek, akordioa egin duten indarren arabera. Alderdi komunistarekin 60 barrutitan egin dute akordioa, eta horietako 16tan irabazteko modua dutela iritzi diote. Hautagai sozialistak 70 barrutitan aurkeztuko dira ezkerreko blokearen ordezkari gisa, eta, banaketa horren bidez, 25 diputatu ateratzeko modua izango dutela uste dute. PSk 100 barrutiko lidergoa eskatu dio negoziazioetan Frantzia Intsumisoari. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212918/delirium-tremens-vulk-odei-eta-merina-gris-ehz-jaialdiaren-programaziora-batu-dira.htm | Kultura | Delirium Tremens, Vulk, Odei eta Merina Gris EHZ jaialdiaren programaziora batu dira | Festibala uztailaren 1etik 3ra arte egingo dute Irisarrin (Nafarroa Beherea). Bulego eta Joseba Tapia ere izango dira bertan. | Delirium Tremens, Vulk, Odei eta Merina Gris EHZ jaialdiaren programaziora batu dira. Festibala uztailaren 1etik 3ra arte egingo dute Irisarrin (Nafarroa Beherea). Bulego eta Joseba Tapia ere izango dira bertan. | Euskal Herria Zuzenean jaialdiak osatu du bere 26. aldiko programazioa. Gaur iragarri du musika festibalean izango dira hainbat bakarlariren eta talderen izenak: Delirium Tremens, Vulk, Odei, Merina Gris, Bulego eta Joseba Tapia.
Aurretik jakinarazi zutenez, festibalean Niko Etxart eta Hapa Hapa, Fizt & Furiuz, Ibil Bedi, Ezpalak, Calling Marian, Amorante eta Gaitistaneko Orkestra ere izango dira. Antolatzaileek iragarri dute, bestalde, Kokoko! taldeak ez duela azkenean EHZn parte hartuko.
Sarrerak aurrez erosi ahal dira dagoeneko. Maiatzaren 25era arte, 45 euroren truke eskuratu ahalko dira tiketak, festibalaren webgunean. Jaialdian bertan, 55 euroko prezioa izango dute bonuek.
Aauzolanean egiten den ekitaldia den aldetik, laguntzaile gisa parte hartzeko aukera dagoela gogorarazi dute.antolatzaileek. Hain zuzen ere, 400 laguntzaile behar dituztela adierazi dute. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212920/jaurlaritzak-ia-bikoiztu-egin-nahi-ditu-ikasketa-dualak-eskaintzen-dituzten-unibertsitateko-tituluak.htm | Gizartea | Jaurlaritzak ia bikoiztu egin nahi ditu ikasketa dualak eskaintzen dituzten unibertsitateko tituluak | Iñigo Urkulluk Unibertsitatea+Enpresa II. Euskal Estrategia aurkeztu du Unibertsitateen Euskal Kontseiluan. Prestakuntza dualaren alde egin dute: unibertsitateko 10.000 ikasleri eman nahi diete ikasketak unibertsitatean eta enpresetan egiteko aukera. Egun, 47 tituluk eskaintzen dute aukera hori, eta 80 izatea dute begiz jota. | Jaurlaritzak ia bikoiztu egin nahi ditu ikasketa dualak eskaintzen dituzten unibertsitateko tituluak. Iñigo Urkulluk Unibertsitatea+Enpresa II. Euskal Estrategia aurkeztu du Unibertsitateen Euskal Kontseiluan. Prestakuntza dualaren alde egin dute: unibertsitateko 10.000 ikasleri eman nahi diete ikasketak unibertsitatean eta enpresetan egiteko aukera. Egun, 47 tituluk eskaintzen dute aukera hori, eta 80 izatea dute begiz jota. | Goi mailako hezkuntzaren eta lan munduaren arteko harremanak estutzen jarraitzea. Horixe du xede gaur goizean Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak Unibertsitateen Euskal Kontseiluan aurkeztu duen Unibertsitatea+Enpresa II. Euskal Estrategiak. Mahaiaren bueltan elkartu dira, besteak beste, Urkullu bera; Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburua; eta EHU Euskal Herriko Unibertsitateko, Deustuko Unibertsitateko eta Mondragon Unibertsitateko errektoreak.
Estrategia berriarekin jauzi bat egin nahi dute prestakuntza dualean; alegia, ikasle gehiagori eman nahi diete ikasketak unibertsitatean eta enpresetan egiteko aukera. 2026ra begira, hainbat lehentasun ezarri dituzte: esaterako, ikasketa duala unibertsitateko 80 titulutan eskaintzea —oraingo eskaintza ia bikoiztea litzateke—, prestakuntza dualerako 10.000 leku egotea, mila enpresak parte hartzea, ekintzailetzarako 350 beka ematea eta «Lanbide Heziketa gehi unibertsitatea prestakuntzarako arau esparru berria» garatzea, besteak beste. Urkulluk uste du lorgarriak direla: «Pilatutako esperientziak ahalbidetzen digu helburu hauek lortu nahi izatea».
Lortuz gero, onuradun nagusiak ikasleak izango direlakoan dago: «Lankidetza eredu hau, formakuntza praktikoa, erreala eta duala eskaintzen duena, ikasleen onerako da». Izan ere, haren hitzetan, aukera pertsonal eta profesional berriak ematen dizkiete ikasleei, eta, horrekin batera, aukera ematen du formakuntza gizarteak egun dituen eta etorkizunean izango dituen beharretara hobeto egokitzeko.
Bidea irekita dago
Enpresen eta unibertsitateen arteko harremanaren pilareak eraikita daude, ez dira hutsetik hasiko. Hain zuzen ere, 2017tik dago indarrean Unibertsitatea+Enpresa I. Estrategia. Plan «aitzindaria eta aurreratua» izan delakoan dago Urkullu. Eta fruituak eman ditu: «Batera lan egitea ahalbidetu digu, baita prestakuntza teorikoa gaitasun praktikoarekin lotzeko aukera eman ere». Halaber, ikerketan eta berrikuntzan eremu berriak zabaltzeko eta «formakuntza integralaren kalitatea hobetzeko» ere baliagarria izan dela begitantzen zaio.
Teoriatik harago, praktikan zer erdietsi duten ere jakinarazi du: 47 unibertsitate titulu dual egiaztatzea, 4.800 ikaslek prestakuntza duala egitea, 600 enpresak parte hartzea eta ekintzailetzarako 300 beka ematea, esaterako. Horretarako, Eusko Jaurlaritzak 22 milioi euro inbertitu ditu. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212921/eh-bilduk-bozeramaileen-batzordea-biltzea-eskatu-du-bilboko-hilketen-harira.htm | Gizartea | EH Bilduk Bozeramaileen Batzordea biltzea eskatu du, Bilboko hilketen harira | Bilboko Udaleko EH Bilduk «lehen eskuko informazioa» lortu nahi du, eta beharrezkoa iruditu zaio Bozeramaileen Batzordean aztertzea Bilboko Udalak adierazpen bat egin behar duen. | EH Bilduk Bozeramaileen Batzordea biltzea eskatu du, Bilboko hilketen harira. Bilboko Udaleko EH Bilduk «lehen eskuko informazioa» lortu nahi du, eta beharrezkoa iruditu zaio Bozeramaileen Batzordean aztertzea Bilboko Udalak adierazpen bat egin behar duen. | EH Bilduren Bilboko udal taldeak eskatu du Bozeramaileen Batzordea biltzeko, hirian izan diren hilketen harira. Izan ere, Jone Goirizelaia bozeramailearen iritziz, ezinbestekoa da informatuta egotea: «Beharrezkoa da lehen eskuko informazioa izatea bilbotar guztiei eta bereziki LGTBI komunitateari kezka handia eragiten ari zaien kasu horri buruz». Informazioa eskuratzearekin batera, beharrezkotzat jo du Bozeramaileen Batzordean aztertzea Bilboko Udalak kasu horri buruzko adierazpena egitea, baita elkartasuna adieraztea ere biktimen senideei, gertukoei eta LGTBI kolektiboari.
Ikusi gehiago: LGTBI+ Behatokiak «presazko neurriak» eskatu ditu kolektiboa babesteko
Eskaera egitearekin batera, Goirizelaiak iragarri du koalizioa abertzaleak proposatuko duela udalak «behar den laguntza eta aholkularitza guztia» ematea biktimen familiei. Eta haiei mintzatu zaie bozeramailea, familiei eta lagunei elkartasuna eta babesa adieraziz.
Halaber, protestara ere deitu dute. Goirizelaiak nabarmendu duenez, E28 Bizkaiko koordinakundeak «kezka» eta «erakundeen isiltasunaren aurrean atsekabea» erakutsi ditu, eta maiatzaren 17an mobilizatzera ere deitu du. EH Bilduk bat egin du, eta mobilizazioetan parte hartuko dutela iragarri dute. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212922/gaur-bozkatuko-dute-oinarrizko-errentaren-lege-egitasmoa-gasteizko-legebiltzarrean.htm | Ekonomia | Gaur bozkatuko dute oinarrizko errentaren lege egitasmoa Gasteizko legebiltzarrean | Alderdi guztiek ez dute jakinarazi oraindik proposamena babestuko duten edo ez. Ekinaldiren sustatzaileek gogoeta eta eztabaida jarduerak antolatu dituzte. | Gaur bozkatuko dute oinarrizko errentaren lege egitasmoa Gasteizko legebiltzarrean. Alderdi guztiek ez dute jakinarazi oraindik proposamena babestuko duten edo ez. Ekinaldiren sustatzaileek gogoeta eta eztabaida jarduerak antolatu dituzte. | Baldintzarik gabeko oinarrizko errentaren herri ekinaldi legegilea iritsi da Gasteizko legebiltzarrera: gaur eztabaidatu eta bozkatuko dute proposamena osoko bilkuran. Iazko otsailean aurkeztu zuen ekinaldia herritar talde batek, eta urtarrilean jakinarazi zuten parlamentuak aintzat hartzeko gutxieneko sinadurak bildu zituztela. Tramiterako onartu edo ez erabakiko dute, ondoren lege izaera eman ahal izateko.
«Iritsi gara, baina ez gara bakarrik iritsi», azpimarratu du Manoli Etxeberria ekinaldiaren bozeramaileak. Izan ere, 22.075 sinadura bildu dituzte guztira lau hilabeteko epean, legeak eskatzen dituenak halako bi. Beste 80 elkartek baino gehiagok ere babestu dute proposamena, baita zenbait sindikatu ere: hala nola LAB, CCOO, EHNE, UGT eta CGTk.
Bozketan zer gertatuko den ez dago argi oraindik, edonola ere. Izan ere, Vox ez beste alderdi politiko guztiekin bilerak egin badituzte ere, denek ez dute jakinarazi zer bozkatuko duten: EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek proposamenaren alde egingo dutela jakinarazi zuten; PPk aurka bozkatuko du edo abstenitu egingo da; eta, EAJk eta PSE-EEk ez dute iragarri oraindik herri ekinaldi legegilea onartuko duten edo ez.
Eusko Jaurlaritzak martxoan adierazi zuen ez zuela egitasmoa babestuko. Bingen Zupiria bozeramaileak argudiatu zuen egungo babes sistema«arrakasta handiko eredua» dela eta «emaitza onak» ematen ari dela, eta nahiago zutela eredu horretan sakondu. «Nola ezezta daiteke proposamen bat hari buruz hitz egin gabe?», esan du, kritiko, Iosu Balmaseda ekimenaren bozeramaileak.
Eta gogorarazi du Jaurlaritzaren erabakia ez dela loteslea, eta bozkatuko dena ez dela haren irizpen bat: «Gobernuak kudeatu egiten du, ez du legerik egiten. Bozkatuko dena baldintzarik gabeko oinarrizko errentaren lege ekimena da». Hori dela eta, EAJri eta PSE-EEri«hausnartzeko» eskatu die, erabaki bat hartu aurretik. «Amets egiten dugu, eta eskatzen dugu parlamentariek ez diezaiotela bizkarra eman oinarrizko errenta bezalako tresna bati, hezkuntza edo osasuna bezain beharrezkoa baita».
Proposamenak jasotzen du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritar orok jasoko lukeela diru laguntza herritar izate hutsagatik. 900 euro litzateke errenta hori 18 urte baino gehiagoko herritarrentzat; 4 eta 18 urte bitartekoentzat 450 euro, eta 14 urtetik beherakoentzat 270 euro. Azken hiru hilabeteetan Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan bizi izan den edonork jaso ahalko luke, bakarrik bizi ala beste norbaitekin bizi.
Ekitaldiak Gasteizen
Bozketaren atariko gisara askotariko jarduerak antolatu dituzte lege ekinaldiaren sustatzaileek; gune bat egokitu dute Gasteizen, legebiltzarraren aurrean, eta mobilizazioak, gogoetak eta eztabaidak izango dira bertan. «Orain da garaia» lelopean izango dira jarduera horiek guztiak. «Honainoko bidea prozesu herrikoia izan da, eta aurrerantzean ere hala izatea nahi dugu», esan du Etxeberriak. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212923/errusiako-petrolioaren-gaineko-bahitura-proposatu-du-europako-batzordeak.htm | Ekonomia | Errusiako petrolioaren gaineko bahitura proposatu du Europako Batzordeak | Sei hilabeteren buruan Errusiako petrolioaren inportazioak eten nahi ditu EBk. Hungariari eta Eslovakiari denbora gehiago ematen die proposamenak, Hungariaren baiezkoaren bila. Proposamena aste honetan bertan onartzea nahi du Bruselak. Errusiako estatuko hedabideen zabalkundea ere zigortu nahi da. | Errusiako petrolioaren gaineko bahitura proposatu du Europako Batzordeak. Sei hilabeteren buruan Errusiako petrolioaren inportazioak eten nahi ditu EBk. Hungariari eta Eslovakiari denbora gehiago ematen die proposamenak, Hungariaren baiezkoaren bila. Proposamena aste honetan bertan onartzea nahi du Bruselak. Errusiako estatuko hedabideen zabalkundea ere zigortu nahi da. | «Ez da erraza izango. Errusiako petrolioaren menpekotasun handia dugu. Baina egin behar dugu». Ukrainako gerra dela eta, Errusiaren kontrako zigorren seigarren paketea gaur dute eztabaidagai Europako Batasunean, Errusiako petrolioaren gaineko bahitura barne. Batasunarentzat ez da erabaki erraza hartzeko, ezta ezartzeko ere; horregatik gaur goizean Ursula Von der Leyen Batzordeko presidenteak Europako Parlamentuan esandakoak.
Enbargoa modu mailakatuan egingo dela azaldu du Von der Leyenek, «ahalbidetzeko guk eta gure bazkideek ziurtatuak izan ditzatela hornidura bide alternatiboak, eta merkatu globalean inpaktua ahalik eta txikiena izatea».
Eragina, hala ere, berehala nabaritu da. Besteak beste, proposamenak aste honetan bertan aurrera egiteko aukerak dituelako, Hungariarentzat eta Eslovakiarentzat salbuespenak jasotzen dituelako. Ondorioz, Brent upela (erreferentziazkoa Europan) %3 garestitu da goizean, eta 108 dolarretik gora salerosi da.
Bahitura batekin arazorik handienak jar zitzaketen bi herrialdeei, Hungariari eta Poloniari, proposamenak epe luzeagoa ematen die enbargoa ezartzeko, 2023. urteko abendura arteko epea, filtrazioen arabera. Ikusi beharko da, batez ere Hungariak zer esaten duen. Zigor paketeak, edozein modutan, Batasuneko herrialde guztien oniritzia behar du.
Errusia zigortzeko pakete berrian neurri sorta zabala dago; petrolioaren ingurukoak dira batzuk, baina badaude finantzen ingurukoak, pertsona jakinen kontrakoak eta Errusiako estatuko komunikabideei dagozkienak ere.
Petrolioaren gaineko bahitura da zigor nagusia. Proposamenaren arabera, sei hilabeteren buruan EBk —salbuespenak salbuespen— erabat etengo ditu Errusiako petrolioaren inportazioak. Petroliotik findutako gaiekin, berriz, epea zertxobait luzatuko da, urte honen amaiera arte.
Aseguruen debekua
Edonola ere, Errusiako petrolioaren merkaturatze globala serioski oztopa dezaketen neurriak ere badaude, enbargoa bera bezain gogorrak izan daitezkeenak. Filtrazioen arabera, EBk debekatu egingo die aseguru etxeei eta finantza entitateei aseguruak eta finantzabideak (berme eta halakoak) ematea Errusiako petrolioa garraiatu nahi duten petroliontziei.
Irango petrolioaren gaineko bahituran erabili izan zen neurri horrekin, asegururik gabe, petroliontzia praktikoki ezin da itsasoratu. Horrez gain, petrolioaren garraioa bera debekatuko die Batasunak konpainiei, ontzitik ontzirako aldaketak barne, berdin dio Errusiako petrolioa Batasunetik kanpoko hirugarren herrialdera garraiatzeko bada ere.
Bankuak eta telebistak
Mendebaldeak Errusiari ezarritako lehen zigorrekin hainbat banku SWIFT sistematik at gelditu ziren, baina Errusiako entitate gutxi batzuk zerrendatik kanpora gelditu ziren. Orain haietako batzuk zigortuen zerrendan sartuko ditu Europako Batasunak, eta tartean egongo da Sberbank bankua, Errusiako bankurik handiena. Seigarren pakete honetan zabaldu egingo da hedabide zigortuen zerrenda ere, eta Sputnik eta RTri Errusiako estatuaren telebistak gehituko zaizkiela diote filtrazioek. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212924/ipar-irlandaren-etorkizuna.htm | Mundua | Ipar Irlandaren etorkizuna | Ipar Irlandaren etorkizuna. | Ipar Irlandako herritarrek argi utzi dute zeintzuk diren beren lehentasunak: batez ere osasun sistemaren, etxebizitzaren eta bizitzaren kostuaren inguruko arazoak konpontzea. Komunitate guztiek partekatzen dituzte kezka horiek, eta, hortaz, Irlandaren batasunak eta Ipar Irlandarako Protokoloak ez diete ardura bera ematen boto emaileei. Auzi sozioekonomikoak dira garrantzitsuenak.
Testuinguru horretan, interesgarria izan da alderdi nagusien kanpainako estrategiak ikustea; eta, bi indar politiko nagusiak konparatuz gero, are gehiago. Sinn Feinek ez du ia aipatu ere egin irla elkartzeko galdeketa; iragan hilabete hasieran Michelle O'Neill alderdiaren iparraldeko buruzagiak esan bezala, «jendea ez da esnatzen» auzi horretaz pentsatzen. Horren ordez, 2020an Irlandako Errepublikako bozetarako egin zuen bezala, indar politiko errepublikanoak afera sozioekonomikoetan jarri du arreta, herritarren kezkak bere eginez.
DUP Alderdi Demokratiko Unionistaren kasuan ez da gauza bera gertatu. Jeffrey Donaldson buru duen indarra tematuta dago Ipar Irlandarako Protokoloarekin —eta lurraldeak Erresuma Batuan duen tokiarekin—, eta horren inguruko kanpaina egin du, zailtasun sozioekonomiko askoren iturri dela argudiatuta. Donaldsonek hainbatetan ohartarazi du DUP ez dela gobernura itzuliko Londresek eta Bruselak ez badituzte alderdi unionistaren protokoloaren inguruko kezkak konpontzen; eta, gainera, DUPen buruzagiak ez du argitu lehen ministrorde bat aurkeztuko duten Sinn Feinek lortzen badu ordezkaritzarik handiena —eta, beraz, lehen ministroa izendatzeko eskubidea—.
Ipar Irlandan botere partekaturiko gobernua dute, eta, beraz, legez, irlandar nazionalistak eta britainiar unionistak elkarrekin lan egitera behartuta daude. Baina batek hutsik uzten badu dagokion aginte postua —gobernuburu edo gobernuburuordearena—, bestea ere hutsik geratzen automatikoki, eta, hortaz, gobernuak ez du funtzionatzen.
DUPek jarrera horri eusten badio, Ipar Irlanda beste blokeo politiko batean murgilduko da. 2017ko bozen ostean ere hala gertatu zen, eta hiru urte inguru behar izan zituzten botere partekatuko gobernua berriz martxan jartzeko; eta, halere, gutxi iraun zuen, alderdi unionistak iragan otsailean atera baitzuen lehen ministroa lantaldetik, protokoloaz kexu.
Bitxia da DUPen norabidea. Datozen urteetan Irlandaren batasunaren auziak garrantzi handia hartuko duela kontuan harturik, nola konbentzitu nahi ditu herritarrak Erresuma Batuan jarraitzearen abantailez, Ipar Irlandako sistema politikoa blokeatuta mantenduko badu?
Unionistentzat, UUP Ulsterko Alderdi Unionistaren buruzagi Doug Beattiek apiril amaieran Belfast News Letter egunkariari adierazitakoa izango da giltzarri: loialistek behar dutena da Ipar Irlandak ongi funtzionatzea, erakargarria izatea, eta horrek guztiak esan nahi du Asanblea eta gobernua lanean egon behar direla. Edo, beste modu batera esanda, blokeo politikorik ez egotea, Sinn Feinek lehen ministro kargua lortzen badu ere.
Inkestek azken urte eta erdian islaturikoa betetzen bada, alderdi errepublikanoaren emaitza historikoa izango da —estreinakoz lehen indarra izango delako—, baita unionismoak jasoko duen zaplazteko politikoa ere. Berez, aldaketa sinbolikoa litzateke, gobernuburuak eta gobernuburuordeak botere berbera baitute, baina kolpe psikologikoa handiegia izan daiteke loialistentzat.
Unionismoko sektore askok brexit-a aukeratzat ikusi zuten Irlandako irlan muga gogor bat itzularazteko eta sistema politikoa —eta Ostiral Santuko Akordioa— hondoratzen saiatzeko, baina, finean, jokaldia gaizki atera zaie, eta unionistentzat sorturiko Ipar Irlandaren etorkizuna geratu da jokoan.
Horretan, giltzarri izan daiteke bozetan emaitza bikoiztea lor dezakeen Aliantza Alderdia, Ostiral Santuko Akordioak finkaturiko sistema politikoaren erreforma mahaigaineratu duena. Izan ere, unionisten eta nazionalisten aldeko botoek behera egin dute itun hori sinatu zutenetik, eta beren burua bi komunitate horietatik kanpo kokatzen dutenena igo egin da; hortaz, multzo horretako alderdiak erabakigarriak izango dira edozein aldaketarako.
Eta, bien bitartean, Sinn Fein Ipar Irlandako eta Irlandako Errepublikako lehen indarra bilakatzen ari da. Eta, pixkanaka, alderdi errepublikanoak irlaren batasunari buruzko erreferendumerako pausoak emango ditu: horretarako, hari ere ongi datorkio Iparraldeko gobernua indarrean egotea, batez ere Ipar Irlandak Hegoaldearekin duen harremana are gehiago sendotzeko, eta galdeketarako prestatzen hasteko. Baina DUPek blokeo jarrerari eutsiko balio ere, baliteke Sinn Feinek boto emaile gehiago erakartzea; bi testuinguruetatik pozik atera liteke alderdi errepublikanoa, erabaki egokiak hartuz gero.
Aurtengo bozez gain, beste data batzuk ere erabakigarriak izango dira Ipar Irlandaren etorkizunarentzat: 2024ko abendua, parlamentuak urte horretan bozkatuko baitu protokoloak indarrean jarraitu ala ez; eta 2025a, Irlandako Errepublikan hauteskundeak egingo baitituzte. Hiru urte barru, beraz, Sinn Fein egon liteke irlako bi gobernuen buruzagitzan; eta, hortaz, unionismoak hiru urte ditu esnatzeko eta estrategia arrakastatsu bat finkatzeko. Eta hori Ipar Irlandako erakundeen funtzionamendu egokitik hasten da; bestek beste, auzi sozioekonomikoei aurre egiteko gai direla frogatuta. | |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212925/gasteizko-udalak-dei-egin-du-laquolgtbifobiari-aurre-egingo-dion-hiriaraquo-eraikitzeko.htm | Gizartea | Gasteizko Udalak dei egin du «LGTBIfobiari aurre egingo dion hiria» eraikitzeko | Homofobiaren, Lesbofobiaren eta Transfobiaren Aurkako Nazioarteko Egunaren harira, ikastaroak, tailerrak eta sentsibilizazio kanpainak izango dira, besteak beste, hilaren 7tik 24ra bitarte. | Gasteizko Udalak dei egin du «LGTBIfobiari aurre egingo dion hiria» eraikitzeko. Homofobiaren, Lesbofobiaren eta Transfobiaren Aurkako Nazioarteko Egunaren harira, ikastaroak, tailerrak eta sentsibilizazio kanpainak izango dira, besteak beste, hilaren 7tik 24ra bitarte. | Gasteizko Udalak hainbat jarduera antolatu ditu Homofobiaren, Lesbofobiaren eta Transfobiaren aurkako Nazioarteko Egunaren harira: ikastaroak, tailerrak eta sentsibilizazio kanpainak izango dira, besteak beste, hilaren 7tik 24ra bitarte. Hauts dezagun sexu eta genero araua, eta amai dezagun diskriminazioarekin da aurten aukeratu duten leloa. «Genero eta sexu aniztasuna goraipatuko duen eta LGTBIfobiari aurre egingo dion Gasteiz» aldarrikatu nahi du udalak.
Miren Fernandez de Landa Berdintasun zinegotziak eta Mireia Espiau Berdintasun zerbitzuko buruak aurkeztu dute programazioa. Nabarmendu dutenez, «sexu orientazioak eta genero nortasunak eragindako diskriminazioaren aurka hiritarrek kontzientzia hartzea eta prestakuntza bultzatzea» lortu nahi dute.
Antolatutako ikastaroen, tailerren, konferentzien zein proposamen kulturalen artean, honako hauek nabarmendu dituzte, besteak beste: Abel Huete aktibista eta gizarte langilearen Que levanten la mano las desviadas ikastaroa, June Fernandez kazetariak eskainiko duen Amatasun bolloak konferentzia eta Mila Espiga eta Belen Cruzen Anarkia relacional antzerkia.
Gainera, aurreratu dute Arana, Zabalgana, Lakua, Salburua eta Iparralde gizarte etxeek ere bat egingo dutela ospakizunarekin; izan ere, ipuin kontaketak eskainiko dizkiete 4 eta 8 urte arteko, eta 9 eta 12 urte arteko gazteei.
Era berean, aurkezpena baliatu dute Ikusgune LGTBIfobiaren aurkako Gasteizko Behatokiaren telefono zenbakia zabaltzen jarraitzeko. Gogoratu dute hiritarrek telefono horren bidez eman dezaketela erasoen berri. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212926/a-15-autobidea-asteburu-osoan-egongo-da-itxita.htm | Gizartea | A-15 autobidea asteburu osoan egongo da itxita | Gipuzkoa eta Nafarroa artean bidaiatu behar duten ibilgailu astunei N-1 errepidea erabiltzeko gomendatu diete, ezingo baitute Tolosa eta Lekunberri arteko errepidea erabili. Igande gauean irekiko dute autobidea eta Belabietako tunela. | A-15 autobidea asteburu osoan egongo da itxita. Gipuzkoa eta Nafarroa artean bidaiatu behar duten ibilgailu astunei N-1 errepidea erabiltzeko gomendatu diete, ezingo baitute Tolosa eta Lekunberri arteko errepidea erabili. Igande gauean irekiko dute autobidea eta Belabietako tunela. | Ostiral gauetik igande gauera Gipuzkoa eta Nafarroa lotzen dituen A-15 autobidea erabat itxita egongo da. Gipuzkoako aldean Andoainen itxiko dute Aintzane Oiarbide Azpiegitura diputatuak jakinarazi duenez, 22:00etan. 48 ordu horietan Belabietako tunelean egindako lanak amaitu eta gainbegiratuko dituzte, eta lanek iraun duten 11 hilabeteetan trafikoa desbideratzeko erabili dituzten gauzak kenduko dituzte.
Egunero 14.000 ibilgailuk erabiltzen dute A-15 autobidea. Asteburuan Gipuzkoa eta Nafarroa artean bidaiatu behar duten ibilgailu astunei N-1 errepidea erabiltzeko eskatu diete. Tolosa eta Lekunberri arteko bidea itxita egongo da ibilgailu astunentzat.
Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak aste honetan jakinarazi duenez, igande gauean irekiko dute berriro A-15eko Belabietako tunela. 1.836 metro da luze, eta hilabete hauetan egindako lanek 16,5 milioi euroko kostua izan dute. Olanok astelehenean esan zuen azken hiru urteetan 28,7 milioi gastatu dituztela A-15eko tunelak segurtasunaren arloan Europako Batasuneko araudira egokitzen.
«Puntako ekipamenduak jarri ditugu, kudeaketa, kontrola eta edukiera eguneratzeko. Gainera, telebista zirkuitu itxia berritu dugu, gertakizunak automatikoki atzemateko sistema bat ezarri ahal izateko», azaldu zuen Oiarbidek.
Azpiegitura diputatuak astelehenean aitortu zuenez, obra hauek egitean jabetu dira benetan zenbat ur jasotzen duen tunelak. «Bagenekien ur asko zegoela eta proiektuan ere hala zegoen jasota. Baina behin dena kendu genuenean ikusi genuen zenbatekoa zen benetan. Ez dugu arazorik izan, ordea, hori bideratzeko, eta orain, tunelari begiratzen diozunean, inork ezin du imajinatu zenbat ur dagoen inguruan». |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212927/hilaren-26rako-zenbait-manifestaziotara-deitu-du-eskubide-sozialen-gutunak.htm | Ekonomia | Hilaren 26rako zenbait manifestaziotara deitu du Eskubide Sozialen Gutunak | Soldata, pentsio eta gizarte laguntza duinak eskatuko dituzte mobilizazioetan, eta Iruñean, Bilbon, Donostian eta Gasteizen egingo dituzte. | Hilaren 26rako zenbait manifestaziotara deitu du Eskubide Sozialen Gutunak. Soldata, pentsio eta gizarte laguntza duinak eskatuko dituzte mobilizazioetan, eta Iruñean, Bilbon, Donostian eta Gasteizen egingo dituzte. | Bizitzaren garestitzea dela eta, aberastasunaren banaketa bidezkoagoa eskatzeko mobilizazioak antolatu ditu Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak. Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako hiriburuetan izango dira, hilaren 26an, eta, besteak beste, soldaten, pentsioen eta gizarte laguntzen erosahalmena defendatuko dituzte.
Igor Arroyo LAB sindikatuko idazkari nagusiaren ondokoaren hitzetan, arazoa «aspalditik» dator: «Prezioen igoeraren jatorria Ukrainako gerran dagoela esaten digute, baina hori ez da egia. Sakoneko arazoa egiturazkoa da, eta aurreragotik dator». Amaia Muñoa ELAko idazkari nagusiaren albokoak ere bat egin du Arroyok esandakoarekin: «Egoerari buelta emateko mobilizatu behar dugu: soldatak, pentsioak eta gizarte prestazioak defendatzeko garaia da». Gizarte eragile eta sindikatuetako ordezkariak elkartu dira gaur goizean Bilbon egindako agerraldian.
Mobilizazio dinamiketarako sei aldarrikapen zehaztu dituzte: langileen erosahalmenari eusteko soldatak eta pentsioak kontrolatzea, energiarako eskubidea bermatzea, zerbitzu publikoen defentsa, babes sistema hedatzea eta sakontzea, aberastasunaren banaketa eta burujabetza.
Berritu beharra
Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak, azkenaldian agerpen publikorik egin ez badu ere, «lan asko» egin du, Arroyok kontatu duenez: «Gutun Sozialaren ildoa berritzeko eta antolaketa eredua berrikusteko beharra izan dugu». Oraindik ere, «birkokapen prozesuan» daudela adierazi dute, baina uda aurretik prozesua amaitzea eta berriro ere martxan jartzea espero dute: «Azken txanpan gaude». |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212928/martxan-da-ii-gladys-saria-ingurune-digitaleko-emakume-gazteei-zuzenduta.htm | Gizartea | Martxan da II. Gladys saria, ingurune digitaleko emakume gazteei zuzenduta | Sariketak ingurune digitaleko edozein arlotan lan egiten duten emakume gazte euskaldunak bilatzen ditu. | Martxan da II. Gladys saria, ingurune digitaleko emakume gazteei zuzenduta. Sariketak ingurune digitaleko edozein arlotan lan egiten duten emakume gazte euskaldunak bilatzen ditu. | Martxan da II. Gladys saria. Lehenak izandako arrakasta ikusita, Puntueus fundazioak eta EHUko Informatika Fakultateak, Gipuzkoako Foru Aldundiko Berdintasunerako Organoaren babesarekin, bigarren urtez jarraian antolatu dute. Sariketak euskal ingurune digitaleko edozein arlotan lan egiten duten emakume gazte euskaldunak bilatzen ditu. Gipuzkoako Foru Aldundiko prentsa aretoan aurkeztu dute sariketa, eta, antolatzaileez gain, Danobatgroup industria taldearen eta EHUko Berdintasun Zuzendaritzako arduradunak izan dira bertan. Azaldu dutenez, «haien ibilbidea aitortu, proiekzioa sustatu, eta mundu teknologikoan erreferente berriak sortzeko eta gazteenen artean STEAM bokazioak sustatzeko asmoz» antolatu dute aurtengoa.
Gladys saria 40 urtetik beherako emakumeei zuzenduta dago. Egitasmoan parte hartzeko, bi modu daude: batetik, interesa duen edonork bere hautagaitza aurkez dezake, eta, bestetik, hirugarren pertsona batek beste pertsona baten hautagaitza aurkez dezake. Izena emateko epea ekainaren 20ra arte egongo da zabalik proiektuaren webgune ofizialean.
Irakurri gehiago: Gladys sariak sortu dituzte, ingurune digitaleko emakumeak saritzeko
Egitasmoaren bidez, emakume teknologikoen lana saritzeaz gain, neska gazteak eremu digitaletan sar daitezen sustatu nahi dute, Puntueus fundazioko Lorea Arakistainek azaldu duenez: «Euskal erreferente berriak sortu nahi ditugu». Olatz Arbelaitz Informatika Teknikoko Fakultateko ordezkariak nabarmendu duenez, azken urteetan, informazioarekin eta teknologiekin lotutako ikasketetara hain emakume gutxi hurbiltzeak –%15etik behera egon dira Gipuzkoan eta mundu osoan– «eragin zuzena du» etorkizunean arlo digitalera bideratuko diren emakumeen kopuruan.
Era berean, Gipuzkoako Foru Aldundiko Berdintasun zuzendari Miren Elgarrestak Gladys sariaren garrantzia azpimarratu du, eta proiektuaren bultzatzaileak zoriondu ditu; izan ere, haren ustez, horrelako ekinaldiak «ezinbestekoak» dira emakumeek zientziarekin eta teknologiarekin lotutako lan eta ezagutza eremuetan duten presentzia urriari buelta emateko.
Lehenengo sariketan, 23 hautagaitza aurkeztu ziren, eta «oso maila handia izan zuten» erakunde antolatzaileentzat, azaldu dutenez. Beraz, guztiek bat egin dute «luzerako etorri den sariketa» bat dela.
Ane Iturzaeta Agirrek lortu zuen lehen postua iaz; haren «ibilbide eta proiekzioa» saritu zuten. Iturzaetak Informatikako Ingeniaritza eta Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Gradu Bikoitza ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean, eta gaur egun Microsoften egiten du lan. Besteak beste, #MakeWhatsNext egitasmoan parte hartu du, eta Zientziari So proiektuko enbaxadorea izan da. Epaimahaikideek «motibazioa, etorkizunera begirako proiekzioa, eginiko ibilbide profesionalaren aniztasuna eta gazteekin egindako dibulgazioa» azpimarratu zuten.
Irakurri gehiago: Ane Iturzaetak irabazi du lehenengo Gladys saria |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212929/merkantzia-tren-bat-errailetatik-atera-da-irunea-eta-noain-artean.htm | Gizartea | Merkantzia tren bat errailetatik atera da Iruñea eta Noain artean | Lokomotorra errailetik atera da Volkswagenen trenbide batean, eta zeramatzan bagoiak trenbide orokorrean geratu dira. Ez da inor zauritu. | Merkantzia tren bat errailetatik atera da Iruñea eta Noain artean. Lokomotorra errailetik atera da Volkswagenen trenbide batean, eta zeramatzan bagoiak trenbide orokorrean geratu dira. Ez da inor zauritu. | Volkswagen autoak zeramatzan tren bat errailetatik atera da gaur Iruñea eta Noain artean, eta ondorioz, tren zerbitzua eten egin dute 13:00etan. Volkswagenek bere autoak garraiatzeko erabiltzen duen trenbide batean izan da istripua: lokomotorra atera da hor, baina Volkswagenen trenaren bagoi batzuk trenbide orokorrean geratu direnez, pertsonak garraiatzeko zerbitzua ere eten du.
Zauriturik ez da izan ezbeharrean. Tren zerbitzuaren erabiltzaileak autobusez bideratu dituzte. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212930/sanferminetako-kartela-aukeratzeko-bozketa-bertan-behera-utzi-dute.htm | Bizigiro | Sanferminetako kartela aukeratzeko bozketa bertan behera utzi dute | Botoak emateko orduan iruzurra egon den susmoa du Iruñeko Udalak. Ordu jakin batzuetan boto anitz jaso ditu afixetako batek. | Sanferminetako kartela aukeratzeko bozketa bertan behera utzi dute. Botoak emateko orduan iruzurra egon den susmoa du Iruñeko Udalak. Ordu jakin batzuetan boto anitz jaso ditu afixetako batek. | Sanferminetako afixa aukeratzeko prozesuan iruzurrik egon ote den ikertzen ari dira Iruñean. Udalak bertan behera utzi du bozketa, zer gertatu den argitu arte. Gaur zen botoa emateko azken eguna, eta irabazlea zein den bihar jakinaraztekoak ziren. Ustezko iruzurra pamplona.es webgunean gertatu da. ANIMSA enpresa publikoak du webgunea kudeatzeko ardura, eta ordu batzuetan «ezohiko» boto kopurua antzeman dute zenbait egunetan.
ANIMSAk ikusi duenez, larunbatean eta igandean, kartel berak jaso zituen 20:00etatik 23:30era emandako botoen %90. Larunbatean 146 boto izan ziren; horietatik 132 jaso zituen aipatutako kartelak. Igandean 114 boto izan ziren tarte horretan, eta 94 kartel berarentzat izan ziren. Boto kopurua ezohikoa izan zen tarte horretan; adibidez, ostiralean, 20:00etatik 23:30era, 42 lagunek eman zuten botoa.
Gaur ere antzeko zerbait gertatu dela salatu du ANIMSAk: 13:00etatik 13:30era «ezohiko» boto kopurua jaso du aipatutako afixak. «Boto guziak kartel beraren aldekoak izateaz gainera, beste ezaugarri bat dute: gehienek ez dute bigarren abizena idatzi. Datu hori ez da derrigorrezkoa, baina parte hartzaile gehienek ematen dute», azaldu du Iruñeko Udalak ohar baten bidez.
Kartelik gabe, oraingoz
Apirilaren 25ean aurkeztu zituzten aurtengo sanferminak iragar zitzaketen hamar kartelak. Bozketan parte hartzeko hiru bide zeuden: Internet bidez, telefonoz eta Civivox zentroetan botoa emanez. Gaur zen azken eguna, baina eguerdian gelditu dute bozketa. Zer gertatu den argitu ondoren, zerbitzu juridikoekin hitz eginda erabakiko dute zer egin. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212931/etxegabe-bat-hilda-aurkitu-dute-bilboko-parke-bateko-banku-batean.htm | Gizartea | Etxegabe bat hilda aurkitu dute Bilboko parke bateko banku batean | LABek erakundeen «nekropolitika» salatu du, Zabalgarbin agerturiko gorpua ere gogora ekarrita. | Etxegabe bat hilda aurkitu dute Bilboko parke bateko banku batean. LABek erakundeen «nekropolitika» salatu du, Zabalgarbin agerturiko gorpua ere gogora ekarrita. | Gizon bat hilda aurkitu zuten atzo Bilboko Casilda Iturrizar parkeko banku batean; Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, gorpuak ez zuen indarkeria zantzurik. Pertsona batek Ertzaintzari jakinarazi zion atzo gizonak denbora zeramala banku batean, manta batekin estalita, eta ez zela mugitzen. Anbulantzia bat bertaratu zen, eta osasun langileek gizonaren heriotza egiaztatu zuten segituan.
Gorpua Auzitegiko Institutu Anatomikora eraman zuten autopsia egiteko eta heriotzaren arrazoiak ezagutzeko.
LABek gertaturikoa salatu du, eta, ohar berean, gogora ekarri du atzo Zabalgarbiko errauste plantan gorpu bat topatu zutela, bi hildakoak etxegabeak zirelakoan. «Ez da kasualitatea» adierazi du sindikatuak. «Kalean dauden pertsonak gauean hotzez ez hiltzeko zabor edukiontzietan babes hartu behar izateak badu izena: nekropolitika». LABek azaldu du boteretsuentzat bizitza batzuek beste batzuek baino gehiago balio dutela, eta politika publikoak horren arabera antolatzen ari direla.
BERRIAk baieztatu duenez, Zabalgarbiko zabortegian agertu zen gorpua 20 urteko migratzaile batena da, eta Bizkaiko Aldundiaren tutoretzapean egon izan da, hainbat hedabidek aditzera eman dutenez. Azaldu dute gizonezkoak dokumentazioa zeramala gainean, eta horrela jakin ahal izan dutela nor zen; hala ere, oraindik Segurtasun Sailak ez du ezer baieztatu.
Bilboko Udalak Atxuri auzoan etxerik gabeko etorkinek lo egiteko erabiltzen zuten estalpea itxi izana nekropolitika horren adibidetzat jo du sindikatuak.
Hegoaldeko gobernuei, aldundiei eta udalei eskatu diete «erantzukizun politikoa saihesteari uzteko».
Etxegabeak sostengatzeko Beste Bi plataformak biltzera deitu du datorren astelehenean, Areatzako estalpeetan, azken bi heriotzen aurka protestatzeko. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212932/roblesek-cniko-langileak-defendatu-ditu-eta-ez-du-pegasusen-inguruko-aparteko-azalpenik-eman.htm | Politika | Roblesek CNIko langileak defendatu ditu, eta ez du Pegasusen inguruko aparteko azalpenik eman | Espainiako Kongresuko Defentsa Batzordea bildu da. EH Bilduk espioitza kasu guztiak ikertzeko eta argitzeko eskatu du; EAJk, berriz, «erantzun politikoa» nahi du. | Roblesek CNIko langileak defendatu ditu, eta ez du Pegasusen inguruko aparteko azalpenik eman. Espainiako Kongresuko Defentsa Batzordea bildu da. EH Bilduk espioitza kasu guztiak ikertzeko eta argitzeko eskatu du; EAJk, berriz, «erantzun politikoa» nahi du. | Pegasusekin egindako espioitzaren ekaitza ez da baretu. Eta ez dute horretan lagunduko Margarita Robles Espainiako Gobernuko Defentsa ministroak esandakoak —edo ez esandakoak—. CNI Espainiako zerbitzu sekretuetako langileak, armadakoak, poliziak eta guardia zibilak defendatu ditu, haietaz «bereziki harro» dagoela esanez. Espainiako Kongresuko Defentsa Batzordean egin ditu adierazpenok; ordea, eztabaidagai nagusiaren inguruan, espioitzaren inguruan, ez du aparteko azalpenik eman.
Ministroa orokorrean aritu da. Esan du edozeinek delituren baten berri duenean ez duela «isildu edo saihestu» behar, justiziara jo baizik. Horregatik, ziurtatu du beti gisa horretako ekintzak daudenean Espainiako Gobernua— eta Robles bera lehenengo— justizia auzitegietara joango direla.
Roblesi irmo erantzun diote EAJk nahiz EH Bilduk. Koalizio abertzalearen diputatu Jon Iñarrituk galdetu dio ea Espainiako Gobernuari nahiz buruzagi independentistei egindako espioitza kasu guztiak ikertzeko asmorik ba al duten. Horri lotuta, «neurri bikoitzak» ez erabiltzeko eskatu dio, eta denak ikertzeko, kasuak argi daitezen.
Eskaerak egitearekin bat, Espainiako Gobernuak Europako «espioitza kasurik zabalenean» orain arte izandako jokamoldea ere kritikatu du Iñarrituk, aldakorra izan dela iritzita: «Lehengo ukatu egin zenuten; gero, puntatxoa besterik ez zela onartu, kasu bakar batzuk judizialki baimenduta zeudela eta beste batzuk ez esanez; eta, orain, gertaera hauen biktimatzat aurkezten zarete». Erantzukizuna bere gain hartzeko eskatu dio ministroari: «Zure ardura da argitzea, [egilea] dena delakoa izanda ere, izan kontrolik gabeko elementuen erasoa —estatuaren estoldak deitzen zaienak—, izan kanpokoak».
Joseba Agirretxea EAJren diputatuak «maila goreneko eskandalu politikokotzat» du 60 ordezkari politiko baino gehiagori —kataluniarrak gehienak, baita EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegi eta Iñarritu ere— nahiz Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari eta Roblesi «Pegasus izenekoa erabilita ustez egin zaien espioitza». Horren aurrean, ikerketa eta «erantzun politikoak» galdegin ditu: «Ezin dugu egin ezer gertatu ez balitz bezala. Anabasa da, eta argitu beharra dago. Aztertu, argitu behar da, eta erantzun politikoa eman behar zaio».
UP, erantzukizun politiko eske
Espioitza kasuak Espainiako Gobernuan bertan ere arrakalak sortu ditzake. Unidas Podemosen izenean, Pablo Echeniquek «erantzukizun politikoa maila gorenean» onartzeko eskatu dio Roblesi: «Begien bistakoa iruditzen zaigu, egilea edozein dela ere, ezinbestekoa dela erantzukizun politikoak maila gorenean hartzea». Buruzagi independentistak zelatatzea «jasanezina» begitantzen zitzaion, eta nabarmendu du «krisia beste maila batera» eraman duela Espainiako Gobernuko kideak ere espiatu zituztela jakiteak. «Benetako eskandalu» gisa izendatu du gertatutakoa.
Bihar jarraituko du auziak: Paz Esteban CNIko zuzendariak agerraldia egingo du sekretu ofizialen batzordean. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212933/emakume-bat-eta-haren-haurrak-etxegabetu-dituzte-arteagan.htm | Gizartea | Emakume bat eta haren haurrak etxegabetu dituzte Arteagan | Kaleratzerik Ez taldearen arabera, baliteke indarkeria matxista egon izana kaleratzearen atzean, besteak beste «indarkeria ekonomikoa» salatu duen emakumearen dibortzioren ondorioa delako. | Emakume bat eta haren haurrak etxegabetu dituzte Arteagan. Kaleratzerik Ez taldearen arabera, baliteke indarkeria matxista egon izana kaleratzearen atzean, besteak beste «indarkeria ekonomikoa» salatu duen emakumearen dibortzioren ondorioa delako. | 50 bat herritar bildu dira gaur goizean Arteagan, familia bati sostengua agertzeko. Izan ere, emakume bat, haren 9 urteko bi haur eta adin nagusiko alaba etxegabetzeko operazioa zegoen aurreikusita 13:00etarako.
Atariaren aurrean eseri dira herritarrak, Nire seme-alaben etxea defendatuko dot mezua zuen pankarta batekin. Ertzainak herrian ari ziren bueltaka goizetik. Poliziek ataritik kendu dituzte protesta egiten zutenak, eta azkenean, familia kalean utzi dute.
Kaleratzerik ez! taldearen arabera, baliteke indarkeria matxista egon izana kaleratzearen atzean. Izan ere, emakumea dibortziatuta dago, eta indarkeria fisikoa salatu ez badu ere, irainak eta «indarkeria ekonomikoa» pairatu ditu, besteak beste, taldearen arabera. Izan ere, etxegabetzea eskatzeko arrazoia «min ekonomiko eta psikologikoa» egitea izan dela uste du taldeak. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212934/apirilean-hamar-kontratutik-hiru-mugagabeak-izan-dira-hegoaldean.htm | Ekonomia | Apirilean, hamar kontratutik hiru mugagabeak izan dira Hegoaldean | Pandemia aurreko apirilean bezainbesteko indarrez ez, baina langabe kopuruak behera egin du: 2.503 gutxiago daude. Kasik 79.000 lan kontratu egin dira hilabetean, horietatik 23.500, finkoak. | Apirilean, hamar kontratutik hiru mugagabeak izan dira Hegoaldean. Pandemia aurreko apirilean bezainbesteko indarrez ez, baina langabe kopuruak behera egin du: 2.503 gutxiago daude. Kasik 79.000 lan kontratu egin dira hilabetean, horietatik 23.500, finkoak. | Langabeziari behera bultzatzeko hilabetea izan ohi da apirila, Hego Euskal Herrian, eta aurtengoak ere joera horri eutsi dio, Ukrainako gerrak ekonomian dituen ondorioak ondorio. Nafar Lansaren eta Lanbiden izena emanda dauden langabeak 2.503 gutxiago dira martxoan baino, eta langabezia tasa %10,9ra jaitsi da: 148.980 langabe daude guztira. Horietatik 85.242 (%57,2) emakumeak dira eta gizonak 63.708 (%42,7). Gainera, 25 urtetik beherakoak bulegoetan izena emandakoen %8,7 dira (12.978).
Iazko apirilaren —eta pandemia aurreko urte gehienetan erregistratutakoen— indarraren parekorik ez du erakutsi lan merkatuak aurtengoan, Hego Euskal Herrian, baina jaitsiera hor dago, eta kontratazioaren alorra ere sendo aritu da: 3.641 afiliatu gehiago daude Gizarte Segurantzan, eta dagoeneko 1.280.000tik gora dira afiliatuak. Azken urtean, 33.143 lan kontratudun gehiago daude sisteman.
Hala, pandemiak eragindako zuloaren ondorengo susperraldiak aurrera jarraitzen du, nahiz eta ematen duen abiadura galtzen ari dela. Esaterako, martxoan, handiagoa zen azken urte arteko aldea (+35.459). Eta ezin da ahaztu, gainera, Aste Santuaren bultzada izan duela aurten apirilak. Dena den, 2020ko apiriletik, pandemiaren gordinena bizi zen unetik alegia, ia 50.000 afiliatu gehiago daude.
Aldizkako finkoen hazkundea
Baina kontratazioak utzi duen albistea kontratu motarekin dago lotua. Apirilean egin diren hamar kontratutik hiru mugagabeak izan dira. Lan erreformaren eraginez aldizkako finkoa jokatzen ari den rola gero eta nabarmenagoa da. Izan ere, 78.851 lan kontratu egin dira Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroan, eta horietatik 23.546 mugagabeak izan dira. Martxoan, %20 izan ziren kontratu mota horiek, urte hasieratik gertatzen ari den goranzko joera berretsita, eta, apirilean, beste jauzi handi bat egin du, jadanik ia %30ra arte iritsi baita kontratazio finkoa, betiere aldi baterako kontratu asko ordezkatu dituen finko etenaren bultzadari esker. Azken urteetan, kontratu mugagabe berriek nekez gainditzen zuten kontratazioen %8.
Lau urte joan dira 2019ko apiriletik; handik hilabete gutxira iritsitako pandemiaren lurrikarak lan merkatuan egindako kraterra estali du kontratazioen dinamismoak, azken hilabeteetan. COVID aurreko langabezia datu erregistratuak gainditu dira urte hasiera honetan, baina apirilean, duela lau urte bezala daude datuak atzera: 2019an, 750 langabe gutxiago zeuden. 2020an, ordea, 179.000 ziren langabeak enplegu bulegoetan eta, orain, berriz, 149.000. Hobekuntza handia da, baina are handiagoa da 2007ko datura hurbiltzeko tartea. Artean, ez ziren 98.000ra iristen Lanbide eta Nafar Lansareko langabe erregistratuak.
Erreakzioak
Oso modu desberdinean hartu dituzte sindikatuek eta gobernuek langabezia erregistratuaren datuak. Eusko Jaurlaritzako Lan sailburu Idoia Mendiak langabezia «modu orekatuan» jaitsi dela azpimarratu du, «behera egin duelako lurralde guztietan, adin guztietan, gizonen eta emakumeen artean, eta sektore guztietan». Horri gehitu behar zaizkio «sekula ezagutu ez diren kontratazio mugagabeen mailak».
ELArentzat, «datu positiboak diruditen arren», apirileko beste hilabete batzuekin alderatuz gero, langabezia «neurri txikiagoan» murriztu da, eta Hegoaldeko langabezia tasak Europako batez bestekoaren «oso gainetik» jarraitzen du: %10,9koa da Hegoaldean eta %6,2koa EBn. Kontratu mugagabeei dagokionez, ELAk datu bat nabarmendu du: «Nafarroa eta EAE dira behin-behinekotasun tasarik handiena dutenak, alde handiarekin, Estatuan; ia hogei puntu gorago daude».
LABek, berriz, dio aldizkako finkoen kontratua «formula berria» dela «obra edo behin-behineko kontratuak ordezkatzeko», estatistiketan finko gisa agertu arren. «Urtean hiru hilabete soilik lan egiten duen langilea finko gisa agertuko da».
CCOOk, ordea, lan erreformaren «onura» horri garrantzi handia eman dio: «Apirilean egin diren kontratuen % 30,6 izan dira, eta erreformaren osotasunaren aplikazioa sumatzen ari da» |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212935/eroskik-105-milioi-euro-irabazi-ditu-inoizko-zor-kitapen-handiena-eginda.htm | Ekonomia | Eroskik 105 milioi euro irabazi ditu, inoizko zor kitapen handiena eginda | Iazko emaitza onei esker 443 milioi euroan murriztu du zorra. Salmenta orokorrak apur bat jaitsi badira ere, elikagaien atalak gorakoari eutsi dio | Eroskik 105 milioi euro irabazi ditu, inoizko zor kitapen handiena eginda. Iazko emaitza onei esker 443 milioi euroan murriztu du zorra. Salmenta orokorrak apur bat jaitsi badira ere, elikagaien atalak gorakoari eutsi dio | Eroski taldearen negozioa indartzen ari da berriz. Elorrioko (Bizkaia) kooperatibak aro berri bat hasi du: hazkundearen bidea hartu du, eta emaitza positiboak lortu ditu hainbat urtez galerak pilatu ondoren. Guztira, 105 milioi euro irabazi zituen iaz. Azken hamalau urteetako emaitza onena da, eta horrek bide eman dio bankuekin duen zorra ere nabarmen murrizteko. Hain zuzen ere, inoizko zor kitapen handiena egin du taldeak, mila milioi euroko langaren azpitik jartzeraino.
Kooperatibak nabarmendu du iazkoa ez zela izan ekitaldi erabat normalizatua, pandemiari aurre egiteko neurriek oraindik eragina izan dutelako negozio batzuetan: bidaia agentziatan, gasolindegietan, Forum Sporten... Kasu horietan, salmentak ez dira iritsi pandemia aurreko kopuruetara. Aldiz, elikagaien atalak aurreko urteko bilakaera positiboari eutsi dio, eta 2020 aurreko kopuruak ere gainditu ditu (%1 hazi dira). Internet bidezko salmentek ere joera horri eutsi zioten. 2020n aldean, ordea, jaitsi egin da fakturazio osoa. 5.116 milioi eurorainoko salmentak izan ditu Eroskik 2021ean, iaz baino %4,8 gutxiago.
Hala ere, kooperatibak nabarmendu du zenbakiek azken urtetako «joera baikorra» berresten dutela, eta taldeak «lehiakortasuna hobetu» izanaren seinale dela. Izan ere, inbertsio handiek eragindako kostuen aroa igarota, estratejia berritu du Eroskik, eta indartsuagoa den eremuetan merkatu kuota sendotzeko helburua du orain, hau da, Hego Euskal Herrian, Espainia iparraldean, Galizian eta Katalunian. %12tik gorako merkatu kuota du eremu horietan.
Asmo horietara bideratu ditu inbertsioak azken urtean, hain zuzen ere, baina bere indargunetik kanpo ere handitu du presentzia taldea. Izan ere, 77 saltoki (gehienak frankiziak) ireki zituen 2021ean, eta beste 141 denda berritu. Gasteizen, Jundizko produktu freskoen plataforma bat ere ireki zuen, 20 milioi euroko inbertsioa eginda. Gainera, Supratuc 2020 elkartea ere sortu zuen EP Corporate Group inbertsio funtsarekin; Kataluniako eta Balearretako negozioen erdia saldu zion hari. Eroskik 629 langile bazkide ere egin zituen iaz, eta 9.000ko langa gainditu zuen.
Zorraren zama arindu du
Emaitza onek bankuekin duen zorra kitatzen jarraitzeko bidea eman diote Eroski taldeari. Kooperatibak jakinarazi duenez, 2021eko ekitaldian 443 milioi euro murriztu du finantza zorra, eta orain 953 milioi euro zor dizkie finantza erakundeei. 2009tik 2.470 euro milioi euroraino iritsi da zorraren amortizazioa, baina hitzartutakoa bete duela azpimarratu du kooperatibak, aurtengo ekitaldirako iragarritakoa baino zenbateko handiagoa itzuli duela nabarmenduz. «Zorra nabarmen gutxitu da urte hauetan, eta azkenik palanka efektu finantzarioa arrazoizko mailetan jartzea lortu dugu», esan du Agustin Markaide taldeko presidenteak. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212936/errusiako-petrolioaren-bahitura-proposatu-du-europako-batzordeak.htm | Mundua | Errusiako petrolioaren bahitura proposatu du Europako Batzordeak | Sei hilabeteren buruan Errusiako petrolioaren inportazioak eten nahi ditu EBk. Alemaniaren babesa jada lortu du Bruselak, baina Hungariak esan du ezin duela Batzordearen proposamena onartu, estatuaren segurtasun energetikoa «hondoratuko» lukeela argudiatuta. Kremlinek ohartarazi du Batasunak «garesti» ordainduko duela Errusia «kaltetzeko». Mariupolgo ebakuazioa oso gorabeheratsua izaten ari da. | Errusiako petrolioaren bahitura proposatu du Europako Batzordeak. Sei hilabeteren buruan Errusiako petrolioaren inportazioak eten nahi ditu EBk. Alemaniaren babesa jada lortu du Bruselak, baina Hungariak esan du ezin duela Batzordearen proposamena onartu, estatuaren segurtasun energetikoa «hondoratuko» lukeela argudiatuta. Kremlinek ohartarazi du Batasunak «garesti» ordainduko duela Errusia «kaltetzeko». Mariupolgo ebakuazioa oso gorabeheratsua izaten ari da. | «Ez da erraza izango. Errusiako petrolioaren menpekotasun handia dugu. Baina egin behar dugu». Ukrainako gerra dela eta, Errusiaren kontrako zigorren seigarren paketea izan dute gaur hizpide eta eztabaidagai EB Europako Batasunean, Errusiako petrolioaren gaineko bahitura barne. Talde komunitarioarentzat ez da erabaki erraza hartzeko, ezta ezartzeko ere; horregatik gaur goizean Ursula Von der Leyen Batzordeko presidenteak Europako Parlamentuan esandakoak.
Enbargoa modu mailakatuan egingo dela azaldu du Von der Leyenek, «ahalbidetzeko guk eta gure bazkideek ziurtatuak izan ditzatela hornidura bide alternatiboak, eta merkatu globalean inpaktua ahalik eta txikiena izatea». Bahitura batekin arazorik handienak jar zitzaketen bi herrialdeei, Hungariari eta Poloniari, proposamenak epe luzeagoa ematen die enbargoa ezartzeko, 2023. urteko abendura arteko epea, Reuters berri agentziaren arabera. Budapestek, ordea, gaur bertan argi esan du «ezin» duela Batzordearen proposamena onartu, estatuaren segurtasun energetikoa «hondoratuko» lukeela argudiatuta; Hungariak petrolioaren %60 eta gasaren %85 Errusiatik jasotzen ditu. Aldiz, Alemaniaren babesa jada lortu du Bruselak, urtea amaitu arteko epe muga hori jarrita aski dutelako petrolioaren inportazioa etetea. Zigor paketeak, edozein modutan, Batasuneko herrialde guztien oniritzia behar du. Iaz, EBk 74.000 milioi euro eman zizkion Errusiari erregaiaren truke.
Errusiako erregaiaren enbargoa, halaber, ez da izan Europako Batzordeko presidenteak proposatu duen zigor bakarra: Errusiako beste hiru estatu hedabide Batasunean ikusi eta entzuteko debekua ezartzea —Rossiya, RTR Planeta eta VGTRK izango lirateke, BBC hedabidearen arabera—; Sberbank, Errusiako finantza erakunderik handiena, SWIFT sistematik kanporatzea; Ukrainako Butxa eta Mariupolgo hirietako «sarraskiekin» lotura izango luketen militarrak zigortzea; eta Kremlinari aholkularitza zerbitzuak eskaintzen dizkieten EBko norbanakoak zigortuen zerrendara sartzea, baita Errusiako Eliza Ortodoxoko buru Patriarca Kirill ere, Kremlineko eledun Dmitri Peskoven familiarekin batera.
Hain zuzen, Peskoventzat, Mendebaldeak Errusiaren aurka ezarritako zigorrak «bi ahoko armak» dira. Gaur, bere eguneroko prentsaurrekoan adierazi du Kremlin «adi» dagoela, eta «aztertzen» ari dela nola erantzun seigarren zigor sortari. Hori bai, oroitu du EBko kide diren herrialdeek «garesti ordaindu» beharko dutela Errusia «kaltetzeko».
Maiatzaren 9an, Sobietar Batasunaren garaipenaren urteurrenean, Errusiako presidente Vladimir Putinek egin dezakeen balizko adierazpenaren harira, Peskovek erabat baztertu du egun horretan Kremlinek gerra deklarazio ofizialik egingo duenik. «Lelokeria hutsa da hori». Errusiaren ikuspegitik, Ukrainan ez dago gerrarik; «operazio militar berezi bat» baizik. Gerra ofizialki deklaratzeak 900.000 erreserbistak eta zibilak mobilizatzea ekar lezake. Bestalde, Kieven eta Moskuren arteko negoziazioei dagokienez, «irteerarik gabeko egoera batean» daudela esan du Kremlineko bozeramaileak.
Gerra frontean, Errusiako Defentsa Ministerioak adierazi du Lviv hiriko (mendebaldean) arma biltegiak bonbardatu dituzte, Mendebaldeko armen sarrera «oztopatzeko». Horrez gain, soldaduek Izium hiriaren (Kharkiv oblasta) inguruko eremu gehiago hartu dituzte azken orduotan. Donbass eskualdean, berriz, Ukrainaren arabera, armada eusten ari zaie Moskuren erasoaldiei; Errusiako Defentsa Ministerioaren esanetan, ordea, armadak «aurrera» egiten jarraitzen du. Bestalde, Ukrainako tropek gutxienez zibil bat hil dute Donetsk hiriko erregai biltegi bat suntsitu ostean, tokiko agintariek salatu dutenez.
Bitartean, Errusiako tropek setiatua duten Mariupolgo (Donetsk oblasta) eta Azovstal altzairutegiko zibilen ebakuazioa oso gorabeheratsua izaten ari da, konfiantza faltak eraginda su etenak eta bonbardaketan txandakatzen ari baitira. Bada, hiriko alkateak ziurtatu du industriagunean gotortuta dauden soldaduekin harremana galdu dutela. Bada, Sergei Shoigu Errusiako Defentsa ministroak asteazken honetan adierazi duenez, altzairutegiko soldaduak «modu seguruan blokeatu» dituzte, bertatik alde egin ez dezaten. Gainera, zehaztu du Ukrainako militarrei eskatu diela «armak uzteko» eta soldaduekin batera harrapatuta dauden berrehun bat zibil «askatzeko», «zibilen bizitzak salbatzearen eta tratu duina ematearen truke». Hala ere, Shoiguk ziurtatu du Kievek ez dituela eskaera horiek onartu.
Moskuko eta Kieveko armadek 3.250 zibil hil dituzte Errusiak duela bi hilabete pasa Ukrainaren inbasioa hasi zuenetik, OHCHR Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatariak emandako azken datuen arabera. Horietatik 493 Donbass eskualdean hil dituzte.
Moldaviari laguntza gehiago
Europar Kontseiluko presidente Charles Michel Moldavian izan da gaur, eta EBk herrialdeari laguntza militarra eta energetikoa «nabarmen» handituko diola esan du. Hain zuzen ere, tentsioa nabarmen areagotu da Moldaviaren eta Transnistriaren arteko mugan, Errusiak otsailaren 24an Ukraina «operazio militar berezi bat» abiatu zuenetik. Transnistriako Gobernuak apiril amaieran salatu zuen bere aurkako hiru «eraso terrorista» jazo zirela, «Ukrainak bultzatuta».
Transnistria aitortzarik ez duen estatu bat da. Moldavia eta Ukraina artean dago, eta 1991tik, Sobietar Batasuna desegin zenetik, independentea da de facto. Gerra zibil bat irabazi ondoren aldarrikatu zuen independentzia, eta Errusiaren babesa eduki zuen. 520.000 bat pertsona bizi dira 4.100 kilometro koadrotan, eta gehiengoa errusiazalea da. Joan den hilean, Errusiako armadako jeneral batek ziurtatu zuen Ukraina hegoaldea okupatu nahi dutela, Transnistriaraino iritsi arte. Errusiak 1.500 soldadu ditu han. |
2022-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/212937/lasok-eta-dariok-ez-dute-jokatuko-ligaxkako-azkeneko-partida.htm | Kirola | Lasok eta Dariok ez dute jokatuko ligaxkako azkeneko partida | Baikokoak mina du sorbaldan, eta Aspekoak, eskuetan. Beraz, Rezustari eta Ezkurdiari eman dizkiete irabazitzat partidak: 22-0. Emaitzek ez dute ondoriorik, Lasok eta Ezkurdiak ziurtatua baitzuten multzoko lehen postua, eta Rezustak eta Dariok ez baitzuten aukerarik finalerdietarako sailkatzeko. | Lasok eta Dariok ez dute jokatuko ligaxkako azkeneko partida. Baikokoak mina du sorbaldan, eta Aspekoak, eskuetan. Beraz, Rezustari eta Ezkurdiari eman dizkiete irabazitzat partidak: 22-0. Emaitzek ez dute ondoriorik, Lasok eta Ezkurdiak ziurtatua baitzuten multzoko lehen postua, eta Rezustak eta Dariok ez baitzuten aukerarik finalerdietarako sailkatzeko. | Asteburuan jokatzekoak ziren Buruz Buruko Txapelketako lau partidetatik bi besterik ez dira jokatuko. Ostiralean, Unai Laso eta Beñat Rezusta ziren aritzekoak Baños de Rio Tobian (Espainia), baina Lasok uko egin dio jokatzeari, mina baitu sorbaldan. Beraz, Rezustari eman diote irabazitzat neurketa: 22-0. Emaitzak, hala ere, ez du ondoriorik: Lasok ziurtatua zuen B multzoko lehen postua, eta Rezustak jada ez zuen aukerarik sailkatzeko.
Bertan behera geratu da Joseba Ezkurdiak eta Dario Gomezek larunbatean Iruñean jokatu behar zuten lehia ere, Dariok mina baitu eskuetan. Horretan ere ez zegoen ezer jokoan: Ezkurdiak ziurtatua zuen A multzoko aurreneko postua, eta Dariok jada ez zuen aukerarik. Arbizuarra, beraz, txapelketan bi partida bakarrik jokatuta ariko da finalerdietan. Duela bi aste jokatu zuen azkenekoz, Jose Javier Zabaletaren aurka, ligaxkako lehen jardunaldian: 22-21 irabazi zuen. Sasoiari eusteko, binaka ariko da larunbatean, Donostian.
Jaialdi berean ariko dira Jokin Altuna eta Zabaleta elkarren aurka, finalerdietarako sailkatzeko lehian, betiere Altuna osatzen bada. Bihar egingo du proba, pilota aukeraketaren aurretik. Irabazlea Lasoren aurka ariko da finalerdietan. Ezkurdiak, berriz, Erik Jaka edo Iñaki Artola izango du arerio. Bi horiek igandean ariko dira, Bilbon. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212938/kezka-eta-haserrea-aebetan-abortatzeko-eskubidea-arriskuan-dagoela-eta.htm | Mundua | Kezka eta haserrea AEBetan, abortatzeko eskubidea arriskuan dagoela eta | Gorenak abortatzeko eskubidea ezabatuko duen beldurrez, alarma guztiak piztu dira, eta protesta ugari izan dira Washington hiriburuan eta herrialdeko beste zenbait hiritan. | Kezka eta haserrea AEBetan, abortatzeko eskubidea arriskuan dagoela eta. Gorenak abortatzeko eskubidea ezabatuko duen beldurrez, alarma guztiak piztu dira, eta protesta ugari izan dira Washington hiriburuan eta herrialdeko beste zenbait hiritan. | Auzitegi Gorenaren zirriborroa filtratu, eta berehala piztu zen lurrikara Ameriketako Estatu Batuetan. Washington hiriburuan, gauerdian bertan bildu ziren lehen manifestariak gortearen eraikinaren aurrean. Gero, herenegun, egun osoz iraun zuen protestan, ehunka lagun bildu ziren: hautetsiak, abortatzeko eskubidearen aldeko elkarteetako kideak, baita bestelako erakunde feministetako eta babes taldeetako militanteak ere. Zenbait manifestarik pertxa bat eraman zuten, jokoan dagoenaren larriaz ohartarazteko: emakumeen osasuna arrisku bizian jarriz etetea haurdunaldiak. Berriz ez zioen kako baten irudia zeukan afixetako batek, eta beste batek galdetzen zuen ea tresna hori bere osasun zerbitzuari zegokion. Ikur horrekin egin zuen protesta Meghan Countsek, esaterako: «Espero dut filtrazio bat baino ez izatea, jendea iratzartzeko balio izatea; horretan geratzea, eta Roeri eustea azkenean». Abortatzeko eskubide konstituzionala da Roe; 1973ko Roe v Wade epaiaren aurrekarian oinarritua. Horri esker, estatuen arau murriztaileen gainetik dago gaur egun eskubide konstituzionala, baina hori baliogabetzen badu Gorenak, estatuen erdiek baino gehiagok galarazi dezakete haurdunaldia etetea. Gorputza berriz ere borrokaleku bihurtuta, hautuak eta askatasunak hartu zuten protagonismoa Auzitegi Goreneko protestan. Bertan zen abortuaren aurkako manifestari talde txiki baina zaratatsu bat ere. Haien irainen gainetik, «kendu debekuak gure gorputzetatik» izan zen gehien aldarrikatu zen oihuetako bat. Hizlarietako batek baino gehiagok nabarmendu zuen egun abortua legezkoa dela. Jasmine Clemons Baltimorekoa da. Floridan bizi zela, haurdun geratu zen. «Orduko bikotea eta biok inola ere ez ginen guraso izateko gai; argi izan nuen zer egin». Hala ere, ez ginekologoak, ez unibertsitateko aholkularitzak ez zuen lagundu, eta sei orduko bidaia egin behar izan zuen abortatzeko: «Gorputz autonomiak eta autodeterminazio horrek ahalbidetu zidan egun daukadan bizitza bizitzea. Aborturik izan ezean, ez nituen ikasketak amaituko, ez nintzen harreman toxiko hartatik irtengo. Ez dut inolako damurik, esker oneko naiz, horregatik nago horren haserre auzitegi honek milioika emakumeri egingo dienarekin. Andre zuri aberatsek abortuak izango dituzte. Beti izan dituzte. Ni bezalako emakume beltzak izango gara erabaki horren kalteak sufrituko ditugunak».
Egun, Planned Parenthood erakundean dihardu Clemonsek; ugalketa osasuneko klinika ugari dituzte AEBetan. Gabriela Benazar Acosta elkarteko ordezkariak klinika horietako langileen ziurgabetasuna salatu du: «Texasen iaz hasi ziren, eta beste estatu batzuetara zabaltzen ari da. Legea sartzen da pazientearen eta medikuaren arteko harremanean, eta, medikuak nola lagundu jakin arren, ez diote uzten». Hala ere, abortua legezkoa dela gogorarazi zuen. «Mezu hori helarazi behar da AEBetako hegoaldera eta erdialdera, batez ere. Eta, edozer gertatuta ere, argi izan gure klinikak zabalik egongo direla». Chicagoko Renee Bracey Shermanek oholtzatik egin zuen: «Altxa eskuak: nork izan du hemen abortu bat?». Eta halaxe erantzun zioten emakume ugarik. Haurdun geratu direla jakin eta abortua behar dutenei ere mintzatu zitzaien: «Hemen gaude zuek babesteko, klinikak irekita mantenduko ditugu, behar bezalako finantzaketa bermatuko diegu, auzitegi horrek esaten duena esaten duela». Abortuari buruzko lekukotza pertsonalak ematen dituen We Testify emakume elkartearen sortzaile da Sherman. Texasko MJ Flores zuen aldamenean bere esperientzia kontatzeko: «Eskubidearen aldeko nintzen, baina ez nuen inoiz uste neuk aborturik izango nuenik. Hori dena, komunean testaren aurrean erabat galduta egon aurretik pentsatzen nuena zen. Nik ere estigmari eusten lagundu nion, baina gertatutakoan argi izan nuen. Enpatia pixka bat izan behar da egoera gogor horretan dagoen pertsonarekin». Hautetsiak ere Power to Decide elkarteko Maggie Le Ducek herritarrak kalera irtengo direla dio, baina uste du pilota Kongresuan dagoela orain. «Lege bat egin behar dute berehala, Auzitegi Gorenean edozer jazota ere jendearen eskubideak babestuta egoteko». Izan ere, botere judizialaren bidea aldatzeko bide errazena da, teorian, legegileak horretarako arautzea, eta abortu eskubidea lege bihurtzea. Hainbat hautetsi demokrata eta senatari talde bat Auzitegi Goreneko eskaileretan elkartu ziren lege horren alde, eta, bidenabar, aurtengo azaroko hauteskundeetan botoa eskatzeko, hori delakoan Kongresuan behar den gehiengoa lortzeko bidea. Txaloak jaso zituzten, baita kritikak ere, egun ere gehiengoa izan arren ez direlako gai abortuaren legerik egiteko.
Elizabeth Warren senatari eta alderdi demokratikoko primarioetako presidentegai ohia izan zen hitza sutsuen hartu zutenetako bat. «Haserre nago, badakidalako nork ordainduko duen hau. Ez dira emakume aberatsak izango; hau emakume behartsuen gainean eroriko da. Eraso dieten emakume gazteei eragingo die, bortxatu dituztenei. Dagoeneko haurrak izan eta aurrera ateratzeko ezinean ari diren emakumeei erasango die. Errepublikanoek hamarkadak daramatzate egoera honen bila, estatubatuar gehienek nahi ez duten zerbait lortzeko Auzitegi Gorenean gehiengo izateko». Auzitegi Goreneko filtrazioa jakin berri, Washingtonen legez, New Yorken, Chicagon, Seattlen eta beste dozenaka hiritan egin ziren protestak eta elkarretaratzeak. Alarma guztiak piztu dira, eta litekeena da astebururako are protesta jendetsuagoetara deitzea. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212939/kalte-ordaina-ukatu-eta-epaiketa-ordainaraziko-diote-joxi-zabalaren-amari.htm | Politika | Kalte ordaina ukatu eta epaiketa ordainaraziko diote Joxi Zabalaren amari | Espainiako Auzitegi Nazionalak 9.256 euro exijitu dizkio Felipa Artanori, Konstituzionalaren epaiari jarritako helegitea baztertu ostean | Kalte ordaina ukatu eta epaiketa ordainaraziko diote Joxi Zabalaren amari. Espainiako Auzitegi Nazionalak 9.256 euro exijitu dizkio Felipa Artanori, Konstituzionalaren epaiari jarritako helegitea baztertu ostean | 9.256 euro eta bi zentimo. Espainiako Auzitegi Nazionalak diru kopuru hori pagatzeko beharra ezarri dio Felipa Artano Sagastumeri, Joxi Zabalaren amari, alegia. 1983an GALek bahitu, torturatu eta hil zituen bai Zabala bai Joxean Lasa, baina Espainiako Barne Ministerioak erabaki zuen euren familiek ez zutela terrorismoaren biktima izateagatik zegokien kalte ordaina jasoko. Auzitegi Konstituzionalak 2017an berretsi zuen erabakia, eta horri helegitea jarri zion Artanok, «errugabetasun presuntzioa urratzen» zuelakoan, ez baitzen inoiz frogatu Lasa eta Zabala ETAko kideak zirenik. Orain, errekurtsoa baztertu du Auzitegi Nazionalak, eta epaiketaren kostuak ordainarazi nahi dizkio Zabalaren amari, «ezein aldek ez baitzuen kostuen tasazioa inpugnatu», Elena Oca de Zayas epailearen arabera.
Kalte ordainik ez familientzat
Auzitegi Nazionalak bere egin du, hortaz, Konstituzionalaren tesi nagusia; hau da, ETAko kidea zela Zabala, hala agertzen delako Lasa-Zabala auzian Auzitegi Nazionalak emandako zigor epaian. 2000. urtean izan zen hori: Enrique Rodriguez Galindo jenerala eta beste lau lagun zigortu zituzten, Lasa eta Zabala bahitu, torturatu eta hiltzea egotzita. Hura ekintza «terrorista» izan zela aitortu arren, sententzia horretan Zabala etakidetzat hartzen denez, horrek «gizartearen elkartasuna» jasotzea eragozten dio familiari, epaileen esanetan.p>
Hala ere, Konstituzionalaren barruan ere tira-birak eragin zituen sententziak. Adela Asua eta Fernando Valdes epaileek boto partikularra eman zuten, eta argudiatu zuten Zabala ez zutela inoiz epaitu etakide izateagatik: «Egindako delitutzat hartzen da, horri buruzko sententziarik ez dagoen arren». |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212961/berritzeko-tarte-bat-hartzea.htm | albisteak | Berritzeko tarte bat hartzea | Hazinnova programak enpresa txikiei laguntzen die hiru hilabetean emaitzak emango dituzten berrikuntzak aplikatzen. Royse enpresa potentzia transmititzeko elementuen salmentan aritzen da, eta eskaintzen jarraipena eta biltegiaren kudeaketa hobetzeko jo zuen Hazinnova programara. | Berritzeko tarte bat hartzea. Hazinnova programak enpresa txikiei laguntzen die hiru hilabetean emaitzak emango dituzten berrikuntzak aplikatzen. Royse enpresa potentzia transmititzeko elementuen salmentan aritzen da, eta eskaintzen jarraipena eta biltegiaren kudeaketa hobetzeko jo zuen Hazinnova programara. | «Egunen batean aldatu behar dugu... ». «Ea berrikusteko tarte bat hartzen dugun…». «Tartetxo bat dugunean hau egin beharko genuke…». Enpresa guztietan entzuten dira horrelakoak; dena den, enpresa batzuetan berrikusketa lan hori egin, egiten dute; beste batzuetan, ordea, arriskua dago berrikuntzak inoiz ez ezartzeko, gehienbat beharrak ez baldin badaude identifikatuta. Arazo hori oso ohikoa da ETEetan eta mikroETEetan, baliabide mugatuak baitituzte eta ezin baitute lan erritmoa galdu. Horren ondorioz, azkenean, ezin dituzte txertatu lehiakortasuna hobetzeko aukera eman ahal dieten berrikuntza horiek, batzuetan oso jakinak diren arren. Hori eragozteko, Eusko Jaurlaritzak Hazinnova programa abiatu zuen 2019an. Haren bidez, bost langile edo gehiago dituzten enpresei aukera ematen zaie doako aholkularitza espezializatuko berrogeita hamar ordu jasotzeko, berrikuntza proiektu txikiak martxan jartze aldera.
Balbino e Hijos enpresak aurkeztu zuen proiektu txiki horietako bat. Errenteriako enpresa bat da, Rodamientos y Servicios (Royse) enpresaren barruan dagoena. Hartan, bederatzi pertsonak soilik lan egiten dute, eta duela 25 urte baino gehiagotik kojineteak, engranajeak eta potentzia transmititzeko beste elementu batzuk merkaturatzen dituzte. Enpresa horretako arduradunek Hazinnovaren berri izan zutenenean, aztertzen ari ziren lan egiteko moduari buruz hausnartzeko tarte bat hartzea, hau jakiteko: zein prozesutan lortu ahal zuten eraginkortasuna. Hala ere, ez zekiten oso ondo hori nola egin, ez eta nondik hasi ere. Enpresa zurea izateak eta xehetasun osoz ezagutzeak ez du esan nahi pertsonarik onena zarenik haren prozesuak osatzen dituzten zeregin, jarduera eta prozedura guztiak aztertzeko.
Programan izandako parte hartzeari esker konpondu zen eragozpen hori. Horrela, kanpoko laguntza jaso zuten azterketa hori egin eta hobekuntzak detektatzeko. Zehazki, Hazinnovak jarritako aholkulariek prozesuak jasotzeko erabakia hartu zuten. Metodologia horren bidez, enpresaren funtzionamendua aztertu, langileei elkarrizketak egin eta fluxu diagramak egin ostean, zeregin bakoitza dokumenta daiteke, eta enpresaren errendimendu maila zehaztu.
Analisiak aukera eman zuen biltegiaren kudeaketa aldatzeko eta eskaintza bakoitzari jarraitzeko prozesua berritzeko. Hau da, enpresak ekintza plan jakin bat dauka, eta hartan adierazten da eskaintzak nola aurkeztu behar diren. Besteak beste, zeregin hauek zehazten ditu: eskaintza bakoitzaren egoera sistematikoki eguneratzea eta eskari guztiak biltzen dituzten hileroko zerrendak egitea. Ekintza plan hori indartzeko, hileroko zerrenda bat osatzen da, eta hamabost minutuko bilerak egiten dira, egunero edo astero.
Programan proposatukoa betez, berrikuntza horiek emaitzak izan zituzten hiru hilabeteko epean. Emaitza horiek lortzeko, ezinbestekoa izan zen aholkulariaren eta sektorean eta merkatuan esperientzia duen eragile baten lana. Kasu honetan, Oarsoaldea eskualdeko garapen agentzia izan zen.
Spri Taldeak eta Innobasque Berrikuntzaren Euskal Agentziak kudeatzen dute Hazinnova, eta parte hartzeko epea zabalik dago, abenduaren 1era arte. Guztira, 437 enpresak parte hartu dute, fabrikazioaren, logistikaren, merkaturatzearen edo administrazioaren eta finantzen arloetan hobekuntzak lortzeko xedearekin. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212962/zubietako-erraustegia-geldirik-dago-arrazoi-teknikoak-direla-eta.htm | Gizartea | Zubietako erraustegia geldirik dago, arrazoi teknikoak direla eta | GHK-k aitortu du matxura bat izan duela erraustegiak. Errausketaren Aurkako Mugimenduak salatu du erraustegiaren kudeatzaileek eta Gipuzkoako zein EAEko agintariek ez dutela egia esaten Gipuzkoako hondakinekin egiten dutenari buruz. Instalazioetara eramango dute protesta hilaren 14an. | Zubietako erraustegia geldirik dago, arrazoi teknikoak direla eta. GHK-k aitortu du matxura bat izan duela erraustegiak. Errausketaren Aurkako Mugimenduak salatu du erraustegiaren kudeatzaileek eta Gipuzkoako zein EAEko agintariek ez dutela egia esaten Gipuzkoako hondakinekin egiten dutenari buruz. Instalazioetara eramango dute protesta hilaren 14an. | Joan den apirilaren 26an izandako matxura baten ondorioz, erraustegia geldirik dagoela jakinarazi zuen EAM Errausketaren Aurkako Mugimenduak atzo. Gipuzkoako Hondakinen Kudeaketak (GHK) baieztatu egin du matxura bat gertatu dela. «Matxura enpresa hornitzailearen bidez konpontzen ari da, eta instalazioko babes ekipamenduei esker ez da inolako kalterik jasan», adierazi dute GHK-ko iturriek, kazeta honen galderari erantzunez. Izan ere, iragarri dute matxura konpondu bitartean, enpresa instalazioaren funtzionamendua bermatzen ari dela ekipo osagarrien bidez. Hala, Gipuzkoako hiri hondakinen tratamendua «normal-normal» egiten ari dela ziurtatu dute.
Geldialdi honen berri atzo eman zuen EAMk –Donostia Bizirik, Eguzki, Greenpeace eta Ekologistak Martxan elkarteek babestuta–, eta herritarei dei egin oinezko martxa batean mobilizatzeko, maiatzaren 14ko 11:00etan, Lasarte-Oriako (Gipuzkoa) Okendotik abiatu eta Zubietan eraikitako erraustegiraino, eta agintariei eskatzeko geldi dezatela erraustegia, ez dezatela gehiago hondakinik erre, «ez Zubietan, ez Añorgan, ez Bergaran eta ez inon».
Donostiako Erraustegiaz… zer ez digute esaten? leloa eramango dute instalazioen atariraino. EAMko kideek gogor kritikatu dute hondakinen politika. «Tamalez, erraustegiak ez du konpondu hondakinen arazoa, eta, aldiz, Zubietan eta inguruetan eguneroko ogia da hondakinen errekuntzak eragiten duen kutsadura». Halaber, salatu dute inguruko herrialdeetara eramaten ari direla erraustegiko zepak eta eskoriak. «Ingurumena kutsatu, bizidunon osasunari kalte egin eta klima aldaketa larriagotzen duten isuriak airera botatzeaz gain, benetako hondakinen turismoa antolatu dute Zubietatik Nafarroara, Bizkaira eta Espainiako Gaztelara, eta hor barna barreiatzen ari dira hondakinen errekuntzak eragindako eskoriak eta beste errauts toxikoak». Hain zuzen ere, errausten diren hondakinen %23 errauts edo eskoria moduan geratzen dela ziurtatu dute.
EAMko kideek agintariei egotzi diete ez esatea zenbat CO2 isurtzen duten Zubietako tximiniatik, eta, halaber, ziurtatu dute errausten ari diren hondakin gehienak —%65— birziklatzeko modukoak direla. Halaber, GHKri leporatu diote gaikako bilketaren bidez jasotako hondakin organiko garbia, inpropio ugari dituen beste organiko batzuekin nahastea biometanizazio plantan. «Udal eta herritar askok txukun bildutako organiko asko alferrik galtzen ari gara».
Gogorarazi dute Donostian hondakinen %42 baino ez dela gaika jasotzen, Europak ezarritako %50eko helburutik urrun. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212963/gose-greba-amaitutzat-jo-du-asier-guridi-euskal-iheslariak.htm | Politika | Gose greba amaitutzat jo du Asier Guridi euskal iheslariak | Guridik jakinarazi du ospitaleratu egin dutela, 35 eguneko protestak eragindako kalte fisikoengatik | Gose greba amaitutzat jo du Asier Guridi euskal iheslariak. Guridik jakinarazi du ospitaleratu egin dutela, 35 eguneko protestak eragindako kalte fisikoengatik | CARACAS. Asier Guridi euskal iheslariak sare sozialen bidez jakinarazi zuen atzo gose greba utzi zuela, 35 egun jan gabe igaro ostean: «Greba utzi dut, baina ez dut borroka eten. Nire semearengatik, nigatik, gugatik!». Guridi ospitaleratu egin zuten atzo, Caracasko Perez de Leon ospitalean, gose grebak eragindako ondorio fisikoengatik.
Iheslariak martxoaren 29an hasi zuen greba, baina aurreko astean asko okertu zen haren egoera. Guridik errefuxiatu estatusa du egun, baina salatu du horrek ez diola legalki lan egiteko eskubiderik ematen, ezta bere semearen ordezkari gisa aritzeko ere; Euskal Herrian bizi da hura, Guridiren bikotekidearekin batera. Hala, nortasun juridikoa eskuratzeko asmoz, Espainiak Venezuelan duen kontsulatuari eskatu dio pasaporte bat emateko. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212964/udaltzaingoak-iruzurra-ikusita-sanferminetako-karteletako-laquoezohikoraquo-botoak-baliogabetu-egingo-dituzte.htm | Bizigiro | Udaltzaingoak iruzurra ikusita, sanferminetako karteletako «ezohiko» botoak baliogabetu egingo dituzte | Bihar arratsaldean berriz ere martxan izanen da bozketa. Astelehenean jakinaraziko dute zeinek irabazi duen. | Udaltzaingoak iruzurra ikusita, sanferminetako karteletako «ezohiko» botoak baliogabetu egingo dituzte. Bihar arratsaldean berriz ere martxan izanen da bozketa. Astelehenean jakinaraziko dute zeinek irabazi duen. | Sanferminetako afixak aukeratzeko prozesuan iruzur zantzuak daudela ebatzi du Udaltzaingoaren ikerketak. Hori dela eta, «ezohiko» botoak baliogabetuko ditu Iruñeko Udalak. Bihar berriz ere martxan paratuko dute aukeraketa prozesua, 15:00etan, eta hori izanen da botoa emateko azkenengo eguna. Astelehenean jakinaraziko dute zein izanen den aurtengo sanferminak iragarriko dituen afixa.
Udaltzainen txostenaren arabera, «susmagarriak» ziren botoak arakatu dituzte, eta horietarik «ia guztiak» ez zituzten nortasun agiri horien jabeek eman; hau da, norbaitek haien izen-abizenak eta nortasun agiriaren zenbakia erabili ditu botoa emateko, beti afixa beraren alde. Udaltzaingoak esan du ikerketarekin jarraituko duela gertatutako guzia argitzeko, ustezko iruzurraren egilea harrapatzeko eta egindako delituak egozteko.
Iruñeko Udalak salaketa paratu du gaur goizean Udaltzaingoan, iruzurra egon zitekeelakoan. Atzo arratsaldean bertan behera utzi zuen bozketa prozesua, udaleko webgunea kudeatzen duen ANIMSA enpresa publikoak alerta abisua eman ondoren. Ordu batzuetan afixa baten aldeko «ezohiko» boto kopurua antzeman zuten zenbait egunetan. Atzo zen botoa emateko azken eguna; beraz, bihar errekuperatuko dute galdutako denbora: 15:00etatik aurrera botoa emateko aukera izanen da, alegia, bozketa moztu zen ordutik aurrera; gauerdira arte.
Ikusi gehiago: Sanferminetako kartelak: Bueltan da San Fermin
ANIMSAk ikusi duenez, larunbatean eta igandean, kartel berak jaso zituen 20:00etatik 23:30era emandako botoen %90. Larunbatean 146 boto izan ziren; horietatik 132 jaso zituen aipatutako kartelak. Igandean 114 boto izan ziren tarte horretan, eta 94 kartel berarentzat izan ziren. Boto kopurua ezohikoa izan zen tarte horretan; adibidez, ostiralean, 20:00etatik 23:30era, 42 lagunek eman zuten botoa.
Atzo ere antzeko zerbait gertatu zela salatu zuen ANIMSAk: 13:00etatik 13:30era «ezohiko» boto kopurua jaso zuen aipatutako afixak. «Boto guziak kartel beraren aldekoak izateaz gainera, beste ezaugarri bat dute: gehienek ez dute bigarren abizena idatzi. Datu hori ez da derrigorrezkoa, baina parte hartzaile gehienek ematen dute», azaldu zuen Iruñeko Udalak ohar baten bidez. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212965/industria-jarduna-79-handitu-da-lehen-hiruhilekoan.htm | Ekonomia | Industria jarduna %7,9 handitu da lehen hiruhilekoan | Urte arteko bilakaera aztertuz gero, energiaren (%19,3), osagai elektrikoen (%19,1) eta makineriaren (%15,4) sektoreak hazi dira gehien. | Industria jarduna %7,9 handitu da lehen hiruhilekoan. Urte arteko bilakaera aztertuz gero, energiaren (%19,3), osagai elektrikoen (%19,1) eta makineriaren (%15,4) sektoreak hazi dira gehien. | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako industria 4,6% hazi da martxoan, eta, lehen hiruhilekoko datuak iazkoekin alderatuz gero, %7,9koa da igoera. Sektorekako azterketa eginez gero, energiaren (%19,3), osagai elektrikoen (%19,1) eta makineriaren (%15,4) sektoreak hazi dira gehien 2022an. Beste muturrean dago zurgintza (-%3,3), eta batez ere kautxuaren eta plastikoen sektorea (-%11,2).
Denak, baina, ez dira albiste onak, eta horregatik dira hain ezberdinak hiruhilekoko eta martxoko datuak. Izan ere, aurtengo otsaileko datuekin alderatuz gero, industria ekoizpena %2,1 murriztu da. Halere, nabarmentzekoa da ekipo ondasunek %11,2ko igoera izan dutela martxoan. Sektore hori oso garrantzitsua da, besteak beste autogintza, trengintza eta ontziolak barruan sartzen direlako. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212967/sarrionandiaren-lana-aztertuko-dute-ehuren-udako-ikastaroetan.htm | Kultura | Sarrionandiaren lana aztertuko dute EHUren Udako Ikastaroetan | Uztailaren 18an eta 19an izango da, EHUren Bizkaia aretoan, Bilbon | Sarrionandiaren lana aztertuko dute EHUren Udako Ikastaroetan. Uztailaren 18an eta 19an izango da, EHUren Bizkaia aretoan, Bilbon | Joseba Sarrionandiaren literatura: bitakora kaiera izeneko ikastaroa antolatu dute Euskal Herriko Unibertsitatearen Udako Ikastaroen barruan. Uztailaren 18an eta 19an izango da, EHUren Bizkaia aretoan, Bilbon.
Mari Jose Olaziregik eta Nerea Eizagirrek zuzenduko dute ikastaroa, eta, azaldu dutenez, xede nagusia «Sarrionandiaren unibertso literarioaz hausnar egitea» izango da, eta baita «haren testuei buruz pentsamendua eraikitzea» ere. Honako hizlari hauek hartuko dute parte ikastaroetan: William Anthony Douglass, Eider Rodriguez Martin, Leire Bilbao, Aiora Jaka Irizar eta Mikel Aierbe Sudupek. «Autorearekin, adituekin eta zer esana duten irakurleekin auzolanean, Sarrionandiaren sorkuntzaz gogoeta egiteko gunea izango da».
Sarrionandiak berak ere parte hartuko du ikastaroan. Bizitzan artekatutako liburuak hitzaldia emateaz gain, Olatu arteko txalupa arraroa musika-literatura ikuskizuna taularatuko du Ines Osinagarekin batera, eta Ruper Ordorikarekin ere ariko da Memoriaren mapa. Abesti batzuen inguruko elkarrizketa saioan.
Honako hau da egitaraua:
Uztailak 18
09:00: Mari Jose Olaziregi eta Nerea Eizagirre: Ikastaroaren hasiera. 09:15: Lorea Bilbao: inaugurazio instituzionala. 09:30: William Anthony Douglass: Diáspora y cultura vasca. La obra de Joseba Sarrionandia como paradigma diásporico. 10:15: Eider Rodriguez: Kalaportuko marinela. Joseba Sarrionandiaren itsasoetan barna. 11:30: Leire Bilbao: Poesia dena eta ez dena (ez diren gauzak ere badirelako). 12:15: Aiora Jaka Irizar: Tradutore tradittore. Sarrionandiaren liburutegian barna. 18:30: Ines Osinaga & Joseba Sarrionandia: Olatu arteko txalupa arraroa. Letrak eta doinuak elkarrizketan.
Uztailak 19
09:30: Mikel Aierbe Sudupe: Narrazio guztiak berrirakurtzen. 10:15: Nerea Eizagirre: Sarrionandiaren erbeste literarioa: kontrapuntuzko idazkerarantz. 11.30: Joseba Sarrionandia: Bizitzan artekatutako liburuak. 18:30: Ruper Ordorika & Joseba Sarrionandia. Memoriaren mapa. Abesti batzuen inguruko elkarrizketa. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212968/ehek-bat-egin-du-kontseiluak-eta-euskara-aurrera-k-deitutako-manifestazioekin.htm | Gizartea | EHEk bat egin du Kontseiluak eta Euskara Aurrera-k deitutako manifestazioekin | Iruñean izango da lehena, etzi, eta Donostian bigarrena, hilaren 21ean. Euskal Herrian Euskaraz-ek euskaltzaleak berriz aktibatzera, kalera ateratzera, euskaraz bizitzeko nahia adieraztera eta «Euskal Herri euskaldunera jauzi egiteko indarrak metatzera» animatu ditu. | EHEk bat egin du Kontseiluak eta Euskara Aurrera-k deitutako manifestazioekin. Iruñean izango da lehena, etzi, eta Donostian bigarrena, hilaren 21ean. Euskal Herrian Euskaraz-ek euskaltzaleak berriz aktibatzera, kalera ateratzera, euskaraz bizitzeko nahia adieraztera eta «Euskal Herri euskaldunera jauzi egiteko indarrak metatzera» animatu ditu. | «Badator Euskararen Udaberria». Hala nabarmendu du EHE Euskal Herrian Euskaraz-ek, datozen egunetan eta asteetan Euskal Herriaren luze-zabalean euskara bultzatzeko egingo diren egitasmoei erreferentzia eginez. Bi aipatu dituzte bereziki: larunbatean Euskalgintzaren Kontseiluak antolatuta Iruñean egingo duten manifestazioa eta maiatzaren 21erako Euskara Aurrera ekinbideak Donostiarako deitu duen mobilizazioa. EHEk haietan parte hartzera deitu ditu herritarrak: «Bi mobilizazio hauek aukera ezin hobea eskaintzen digute euskaltzaleoi kalera ateratzeko, euskaraz bizitzeko dugun nahia adierazteko eta Euskal Herri euskaldunera jauzi egiteko indarrak metatzeko».
Egitasmo horiek eta herriz herri antolatzen ari diren euskararen aldeko besteko ekintzak «Euskararen Udaberriaren loretzat» dauzka EHEk: «Abian jartzen ari garen Euskararen Udaberriaren loreak dira. Estatuen inposizio linguizidaren neguari aurre egiten ari zaion udaberria. Zalantzarik gabe euskalduntzeari fruitu berriak ekarriko dizkion susperraldia da». Horretarako, ordea, ezinbestekoa iruditzen zaie euskaltzaleek kaleak hartzea: «Euskaltzaleok berriz ere aktibatu eta kalera atera behar dugu; gure eskubideen defentsan irmo azaldu eta Euskal Herri euskalduna erdietsi arte dugun konpromisoan berresteko unea da». Argi dituzte helburuak: «Hizkuntza politika berri, egoki eta burujabea» defendatzea, euskarak «lege babes egokia» edukitzea eta Euskal Herri osoan ofiziala izatea.
Datorrenaz aritzearekin betera, atzera ere begiratu dute. Hitz gutxitan laburbildu dute orain artekoa: «Azken urteak zailak izan dira euskararentzat eta euskal hiztunontzat». Pandemiari egotzi diote zati bat: «Pandemiak gogor jo ditu euskara normalizatzeko kostata eraiki ditugun egitasmo eta egitura jada aurretik zaurgarriak zirenak». «Koiunturazko» gertakari horretatik harago, ordea, euskararen eta euskaldunen aurkako «zapalkuntza estrukturalaren adierazpenak» etengabeak izan direla irizten diote: «Izan epaitegien epaien bitartez, izan gobernuen erabaki edo debekuen bitartez, Frantziako eta Espainiako estatuen inposizio linguistikoak iraunkorki gu jotzen jarraitzen du».
Iruditzen zaie horrek guztiak argi uzten duela Euskal Herrian gaztelera eta frantsesa direla hizkuntza nagusiak, eta «inposizioaren» adibide zehatz batzuk zerrendatu dituzte: lan deialdi publikoetan euskara lanpostu guztietarako eskatzea debekatzea, hezkuntzan euskarazko murgiltze eredua orokortzeko borondaterik ez adieraztea, euskararen kaltetan ingelesa sustatzeko PAI eredua onartzea eta ikasleei azterketak euskaraz egitea debekatzea. «Bi estatu linguizidak ez daude prest onartzeko euskararen egoera normalizaturik, ezta euskaraz biziko den Euskal Herria ere. Euskaldunon aurkako ofentsibak ez du etenik, beraz».
Hori ikusita, mobilizazioetara jotzea beharrezkoa dela uste dute: «Azken hamarkadetan behin eta berriz egin bezala, orain ere gure eskubideen alde zutitu, kaleak hartu eta euskararen normalizazioaren aldeko lanari beste bultzada bat ematera goaz. Euskal Herriaren berreuskalduntzean fase berria irekitzera goaz». |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212971/polizia-gizon-baten-bila-dabil-bilbon-ikertzen-ari-diren-hilketen-harira.htm | Gizartea | Polizia gizon baten bila dabil, Bilbon ikertzen ari diren hilketen harira | Jakinarazi dute oraingoz bi kasurekin lotzen dutela, baina beste birekin ere lotuta egon daitekeen susmoak dituztela | Polizia gizon baten bila dabil, Bilbon ikertzen ari diren hilketen harira. Jakinarazi dute oraingoz bi kasurekin lotzen dutela, baina beste birekin ere lotuta egon daitekeen susmoak dituztela | Bilbon hil dituzten gizonezkoei buruz egunotan zabaldu diren albisteen harira, ertzainek jakinarazi dute gizon gazte baten bila dabiltzala, hilketekin lotura duelakoan. Aditzera eman dutenez, bi hilketarekin erlazionatzen dute, baina beste birekin ere lotzeko zantzuak badira. Gizonekin harremanak izateko kontaktuetarako aplikazio baten bidez jartzen zen harremanetan biktimekin, ikerketak aurrera egin ahala argitu dutenez.
Egunotan zabaldu dira hilketa hauei buruzko albisteak, baina, orain jakin denez, asteak daramatza Poliziak kasuok ikertzen. Eta asteak joan dira, Poliziak emandako datuak aztertuta, epaile batek gizon gazte hau atxilotzeko agindua eman zuenetik ere. Gainerakoan, iturri ofizialetatik zabaldu den informazioa urria da. Jakinarazi dute oraingoz ofizialki bi ikerketa daudela irekita, baina susmoa dute gizonezkoekin harremanetan jartzeko aplikazioetan harremanetan jarri zen beste bi gizonen heriotzarekin ere lotuta dagoela gizonezko hori. Izan ere, antzeko heriotzak izan ziren.
Ikusi gehiago: LGTBI kolektiboa, «babesik gabe»
Gasteizko Ikusgune LGTBI+ fobiaren Behatokiak, Homofobiaren Kontrako Kataluniako Behatokiak eta Espainiako Trans Plataformak ohar bidez esan dute kezka eta sumindura sortu dietela Bilboko hilketek. Gertatutakoa gaitzetsi dute, eta espazio «seguruak» eskatu, «ez LGTBI+ kolektiboarentzat estigma eragileak direnak».
Auziaren arretagunea hiltzailearen estrategian jartzeko eskatu dute, eta hildakoak ez «birbiktimizatzeko». Gogoratu dute, gainera, ezin dela inoren portaera auzitan jarri gizonekin harremanetan jartzeko aplikazioak erabiltzeagatik ere: «Are gutxiago, gertatutakoaren errua haiei bota». Eragile gehiagok ere adierazi dute ezinegona, eta babesa eskatu dute.
Taldeek ikerketa «zorrotza» egitea galdegin dute, eta etorkizunerako neurriak eskatu dituzte: «LGTBI+fobia saihesteko, detektatzeko eta esku hartzeko politika publiko eraginkorrak egin ditzatela eskatzen diegu erakundeei». Gainera, hedabideei mintzatu zaizkie, eta eskatu diete ez dezatela zabaldu hildakoen xehetasunik eta «kutsu morbosoa duen gertakaririk». |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212972/justizia-errestauratiboaren-bitartez-zigorrak-humanizatzeko-bidea-ireki-nahi-du-jaurlaritzak.htm | Politika | Justizia errestauratiboaren bitartez zigorrak «humanizatzeko» bidea ireki nahi du Jaurlaritzak | Zigor sistemaren inguruko sinposioa egiten ari dira Bilbon, nazioarteko adituekin. Bertan jasotako ondorioekin ondu nahi du Jaurlaritzak Justizia Errestauratiboaren Estrategia. | Justizia errestauratiboaren bitartez zigorrak «humanizatzeko» bidea ireki nahi du Jaurlaritzak. Zigor sistemaren inguruko sinposioa egiten ari dira Bilbon, nazioarteko adituekin. Bertan jasotako ondorioekin ondu nahi du Jaurlaritzak Justizia Errestauratiboaren Estrategia. | Espetxe kudeaketaren eskumena bereganatu duenetik Eusko Jaurlaritzak ezarri duen lehentasunen artean dago justizia errestauratiboaren alde urratsak egitea. Helburu horri helduta lantzen ari da 2022-2025 aldirako Justizia Errestauratiboaren Euskal Estrategia. Gaur, arlo horretan eskarmentua duten nazioarteko aditu ugari bildu dira Bilboko Bizkaia Aretoan gaiari buruz hausnartzeko, eta hor ateratako ondorioak aintzat hartuko ditu Jaurlaritzak estrategia hori ontzeko. Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politika sailburuak jardunaldien aurkezpenean adierazi du estrategia hori kontrastatu egin dutela justizian, espetxe arloan eta biktimekin lanean ari diren eragileekin, eta dokumentua osatzeko aintzat hartuko dituztela gaurko sinposioaren ondorioak ere. Justizia errestauratiboaren bitartez zigorrak «humanizatzeko» bidea ireki nahi du Jaurlaritzak, gaur azpimarratu dutenez. Artolazabalek gogoratu du prozesu penalak askotan ahaztu egiten dituela «biktimen beharrak» eta zigorraren «birgaitze» funtzioa; horietan jarri nahi du indarra Jaurlaritzak: «Biktimak biktima izateari utzi behar dio, eta, horretarako, biktimarioak biktimario izateari utzi behar dio». Eugenio Artetxe Justizia zuzendariak zehaztu du Jaurlaritzaren lehentasuna izango dela justizia errestauratiboa «printzipio, arau eta orientazio» gisa ezartzea, eta biktimek eta biktimarioek aukera izatea haientzat egokia den zehazteko. Artetxeren ustez, prozesu hori lagungarria izan daiteke bide penala «humanitzatzeko». Justizia Errestauratiboaren Estrategia eratze prozesuan dago oraindik, baina Artetxek gogoratu du 77 ekintza prestatuko dituztela, hemezortzi helburu lortzera bideratuak.
Aditu ugari Bilbon egiten ari diren sinposioan, justizia errestauratiboan adituak diren nazioarteko pertsona ugari ari dira parte hartzen. Gaur, Tim Champan Justizia Errestauratiboaren Europako Foroko kidea eta Gustav Tallving Europris erakundeko kidea izan dira hizketan. Nazioarteko foro bi horietan parte hartzen du Eusko Jaurlaritzak. Horiekin batera, besteak beste, EAEko Arartekoak justizia errestauratiboa aztertu du gorroto delituen kasuetan, eta Leuveneko Unibertsitate Katolikoko Brundila Pali irakasleak bere ikuspegia eman du indarkeria sexualizatuaren kasuetan kartzelatik ateratzeko estrategiei buruz. Bihar, beste hainbat aditu arituko dira jardunaldietan; tartean, Espainiako, Poloniako, Nafarroako, Kataluniako eta Italiako esperientziak kontatuko dituzte. |
2022-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/212973/cnik-aitortu-egin-du-zenbait-independentista-espiatu-zituela.htm | Politika | CNIk aitortu egin du zenbait independentista espiatu zituela | Hogei lagun inguru zelatatu zituztela adierazi dute; tartean, Pere Aragones. Gainerako kasuetan, gobernuko kideenak barne, ez dute zehaztu nor izan den egilea. | CNIk aitortu egin du zenbait independentista espiatu zituela. Hogei lagun inguru zelatatu zituztela adierazi dute; tartean, Pere Aragones. Gainerako kasuetan, gobernuko kideenak barne, ez dute zehaztu nor izan den egilea. | Espainiako zerbitzu sekretuek aitortu egin dute CitizenLab-ek eginiko Euskal Herriko eta Kataluniako politikari, kazetari eta ekintzaileen zerrendako hogei kide inguru espiatu zituztela. Zenbait hedabidek argitaratutakoaren arabera, Kataluniako presidente Pere Aragones dago horien artean; ez dute zehaztu, ordea, presidente ote zen zelatatu zutenean. Espainiako Kongresuko gastu ezkutuetarako kredituen kontrolerako batzordearen lehen bilkuran eman die informazioa CNIko zuzendari Paz Estebanek bertan parte hartu duten hamar diputatuei. Alderdi independentistek eta Unidas Podemosek berretsi dute beharrezkoa dela ikerketa batzorde bat eratzea.
Esteban izan da sekretu ofizialen batzordean hitza hartu duen lehen goi kargua. Lau ordu iraun duen bileraren protagonista nagusia izan da hura, hari galdegin dioten diputatuekin batera. Haiek boligrafoa eta papera eskuan entzun behar izan dute adierazpena, ez baita baimentzen batzordera gailu elektronikorik sartzea. Bileraren ostean, baina, haserrea izan da nagusi indar independentistetako ordezkarien artean. EH Bilduko bozeramaile Mertxe Aizpuruak bilkurara sartu aurretik adierazi du ez zuela «esperantza handirik» batzordeak argitu dezakeenaren gainean, eta ideia bera berretsi du handik ateratzean ere: «Oraindik argitzeko kontu asko daude». Haren hitzetan, «sorpresa gutxi» topatu dituzte CNIko zuzendariaren adierazpenetan eta hark erakutsitako dokumentuetan. Eginiko hitz bakanetan, EAJko Aitor Estebanek ere adierazi du «hitz egiteko asko» dagoela oraindik ere.
Estebanek erakutsitako dokumentuek baieztatzen dute Espainiako Auzitegi Gorenak hemezortzi kide independentista zelatatzeko baimena eman zuela, eta haien izen-abizenak erakutsi dizkiete diputatuei. Gainerako espiatuen kasuak esplikatzeko, baina, ERCko eledun Gabriel Rufianek adierazi du bi tesi daudela mahai gainean. Batetik, «atzerriko nazio batek edo batzuek» espiatu izana. Bestetik, litekeena dela zelaten atzean «Pegasus bezalako programa parasito batekin espiatzeko gaitasuna izan dezaketen estatuko beste erakunde bat edo batzuk» egotea.
Zehaztasun falta hori ikusita, ERCko kideak salatu du ez dela «sekretu ofizialik, ez estraofizialik» eman bilkuran: «Sartu garen bezala atera gara». Kritikatu du, ordea, estatuko erakunderen batek espiatu izanaren aukera mahai gainean jarri izanak egoera «defendaezinean» uzten dituela Esteban, Margarita Robles Defentsa ministroa eta Barne Ministerioa, argudiatuta erakunde horiez hitz egitea «estoldez» hitz egitea dela.
«Kontatu digutenak indartu egiten du ardura politikoak nork bere gain hartzeko beharra», adierazi du Unidas Podemoseko Pablo Echeniquek ere. Hark Felix Bolaños Presidentziarako ministroari eskatu dio CNIko zuzendariak batzordean erakutsitako dokumentuak publiko egiteko, kasuaren «larritasuna» dela eta: «CNIk dakienari buruz informatzen du, eta, beraz, are kezkatuago gaude». Informazio desklasifikatzearen alde agertu da JxC ere. Alderdiko eledun Miriam Noguerasek azaldu du «eskandalu politiko bat» dela kasua, eta «haserre» atera dela batzordetik. Izan ere, baieztatu du bere sakelekoa «Pegasusekin infektatu» zutela.
Alderdi independentista guztiek eta UPk bat egin dute Espainiako Kongresuan ikerketa batzorde bat eskatzearekin ere, eta ERCk mahai gainean jarri du eskaera berriz bideratzeko aukera. Ez dira alderdiak batzorde bat sortzearen alde dauden bakarrak. Amnesty International erakundeak ere uste du sekretu ofizialen batzordea ez dela Pegasus programarekin eginiko espioitzak eragin ditzakeen giza eskubideen urraketak ikertzeko lekua, eta defendatu du beharrezkoa dela «ikerketa sakon, inpartzial eta berehalako bat». Are gehiago, uste du ikerketa batzorde propio bat eratzearen aurka erakutsitako jarrerak Europako Parlamentuak oraintsu hartutako erabakien kontrakoa.
Oso bestelako iritzia dute eskuineko indarrek. PPko bozeramaile Cuca Gamarraren ustez, Estebanen adierazpenen ostean, ez dago CNIren jarreraren gaineko «inongo zalantzarik», eginiko zelatak «baimen judizialekin» egin zirelako. Hala, Gamarrak CNIko zuzendariaren profesionaltasuna goraipatu du, eta Espainiako presidente Pedro Sanchezi eskatu bere kasuaren inguruko informazioa emateko. Bide beretik, Voxeko Ivan Espinosa de los Monterosek konfiantza adierazi dio Estebani, eta diputatu independentistak salatzeko aukera mahai gainean jarri du, bilkuraren ostean haiek eginiko adierazpenengatik.
Auzitegi Nazionalean
Ez da sekretu ofizialen batzordeko gai ordenaren barruan egon, baina, oraingoz, epaitegitan bidea egin duen espioitza kasu bakarra Pedro Sanchezen eta Margarita Roblesen aurkakoa izan da. Auzitegi Nazionaleko Jose Luis Calama epaileak sekretupean jarri du ikerketa, «emaitza larriki baldintzatu dezakeen egoerak eragozteko». Era berean, kaltetu gisa pertsonatzeko aukera eman die gobernuko bi kideei, Fiskaltzak eskatu bezala.
Bi kasu horiek publiko egin ostean indartu zen atzerriko estatu batek espiatu izanaren hipotesia; zehazki, Marokok. Tesi hori indartzen duen informazio berri bat argitaratu du El País egunkariak ere: Fernando Grande-Marlaska espiatu zuten. Egunkari hark azaldu du Espainiaren eta Marokoren arteko harremanak txarto zeudenean gertatu zela hori, iazko maiatzean. Ministroak, ordea, adierazi du ez duela bere telefonoa espiatu izanaren inguruko informaziorik.
Dena den, aferak arrakala bat ireki du gobernuko kideen artea. Ez soilik PSOEko eta UPko kideen artean, baita sozialisten artean ere. Roblesek eta Bolañosek ez dute bat egiten gobernuko kideen aurkako erasoen ardura banatzerako garaian. Izan ere, Defentsa ministroak CNI eta segurtasun indarrak babestu ditu azken egunetako adierazpenetan, eta, ondorioz, fokua gobernuko gainerako estamentuetan jarri. , baina, eztabaida ixteko asmoz, Roblesi «babesa» adierazi dio. «Ardura gobernuarena da, bere osotasunean», azaldu du hark, eta gehitu «denak batera» ari direla lanean gobernuko kideen aurkako espioitza kasuak argitzeko. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212974/altunak-jokatu-egingo-du-larunbatean.htm | Kirola | Altunak jokatu egingo du larunbatean | Eskuko arazoak osatuta, kantxara itzuliko da berriz, Zabaletaren aurkako partidan. Goizean egin du proba, Donostian, Atano pilotalekuan. | Altunak jokatu egingo du larunbatean. Eskuko arazoak osatuta, kantxara itzuliko da berriz, Zabaletaren aurkako partidan. Goizean egin du proba, Donostian, Atano pilotalekuan. | Jokin Altuna osatu da, eta kantxan izango da larunbatean, buruz buruko txapelketako partidan. Zabaleta izango du kontrario Donostiako Atano pilotalekuan. Goizean egin du proba bertan, eta, gero adierazi duenez, duela bi aste espero ez zuena adierazi dio eskuak: «Ez nuen uste osatuko nintzenik, baina oso gustura nago, ilusio handiz, eta borrokarako prest». 45 minutuko saioa osatu du.
Finalerdietako ligaxkan da txapelketa, eta apirileko azkeneko asteburuan esan zuen nahikoa zuela Amezketakoak. Joseba Ezkurdiaren aurkako partida ez jokatzea erabaki zuen Altuna III.ak, ezker eskua mindua zuelako. Itzulera ez du edonolakoa izango, ligaxka gainditzeko aukerekin aterako delako kantxara, nahiz eta jokatu gabeko partidan 22-0eko emaitza izan zuen kontran, araudiak hala dioelako.
Altuna ez da bakarra izan partidaren bat bertan behera utzi behar izan duena. Dariok ez du jokatuko Ezkurdiaren aurka asteburu honetan, ezta Lasok ere Rezustaren kontra. Txapelketa aurkeztu zenean, pilotariek kezka azaldu zuten final-laurdenetako ligaxkaren inguruan. Partida asko eta bata bestearen atzetik zirela, eta lesioen arriskuaz ohartarazi zuten. Arrazoi eman die denborak. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212975/labek-esan-du-eusko-jaurlaritzak-hezkuntzarako-egindako-lanpostu-eskaintza-ez-dela-nahikoa.htm | Gizartea | LABek esan du Eusko Jaurlaritzak hezkuntzarako egindako lanpostu eskaintza ez dela nahikoa | Sindikatuak protesta egin du BECen atarian, eta bildutakoek ikastetxe publikoetarako «benetako kontsolidazioa» aldarrikatu dute. | LABek esan du Eusko Jaurlaritzak hezkuntzarako egindako lanpostu eskaintza ez dela nahikoa. Sindikatuak protesta egin du BECen atarian, eta bildutakoek ikastetxe publikoetarako «benetako kontsolidazioa» aldarrikatu dute. | Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak aurtengo lan eskaintza publikoen berri eman zuen astelehenean, eta orotara 6.300 lanpostu baino gehiago eskainiko dituztela iragarri zuen. LAB sindikatuari, ordea, ez zaizkio nahikoa iruditzen, eta nabarmendu du estrukturalak diren hainbat lanpostu ez dituztela aterako lan eskaintza publikoetara. Gaur, hori salatzeko, protesta egin dute BECen aurrean, ikastetxe publikoetako langileentzat «benetako kontsolidazioa» exijituz.
Benetako kontsolidazioa orain! Hezkuntzako langileak babestu! lelopean egin dute elkarretaratzea, BECen gaur Hezkuntza Saileko ordezkariak eta ikastetxe publikoetako zuzendariak batuta daudela aprobetxatuz. Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuari egotzi diote lanpostuen inguruko negoziazioa «aldebakarrez» ixtea. Horren ordez, negoziatzen jarraitzea galdegin diote, maiatzaren 31n epea amaitu arte.
Sailburuaren jarrerak ondorioak dituela ohartarazi dute: «Galdu egin du euskal hezkuntza publikoaren beharrei erantzuteko aukera, Madrilek ezarritako mugaz harago». Hain zuzen, horixe leporatu diote: bertan erabaki beharrean, «Madrilen aginduetara egokitzea», administrazioko behin-behineko langileak egonkortzea xede duen Espainiako Gobernuaren Iceta legera egokitu beharrari erreferentzia eginez.
Sindikatuak ziurtatu du behar baino lanpostu gutxiago eskainiko dituztela, eta, horrenbestez, ez dutela konponduko euskal hezkuntza publikoan dagoen «behin-behinekotasun abusuaren arazoa». Alegia, ikastetxe publikoek «ezegonkortasuna kudeatzen« jarraitu beharko dutelakoan dago LAB. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212976/teresa-catalanek-jasoko-du-humanitate-kultura-arte-eta-gizarte-zientzien-saria.htm | Kultura | Teresa Catalanek jasoko du Humanitate, Kultura, Arte eta Gizarte Zientzien Saria | Gazteei zuzendutako deialdian, Imanol Zubiauzek eskuratu du Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gazte Saria | Teresa Catalanek jasoko du Humanitate, Kultura, Arte eta Gizarte Zientzien Saria. Gazteei zuzendutako deialdian, Imanol Zubiauzek eskuratu du Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gazte Saria | Teresa Catalan (Iruñea, 1951) konpositore eta musika irakasleak jaso du 2022. urteko Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Humanitate, Kultura, Arte eta Gizarte Zientzien saria. Hala ebatzi dute sariaren epaimahaia osatzen dutenek: Eusko Ikaskuntzaren eremu geografikoko zazpi unibertsitateetako eta Musikeneko ordezkariek, baita Eusko Ikaskuntza eta Laboral Kutxako ordezkariek ere. «Catalan konposizio garaikideko egile ospetsu eta garrantzitsuenetako bat da gure herrian. Gainera, egitate musikalaz duen ikuskeragatik eta kulturarekin duen konpromisoagatik, erreferente da etikan eta irakaspenean. Sortzaile gisa, talentuaren eta zintzotasun artistikoaren uztarketak bakarrik ahalbidetzen duen estilo propioa lortu du», adierazi du epaimahaiak.
Catalan konposizioko lehenengo emakume katedraduna izan da Euskal Herriko musika hezkuntzaren historian, eta hainbat musikari belaunaldi trebatu ditu etengabeko bilaketan, hobekuntzan eta lanbidearen zehaztasunean. «Hori dela eta, haren katedra erakargarritasun handikoa izan da era guztietako ikasleentzat».
Sarituak konposizioan, hezkuntzan, sustapenean eta kudeaketan egin duen ibilbide luzea azpimarratu du epaimahaiak, eta adierazi du «eskarmentu horrek ikuspegi pribilegiatua» eman diola, kulturak eta zehazki musikak hazkunde pertsonalerako eta bizi-kalitate kolektiborako duten garrantziari dagokionez. «Nafarroako Kulturaren Kontseiluko partaide izanik, agerikoa da Teresa Catalanentzat kulturarekiko konpromisoa gure gizartearekiko konpromisoa dela».
Gazte Saria, Imanol Zubiauzentzat
Imanol Zubiauzek (Zumarraga, Gipuzkoa, 1989) lortu du aurtengo Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gazte Saria, Pidgin proiektuarekin. Balearen harrapaketaren garaian kokatuta dago lana, eta euskal eta islandiar herrien arteko loturak aztertuko ditu. Ikerketa artistikoari, antropologikoari, identitateari eta memoria kolektiboari lotuta dagoen proiektua da Pidgin; izan ere, hala esaten zaio harremanik gabeko bi hiztun komunitatek elkar ulertzeko sortzen duten hizkuntzari.
Elkarren arteko merkataritzari bide emateko, euskararen eta islandieraren arteko protohizkuntza bat sortu zuten. «Horren adierazle, 700 hitz inguru dituzten bi eskuizkribu daude», argitu du epaimahaiak. Euskararen erabilera, islandierarekin sortutako hizkuntza berria eta itsas kultura dira proiektuaren ardatz nagusiak, eta ikerketak, antzinako dokumentuak berreskuratzeaz gain, erreprodukzio berriak (audioak eta pieza grafikoak) landuko ditu, eta berariaz sortutako euskarrietan zabalduko dira. Hori guztia, gainera, garai hartako fikziozko marinel batek bizi izandako bizipen eta oroitzapen forman ekarriko du gogora. Sariari esker, lana egiteko 6.000 euroko ordainsaria jasoko du Zubiauzek.
Arte Ederretan doktore da Zubiauz, eta goi mailako ikasketak ditu irakaskuntzan eta hizkuntzen irakaskuntzan. Epaimahaiak azpimarratu du formakuntza handia eta ibilbide artistiko oparoa duela. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212977/galiziako-xuntak-ez-dio-diru-laguntzarik-emango-nograves-diario-ri-berriz-ere.htm | Bizigiro | Galiziako Xuntak ez dio diru laguntzarik emango 'Nòs Diario'-ri, berriz ere | Galegozko egunkaria astean bost egunetan argitaratzen da, eta Xuntak diru laguntza ukatzeko argudiatu du ez dela egunero paperean argitaratzen den hedabide bat. | Galiziako Xuntak ez dio diru laguntzarik emango 'Nòs Diario'-ri, berriz ere. Galegozko egunkaria astean bost egunetan argitaratzen da, eta Xuntak diru laguntza ukatzeko argudiatu du ez dela egunero paperean argitaratzen den hedabide bat. | Duela bi urte sortu zuten Nòs Diario galegozko egunkaria, 3.000 harpidedunen babesarekin. Baina oztopo zailak ari da topatzen bidean. Galiziako Xuntak bigarren urtez diru laguntzetatik kanpo utzi du. Xuntako komunikabideen saileko idazkaritzak maiatzaren 3an sinatutako ebazpenaren arabera, Sermos Galiza SA enpresari ez dio laguntzarik emango, «Nòs Diario ez delako egunero inprimatzen eta banatzen den kazeta bat». Galegozko egunkaria asteartetik larunbatera argitaratzen dute, astean bostetan. Interneten edizio jarraitua du, eta galegoz ematen du aktualitatearen berri.
OJD Espainiako Banaketa Egiaztatzeko Bulegoak neurtzen du prentsaren salmenta, eta hedabideek bulego horren txostenean agertu behar dute Xuntaren laguntzak jaso ahal izateko. OJDk egunkaritzat jotzen du astean lau egunez edo gehiagotan argitaratzen den hedabide bat. Xuntako idazkaritza orokorrak, berriz, ez du bestelako azalpenik ematen egunkariek izan behar duten maiztasunaren inguruan.
Diru laguntzen deialdian, irizpidea da paperezko egunkarien informazioaren %10 gutxienez galegoz argitaratzea, eta urtea amaitu arte galegoaren presentzia handituz joateko konpromisoa hartzea.
Iazko deialdian, La Voz de Galicia izan zen laguntzarik handiena jaso zuena: 584.723 euro —laguntza guztien %46,59—. Urrutik gelditu ziren Prensa Iberica (Faro de Vigo eta La Opinión egunkariak) eta El Progreso (El Progreso eta Diario de Pontevedra egunkariak) komunikazio taldeak.
Galego hutsean argitaratzen diren hedabideentzat bada Xuntaren laguntza lerro txiki bat, eta horretatik 30.000 euroko laguntza eman zion iaz Xuntak Nos Diario-ri. Baina hori izan zen jasotako laguntza publiko bakarra.
Publizitate instituzionalari dagokionez, Nòs Diario-k ohartarazi du Xuntak elkarlanerako hitzarmen bereziak sinatu ohi dituela zenbait hedabiderekin. Horietatik kanpo gelditzen dira sarri Nòs Diario eta galegozko beste hedabide batzuk. Nòs Diario-k azaldu duenez, diru laguntza publikoen legeak debekatu egiten du zenbait laguntza lehiaketarik gabe ematea.
Mar Sanchezek sinatu du galegozko egunkari hori diru laguntzetatik aparte utzi duen ebazpena. Xuntako Komunikabideen idazkari nagusia izan da azkeneko urteetan, eta kargua utzi du, Alberto Nuñez Feijoorekin Madrilera joateko —apirilaren 2an PPko presidente izendatu zuten Feijoo—.
Galegozko egunkaria astean bost egunetan argitaratzen da, eta Xuntak diru laguntza ukatzeko argudiatu du ez dela egunero paperean argitaratzen den hedabide bat. |
2022-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/212978/indar-gorrik-harmailetan-animatzeari-utziko-dio-zutik-egoteagatik-jarri-dizkioten-isunengatik.htm | Kirola | Indar Gorrik harmailetan animatzeari utziko dio, zutik egoteagatik jarri dizkioten isunengatik | Denboraldia bukatu bitarterako hartu du erabakia Osasunaren jarraitzaile taldeak. Argudiatu dute egoera «jasanezina» dela. Emandako datuen arabera, 106 isun jarri dizkiete oraingoz. | Indar Gorrik harmailetan animatzeari utziko dio, zutik egoteagatik jarri dizkioten isunengatik. Denboraldia bukatu bitarterako hartu du erabakia Osasunaren jarraitzaile taldeak. Argudiatu dute egoera «jasanezina» dela. Emandako datuen arabera, 106 isun jarri dizkiete oraingoz. | Sadar ohi baino isilago izanen da denboraldiaren hondarreko neurketetan. Osasunaren zale talde Indar Gorrik jakinarazi du ez dituela datozen neurketetan harmailetatik jokalariak animatuko. Gaur argitaratutako ohar batean eman du erabakiaren berri, aitortuz «zaila» izan dela hura hartzea. Taldeko kideek argitu dute arrazoi jakin batengatik erabaki dutela animatzeari uztea: Indar Gorriri 106 isun jarri dizkiote, oraingoz, harmailetan zutik izateagatik. «Egoera jasanezina da», egin dute protesta.
Egiazki, Indar Gorrik susmoa du isunak 106 baino gehiago izanen direla; datozen asteetan gehiago ailega litezke, oharrean azaldu dutenez. «Espero dugu klubak neurriak hartzea», adierazi dute. Izatez, jarraitzaile taldeak aspaldi du eske bat ahotan: Osasunako jokalariak espresuki zutik animatzeko moduko harmaila bat nahi dute, «libreki» zutik egon ahal izateko. Diotenez, espero dute konponbide horiek datorren denboraldirako izatea martxan. Bien bitartean, baina, kideen animo oihurik ez da adituko hegoaldeko harmailan. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.