date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2022-7-17 | https://www.berria.eus/albisteak/216085/fred-kerley-errege-berria-ehun-metrokoan.htm | Kirola | Fred Kerley, errege berria ehun metrokoan | Estatubatuarra izan da Munduko Atletismo Txapelketako protagonista nagusia. Luzera jauzian Juanan Wang txinatarra izan da garaile, eta Letesenbet Gidey etiopiarra 10.000 metrokoan, besteak beste. | Fred Kerley, errege berria ehun metrokoan. Estatubatuarra izan da Munduko Atletismo Txapelketako protagonista nagusia. Luzera jauzian Juanan Wang txinatarra izan da garaile, eta Letesenbet Gidey etiopiarra 10.000 metrokoan, besteak beste. | Estatu Batuetako korrikalariak dira azkarrenak ehun metrokoan. Horixe baieztatu du diziplina horretako finalak: Fred Kerley izan da azkarrena (9:86), Marvin Bracy (9:88) eta Trayvon Bromell (9:88) herrikideen aurretik. Eugenen (AEB) ari dira jokatzen Munduko Atletismo Txapelketa.
Denboraldiko errekorra ere Kerleyk du (9:76), eta atzoko garaipenari esker marka bat hautsi du: Munduko Txapelketetan ehun eta 400 metroko lasterketetan dominak dituen lehen korrikalaria bilakatu da.
Euskaldunei dagokienez, Asier Martinez 110 metroko hesiduneko finalaurrekoetarako sailkatu da.
Gainontzeko kiroletan ere jokatu dira zenbait final. Luzera jauzian ezustekoa eman du Juanan Wang txinatarrak (8,36 metro), Miltiadis Tentoglou faboritoari gailenduta (8,32).
10.000 metrokoan, emakumezkoetan, Letesenbet Gidey etiopiarrak jantzi du urrezko domina, orain arteko txapeldun Sigan Hassan herbeheretarraren aurretik amaituta.
Mailu jaurtiketan, Pavel Fajdek poloniarra izan da garailea, 81,98 metroko marka eginda. Bosgarren aldiz jarraian irabazi du Munduko Txapelketa.
Pisu jaurtiketan, berriz, Chase Ealey estatubatuarra izan da garaile, 20,49 metroko marka eginda. |
2022-7-17 | https://www.berria.eus/albisteak/216086/philipsen-gailendu-da-tourreko-15-etapan-esprintean.htm | Kirola | Philipsen gailendu da Tourreko 15. etapan, esprintean | Txirrindulari flandriarrak Tourrean lortu duen lehen garaipena da. Van Aert izan da bigarren, eta Pedersen hirugarren. Vingegaardek arazorik gabe eutsi dio lidergoari, baina Roglicek eta Kruijswijkek lasterketa utzi dute. | Philipsen gailendu da Tourreko 15. etapan, esprintean. Txirrindulari flandriarrak Tourrean lortu duen lehen garaipena da. Van Aert izan da bigarren, eta Pedersen hirugarren. Vingegaardek arazorik gabe eutsi dio lidergoari, baina Roglicek eta Kruijswijkek lasterketa utzi dute. | Lehenengoa Fabio Jakobsenek irabazi zuen; bigarrena, Wout Van Aertek; eta hirugarrena, gaur, Jasper Philipsenek (Alpecin). Aurtengo Frantziako Tourrean, oraingoz, ez dago esprintetako garaile argirik. Hiru etapa amaitu dira gisa horretan, eta hiru txirrindularik lortu dute garaipen bana.
Esprint luzea izan da. Mads Pedersenek hasi du, haren gurpilean sartu da Van Aert, eta, bien arteko kontua izango zela zirudienean, Philipsen agertu da ezker aldetik, gutxigatik, baina haiei aurrea hartzeko. Txirrindulari flandriarrak Tourrean lortu duen lehen garaipena da; Espainiako Vueltan baditu hiru.
Aurretik, haizea eta lasterketa utzi duten txirrindulariak izan dira protagonista; haien artean, Jumboko Primoz Roglic eta Steven Kruijswijk. Lehen astean erori egin zen Roglic, eta Tourra utzi du bere onera hobeto etortzeko. Kruijswijk, berriz, erori egin da gaurko etapan. Bi gizon gutxiago Jonas Vingegaard liderraren alde lan egiteko. Gaur ere, ahal izan duenean, Tadej Pogacarrek erakutsi du ez diola arnasa hartzen ere utziko.
Etapako beste protagonista Benjamin Thomas izan da. Helmugarako lau kilometro falta zirela jo du erasoa, eta 400 metro eskas falta zirela harrapatu du tropelak. Bihar atseden eguna dute txirrindulariek, eta datorren astean iritsiko dira Pirineoetara. |
2022-7-17 | https://www.berria.eus/albisteak/216087/termometroak-42-graduraino-heldu-dira-araban-eta-nafarroan.htm | Gizartea | Termometroak 42 graduraino heldu dira Araban eta Nafarroan | Otogoiengo lursail batean piztutako sutea kontrolatu behar izan dute suhiltzaileek. Angeluko Udalak hiriko basoak ixtea erabaki du, sute arriskuagatik. | Termometroak 42 graduraino heldu dira Araban eta Nafarroan. Otogoiengo lursail batean piztutako sutea kontrolatu behar izan dute suhiltzaileek. Angeluko Udalak hiriko basoak ixtea erabaki du, sute arriskuagatik. | Tenperatura oso beroak eta sute arriskua direla medio, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak astelehenera arte luzatu du Araban ezarritako alarma gorria. Neurriak Ebro ondoko lurretan eta tarteko eremuan izango du eragina. Izan ere, eremu haietan tenperatura maximoak 41 gradu ingurukoak izan daitezke bihar. Alerta gorria ezarri da gaurko Nafarroako Erriberan ere.
Gaur, muturreko beroa dela eta, hainbat sute txiki izan dira Araban eta Nafarroan. Larriena, Otogoienen (Araba). Bost eta zortzi hektarea artean erre dira han, baina suhiltzaileek azkar lortu dute sutea kontrolatzea.
Gaur, izan ere, termometroek errekor historiak gainditu dituzte hainbat tokitan: Araban, adibidez, Zanbranan 41,7 gradu erregistratu dituzte, eta Kanpezun 41,6. Amurrion 42 gradu ere gainditu dituzte.
Alarmak
Alarma gorria, Eusko Jaurlaritzak ezartzen duen arrisku maila gorena, atzo indarrean egon zen Ebro ondoko eskualdean eta tarteko eremuan —Arabako zati handiena hartzen du—, eguerditik 21:00etara bitarte. Gaur eta bihar ere berdin mantenduko da. Tenperaturei hego haizea batuko zaie, eta, beraz, sute arriskuagatik indarrean den alarma gorria ere astelehenetik astearterako gauerdira arte indarrean egongo da. Atzo, alerta laranja zegoen ezarrita.
Kantauri barnealdean —Gipuzkoako eta Bizkaiko eremu zabalena hartzen du—, tenperaturengatik ezarritako alerta laranja mantenduko da gaur eta bihar, 13:00etatik 21:00etara. Sute arriskuari dagokionez, atzoko abisu horia alerta laranja bihurtuko da gaur eta bihar. Kostaldean ere kolore laranja izango da nagusi astelehenean; gaur, horia. Izan ere, itsasertzean tenperaturak 36 gradu ingurura iristea espero da.
Suteengatik ezarritako abisuekin, zenbait debeku ezarri ditu Segurtasun Sailak. Ezingo da ez surik piztu, ez pirotekniarik jaurti, eta ez nekazaritza makinarik erabili ez Araban, ez Kantauri barnealdean.
Erriberan ere, gorria
Nafarroan, AEMET Espainiako Meteorologia Agentziak abisu gorria ezarri du Erriberan gaur; han tenperaturak 42 gradu ingurura iritsiko direla uste dute. Nafarroa erdigunean, berriz, 41 gradura iritsiko dira, eta Pirinioetan eta Nafarroako isurialde atlantikoan, 38ra. Hiru eremu horietan abisu horia ezarri dute gaurko.
Ipar Euskal Herrian, Angeluko Udalak (Lapurdi) Pignada eta Lazaret basoak ixtea erabaki zuen atzo, sute arriskuagatik. Debekuak hiru egun iraungo du gutxienez. Han tenperatura 42 gradura iritsiko dela esan dute, eta atzotik asteartera bitarte alerta laranja ezarria du Pirinio Atlantikoetako Departamenduak. Hego Euskal Herrian bezala, tenperaturek astelehenean joko dute goia; Baionan, 38 gradu inguruan.
Ikusi gehiago: Suteek egoera larriak sortu dituzte Mediterraneo inguruan |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216088/43-gradura-hurreratu-dira-termometroak.htm | Gizartea | 43 gradura hurreratu dira termometroak | Nafarroa ipar-ekialdeko eta Gipuzkoako zenbait herritan igo dira tenperaturak gehien, astelehen honetan. 42,9 gradu neurtu ditu Arrasateko estazio meteorologiko batek, eta 42tik gora joan dira herri askotan. | 43 gradura hurreratu dira termometroak. Nafarroa ipar-ekialdeko eta Gipuzkoako zenbait herritan igo dira tenperaturak gehien, astelehen honetan. 42,9 gradu neurtu ditu Arrasateko estazio meteorologiko batek, eta 42tik gora joan dira herri askotan. | Euskalmetek Gardean (Laudio, Araba) duen estazio meteorologikoak markatu du astelehen honetako marka: 43,5 gradu neurtu ditu 13:30 zirenean. Araban ez dira 40 gradutara iritsi herri askotan, baina handik gertu, Saratxoko estazioan (Amurrio), 42,7 gradutara iritsi da termometroa.
Ez da Araba, baina handik bertan da Orozko ere, eta Bizkaiko tenperaturarik altuena han erregistratu dute gaur: 42,4 gradu zentigradu. Bizkaiko beste herri batzuetan ere asko igo da tenperatura. Igorren 41,9 gradu neurtu dituzte, eta Mañarian 41,7.
Nafarroako ipar-ekialdean ere neurtu dituzte eguneko tenperatura altuenak, Baztan eta Bortzirien artean. Doneztebek egin du herrialdeko marka: 42,4 gradu neurtu dituzte gaur. Iruritan, Etxalarren, Beran... 41 gradutik gorakoak neurtu dituzte. Eta Goizuetan ere 42 gradura iritsi dira.
Nafarroako hegoaldean larunbata eta igandea okerragoak izan ziren. Larunbatean, Cabregan, Vianan, Lerinen, Garesen eta San Adrianen egin zuten termometroek 42 gradutik gora. Eta igandean, Allozen, Oibarren, Andosillan, Barasoainen eta Mirandan gainditu zuten langa hori. Astelehen honetan tenperatura baxuagoak izan dituzte, nahiz 40 gradutik gertu ibili leku askotan. Bardean gainditu dituzte 41 graduak.
Horiekin batera, Gipuzkoako zenbait lekutan ere gainditu dituzte 42 graduak. Euskalmeten Arrasateko estazioan neurtu dute herrialdeko altuena: 42,9 gradu. Ibai Eder urtegikoan (Azpeitia) 42,3 gradura iritsi da termometroa. Behobian ere 42,1 gradu harrapatu dituzte, Oiartzunen bezala.
Nafarroa Beherean, 42 gradutara ailegatu dira Donapaleun. Eta Lapurdin, Ziburuko estazio meteorologikoak 41,8 gradu markatu ditu.
Arratsaldeko aldaketa
Iragarrita zegoen beroaldia, iragarrita tenperaturen jaitsiera, eta halaxe gertatu da. Kostaldean ia 40 graduan egon diren herri asko, iluntzeko zortzietan 23-26 gradu artean zeuden. Hamabost gradu jaitsi da tenperatura denbora gutxian, beraz. Lurraldearen barrualdean, ordea, bihar arte itxaron beharko dute beroa baretzeko.
Arratsaldera arte, azken egunetako tankeran jarraitu du eguraldiak, eta beroak arratsaldean jo du goia leku gehienetan. 15:00etatik aurrera, Bizkaiko kostaldetik ipar-mendebaleko haizea sartzen hasi da, eta isurialde atlantikoan giroa nabarmen freskatzen hasi da, galernaren ondorioz. Bizkaitik Lapurdiko kostalderantz joan da giroa freskatuz. Baliteke zaparradaren bat ere egitea.
Gaua ere halakoxea izan da. Leku gutxitan jaitsi dira termometroak 20 gradutik. Urduñan eta Matxitxakon, esaterako, 30 gradutik gora erregistratu dituzte goizaldean.
Sute arriskua
Beroak baso suteak izateko arriskua handituko du gaur ere, eta Araban eta Nafarroako Erriberan alerta gorria ezarri dute. Azken egunetan, sute asko izan dira, batez ere Araban eta Nafarroan. Atzo, esaterako, Otogoienen (Araba), Bost eta zortzi hektarea artean erre ziren, baina suhiltzaileek azkar lortu zuten sutea kontrolatzea. Auto batek su hartu, eta sua inguruko gari soro batera zabaldu zen.
Suteengatik ezarritako abisuekin batera, zenbait debeku jarri dituzte Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. Ezingo da ez surik piztu, ez material piroteknikorik jaurti, ez eta nekazaritza makinarik erabili ere, ez Araban, ez isurialde atlantikoaren barnealdean.
Ipar Euskal Herrian, Pignada eta Lazaret basoak itxita daude, Angeluko Herriko Etxeak (Lapurdi) hala erabakita. Pirinio Atlantikoetako Departamenduak alerta laranja ezarria du asteartera bitarte. Sute handi bat piztu da Euskal Herritik gertu, Girondan (Okzitania), eta ke hodeiak Lapurditik ere ikus daitezke. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216089/asier-martinezek-brontzea-lortu-du-munduko-txapelketan.htm | Kirola | Asier Martinezek brontzea lortu du Munduko Txapelketan | Nafarrak bere marka hautsi du 110 metroko hesidunean. | Asier Martinezek brontzea lortu du Munduko Txapelketan. Nafarrak bere marka hautsi du 110 metroko hesidunean. | Asier Martinezek (Zizur Nagusia, Nafarroa, 2000) brontzezko domina lortu du Eurgenen (AEBak) egiten ari diren Atletismoko Munduko Txapelketan. Lasterketa bikaina egin du 110 metroko hesidunean, eta, garaikurraz gain, bere markarik onena lortu du: 13.17.
Grant Hollowayk irabazi du lasterketa, 13.03ko denbora eginda, eta Trey Cunninghamek egin du bigarren, 13.17rekin. Biak estatubatuarrak dira. Faboritoen artean zeuden bi atleta finaletik kanpo geratu ziren: Hansle Parchment jamaikarrak min hartu zuen beroketa ariketetan, eta Davon Allen estatubatuarra lehiatik at utzi zuten garaia baino lehen ateratzeagatik.
«Sinetsi ezinik nago, eta ez dut barneratu gertaturikoa», esan du Martinezek. Nabarmendu du Parchementi eta Alleni gertaturikoa ikusi duenean hasi dela domina lortzeko aukera ikusten. «Orduan piztu naiz, eta ahalik eta lasterketarik onena egiten saiatu naiz, ustez postu zailagoak diren horiek lortzeko. Uste dut domina hori irabazi dudala, baina ezin da ukatu faborito handiak bazaudela, eta huts egin dutela arrazoi batengatik edo bestearengatik».
Sasoi bikaina egiten ari da nafarra. Martxoan, gertu izan zuen domina 60 pista estaliko mundialean, Belgraden. Laugarren sailkatu zen finalean; brontzezko dominatik lau ehunen eskasera.
«Atletismoa baino ez du buruan», esan zuen horren aurretik Martinezen entrenatzaile François Beoringyanek |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216090/zelenskik-kargutik-kendu-ditu-segurtasun-zerbitzuko-burua-eta-fiskal-nagusia-traizio-kasuengatik.htm | Mundua | Zelenskik kargutik kendu ditu segurtasun zerbitzuko burua eta fiskal nagusia, traizio kasuengatik | Ukrainako Gobernuko hirurogei langile Errusiaren alde lan egiten ari direla adierazi du. | Zelenskik kargutik kendu ditu segurtasun zerbitzuko burua eta fiskal nagusia, traizio kasuengatik. Ukrainako Gobernuko hirurogei langile Errusiaren alde lan egiten ari direla adierazi du. | Ukrainako Segurtasun Zerbitzuko (SBU) buru Ivan Bakanov eta fiskal nagusi Iryna Venediktova kargutik kendu ditu Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak. Biei «euren eginbeharrak oker betetzea» egotzi die, «heriotzak eraginda».
Bart egin duen bideo agerraldian iragarri du neurria Zelenskyk. Esan duenez, bere administrazioko hirurogei langile ohi ari dira gaur Ukrainaren kontra lan egiten Errusiak okupaturiko guneetan. Gaineratu duenez, gutxienez 651 traizio eta kolaborazio salaketa jarri dituzte Ukrainako funtzionarioen aurka. Horrekin salatu nahi izan du funtzionario horiek lanean jarraitzen dutela, Errusiaren okupaziopean.
«Estatuaren segurtasunaren aurkako halako krimen piloak zalantzan jartzen ditu bi buru nagusiak», adierazi du, Bakanov eta Venediktova aipatuta.
Bakanoven kargugabetzea esanguratsua da oso, Zelenskiren txikitako adiskidea baita. Asteburuan, gainera, SBUk Krimean zuen burua atxilotu dute. Martxoan kendu zuten kargutik Oleh Kulinitx. Ez dute esan zer leporatzen dioten, baina kode kriminalaren 111. artikuluaren arabera atxilotu dutela adierazi dute. Traizio gorena zehazten du artikulu horrek. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216092/lazaro-galarza-iheslari-ohia-hil-da-mexikon.htm | Politika | Lazaro Galarza iheslari ohia hil da Mexikon | Euskal Herrira behin betiko itzultzekotan zen. Lan istripu bat izan du. 67 urte zituen. | Lazaro Galarza iheslari ohia hil da Mexikon. Euskal Herrira behin betiko itzultzekotan zen. Lan istripu bat izan du. 67 urte zituen. | Asteburuan jakinarazi du Etxerat erakundeak Lazaro Galarza Larraioz 67 urteko iheslari ohia hil dela, Mexikon. 1994tik zegoen herrialdean, baina 1990tik zegoen ihes eginda, Irunberriko arroilako gertaeretan Susana Arregi eta Jon Lizarralde hil ostean Guardia Zibila haren bila joan zenetik.
Zabaldu dutenez, lan istripuz hil da Galarza. Garraiolari lanean ari zela, zama gainera erori zaio.
Kartzelan egon zen Mexikon, Morelian atxilotua izan ostean. Espainiako Auzitegi Nazionalak estraditatzeko eskatu zion Mexikori, baina horrek ez zuen bete Baltasar Garzon epaileak eginiko eskaera.
Euskal Herrira behin betiko itzultzekotan zen Galarza. Apirilaren 16an, Iruñean izan zen, bere kontrako auziak preskribatuta zeudela ziurtatu ondoren. Mexikora itzuli zen bolada baterako. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216093/adriana-lastrak-utzi-egin-du-psoeko-idazkariorde-nagusiaren-kargua.htm | Politika | Adriana Lastrak utzi egin du PSOEko idazkariorde nagusiaren kargua | Erabaki pertsonala dela azaldu du. Lastra gatazka betean zen Santos Cerdan nafarrarekin. | Adriana Lastrak utzi egin du PSOEko idazkariorde nagusiaren kargua. Erabaki pertsonala dela azaldu du. Lastra gatazka betean zen Santos Cerdan nafarrarekin. | Adriana Lastra PSOEko idazkariorde nagusiak jakinarazi du dimisioa eman duela. Azaldu duenez, bere bizitza pertsonalean «aldaketa garrantzitsuak» gertatu dira, eta duela bi aste hartutako baja «luzatu» egingo zaio: «Atsedena eta zaintza alderdiaren zuzendaritzarekin uztartzeko zailtasunaren aurrean, dimisioa aurkeztu dut».
Erabaki pertsonala izanagatik, ondorio politikoak ere badauzka Lastraren agurrak. Izan ere, Espainiako hedabide ugarik zabaldua zuten orain arte idazkariorde nagusi izandakoaren eta Santos Cerdan Antolakuntza idazkariaren artean tentsioa zegoela, bereziki PSOEk Andaluziako hauteskundeetan izandako emaitza kaskarren ondoren. Pedro Sanchez Espainiako gobernuburu eta PSOEko idazkari nagusia bera erabaki bat hartzekoa zen alderdiaren egituraketaren inguruan, bere bi gertukoenen arteko gatazka konpontzeko. Testuinguru horretan iritsi da Lastraren dimisioa.
Cerdanek iazko urrian eutsi zion Antolakuntza idazkariaren postuari, eta haren kokapen organikoak eragina dauka euskal politikan ere. Izan ere, nafarrak zeresan handia izan du urteotan EH Bildurekin izandako negoziazioetan eta bultzaturiko ildo politikoan. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216094/eh-bilduk-ongizate-itunaren-inguruko-oinarrizko-proposamen-bat-aurkeztuko-du-irailean.htm | Politika | EH Bilduk «ongizate itunaren inguruko oinarrizko proposamen bat» aurkeztuko du irailean | Pello Otxandianok iragarri du proposamenen artean egongo dela zerga bat jartzea energiaren sektorearen «ezohiko irabaziei». | EH Bilduk «ongizate itunaren inguruko oinarrizko proposamen bat» aurkeztuko du irailean. Pello Otxandianok iragarri du proposamenen artean egongo dela zerga bat jartzea energiaren sektorearen «ezohiko irabaziei». | Egungo egoera ekonomikoari aurre egiteko «oinarrizko proposamen bat» aurkeztuko du EH Bilduk irail amaieran; «neurrien dekalogo bat», zeinarekin indar subiranista Euskal Herriko «eragile interesdun nagusiei» zuzenduko zaien. Proposamen horretan, enpresa energetikoen «ezohiko irabazien» gaineko zerga bat egongo da, Pello Otxandiano EH Bilduko Programa arduradunak jakinarazi duenez: «Guk argi daukagu proposamen horrek planteatzen duen bidea urrats sendoz egin behar dela; lehen urrats bat dela sektore energetikoaren esku hartze publikoan». Era berean, gogorarazi du Hego Euskal Herriak «nolabaiteko autonomia fiskala» daukala, eta ez duela zertan «Espainiatik datorrenaren zain egon bide hori gaurtik pentsatzen eta prestatzen hasteko».
Irailean aurkeztuko duten planteamenduaren testuingurua azaldu du Otxandianok Donostian eginiko agerraldi batean. «Pandemia piztu zenetik eta aparteko testuinguru ekonomikoan sartu ginenetik, EH Bildu saiatu da ahalik eta erantzukizun handienarekin jokatzen». Testuinguru horretan, nabarmendu du indar subiranistak «krisiaren aurkako neurriak proposatu eta babestu» dituela «erakunde nagusi guztietan»: «Sektore sozial eta ekonomiko zaurgarrienak babesteko premiazko neurriak hartu behar zirela ulertu izan dugu hasieratik, eta koherentziaz jarduten saiatu gara». Otxandianoren hitzetan, defendatu dute neurri «aringarriak» behar zirela: «Baina era berean, hasieratik esan dugu ez zela nahikoa neurri aringarri horiekin».
Azterketa bat jarri genuen mahai gainean, eta uste dugu, azken asteetako gertakarien argitan eta udazkenerako dauden proiekzio ekonomikoak ikusita, azterketa hori zuzena zela». Azterketa horren ondorioetako bat zera da, Otxandianoren iritziz: «Ez gaude krisi koiuntural baten aurrean; ezin zaio aro historiko honi aldi baterako egoera bat balitz bezala aurre egin. Konbultsio ekonomiko handiko garai batean sartu gara, eta ezin diogu garai honi aurre egin errezeta ekonomiko konbentzionalekin».
EH Bilduren ustez, «neurri estrukturalak» behar dira «aringarriak hartzearekin batera; etorkizuna prestatu behar da». Horretarako, beharrezkotzat jo du «herri erresilientzia handitzen duten eraldaketa prozesuak» martxan jartzea. Eta eraldaketa prozesu horren gutxieneko baldintza gisa jarri du aberastasuna «sakon» banatzea: «2008ko krisiaz geroztik trasbase bat gertatzen ari da lan errentetatik kapital errentetara. Aberastasuna metatzeko prozesu bat gertatzen ari da, eta prozesu hori eten egin behar da; leheneratu egin behar da, euskal gizarte osoarentzat ongizate oinarriak bermatzeko». |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216095/esportazioak-38-handitu-dira-maiatzean-hego-euskal-herrian.htm | Ekonomia | Esportazioak %38 handitu dira maiatzean Hego Euskal Herrian | Lau lurraldeen kanpo salmentak 4.185 milioi eurokoak izan dira urteko bosgarren hilean, aurreko urtekoak baino %38 gehiago. Araba, Bizkai eta Gipuzkoaren batuketak serie historikoaren marka hautsi du hirugarren hilabetez jarraian, Eustaten arabera. | Esportazioak %38 handitu dira maiatzean Hego Euskal Herrian. Lau lurraldeen kanpo salmentak 4.185 milioi eurokoak izan dira urteko bosgarren hilean, aurreko urtekoak baino %38 gehiago. Araba, Bizkai eta Gipuzkoaren batuketak serie historikoaren marka hautsi du hirugarren hilabetez jarraian, Eustaten arabera. | Egoera ekonomiko arriskutsuak ez du gelditu oraingoz euskal esportazioen datu onen segida. Maiatzean %38 hazi dira kanpo salmentak Hego Euskal Herrian, eta 4.185 milioi eurora iritsi dira. Inportazioek ere gora egin dute lau lurraldeetan: %48 gehitu dira, eta 3.314 milioi eurora iritsi dira. Ekonomiaren martxari mehatxu handia egiten ari zaio egoera geopolitikoa, baina kalteak badatoz, urteko bigarren zatian iritsi beharko dute, esportazioei dagokienez.
Maiatzean %50 hazi dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoako kanpo salmentak, Eustatek jakinarazi duenez, eta 3.267,6 milioi eurora iritsi da. Ez da edonolako datua, serie historikoaren marka hautsi baitu, eta hirugarrenez gertatzen da hori, martxo eta apiril bikainen ostean. Edonola ere, inportazioak beste %50 handitu dira maiatzean, 2.605,4 milioi euroraino, eta kopuru horrek ere goia jo du inportazioen serie historikoan. Inportazio ez-energetikoak %49 igo dira, eta energetikoak ia %56. Horiek horrela, 2022ko maiatzean merkataritza saldoa positiboa izan da, 662 milioi euro ingurukoa.
Nafarroan ere hazi dira kanpo salmentak, baina %6,4 baizik ez (918 milioi euro). Inportazioak ere gehiago izan dira 2021eko maiatzean baino, %41,7 gehiago, eta 709 milioi eurora iritsi dira. Horrenbestez, urteko lehen bost hilabeteetan 17.915,5 milioi euroko esportazioak egin dituzte Hegoaldeko lau lurraldeek. Bizkaiak 5.434,6 milioi esportatu ditu; Gipuzkoak, 3.979,3 milioi; Arabak, 3.905,8 milioi euro; eta Nafarroak, 4.596,5 milioi.
Bost herrialdek osatzen dute euskal enpresen bezero nagusien taldea: Alemania, Frantzia, Estatu Batuak, Herbehereak eta Belgika. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako esportazio guztien erdiak (1.631,2 milioi euro) bost herrialde horietara egin dituzte enpresek. Horietako lau EB 27koak dira, eta eremu horretara egiten dituzte kanpo salmenten %64.
Eta, hain zuzen, inportazioen %51 EB 27tik etorri dira. Europako herrialde garrantzitsuenen artean, Erresuma Batua (%118,3ko urte arteko hazkundearekin), Herbehereak (%86), Belgika (%82,2) eta Frantzia (%73,7) daude. Energia alorreko inportazioak honela banatu dira hilabete honetan: 206 milioi Amerikatik (%37,3), 131 milioi Afrikatik (% 23,6), 109 milioi Europatik (%19,6) eta 108 milioi Asiatik (%19,5).
Zer esportatu da?
2022ko maiatzean merkaturatutako produktuak xehetasunetan sakonduz, ikus daiteke muga zergen hamar diru sail nagusiek esportazioen %42 bildu dituztela, 1.372,7 milioi euroko balioarekin. Nabarmentzekoak dira petrolio olio finduen (%196,4), aduana zergan berariaz jasota ez dauden merkantzien (%458,4) eta hodiak eta profil hutsak, soldadurarik gabe, burdinazko edo altzairuzkoen (%203,5) hazkundeak. Nafarroan, berriz, autoen kanpo salmentak dira esportazio guztien zatirik handiena. Volkswagen da esportatzaile nagusia. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216096/inigo-gutierrez-izadiren-aita-aske-geratu-da.htm | Politika | Iñigo Gutierrez, Izadiren aita, aske geratu da | Etxerat-ek jakinarazi duenez, egunotan behin betiko libre geratu dira Idoia Martinez Garcia eta Xabier Agirre Ibañez | Iñigo Gutierrez, Izadiren aita, aske geratu da. Etxerat-ek jakinarazi duenez, egunotan behin betiko libre geratu dira Idoia Martinez Garcia eta Xabier Agirre Ibañez | Hamalau urteko zigorra beteta, Zaballako espetxea utzi du Iñigo Gutierrez algortarrak. Izadi haurraren aita eta Maria Lizarragaren bikotekidea izanik, ezagun egin da haren kasua, kanpaina publiko baten bidez. Haren bitartez, aldarrikatu zuten alaba gurasoekin egon ahal izatea hiru urte bete ondoren.
Hilabete zailak izan dira. Otsailean, Izadi alabak hiru urte betetzean, hirugarren gradua eman zioten Gutierrezi, baina helegitea jarri zion fiskaltzak, eta, Auzitegi Nazionalak bigarren graduan atzera eginda, espetxera itzuli behar izan zuen. Bertan egin ditu beste bost hilabete. Egoera hori salatzeko, otsailean manifestazioetara deitu zuen Sarek Iruñean eta Burlatan, bikotekidearen herrian.
2008an atxilotu zuten Iñigo Gutierrez.
Etxerat-ek sare sozialen bidez azaldu duenez, baldintzapean aske ziren bi preso behin betiko aske geratu dira egunotan. Idoia Martinez arrigorriagarra iaztik zegoen egoera horretan; 24 urte eman ditu espetxean, eta uztailaren 7an lortu zuen behin betiko askatasuna. Xabier Agirre ere iaztik zegoen egoera horretan; sei urte eman ditu espetxean, eta uztailaren 15ean geratu zen libre behin betiko. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216097/mercedesen-hasi-dute-lan-itunari-buruzko-erreferenduma.htm | Ekonomia | Mercedesen hasi dute lan itunari buruzko erreferenduma | Zuzendaritzak UGT, CCOO, Ekintza eta PIM sindikatuekin egindako akordioa onartu edo ez erabakiko dute. Bihar goizerako espero dituzte emaitzak. | Mercedesen hasi dute lan itunari buruzko erreferenduma. Zuzendaritzak UGT, CCOO, Ekintza eta PIM sindikatuekin egindako akordioa onartu edo ez erabakiko dute. Bihar goizerako espero dituzte emaitzak. | Mercedesen Gasteizko lantegian bozketa erabakigarria dute gaur. Zuzendaritzak UGT, CCOO, Ekintza eta PIM sindikatuekin joan den asteartean adostutako lan itunaren proposamena onartu edo ez erabaki beharko dute. Euskal Herriko fabrikarik handienean lan egiten duten ia 5.000 langileak daude bozkatzera deituta. Akordioaren aldeko emaitzak amaiera emango lioke urte eta erdi iraun duen gatazkari; ezezkoa aterako balitz, ordea, gatazka are gehiago korapilatuko litzateke, ez baitago argi zeintzuk izango liratekeen hurrengo pausoak.
Langileek 2022tik eta 2026ra bitartean indarrean egongo litzatekeen lan hitzarmen berriaren proposamena onartu edo ez erabaki beharko dute. Proposamenean jasoa dago, besteak beste, soldatak %6 igotzea aurten, eta beste %2,25 urtero 2023tik eta 2026ra. 4.000 euroko sari bat ere jasoko lukete, 2021eko igoera ordezkatzeko. Beste sari batzuk handitzea ere jasotzen du testuak. Horrez gainera, lan malgutasuna arautzea ere ekarriko luke proposamena onartzeak. Proposamenak jasotzen baitu enpresak hilabetea hasi baino hamar egun lehenago jakinarazi beharko diela langileei asteburuetan lan egingo duten edo ez.
Bi aukeren artean erabaki beharko dute langileek, inongo galderari erantzun gabe: «Akordioa bai» edo «akordioa ez». Eta botoa emateko ere bi modu dituzte: presentziala da bat, telematikoa bestea. 09:00etan hasi dute bozketa bulegoetako langileek, eta 10:00etan tailerrekoek. Gauerditik aurrera bozka dezakete modu telematikoa aukeratu dutenek (%10 dira modu hori aukeratu dutenak: 500 langile inguru).
Lan txanda guztietan izango dute bozkatzeko aukera, baina soilik ordu jakin batzuetan bozkatu ahalko dute. Gaueko txandako langileen bozketa amaitzean hasiko dute kontaketa, eta, beraz, emaitzak bihar goizerako espero dituzte.
Sindikatuak aurrez aurre Aurrez aurre jarrita daude langile batzordea osatzen duten sindikatuak, eta gatazkaren azken asteetan agerian geratu diren bi jarrera dira nagusi. Proposamenaren aldekoak dira UGT, CCOO, Ekintza eta PIM: batzordearen gehiengoa osatze dute lau sindikatuek, 17 ordezkarirekin (31 dira guztira). Haien ustez, proposamena ona da langile guztientzat, besteak beste lantegiaren egonkortasuna bermatu eta erosteko ahalmena berreskuratzeko aukera emango dielako. Gasteizko plantan auto elektrikoa ekoitzi ahal izateko multinazionalak egin asmo duen 1.200 milioi euro inguruko inbertsioa ere bermatuko luke akordioak, haien irudiko.
Proposamenaren aurka azaldu dira ELA, LAB eta ESK: 14 ordezkari dituzte guztira batzordean. Sindikatu horien ustez, akordioa ez da nahikoa; izan ere, lan hitzarmen berrian igoera batzuk aurreikusten badira ere, langileek erosteko ahalmena galtzen jarraituko dute hurrengo urteetan. Bada, KPIari lotutako igoerak eskatzen dituzte. Gainera, asteburuetako langileen eta langile berrien lan baldintzetan «diskriminazioa» eragiten duela salatu dute, eta mugikortasunak arautu gabe segitzen duela. Kexa azaldu dute, halaber, erreferendumaren antolakuntzarekin; gardentasun falta salatu zuten aurreko astean. Horiek horrela, akordioa ez babesteko eskatu diete langileei.
Hain zuzen, hiru sindikatuek deitutako grebak erantzun zabala izan du azken bi hilabeteetan, eta azken hogei urteetako mobilizaziorik jendetsuenak egin dituzte. Tailerretako langileen %95 inguruk egin dute bat lanuzteekin, eta bederatzi egunez ekoizpena etetea lortu dute. Hala ere, ikusteko dago erantzun hori galdeketan islatuko den. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216098/gaurko-egunez-erori-zen-amaiur-duela-500-urte.htm | Politika | Gaurko egunez erori zen Amaiur, duela 500 urte | Astebeteko erasoen ondoren, 1522ko uztailaren 19an amaitu zen Amaiurko gazteluaren setioa. Nafarroako erresumaren konkistaren azkenetako erresistentzia izan zen Nafarroa Garaian. | Gaurko egunez erori zen Amaiur, duela 500 urte. Astebeteko erasoen ondoren, 1522ko uztailaren 19an amaitu zen Amaiurko gazteluaren setioa. Nafarroako erresumaren konkistaren azkenetako erresistentzia izan zen Nafarroa Garaian. | Gaurko egunez erori zen Amaiur, Nafarroako erresumaren konkistaren azkenetako erresistentzia Nafarroa Garaian. Jaime Velaz Medrano kapitainaren agindupean eutsi zioten ehun nafarrek gazteluaren barruan, astebete inguruz, Espainiako erregeordeak zuzendu 5.000 soldaduko armadaren bonbardaketen eta erasoen azpian. Azkenean, 1522ko uztailaren 19an amaitu zen Amaiurko gazteluaren setioa.
Ikusi gehiago: 'Azken ekitaldiko' gutunak
Donibane Garazikoarekin eta Orreagaren inguruetako Peñon gazteluarekin batera, Amaiurkoak garrantzi estrategikoa zuen, Pirinioak zeharkatzeko bidea kontrolatzen zuelako. 1513ko apirilean bereganatu zuten espainiarrek, eta ondorengo urteetan Erdi Aroko egitura berregin zuten, menderaezin bihurtzeko asmoz. 1521eko irailaren amaieran, ordea, Nafarroako tropek bereganatu zuten berriz, Frantziaren laguntzaz, Bonnivet jenerala buru zutela. Egun bakarrean hartu zuten gaztelua, eta Jaime Velaz Medrano egin zuten hango buru.
Ikusi gehiago: Protagonistak
Nafarroako erresumari eusteko azken saiakeretakoa izan zen hura, baina, astebeteko setioaren ondoren, uztailaren 19an bereganatu zuen Espainiako armadak, gaur 500 urte. Abuztuaren 11n, berriz, suntsitu egin zuten gaztelua, Karlos V.a enperadorearen aginduz. Horrela, Nafarroa Garaia espainiarren esku geratu zen, eta Nafarroa Beherearekin zer gertatuko, haren inguruan jarraitu zuen gerrak beste bost urtez.
Ikusi gehiago: Amaiurko batailaren historia: erresistentziaren ikurra
Amaiurko gazteluaren inguruan gertatutakoaren eragina ez zen hura suntsitzean amaitu, ordea. Setioaren historia mito, ikur eta kondaira bilakatu da azken bi mendeetan. Horren adibide dira mendeurrenaren bueltan egin diren dinamika eta ekitaldiak. Nafarroa Berriz Altxa taldeak, esaterako, «iragana eta etorkizuna lotzeko» saiakera egin zuen, «burujabetzaren aldarrikapena eztabaidaren erdigunean» jartzeko.
Joan den larunbatean, berriz, ekitaldi bat egin zuten Gaztelu elkarteak, Aranzadik eta Amaiurko herriak. Instituzioetako ordezkari ugari izan ziren; besteak beste, Jose Mari Aierdi Nafarroako Gobernuko lehendakariorde bigarrena; Ramiro Gonzalez, Unai Rementeria eta Markel Olano, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ahaldun nagusiak; Nafarroako Parlamentuko eta Eusko Legebiltzarreko presidente Unai Hualde eta Bakartxo Tejeria. Oroimena» eta «burujabetza nahia» irudikatu nahi izan zituzten.
Joan den astean, erreportaje sorta argitaratu zuen BERRIAk mendeurrenaren harira.
Ikusi gehiago: 'Amaiurko batailak 500 urte' erreportaje sorta |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216099/fabrikazio-aurreratuaren-foro-nagusia-egingo-dute-becen.htm | Ekonomia | Fabrikazio aurreratuaren foro nagusia egingo dute BECen | Abuztuaren 21etik 27ra arte egingo du CIRP erakundeak foroaren 71. aldia. 50 herrialdetako punta-puntako bostehun ikertzaile helduko dira, industriako ikerkuntza eta garapena sustatzeko. | Fabrikazio aurreratuaren foro nagusia egingo dute BECen. Abuztuaren 21etik 27ra arte egingo du CIRP erakundeak foroaren 71. aldia. 50 herrialdetako punta-puntako bostehun ikertzaile helduko dira, industriako ikerkuntza eta garapena sustatzeko. | CIRP Ekoizpen Ingeniaritzaren Nazioarteko Akademiak BEC erakustazoka (Barakaldo, Bizkaia) aukeratu du urteroko Batzar Nagusia egiteko. Fabrikazio aurreratuan aplikatutako ikerketan aitzindaria da erakunde hori. Batzarraren 71. azoka Euskal Herrian kokatzea erabaki du, «ingurune industrialak duen zeresanagatik» eta bertako fabrikazio aurreratuagatik.
Astebetez egingo dute foroa, abuztuaren 21etik 27ra. 50 herrialdetako punta-puntako bostehun ikertzaile helduko dira, industriako ikerkuntza eta garapena sustatzeko. Badu helburu ere batzarrak eragileen arteko ikuspuntuak trukatzea, aliantza berriak bilatzea eta eragileen arteko lankidetza bultzatzea.
Aurtengo foroa Ideko eta Tekniker zentroek, Mondragon Unibertsitateko Goi Eskola Politeknikoak eta Zaragozako Unibertsitateak antolatu dute. Antolaketa batzordeko presidente eta Idekoren zuzendari zientifiko Jokin Muñoaren hitzetan, foroa «aukera» bat da euskal industriaren lekua indartzeko, «ezagutza zientifikoa sakontzeko», eta fabrikazioan aurrera egiteko.
Ekitaldiaren ongietorria abuztuaren 21ean egingo dute, eta 22an ekingo diote foroari. Hilaren 22tik 24ra, bederatzi hitzaldi magistral eskainiko dituzte —industria arloko bi eta zientifikoko zazpi—, baita 126 txosten zientifiko aurkeztuko ere. Bigarren zatian, hilaren 25etik 27ra, arlo teknologikoetako lan saioak eta bilera orokorrak egingo dituzte. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216100/gipuzkoako-eraikuntzako-17000-langileek-lan-ituna-izango-dute-2024ra-arte.htm | Ekonomia | Gipuzkoako eraikuntzako 17.000 langileek lan ituna izango dute 2024ra arte | Langileen batzarrak «gehiengo zabal batekin» babestu du patronalaren proposamena, eta bihar sinatuko du ELAk sektoreko lan hitzarmena | Gipuzkoako eraikuntzako 17.000 langileek lan ituna izango dute 2024ra arte. Langileen batzarrak «gehiengo zabal batekin» babestu du patronalaren proposamena, eta bihar sinatuko du ELAk sektoreko lan hitzarmena | Ez da ohikoena inflazio handiaren egungo agertokian, baina negoziazio kolektiboak pauso bat aurrera emango du gaur, ELA sindikatuak eta Ascongi patronalak Gipuzkoako eraikuntzako hitzarmena egingo baitute. Aldeek inflazio izugarriaren lokarria askatzeko modua adostu dute, eta, horri esker, sektoreko 17.000 beharginek itun berri baten babesa izango dute 2024ra arte, soldata igoera nabarmenekin.
ELAren arabera, «oso alderdi positiboak» ditu eraikuntzaren Gipuzkoako patronalaren azken proposamenak, eta sindikatuak «hasieratik planteatutako helburuei erantzuten die». KPIaren bermea, lanaldi murrizketa eta hitzarmenaren blindatzea jasoko ditu akordio berriak.
Sektoreko ordezkaritzaren gehiengoa du ELAk Gipuzkoan (% 72), eta, hortaz, gaur bertan sinatuko dute ituna aldeek, Lan Harremanen Kontseiluaren (PRECO) Donostiako egoitzan. Indarraldia hiru urtekoa izango da (2022-24); 2022an %4ko igoera edukiko dute eraikuntzako langileek; 2023an, KPIa + %1,25; eta 2024an, KPIa + %1,25. Beraz, iazko %6,4ko KPIaren azpitik ibiliko da soldata igoera aurten, baina 2023an eta 2024an KPI osoa jasoko da, eta haren gaineko %1,5eko igoerak urte bietan.
Lan baldintzak
Horrez gain, sei orduko lanaldi murrizketa izango dute. Hobekuntzak jaso dira, era berean, lizentzietan: hamasei ordu gehiago laguntzeagatik, eta bi egun gehiago ospitaleratzerik gabeko ebakuntzagatik. Halaber, heriotzagatik, erabateko ezintasun iraunkorragatik eta ezintasun iraunkor osoagatik kalte ordainak 150.000 euroraino igoko dira, eta aldi baterako ezintasuna dakarren in itinere istripu bat dutenek soldataren %100 kobratuko dute gaixo baimenarekin dauden lehen egunetik aurrera.
Bestalde, hitzarmena aplikatzeko lehentasuna gehitu da estatukoaren gainetik, eta hitzarmena aplikatzeko bermearen egungo 48. artikulua hobetu da: itunak ultraaktibitate mugagabea du oraindik ere, bai eta hitzarmena alde bakarrez ez aplikatzeko klausula ere.
ELAren ustez, eduki horiek «lorpen handia» dira, «baina sindikatuaren borroka, ordea, ez da sinadurarekin amaituko». Sindikatuak dio errealitateak erakusten duela ez dela nahikoa enpresa kontratistek eta ondoz ondoko azpikontratek hitzarmena aplikatzera behartzea: «Ezinbestekoa da administrazio eta erakunde publikoen inplikazio zuzena». Sindikatuak nahi du obrak lizitatu eta esleituko diren hitzarmenaren aplikazioa eta laneko segurtasun eta osasun arauak bermatzea beti.
Gipuzkoako papergintza
LAB eta CCOO sindikatuek Gipuzkoako paperaren lan ituna sinatu dute Adegi patronalarekin. Hitzarmena 2025. urtera artekoa da, eta soldata igoerak KPIa bezainbestekoak izango dira aurten eta 2023an. 2024. eta 2025. urteetan, KPI + %1eko igoerak izango dituzte sektoreko langileek Gipuzkoan. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216101/ikastolen-elkarteak-ohar-bat-atera-du-azken-egunotan-hainbat-hezkuntza-eragilek-esan-dutena-argitu-nahian.htm | Gizartea | Ikastolen Elkarteak ohar bat atera du, azken egunotan «hainbat hezkuntza eragilek» esan dutena argitu nahian | Hainbat argibide eman nahi izan dituzte azken egunotan sare itunduari buruz egin diren adierazpenetatik abiatuz. Hezkuntzaren parte diren eragile guztien artean «sistema hobetzen» jarraitzeko deia egin dute. | Ikastolen Elkarteak ohar bat atera du, azken egunotan «hainbat hezkuntza eragilek» esan dutena argitu nahian. Hainbat argibide eman nahi izan dituzte azken egunotan sare itunduari buruz egin diren adierazpenetatik abiatuz. Hezkuntzaren parte diren eragile guztien artean «sistema hobetzen» jarraitzeko deia egin dute. | Azken egunotan «hainbat hedabidetan eta sare sozialetan» sare itunduari buruz egin diren hainbat adierazpen argitu nahi izan ditu Ikastolen Elkarteak. Idatzi baten bidez egin ditu zehaztapen horiek, eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saileko ordezkariek datozen urteetako sare itunduan proposatzen dituzten itun edota plangintzaren inguruan «hainbat hezkuntza eragilek» esan dutena argitu nahi dute. Bost puntutan bildu dituzte argibideak, eta hezkuntzaren esparru hori osatzen duten guztien artean «sistema hobetzen» jarraitzeko deia egin dute.
Hedabidetan eta sare sozialetan agertu diren elkarrizketa horietan «nahasten» ari diren bi kontzeptu argitu nahi izan dituzte lehenengo puntuan. «Bi kontzeptu nahasten ari dira: hurrengo sei ikasturtetarako ikasgelen plangintza –dekretu baten bidez arautzen dena– eta 2022-2023ko ikasturterako ikasgela guztiak ituntzeko irizpideak –agindu baten bidez arautzen dena–», azaldu dute. Nabarmendu dutenez, haiek 2022-2023ko ikasturterako ikasgela guztiak ituntzeko Hezkuntza Sailean zehaztutako irizpideak bakarrik ezagutzen dituzte. «Plangintzak dagoeneko ezarrita egon behar bazuen ere, gaur-gaurkoz ez dugu ezagutzen hura ezartzen duen dokumenturik», adierazi dute.
Ikasgela guztiak ituntzeko Hezkuntza Sailean zehaztutako irizpideak izan dituzte hizpide bigarren puntuan. «Kexatzen dira batzuk Hezkuntza Sailean malgutu egin dituztela 2022-2023ko ikasturtean ikasgela guztiak ituntzeko irizpideak, eta hori administraziopeko ikastetxeen kalterako dela», esan dute. Duela egun gutxi Hezkuntza Sailaren eta sindikatuen artean egindako akordioarekin alderatu dituzte datuak, eta azaldu dute ez dutela ulertzen kezka hori nondik datorren: «Haur Hezkuntzan, sare publikoan 21 ikaslerekin bigarren ikasgela martxan jartzen da, eta ikastoletan, berriz, 28 ikasle behar ditugu horretarako; Lehen Hezkuntzan, sare publikoan 24 ikasle behar dira bigarren ikasgela irekitzeko, eta ikastoletan, 28; Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan, sare publikoan 26, eta ikastoletan, 34; Batxilergoan, sare publikoan 28, eta ikastoletan, 36». Hala, beste puntu batean jarri dute arreta: «Askoz kezkatuago egon beharko genuke (eta gaude) ikastoletan, ez delako aplikatzen Hezkuntza Akordioan ezartzen den oinarrizko puntua: Euskal Hezkuntza Zerbitzu Publikoan sartuko garen ikastetxe guztiok eskubide eta betebehar berak izango ditugula».
Hirugarren puntuan, 2 urteko ikasgelen egoerari buruz hitz egin dute. «Ez dakigu gizarteak jakingo duen, baina administraziopeko ikastetxeetan 2 urtekoen klaseak orain dela 20 urtetatik daude, partzuergoari (eta bere langileei) egiten dion kaltearekin. Ikastolok aspalditik eskatu genuen hori», azpimarratu dute.
Hurrengo sei urteetarako plangintza izan dute mintzagai laugarren puntuan. Lehenengo puntuan esan dutena berretsi dute, ez dutela dekretua ezagutzen, eta adierazi dute ados daudela «benetako plangintza» egin nahi bada horretan inplikatutako alde guztiek parte hartu behar dutela. «Ez dugu arazorik gure ikastoletan zer plangintza egiten den partekatzeko, baina horrekin batera ikastola dagoen herri bakoitzean zer-nolako plangintza dagoen jakin behar dugu. Benetako plangintza egin nahi badugu, herriz herri aztertu beharko genuke egoera», azaldu dute.
Bukatzeko, Ikastolen Elkarteak joan den hilabetean eginiko Araba Euskaraz-en plazaratutako hainbat kezka ekarri dituzte gogora. «2022-2023ko ikasturterako ezartzen ari diren irizpideak mantenduz gero, lerro bateko hainbat ikastola desagertzeko zorian ikusten ditugu, eta, horregatik, ez zaigu gustatu gaia arautzen duen agindua», adierazi dute. Hala ere, egoera bideratzeko denbora dagoela aitortu dute, eta jardun horretan jarraituko dutela, elkarrizketa horiek egiten eta bideratzen. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216102/ananako-diapiro-babestua.htm | Bizigiro | Añanako diapiro babestua | Añanako gatzagak ezagunak dira beren larrain multzo dotoreagatik, baita beren geologia bereziagatik ere. Txangolaria eremu babestu batean barrena ibiliko da Añanako diapiroa ezagutzearen kariaz. | Añanako diapiro babestua. Añanako gatzagak ezagunak dira beren larrain multzo dotoreagatik, baita beren geologia bereziagatik ere. Txangolaria eremu babestu batean barrena ibiliko da Añanako diapiroa ezagutzearen kariaz. | Añanako gatzagak Araba mendebaldeko zoko eder batean daude. Bisitarien interesa piztu duen eremu deigarri eta interesgarria osatzen dute. Azkenaldion, turista ugarik bisitatzen dute Añana, Araba mendebaldeko paradisuak erakarrita. Eskualdeak lur azalean eta lurrazpian hamaika altxor biltzen duenez gero, aho-mihietan ibilitako akuiluak turismo uholdea erakarri du. Nahitaez. Erratzeko beldurrik gabe esan daiteke Añanako paisaiari xarma berezia dariola. Ibarrean zehar sakabanatuta dauden larrain geometrikoek simetria bakana osatzen baitute; plazok norberaren eta arrotzen arreta guztia bereganatzeko ahalmena dute, batez ere uda iristearekin batera. Larrainak dotoretasunez janzten dira orduan, gatz apalek argitasun handiagoa hedatu nahi izango balute bezala. Babes ofizialaren itzalaren azpian jarri zuten Añanako paisaia orain dela urte batzuk. Caicedo Yuso eta Arreoko aintzira naturala eta gatzaga bera babesteaz gain, interes geologikoa ere erantsi zitzaion eremu babestuari. Izan ere, Añanako eskualdean gatza zergatik dagoen ulertzeko, arreta jarri beharko zaio diapiro izeneko fenomeno geologikoari. Prozesua geldiro-geldiro joan da denboraren poderioz, Añanako bisita gidatuetan azaltzen dutenez. Duela 200 milioi urte inguru hasitako mugimendu bat da, beraz. Behealdetik azalera joan den isil-gordeko higidurak esplikatzen du egungo Añanako paisaian harri hauek agertzea: karniolak, ofitak, kareharriak, tuparriak, buztinak eta igeltsuak, besteak beste. Piquillos meategiaren harira Horiek horrela, Euskal Herriko Interes Geologikoko Inbentarioan aipamen berezia egiten zaio Añanako diapiroari. Eremu babestuaren hego-ekialdeko mugetan, Pobes herriaren eta Tejera mendatearen artean, Padul herria dago. Bazter ezkutu horretan, ler gorri lirainek maskaratuta, harrobi zahar bat ikus daiteke. Igeltsutegi bat izan zen han aspaldi: Euskal Herriko garrantzitsuenetako bat, adituen ustetan. Inguruan beste fabrika txikiago batzuk izan baziren ere, Padulgoak —Piquillos izenekoak— bizilagun franko enplegatu zituen. Langileen artean, harri-zulatzaileak, barrenatzaileak, kable-konpontzaileak eta beste espezialista batzuk izan ziren jo eta su, ordu amaiezinen menpe. Igeltsuaren eskariak gora eta gora egiten zuen garaian, Añanako diapiroak behar beste material eskaintzen zion Zarate familiari, meategiko kontzesioa hartu zuen azken ekintzaile taldeari.
Lehenengo urteetan, igeltsua modu artisauan ustiatu zen. Minerala mendi barrenetik aterata, idiek garraiatzen zuten bide nagusiraino, tirriki-tarraka. Lan egiteko era, ordea, guztiz aldatu zen XX. mendea etortzearekin batera: zurezko hogei dorre altxatu zituzten basoan, betiere materiala arin-arin jaiste aldera. Euskal Herriko beste toki askotan bezala, aireko kableen eta balde lerroen bidez garraiatzen hasi zen materiala, harrobitik fabrikara. Ibiltariak aukera izango du ibilbidean dorre horietako bat ikusteko.
Padul herritik hurbil, Piquillos meategiko haitzuloak isil-misil jarraitzen du basoan. Horma urratuak meategira hurbiltzen denaren arreta erakarriko du. Buztin okreak eta igeltsu zuri, gorri eta beltzak elkartuko dira han, kanpoaldean, aho ilunaren atarian. Behiala egindako zauria itxiz joan da apurka-apurka, baita lurrazala orbaintzen ere. Meategiko dorrea Somo mendia Añanako diapiroaren hego-ekialdean dago, Padul herriko (Araba) bazter ezkutu batean, hain zuzen ere. Behiala, harrobi zaharra existitu zen han, aho ilunaren atarian. Zokogunea ezagutzeko, Padul herrira joango da ibiltaria. Pobestik etorrita, errepidearen ondoan utziko du autoa, herrigunera doan kalearen ertzean. Hala, Manzanera kalean aurrera egingo du astiro-astiro, alde bietan txaletak dituela. Bidebanatzean eskuinera egin, eta, Cabaña Rural seinalea ardatz hartuta, iturri publikora helduko da. Bisean bis, XX. mendeko turrusta biko iturri panpoxa.
Elizako plazan, ezkerrera hartu, eta harrobi edo meategi zaharrera doan bide zabalari ekingo zaio. Ez dago galtzerik: hartxintxarrezko bideak hegoaldera joko du zuzen-zuzen, Larrasa eta Somo mendien artean zabaltzen den basoaren aldera. Hasieran, arte xumeak bilduko dira basabidera, baina, ibilian-ibilian, ler gorriekin bat egingo du ibiltariak. Zirku baten moldean agertuko zaio paisaia berde-urdinxka. Inork ez luke esango igeltsutegi bat izan zela basoan ezkutatuta. Meategiak zurezko dorre batzuk izan zituen, eta, aireko tranbia baliatuta, herriraino garraiatzen zen mineral desiratua. Eskuinaldera bihurgunea egin, eta, handik metro gutxira, bidebanatze batera helduko da. Aurrez aurre, magal gorrixka eta zurixka bat agertuko da. Haren oinaldean, igeltsutegian barneratzeko gonbit tentagarria. Orain dela urte gutxira arte, bi zulo beltz ikusi zitezkeen han, baina, azken urteotako euriteek luiziak sorrarazi ostean, aho horietako bat erabat estalita dago. Leize zulora iritsi gabe, eskuinera begiratuz gero, garai hartako dorre bat ikus daiteke, pinu gorri lirainek maskaratuta. Santa Marina eta Somo Haitzuloan sartzea aski arriskutsua da, meategiko obra zibila osatzen duen egitura multzoa ez baita uste bezain sendoa. Padulgoak ezin izan omen dio eutsi denboraren igarotze errukigabeari. Kanpoaldeko bisita amaituta, ibiltariak metro batzuk atzera egin, eta eskuinera hartuko du bidebanatzean. Aldats gora abiatuko da segidan, sigi-saga basabidean. Larrasako lepora helduko da ziztuan. Gain-gainean, goi tentsioko dorreak izango ditu. Lepo horretan, aukera dago Santa Marina baseliza bisitatzeko. Ezinbesteko bisita da parajeok ezagutu ezean. Caicedo Sopeña eta Castillo Sopeña herri barrutian dago tenplua, eta bertaratzen denak panoramika zabalaz gozatuko du.
Padul igeltsutegia basoan dago, ler gorriek maskaratuta. Josean Gil-Garcia
Baseliza ikusteko, beraz, ibiltariak ezkerrera egingo du lepoan, eta, ehunka metro egin ostean, begi bistan izango ditu Erriberagoitiko zoko-mokoak. Aukera ona izango du talaiatik Badaia eta Arkamu mendigune sonatuen hegoaldeko magalak ikusteko. Eta multzo bien artean, mendigune karstikoa erabat erdibituta, nabarmen ikusiko du Tetxako arraila edo ebakia. Soa hegoaldera luzatuta, baina, Toloño eta Kodes handiek emekiro beteko dute urrutiko paisaia. Ikuspegiaz bapo aseta, lepora bueltatuko da ibiltaria. Meategira jaitsi gabe, baina, gainaldeari gortea egiten dion basabideari oratuta jarraituko du. Aurrerago, basabide bat batuko zaio ezkerretik, baina, sestra kurbari men egin behar zaionez gero, Somo talaia inguratzeari eutsiko dio. Une batez, bide zabalak behera egingo du, Tejera mendate aldera —Gesaltzako mendatera—. Pitin bat lehenago, ordea, Castrejon muinoko bide sardara iritsiko da. Tarte hori aproposa iritsi da Somo mendian joan-etorria egiteko. Horiek horrela, ezkerrera egin eta aldapa pikoari aurre egingo dio serio demonio. Aldatsa amaitu bezain laster, ezkerretik doan zidorrak lagunduko du erpin geodesikoraino. Mendiak ikuspegirik eskaintzen ez duenez, Castrejon lepora bueltatuko da, bizkor-bizkor. Tejera mendatera doan pista bera baztertu, eta jaisten segituko du. Basabide bakarra denez, ibiltariak ez du egingo hinki-hankarik, minutu gutxiren buruan Padulgo elizako plazan izango da eta. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216103/lehorte-arriskuan-dago-europako-batasunaren-ia-erdia.htm | Mundua | Lehorte arriskuan dago Europako Batasunaren ia erdia | Frantziak 11.500 pertsona ebakuatzeko agindu du suteengatik. «Talde lanerako ordua» dela esan du NBEko idazkari nagusiak, eta ohartarazi gizadiaren erdia «arrisku eremuetan» bizi dela. | Lehorte arriskuan dago Europako Batasunaren ia erdia. Frantziak 11.500 pertsona ebakuatzeko agindu du suteengatik. «Talde lanerako ordua» dela esan du NBEko idazkari nagusiak, eta ohartarazi gizadiaren erdia «arrisku eremuetan» bizi dela. | Azken egunetako bero boladak suteak zabaldu ditu Mediterraneo inguruan, Marokotik hasi eta Greziaraino. Milaka suhiltzaile ari dira lanean sua kontrolpean hartzeko, eta lortu ere egin dute zenbait eremutan, besteak beste Portugalen. Frantzian, 16.000 lagun ebakuatu behar izan dituzte, eta beste 11.500 pertsona ateratzeko agindua eman dute gaur. Italian, berriz, 42 gradutik gorako tenperaturak espero dituzte datozen egunetarako ere. Horrek areagotu egingo du sute arriskua; izan ere, azken 70 urteetako lehorterik gogorrena jasaten ari dira herrialdean. Padana, Toscana, Umbria eta Lazio eskualdeetan espero dute berorik handiena.
Egoera ez da askoz hobea Espainian. Beste hildako baten berri eman dute Zamora probintzian –egunotan izandako bigarrena da–. Artzain bat da hildakoa. Suhiltzaileek topatu dute haren gorpua. Aurrez suhiltzaileei laguntzen ari zen brigadista bat hil zen inguru berean. Muturreko tenperaturek, lehorteak eta ekaitzek erraztu egin dute sua Culebra mendilerroan zabaltzea. Espainian 20.000 hektarea inguru erre dira.
Marokok 1.300 lagun atera ditu etxetik, eta suhiltzaile gehiago bidali ditu iparraldera. 4.600 hektarea baino gehiago erre dira, eta iparraldeko Laratxe eskualdea da suak gogorren jo duena. Han ere, 45 gradutik gorako tenperaturak izan dituzte azken egunetan, eta asteazkenetik aurrera 48 gradu ingurukoak espero dituzte, basamortuko haizearekin eta hautsarekin batera.
Frantziako Gobernuak suhiltzaile eta ur hegazkin gehiago bidali ditu Bordele hegoaldeko suteei aurre egiteko. Gironda eskualdeko suhiltzaileen buru Marc Vermeulenen esanetan, «inoiz ikusi gabeko neurria» dute suteek. Bi sute handi daude piztuta oraintxe. Landiras herrian piztu zen handiena, eta 9.800 hektarea erre ditu. 1.700 suhiltzaile ari dira horiek kontrolpean hartzeko lanetan.
Europako Batasunean bertan, lurraldearen %42 lehorte arriskuan dago, Europako Batzordeak kaleratu duen txosten baten arabera. Eremuaren %46 abisu egoeran dago, eta %11 alerta egoeran. Dokumentuan, bereziki nabarmendu dute Portugal eta Espainiako egoera. Espainian, azken hamar urteetan baino %31 ur gutxiago dago urtegietan, eta Portugalen, berriz, azken zazpi urteetako batez besteko kopuruaren erdia daukate gordeta. Italian ere ur eskasia handia da bost eskualdetan: «Larrialdi egoera ezarri behar izan dute, eta herrietan mugatu egin dute uraren erabilera. Frantzian ere antzeko neurriak hartu dituzte», azaldu du Europako Berrikuntza, Ikerketa eta Kultura komisario Mariya Gabrielek.
Horiek hala, talde lanerako deia egin du NBE Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusi Antonio Guterresek, eta ohartarazi du gizadiaren erdia bizi dela «arrisku eremuan». Nazioarteko hainbat ordezkarirekin bildu da Guterres, klima larrialdiaren aurkako neurriez eztabaidatzeko, eta gogorarazi du herrialde bakar bat ere ez dagoela babestuta «erregai fosilen adikzioaren» ondorioetatik: «Aukeratu egin behar dugu: lan kolektiboa edo suizidio kolektiboa. Gure esku dago». |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216104/bi-sexu-eraso-salatu-dituzte-donostian.htm | Gizartea | Bi sexu eraso salatu dituzte Donostian | Donostiako Udalak «babesa eta elkartasuna» adierazi dizkie biktimei, eta elkarretaratzera deitu du biharko. | Bi sexu eraso salatu dituzte Donostian. Donostiako Udalak «babesa eta elkartasuna» adierazi dizkie biktimei, eta elkarretaratzera deitu du biharko. | Asteburuan Karmengo jaiak izan dira Donostiako kaian, eta jakinarazi dute gutxienez bi sexu eraso egin zituztela bertan. Gaur, udalak «irmotasunez gaitzetsi» ditu erasoak, eta «babesa eta elkartasuna» adierazi dizkie biktimei eta haien gertukoei: «Udalak indarkeria egoerak pairatzen dituzten edo pairatu dituzten emakume guztiei jakinarazten die laguntza behar eta nahi izanez gero udalak dituen zerbitzu eta baliabideetara jo dezaketela».
Udalak «ezinbestekotzat» jo du lanean jarraitzea, «gizarte, mugimendu feminista eta hiriko giza eragileekin batera, balioetan oinarritutako heziketaren eta gizonen eta emakumeen arteko berdintasunaren alde». Horrekin batera, udalak elkarretaratzera deitu du biharko: udaletxe atarian mobilizatuko dira, eta bat egin du horrez gain antolatzen diren protestekin. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216105/minbiziaren-kontra-ehun-garaturiko-nanopartikula-bat-probatuko-du-aebetako-osasungintzak.htm | Gizartea | Minbiziaren kontra EHUn garaturiko nanopartikula bat probatuko du AEBetako osasungintzak | Gibeleko metastasia murrizteko %80ko eraginkortasuna duela erakutsi du Iker Badiolak zuzenduriko taldeak landuriko gaiak, saguetan eginiko lehenengo probetan. | Minbiziaren kontra EHUn garaturiko nanopartikula bat probatuko du AEBetako osasungintzak. Gibeleko metastasia murrizteko %80ko eraginkortasuna duela erakutsi du Iker Badiolak zuzenduriko taldeak landuriko gaiak, saguetan eginiko lehenengo probetan. | Itxaropen handia piztu du EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko Signaling Lab taldeko minbiziaren dibisioak garatu duen nanopartikula batek, eta Ameriketako Estatu Batuetako Osasun Institutu Nazionalak aukeratu egin du, botika bihurtu aurretiko probak egiteko.
Izan ere, orain arte saguekin egin dituzte probak, baina emaitzak ikusgarriak izan dira: %80 murriztu ditu gibeleko metastasiak. Munduan urtero 1.500.000 pertsonak pairatzen dute metastasia gibelean. Horietako 800.000, koloneko minbiziak eragiten ditu, eta gainerakoak gibeleko minbiziak berak.
Iker Badiola irakasleak zuzentzen du EHUko Signaling Lab taldeko minbiziaren dibisioa. Galiziako Santiagoko Unibertsitateko Alejandro Sanchez irakaslearen ikerketa taldearekin aritu dira lanean, nanopartikula sortzeko.
AEBetako Osasun Institutu Nazionalak gai itxaropentsuak aukeratzen ditu, horiekin probak egiteko. Ezinbestekoa da lan hori egitea, gai bat botika gisa onartu aurretik, besteak beste gizakietan eraginkorra izango den, zer dositan erabili behar den, eta nahi gabeko ondoriorik ote duen aztertzeko.
2019an patentatu zuten nanopartikula hori, eta Nanokide Therapeutics enpresarekin garatu du.
Probetarako aukeratu izana goraipatu du Badiolak, «munduko erakunde zientifiko garrantzitsuenetako batek bermatu» duelako.
Botikak sortzeko prozesuan, gizakiekin eginiko proben aitzineko fasea da proba preklinikoa. Animaliekin egiten dute normalean, eta, batez beste, probetarako onarturiko 5.000 gaitik bakarra heltzen da baimenduriko sendagaia izatera.
Badiola 2007. urtetik da doktorea EHUn. Tesia bera gibeleko metastasiaren inguruan egin zuen. Horrez gain, hainbat artikulu argitaratu ditu nazioarteko zenbait aldizkaritan. Urte horretan, Nigatan (Japonian) gibelaren inguruko ikerketaz eginiko kongresuan ikertzaile gazteei emaniko saria irabazi zuen. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216106/sinn-feineko-presidenteak-ziurtatu-du-hamarkada-honetan-egingo-dutela-irlanda-batzeko-erreferenduma.htm | Mundua | Sinn Feineko presidenteak ziurtatu du «hamarkada honetan» egingo dutela Irlanda batzeko erreferenduma | «Lidergo politiko eta energia handia eskatuko du, baina hamarkada honetan erabakiko da Irlandaren etorkizuna», adierazi du Mary Lou McDonald Sinn Feineko presidenteak. | Sinn Feineko presidenteak ziurtatu du «hamarkada honetan» egingo dutela Irlanda batzeko erreferenduma. «Lidergo politiko eta energia handia eskatuko du, baina hamarkada honetan erabakiko da Irlandaren etorkizuna», adierazi du Mary Lou McDonald Sinn Feineko presidenteak. | «Erreferendum bat izango dugu hamarkada honetan. Benetan uste dut afera konstituzional hau hamarkada honetan konponduko dugula». Halaxe ziurtatu du Mary Lou McDonald Sinn Feineko presidenteak El País egunkarian egindako elkarrizketa batean, Irlandako Errepublikaren eta Ipar Irlandaren batzeari buruz galdetuta: «Gainera, uste dut modu baketsu, demokratiko eta ordenatuan egingo dugula. Lidergo politiko eta energia handia eskatuko du, baina hamarkada honetan erabakiko da Irlandaren etorkizuna».
Dublinen jaio zen McDonald, 1969an, eta duela lau urte hartu zuen Sinn Feineko presidentetza. Aurretik, bederatzi urte egin zituen alderdiko presidenteorde gisa. Joan den maiatzean, Sinn Feinek irabazi zituen Ipar Irlandako hauteskundeak, McDonalden eta Michelle O'Neillen gidaritzapean. Irlandako Errepublikan, berriz, Fianna Fail, Fine Gael alderdiek eta Alderdi Berdeak osatzen dute gobernu koalizioa.
Ikusi gehiago: Soslaia: Mary Lou McDonald
McDonald parlamentari da Dublinen, eta El País egunkarian emandako elkarrizketan nabarmendu du jendea ez dela «politikan sartzen helburu bakarrarekin». Eguneroko arazoei heltzearekin batera, Irlandaren batasuna ere landu daitekeela uste du: «Irlandarrei galdetzen badiezu, kezkarik handienak dira etxebizitza, osasuna... Noski. Horiek dira gai nagusiak, baina horrek ez du esan nahi jendeak ez daukanik etorkizunerako pasiorik, bisiorik eta kezkarik. Nolakoak izango dira gauzak hemendik hamar urtera? Aldaketa politikoa bultza dezakezu, eta bi gauzetan arreta jarri, abiadura ezberdinetan».
Eskozian datorren urtean egin nahi dute
Eskozian ere nahi dute beste galdeketa bat egin. Nicola Sturgeon lehen ministroak kontsulta moduko galdeketa bat egiteko bide orriaren berri eman zuen ekainean, eta proposatu zuen bigarren erreferenduma 2023ko urriaren 19an egitea. Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak erantzun zion ez zegoela ados. Proposamena aurkeztean, ordea, Sturgeonek azaldu zuen Edinburgok Erresuma Batuko Auzitegi Gorenari galdetuko diola lege proiektuaren edukia legezkoa den.
Erresuma Batuko Gobernua ere krisian da, gainera; Boris Johnsonek dimisioa eman zuen uztailaren 7an, hainbat eskandalurengatik. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216108/arrazakeria-egotzi-diote-italiako-poliziari-milan-taldeko-futbolari-batekin-izan-duen-jarreragatik.htm | Kirola | Arrazakeria egotzi diote Italiako Poliziari, Milan taldeko futbolari batekin izan duen jarreragatik | Poliziak Tiemoue Bakayoko frantziarra atxiki du, baina berehala aske utzi du, futbol jokalaria dela ohartzean. Ez dute argitu zergatik geldiarazi duten. | Arrazakeria egotzi diote Italiako Poliziari, Milan taldeko futbolari batekin izan duen jarreragatik. Poliziak Tiemoue Bakayoko frantziarra atxiki du, baina berehala aske utzi du, futbol jokalaria dela ohartzean. Ez dute argitu zergatik geldiarazi duten. | Italian kritikak eragin ditu Tiemoue Bakayoko futbol jokalari frantziarrarekin gertatu denak. Sare sozialetan zabaldutako bideo batean ikusten denez, Poliziak atxiki egin zuen atzo Milan taldeko jokalaria, aldi berean pistola batekin apuntatuz autoan harekin zioan lagunari. Nor zen ohartu zirenean, ordea, aske utzi zuten berehala.
Poliziak ez du argitu zergatik geldiarazi zuen. Askoren ustez, arrazakeria hutsagatik: «Beltz bat auto garesti batean? Nola ausartzen da? Pistolak atera eta miatu berehala!», idatzi du Twitterren erabiltzaile batek, ironiaz. Jokalariak ez du adierazpenik egin, oraingoz.
Tiemoue Bakayoko (Paris, 1994) iazko abuztutik da Milan taldeko jokalaria. Izatez Londresko Chelseakoa da, baina utzita ari da Italiako taldean. Frantziako selekzioarekin ere jokatu izan du, nahiz eta Boli Kostako herritartasuna ere baduen. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216109/labek-bilboko-udala-urbaser-eta-cycasa-salatu-ditu-greba-eskubidea-urratzea-egotzita.htm | Ekonomia | LABek Bilboko Udala, Urbaser eta Cycasa salatu ditu, greba eskubidea urratzea egotzita | 175.000 euroko kalte ordainak galdegin dizkie sindikatuak. Mantentze lanetako langileek hilabete osoko greba hasi dute gaur; 2020ko abendutik ez dute lan hitzarmena berritu. | LABek Bilboko Udala, Urbaser eta Cycasa salatu ditu, greba eskubidea urratzea egotzita. 175.000 euroko kalte ordainak galdegin dizkie sindikatuak. Mantentze lanetako langileek hilabete osoko greba hasi dute gaur; 2020ko abendutik ez dute lan hitzarmena berritu. | LABek elkarretaratzea egin du gaur Bilboko Otxarkoaga auzoan, Taludes Bilbao aldi baterako enpresa elkarteak haren langileen greba eskubidea urratu duelakoan. Bilboko Udalaren jabetzako lurrak zaintzeko eta kaleetako mantentze lanak egiteko zerbitzua da, eta udalak Urbaser eta Cycasa enpresak ditu azpikontratatuta. Sindikatuak 175.000 euroko kalte ordainak galdegin dizkie hirurei.
LABek jakinarazi duenez, Bilboko Udala «presioa» egiten ari zen Urbaseri eta Cycasari Aste Nagusirako kendu beharreko hiri altzarien lana «ahalik eta gehien aurreratzeko». Bi enpresen eta udalaren «arteko barne posta batean egiaztatu» ahal izan du sindikatuak hala izan zela. Lan horiek egiteko, bi enpresek kanpoko beste baten zerbitzuak kontratatu dituzte. Lan Ikuskaritzara aurkeztu du LABek salaketa, eta Urbaserrek eta Cycasak langile berri horiek erretiratu behar izan dituzte.
Hori ez da Taludes Bilbaoko langileen auzi bakarra: hilabete osoko greba hasi dute, lan hitzarmen berri bat sinatzeko negoziazioak desblokeatzeko. 2020ko abenduan amaitu zen aurreko ituna, eta ordutik ez dute berritu —gaurdaino bi urte daramatzate emaitzarik gabeko bilerekin—. Gainera, urtarrilean lanuzteak egiteari ekin zioten langileek, astean behin.
Sektoreko gainontzeko langileek baino %12-22 gutxiago irabazten dute azpikontratatutako enpresakoek, eta 37,5 orduko lanaldia dute —beste langileek, berriz, 35ekoa—. LABek salatu berri duen egoerarekin «akordioa lortzeko aukera eten egin dute» bai udalak eta bai bi enpresek. «2020ko abendutik pairatzen ari diren egoerari amaiera emateko» eskatu die sindikatuak. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216110/kataluniako-auzitegiak-onartu-egin-du-laura-borras-auzipetzea.htm | Mundua | Kataluniako Auzitegiak onartu egin du Laura Borras auzipetzea | Lehiaketa publikorik egin gabe hemezortzi kontratu lagun bati esleitzea leporatzen diote Kataluniako Parlamentuko presidenteari. Herri auzitegi batek epai zezala galdegin zuen Borrasek, baina epaileek atzera bota dute eskea. | Kataluniako Auzitegiak onartu egin du Laura Borras auzipetzea. Lehiaketa publikorik egin gabe hemezortzi kontratu lagun bati esleitzea leporatzen diote Kataluniako Parlamentuko presidenteari. Herri auzitegi batek epai zezala galdegin zuen Borrasek, baina epaileek atzera bota dute eskea. | Kataluniako Fiskaltzaren eskeari men eginda, epaileek baiezkoa eman diote Kataluniako Parlamentuko presidente Laura Borras prozesatzeari. Joan den astean, Fiskaltzak sei urteko kartzela zigorra eta 21 hilabeteko inhabilitazioa eskatu zituen Borrasen kontra. Hau egozten diote: ILC Letra Katalanen Instituzioko zuzendari zela lehiaketa publikorik egin gabe hemezortzi kontratu lagun bati adjudikatzea. Bada, Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak auto bat argitaratu du gaur, eta babestu egin du politikaria delitu horri loturik auzipetzea.
Ikusi gehiago: Fiskaltzak sei urteko zigorra eskatu du Kataluniako Parlamentuko presidentearentzat
Auzipetzeari baiezkoa eman ez ezik, Kataluniako Auzitegiak baztertu egin du Laura Borrasek auzibidearen gainean eginiko eskea: herri auzitegi batean epai zezatela galdegin zuen. Ordea, epaileek argudiatu dute hori ez dela posible, prebarikazioa eta dokumentuak faltsutzea baizik ez baitiote egotzi Borrasi, eta ez, kontrara, iruzurrari loturiko deliturik, parlamentuko presidenteak hala azaldu arren. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216111/tren-bat-bidetik-irten-da-donostian-eta-zerbitzua-eten-dute.htm | Gizartea | Tren bat bidetik irten da Donostian, eta zerbitzua eten dute | Ez da inor zauritu, baina bidaiariak atera egin behar izan dituzte. Nafarroan, Iruñearen eta Noainen arteko zerbitzua etenda egon da, Zizur Txikian izandako sute baten ondorioz. | Tren bat bidetik irten da Donostian, eta zerbitzua eten dute. Ez da inor zauritu, baina bidaiariak atera egin behar izan dituzte. Nafarroan, Iruñearen eta Noainen arteko zerbitzua etenda egon da, Zizur Txikian izandako sute baten ondorioz. | Euskotrenen tren zerbitzua etenda dago Donostian. Izan ere, tren bat bidetik irten da Amara auzoko Erronda pasealekuan, Amarako eta Anoetako geltokien artean. Ez da inor zauritu, baina bidaiariak atera egin behar izan dituzte. 15:00 aldera gertatu da istripua.
Zizur Txikian ere trenik ezDonostiakoa ez da gaur Euskal Herrian eten duten tren zerbitzu bakarra: Nafarroan, Iruñearen eta Noainen arteko tren zerbitzua eten dute eguerdian, Etxabakoitzen eta Zizur Txikiaren artean izan den sute baten ondorioz. Nekazaritzarako lursail batean piztu da sutea, baina suhiltzaileek kontrolpean dute, eta tren zerbitzua martxan dago berriz ere.15:20 ð;Â;ÂÂÂÂÃÂÂÂÂÂÂâ INFO: Interrumpida la circulación entre Noáin y Pamplona debido a un incendio próximo a la vía. Afectados trenes que realizan el recorrido Pamplona-Castejón de Ebro. Seguiremos informando.— InfoRenfe (@Inforenfe) July 18, 2022 |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216112/mugaz-gaindiko-uda-ikastaroak-abiatu-dira-baionan.htm | Gizartea | Mugaz Gaindiko Uda Ikastaroak abiatu dira Baionan | Gaurtik uztailaren 22ra arte iraganen dira Mugaz Gaindiko Uda Ikastaroak, Baionan. | Mugaz Gaindiko Uda Ikastaroak abiatu dira Baionan. Gaurtik uztailaren 22ra arte iraganen dira Mugaz Gaindiko Uda Ikastaroak, Baionan. | 2019tik, euroeskualdeko unibertsitate eta zentroak bildu dira Mugaz Gaindiko Uda Ikastaroen prestatzeko. Aurten, lehen aldiz antolatu dituzte. Azken hiru urteetan Bordeleko Unibertsitatea (UB), Euskal Herriko Unibertsitatea (EHU), Paueko Unibertsitatea (UPPA), Nafarroako Unibertsitatea (UPNA), Euskanpus fundazioa eta CNRS/IKER elkarlanean aritu dira egun hasi den proiektuaren burutzeko. Horiekin batera, Gipuzkoako Foru Aldundia, Akitania Berria-Euskadi-Nafarroa euroeskualdea eta Euskal Hirigune Elkargoa ere aritu dira lanean.
Mugaz Gaindiko Uda Ikastaroei UNUM izena eman diete, “askotarik bat” esanahia adierazteko. Titulu horrekin, proiektu hori posible egin duten eragileen batasuna azpimarratzeko xedea dute, besteak beste. UNUMen misioa hau da: “Unibertsitate partaideetan ekoiztutako jakintzaren zabaltzea eta erakunde publikoen estrategien partekatzea, euroeskualdeko ekonomiaren garapena sustatzeko". Bide hartatik, berrikuntza eta teknologia berriak oinarri jartzea espero dute, balio erantsiaren sorreran.
Mugaz Gaindiko Uda Ikastaroak – UNUM mugaz gaindiko biztanleei zuzenduak dira. Ikastaroei esker, unibertsitateek euroeskualdearen espazio batuago baten sorreran duten rola argitan jartzeko xedea dute, lurralde arloan, arlo ekonomikoan eta arlo sozialean, batez ere. Lehen edizioa pilotu gisa erabiltzea pentsatu dute, geroan eta aurtengo esperientziaren arabera programa garatzeko. UNUM klaseak euroeskualdearen hiru hizkuntzetan emanak izanen dira, euskaraz, frantsesez eta espainolez, hots, “eleaniztasunaren eta interkulturalitatearen” azpimarratzeko.
Programa
Lehen egun honetan, bi kurtso aurkeztuak dira Mugaz Gaindiko Uda Ikastaroak – UNUMen harira. Alde batetik, Eurohiria lantzen dute, mugaz gaindiko polizentrismo adibide gisa, eta, bestetik, nola mugaz gaindiko kooperazioak Europako krisiei egin diezaiokeen aurre. Bihar, Amerikako mugaz gaindiko migrazioaren historia landuko dute, eta asteazkenean, berriz, lekuko monetaren rola lurralde garapenean. Ostegunean, musikaren eta lurraldearen arteko erlazioa aipatuko da, itzulpenaren garapen teknologikoaren gaira lerratu aitzin. Ostiralean, bukatzeko, euskal hizkuntzaren atlasak aztertuko dira. |
2022-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/216113/marburg-birusarekin-kutsatutako-lehen-kasuak-atzeman-dituzte-ghanan.htm | Mundua | Marburg birusarekin kutsatutako lehen kasuak atzeman dituzte Ghanan | Uztail hasieran bi kasu identifikatu zituzten, eta orain 98 pertsona berrogeialdian jarri dituzte horiekin kontaktuan egoteagatik. Ghanan atzeman dituzten lehen kasuak izan dira. | Marburg birusarekin kutsatutako lehen kasuak atzeman dituzte Ghanan. Uztail hasieran bi kasu identifikatu zituzten, eta orain 98 pertsona berrogeialdian jarri dituzte horiekin kontaktuan egoteagatik. Ghanan atzeman dituzten lehen kasuak izan dira. | Ghanako autoritateek Marburg birusarekin kontaktuan egondako ehun bat pertsona identifikatu dituzte. Aurrez, birus horrekin kutsaturiko bi kasu atzeman zituzten Ashango eskualdean uztailaren 7an, eta Dakarko Pasteur Institutuan egindako probek berretsi dute Marburg birusa zutela.
Patrick Kuma-Aboagye Ghanako Osasun Zerbitzuetako zuzendariak jakinarazi duenez, OME Osasunaren Mundu Erakundeak baiezkoa eman zuen lehen bi kasuak aztertzeko, eta Dakarko Pasteur Institutuan egin dute hori. Probak egin eta gero, Marburg birusa dela identifikatu dute. Ghanan antzeman den lehen aldia izan bada ere, Afrikan egon dira birusaren aldizkako agerraldiak lehenago: Ginean, Angolan, Kenyan, Ugandan, Hegoafrikan eta Kongoko Errepublika Demokratikoan atzeman dira hainbat kasu azken urteetan.
Ghanako Osasun Zerbitzuak jakinarazi du Ebola birusaren antzekoa dela, eta honek ere ez du sendatzeko tratamendurik. Marburg birusa infektatutako odolaren eta gorputzeko likido eta ehunen bitartez kutsatzen da. Sintomei dagokienez, buruko eta giharretako mina eta odol gonbitoak eragiten ditu.
98 lagun berrogeialdian
Patrick Kuma-Aboagyek esan duenez, aztertu dituzten bi gaixoek sintoma horiek izan zituzten, eta orain 98 bat pertsona jarri dituzte berrogeialdian kutsatuekin kontaktuan egoteagatik.
Oraingoz beste kasurik agertu ez bada ere, zuzendariak jakinarazi du martxan dituztela «kutsatzeak murrizteko neurriak martxan», eta, beste kasuren bat izatekotan, osasun sistemak «aintzakotzat» hartuko duela. Horretaz gain, boluntarioen lana azpimarratu du: «Komunitateko ekintzak indartzen dituzte boluntarioek, eta ohikoak ez diren jokaeren berri ematen dute». |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216129/mercedeseko-langileek-lan-hitzarmena-onartu-dute-erreferendumean.htm | Ekonomia | Mercedeseko langileek lan hitzarmena onartu dute erreferendumean | Langileen %57k babestu dute zuzendaritzak UGT, CCOO, Ekintza eta PIM sindikatuekin egindako lan hitzarmenaren akordioa. Tailerretan ezezkoak irabazi du, baina bulegoetan eta bozketa telematikoan nagusitu egin da akordioaren aldeko jarrera. | Mercedeseko langileek lan hitzarmena onartu dute erreferendumean. Langileen %57k babestu dute zuzendaritzak UGT, CCOO, Ekintza eta PIM sindikatuekin egindako lan hitzarmenaren akordioa. Tailerretan ezezkoak irabazi du, baina bulegoetan eta bozketa telematikoan nagusitu egin da akordioaren aldeko jarrera. | Langileen %57k babestu dute lan hitzarmenaren akordioa, eta datozen bost urteetarako lan baldintzak finkatuta geratu dira. Atzo egin zuten lan itunaren inguruko bozketa erabakigarria: zuzendaritzak UGT, CCOO, Ekintza eta PIM sindikatuekin egindako akordioa babestu ala ez erabaki behar zuten ia 5.000 langilek. %94,69koa izan da parte hartzea, eta 2.601 beharginek egin dute akordioaren alde; 1.939k, aldiz, aurka. Hamalau izan dira boto zuriak.
Atzo goizeko lehen orduan hasi zuten erreferenduma, eta gaur goizeko ordu txikietan amaitu dute. 09:00etan hasi ziren botoa ematen bulegoetako langileak fabrikan jarri ziren 22 boto kutxetan, eta 10:00etan tailerrekoak. Aldiz, egun guztia izan zuten modu telematikoa erabili zuten bostehun langile inguruk. Sindikatuen arabera, parte hartze handia izan zuen bozketak, eta ez zen arazorik egon, laneguna bazuten ere.
Lantegiko sailen arabera, ezberdina izan da emaitza. Muntatzeaz eta pinturaz arduratzen diren beharginen artean ezezkoa nagusitu da, eta baiezkoa, aldiz, bulegoetan eta bozketa telematikoan. Oinarrizko muntatzearen sekzioan, aurkako 411 boto zenbatu dira, eta aldeko 271; azken muntatzearen sekzioan, berriz, 1.105 boto aurka, eta 1.092 alde; pinturan, 291 aurka, eta 276 alde. Bulegoetan alde handiz irabazi du baiezkoak: 502 langilek eman dute aldeko botoa, eta 52k aurkakoa. Bozketa telematikoan ere, antzera: 460 alde, eta 80 kontra.
Joan den asteartean egin zuten akordioa zuzendaritzak eta langile batzordearen gehiengoa ordezkatzen duten sindikatuek, azken bi hilabeteetan bederatzi egunez ekoizpena eten zuten lanuzteen ondotik. Akordioan jasota dago, besteak beste, soldatak %6 igotzea aurten, eta beste %2,25 urtero 2023tik eta 2026ra. 4.000 euroko sari bat ere jasoko lukete, 2021eko igoera ordezkatzeko. Beste ordainsari batzuk handitzea ere jasotzen du testuak, baita gatazkaren korapilo nagusietako bat izan den lan malgutasunari arau batzuk ezartzea ere. 2026ra bitarte egongo litzateke indarrean hitzarmena.
Soldatak eta txanda kontratuak
UGT, CCOO, Ekintza eta PIM sindikatuen ustez, hots, akordioa egin zutenen ustez, proposamena ona da langile guztientzat, lantegiaren egonkortasuna bermatu eta erosteko ahalmena berreskuratzeko aukera emango dielako. Gainera, Gasteizko fabrikan auto elektrikoa ekoitzi ahal izateko multinazionalak egin asmo duen 1.200 milioi euro inguruko inbertsioa ere bermatuko luke akordioak.
Hala uste du zuzendaritzak ere, eta lan itunaren negoziazioak negozio plan hori iragarri baino urtebete lehenago hasi bazituzten ere, elkarrekin lotu ditu azken hilabeteetan. Enpresak eskarien arabera egokitu nahi baitu ekoizpena, eta, horrekin batera, datozen urteetarako lan baldintzak. Horregatik ohartarazi zuen proposamena ez onartzeak arriskuan jarriko lukeela inbertsioa, eta, horrenbestez, lantegiaren etorkizuna.
Aldiz, lan itunak eta inbertsio planak loturarik ez duela iritzi diote ELAk, LABek eta ESK-k, eta proposamena ez babesteko eskatu zieten langileei. Sindikatu horien ustez, proposamenak lan baldintzak okertzea ekarriko du, besteak beste, langileek erosteko ahalmena galtzen jarraituko dutelako. Horregatik, iritzi diote ezinbestekoa dela soldatak KPIari lotuta igotzea. Gainera, uste dute akordioak ez dituela jasotzen beren beste eskarietako batzuk: hala nola txanda kontratu hobeak ezartzea edota langile berrien eta finkoen artean «diskriminaziorik» ez egitea.
Jaurlaritza, patronala eta CCOO, pozik
Pozik agertu da emaitzarekin Gorka Urtaran Gasteizko alkatea, eta ohar batean esan du «hiriarentzat urrats erraldoia» dela baiezkoa: «Urrats erraldoia da, Gasteizen etorkizun ekonomikoa bermatzeko gakoa baita inbertsio hori ziurtatzea. Alde guztiak zoriondu nahi ditut: langileak, zuzendaritza eta akordioa erraztu duten sindikatuak». Bide beretik jo du Eusko Jaurlaritzako Industria sailburuorde Mikel Amundarainek ere: akordioak «egonkortasuna» dakarrela esan du, eta «aurrerapauso bat» dela enpresak egin nahi duen inbertsioa lotzeko. Bingen Zupiria gobernu bozeramaileak adierazi du, ordea, «erronka» orain multinazionala «konbentzitzea» dela 1.200 milioi euroko inbertsio plana baieztatzeko, horrek lantegiaren etorkizuna bermatuko lukeelako «jarduera, proiektu eta teknologia berriekin».
CCOO sindikatuak ere «erabaki historikoa» izan dela nabarmendu du, eta ezinbestekoa zela lantegiaren etorkizuna bermatzeko: «Bere historiako inbertsiorik handiena ekarriko du, eta, batez ere, langileen baldintzak hobetuko ditu». SEA Arabako patronaleko zuzendari nagusi Juan Ugartek esan du «albiste ezin hobea» dela langileek aurreakordioa babestu izana; batez ere, «oraingo enplegua bermatzea» dakarrelako eta enpresak Gasteizko lantegian inbertitzeak «enplegu gehiago sortzea» ekarriko lukeelako.
Ez dute ikuspegi bera ezezkora deitu zuten sindikatuek. LABen Mercedeseko ordezkari Mikel Diaz de Alda langileek egindako borrokarekin «pozik eta harro» agertu da Radio Euskadin: «Langileek erakutsi dute borrokatu dutela, eta borrokan jarraitu nahi dutela lan baldintza duinen alde. Horixe da bidea hurrengo lan hitzarmenetan ere lan baldintza hobeak lortzeko».
Ohar bidez, ELAk kritikatu du «bermeak» falta izan direla erreferendumean: «Ez da gure asmoa langileen borondatea zalantzan jartzea, baizik eta merezi duen balioa ematea borroka ziklo honetan lortutakoari». Tailerretan izandako emaitzek erakusten dute, sindikatuaren ustez, ez dela nahikoa izan seigarren txanda kentzea eta soldatak igotzea, langileek merezi dutelako «enpresak dituen irabazien parte proportzionala, beren ahaleginarekin sortzen dutena». Hau da, soldatak gutxienez KPIaren pare igotzea. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216140/gizonezko-bat-hil-da-auto-istripu-batean-mugerren.htm | Gizartea | Gizonezko bat hil da auto istripu batean, Mugerren | Astelehen arratsaldean gertatu zen ezbeharra. | Gizonezko bat hil da auto istripu batean, Mugerren. Astelehen arratsaldean gertatu zen ezbeharra. | Auto istripu bat gertatu zen atzo arratsaldean Mugerren, Lapurdin. Sudouest kazetak zabaldu duenez, Miarritze, Baiona eta Angeluko suhiltzaileek abisu bat jaso zuten 17:28ean, ohartarazteko istripu bat gertatu zela Mugerrerako bidean.
Suhiltzaileak bertara iristean, bi lagun topatu zituzten istripua izan zuen autoaren barruan. Gizonezko bat, 87 urtekoa, hilotz topatu zuten ezbeharraren lekuan bertan. 85 urteko emakume bat ere bazihoan ibilgailuan, eta hura Baionara eraman zuten, erietxera. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216141/etxeberri-erretegia-izendatu-dute-munduko-jatetxerik-onenetan-seigarrena.htm | Bizigiro | Etxeberri erretegia izendatu dute munduko jatetxerik onenetan seigarrena | Munduko jatetxerik onena bilakatzeko hautagai nagusietako bat zen. Azkenean, seigarren lekuan sailkatu da. Elkano eta Mugaritz jatetxeak ere sartu dituzte zerrenda entzutetsu horretan. | Etxeberri erretegia izendatu dute munduko jatetxerik onenetan seigarrena. Munduko jatetxerik onena bilakatzeko hautagai nagusietako bat zen. Azkenean, seigarren lekuan sailkatu da. Elkano eta Mugaritz jatetxeak ere sartu dituzte zerrenda entzutetsu horretan. | Munduko jatetxerik onenen artean, Bittor Arginzoniz sukaldariaren Etxebarri erretegia (Atxondo, Bizkaia) da seigarrena; munduko seigarren onena, eta Euskal Herriko onena. Hala izendatu du, behintzat, Restaurant Magazine aldizkariaren The World's 50 Best Restaurant sailkapen entzutetsuak. Bart gauean ezagutarazi dute zerrenda, Londresen eginiko ekitaldi batean, eta Etxebarri erretegiaz gain, zerrenda horretan sailkatu dituzte Aitor Arregiren Elkano jatetxea eta Andoni Luis Adurizen Mugaritz jatetxea ere.
Aurreikuspenen arabera, munduko jatetxerik onena bilakatzeko hautagai nagusietako bat zen Bittor Arginzoniz sukaldariaren Etxebarri erretegia, baina, azkenean, seigarren lekuan gelditu da. Hiru postu jaitsi da, beraz: iaz ezagutarazi zen The World's 50 Best Restaurant sailkapenean hirugarren lekuan gelditu zen.
Aurten, Danimarkako Geranium jatetxeak jaso du munduko jatetxerik onenaren aitortza. Danimarkako hiriburuan dago, Kopenhage hirian, eta eskaintza gastronomiko guztiz begetala du. Haren atzetik sailkatu dira, hurrenez hurren, Limako Central (Peru), Bartzelonako Disfrutar (Katalunia), Madrilgo DiverXO (Espainia) eta Mexiko Hiriko Pujol (Mexiko) jatetxeak.
Elkano eta Mugaritz, 16. eta 21. lekuan
Aitor Arregiren Elkano eta Andoni Luis Adurizen Mugaritz jatetxeak ere goratu dituzte zerrenda entzutetsuan. Getariako (Gipuzkoa) Elkano 16. lekuan sailkatu da, joan den aldiko postu berean. Errenteriako (Gipuzkoa) Mugaritz, berriz, 21. lekuan sailkatu da. Iazko zerrendarekin alderatuta, zenbait postu galdu ditu; izan ere, aldi hartan 14. lekuan sailkatu zen. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216142/lanestosa-malkartsuan-barrena.htm | Bizigiro | Lanestosa malkartsuan barrena | Udalerri txikia bezain erakargarria da Lanestosa. Kantabriako mugarako bidean, landaretza oparoa ikusiko du bidaztiak, baita behialako meatze, harbide eta haitzulo sakonak ere. | Lanestosa malkartsuan barrena. Udalerri txikia bezain erakargarria da Lanestosa. Kantabriako mugarako bidean, landaretza oparoa ikusiko du bidaztiak, baita behialako meatze, harbide eta haitzulo sakonak ere. | Lanestosa Bizkaiko udalerri bat da, Enkarterriko mendebaldeko bazterrean zabaltzen dena. Lope Diaz de Haro Bizkaiko jaunak hiribilduaren sortze akta eman zion 1287ko ekainaren 6an. Hala diote dokumentu zaharrek. Zein izan zen jaun haren asmoa? Bada, Lanestosan aspaldi erabilitako harbide urratu baten ondoan populazioa egonkortzea. Eta ametsa erdietsi zuen. Data kontuan hartuta, esan daiteke Lanestosa Bizkaiko hiribildurik zaharrenetako bat dela. Errege Bide zaharraren ondoan antolatutako hiribildu linealaren eredu ezin hobea da Lanestosa. Izan ere, Calera ibaiaren paraleloan doazen hiru kale luzeetan antolatzen da herrigunea. Beste kale batzuek aurrekoak ebaki eta, horren ondorioz, plaza bi sorrarazten dira, sare baten antzo. Ederra, Erdi Aroko giroaz gozatzeko.
Harkaitzaren azpiko bidea egokitu dute, bisitariaren gozagarri. Josean Gil-Garcia
Gaztelatik itsasora iristeko bide naturala zenez, arraina garraiatzen zen barrualdera, Los Tornos mendatea zeharkatuta. Lanestosar ugari bidetik eta mandazainei eta ibiltariei emandako zerbitzu eta arretatik bizi izan ziren denbora luzez. Mende batzuk geroago, ordea, Peña del Moro haitzaren geomorfologia malkartsuan jartzen hasi zen arreta. Mendi erraiak ikuskatu ziren XIX. mendetik aurrera. Horren harira, hondeatze lanen arrasto ugari ikusiko dira Kobenkobatik Peña del Moro talaiarainoko tartean. Arrakala beldurgarriak ere antzemango dira goialdeko ordokian. Kobenkoba Txomin meategiko sozietatea izan zen ama lurraren erraietatik ateratzen ziren berunaren eta zinkaren ustiapenaren onuraduna. Ez ziren mineral bakarrak, baina bai garrantzitsuenak. Lanestosatik ipar-ekialdera sakabanatuta dauden galeriok konplexu handi bat osatu dute, kanpoaldera iristen ez ziren tximinia franko direla. Lanestosako parajea, zalantzarik gabe, espeleologiaren mundurako parerik gabeko erreinu bilakatu da azkenaldion. Ustekabeak sortzen dituen mundu liluragarria: galeriak eta leizeak kateatu egiten dira harkaitz masaren azpian. Hori dela eta, espeleologoek goxo-goxo amore ematen diote lur azpiko xarmari. Argiaren urratzaileak diren leize zuloetan barneratu gabe, ibiltariak badu zer ikusia Lanestosa inguruan. Besteak beste, Kobenkoba haitzulo sonatua ezagutu dezake. Europako Paleolitoko labar artearen lehen interpretazio zentroa da hura. Pandemiak eraginda, ordea, arreta itzali omen zaio haitzuloari. Barrualdea ezagutzeko parada izan duena mira-mira eginda geratu izan da erakusketa gelak eta galeria argiztatuak ikustean. Harpe barreneko ibilbide erosoa eginda, lehen gizakien garaiko artelan bitxiak bertatik bertara ikusteko aukera izan da.
Severina haitzuloak 18 metro zabal eta 3 metro garai ditu. Josean Gil-Garcia.
Rellanos bidea hartuta, baina, Severina haitzuloa ere bisitatzeko aukera dago. Kobenkobatik ehunka metrora, kareharrizko harbideak behera egiten duenean, basoan gora egin eta, tupustean, 18 metro zabal eta 3 metro garai den harpe handia ikusi daiteke. Harpeko sarreran egindako indusketei esker, hainbat orein hezur topatu dituzte. Lanestosako zidorrak Lanestosa (Bizkaia) hiribilduan hasiko da tipi-tapa ibiltaria. San Pedro elizaren aurretik igaro, eta, Dantzari plaza burutik buru zeharkatuta, Karrantza aldera egingo du, Bi-3622 errepidea lagun. Metro batzuk egin ostean, bihurgunean bertan, Lanestosa inguruan egin daitezkeen zidorren mapa eta Kobenkoba haitzulo sonatuaren inguruko jakingarriak agertuko dira argibide taula batean. Halere, denboraren igarotzeak min egin dio informazio taula maiztuari, eta nekez irakur daiteke bertan idatzitakoa. Asfaltoa lagako du han, eta ezkerretik abiarazten den kalexkatik ekingo du zuzenean. Arbelaizko lauzez jantziko da pasealekua. Harbide modernoan gora abiatuko da gero, Calera ibaian zehar hedaturiko baserri multzo aparta begi bistan duelarik. Haritzak, arteak, hurritzak, lizarrak eta gaztainondoak, besteak beste, modu mardulean bilduko dira galtzadara, eguneko argitasunaren urratzaileen antzera. Erdi Aroko xarmaren eraginez, kalexka gotortu eta bi harresien artetik goratasuna hartzen lagunduko du. Lehen aldatsa amaituta, ordea, deskantsua hartzeko parada izango da. Judios meategi eta haitzuloa agertuko dira laster eskuinaldean, bide ondoan, ahoa zaintzen duten akazien eta lizarren abaroan. Tunelari freskotasuna dariola, tentagarri egingo zaio ibiltariari, mendigunearen barruko osteratxo laburra egin daiteke eta. Bide nagusian, berriz, Kobenkobako Europako arte paleolitikoaren interpretazio zentrora iritsiko da. Paradoxikoa bada ere, burdin sare ahalguztidun batek babestua agertuko da haitzulo ezagunaren atari magikoa. Historiaurrea pandemiak eragindako lozorroan erori izan balitz bezala.
Kobenkoba Europako arte paleolitikoaren interpretazio zentroa da. Josean Gil-Garcia.
Xendan aurrera egingo du jarraian. Rellanos izena hartu duen ibilbideari men eginez, eskuinetik jarraituko du lehen bidebanatzean. Aurrerago, meategietara doan basabidea bazter utzi, eta ezkerretik jarraituko du, arte trinkoez jantzitako mendi hegala zeharkatuta. Artadian barrena doalarik, ezustekoa azalduko da berehalakoan, harbideak behera egiten duen unean. Orduan, mendian gora egin ordez, harbide zaharrak behera joko du. Artaditik irteteko zorian, aitzitik, bidexkak eskuinera eta gora egingo du, aurrez aurre hazten den pinudira gerturatu gabe. Eskaileretan gora Aldez aurretik abisua eman gabe, mendi hegaleko hezetasuna eta freskura aprobetxatuz hazten diren pago ikaragarrien itzalak besarkatu egingo du ibiltaria. Hinki-hankarik egin gabe, aldatsean gora egingo du, gain-gainetik eguterari eta tenperatura epelari aurre egiteko gai diren arte bihurriak utzita. Aldapa amaituta, basabide batera irtengo da. Bide zabalaren erosotasuna alde batera lagata, gora egiteari eutsiko dio. Hala, paraje karstikoan barrena egingo ditu urrats ederrak, pago segailek bidezidorra ederragotzen dutela. Artadian sartu-irtena egin ostean, mira eginda geratuko da harrizko gandorrak eta orratz zorrotzez osatutako aldapa formako pila handiak ikustean. Harritzan gora egingo du orduan, pasarela estonagarri bat luzatzen den balkoira iristeko asmoz. Barandaren eskutik Kantabria eta Bizkaiko mendebaldeko bazterrak deskubritzeko so egingo du, Lobera haitza eta Ramales de la Victoria herriaren gainean altxaturiko tontor ezagunak bistan izango ditu eta.
Lanestosa herria Calera ibaiaren ondoan luzatzen da. Josean Gil-Garcia
Korridore batek belarrez tapizaturiko goi lautadara iritsiko da gero. Horrekin batera, sosegua eta lasaitasuna. Hurbil-hurbil, Peña del Moro gandor karstikoa ikusiko du. Bertaratzeko, hobe meategietako zuloguneak, pitzadura eta arrakala durduzagarriak alboan utzi eta basabide nagusia abandonatu gabe jarraitzea. Ehunka metro aurrerago, bideak eskuinera egiten duenean —honaino itzuliko da ibiltaria Moro haitzera iritsi ostean—, tinda urdinez markatutako xenda bat ikusiko du ezkerretik. Hari segika, lurrikaren detekzio sareko estazioa ezkerrean utzi eta meatze bideari oratuko zaio zalea. Hala, meategietako bidezidorra lagun, tontorraren oinarrira iritsiko da. Harbideari jaramon eginda, zuzen-zuzen joko du lepo aldera. Buru biko mendia denez, lepo gainean altxatzen diren tontor bietara iritsiko da, Kantabria aldeko paisaia ederra baita handik goitik. Tontorretik estazio sismikora itzuliko da gero, eta bide nagusira irtengo da. Bide nagusia alboan utzi gabe jarraituko du, harik eta errepidera irten arte. Orduan, asfaltoa zapaldu gabe, berriz egingo du eskuinera, eta zehar-zahar jarraituko. Etxola baten aurrera iristean, maldan behera abiatuko da. Azkenik, ur biltegiaren aurretik igaro ostean, amaiera emango zaio Lanestosako ingurubirari. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216143/anna-gabriel-gorenera-aurkeztu-da-eta-aske-utzi-dute.htm | Mundua | Anna Gabriel Gorenera aurkeztu da, eta aske utzi dute | Iñigo Iruin abokatuak lagunduta joan da CUPeko kidea Madrilera. Behin-behinean geratu da aske, eta udazkenean joan beharko du deklaratzera. Auzitegi Gorenak hura atxilotzeko agindua emana zuen 2018ko uztailean, desobedientziagatik. | Anna Gabriel Gorenera aurkeztu da, eta aske utzi dute. Iñigo Iruin abokatuak lagunduta joan da CUPeko kidea Madrilera. Behin-behinean geratu da aske, eta udazkenean joan beharko du deklaratzera. Auzitegi Gorenak hura atxilotzeko agindua emana zuen 2018ko uztailean, desobedientziagatik. | Gaur 11:00ak inguruan sartu da CUPeko kide Anna Gabriel Espainiako Auzitegi Gorenean, Iñigo Iruin abokatuak lagunduta. Aurkeztu ostean, behin-behinean aske geratu da diputatu ohia, eta udazkenean deklaratu beharko du. «Lau urte eta erdiko erbestealdiaren ondoren, inoiz galdu behar ez nuen askatasuna berreskuratzeko beharrezko urratsa da gaurkoa», aldarrikatu du Gabrielek berak, auzitegitik irten ondoren. Haren esanetan, erabakia «testuinguru politiko eta judizialari» lotuta dago —Espainiako Gobernuak indultatu egin zituen erreferendumarekin lotuta zigortutako buruzagi independentistak, eta Madrilen eta Generalitatearen arteko negoziazioek aurrera jarraitzen dute—.
Free Anna Gabriel taldeak jakinarazi duenez, indargabetu egin dute hura atxilotzeko agindua: «Aurreko hilabeteetan hainbat ikerketa eta argibide egin dira haren egungo egoera prozesalaren inguruan. Gaur Auzitegi Gorenean aurkeztu ostean, automatikoki, indarrik gabe geratu da 2018ko otsailean haren aurka emandako atxilotze agindua, zeinaren ondorioz Gabrielek erbesterako bidea hartu behar izan zuen».
Sedizioa, matxinada eta diru publikoaren erabilera bidegabea egotzi zizkioten hasieran Gabrieli, Kataluniako prozesu subiranistarekin lotuta. Ordu hartan, Gorenera deklaratzera joateari uko egin zion CUPeko kideak, argudiatuta Espainian ez zuela «epaiketa justu bat» edukiko. Genevatik bertatik eman zuen erabakiaren berri, hango bi komunikabideetan argitaratutako ohar banatan. Bertan salatu zuen arrazoi politikoengatik ari zitzaizkiola jazartzen: «Ez da indarkeriazko ekintzarik egon. Jazarpen politikoa da; independentismoa makurtu nahi dute. Ez nintzateke nire kabuz etorriko hona bizitzera. Derrigortutako egoera bat da hau». Gabriel Suitzan bizi da 2018ko otsailetik.
CUPeko diputatu ohiaren erabakia jakin bezain laster, haren aurkako nazioarteko atxilotze agindua eskatu zuten fiskalak eta akusazio partikularrak. Goreneko epaile Pablo Llarenak, ordea, erdizka onartu zuen eskaria; izan ere, Gabriel atxilotzeko agindua eman zuen arren, agindua soilik Espainiako Estatuan jarri zuen indarrean, desobedientziagatik. Suitza Europako Batasunetik kanpo egonik, Espainiak ezin zuen euroagindu bat baliatu Gabriel atxilotzeko, eta horrek zaildu egin zuen haren estradizioa, nahiz eta bi herrialdeek horretarako akordio bat sinatua izan. Gainera, Genevak berak iragarri zuen ez zuela inor estraditatuko «arrazoi politikoengatik».
Suitzara
2018ko uztailean, Gabriel lehen aldiz irten zen Suitzatik, Omnium Cultural erakundeak Elnan, Ipar Katalunian antolatutako ekitaldi batean parte hartzeko. Iazko azarotik, berriz, Suitzako Unia sindikatuko Genevako adarreko idazkari nagusia da CUPeko diputatu ohia, herrialdean bost urtez geratzeko baimena jaso ostean. Gorenaren erabakia jakin ostean, Suitzara itzuli da Gabriel.
Gabrielek gaur egin duen urrats bera egin zuen Meritxell Serretek ere iazko martxoan. Nekazaritza kontseilari izandakoak Belgikara egin zuen ihes 2017ko urrian. Prebarikazioa, Gorenari desobedientzia egin izana eta diru publikoaren okerreko erabilera leporatzen zizkioten. Urte hartako azaroan haren aurkako euroagindua eman zuen Auzitegi Nazionaleko epaile Carmen Lamelak, baina, abenduan bertan behera utzi zuen, eta indarrean eutsi zion Espainiako atxilotze aginduari. Serret iazko martxoan aurkeztu zen Gorenera, bere kabuz, eta epaileak hura aske uztea erabaki zuen, aurrerago deklaratzera joateko baldintzarekin. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216144/sutea-piztu-da-areson-baina-suhiltzaileek-kontrolpean-dute-jada.htm | Gizartea | Sutea piztu da Areson, baina suhiltzaileek kontrolpean dute jada | Gaur goizean sutea piztu da Areson (Nafarroa), eta Leitzako eta Cordovillako suhiltzaileak ari dira itzaltze lanetan; kontrolpean dute jada. | Sutea piztu da Areson, baina suhiltzaileek kontrolpean dute jada. Gaur goizean sutea piztu da Areson (Nafarroa), eta Leitzako eta Cordovillako suhiltzaileak ari dira itzaltze lanetan; kontrolpean dute jada. | Areso herriaren hegoaldeko belardi batean sutea piztu da gaur goizean, eta suhiltzaileek lortu dute kontrolpean hartzea. Leitzako eta Cordovillako suhiltzaileak ari dira itzaltze lanak egiten, helikopteroz garraiatutako bi brigadekin eta bi helikopterorekin. Bestalde, Leitzako borda batek ere sua hartu du gaur, baina kontrolpean dago jada.
AEMET Estatuko Meteorologia Agentziaren arabera, astearte eta asteazkenean baso sute arriskuak muturrekoa izaten jarraitzen du, eta Nafarroako larrialdi zerbitzuek suteak sortu ditzaketen jarduerak ez egiteko deia egin du. Nafarroako hainbat zonaldetan tenperatura altuengatik alerta mantendu du AEMETek: alerta laranja Erriberan, eta Erdialdean eta Pirinioetan alerta horia.
Eusko Jaurlaritzaren Meteorologia eta Larrialdien Atentziorako Zuzendaritzak ere alerta laranja piztu du gaur hiru herrialdeetako zonalde batzuetan, sute arriskua dela eta. Araba osoan eta Bizkaiko eta Gipuzkoako barnealdean dago piztuta alerta laranja, 13:00etatik 21:00etara. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216145/lodosak-ele-bitan-jarri-du-kale-izendegia.htm | Gizartea | Lodosak ele bitan jarri du kale izendegia | Lodosa Bizi plataformaren ekimenez eta Errigorak finantzaturik, 154 plaka aldatuko dituzte datozen egunetan | Lodosak ele bitan jarri du kale izendegia. Lodosa Bizi plataformaren ekimenez eta Errigorak finantzaturik, 154 plaka aldatuko dituzte datozen egunetan | Urtebete iraun du prozesuak, eta iragan uztailaren 7ko udalbatzan berretsi zen erabakia, Loiu eta PSN udal taldeen babesarekin eta Navarra Sumaren kontrako botoarekin. Herriko kale izenak euskaraz ere jarriko dituzte, eta, horretarako, 154 plaka aldatuko dituzte.
Kaleen izenak egoki euskaratzeko, Euskarabidearen eta Euskaltzaindiaren laguntza jaso dute. Herriko 78 kaleren, plazaren eta etorbideren izenak Tracasara eta INE estatistika erakundera igorri dira, ofizialtasuna lortzeko.
Errigorak 8.600 eurorekin finantzatu du prozesua, eta, atzo arratsaldean egindako agerraldi batean, Lourdes San Martin alkateak eskerrak eman zizkion herri ekimenari, emandako laguntzagatik.
Sartagudaren ondotik Estellerriko Erriberan kale izenak euskaratzen dituen bigarren herria da Lodosa. Lodosa Bizirik plataformak, Nafarroa Aurrera-k eta euskararen alde aritzen diren mugimenduek Porrusalda izeneko plataforma handiagoa osatzen dute. Porrusaldak bultzatu egin nahi ditu inguruko herriak Sartagudaren eta Lodosaren bidea hartzera. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216146/claes-oldenburg-artista-hil-da-93-urterekin.htm | Kultura | Claes Oldenburg artista hil da, 93 urterekin | Pop arteak emandako eskultore nagusietako bat izan da. Objektu arrunten erreplika erraldoiak egiteagatik izan da ezagun, nagusiki | Claes Oldenburg artista hil da, 93 urterekin. Pop arteak emandako eskultore nagusietako bat izan da. Objektu arrunten erreplika erraldoiak egiteagatik izan da ezagun, nagusiki | «Eguneroko gauza zatarrekin nahasten den eta halere gailentzen den artearen alde nago». Hain zuzen, egunerokotasun hori monumentu bilakatzeko erronka jarri zion bere buruari 1960ko hamarkadan Claes Oldenburg artistak (Stockholm, 1929 - New York, 2022), eta horrek bilakatu zuen AEBetako pop artearen izen handietako bat. Andy Warholen izenaren paretsu doa harena ere artearen historia liburuetan. Ezagun dira haren objektu bigunak, esaterako, hustuta bezala dauden zerra eta komunekin, eta are ezagunago dira, agian, neurri erraldoietara eramandako objektu arrunten erreplikak: Kasselen egindako zazpigarren Dokumenta jaialdian lurrean iltzatu zuen ia 20 metro luzeko pikotxa, kasurako. 93 urterekin hil da.
Neurri batean, asperdura izan zen haren artearen hasierako motorra. Amorru puntu bat ere bai. Hori azaldu ohi dute adituek hari buruz: espresionismo abstraktuak gobernatutako arte esparru batean bestelako bide batzuk bilatu zituztela hala Oldenburgek nola haren kideek ere. Eta hala deskribatu zuen aldaketa hori Mikel Onandia arte adituak ere BERRIA egunkarirako idatzitako kritiketako batean. «Kapitalismoak ekarri kontsumismo muturrekoaren lehen urteetan artista askok, Pollock eta enparauen pintura serio eta mistikoaz aspertuta, ironia duchampiarra berreskuratu zuten, beraien inguruan gerraostean sortu gizarte modu berria islatzeko gogoz».
Bataila estetiko bat
Eta ez da adituen iritzi soila. Oldenbergek berak ere, talka moduko batean deskribatu izan zuen sasoi hura han eta hemen emandako elkarrizketetan. «Bataila batean bageunde bezala jokatzen genuen. Bataila estetikoa zen, baina izan zitekeen benetakoa ere. Munduan eragiteko benetako grina genuen, abstrakzioak eragindako idortearen eta ukazioaren ostean. Gure tonua histerikoa zen, borrokazalea, konbultsiboa, eta horrekin guztiarekin zerbait eraldatzera eta lotsa sortzera iristeko esperantza genuen».
Stockholmen jaio zen, baina oso gazte heldu zen New Yorkera, zeren aitak, diplomazialaria izanik, hara eraman baitzuen familia lehenik, eta Chicagora gero. Arte ikasketak egin eta ibilbidea hasia zuela, 1965ean itzuli zen New Yorkera. Eskultura lanez gainera, happening-ak eta performanceak ere egin zituen. Denda izeneko obra da haren lanik ezagunenetako bat, eta gerora ere, eguneroko objektuen itxura duten hamaika eskulturak osatzen dute haren obra artistikoa. Baseball bateak, binokularrak, arropak biltzeko pintzak, ezpainetakoak...
Aspektu hori ere izan zuen aztergai Onandiak, BERRIArako idatzitako kritikan. «Oldenburgen ustez, objektuek kulturaren transmisioan uste dugun baino esangura gehiago daukate; gizarte kapitalistan, kolektiboaren imajinazio, ideologia, desio eta obsesioak adierazten dituzte».
Euskal Herriko atzera begirakoa
Euskal Herrian Bilboko Guggenheim museoan egon dira ikusgai haren lanak. Museoak ateak ireki berritan izan zen haren obra bat aurrez aurre ikusteko lehen aukera, hain justu, duela mende laurden antolatutako Guggenheim eta mende honetako artea erakusketan. Aretoa ia bete egiten zuen Laban ontzia I izeneko obrak. Alboetatik hainbat arraun ateratzen zitzaizkion suitzar labana erraldoi baten eskultura bat zen lana, baina 2012an atzera begirako zabala ere eskaini zioten artistari. 60ko hamarkadan sortutako 300 artelan bildu zituen museoak ordukoan.
«Hitz gutxiko» agertu zen artista Euskal Herrira egindako bisita hartan, BERRIA egunkariak bildutakoaren arabera, baina isiltasun moduko haren justifikazioa ere bildu zion artistari Irune Berro kazetariak: «Nire hizkuntzak zerikusi handiagoa du objektuekin eta horien begiradarekin eta ukimenarekin». |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216147/aske-utziko-dute-curia-kaleko-istiluengatik-espetxeratutakoa.htm | Politika | Aske utziko dute Curia kaleko istiluengatik espetxeratutakoa | 6.000 euroko bermea ezarri dio epaileak. Istiluen harira atxilotutako zortzietatik preso zegoen bakarra zen. | Aske utziko dute Curia kaleko istiluengatik espetxeratutakoa. 6.000 euroko bermea ezarri dio epaileak. Istiluen harira atxilotutako zortzietatik preso zegoen bakarra zen. | Sanferminetan Iruñeko Curia kalean autoritatearen agenteen aurkako atentatua eta desordena publikoak eragitea egotzita, zortzi lagun atxilotu zituzten duela astebete. Epaileak aske utzi zituen ia guztiak, baina horietako bat espetxeratu egin zuen. Ahotsa.info-k jakinarazi duenez, ordea, defentsako abokatuaren eskaera aintzat hartu, eta preso zegoena ere libre utziko dute, 6.000 euroko bermea ordainduta. Hala ere, pasaportea kendu diote, eta hilean behin epaitegira joan beharko du.
Ebazpenean, Maria Paz Benito epaileak argudiatu du denbora igaro dela eta sanferminak amaitu direla, eta istiluak jaien testuinguruan gertatu zirela; beraz, apaldu egin dela delitua berriro egiteko arriskua.
Halere, epaileak azaldu du udaltzain batek lehenbizi ukabilkada bat eman izanak ez duela «ezertan» arintzen akusatuaren erantzukizuna, eta orain arteko ikerketek modua ematen dutela hari «desordena publikoak eta udalbatzaren aurkako atentatu» delitua leporatzea. Are, uste du gorroto delitu bat egozteko edo gorrotoa larrigarri gisa hartzeko zantzuak daudela, «erasoaren atzean zeuden motibazioak eta eginiko oihu eta kontsignak kontuan hartuta».
Ukabilkada bat eman zuen udaltzainari, bestalde, lesio delitu bat egitea leporatu dio. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216148/ekonomiak-hazten-jarraitzen-du-baina-erritmo-apalagoan.htm | Ekonomia | Ekonomiak hazten jarraitzen du, baina erritmo apalagoan | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako BPGa %4,3 igo da bigarren hiruhilekoan, aurreko urtekoarekin alderatuta, industria eta esportazioen bolada onak bultzatuta. | Ekonomiak hazten jarraitzen du, baina erritmo apalagoan. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako BPGa %4,3 igo da bigarren hiruhilekoan, aurreko urtekoarekin alderatuta, industria eta esportazioen bolada onak bultzatuta. | Urteko bigarren hiruhilekoan, euskal ekonomiak hazkundeari eutsi dio —zazpigarren hiruhilekoz jarraian—, baina hasi da nabaritzen prezioen gorakada handiaren eta Ukrainako gerraren ondorioak. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako barne produktu gordina (BPG) %0,9 igo da lehen hiruhilekoarekin alderatuta, eta, 2021eko bigarren hiruhilekoarekin konparatuz gero, %4,3 handiagoa da, Eustatek astearte honetan emandako datuen arabera.
Hazkundea mantendu den arren, moteltze txiki bat nabari da: %1,3 handitu zen 2021eko azken hiruhilekoan, %1 2022ko lehenengoan, eta hamarren bat gutxiago (%0,9) bigarrengoan. Erritmo hori dela eta, ez dira leheneratu oraindik pandemia aurreko kopuruak, gertu dauden auren.
Urte arteko tasan, hazkundea handia da (%4,3), baina kontuan hartu behar da iazko bigarren hiruhilekoan oraindik nabariak zirela koronabirusaren hirugarren eta laugarren olatuen eraginak. Horiek horrela, aurten hazkunde handiagoa espero zitekeen.
Hala ere, Eustaten emaitzak ez du inor ezustean harrapatu. Pedro Azpiazu Ekonomia eta Ogasun sailburuak martxoan aurreratu zuen bigarren hiruhilekoko bilakaera ekonomikoari buruz zuen informazioak ez zuela pentsarazten hazkunde erritmoa handituko zenik, baina ezta nabarmen eteten ari zenik ere. Urte amaierara begira, BPGa %4,5 handituko dela iragarri zuen Azpiazuk, munduko ekonomia zeharo baldintzatu duten azken gertakari geopolitikoen aurretik zioena baino 2,2 puntu gutxiago.
Industria eta esportazioak
Eustatek astearte honetan jakinarazitako datuak aurrerapen bat dira; datorren irailean emango du informazio zehatza, eta orduan ikusi ahal izango da sektore bakoitzaren pisua. Berriki jakinarazi diren esportazio eta industria datuei erreparatuz gero, pentsatzekoa da horiek eutsi diotela hazkundeari.
Esportazioen kasuan, eta maiatzera arte behintzat, ikusgarria izan da bilakaera, eta markak guztiak apurtu dira: maiatzean %50 handitu ziren fakturazioak, bereziki olio finduen eta produktu siderurgikoen salmentek bultzatuta, Eustatek herenegun emandako datuen arabera.
Industriaren kasuan, oro har, %41,3 hazi dira fakturazioak maiatzean, aurreko urteko hil berarekin alderatuta, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan —urteko hilabeterik onena izan da—, eta %27,1eko igoera izan da urtarriletik maiatzera arte, INEk astearte honetan jakinarazi duenez. Zerbitzuen sektorean, berriz, apalagoa izan da hazkundea: %23,6koa izan da urte artekoa, eta %19,4koa urte honetan pilatutakoa.
Bolada on horrek enpleguan eragin du: %0,8 igo da aurreko hiruhilekoaren aldean, eta seigarren hiruhilekoa da enpleguak gora egiten duena. Bestalde, aurreko urteko hiruhileko beraren aldean, %3,7 lanpostu gehiago daude. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216150/pertsona-bat-hil-da-amoroton-beroagatik.htm | Gizartea | Pertsona bat hil da Amoroton, beroagatik | Tenperaturek markak hautsi zituzten atzo. Osakidetzak 184 larrialdi dei izan ditu azken egunetan tenperatura beroengatik, eta kaltetuetako 83 ospitalean artatu behar izan dituzte. Sute bat piztu da Areson, baina suhiltzaileek kontrolpean dute jada. | Pertsona bat hil da Amoroton, beroagatik. Tenperaturek markak hautsi zituzten atzo. Osakidetzak 184 larrialdi dei izan ditu azken egunetan tenperatura beroengatik, eta kaltetuetako 83 ospitalean artatu behar izan dituzte. Sute bat piztu da Areson, baina suhiltzaileek kontrolpean dute jada. | Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak baieztatu du pertsona bat hil dela azken egunetako bero oldea dela eta; Amoroton hil zen. Osakidetzak 184 larrialdi dei izan ditu azken egunetan tenperatura altuengatik, eta horietako 83 ospitalean artatu behar izan dituzte, 23 osasun zentroetan, eta gainontzekoak ez dituzte inora eraman behar izan. 83 horietatik hamabost Araban izan ziren, 48 Bizkaian, eta hemeretzi Gipuzkoan.
Ikusi gehiago: Sutea piztu da Areson, baina suhiltzaileek kontrolpean dute jada
Igandean jaso zituzten dei gehien, 45. Astelehenean erregistratu ziren tenperatura altuenak, baina arratsaldean nabarmen egin zuen behera beroak, eta guztira 35 dei jaso zituen Osakidetzak. Larunbatean, berriz, 33 izan ziren larrialdi zerbitzuek jasotako deiak.
Azken urteetako beroaldirik gogorrena izan dela adierazi du Zupiriak, eta piztuta dauden alertak bihar utziko dituzte bertan behera. Hala ere, Osakidetzak joan den astean emandako gomendioei kasu egiten jarraitzea aholkatu du, haurrei, adinduei eta gaixotasun kronikoak dituztenei batez ere. Gomendioen artean, hauek dira garrantzitsuenak: ur asko edatea, kafeina duten edariak saihestea, barazki eta fruta gehiago jatea, gantz gehiegi duten jakiak ez jatea, pertsianak jaistea, gorputza freskatzea, kalean eguzkipean denbora asko ez ematea, eta bero handiena egiten duenean esfortzu fisiko handirik ez egitea. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216151/beroa-pairatzen-jarraituko-dute-frantziako-tourrean-nahiz-eta-tenperaturak-zertxobait-jaitsi.htm | Kirola | Beroa pairatzen jarraituko dute Frantziako Tourrean, nahiz eta tenperaturak zertxobait jaitsi | Gaurko etapan Foixera (Frantziako Okzitania) iritsiko dira txirrindulariak, 180 kilometro egin ondoren. Atzo baino freskoago egingo duen arren, tenperatura maximoak 35 gradu ingurura iritsiko dira, eta minimoak, berriz, 20 gradu ingurura. Biharko etapan, jaitsi egingo da tenperatura, baina ostegunean gora egingo du berriro ere. | Beroa pairatzen jarraituko dute Frantziako Tourrean, nahiz eta tenperaturak zertxobait jaitsi. Gaurko etapan Foixera (Frantziako Okzitania) iritsiko dira txirrindulariak, 180 kilometro egin ondoren. Atzo baino freskoago egingo duen arren, tenperatura maximoak 35 gradu ingurura iritsiko dira, eta minimoak, berriz, 20 gradu ingurura. Biharko etapan, jaitsi egingo da tenperatura, baina ostegunean gora egingo du berriro ere. | Frantziako Tourra Pirinioetan da jada, eta beroa izan da egun hauetako protagonistetako bat. Gaur 35 gradu inguruan ibiliko dira tenperatura maximoak, eta 20 graduan, berriz, minimoak. Biharko etapan, jaitsi egingo da tenperatura, baina ostegunean berriro ere gora egingo du. Gaurko etapa 180 kilometrokoa da, eta Foix hirira iritsiko dira txirrindulariak (Okzitania). Lau portu pasatuko dituzte bidean, eta horietatik bi oso gogorrak izango dira: Porte del Lens eta Mur de Peguere. Asteazkeneko etapan, Saint Gaudens udalerritik abiatuko dira txirrindulariak, eta Peyragudesen amaituko dute. Ostegunean, berriz, Tourreko mendiko azkeneko etapa izango da, Rocamadorren.
Beroa zeresan handia ematen ari da azken egunetan, eta oztopo nabarmena bilakatu da txirrindularien artean. Hori ikusirik, TNB Txirrindularitzaren Nazioarteko Batasunak aldaketa batzuk egin behar izan ditu araudian. Ohiko etapetan, anoa banatzeko puntuak zehatzak eta oso murritzak izaten dira, baina oraingoan lasterketako edozein puntutan gelditu ahal izango dira txirrindulariak. Egun hauetako beroari aurre egiteko, hidratazioa oinarrizkoa da. Txirrindulari batek halakoetan hamabi litro ur inguru ere edan ohi dituela jakinarazi dute txirrindulari taldeetako medikuek.
Kezka ez dute bakarrik txirrindulariek sortzen. Ikusleen osasuna zaintzeko neurriak ere hartu ditu antolakuntzak. Kirolariei banaturiko ur bidoien kopurua handitzeaz gain, ikusleei ere bidoiak emateko baimena eman dute.
Azken egunotan ika-mika sortu duen beste neurri bat hartu dute antolatzaileek. Lasterkariak igaro aurretik, kamioi batekin ura botatzen joan dira errepidean, galipotaren tenperatura jaisten saiatzeko. Horretarako 10.000 litro ur dituztela adierazi dute antolatzaileek. Baina neurriak haserrea piztu du sareetan, besteak beste Frantziako presidente Emmanuel Macronek esan berri duelako energia eta natur baliabideak zuhur erabiltzeko plan bat ezarri nahi duela. Lehorte larria batean ura kirol ikuskizun batean alferrik galtzea txarretsi egin dute askok. Antolatzaileek euren burua defendatu dute: «Ur kamioia oso gutxitan erabiltzen dugu. Ez dugu 200 kilometroko bidea ureztatzen; hori alferrikakoa litzateke, eta teknikoki ezinezkoa», adierazi dute.
Groupama-FDJT taldeko buru Marc Madiotek haserre erantzun die kritikei: «Animaliez mintzatuko bagina, inork ez luke zalantzan jarriko haien ongizatea zaintzea».
Meteo-France Frantziako agentzia meteorologikoak jakinarazi duenez, bero olatua Frantzia ekialderantz mugituko da gaur. Gau aldean ekaitz arriskua izango da Okzitaniako hego-mendebaldean; baita Pirinioetan ere. Pirinio mendebaldetik Limousin probintziaraino ekaitz zakarrak iragarri dituzte biharko, euri eta haize ugarirekin. Hala ere, euria iparralderantz joango da, eta datozen egunetan berriro ere eguzkia aterako da. Azken etapa hauek erabakigarriak izango dira txirrindularientzat. Gaurkoarekin, beste bost etapa soilik falta zaizkie Tourra amaitzeko, eta, eguraldia lagun izan ala ez, lehia bizian dihardute txirrindulariek. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216152/txus-martin-presoa-aske-geratu-da.htm | Politika | Txus Martin presoa aske geratu da | Hogei urte eta erdiko zigorra bete ondoren utzi dute aske. Bost urtez, erabat isolaturik eta bakarturik izan zuten. Azkenaldian etxean betetzen ari zen zigorra, gaixo dagoela eta. | Txus Martin presoa aske geratu da. Hogei urte eta erdiko zigorra bete ondoren utzi dute aske. Bost urtez, erabat isolaturik eta bakarturik izan zuten. Azkenaldian etxean betetzen ari zen zigorra, gaixo dagoela eta. | Txus Martin Hernando preso basauriarra aske geratu da, Etxerat euskal presoen senide eta lagunen elkarteak jakinarazi duenez. Gaixotasun larriak dituzten euskal presoen zerrendan zegoen Martin, eta azkenaldian etxean preso izan da.
2002an atxilotu zuten Martin, Frantzian, eta zortzi urtez izan zuten han preso: bost urtez, erabat isolaturik eta bakarturik izan zuten. Lagunen bisitarik ere apenas izan zuen, epaileak horretarako baimenak etengabe ukatu eta atzeratu zizkiolako. Urte haietan, hiru lagunen bisita besterik ezin izan zuen jaso.
2006an agertu zitzaion gaitza lehen aldiz. Espainiaren esku utzi, eta kartzelatu egin zuten 2010eko urrian. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216153/frantziako-gobernuak-9700-milioi-euro-jarriko-ditu-edf-nazionalizatzeko.htm | Ekonomia | Frantziako Gobernuak 9.700 milioi euro jarriko ditu EDF nazionalizatzeko | Energia nuklearra bultzatzeko Macronen planeko zutabeetako bat izango da konpainia hori. | Frantziako Gobernuak 9.700 milioi euro jarriko ditu EDF nazionalizatzeko. Energia nuklearra bultzatzeko Macronen planeko zutabeetako bat izango da konpainia hori. | Frantziako Gobernuak iragarri du Electricite de Francen (EDF) falta zaizkion akzioen %15,90 erosteko eskaintza bat egingo duela, konpainia erabat publiko bihurtzeko: 12 euro eskainiko ditu akzio bakoitzeko, eta 9.700 milioi euro jarriko ditu guztira. Gobenuak azaldu duenez, estatuak bihurgarrien edo trukagarrien %60 erosiko ditu.
EDFren akzioak uztailaren 13an eten ziren Parisko Burtsan, eta astearte honetan berriro kotizatu dute, 11,78 euroan. Gobernuak eskaintzen duen prezioa uztailaren 5ean erregistratutakoa baino %53 handiagoa da; egun horretan Elisabeth Borne Frantziako lehen ministroak berretsi zuen gobernuak konpainia nazionalizatzeko asmoa zuela. Konpainia 2005ean hasi zen Burtsan kotizatzen, eta 75 eurotik gorako gehieneko prezio historikora iritsi zen.
Konpainiaren nazionalizazioa Emmanuel Macron Frantziako presidenteak martxoko hauteskundeetan egindako promesetako bat izan zen, Errusiako eta beste herrialde batzuetako energien menpekotasuna amaitzeko neurri gisa, eta prezioen gorakada handiari aurre egiteko asmoz.
Era berean, gobernuak EDFren nazionalizazioa erabili nahi du energia nuklearra bultzatzeko. Hurrengo urteetan Frantzian sei erreaktore nuklear eraikitzeko plan bat iragarri du. Berriki, EDFk arazoak izan ditu bere erreaktore batzuekin, eta kanpotik energia gehiago inportatu behar izan du Frantziak.
«Eragiketa honek Frantziaren independentzia energetikoa indartzen du. EDFri beharrezko baliabideak ematen dizkio errepublikako presidenteak nahi duen programa nuklear berria azkarrago ezartzeko eta energia berriztagarriak Frantzian hedatzeko», adierazi du astearte honetan Bruno Le Maire Frantziako Ekonomia eta Industria ministroak.
EDFk 3.150 milioi euroko kapital zabalkuntza egin zuen joan den apirilean, eta estatuak 2.700 milioi euro jarri zituen. Konpainiak 5.113 milioi euroren irabazi garbiak izan zituen 2021ean, eta 43.000 milioiko zorra du. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216154/44-hazi-da-bilboko-portuko-jarduna-lehen-seihilekoan.htm | Ekonomia | %4,4 hazi da Bilboko portuko jarduna lehen seihilekoan | Ia 16 milioi tona zama mugitu dira aldi horretan. Petrolio gordinaren eta gas naturalaren inportazioak nabarmen handitu dira: %33 eta %46, hurrenez hurren. | %4,4 hazi da Bilboko portuko jarduna lehen seihilekoan. Ia 16 milioi tona zama mugitu dira aldi horretan. Petrolio gordinaren eta gas naturalaren inportazioak nabarmen handitu dira: %33 eta %46, hurrenez hurren. | Bilboko Portuko Agintaritzak lehen seihilekoko balantzea aurkeztu du, eta, datuek erakusten dutenez, portua bere onera itzultzen ari da. Aurreko urteko aldiarekin konparatuz, %4,4 goititu da dagoeneko guztizko trafikoa; ia 16 milioi tonako marka hautsi du —iaz 15,3 milioi inguru mugitu ziren ekainera arte—. Agintaritzak urte hasieran aurreikusitakoaren (+%7,4) azpitik hazi da trafikoaren mugimendua. Halere, bigarren seihilekoan goranzko joera mantenduko dela azaldu dute, zerumugan «ezbai asko» badira ere.
Ukrainako gerra, pandemiaren eragina eta inflazioa dira Bilboko portuarentzat hazkunderako oztopo nagusiak. Atzean utzi du agintaritzak, behintzat, zamaketarien lan gatazka: iragan maiatzean sinatu zuten sei urterako lan hitzarmena, negoziazioak hasi eta urte eta erdira. Azken horrek «aukera ematen du galdutako trafikoa berreskuratzeko, bezero berriak erakartzeko, eta merkatu berrietara iristeko», azaldu dute portuko agintaritzakoek.
Hein handi batean, zama likidoen (+%14) eta ohiko salgaien (+%7) goranzko joerak ahalbidetu du hazkundea. Bereziki, petrolio gordinari (+%33) eta gas naturalari (%46) esker izan da hori; 4,5 milioi eta 2,2 milioi tona inguru mugitu dituzte portuan.
Horri eutsiz, AEBetako trafikoa hazi da gehien (1,6 milioi tona gehiago), bi produktu horien inportazioen harira. Alderantziz, Errusiaren hidrokarburoen eta gasaren inportazioek 1,5 milioi tona egin dute behera. Ohiko salgaiei dagokienez, ibilgailuen garraioa %29 igo da, «eta gehiago nabarituko da urteko bigarren seihilekoan».
Bestalde, zama solidoek laurden bat egin dute behera —iaz %27 igo ziren—. Izan ere, mineral ez-metalikoen garraioak heren bat egin du behera. Era berean, edukiontziena %9 igo zen iaz, eta aurtengo lehen erdian %2 apaldu da, metalurgia eta siderurgia produktuek behera egin baitute.
Bidaiarien trafikoa «normalizatzen» hasia da, Bilboko Portuko Agintaritzak emandako datuen arabera. Iazko aldian 7.840 lagun heldu ziren; aurten, berriz, 84.814. Hau da, ozta-ozta %1000 igo da bidaiarien kopurua.
Datozen inbertsioak
Fakturazioak %4,1 egin du gora. 32,6 milioi eurokoa izan da urtarriletik ekainera bitartean; iaz, 31,3 milioikoa izan zen. Fakturazioa bezainbeste inbertituko du portuan agintaritzak aurten. Zehazki, 35 milioi euro erabiliko ditu kaiak handitzeko, horiek elektrifikatzeko, saneamendu sistema berria egiteko, eta trenbide sarea hobetzeko.
Alde batetik, AZ1 izeneko kaian 50.000 metro koadro berri eraikiko dituzte. 27,4 milioi euroko inbertsioa egingo dute, eta datorren udaberrirako amaituko dute kai berria —dagoeneko erdi aurreratuta dago—. Bestetik, kaiak elektrifikatuko dituzte berotegi gasen igorpenak, bibrazioak eta zaratak %40 murrizteko. Lehen lizitazioa urte amaieran egingo da, eta 2025ean amaituko dute proiektua. Denera, 51,8 milioi euro kostatuko da.
Hirugarrenik, ur sanitario eta industrialak Galindoko araztegira (Sestao, Bizkaia) eramateko saneamendu sistema eraikiko dute. 20 milioi euro inguruko inbertsioa egin beharko dute, eta hiru fasetan egingo da. Azkenik, Urduñako tren geltokian (Bizkaia) 750 metroko luzerako bazterbide bat egingo dute, Bilboko portutik irteten diren salgaiak hobeto eta azkarrago garraiatzeko. Adifek 11 milioi euro inguruko bi kontratu lizitatu ditu horretarako. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216155/arantzazuko-karstaren-aitzakian.htm | Bizigiro | Arantzazuko karstaren aitzakian | Arantzazuko talaiatik paisaia oparoaz jabetuko da ibiltaria. Ibarretik behera lerratzen den ibai jostaria izango du bidaide gogaide, baita arkitektura ederreko baserriak ere. | Arantzazuko karstaren aitzakian. Arantzazuko talaiatik paisaia oparoaz jabetuko da ibiltaria. Ibarretik behera lerratzen den ibai jostaria izango du bidaide gogaide, baita arkitektura ederreko baserriak ere. | Arantzazuko monumentu naturalak (Oñati, Gipuzkoa) ez du haranen ohiko diseinu monotonorik, ez eta haitz segida ordenaturik ere. Baina geologiaren apetek nahi izan dute mendi lerro batzuek hantxe bertan topo egitea, estropezurik gabe, Arantzazu bera Euskal Herriko naturaren sorlekua edo sehaska balitz bezala. Basilikaren ondoan, berriz, bi dorre bikiek erakarriko dute ibiltariaren arreta. Begi bazterretik ikusita, miretsita geratuko da Oteizaren harrizko hamalau eusleak ikustean. Kulturan, artean, tradizioan eta pagadietan barneratzen diren harbide bitxiak gurutzatzen dira Arantzazun. Natura ondasunen bila abiatuko da ibiltaria, paisaia paregabeaz gozatzeko asmoz.
Fenomeno guztietatik harridura sorrarazten duena Gesaltza-Arrikrutzeko konplexu karstikoa da. Sareak hamalau kilometroko garapena dauka eta, geologoen aburuz, Euskal Herriko parajerik ikusgarrienetako bat osatzen du. Azalean baino, lur azpian errainu magikoagoa eraikitzen du. Baina, paradoxikoa bada ere, Arantzazu ibaiak lehor-lehor egiten du bidaia, goibeltasunez beterik. Euriari euri aritzen duenean, ordea, jauzika eta saltoka abiarazten da Arantzazukoa, lurrazaletik sartu-irten arina eginez. Xirmi-xarma desagertua batzuetan.
Gesaltzako ur-zuloa
Gesaltza auzoaren ondoan, kar harrizko horma bertikal grisaxkak ikusiko ditu ibiltariak. Eta hormatzarron oinarrian, ur zulo erraldoi bat. Gipuzkoan zabalenetako bat omen da hura. Esploratzaile ausarta mira-mira eginda geratuko da konplexuak hartzen duen handitasunaren aurrean. Bisean bis, 50 metroko ezohiko isurbidea. Eta aho durduzagarriaren atarian, harrizko bloke handiak antzemango ditu. Aliziaren lurralde miresgarrian legez, bisitaria iratxoen pare ibiliko da.
Ur emari eskasa izaten du Arantzazukoak. Zulo barrenetik erbesteratu baino lehen, Iritegi iturbegiko emaria indar elektrikoa sortzeko baliatzen dute beheragoko zentral hidroelektrikoan. Horren ondorioz, ibaiko ohantzea harri koskorrez beztituta agertuko da sarri. Baina, begiak arranpalo, ibiltariak harago finkatuko du soa. Izan ere, ibaian goxo-goxo kulunkatzen den ur gardena ez baita tupustean lurruntzen, ez eta tak! betiko galtzen ere. Finean, ur bihurriek konplexu karstikoko galerietatik zehar jarraitzen dute harmonia adeitsuan.
Ura, haitzuloak eta konplexu karstikoaren funtzionamenduaz jabetzeaz gain, Aizkorri-Aratz natura parkeko beste altxor batzuk deskubrituko ditu ibiltariak, baserririk baserri ibiltzen den bitartean. Arantzazu ibaiaren altzoan asko dira-eta magalean uzkurtzen diren baserriak. Albitxuri eta Arrolakoak, beste batzuen artean.
Sigi-saga harbidean behera
Arantzazuko santutegiaren aurreko aparkaleku zabalean GR eta PR ugari daude. Horietako batzuk argibide tauletan ondo marraztuta agertuko dira. Erabat tentagarriak, Arantzazu ibaiaren arroila gainean amu gisa jarrita baitaude. Talaiatik bertatik paisaia astintzeak errespetu pixka bat ezartzen du. Izan ere, oinen azpian desnibel handia dago: ehun metro baino gehiagoko erorketa librea Arantzazuko ibairaino, ederki marraztuta Pirinioetako arroila zirraragarri baten moldean. Baina, zorionez, bisitariaren begiradak labirinto karstikoko zoko-mokoak zeharkatuko ditu talaia beretik, eta Aitzabal tontor piramidalean sosegu hartuko du. Hain da ederra!
Aitzabalgo tontorra, Arantzazuko arroilaren gainean. Josean Gil-Garcia
Panorama ezin liluragarriagorik izaki, Artaso, zuhaitz motzen ibilbidea lagun hasiko du ibilbidea oinezkoak, PR zidorrari dagozkion seinaleak ardatz hartuta. Maldan behera abiatuko da kareharrizko eskailerak sendo-sendo zapalduta. Lizarrak, haritzak, hurritzak eta gaztainondo xumeak ondoan, sigi-saga egingo du bidexkan barna, Kantabriako Tresvisoko meatze bidean tipi-tapa ibiliko balitz bezala. Lau minutu hara eta hona, eta bidebanatze batera helduko da. Ezkerreko zidorra aukeratuko du, aldapatsua izanagatik ere, xenda garbi-garbi azalduko zaio-eta. Beraz, Kortakogain, Artaso eta Arrikrutz inguruko zidorrak bertan lagako ditu. Oraingoz.
Arantzazu ibai lehorraren aurrean, eskuinera jo eta, asfaltoa lagun, sakanean behera jarraituko du. Aurrerago, ibaia gurutzatzeko aukera ikusiko du. Joan-etorria egingo du hor, Iritegi iturburua ikusteko xedez. Beraz, ezkerraldean dagoen zubia gurutzatu eta alanbrea igarota, ibaira jaisten den zidorrari men egingo dio. Arantzazu ibaia elikatzen duen iturbegi emaritsua ikusiko du laster, hots, kareharrizko horma bertikaletik indarrez isuritako urre gardena.
Iturburua ikusi eta gero, bide nagusira irtengo da berriz. Asfaltoari atxikita minutu batez egingo du ondoren. Kortakogainera iritsi gabe, ezkerretik irteten den zidorrari men egingo dio. Hurritzak, pagoak eta astigarrak itzurtzen Akuegiko errotara iritsiko da azkenik. Suspirio bat entzungo da han, etxetzarretik hurrean. Aukera izenez gero, harri biribil eta labainkorren gainetik saltoak eginez, ur-jauziraino iritsiko da. Ur-masaren kolpeak basoaren iluntasuna urratzen du, baina ibilguan ez du errotarririk topatuko, aspaldi eten baitzuten bere jarduna.
Ibaian behera jarraituta, zentral hidroelektrikoraino gidatuko du bidexkak. Ur-masa bertan pilatzen da, dikearen atexkak noiz zabalduko zain. Ibaiko ura iraulka ibili ondoren, sosegua topatuko du orain, baina emariari dagokion ohantzetik aldenduta. Bahitutako urak ubidetik jarraituko du zoli, indar elektrikoa sorraraztera. Bidaia on!
Baserriz baserri
Bidexkak banantzen direnean, ibaira jaisten dena utzi, eta zehar-zehar jarraituko du, ubidearen menpe. Gesaltza auzora hurbildu ahala, paisaia handitu egiten da. Hormatzarren oinaldetik ur biziak erbesteratzen dira hinki-hankarik egin gabe. Euri jasa handiak gertatzen direnean, ibaiko urek, ez bat ez bi, aho aztoragarrian barrena bidaia iluna egingo dute. Ikaragarria, orduan!
Mira-mira eginda geratuko da zalea Oteizaren harrizko artelanak ikustean. Josean Gil-Garcia
Auzoa zeharkatu eta Arantzazura doan errepidera irtengo da jarraian. Asfaltoa zapaldu gabe, ordea, ezkerretik jarraituko du inguruko baserriak ezagutzeko asmoz. Aldats txiki bati aurre egin eta gero, Aitzabal eta Aizkirri baserrietara iritsiko da. Eta Albitxuri baserri ederrera pitin bat aurrerago. Albitxuri-Zabal baserri paretik igarota, Azpilletara doan bidea laga, eta zuzen egingo du, Arrola izeneko baserrirantz. Arrolako eraikinek osatzen duten plazatxoan, eskuinera egin eta, harbide zaharrari jarraituta, Karoigaingo etxolara iritsiko da. Maldan behera joko du han, Iritegiko iturbegia helburu. Langa bat igaro ostean, ezkerreko xendari oratu eta, harrizko eskaileretan saltoka ibili ostean, zelai batera irtengo da. Ezkerretik hartuko du han, eta, gaztainondoak lagun, Iritegiko iturburura doan bidearekin bat egingo du, arin-arin. Arantzazuko aparkalekura igo, eta Arantzazuko ingurubira ixteko, harbide harritsua baliatuko du berriz ere ibiltariak. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216156/espainiako-espetxe-erakundeek-iruneko-kartzelako-zuzendaria-kargutik-kendu-dute.htm | Politika | Espainiako Espetxe Erakundeek Iruñeko kartzelako zuzendaria kargutik kendu dute | Enrique Soto Ricok hamar urte zeramatzan karguan | Espainiako Espetxe Erakundeek Iruñeko kartzelako zuzendaria kargutik kendu dute. Enrique Soto Ricok hamar urte zeramatzan karguan | Aldaketak Iruñeko presondegian. Noticias de Navarra egunkariak jakinarazi duenez, Espainiako Erakundeetako Idazkaritza Nagusiak agindu du Enrique Soto Rico Nafarroako hiriburuko kartzelako zuzendaria kargutik kentzeko. Datozen egunetan emango dute haren ordezkoaren berri.
Soto Logroñokoa da (Espainia), 63 urte ditu, eta hamar daramatza Iruñeko espetxearen arduradun; kartzela zabaldu eta hilabete gutxira jarri zuten zuzendari. Aurrez, Langraizen (Araba), Logroñon, Sorian (Espainia) eta Picassenten (Herrialde Katalanak) aritua zen.
Maiatzean, Foro Sozial Iraunkorrak salatu zuen Iruñeko espetxea bide itsua bilakatua zela presoentzat: «Ez du espetxe tratamendua kontuan hartzen, motibazio politikoko presoak ez atzera ez aurrera uzten ditu, eta, gainera, Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralaren babesa du», azaldu zuen Juanje Soria abokatuak. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216157/eh-bai-azkartzea-eta-berritzea-izango-dute-helburu-lehen-kongresuan.htm | Politika | EH Bai «azkartzea eta berritzea» izango dute helburu lehen kongresuan | Irailetik goiti, kongresu prozesua abiatuko dute, eta urrian zehar, bilkurak antolatuko. Azaroaren 26an, Kongresuko biltzar nagusia eginen dute, Baionako Elkarteen Etxean, Glain eremuan. | EH Bai «azkartzea eta berritzea» izango dute helburu lehen kongresuan. Irailetik goiti, kongresu prozesua abiatuko dute, eta urrian zehar, bilkurak antolatuko. Azaroaren 26an, Kongresuko biltzar nagusia eginen dute, Baionako Elkarteen Etxean, Glain eremuan. | Aitzina goaz lelopean aurkeztu dute Anita Lopepe eta Nicolas Blainek zein izanen diren EH Bairen lehen kongresuaren helburu nagusiak, eta zerk ekarri dituen urrats berri horren ematera. Kongresuak «EH Bairen azkartzea eta berritzea ahalbidetuko» duela espero dute, eta helburu horren betetzeko, bi erronka nagusi aipatu dituzte: alde batetik, 2022-2026 aldirako norabide politiko nagusiak finkatzea, eta, bestetik, EH Bairen antolaketa berritzea, zuzendaritza berri baten erabakiarekin, adibidez.
Bi desafio nagusi horien baitarik Ipar Euskal Herriak azken urteetan jasaten dituen arazo nagusiei aurre egin beharko dietela zehaztu dute. Izan ere, «fenomeno batzuk kaltegarriak izan» daitezkeela baieztatu dute. Horien artean, gertatzen ari den emendatze demografikoa, lurra eta etxebizitzaren espekulazioaren krisia eta eskuin muturraren indar hartzea aipatu dituzte.
EH Baik «ezkerreko abertzaleen erreferente politiko eta instituzionala» bilakatu dela kontsideratu du, eta, haien iritziz, «balio handiko lorpena da», etorkizunean ere garatu beharko dutena. Lehen kongresuarekin, instituzioen bidean oraindik gehiago sartuko dira. Hala ere, «bide luzea» egitekoa dutela aitzineratu dute. Baiona, Angelu eta Biarritz hirietan, «ezkerreko proiektu abertzaleak hutsune handiegia» duela azaldu dute, eta «ezkerreko lehen indar gisa kokatu arren, frantses zentro-eskuinak nagusitasun handia» duela zehaztu. EH Baik «Ipar Euskal Herriko ezkertiar, abertzale, feminista eta ekologista guztiei deia zabaldu» die, ematen duten urrats berrian «batera aitzinatzeko».
Hamabost urteko ibilbidea
Etorkizunerako proiektuen jatorria ere aipatu dute, gogora ekarriz ze testuingurutan sortu zen EH Bai, eta nola azken urteetako gertakari garrantzitsuenek gaur egungo erabakiak baldintzatzen dituzten. Duela hamabost urte, EH Bai koalizio sortu berria hauteskunde legegileetara aurkeztu zen, Batasuna eta Eusko Alkartasuna alderdiek bultzaturik. Gaur egun, Ipar Euskal Herriak Frantziako Estatuan egiten diren «politika ukatzaileen menpe» segitzen duela azaldu dute. Haien ustez, hala ere, azken hamabost urteetan ikusi diren mugimendu batzuk argiki azpimarratzekoak dira. Horien artean, Aieteko Konferentzia eta ETAren borroka armatuaren bukaera aipatu dituzte, «bake prozesuaren» garapena, nahiz eta «Frantziako eta Espainiako Estatuen jarrerak ez duen permititu prozesua bururaino eramatea»; Lurralde Kolektibitatearen aldeko adostasuna, eta gerora, Euskal Hirigune Elkargoaren sorrera. Horrez gain, «Ipar Euskal Herriko jendartearen sektore ezberdinen borrokarako mobilizazio gaitasuna eta erabakitasuna» ere azpimarratu dute. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216158/bihotz-kirurgia-basurtutik-gurutzetara-lekualdatzeak-pazienteengan-kalteak-eragingo-dituela-salatu-dute.htm | Gizartea | Bihotz Kirurgia Basurtutik Gurutzetara lekualdatzeak pazienteengan kalteak eragingo dituela salatu dute | Langileen arabera, derrigorrezko lekualdatzeak aldez aurretik jakinarazi gabe heldu dira. Jaurlaritzako Osasun sailburuaren aurkako oihuak entzun dira mobilizazioan zehar. | Bihotz Kirurgia Basurtutik Gurutzetara lekualdatzeak pazienteengan kalteak eragingo dituela salatu dute. Langileen arabera, derrigorrezko lekualdatzeak aldez aurretik jakinarazi gabe heldu dira. Jaurlaritzako Osasun sailburuaren aurkako oihuak entzun dira mobilizazioan zehar. | Bihotzeko kirurgia Basurtuko ospitaletik Gurutzetakora eramateko erabakiaren aurka agertu da gaur Basurto Bizirik plataforma. Basurtuko kardiologiako langileak ospitale parean batu dira haien haserrea erakusteko. Guztira 150 pertsona inguru bildu dira Bilboko Montevideo kalean Eusko Jaurlaritzaren erabakiekiko desadostasuna adierazteko.
Mobilizazioaren arrazoia Osakidetzak azken egunetan hartutako erabakia da: halabeharrezko lanpostu aldaketa Bihotz Kirurgiaren itxiera dela eta. Izan ere, Basurto Bizirik plataformak salatzen du Basurtutik Gurutzetara derrigorrezko lekualdatzeak aldez aurretik jakinarazi gabe heldu direla egunotan. Jose Miguel Ormaetxea Basurtuko kardiologia zerbitzuko buruaren arabera, lekualdatuak izango diren pertsonen zerrenda helarazi berri diete. «Helegitea aurkezteko hamar eguneko epea eman digute. Udan egonda, jende askok ezingo du helegitea aurkeztu, oporretan daudelako».
Lekualdatzeen informazioa irailean jaso behar zutela diote Basurtuko kardiologia zerbitzuko langileek; horren beharrean, lekualdatzea irailaren 15ean bukatuko da. Ormaetxearen aburuz, «Gurutzetako ospitalean ez daude prest bihotz kirurgia bateratu bat emateko». Erabaki honek Bizkaian bihotz kirurgiari bideratutako zerbitzu bakar bat utziko du. Lagaitz Gaztañaga kardiologoaren arabera, «lekualdatze honek kalteak ekarriko ditu pazienteengan».
Jaurlaritzak argudiatzen du bi ospitaleetako bihotz kirurgiak batuta emaitzak hobetuko direla. Roberto Saez Hemodinamika zerbitzu buruak dioenez, emaitzak ez dira hobetuko. Are gehiago, lekualdatuko dituzten langileak gabe, «arriskutsuak izan daitezkeen teknikak ezingo dira Basurtun egin»; pazienteen osasunean horrelako ebakuntzak atzeratzeak izan ditzakeen kalteekin, Saezen esanetan.
Bertaratutako 150 pertsonen artean, asko Pentsionisten Mugimenduko parte ziren. Haien ustez, azken aldian hartzen ari diren neurriak – anbulatorio askotan larrialdi zerbitzuak itxi izana, esaterako - «zerbitzuen pixkanakako murrizketak» dira. Pentsionisten Mugimenduko kide den eta Basurtuko ospitalean bihotz kirurgia jaso zuen Eugenio Perezen arabera, haientzat garrantzitsua da oso horrelako zerbitzu bat gertu izatea; «eta ez joan-etorriak egiteko denbora handitzea».
Dimisio eskaera
Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuaren dimisioa eskatu zuten elkarretaratuek Montevideoko kalean zehar. Gizarteko ohiturak aldatzeko momentua dela, eta biztanleak osasunari lotutako zerbitzuak jasotzeko mugitzera ohitu beharko direla esan zuen sailburuak, nahiz eta gero zuzendu zituen adierazpenok. Gaztañagarentzat «benetan zentzugabekeria» bat dira hitz horiek. Saezentzat hitzok zerbitzu berrien inguruan zirela esaten duten arren, ez da egia. Izan ere, «jadanik dabilen zerbitzu bat desegitera doaz». |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216159/aurreikusi-baino-espezie-gehiago-daude-galtzeko-arriskuan-ikerketa-baten-arabera.htm | Gizartea | Aurreikusi baino espezie gehiago daude galtzeko arriskuan, ikerketa baten arabera | Frontiers in Ecology and the Environment aldizkariaren arabera, oraingo joerak berdin jarraituz gero 2100ean munduko espezieen %37 egongo dira galzorian. Klima aldaketa, lurraren eta uraren gehiegizko ustiaketa eta kutsadura dira arrazoi nagusiak. | Aurreikusi baino espezie gehiago daude galtzeko arriskuan, ikerketa baten arabera. Frontiers in Ecology and the Environment aldizkariaren arabera, oraingo joerak berdin jarraituz gero 2100ean munduko espezieen %37 egongo dira galzorian. Klima aldaketa, lurraren eta uraren gehiegizko ustiaketa eta kutsadura dira arrazoi nagusiak. | Biodibertsitatearen galeraren inguruko ikerketa batean ondorioztatu dute uste baino espezie gehiago daudela galtzeko arriskuan. Datu geografiko eta demografikoetan adituak diren 60 zientzialarik parte hartu dute ikerlanean, eta adierazi dute neurriak hartu beharra dagoela, egoera ez okertzeko. Frontiers in Ecology and the Environment aldizkarian argitaratu dituzte emaitzak.
Ikerketa horren helburua da munduko askotariko ekosistemen inguruko datuak biltzea eta adituen iritziak jasotzea. Zientzialari bakoitzak askotariko datuak eman baditu ere, ados daude gauza batean: biodibertsitatearen galerak murriztu egingo ditu naturak gizakiari eskaintzen dizkion baliabideak. Johannes Knops Txinako Xi'an Jiaotong-Liverpool unibertsitateko ikerlariak nabarmendu du biodibertsitatearen galera «gaur egungo ingurumen erronkarik larrienetakoa» dela, «klima aldaketa baino are gehiago». Ohartarazpena egin du ikerlariak, gainera: «Klima aldaketa atmosferara karbono dioxidorik ez isuriz konpon daiteke, baina, espezie bat desagertuz gero, betirako desagertuko da».
Zenbait datu
Adituek jakinarazi dutenez, 1500. urtetik, espezieen %30 galzorian daude, edo galduta. Bestalde, oraingo joerak horrela jarraituz gero, 2100. urtean ehuneko hori %37ra igoko dela espero da. Horrez gain, ikerketak azaleratu du klima aldaketa, lurraren eta uraren gehiegizko ustiaketa eta kutsadura direla biodibertsitatearen galera eragiten duten arrazoi nagusiak.
Aldatzea posible da
Datuek iradoki arren igoera nabarmena izango dela, Knopsek jakinarazi du kontserbazio ekintza azkar eta zabalak eginez gero %25era jaits daitekeela ehuneko hori. Horretarako, egoerarik larriena duten guneak identifikatzea ere lortu nahi dute ikerketaren bitartez, jarduerak «ahalik eta azkarren» martxan jartzeko. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216160/hugo-houle-nagusi-pirinioetako-lehen-etapan.htm | Kirola | Hugo Houle nagusi Pirinioetako lehen etapan | Kanadarrak aurreko taldetik ihes egin eta gero lortu du garaipena Frantziako Tourreko hamaseigarren etapan. Pogacarrek ez du erasorik jo azken mendatean, eta Vingeegard liderrarekin batera iritsi da helmugara. | Hugo Houle nagusi Pirinioetako lehen etapan. Kanadarrak aurreko taldetik ihes egin eta gero lortu du garaipena Frantziako Tourreko hamaseigarren etapan. Pogacarrek ez du erasorik jo azken mendatean, eta Vingeegard liderrarekin batera iritsi da helmugara. | Hugo Houlek (Israel) irabazi du Frantziako Tourreko hamaseigarren etapa. Ihesaldian sartu da kanadarra, eta eguneko azken mendatean aurrera bakarrik egin eta gero lortu du garaipena, Tourreko lehendabizikoa. Tadej Pogacar (UAE) saiatu da azken-aurreko mendatean erasoa jotzen, aldapan gora zein aldapan behera. Hala ere, Jonas Vingegaard liderrak (Jumbo-Visma) aise erantzun dio. Esloveniarrak azken mendatean ez du erasorik jotzeko indarrik izan, eta bi oilarrak faboritoen taldetxoan helmugaratu dira.
178 kilometroko ibilbidea egin dute txirrindulariek Carcassonetik Foixera. Lau mendate igo dituzte; azken biak, lehenengo mailakoak. Bero handiari ere aurre egin behar izan diote ziklistek, beste behin ere. 29 txirrindulari sartu dira eguneko ihesaldian, eta Port de Lersen (11,4 kilometro, eta %7ko pendiza) gora hasi dira aurreneko mugimenduak. Taldea asko murriztu da erasoen ondorioz, eta hamar txirrindulari gelditu dira buruan. Tropelak lasai hartu du etaparen lehen zatia, eta zortzi minutuko atzerapenarekin iritsi dira mendatera.
Enric Masek (Movistar) urrunetik jo du erasoa, taldeko estrategia baliatuz. Beste bi morroi ondoan hartuta aurrera egin du, eta zuhaitza astindu du Movistarrek. 40 segundoren aldea ere zabaldu dute, harik eta Pogacarrek Port de Lerseko igoeran bi eraso jo dituen arte. Vingeegard arazo handirik gabe iritsi da harengana, baina tropel nagusian hamabost txirrindulari bakarrik gelditu dira. Aldapan behera ere saiatu da esloveniar gaztea, baina, Pogacarrek eta liderrak arrisku handiak hartu dituzten arren, taldetxoan zeudenek elkarrekin egin dute jaitsiera. Oso azkar jaitsi dira, eta bertan harrapatu dute Mas.
Eguneko azken mendatea Mur de Peguere izan da (9,4km, %7,9an), eta aurrean Houle bakarrik aritu da aldapa gogorretan gora, ihesean. Atzean hura harrapatu nahian abiatu dira beste bi txirrindulari: Michael Woods taldekidea, eta Matteo Jorgenson (Movistar). Hala ere, bakarrik amaitu du mendatea, eta jaitsiera bihurriari ekin dio orduan kanadarrak. 25 segundoko atzerapenarekin hasi du jaitsiera atzeko bikoteak.
Talde nagusian, Rafal Majkak (UAE) jarri du erritmoa azken mendatean, eta asko izan dira atzean gelditu direnak. Sepp Kuss (Jumbo-Visma) izan da hurrengoa erritmoa jartzen, Majkak matxura izan baitu. Biek astindu ederra eman diote talde nagusiari, eta lau txirrindulari bakarrik gelditu dira Kussekin batera: Vingegaard liderra, Pogacar, Nairo Quintana (Arkea), eta Geraint Thomas (Ineos). Pogacarrek ez du eraso bat bera ere jotzeko imintziorik egin, eta elkarrekin iritsi dira jaitsierara.
Aurrean Houlek bakarrik egin du beherako bidea, eta atzean hari jarraitzen ari zitzaiona, Jorgenson, erori egin da. Aldea handitzeko baliatu du hori Houlek, eta hark irabazi du etapa. Frantziako Tourreko etapa irabazten duen bigarren kanadarra da Houle, eta Israelek, haren taldeak, bigarren garaipena du aurtengo Tourrean. Talde nagusikoek elkarrekin egin dute jaitsiera, eta halaxe heldu dira helmugara. Vingegaardek 2.28ko aldearekin ekingo dio biharko Pirinioetako bigarren etapari. Bestalde, Romain Bardetek (DSM) hiru minutu baino gehiago galdu ditu talde nagusiarekiko, eta aurreneko bost postuetatik kanpo dago orain. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216161/aralarren-mendi-pistak-irekitzeko-asmoa-dagoela-salatu-dute.htm | Gizartea | Aralarren mendi pistak irekitzeko asmoa dagoela salatu dute | Aralar Bizirik eta Naturkon taldeek jakinarazi dutenez, Gipuzkoako Aldundiak bideak zabaldu nahi ditu Ausa Gaztelu mendiaren magalean. Gogor kritikatu dute asmoa, «sekulako eragina» izanen baitu ingurumenean. | Aralarren mendi pistak irekitzeko asmoa dagoela salatu dute. Aralar Bizirik eta Naturkon taldeek jakinarazi dutenez, Gipuzkoako Aldundiak bideak zabaldu nahi ditu Ausa Gaztelu mendiaren magalean. Gogor kritikatu dute asmoa, «sekulako eragina» izanen baitu ingurumenean. | Aralar natur parkea jomugan da gaur-gaurkoz, Aralar Bizirik eta Naturkon taldeek ohartarazi dutenez. Izan ere, bi plataformek jakinarazi dute Gipuzkoako Foru Aldundiak mendi pistak ireki nahi dituela Ausa Gaztelu mendiaren magalean; Abaltzisketako lur eremuan, zehazki. Erabakiak sumindu egin ditu hainbat herritar.
Taldeok ohar bat plazaratu dute aldundiaren asmoaren berri emateko eta hari kontra egiteko. Argitaratutako idazkian adierazi dutenez, pista sarearen %90 natur parkeko babes barrutian dago, eta bide horiek «sekulako eragina» izanen dute ingurumenean.
Hain zuzen, azaldu dute pista horiek helburu argiak dituztela: Abaltzisketako Egido mendi publikoko izei eta pago landaketa eremuetan baso lanak egitea. Halaber, kritikatu dute aldundiak argudio herrenak erabili dituztela bide horien zabaltzea justifikatzeko. «Esaten da abeltzainek ezin dituztela Txindoki eta Ausa Gaztelurako oinezko bideak erabili, mendizale asko eta txakur solteak dabiltzalako. Baieztapen horrekin, mendizaleen eta abeltzainen artean izandako bizikidetza ona gutxiesten da, eta, guztiona den mendian, elkarbizitza ezinbestekoa da», zehaztu dute, eta hau gaineratu: «Pista sarearen helburua zuhaiztiak badira, zertara dator txakur eta oinezkoen kontu hau?».
Kalte nabarmenak
Aralar Bizirik eta Naturkon taldeek hiru ideiatan laburbildu dute Aralarren bideak irekitzeak ekarriko duen kaltea. Batetik, azaldu dute lan horiek areagotu eginen dutela lurzoruaren higadura: «%12 galduko da, gutxienez». Bestalde, zehaztu dute kutsadura areagotzea ere ekarriko dutela pistek; zaldibiarrentzat izanen da batik bat kaltegarri, ur edangarriari dagokionez. Halaber, erantsi dute aldundiak ez duela aintzat hartu animaliengan izanen duen eragina ere: «Ez da kontuan izan baso saguzarra, zeina galtzeko arriskuan dagoen».
Problemaren larritasuna ahalik eta jende gehienari azaltze aldera, bi taldeek mendi ibilaldia antolatu dute irailaren 18rako, ingurumariak behatzeko asmoz. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216163/zazpi-hilabeteko-espetxe-zigorra-eman-diete-ernaiko-kideei.htm | Politika | Zazpi hilabeteko espetxe zigorra eman diete Ernaiko kideei | Ekainean epaitu zituzten, iazko mobilizazio batean Ertzaintzaren kontra oldartzea leporatuta | Zazpi hilabeteko espetxe zigorra eman diete Ernaiko kideei. Ekainean epaitu zituzten, iazko mobilizazio batean Ertzaintzaren kontra oldartzea leporatuta | Gaur eman dute ekainean epaitu zituzten Ernaiko zazpi gazteen kontrako epaia: zazpi hilabeteko espetxe zigorrera zigortu dituzte, gazte antolakundeak berak sare sozialetan jakinarazi duenez. Autoritateari erresistentzia larria erakustea eta lesio delituak egitea egotzi diete, eta kalte ordainak ere ordaindu beharko dituzte.
Joan den urteko maiatzean, Ernaik gazteen «larrialdi» egoera salatzeko, eta burujabetza eta eraldaketa soziala aldarrikatzeko mobilizazioa egin zuen Bilboko eta Gasteizko kaleetan, eta Ertzaintzak zortzi gazte atxilotu zituen, zazpi Bilbon eta bat Gasteizen. Bestalde, antolatzaileen arabera, hirurogei pertsonatik gora zauritu zituzten poliziek oldarraldietan, eta horietako bi ospitalean artatu behar izan zituzten. |
2022-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/216164/igor-lopez-de-munain-eh-bilduko-legebiltzarkide-ohia-hil-da.htm | Politika | Igor Lopez de Munain EH Bilduko legebiltzarkide ohia hil da | Koalizio abertzaleak eman du heriotzaren berri, sare sozialetan. 2012tik 2016ra arteko legealdian izan zen legebiltzarkide Lopez de Munain. | Igor Lopez de Munain EH Bilduko legebiltzarkide ohia hil da. Koalizio abertzaleak eman du heriotzaren berri, sare sozialetan. 2012tik 2016ra arteko legealdian izan zen legebiltzarkide Lopez de Munain. | Igor Lopez de Munain zendu da gaur, Eusko Legebiltzarrean EH Bilduren legebiltzarkide izandakoa. Koalizio abertzaleak jakinarazi du haren heriotza, Twitterren, arratsean. «Militante fina eta zorrotza, ez ditugu elkarrekin pasatutako une ederrak ahaztuko», idatziz txioan.
Lopez de Munain 2012tik 2016ra arteko legealdian izan zen EH Bilduren legebiltzarkide parlamentuan. Lehendik, Aralarren arduraduna izan zen Araban, bai eta alderdiaren aholkulari ere, parlamentuan.
Notizia zabaldu ahala, gero eta gehiago dira Lopez de Munainen inguruko dolumin mezuak Interneten. Besteak beste, koalizio abertzaleko koordinatzaile nagusiak hitz batzuk eskaini dizkio. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216186/sute-bat-izan-da-lemoako-pabiloi-batean-eta-zenbait-lagun-etxetik-atera-behar-izan-dituzte.htm | Gizartea | Sute bat izan da Lemoako pabiloi batean, eta zenbait lagun etxetik atera behar izan dituzte | Goizaldeko 02:00ak aldera piztu da sutea lantegian. Emakume bat ospitalera eraman behar izan dute, kea arnasteagatik. | Sute bat izan da Lemoako pabiloi batean, eta zenbait lagun etxetik atera behar izan dituzte. Goizaldeko 02:00ak aldera piztu da sutea lantegian. Emakume bat ospitalera eraman behar izan dute, kea arnasteagatik. | Hogei pertsona inguru etxetik atera behar izan dituzte goizaldean Lemoan (Bizkaia), sute baten eraginez. Plastikoa gordetzen zuten pabiloi batean piztu da sua, 02:00ak aldera. Lantegian ez zegoen inor, baina, suhiltzaileek jakinarazi dutenez, bizilagun bat ospitalera eraman dute kea arnastu duela eta. Pabiloiaren gaineko etxebizitzak guztiz kiskalita geratu dira, eta hamar lagun atera behar izan dituzte handik. «Dena galdu dute», azaldu du Saioa Elejabarrieta alkateak.
Hiru solairuko eraikin bat da su hartu duena. Lur azpiko plantan, 50 tona plastiko eta 4.000 litro gasolio zeuden.
Hamar lagun horiez gain, inguruko eraikin bateko beste hainbeste bizilagunek ere etxetik kanpo pasatu dute gaua, badaezpada. Goizean suhiltzaileak lanean ari ziren oraindik, eta BI-635 errepidea itxi dutenez, N240 errepidetik ari dira trafikoa bideratzen. |
2022-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/216187/leitza-harriaren-gorazarretan.htm | Bizigiro | Leitza, harriaren gorazarretan | Euskara, mitologia, artea, historia eta natura deskubritzeko toki aproposa aurkituko du ibiltariak Leitza herrian. Gero, harriari gorazarre egiteko, sartu-irtena egingo du 'Peru Harri' deritzon museoan, zer ikasia eta zer ikusia du-eta bertan. | Leitza, harriaren gorazarretan. Euskara, mitologia, artea, historia eta natura deskubritzeko toki aproposa aurkituko du ibiltariak Leitza herrian. Gero, harriari gorazarre egiteko, sartu-irtena egingo du 'Peru Harri' deritzon museoan, zer ikasia eta zer ikusia du-eta bertan. | Leitza (Nafarroa) ibarreko bazter liluragarrian harriari eskainitako toki berezi bat dago: Peru Harri izenekoa. 2010etik hona sona handia hartu du paraje horrek. Behin kareharrizko arkuaren azpitik igarota, artez eta kulturaz beztituriko gune horrek sorgindua sentituko da bisitaria. Muinoaren oinaldean ikusiko duen 300 urte baino gehiagoko baserri zaharberrituak arreta guztia erakarriko dio. Etxe barruko hiru solairuetan, argazkiak, txapelketetan erabilitako arropak, oroitzapenak eta, batez bere, harri puska ugari ikusiko ditu. Lan eskergaren egileak Iñaki Perurena eta haren familia dira. Museoan, beraz, ez dago motiborik etsipenerako. Harrizko artelanez osatutako itsasoan ilusioa eta pasioa ezinbestekoak dira, eta ontziburuak ahaleginak egingo ditu emozioari eusteko. Ezin esanguratsuagoa Perurenak harriari eskainitako bertsoa: «Zu zera nire bidelagun, baita bide luzeetan ere. Zu zara nire ametsen ispilu, zu zara nire leiho ta zu zera nire kabi. Zu zara amestutako egiaren egiazko ametsa».
Harriaren munduan murgiltzeko aukera dago Peru Harri museoan. Josean Gil-Garcia
Lemari maisukiro eraginda, hortaz, toki batetik bestera gidatzen du Perurenak turista saldoa. Katapulta aldera, aurrenik. Txikitxoek ere parte hartzen dute afera horretan. Tirriki-tarraka bada ere, kablea ardatzera eramatea lortzen dute azkenik. Gero, xuxurla estrainio baten ondoren, hatsa zintzurrean trabatzeko moduko isilunea nagusi dela, harrizko bola handia zerua zeharkatzera abiatzen da, tximista baten antzo. Parabola zabal eta nabarmena marraztuta, harriak eremuko soropila joko du azkenik, jendetzaren txaloen artean.
Naturarekin eta mitologiarekin topo egiteko leku aproposa da Leitzakoa. Baina ez da toki bakarra. Leitzatik kilometro batzuetara, Leitzalarrea izeneko basoa dago. Leku bakartua bezain ederra da, paseatzeko eta naturarekin ontzak egiteko aproposa. Leitzalarrekoan, aspaldiko izeidi bat hazten da. Ibiltaria monumentu natural hura ezagutzera abiatuko da Ixkibarreko atsedenlekuan abioa hartuta. Parkean barrena sakabanatutako monumentu megalitikoek argi asko erakusten dute gizakiaren presentziaren antzinatasuna.
Harrizko artelanez osatutako itsasoan, ilusioa eta pasioa ezinbestekoak dira. Josean Gil-Garcia
Leitzalarreko parkea Ibiltariak, Leitza herrian, Donostiarako errepidea hartuko du aurrena; Plazaolara doan asfaltoa hurrena; eta, azkenik, Leitzalarrea seinaleari men egingo dio. Guztira hamar kilo metro inguru autoan, errepide estuak eskaintzen dion paisaia dotoreaz bapo gozatuta. Hala, pago lirain eta haritz zimurtsuen artetik, Ixkibar izena hartzen duen parajeko atsedenlekura iritsiko da. Bide seinaleak ikusiko ditu basabide bazterrean. Eskuineko zidorrari ekingo dio, hots, SL-NA 284 kodea egokitu zaion ibili laburreko xendari. Hari segika, Leitzalarreko hainbat zoko-moko bisitatuko ditu: Aritzaundi, Urdola eta Sarasain, besteak beste.
Olanzko erreka eskuinean duela, geldoki hasiko da, basoa inola ere ez lozorrotik atera gabe. Ibilian hasi eta metro gutxira, Olantzeko bazterrean, ezkerretik doan xendari men egingo dio. Alertze basoaren babespean, Aritzaundira iritsiko da. Oroitarri batek azalduko du haritz sendo bat izan zela han. Harriko epitafioak gogora dakar 1888ko martxoko elurte oparoaren afera. Maindire zuria hain astuna izan zen, non errotik atera baitzituen ama lurrarekiko lotura estuak. Haritz zaharraren zainen ondoan haritz berri bat ikus daiteke egun, behialakoa ordezkatuz.
Mugarri batek gogora ekarriko du behialako haritz handia. Josean Gil-Garcia
Sosegua hartu ondoren, eskuineko bidetik jarraituko du, malda samurraren abaroan. Basabideak eskuinera egiten duenean, ibiltariak zuzen joko du goratasuna hartzen segitzeko gogoz. Pagadia atzean utzi berritan, bidebanatze bat ikusiko du. Ezkerreko bideari ekingo zaio han, eta, tamaina ederreko haritzak gogaide, burdinazko barrera baten aurrean geldituko da. Zeharkatu ondoren, Urdolako zelaia aurrez aurre izango du. Bidexkak gainaldera zuzen jo gabe, zehar-zehar abiatuko da, ofitazko mazelari gortea eginez. Zinez eskertuko du xendaren deliberamendua. Izan ere, hanka punttak belardian murgiltzeko aukera baliatuta, paraje ederra korritzeko abaguneaz ederki gozatuko du ibiltariak. Aurrerago, basoaren iluntasunean berriz sartu aurretik, agindu bi beteko ditu bide batez: muinoko sabaian atanda edo mapa harri bat ikusiko du Leitzalarrea inguratzen duten bazterrak eta mendiak identifikatzeko; urrutiago, muinoaren muturrean, Urdolako harrespila antzemango du.
Izaieta, izei batzarra Mapa harritik ehun bat metro aurrera egingo du, Urdolako gainari bizkarra emanez. Basoaren atarian ikusiko duen hesia gurutzatu gabe, pagadiaren ertzetik jarraituko du, ipar-ekialderantz urratsak eginez. Etxola erori baten inguruan, bideak eskuinera egin, eta, alanbre bat igarota, Urdolabarrenean zehar gidatuko du ibiltaria. Aldapa behera gozatu ondoren, basabide batera irtengo da. Ezkerretik jarraituko du aurrera. Errekaren ondora iritsita, eskuineko bidea hautatu, eta Sarasain iturrira helduko da. Basabide nagusitik jarraitu gabe, noranzkoa aldatuko du. Hala, Koskain aldera egingo du, hareharri gorri eta grisez jantzitako harbidean gora. Olaetako errekasto xumea gurutzatu ondoren, hariztiaren domeinuan sartuko da.
Ibai xume batek bustiko ditu Sarasaingo bazterrak. Josean Gil-Garcia
Koskaingo aterpetxera helduko da ziztuan. Etxearen atzealdetik doan bidexkari jaramon egingo dio ibiltariak. Errekastoa ondoan duelarik, pago eta haritzak itzuriko ditu, harik eta basabidera berriz irten arte. Orduan, ezkerrera hartuko du han, eta Izaieta monumentu naturala hazten den lekurantz abiatuko da. Aldats xumearen bukaeran Sarasain Bizkarrera helduko da. Pistatik hur-hurrean, izen bera daraman mairu baratzea ikusteko aukera izango du. Lepoko bidebanatzean, beraz, eskuinekoa hartu eta minutu gutxiren buruan Izaietako basora helduko da. Parkearen sarreran azaltzen denez, Izeia esaten diote 1832ko izei talde horri. Garai hartako haztegi batetik geratzen diren aleak dira. Udegiko eta Egimearreko errekastoek mugatuta, naturazaleak, izei zuri erraldoiak ez ezik, bertantxe hazten diren espezie ugari ere ikusiko ditu. Bisita egin ostean, bide nagusira irten, eta basabidean aurrera egingo du Sagarmiako errekari begirik kendu gabe. Laster batean iritsiko da Ixkibarreko atsedenlekura, eta Leitzalarrean barnako ingurubira amaituko du. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216188/nord-stream-2-gasbidea-martxan-jartzea-proposatu-du-putinek.htm | Ekonomia | Nord Stream 2 gasbidea martxan jartzea proposatu du Putinek | Errusiako zerealari ezarri zaizkion murrizketak kentzeko eskatu du Errusiako presidenteak, Ukrainakoak esportatu ahal izateko. | Nord Stream 2 gasbidea martxan jartzea proposatu du Putinek. Errusiako zerealari ezarri zaizkion murrizketak kentzeko eskatu du Errusiako presidenteak, Ukrainakoak esportatu ahal izateko. | Europako energia krisia bideratzeko, Vladimir Putin Errusiako presidenteak Nord Stream 2 gasbidea martxan jartzea proposatu du bart, TASS albiste agentziaren arabera. Urtean 55 mila milioi metro kubiko gas isurtzen ditu gasbide horrek, baina, erdia Errusiako kontsumorako bideratu denez jada, beste erdia da Europara bideratzea proposatu du. Aitortu du, hala ere, gasbide hori erabiltzeak arazoak ekar ditzakeela. Iazko irailean amaitu zuten Errusia eta Alemania lotzen dituen gasbide hori, baina Alemaniak balioztatzea geratu zuen, Errusiak Ukraina inbaditu ondoren.
Putinek jakinarazi du duela hilabete eta erdi Olaf Scholz Alemaniako kantzilerrari esan ziola aukera hori bazegoela, baina erabaki bat hartu behar dela. «Gazpromek beti bete du bere hitza, eta bere egitekoak betetzen jarraituko du», adierazi du Putinek.
Hain zuzen, Gasaren Eskaria Murrizteko Planean %15erainoko gas murrizketa derrigor ezartzeko gaitasuna edukitzea proposatu du Europako Batzordeak, gaur, betiere hornidura larrialdirik badago. Edonola ere, Bruselak nahi du Europako Batasuneko kideek %15erainoko murrizketa hori egin dezaten datorren urteko udaberrira arte, ez bada horniduran alertarik, beren borondatez.
Energia krisian da Europa. Gazpromek duela hilabete iragarri zuen Nord Stream 1 gasbidearen hornikuntza %40 murriztuko zuela, Siemensi egozten dizkioten zenbait konponketa lanen atzerapenaren ondorioz, eta uztailaren 11n itxi egin zuen. Errusiatik Alemaniara eramaten du gasa horrek ere, eta turbina bat lortzen ez badu horrek garraiatzen duen gasa erdira jaitsiko dela esan du. «Turbina hori iristen bada, bi turbinarekin funtzionatuko du; iristen ez bada, bakarrarekin, eta, ondorioz, egunean 30 milioi metro kubiko soilik eraman ahal izango ditu, ez 60 milioi».
Putinek, gainera, esan du Ukrainako zerealak esportatzeko erraztasunak ematearen aldekoa dela, betiere Errusiako zerealei ezarritako murrizketak kentzen badituzte. «Estatubatuarrek Errusiako ongarrien hornikuntzari ezarritako murrizketak kendu dituzte. Munduko elikagai merkatuen egoera hobetu nahi badute, espero dut gauza bera egitea Errusiako aleekin. Gu prest gaude. 30 milioi tona ale esportatu ditzakegu, eta, emaitzaren arabera, 50 milioi tonara irits gaitezke», esan du Putinek.
Putinek atzo Teheranen adierazi zuenez, aurrerapausoak eman dira Ukrainako zereala berriro Itsaso Beltzetik merkaturatzeko negoziazioetan. Hori azpimarratu zuen Recep Tayyip Erdogan Turkiako presidentearekin izandako bileran. Errusiako berri agentziek kaleratu zutenez, ohartarazi zuen, ordea, negoziazioekin loturiko auzi batzuk «konpontzeko» daudela. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216189/hasi-da-gazte-topagune-sozialista-laquoantolakuntzarako-deia-zabaltzeko-elkargunearaquo.htm | Politika | Hasi da Gazte Topagune Sozialista, «antolakuntzarako deia zabaltzeko elkargunea» | Besteak beste, hitzaldiak, mahai inguruak, ikuskizunak eta kontzertuak egingo dituzte Durangon igandera bitartean, «komunismoaren gaurkotasunaz nahiz gazteok modu independentean antolatzeak duen garrantziaz eztabaidatzeko». | Hasi da Gazte Topagune Sozialista, «antolakuntzarako deia zabaltzeko elkargunea». Besteak beste, hitzaldiak, mahai inguruak, ikuskizunak eta kontzertuak egingo dituzte Durangon igandera bitartean, «komunismoaren gaurkotasunaz nahiz gazteok modu independentean antolatzeak duen garrantziaz eztabaidatzeko». | Ekin diote Gazte Topagune Sozialistari, Durangon (Bizkaia). Igandera bitartean, ekitaldi ugari egingo dituzte GKS Gazte Koordinakunde Sozialistak eta IA Ikasle Abertzaleek antolatutako egitarauaren barruan: hitzaldiak, mahai inguruak, tailerrak, film labur lehiaketa, kirol ikuskizunak, kontzertuak... Harrera eguna izan zen atzokoa, eta, behin dena prest utzita, gaurtik aurrera izango dira ekitaldi gehienak. «Antolakuntzarako deia zabaltzeko elkargune» bihurtu nahi dute Durango lau egunotan, «hausnarketa politikorako eta komunitate politikoa indartzeko». Hala, «komunismoaren gaurkotasunaz nahiz gazteok modu independentean antolatzeak duen garrantziaz eztabaidatzeko» baliatu nahi dute elkargune hori.
Hitzaldietan, besteak beste, literaturaz eta politikaz arituko dira Belen Gopeguirekin, eta «borroka ideologikoa eta kulturala» ere izango dituzte mintzagai. Mugimendu Sozialistak nazioartean duen egoera ere aztertuko dute, Internazionalismoaren tesiak eta haustura politikoak izenburupean. Tailerren artean, berriz, antzerki eta zinema tailerrak, eta juridikoa eta mekanikoa ere egingo dituzte.
Larunbatean izango da ekitaldi politiko nagusia, 18:00etan, eta kontzertuak ondoren. Topagune osorako sarrerez gain, egunez egunekoak ere eskura egongo dira Durangon bertan. Horra egitaraua osorik:
Besteak beste, J Martina taldea arituko da oholtza gainean larunbatean. Hark egin du Gazte Topagune Sozialistako abestia: |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216190/akordioa-egin-dute-autonomoen-kotizazio-sistema-berritzeko.htm | Ekonomia | Akordioa egin dute autonomoen kotizazio sistema berritzeko | Alde guztiek onetsi dute Espainiako Gobernuaren proposamena. Gizarte Segurantzari hilero egin beharreko kotizazioak 200 eta 590 euro artekoak izango dira. | Akordioa egin dute autonomoen kotizazio sistema berritzeko. Alde guztiek onetsi dute Espainiako Gobernuaren proposamena. Gizarte Segurantzari hilero egin beharreko kotizazioak 200 eta 590 euro artekoak izango dira. | Azkenean, akordioa. Autonomoek diru sarreren arabera kotizatzeko Espainiako Gobernuaren proposamenak alde guztien onespena jaso du. Hilabeteetako negoziazioen ondoren, eta Europako Batzordeari agindutako epea gaindituta, autonomoen ordezkari nagusiek baiezkoa eman diote sistema berriari. Atzo egin zuten UPTA elkarteak (UGT) eta UATAE elkarteak (CCOO), eta gaur goizean adierazi du baiezkoa ATAk, CEOE Espainiako patronaleko kide den erakundeak. Kotizazioak 200 eta 590 euro artekoak izango dira 2025etik aurrera.
Gaur egun, langile autonomoek berek erabakitzen dute zenbat kotizatu nahi duten, eta hamarretik zortzik gutxienekoa pagatzen dute, 294 euro hilean. Baina, sistema berriarekin, irabazien arabera kotizatuko dute. Errendimendu garbiak hartuko dira oinarri gisa, hau da, diru sarreren eta kenkarien arteko aldea. Hala, asko fakturatzen dutenek gehiago kotizatuko dute, eta gutxi fakturatzen dutenek, berriz, gutxiago. Espainiako Gobernuak ziurtatu du sistema horrekin autonomo gehienek gutxiago pagatuko dutela.
Jose Luis Escriva Espainiako Gizarte Segurantzako ministroaren azken proposamenaren arabera, autonomoek hilero egin beharreko kotizazioak 200 eta 590 euro artekoak izango dira 2025etik aurrera, irabazien araberako hamabost tartetan banatuta. Sistema berria datorren urtean jarriko da martxan, hala ere. Aldaketa mailakatua izango da, eta hiru urteko epean egokituko da.
Urtarriletik aurrerako taula aurreko eskaintzan onartu bezala mantendu da. 670 euro baino gutxiagoko errendimendu garbia duten autonomoek 230 euroko kotizazioa izango dute hilean, eta 225 eurokoa 2024an. Gehien irabazten dutenei dagokienez, 500 euroko kotizazioa izango dute datorren urtean, eta 530 eurokoa 2024an. Sistema malgua izango da, hala ere, eta taularen arabera dagokien zenbatekotik gora kotizatzeko aukera izango dute, eta tarte batetik bestera bi hilabetean behin aldatu ahal izango dira.
Hogei eguneko atzerapena Espainiako Gobernuak Bruselarekin adostu zuen ekainaren 30erako hitzartzea sistema berria, baina hogei egun berandu etorri da akordioa. Madrilek ekaina amaitu aurretik onartu zuen sistema egokitzeko dekretua, eta horri esker aldaketa epe barruan egin zuela argudiatu zuen, nahiz eta sistema berriak erabateko adostasuna ez izan. Izan ere, alde guztien onespena lortu nahi zuen Escrivak. Eta lortu du azkenean.
Tarte horretan dozenaka aldiz aldatu du kotizazioen zenbatekoa gobernuak. Azkenengo proposamenak, bada, ez du zerikusirik hasierako eskaintzarekin. Bi muturretan daude aldaketak, gainera: hasieran Escrivak proposatu baitzuen gutxien irabazten dutenek 184 euroko kotizazioa izatea, eta ia 1.267 eurokoa gehien fakturatzen dutenek.
Bide luzea egin du negoziazioak gaur arte. 2020rako ezarri nahi zuen sistema berria hasieran. Hala adostu zuten 2018an, eta 2019an erdibideko sistema bat ere ezarri zuten. Baina pandemiaren ondorioz eten egin ziren negoziazioak, eta iazko maiatzean berrekin zieten. Ukrainako gerrak ere eragin du atzerapen horretan. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216191/jaurlaritzak-baimena-eman-dio-euneiz-unibertsitate-pribatuari-jarduera-has-dezan.htm | Gizartea | Jaurlaritzak baimena eman dio Euneiz unibertsitate pribatuari jarduera has dezan | Espainiako Gobernuko Unibertsitate Ministerioari atxikitako Unibertsitate Kontseiluaren baimena baino ez du falta abiatzeko | Jaurlaritzak baimena eman dio Euneiz unibertsitate pribatuari jarduera has dezan. Espainiako Gobernuko Unibertsitate Ministerioari atxikitako Unibertsitate Kontseiluaren baimena baino ez du falta abiatzeko | Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Sailak ohar bidez jakinarazi du baimena eman duela Euneiz unibertsitate pribatuaren jarduera hasteko, indarrean dagoen araudiaren arabera. Erabaki hori uztailaren 27ko 640/2021 Errege Dekretuan oinarritzen da, unibertsitateak eta unibertsitate zentroak sortu, aitortu eta baimentzekoan, eta kontuan hartzen ditu Unibasq-ek –Euskal Unibertsitate Sistemaren Kalitate Agentziak– emandako aldeko txostenak, egitasmoaren sustatzaileei eskatutako informazio guztia aztertu ondoren.
Hedatutakoaren arabera, bost gradu, gradu bikoitz bat eta hiru master eskaini nahi ditu, urtean 8.000 euro inguru ordaindu beharko direnak. Kirolari eta eduki digitalen diseinuari, garapenari eta merkaturatzeari lotutako ikasketak eskaini nahi dituzte. Josean Kerejeta enpresariak eta haren Baskonia-Alaves kirol taldeak bultzatu du sorrera. Eusteiz 2018 SAk sustatu du onartzeko eskaera, eta Iñigo Sanchez da haren administrari bakarra. Gainera, bidelagun izango ditu Enti —Bartzelonako Unibertsitatera atxikitako zentroa— eta Euses —Gironako Unibertsitatera eta Rovira i Virgili Unibertsitatera atxikitako zentroa—. Euneizek eskaintzeko asmoa duen ikasketen antzekoak dituzte, baina ez dago argi zer egiteko izango duten.
Legearen tramitazioan izan ziren desadostasunak. Eva Ferreira EHUko errektoreak kezka agertu zuen legebiltzarreko Hezkuntza Batzordean, besteak beste, langileen arloan Euneizek izan ditzakeen gabeziengatik: «Guztiz arriskutsua da unibertsitate bat sortzeko proposamenaren bideragarritasuna onartzea hori osatuko duen giza kapital akademikoaren curriculuma ezagutu ere egin gabe». Mondragon Unibertsitateko errektore Bizente Atxak «euskal unibertsitate sistema koherente bat» mantentzeko eskatu zuen, eta LABek «unibertsitate elitista bat» izatea egotzi dio. Deustuko Unibertsitateko errektore Jose Maria Guibertek, berriz, esan zuen instituzio berri batek «printzipioz beti lagun dezakeela sistema hobetzen». Eusko Legebiltzarrean ere izan ziren desadostasunak: EAJren, PSE-EEren, PP+C's-en eta Voxen babesarekin atera zen aurrera. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk aurka egin zuten. EHUko sindikatuek proiektuaren kontra egin zuten. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216192/kamioilariek-diru-zorroa-atera-beharko-dute-beste-bost-errepidetan-bizkaian.htm | Ekonomia | Kamioilariek diru zorroa atera beharko dute beste bost errepidetan, Bizkaian | Bidesariak urte amaieran jarriko dituzte martxan bi errepide tartetan; gainontzekoetan, 2023an. Garraiolarien elkarteak Batzar Nagusiaren egoitzaren parean bildu dira, bidesarien aurka protesta egiteko. | Kamioilariek diru zorroa atera beharko dute beste bost errepidetan, Bizkaian. Bidesariak urte amaieran jarriko dituzte martxan bi errepide tartetan; gainontzekoetan, 2023an. Garraiolarien elkarteak Batzar Nagusiaren egoitzaren parean bildu dira, bidesarien aurka protesta egiteko. | Bizkaiko Batzar Nagusien osoko bilkurak oniritzia eman dio lurralde horretako bost errepidetan ibilgailu astunei bidesaria jartzeko proiektuari. 101,7 kilometro ordainpekoak izango dira kamioilarientzat: Laudiotik Basaurira (BI-625), Galdakaotik Ubidera (N-240), Basurtutik Kantabriara (A-8 eta BI-10), Durangotik Kanpazarrera (N-636), eta Txorierriko korridore osoan.
Zehaztu dute noiz hasiko diren errepide horietan kobratzen: lehenengo biak (BI-625 eta N-240) urte amaiera aldera bihurtuko dira ordainpeko; gainontzekoak, berriz, 2023aren hasiera aldean.
Denera, 60 milioi euro inbertituko ditu foru gobernuak. Bi helbururekin: bata, trafikoa ahalmen handiko ordainpeko autobideetara bideratzea (AP-68 eta Supersur), eta bestea, errepideak kontserbatzeko eta mantentze lanak egiteko baliabideak jasotzea. «Gehien erabiltzen dituenak gehien hondatzen ditu; ordain ditzala», adierazi du Azpiegituretarako eta Lurralde Garapenerako diputatu Imanol Pradalesek.
EAJren eta PSE-EEren botoei esker atera da aurrera egitasmoa; EH Bildu eta Elkarrekin Bizkaia abstenitu egin dira, eta PPk kontra egin du —azken horrek herenegun aurkeztutako zuzenketak ez dituzte onartu batzarrean—.
PSE-EEk azaldu duenez, beharrezkoa zen zenbait tartetan trafiko astuna murriztea, «suntsituak izatear» baitzeuden. EH Bilduk eta Elkarrekin Bizkaiak garraiolariei laguntzeko neurriak galdegin dituzte, baita horiekin bidesariaren «eragina arintzeko» negoziatzea ere. «Neurria ez dadila izan amaieraren hasiera Bizkaian funtsezkoa den sektore batentzat», gehitu du Elkarrekin Bizkaiak. Dena dela, EAJk ziurtatu du foru aldundia sektorearekin harremanetan dagoela «etengabe», eta haren egoeraren «jakitun» dagoela.
Garraiolariak, aurka
Garraiolari autonomoen Asotrava elkartea, Hiru sindikatua eta AP-8ko, AP-68ko eta A-636 errepideetako bidesarien aurkako plataformak Bizkaiko Batzar Nagusien egoitzaren parean bildu dira goizaldean. Eragile horiek «behin eta berriro» salatu dute bidesaria ezartzeko proiektuaren helburu nagusia dirua biltzea dela, defizit publikoaren «zuloa» estaltzeko.
Bestalde, «neurri baztertzailetzat» jo dute elkarteek eta sindikatuak, soilik kamioilariak jartzen dituelako jomugan. «Bidesaria ez du ordainduko noizean behin pasatuko den kanpoko garraiolariak, egunero errepide horietan barrena dabilen gure garraiolariak baizik», adierazi dute ohar batean.
Beste bidesariak
Bizkaia ez da bidesariak ezartzeko gogotsu dagoen bakarra. Gipuzkoako foru gobernua N-1 eta A-15 errepide osoetan ibiltzeagatik kobratzen hasiko da, urte amaieran edo 2023 hasiera aldera. Aldundiak hiru foru arau onartuak ditu bidesariak arautzeko; azkena, iazko abenduan. 2018an ezarri zuen bidesaria bi errepide horietan, baina garraiolariek hainbat helegite jarri zituzten, kobrantza sistema «diskriminatzailea» zelako.
Nafarroako Gobernua ere bost errepidetan ibiltzeagatik kobratzen hasiko zaie kamioilariei: A-1ean, A-10ean, A-15ean, A-68an eta N-121-An. Apurka joango da, baina gobernuak esana du aurrenekoak «urte amaierarako» espero direla. Araban, berriz, aldundiak batzorde txostengile bat sortu du Batzar Nagusietan gaia aztertzeko. Errepideen mantentze lana nola ordaindu eta Europako legedira nola egokitu eztabaidatzen ari dira. 2026. urtean amaitu egingo da AP-68aren kontzesioa, eta lurraldeko 55 kilometroen ardura hartuko du. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216193/euskal-encounter-etzi-hasiko-da-ohiko-edukierarekin-5000-ordenagailu.htm | Bizigiro | Euskal Encounter etzi hasiko da, ohiko edukierarekin: 5.000 ordenagailu | Euskaltelek 60 gigabyteko sareaz hornituko du egitasmoa. Astelehenera bitartean, jarduera asko egingo dituzte Barakaldoko BECen; besteak beste, 300 norgehiagoka inguru. Gune berria egongo da aurten, ‘streaming’-ari eskainitakoa. | Euskal Encounter etzi hasiko da, ohiko edukierarekin: 5.000 ordenagailu. Euskaltelek 60 gigabyteko sareaz hornituko du egitasmoa. Astelehenera bitartean, jarduera asko egingo dituzte Barakaldoko BECen; besteak beste, 300 norgehiagoka inguru. Gune berria egongo da aurten, ‘streaming’-ari eskainitakoa. | Euskal Encounter digitalki egin behar izan zuten 2020an, eta, iaz aurrez aurre antolatu ahal izan bazuten ere, %10eko edukiera baino ez zuen izan. Alabaina, aurten lehengora itzuliko da. Ostiraletik astelehenera egingo dute, ohiko tokian, Barakaldoko (Bizkaia) BECen, eta edukiera osoa berreskuratuko du; hau da, 5.000 ordenagailurentzako tokia. «Inoizko azkarrena» izango dela iragarri du Xabier Iturbe Euskalteleko presidenteak goizean, Bilboko Azkuna zentroan egin duten aurkezpenean: 60 gigabyteko sarea edukiko du.
Encounterrek lehengo itxura izango du, baina berrikuntza batzuk ere eskainiko dituzte. Ohiz, bost ataletan banatuta egoten da: Hardwarea, Arte Digitala, Bideo Jokoak, Software Librea eta beste ekintza batzuk hartzen dituen gunea. Bada, aurten, seigarren bat izango du, streaming-ari dedikatutakoa. «Ikusgaitasuna eman nahi diogu: lehendik ere bazegoen arren, urte hauetan indarra hartu du fenomenoak», azaldu du Sabino San Vicente antolatzaileak. Besteak beste, txoko berrian kontzertu txikiak egingo dituzte, baita lehiaketak ere. Pandemia osteko aldietan, moldaketak egin behar izan zituzten, eta horien arrastoa nabarituko da oraingoan ere: «Erlazionatzeko modua aldatu egingo da», antolatzailearen irudiko.
Era berean, Encounter partekatzeko egitasmo bat ere badela azpimarratu du San Vicentek, eta, horiek horrela, orotara 300 bat norgehiagoka antolatu dituzte, tarteka norberaren ordenagailua utzi eta elkar ezagutu dezaten parte hartzaileek. Halaber, bestelako jarduerak egingo dituzte: esaterako, hiru dimentsioko arkatzak sortzeko eta droneak erabiltzen hasteko ikastaroak. «Encounterren helburua da batera egotea, ezagutzak partekatzea, eta gauza interesgarriak sortzea aurrera begira», nabarmendu du antolatzaileak.
Bide horretatik, aurten ere Opengunea egongo da BECeko bosgarren pabiloian. Encounterren izenda eman gabe sartu daiteke gune horretan. Ikastaroak eta kontzertuak izango dira han, eta informatika enpresa batzuek euren ekoizpenak aurkeztuko dituzte.
3.000 parte hartzaile
Ohiko parte hartzaileen erdiak berreskuratzea zuten helburu aurten, 2.500 inguru, eta dagoeneko gainditu dute langa: 3.000 lagunek eman dute izena. Nolanahi ere, kopurua handituko dela aurreikusi du antolatzaileak: aurreko urteetan ez bezala, izen emate «gutxi» egon dira hasieran, baina azken egunetan nabarmen ugaritu dira. San Vicentek osasun egoerari egotzi dio gertatutakoa: «Izena emateko epea zabaldu zenean, oraindik maskararekin genbiltzan. Normala da beldurra izatea».
Parte hartzaileen profila betikoa da, gutxi-asko: gizonak dira nagusi —izena eman dutenen %85 izan dira oraingoan ere—, eta Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik kanpokoen proportzioa ere bere horretan mantendu da.
Parte hartzaileen segurtasuna bermatzeko, Puntu Morea ipiniko dute pabiloietan. Eraso matxistez gain, homofoboak eta arrazistak ere saihesteko balioko du, San Vicenteren iritziz. Puntua aurrez aurrekoa zein digitala izango da, jazarpen birtualari erantzuteko, orobat. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216194/wickremesinghe-hautatu-dute-sri-lankako-presidente.htm | Mundua | Wickremesinghe hautatu dute Sri Lankako presidente | Rajapaksak protesten ondorioz dimisioa eman ostean, gaur egin dute estatuburua aukeratzeko bozketa sekretua. Manifestariek protestekin jarraitzeko asmoa dute. | Wickremesinghe hautatu dute Sri Lankako presidente. Rajapaksak protesten ondorioz dimisioa eman ostean, gaur egin dute estatuburua aukeratzeko bozketa sekretua. Manifestariek protestekin jarraitzeko asmoa dute. | Ranil Wickremesinghe da Sri Lankako presidente berria, botoen gehiengoa lortu baitu gaur egindako bozketa sekretu batean. Joan den ostiralean, Gotabaya Rajapaksa presidente ohiak kargua utzi zuen, herrialdeko protestak zirela medio. Ordutik, Wickremesinghe behin-behinean izan da estatuburu, eta asteazken honetan erabaki dute agintean mantentzea.
Wickremesinghek 134 boto jaso ditu 225 parlamentarien artean, Sri Lanka Podujana Peramuna (SLPP) alderdiaren zati baten babesarekin. Dullas Alahapperuma hautagaiak, SLPP Rajapaksaren alderdi berekoa zenak, 82 boto lortu ditu. Alderdi horren zati batek eta oposizioko lider Sajith Premadasak Alahapperumaren alde egin zuten. Azkenik, Anura Kumara Dissanayake NPP ezkerreko koalizioko kideak hiru boto eskuratu ditu soilik.
Wickremesinghek «lankidetza» eskatu du
Presidente berriak «lankidetza» eskatu die politikariei, «bereziki Dullasi eta Dissanayakeri», herrialdea krisi ekonomikotik ateratzeko. «Ez dugu banaketetarako denborarik; denekin hitz egiteko prest nago», adierazi du bozketaren emaitzak jakin berritan.
Wickremesinghe 2024ra arte izango da presidente; hain zuzen, orduan amaitzekoa zen Rajapaksaren agintaldia. Rajapaksaren ondorengoak 45 urte daramatza Ganberan, eta bost aldiz izan da lehen ministro. Hilaren 9an hartu zuen kargu hori azken aldiz, Gotabaya Rajapaksaren anaia Mahinda Rajapaksak dimisioa eman zuenean.
Protestei eutsiko diete
Sri Lanka krisi ekonomiko larria sufritzen ari da, 1948an Britainiar Inperiotik independentzia lortu zuenez geroztiko handiena. Hilabete daramate elikagai, medikamentu eta erregai eskasia pairatzen; besteak beste, zorpetze handiak, gobernu politikek eta 2019ko atentatuek eta pandemiak turismoan izandako kalteek eragin dute krisia.
Egoera ikusita, herritarrek protestak egin dituzte martxotik, Gotabaya Rajapaksaren eta Ranil Wickremesingheren dimisioak eskatzeko. Hilaren 9an, manifestariek bi politikarien etxebizitzak hartu zituzten; horren ondorioz, Rajapaksak herrialdetik alde egin zuen, eta dimisioa aurkeztu zuen ostiralean.
Gaur egindako bozketak ez ditu protestak baretu, irabazleak ez baitu herritarren oniritzia jaso. «Herriak ez zuen aukeratu Ranil (Wickremesinghe) parlamentuan egotea: Rajapaksak erabaki zuen hari aukera bat ematea», azaldu du Rifas Mohamed Farook manifestariak, eta jakinarazi du protestekin jarraitzeko asmoa dutela. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216195/bruselak-proposatu-du-estatuek-15-murriztea-gas-kontsumoa.htm | Ekonomia | Bruselak proposatu du estatuek %15 murriztea gas kontsumoa | Beren borondatez murriztu dezaten nahi du Europako Batzordeak, Errusiak gasa erabat etengo duen arriskua dela eta, baina larrialdietan murrizketa horiek inposatzeko gaitasuna nahi du. | Bruselak proposatu du estatuek %15 murriztea gas kontsumoa. Beren borondatez murriztu dezaten nahi du Europako Batzordeak, Errusiak gasa erabat etengo duen arriskua dela eta, baina larrialdietan murrizketa horiek inposatzeko gaitasuna nahi du. | Gasaren gerrarako ere prest dagoelako mezua igorri dio Europako Batzordeak Errusiari. Batasuneko kideei ere bidali die mezu bat Bruselak: Putinen gasarekiko mendekotasuna apaltzeko ahalegin handiak egin behar direla, eta, egoera muturrekoa balitz, borondatezko ahalegin horiek derrigorrezkoak bihurtzea nahi duela. Nahitaez aurreztu behar da gasa negurako, ez baitago fidatzerik Errusiako hornidurarekin.
Horiek horrela, %15erainoko murrizketa derrigor ezartzeko gaitasuna edukitzea proposatu du Europako Batzordeak gaur, Gasaren Eskaria Murrizteko planaren barruan, betiere hornidura larrialdia balego. Bruselak nahi du Europako Batasuneko kideek %15erainoko murrizketa hori egin dezaten datorren urteko udaberrira arte, ez bada alertarik, beren borondatez.
Edonola ere, arautegia aldatzeaz mintzatu da Batzordea, Brusela bera gai izan dadin murrizketa horiek inposatzeko, Errusiak gas jarioa eteteko dagoen arriskua dela medio. Estatu kideekin hitz egin ondoren ezarriko lituzke gas eskariaren murrizketa horiek, dena den, eta ez da erraza aho batezko adostasuna lortzea erabaki horretan, baina orain zaila da horniduraren egoera zenbat okertuko den aurreikustea. Alerta egoera ezartzeko, desoreka handia egon beharko luke eskaintzaren eta eskariaren artean.
Ikusi gehiago: Nord Stream 2 gasbidea martxan jartzea proposatu du Putinek
«Errusia xantaia egiten ari zaigu, eta energia arma gisa erabiltzen ari da», azaldu du Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak. «Etenak erabatekoak edo partzialak izanda ere, Europak prest egon behar du». Bruselak gasa aurrezteko planari jarri dion izena esanguratsua da: «Gasa aurreztu negu seguru baterako». Von der Leyenek Kremlini leporatu dio «presioa» abiarazi izana Ukrainako inbasioa gertatu baino hilabete batzuk lehenago Europarako hornidura murriztuta. Gaur egun Batasuna ohikoa zen kantitatearen herena baino gutxiago jasotzen ari dela esplikatu du Batzordeko presidenteak.
Bezero babestuak
Horiek horrela, abuztuaren 1etik datorren urteko martxoaren 31 arte, gasaren erabilera %15eraino apaldu beharko dute Europako Batasuneko kideek, eta horrek esan nahi du administrazio publikoek, familiek, industriak eta gas hornitzaileek neurriak hartu beharko dituztela gasa aurrezteko. Irailerako, energiari buruzko larrialdi planak egokitu beharko dituzte herrialdeek, %15eko murrizketa hori betetzeko. Ordutik aurrera, bi hilabetean behin Bruselari plan horien berri eman beharko diete estatuek. Horrez gain, gas hornidura solidarioa eskatzen duten herrialdeek frogatu beharko dute aurretik hartu dituztela behar diren neurriak gasaren kontsumoa %15 apaltzeko.
Ez alferrik, «zaurgarrienak» babesteko «elkartasuna» aipatu du Ursula von der Leyenek. «Denek» egin behar dute gasa aurrezteko ahalegina, haren hitzetan. Jakina da Alemanian eta inguruko beste herrialde batzuetan eragin handiagoa lukeela erabateko gas etenak, baina Bruselak nahi du kide guztiek ahalegin bera egitea. Ikusteko dago Espainian eta Portugalen nola hartzen diren asmo horiek, Errusiako gasaren mendekotasuna ez baita hain handia han. Datorren asteartean, hilaren 26an, Batasuneko Energia ministroek aparteko kontseilu bat egingo dute Bruselaren proposamenak aztertzeko eta onartu ala ez erabakitzeko.
Batzordeak garbi utzi du prest dagoela arautegia aldatu eta Europa osoan alerta ezartzeko gaitasuna eskuratzeko, eta, modu horretan, Batasuneko kide guztiak behartzeko, borondatezko murrizketak alde batera utzita. Betiere, estatu kideekin adostu beharko luke alerta egoera hori. «Ez badago aurrerakuntzarik edo egoerak okerrera egiten badu, Batzordeak alerta aktibatu ahal izango du edonoiz, %15eko gas aurreztea ezartzeko», adierazi du Energia komisario Kadri Simsonek. «Ez diegu esaten kideei zer neurri hartu behar dituzten, baina hainbat aukera dituzte».
Izan ere, Batzordeak irizpide batzuk proposatu ditu gasaren erabilera modu koordinatuan murrizteko estatu guztietan. Gasa ordezkatzeko beste energia iturri batzuk erabili behar direla helarazi du, eta erregai fosilak sartu ditu proposamenean. Horrekin batera, sektore guztietan egin beharko diren aurrezpen neurriak jaso ditu bere planean.
Ikatza ere, balekoa
Europako Batzordearen proposamenak garbi dio familientzako gas hornidura bermatu behar dela, baita erietxeena eta ekonomiarentzat kritikotzat jotzen diren industriena ere. Halaber, EBko lehiakortasunerako oinarrizkoa den eremuan ere gas hornidura bermatu dadin nahi du Bruselak; horregatik, gasa beste energia iturri batzuekin ordezka dadin nahi du: besteak beste, ikatzarekin. Isuri kutsagarrien gaineko kontrola asko arinduko luke Batzordeak, eta begi onez ikusiko luke estatuek ikatzaren eta energia nuklearraren aldeko pizgarriak ematea. Egungo egoeran, trantsizio ekologikoak itxaron dezakeela esaten ari da Brusela, esan gabe. Negua iristerako estatu kideen gas erreserbak ahalik eta handienak izatea baitu helburu.
Errusiak Nord Stream 1 gasbidea itxi zion Alemaniari orain dela hamar egun, eta hura berriro irekiko ez den beldur dira Europan, nahiz eta Putinek zabaltzeko asmoa duela jakinarazi duen azken orduetan. Brusela ez da fio haren hitzarekin, eta eten handi baterako prestatzen ari da. Aurreikusitako mantentze lanak egin behar dira Nord Stream 1 gasbidean, eta ikusteko dago asteon bertan berriro zabalduko den ala ez..
Errusiak Nord Stream 1 gasbidea itxi zion Alemaniari orain hamar egun, eta hura berriro irekiko ez den beldur dira Europan, nahiz eta Putinek zabaltzeko asmoa duela jakinarazi duen azken orduetan. Brusela ez da fio haren hitzarekin, eta eten handi baterako prestatzen ari da. Aurreikusitako mantentze lanak egin behar dira Nord Stream 1 gasbidean, eta ikusteko dago asteon bertan berriro zabalduko den ala ez.
Izan ere, kontraesanez betetako joko batean murgilduta daude Europako Batasuna eta Errusia. EBk Errusia zigortu nahi du Ukraina inbaditzeagatik, eta badaki zigorrik handienetako bat dela haren gasa erosteari uztea. Baina hori egin ahal izateko, aurretik bere gas biltegiak ahal bezainbeste bete behar ditu, neguan etxeak berotzeko, fabrikek funtzionatzeko eta argindarra sortzeko nahikoa gas egon dadin. Eta, horretarako, ia derrigorrezkoa da Errusiako gasa, etorkizun ez oso urrun batean erosi nahi izango ez duen gasa.
Kontraesana du Moskuko gobernuak ere. Gerra ekonomiko bat deklaratu dioten herrialdeak gasez hornitzen ari da, haiei laguntzen berarekiko mendekotasuna behin betiko hausten. Baina, aldi berean, gas horrek ematen dizkion diru sarreren beharra dauka, bere kutxak betetzen dituen iturri nagusietako bat baita. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216196/confebask-langileek-egokitu-egin-behar-dute-erosteko-ahalmena-ez-galtzeko-eskaera.htm | Ekonomia | Confebask: «Langileek egokitu egin behar dute erosteko ahalmena ez galtzeko eskaera» | Azken astean sindikatuekin lan akordio handiak lortu arren, enpresarien elkarte horren ustez eragile sozialak ez dira «ulerkorrak» egoerarekin. Eduardo Zubiaurre ez da presidente kargura itzuliko, eta Isabel Bustok amaituko du legealdia postu horretan. | Confebask: «Langileek egokitu egin behar dute erosteko ahalmena ez galtzeko eskaera». Azken astean sindikatuekin lan akordio handiak lortu arren, enpresarien elkarte horren ustez eragile sozialak ez dira «ulerkorrak» egoerarekin. Eduardo Zubiaurre ez da presidente kargura itzuliko, eta Isabel Bustok amaituko du legealdia postu horretan. | Confebaskek sindikatuei mezu argia bidali die urteroko batzar orokorraren aurretik: «Ez da konfrontaziorako garaia, akordiorakoa baizik». Isabel Busto presidenteak hitz gogorrak erabili ditu «eragile sozial batzuen» jarrera kritikatzeko. Egoera ekonomikoarekin «ulerkorrak» ez izatea egotzi die, eta beti «gatazka» bila ibiltzea. Deigarria da mezu hori zabaltzea, azken astean lan akordio handiak lortu baitira. Era berean, elkarteak jakinarazi du Eduardo Zubiaurre ez dela kargura itzuliko eta Bustok amaituko duela haren agintaldia. Zubiaurrek osasun arrazoiengatik utzi zuen kargua, eta urtebete gelditzen zitzaion agintean.
Azken hamar egunetan Gipuzkoako eraikuntzako eta papergintzako lan hitzarmenak, Bizkaiko bulego garbitzaileena eta Mercedesek Gasteizen duen plantakoa —Euskal Herriko lantegirik handienekoa— berritzeko akordioak lortu dira; hala ere, Confebaskek sindikatuen jarduna kritikatu du. Lan gatazkak izan dira urteroko balantzearen bizkarrezurra: «Albo batera utzi behar dute joera hori, gatazka erabiltzekoa alde baten baldintzak inposatzeko. Aldarrikapen sindikal batzuek arriskuan jar ditzakete pisu handiko jardun batzuk». 30.000 langileri eragiten dieten akordioak adostu diren astean bertan horrelako adierazpenak egitea kontraesana ez al den galdetuta, Eduardo Aretxaga idazkari nagusiak gogoratu du beste sektore batzuetan badaudela grebak: «Akordioak bilatzen diren tokietan, aurkitzen ditugu. Ekuazioa doitu behar da: erosteko ahalmena eta enpresaren jasangarritasuna».
Bustok nabarmendu gaur egungoaren gisako egoera zailetan enpresek, erakunde publikoek eta langileek egin behar dituztela ahaleginak. Beharginei esan die egokitu egin beharko luketela erosteko ahalmenetik «ezer ere» ez galtzeko «eskaera historikoa», eta ulertu behar dutela «soldata moderazioa» ezinbestekoa dela oraintxe. Erakundeei, berriz, eskatu die enpresarik eta herritarrik zaurgarrienei bideratzeko inflazioak eragindako ezohiko zigor bilketaren handitzea. Enpresek bitartean irabazien berrinbertsioa lehenetsiko dutela esan du, inbertsio estrategikoei eusteko asmoz.
Bustok «errenta paktuaren» aukera plazaratu du. Aukera moduan aipatu ondoren, Aretxagak gehiago sakondu du: «Akordioez ari gara, enpresen, sektoreen edo lurraldeen eremuan. Errenten banaketa da, irabaziak eta soldata errentak. Oreka bat bilatzea, erosteko ahalmenaren zatirik handiena berreskuratu ahal izateko, baina enpresaren bideragarritasuna ziurtatuz. Etorkizunera begira horrek bermatuko baitu errenta. Eta errealitatean oinarrituta saiatu behar da, eta ez gatazkaren bidez. Guretzat, enpresa proiektu partekatu bat da, eta ez konfrontaziorako proiektu bat. Ezin da izan ‘emadazu niri nirea, zurearen bizkar’».
Lan harremanen arloa alde batera utzita, Bustok nabarmendu Araba, Bizkai eta Gipuzkoako enpresen %90ek %10etik beherako irabaziak dituztela: «Are gehiago, enpresa askok irabazi tarterik gabe dihardute lanean, eta hainbat galera onartuz» Horiek horrela, %3,5-4ko hazkundea iragarri du urte amaierarako: «Betiere Errusiak Europari gasa eteten ez badio, eta inflazioak marka guztiak hausten jarraitzen ez badu». Eusko Jaurlaritzak %4,5eko igoera iragarri zuen martxoan. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216198/draghi-prest-dago-karguan-jarraitzeko-gobernu-barruko-liskarrak-konpontzeko-baldintzarekin.htm | Mundua | Draghi prest dago karguan jarraitzeko, gobernu barruko liskarrak konpontzeko baldintzarekin | Italiako lehen ministroak azaldu du beharrezkoa dela gobernu «sendo eta bateratu bat» sortzea, eta «konfiantzazko paktu zintzo eta konkretu bat egitea» proposatu die legebiltzarkide eta alderdiei. | Draghi prest dago karguan jarraitzeko, gobernu barruko liskarrak konpontzeko baldintzarekin. Italiako lehen ministroak azaldu du beharrezkoa dela gobernu «sendo eta bateratu bat» sortzea, eta «konfiantzazko paktu zintzo eta konkretu bat egitea» proposatu die legebiltzarkide eta alderdiei. | Mario Draghi Italiako lehen ministroa bere karguan jarraitzeko prest agertu da, gobernu koalizioaren barruan dauden gatazkak konpontzeko baldintzarekin. Joan den astean aurkeztu zuen dimisioa Draghik, baina Italiako presidenteak ez zion onartu. M5S 5 Izar Mugimenduarekin eta haren buruzagi Giuseppe Conterekin izandako desadostasunen ondorioz hartu zuen erabaki hori lehen ministroak. M5S ez zen azaldu uztailaren 14an egin zuten Senatuko bozketara, eta hori gabe kargua utziko zuela iragarria zuen lehendik Draghik. Hala ere, gaur goizean jakinarazi du karguan jarraituko duela Italiako gobernua indartzeko asmoz.
Ikusi gehiago: Italiako presidenteak ez du onartu Draghiren dimisioa
Draghik gobernu «sendo eta bateratu bat» sortzea beharrezkoa dela azaldu du gaur Senatuan egindako agerraldian. Legebiltzarkideei eta alderdiei ere mintzatu zaie, proposamen batekin. «Beharrezkoa da konfiantzazko paktu zintzo eta konkretu bat egitea, herrialdea hobetzen lagundu zigunaren parekoa; prest al zaudete?». Horrela, adierazi du «batasun nazionalaren porrotaren ondorioz» erabaki zuela kargua uztea. Esan du konfiantza mozioaren bozketa «ezin dela albo batera utzi», eta «paktu bateratu, ausart eta sinesgarri bat» egitea dela «batera jarraitzeko aukera bakarra».
Italiako herritarren nahiei entzutea beharrezkotzat jo du lehen ministroak, eta azken egunetako mobilizazioei «kasu ez egitea» ezinezkoa dela azaldu du. Horrez gain, iragan hilabeteetan «gobernu honen zilegitasun demokratikoaren eta eraginkortasunaren bermerik onena» batasun nazionala izan dela esan du. Hizketaldia amaitu du esanez boto emaileen aurrean inoiz aurkeztu ez den lehen ministro batek «ahalik eta babesik handiena izan behar duela parlamentuan», eta italiar guztiei erantzun bat eman behar zaiela. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216199/gipuzkoako-plataforma-antitaurinoa-sortu-dute-zezenketak-amaiarazteko.htm | Gizartea | Gipuzkoako Plataforma Antitaurinoa sortu dute, zezenketak amaiarazteko | Hainbat elkartek eta eragile politikok osatu dute taldea, «historiaurreko sarraskiari» amaiera emateko. Lehen mobilizazioa Donostian egingo dute, abuztuaren 13an, Aste Nagusiko zezenketak salatzeko. | Gipuzkoako Plataforma Antitaurinoa sortu dute, zezenketak amaiarazteko. Hainbat elkartek eta eragile politikok osatu dute taldea, «historiaurreko sarraskiari» amaiera emateko. Lehen mobilizazioa Donostian egingo dute, abuztuaren 13an, Aste Nagusiko zezenketak salatzeko. | Donostiako udaletxean aurkeztu dute gaur Gipuzkoako Plataforma Antitaurinoa, herrialdean zezenketak amai daitezen; hainbat elkarte animalista eta naturistatako eta eragile politikotako ordezkariek hartu dute parte aurkezpenean. Ainhoa Jauregi zezenketen aurkako plataformako kideak dio «jendarte moderno batek» ez dituela onartu behar animaliekiko tratu txarrak: «Ez dugu amore emango historiaurreko sarraski edo odoluste hori gure herrietatik desagerrarazi arte. Hori gertatzen ez den bitartean, jarraituko dugu zezenketen kontrako mobilizazioak egiten». Abuztuaren 13an egingo dute lehen mobilizazioa, Donostian, Aste Nagusian zezenketak egingo baitira Illunben. Bulebarretik abiatuko da manifestazioa, 18:00etan.
Gipuzkoako beste udalerri batzuetan ere zezenketak egiten dira oraindik, Zestoan, Deban eta Azpeitian, esaterako, eta gainontzeko ia guztietako jaietan bestelako zezen jarduerak egiten dira. Hori dela eta, korronte ezberdinetako taldeek osatutako plataforma hori sortu dute, eta taldera atxikitzeko tartea zabalik dagoela adierazi dute. Izan ere, Juan Mari Beldarrain Eguzki Elkarte Ekologistako kideak esan du transbertsaltasuna dela zezenketen aurkako mugimendua bereizten duen ezaugarri nagusia: «Zezenketen aurkako sentimendua ezaugarritzen duena da talde politikoei atxikita ez dagoen eta animalien aurkako tratu txarrak arbuiatzen dituen jende asko dagoela. Jende hau gehiengoa izango da abuztuaren 13ko mobilizazioan».
Plataforma osatzen duten talde gehienak ingurumenaren aldekoak, ekologistak eta animalien eskubideen aldekoak direla dio Beldarrainek. Hauek dira plataforma osatu duten elkarte batzuk: Eguzki, Donostia Antitaurina Orain, PACMA, Elkarrekin Ahal Dugu, Donostiako EH Bildu, Lau Katu, Libertad Animal Navarra eta Bihotzetik elkartea.
Zezenketen inguruko galdeketak
Espainiako Gobernuaren EAEko Ordezkaritzak debekatu egin zuen 2016an zezenketei buruzko Donostiako herri galdeketa. Jauregik adierazi du Donostiako Udalak ez duela debeku hori gainditzeko ezer egin horren ostean. Galdeketa hori bultzatzeko sortu zen Donostia Antitaurina Orain elkartea, eta orain plataforma zabalago baten sorreran ere hartu du parte. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216200/londresek-beste-zentral-nuklear-bat-eraikitzeko-baimena-eman-du.htm | Ekonomia | Londresek beste zentral nuklear bat eraikitzeko baimena eman du | Frantziako EDF eta Txinako CGN konpainiek eraikiko lukete Sizewell C zentrala, egitasmoaren arabera | Londresek beste zentral nuklear bat eraikitzeko baimena eman du. Frantziako EDF eta Txinako CGN konpainiek eraikiko lukete Sizewell C zentrala, egitasmoaren arabera | Erresuma Batuko Gobernuak gaur adierazi duenez, baimena eman du zentral nuklear bat eraikitzeko Ingalaterrako hego-ekialdeko Suffolk konderrian. Frantziako EDF konpainiak eta Txinako CGN talde publikoak eraikiko du zentrala, eta egitasmoak 23.500 milioi euroko aurrekontua du. Kwasi Kwarteng Energia eta Industria ministroak esan duenez, Sizewell C izena jarriko diote zentral nuklear berriari, eta Sizewell B plantaren ondoan eraikiko dute. Sizewell A zentralak bi erreaktore ditu, baina desmuntatzeko bidean dago. B plantak EPR (europar erreaktore presurizatua) sistemako erreaktore bakarra du, eta Erresuma Batuko zentralik berriena da. Eraiki nahi duten C zentralak bi EPR erreaktore izango ditu, eta 3,2 megawatt argindar sortuko ditu.
Gobernuak hitzeman du 117,5 milioi euro jarriko dituela, eta zentralaren %20ren jabe izango da.
Gutxienez hamar urte dira egitasmoa mahai gainean jarri zutela. Kritika handiak egin dizkiote talde ekologistek. «Denbora eta dirua gastatu beharrean gezurrezko konponbide horretan, Gobernuak ahal duen guztia egin beharko luke energia iturri berriztagarriak energia sistemaren bizkarrezur bihurtzen, merkeagoak, garbiagoak eta seguruagoak direlako», esan du Greenpeacek Erresuma Batuan duen zientzialari buru Dough Parrek.
Izan ere, Frantziako konpainia EPR erreaktore bat eraikitzen hasi zen 2007. urtean, Normandiako Mantxa departamenduko Flamanville herrian. 2012an zen lanean hastekoa, baina data atzeratuz joan dira, eta oraindik ez dute martxan jarri. Bitartean, hura eraikitzeko aurrekontua puztu egin da urteotan: hasieran halako bost da orain. Frantziako Gobernuak atzo iragarri zuen Electricite de Francen (EDF) falta zaizkion akzioen %15,90 erosteko eskaintza bat egingo duela, konpainia erabat publiko bihurtzeko: 12 euro eskainiko ditu akzio bakoitzeko, eta 9.700 milioi euro jarriko ditu guztira. Emmanuel Macron Frantziako presidenteak esan du erabakiarekin Ukrainaren inbasioaren ostean Errusiarekiko energiarekiko menpekotasuna murriztu nahi duela.
NBE, Ukrainako zentralekin kezkatuta
Ukrainako Zaporizhiako zentral nuklearreko egoera «jasanezina» dela esan zuen atzo Nazio Batuen Erakundeko agentzia nuklearreko (OIEA) buru Rafael Grossik. Martxoan, inbasioaren hasieran, okupatu zuten Errusiako militarrek zentrala, eta oraindik beren menpe daukate. Europako handienetako bat da: sei erreaktore ditu, eta 5.700 magawatt argindar sortzeko ahalmena du.
«Denbora igaro ahala, are jasanezinagoa da egoera», esan du Grossik, «ikuskatu ezinik jarraitzen dugu».
Izan ere, zentraletik helduriko datuetan etenak gertatzen dira tarteka, azaldu duenez. Konponketa eta zaintza lanak egin behar dira zentralean, «baina ez dira egiten ari».
Zentrala ikuskatzera joateko prest zegoela esan zuen Grossik ekainean, baina Ukrainako Gobernuak gogor gaitzetsi zuen asmoa, NBEren bisitak nolabaiteko zilegitasuna emango liokeelako errusiarren okupazioari. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216201/alvaro-garrido-sukaldariak-bere-bost-euskal-jatetxe-gustukoenen-zerrenda-atera-du.htm | Bizigiro | Alvaro Garrido sukaldariak bere bost euskal jatetxe gustukoenen zerrenda atera du | Arrea, Jauregibarria, Txakoli Simon, Zarate eta Zuberoak osatzen dute sukaldari bilbotarraren zerrenda. Pandemiak eragindako kalteak pairatu behar izan dituzten arren, aurrera ateratzea lortu dute jatetxeek. | Alvaro Garrido sukaldariak bere bost euskal jatetxe gustukoenen zerrenda atera du. Arrea, Jauregibarria, Txakoli Simon, Zarate eta Zuberoak osatzen dute sukaldari bilbotarraren zerrenda. Pandemiak eragindako kalteak pairatu behar izan dituzten arren, aurrera ateratzea lortu dute jatetxeek. | Alvaro Garrido sukaldariak (Bilbo, 1976) bere bost euskal jatetxe gustukoenen zerrenda argitaratu du New York Times egunkarian. Garrido, bere emazte Lara Martinekin batera, Bilboko Mina jatetxearen jabea da. Hiriaren bihotzean dago Mina, eta 2013. urtean lehen Michelin izarra lortu zuen. Sukaldaritza ogibide gogorra eta oso lotua den arren, libre dagoenean inguruko jatetxeetara joatea gustuko du Garridok.
Ostalaritza izan da pandemiaren kolpe bortitzenak pairatu dituen sektoreetako bat zalantzarik gabe. Azken urteetan jatetxeek gorriak ikusi behar izan badituzte ere, askok lortu dute aurrera jarraitzea. Horren adibide dira Alvaroren zerrenda osatzen duten jatetxeak. Horietako batzuek eskaintza zein zerbitzua eraldatuz aurkitu zuten irtenbidea pandemia garaian. Bilboko Zarate jatetxeak, esaterako, betiko zerbitzua eskaintzeaz gain, itsasoko produktuak take away eran eramateko zerbitzua sortu zuen.
Exceltur Espainiako turismo industriaren elkarteak urtarrileko txosten batean iragarri zuen Espainiako turismoaren barne produktu gordina pandemia aurreko mailaren %88ra hel zitekeela 2022an (135 mila milioi euro inguru). Kopuru hori 2021. urtean lortutakoa baino 47 mila milioi euro gehiago bada ere, 2019an lortutakoa baino 19 mila milioi euro gutxiago da. Neurriak murriztearekin batera, jendeari bidaiatzeko gogoa piztu zaio berriro, eta jatetxeen bueltan ere elkartzen hasi dira.
Uda honetan zein edozein momentutan ondo jan nahi izanez gero, hemen Alvaro Garridoren bost euskal jatetxe gustukoenen zerrenda:
Arrea
Edorta Lamo sukaldariaren jatetxea da Arrea, eta Kanpezun (Araba) dago. Hamalau urte Donostiako A Fuego Negro jatetxean lanean aritu ostean, itxi egin behar izan zuen, pandemiak eraginda. Erabaki zail hori hartu izanak bere jaioterrira itzultzera bultzatu zuen, eta, horrela, Arrea jatetxea sortu zuen Kanpezun.
Jatetxe honen bereizgarri nagusia da beraiek espresuki bildutako produktu freskoekin kozinatzen dutela. Eguneko menuak 20 euro balio ditu, eta bestelako menuak, berriz, 40 euro.
Jauregibarria
Bilbotik 20 bat minutura dago Jauregibarria, Amorebieta-Etxanon, eta Beñat Ormaetxea da haren jabea. Bertan, Euskal avant-garde sukaldaritza deiturikoa egiten dute, hau da, betiko platerei ukitu modernoa ematen diete zenbait teknika erabiliz. Haiek ere bertako produktu freskoak erabiltzen dituzte sukaldean. Janari ederra eskaintzeaz gain, inguru paregabean dago jatetxea. Bere izen bereko parke botanikoak inguratzen du, hain zuzen ere.
Pandemia garaian turisten kopurua apaldu bazen ere, Ormaetxeak aldaketarik nabaritu ez izana azpimarratzen du. «Hiru industrialde garrantzitsuetatik gertu gaude, eta, ondorioz, langile jendea egunero etorri izan da».
Txakoli Simon
Bilbon dagoen erretegi bat da Txakoli Simon, eta Oscar Garcia da kudeatzailea. Janari tradizionala eskaintzen dute, eta Galiziako ganadutegi batetik hartzen duten txuleta da haien plater izarra. Bilboko onenetakotzat jotzen da.
Pandemia garaian ez zuten take away edo bestelako zerbitzurik martxan jarri, baina, ireki bezain laster, bezero kopurua nabarmen handitu zen.
Zarate
Zarate jatetxea Bilbon dago, eta Sergio Ortiz de Zarate da bertako sukaldaria. Lekeition hasi zen lehenengo aldiz sukaldean Zarate, eta hastapen horien ukitua nabari da haren plateretan. Kantauri itsasoan barrena murgiltzen duen kartaz gain, 11 platereko menu bat ere eskaintzen dute. Kartako platerek 25 eurotik gora balio dute, eta 11 platereko menuak, berriz, 105 euro.
Pandemia garaian sortutako La Lonja de Zarate orain itxi badute ere, jangelan betiko eskaintza martxan dute.
Zuberoa
Euskal Herriko jatetxe ospetsuenetakoa da Oiartzungo Zuberoa jatetxea. 600 urte inguru dauzkan baserri batean dago, eta Hilario Arbelaitz da sukaldaria. Belaunaldiz belaunaldi pasatu da jatetxe hau, eta euskal plater tradizionalak prestatzen dituzte, ukitu moderno batekin. Michelin izar bat ere badu.
Bederatzi platereko menua eskaintzen dute 159,50 euroan, eta sarrerako platerek, berriz, 38,50 eurotik gora balio dute. Pandemia igaro ostean arazo batzuk izan zituzten arren, bezeroen kopuruak gora egin du oso denbora gutxian. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216202/pogacarrek-hirugarren-etapa-garaipena-lortu-du-peyragudesen.htm | Kirola | Pogacarrek hirugarren etapa garaipena lortu du, Peyragudesen | Esprintean gailendu zaio Vingegaard liderrari, baina ez du lortu maillot horiduna gurpiletik ateratzea. | Pogacarrek hirugarren etapa garaipena lortu du, Peyragudesen. Esprintean gailendu zaio Vingegaard liderrari, baina ez du lortu maillot horiduna gurpiletik ateratzea. | Tadej Pogacarrek (UAE) irabazi du Frantziako Tourreko hamazazpigarren etapa, Peyragudesen (8 kilometro, eta %7,8ko pendiza). UAEk erakustaldia eman du, eta goi mailako txirrindularitza ikusteko aukera izan dute Pirinioetara bertaratu diren zaleek. Hala ere, Jonas Vingegaard (Jumbo-Visma) haren gurpilean helmugaratu da, eta lau segundo murriztu du aldea esloveniarrak, helmugako gainsaria hartu eta gero. Brandon Mcnultyk, Pogacarren taldekideak, lan bikaina egin du azkeneko bi mendateetan, baina esloveniarrak ez du lortu lidergora gerturatzea. Danimarkarra gurpilean itsatsita eduki du une oro, eta Pogacarri argi utzi dio ez diola metro bakar bat ere hartzen utziko.
Beste behin ere albiste txarrekin hasi du UAE taldeak eguna. COVID-19an positibo emanda zenbait taldekide etxera joan eta gero, Marc Soler galdu zuten aurreko etapan. Oraingoan, Rafal Majkak ere lasterketa utzi behar izan du, belauneko lesio baten ondorioz. Hori dela eta, soilik hiru taldekideren laguntza izango du Pogacarrek azken asteko bi etapa gogorrenetan maillot horia berreskuratzen saiatzeko.
Saint Gaudensetik abiatu da Pirinioetako bigarren etapa, eta Peyragudes mendate historikoko helmugara iritsi arte 130 kilometro egin dituzte txirrindulariek. Etapa motza izanik, mugimendu asko espero ziren, eta hala izan da. Eguneko ihesaldia sortzeko 60 kilometro itxaron behar izan dituzte txirrindulariek, tropelak ez duelako saiakerarik baimendu. Alexei Lutsenkok (Astana) eta Thibaut Pinotek (FDJ) lortu dute taldeari aurre hartzea, eta haien atzetik beste taldetxo bat abiatu da. Minutu bat baino gehiagoren aldea izan dute, baina berehala jarri da UAE lanean. Horquette d’Ancizanen (8,1km, %5,1) lortu du atzeko taldetxoak aurreko bikotearekin bat egitea, baina, UAEk talde nagusian egin duen lanaren ondorioz, hurrengo mendatean bertan ezerezean utzi dute saiakera.
Val Louronen gora (10,8 km, %6,8), triskantza eragin du UAEk tropel nagusian, taldearen erasorako jarreraren ondorioz. Azpi-azpitik jarri du erritmo bizia Mikkel Bjergek, eta hura lehertu denean Brandon Mcnulty taldekidea jarri da buruan. Banaka-banaka atzean gelditu dira gainontzeko faboritoak, eta liderra taldekiderik gabe uztea lortu du Pogacarren taldeak. Majka etxera joan den egunean bertan, orain arte izan ez duten gorputzaldia izan dute horretarako UAEko morroiek, eta helburua lortu dute: Pogacarren eta Vingegaarren artekoa buruz buruko lehian uztea.
Ihesaldia ezerezean utzi du Mcnultyk berehala, eta Pogacar eta Vingegaard bakarrik gelditu dira harekin. Zaila da hain gutxirekin hainbeste egitea, eta gutxien espero zenean iritsi da UAEren mailarik onena. Azkeneko 200 metroetan, Pogacarrek berak erritmoa bizitu du, metro batzuk hartzeko intentzioarekin, baina haren gurpilari itsatsi zaio Vingegaard liderra. Jaitsiera hirurek elkarrekin egin dute, eta hala iritsi dira eguneko azken mendatera: Peyragudesera.
Mcnultyk berak ezarri du berriro ere erritmoa hirukotean, eta atzekoekin aldeak handitu ditu. Bi oilarrak estatubatuarraren erritmoan aritu dira mendatea hasi eta amaierara arte. Taldekideen lana bikaina izan den arren, Pogacarrek ezin izan du haien lana biribildu. Ez du erritmoa aldatzeko indarrik izan, eta etapa garaipenerako lehian soilik mugitu da. Azkeneko 300 metroetan (%16ko pendiza) abiatu da etapa garaipenaren bila, eta une batez Vingegaardek aurreratu duen arren, etapa garaipena behintzat lortu du esloveniarrak. Hirugarrena du aurtengo Tourrean aurreko bi ekitaldietako irabazleak, baina aurtengo liderra harekin batera helmugaratu da. 2.18ren aldea dauka orain Vingegaardek.
Gainerako faboritoen artean Geraint Thomas (Ineos) sartu da hirukotearen atzetik, eta podiumerako azken postua sendotu egin du. Romain Bardet (DSM) iritsi da haren atzetik, eta postu batzuk egin du aurrera sailkapen nagusian. |
2022-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/216203/mario-draghik-egiaztatu-du-ez-duela-aliantzako-alderdi-nagusien-babesik.htm | Mundua | Mario Draghik egiaztatu du ez duela aliantzako alderdi nagusien babesik | M5Sk, Legak eta Forza Italiak ez dute bozkatu Italiako lehen ministroaren aldeko konfiantza mozioan. Bihar, Diputatuen Ganberan dira bozkatzekoak. Contek gobernuburuaren haiekiko jarrera kritikatu du | Mario Draghik egiaztatu du ez duela aliantzako alderdi nagusien babesik. M5Sk, Legak eta Forza Italiak ez dute bozkatu Italiako lehen ministroaren aldeko konfiantza mozioan. Bihar, Diputatuen Ganberan dira bozkatzekoak. Contek gobernuburuaren haiekiko jarrera kritikatu du | Mario Draghik Italiako Senatura jo du gaur, aurreko astean piztutako gobernu krisiaren ondoren frogatu nahi zuelako ea azken urte eta erdian kabinetean bazkide izan dituen alderdiek berarengan federik ba ote duten. Lehen ministroak goi ganberan nabarmendu duenez, ahaldunduta sentitzen da, azkeneko egunetan «herrialdearen babesa» nabaritu duelako joan den astean dimisioa eman eta Sergio Mattarella presidenteak hori ez onartu ondoren. Horrenbestez, «batasuna» eskatu die koalizioko kideei, 2021ean adostutakoa «berreraikitzeko». Egiaztatu du, ordea, batasunik ez dagoela. Konfiantza mozioa irabazi du, bai, baina gobernuko hiru indar politiko nagusiek, M5S 5 Izar Mugimenduak, Legak eta Forza Italiak, ez dute bozketan parte hartu; hau da, bizkarra eman diote.
Halere, Draghik ez du gaur bertan erabaki bat hartu. Diputatuen Ganberan mozio bera bozkatzekoak dira bihar, eta, okerrik ezean, hor ere bizkarra emango diote koalizio gobernuko bazkide nagusiek. Hori gertatzen bada, eta joan den astekoa aintzat hartuta, Quirinal jauregira joko du berriro, Mattarella presidenteari dimisioa aurkezteko.
Eta estatuburuak hiru aukera ditu: Draghiri eskatzea beste gehiengo parlamentario bat osatzeko eta 2023ko martxoan bukatzekoa den legegintzaldia modu horretan amaitzeko; zeregin hori beste pertsona bati ematea; edo hauteskundeak aurreratzea.
Goi ganberako osoko bilkura hasteko gaur goizean emandako diskurtsoan, Draghik galdetu die Legako, Forza Italiako eta M5Sko senatariei ea 2021eko otsaileko ituna berreraikitzeko prest ote dauden. «Aurreneko hilabeteetan egindako ahalegina berresteko prest zaudete?». Testuinguru ekonomikoari eta sozialari erreparatuta, «ausardiaz eta sinesgarritasunez» jokatzera deitu ditu. Arratsaldean, erantzunen txandan, konfiantza mozioan babestu zezatela eskatu die. Baina Matteo Salvinik (Lega) eta Silvio Berlusconik (Forza Italia) ihardetsi diote ohar bateratu bat kaleratuz eta eskakizun argi bat eginez: babestuko zutela baldin eta gobernua berritzen bazuen eta M5S 5 horretatik kanpo geratzen bazen. Bide batez, eta posizio hori indartzeko, mozio propio bat erregistratu du Legak Senatuan, eskatuz «gobernuaren berrikuntza sakon bat».
Luigi Di Maio Atzerri ministroaren arabera, politikak «porrot» egin du Italian. Bozketaren ondoren M5Sko diputatuak Twitterren idatzi duenez, «larrialdi» egoera baten aurrean ez da «gaitasunik» egon «gobernatzeko erantzukizuna» hartzeko. «Italiarren etorkizunarekin jolas egin da. Aukera tragiko honen ondorioek historian iraungo dute». M5Sko lider Giuseppe Contek Draghi bera kritikatu zuen, eta azpimarratu du lehen ministroak haiekiko jarrera «gutxiesgarria» eduki duela.
COVID-19ak eragindako pandemiari aurre egiteko, iazko otsailean batasun nazionaleko gobernu bat osatu zuten zazpi alderdik. Joan den ostegunean, ordea, M5Sek ez zuen parte hartu inflazioari aurre egiteko kabineteak Senatuan aurkeztutako dekretu baten bozketan. Draghik interpretatu zuen ez zirela «baldintzak» betetzen berak agintean jarraitzeko, eta orduan dimisioa eman zuen. Mattarellak eskatu zion parlamentura itzul zedila, «egoera aztertzera».
Bueltatu da, bai, goi ganberara, azalpenak ematen hasi da, eta aliantzako kideak goxatzeko eta haien babesa bilatzeko adierazi die azken hilabeteetako «emaitzen meritua» haiena zela, haien arteko aldeak baztertzeagatik eta «herrialdearen alde» lan egiteagatik. Baina belarrietatik tira ere egin die 2011 eta 2019 artean Europako Banku Zentraleko burua izandakoak: «Alderdiek, zoritxarrez, batasun eskaeratik bereizteko desira bat ezarri dute». Azkeneko hilabeteetako ika-mikak aipatu ditu, eta, bereziki, M5Sen kontra egin du. Aurpegiratze horiek gorabehera, aliantzako indarrei eskatu die pandemia ondorengo suspertze planean jasotakoa elkarrekin osatzea.
Melonik bozak nahi ditu Aliantzako kideek ez diete, berez, asmo horiei muzin egin. FdI Italiako Anaiak eskuin muturreko alderdiko lider Giorgia Melonik, berriz, gobernu krisia aintzat hartuta «berehala» hauteskundeak aurreratzeko exijitu dio Draghiri, sare sozialetan idatzitako mezu batean. Lehen ministroari egotzi dio, gainera, «botere guztia» eduki nahi izatea, eta M5Sren jarrera kritikatu du. Azken hilabetean boto intentzioari buruzko 21 zundaketa egin dituzte Italian, eta horietako hemeretzitan Italiako Anaiak zen alderdi bozkatuena. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216204/paredes-garcia-eta-sarriegi-txapelketatik-kanpo-geratu-dira.htm | Kirola | Paredes, Garcia eta Sarriegi txapelketatik kanpo geratu dira | Ingalaterra uste baino estuago sailkatu da finalerdietarako. 83. minutuan lortu dute berdinketa ingelesek, eta luzapenean lortu dute sailkatzea. Etxekoak deseroso aritu dira, eta Espainiak nahi zuen lekuan izan du kanporaketa minutu askoan. | Paredes, Garcia eta Sarriegi txapelketatik kanpo geratu dira. Ingalaterra uste baino estuago sailkatu da finalerdietarako. 83. minutuan lortu dute berdinketa ingelesek, eta luzapenean lortu dute sailkatzea. Etxekoak deseroso aritu dira, eta Espainiak nahi zuen lekuan izan du kanporaketa minutu askoan. | Ingalaterra Europako Txapelketako finalerdietarako sailkatu da asteazken gauean. Baina uste baino gehiago sufrituz. Izan ere, Espainiak estu hartu du. Etxekoek 83. minutuan sartu dute berdinketaren gola, eta luzapenean nagusitu dira. Georgia Stanwayk egin du gol erabakigarria, urrutiko jaurtiketa batean. Hala, Irene Paredes, Lucia Garcia eta Amaiur Sarriegi txapelketatik kanpo geratu dira.
Multzo fasean bezala, Ingalaterra zuzen eta bizi jokatzen ahalegindu da. Baina Espainiak ondo eutsi dio, eta, luzaroan baloiaren jabe izanez, komeni zitzaion lekura eraman du partida. Espainia nagusituz joan da, eta batez ere hegaletik min handia egin du, Marta Cardona eta Maria Caldenteyren bidez. Baina ez du asmatu. Ingalaterra baloi luzeen eta geldikako jokaldien bidez ahalegindu da partidaren norabidea aldatzen. Helen Whitek gola sartu du falta batean, baina epaileak baliorik gabe utzi du, jokoz kanpo zegoelako.
Nahiz eta ez balio izan, gol horrek hauspoa eman dio Ingalaterrari, eta lehen zatiaren azken bost minutuetan estutu egin du. Baina 0-0 amaitu da lehen zatia.
Bigarren zatian ere, Ingalaterra hobeto hasi da, baina gola Espainiak sartu du. Esther Garciak egin du, Athenea del Castilloren bakarkako jokaldi batean ostean. 55. minutua zen. Ingalaterrako hautatzaileak, Sarina Wiegmanek, White eta Beath Mead kendu ditu, bi golegile nagusiak. Etxekoek estutu egin dute, baina Espainiak nortasunez jokatzen jarraitu du. 83. minutuan, ordea, jokaldi islatu batean gola sartu du Ingalaterrak. Ella Tonnek egin du. Partida luzapenera joan da.
Hortik aurrera, berdinketak eta zaleek bultzatuta, Ingalaterrak eraman du jokoaren ekimena. Fisikoki ere nagusi izan da, eta hori antzeman egin da luzapenean. Espainia ez da gai izan luzapeneko bigarren zatira arte aukerarik sortzeko. Eta Stanwayren golak erabakita utzi du kanporaketa. Aitana Bonmatik baino ez du izan aukera bat kanporaketa penaltietara eramateko. Baina ez du lortu. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216223/errusiak-berriz-zabaldu-du-nord-stream-1-gasbidearen-iturria.htm | Ekonomia | Errusiak berriz zabaldu du Nord Stream 1 gasbidearen iturria | Hamar egunez egon da geldirik, mantentze lanengatik. Edonola ere, Errusiatik Alemaniara bidal dezakeen gasaren %40 besterik ez da garraiatzen ari. | Errusiak berriz zabaldu du Nord Stream 1 gasbidearen iturria. Hamar egunez egon da geldirik, mantentze lanengatik. Edonola ere, Errusiatik Alemaniara bidal dezakeen gasaren %40 besterik ez da garraiatzen ari. | Arnasa hartu dute Alemaniak eta Europako Batasunak oro har, baina ez dakite noiz arte eutsi ahal izango dioten horrela. Alemaniara doan Nord Stream 1 gasbidearen giltza ireki du ostegun honetan Errusiako Gazprom konpainiak, uztailaren 11n itxi ondoren, konponketa lan batzuen atzerapena argudiatuta. Hitzartu moduan, 06:00 aldera hasi da berriz martxan. «Nord Stream AG enpresak arrakastaz bete ditu planifikatutako lanak, ezarritako epeen barruan», azaldu du operadoreak ohar labur batean. Edonola ere, Alemaniako agintariek azaldu dutenez, eraman dezakeen gasaren %40 besterik ez da garraiatzen ari oraingoz.
Gaurko epea zuten hitzartuta Gazpromek eta haren bezeroek, baina Berlin eta Brusela beldur ziren Errusiak ez ote zuen iturria erabat itxiko, Ukrainako gerragatik Moskuri jarritako zigorren erantzun moduan. «Errusiak xantaia egiten digu. Energia arma gisa erabiltzen du. Europak prest egon behar du, Errusiak hornikuntza eteten duenerako», ohartarazi zuen atzo Ursula Von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak, gasaren kontsumoa murrizteko planaren aurkezpenean.
Bruselak Errusiari ezar diezaiokeen zigorrik handienetako bat da haren gasa erosteari uztea. Baina hori egin ahal izateko, aurretik bere gas biltegiak ahal bezain beste bete behar ditu, argindarra ekoizteko eta herritarren eta fabriken beharrak bermatzeko. Errusiako gasarekiko mendekotasun gehien duten herrialdeak buru-belarri dabiltza hornitzaile berrien bila.
Ikusi gehiago: Gasa aurrezteko gomendioak
Oraingoz, EBko gas biltegiak %64an daude beteta, baina Bruselak negua baino lehen %80ra iristea eskatu die estatu kideei, eta, horretarako, %15 aurrezteko bideak ezartzeko. Egoera bereziki kezkagarria da Europa ekialdeko herrialdeentzat: adibidez, Austriak %49an ditu bere erreserbak, eta Hungariak % 46,4an. Alemaniakoak eta Italiakoak, berriz, % 65ean eta % 67,8an daude. Aldiz, Espainiakoak eta Frantziakoak % 74,6an eta % 71,6an. Espainia da, hain zuzen, Batzordearen proposamenarekin kritikoen agertu den herrialdeetako bat. Harekin batera, Portugal eta Grezia azaldu dira aurka. Datorren asteartean bilduko da Europar Kontseilua.
«Ezer baino hobea»
Ekainaren erdialdetik Errusiatik Alemaniara doan gasbidea bere gaitasunaren % 40an aritu da. Gazpromek ematen zuen justifikazioa zen Kanada blokeatzen ari zela Siemensek han egiten duen turbina baten motorraren bidalketa. Dena den, Vladimir Putin Errusiako presidenteak ohartarazi du pieza horretaz gain beste batek ere huts egin duela eta konpondu egin behar dela. Uztailaren 26rako epea jarri dute lan horiek amaitzeko.
Gazpromek Alemaniako isuriaren giltza ireki eta berehala nabaritu zen horren eragina gasaren etorkizuneko prezioetan. Erreferentziazko merkatuan, Herbehereetako TTFn, eguneko lehen salmentak 149 euroan egin ziren, %8 merkeago. Duela urtebete 21 euro eskas ziren, eta duela hilabete, berriz, 85 euro. Orduz gero, haren prezioa bikoiztu egin da, neguan Europan gas eskasia egon daitekeen beldurraren ondorioz.
Alemaniako energia erregulatzailearen buruak Klaus Muellerrek onartu du Nord Streamek mozketaren aurretik bezala jardungo duela, %40an. «Ezer baino hobea da hori. Hori lor badezakegu, [gasa] biltegiratzen jarrai dezakegu». Dena den, aitortu du kopuru horrekin oso zaila izan zaiola Alemaniari inguruko herrialdeak beren biltegiak betetzen laguntzea, Europako Batzordeak proposatu duen moduan. Dena den, Bruselaren plana babestu du.
Alemaniarekin batera Italia ere ordaintzen ari da Errusiako gasarekiko mendekotasuna. Ekainean Gazpromek Eni Italiako hidrokarburo konpainiari bi heren murriztu dio isuria, egunean, 21 milioi metro kubiko bidaliz. Enik jakinarazi du gaur 36 milioi jasotzen hasi dela, baina ez du baztertzen datozen egunetan gorabeherak egotea.
Nord Stream 1etik ez ezik, beste bi gasbidek lotzen dute Errusia Europako hainbat herrialderekin. Bata Jamal gasbidea da, baina iturri hori itxita dago, Poloniak uko egin ziolako Errusiari gasa errublotan ordaintzeari. Ukraina zeharkatzen duen Soiuz gasbidetik, berriz, ohi baino gas gutxiago garraiatzen ari da Gazprom.
Beste aukera Nord Stream 2 gasbidea martxan jartzea litzateke, Putinek aste honetan proposatu duen moduan. AEBak beti egon dira proiektu horren aurka, besteak beste, inguruko bere aliatu nagusietako bat kanpoan uzten duelako: Polonia. Iazko irailean amaitu zuten Errusia eta Alemania itsasoz lotzen dituen gasbide, baina Alemaniak balioztatzea geratu zuen, Errusiak Ukraina inbaditu ondoren eta AEBek presio handia egin ondoren. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216224/lopez-izango-da-psoeren-bozeramailea-kongresuan.htm | Politika | Lopez izango da PSOEren bozeramailea Kongresuan | Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohiak berak baieztatu du izendapena, eta adierazi du «elkarrizketa» izango duela oinarri. | Lopez izango da PSOEren bozeramailea Kongresuan. Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohiak berak baieztatu du izendapena, eta adierazi du «elkarrizketa» izango duela oinarri. | Patxi Lopez izango da larunbatetik aurrera PSOEren bozeramaile nagusia Espainiako Kongresuan. Hector Gomezen lekua hartuko du Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohi eta PSEko idazkari nagusi ohiak, Lopezek berak sare sozialetan baieztatu duenez. «Ohorea eta erronka erakargarria» izango dela adierazi du Lopezek Twitterren: «Elkarrizketa oinarri, lan egingo dut herri honetako klase ertaina eta langile klasea babesteko akordioak lortzeko».
Hala, Hector Gomezen lekua hartuko du Lopezek. Larunbatean egingo dute ofizial erabakia, PSOEren zuzendaritzaren bileran. Alderdian aldaketak egiten ari dira kargu garrantzitsuetan, eta prozesu horren barruan dator Lopezen izendapena ere. Kongresuko taldearenarekin batera, alderdiaren zuzendaritzaren eta Senatuko taldearen berregituraketa ere izango dituzte mintzagai larunbateko bilkuran.
Lopez lehian ibili zen Pedro Sanchezekin, PSOEko idazkari nagusi izateko. Sanchezek Espainiako Gobernuko presidentetza hartu zuen ondoren, baina Podemosen eta beste talde batzuen beharrean izaten da parlamentuan gehiengoa izateko; besteak beste, EAJren baiezkoari eta EH Bilduren abstentzioari esker lortu zuen presidentetza. Gehiengo estu horrekin, urte erabakigarria izango du datorren urtean, Espainiako Gorteetako hauteskundeak izango baitira maiatzeko udal hauteskundeen ondoren.
Idoia Mendia alderdikide eta Eusko Jaurlaritzako lehendakariordeak «arrakasta» opatu nahi izan dio Lopezi, eta nabarmendu du beharra dagoela «Espainia eraldatzen jarraitzeko akordioak» lortzeko.
Karguan jarraituko du Cerdanek
Adriana Lastra PSOEko idazkariorde nagusiaren dimisioaren ondotik dator Lopez Espainiako Kongresuko bozeramaile izendatzeko erabakia. Santos Cerdan nafarrarekin gatazka betean zen Lastra. PSOEko Antolakuntza idazkaria da Cerdan, eta, alderdiko zenbait kidek aurkakoa bazioten ere, nafarrak karguan jarraituko duela berretsi du gaur alderdiaren zuzendaritzak.
Horrekin batera, beste izendapen bat ere egin dute: Pilar Alegria Hezkuntza ministroa jarriko dute alderdiaren bozeramaile. Felipe Siciliaren lekua hartuko du Alegriak. Lastraren konfiantzazko kidea zen Sicilia, eta, hark dimititu ondoren, Alegria jarriko dute alderdiaren bozeramaile. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216225/gizon-bat-atxilotu-dute-tuteran-indarkeria-matxista-egotzita.htm | Gizartea | Gizon bat atxilotu dute Tuteran, indarkeria matxista egotzita | Gizonezkoak 50 urte ditu. Epailearen esku gelditu da. | Gizon bat atxilotu dute Tuteran, indarkeria matxista egotzita. Gizonezkoak 50 urte ditu. Epailearen esku gelditu da. | Atzo arratsaldean atxilotu zuten, 18:30ean, Tuterako (Nafarroa) supermerkatu batean. Gizonezkoak 50 urte ditu, eta indarkeria matxista egotzita atxilotu dute.
Atzeman eta Foruzaingoaren bulegoetara eraman zuten. Han, kalabozoan geratu zen epailearen esku jarri arte. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216226/mario-draghik-dimisioa-eman-du-gehiengoaren-babesa-galduta.htm | Mundua | Mario Draghik dimisioa eman du, gehiengoaren babesa galduta | Sergio Matarella presidenteak onartu egin du lehen ministroaren erabakia, eta eskatu dio jarrai dezala behin-behinean gobernu berria osatu bitartean. Litekeena da bozak udazkenean egitea. | Mario Draghik dimisioa eman du, gehiengoaren babesa galduta. Sergio Matarella presidenteak onartu egin du lehen ministroaren erabakia, eta eskatu dio jarrai dezala behin-behinean gobernu berria osatu bitartean. Litekeena da bozak udazkenean egitea. | Diputatuen Ganberan agerraldia egitekoa zen gaur goizean Mario Draghi lehen ministroa, baina saioa bertan behera geratu da, gobernuburuak berak eskatuta. Atzo alderdi nagusien babesa galduta, dimititzeko erabakiari eutsi dio Draghik, eta Diputatuen Ganberatik irten eta berehala jakinarazi dio bere erabakiaren berri Sergio Matarella presidenteari. Gobernu berria osatu arte karguan jarraitzeko eskatu dio estatuburuak Draghiri. Litekeena da Matarellak udazkenera aurreratzea hauteskundeak, irailaren bukaerara edo urriaren hasierara. Horren aurretik, baina, Diputatuen Ganbera eta Senatua desegin beharko lituzke presidenteak, eta hori datozen egunetan gerta liteke.
Diputatuek zutik jarrita eta txaloka hartu dute lehen ministroa, eta hark eskerrak eman dizkie jasotako babesagatik: «Mila esker, bankariek ere badute bihotza. Eskerrik asko honengatik, eta elkarrekin egin dugunagatik».
M5S 5 Izar Mugimendua, Lega eta Forza Italiaren babesa galdu ostean erabaki du kargua uztea Draghik. Senatuan egin zuen atzo agerraldia, eta bertan bozkatu zuten konfiantza mozioa. Lehen ministroa prest agertu zen agintean jarraitzeko, argudiatuta «herrialdearen babesa» jaso duela. Mozioa irabazi egin zuen, baina aipatutako hiru alderdiek ez zuten parte hartu; beraz, babesa ukatu zioten. Gaur, berez, Diputatuen Ganberan egitekoa zuten bozketa, baina bertan behera utzi dute saioa, gauza bera gertatuko zela aurreikusita.
Hauteskundeak aurreratzearen aldekoak dira Forza Italiako buru Silvio Berlusconi eta Legako Mario Salvini, baita eskuin muturreko Giorgia Meloni ere. Izan ere, azken inkesten arabera, bozak aurreratuko balira, gehiengoa eskuratzeko moduan litzateke eskuin muturrak Legak eta Forza Italiak osatutako aliantza.
Sindikatu eta elkarte zibilek, aldiz, eskatua zioten Draghiri karguan segitzeko, krisi ekonomiko eta energetikoa bideratu artean. Zentro-ezkerreko Alderdi Demokratikoko buru Enrico Lettak ohartarazi du «Italiaren eta italiarren aurka jotzea» dela Draghiren gobernua kentzea.
Arrakala itunean
Giuseppe Contek kargua utzi ostean heldu zen Draghi gobernuaren buruzagitzara, 2021eko otsailean, Matarellak berak eskatuta. Zentro-ezkerrak, M5Sk, Legak eta Forza Italiak osatutako blokearen babesa zuen ordu hartan, eta bazirudien, behingoagatik, bazuela aukerarik legealdia amaitzeko. Gutxi iraun duen, ordea, barealdiak.
Iazko abenduan Matarellaren agintaldia amaituta, beste estatuburu bat aukeratu behar zuten diputatuek. Draghi bera zen hura ordezkatzeko hautagai rikegokiena, baina berriz hutsik geratuko zen lehen ministroaren eserlekua, eta orduan ez zegoen beste inor Draghik adina babes zuenik. Hala, azkenean beste agintaldi bat egitea onartu zuen Matarellak, baina gobernua krisian zen.
Ukrainako gerrarekin batera handitu zen arrakala. Draghik hasieratik bat egin zuen Frantzia eta Alemaniako buruzagiekin, eta Kievera joan zen Ukraina Europako Batasunean sartzeko hautagaitza babestera. Krisi betean Ukrainara armak bidaltzea proposatzea, ordea, ez zen M5Sren gustukoa izan, eta ez zuen babestu. Uztailaren 14an agerian utzi zuten zatiketa Conteren alderdikoek, inflazioari aurre egiteko dekretuaren bozketara agertu ez zirenean. Proposamenak aurrera egin zuen, baina Draghiren agintaldia amaitua zen. Legak eta Forza Italiak abagunea baliatu zuten atzo, eta iragarri zuten ez zutela M5Skoekin aliantzan jarraitu nahi. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216227/gizon-bat-espetxeratu-dute-leioan-bi-emakume-bortxatu-izana-egotzita.htm | Gizartea | Gizon bat espetxeratu dute, Leioan bi emakume bortxatu izana egotzita | 2015ean eta 2017an emakume bati eta neska adingabe bati eraso egitea leporatzen diote 49 urteko gizonezkoari. | Gizon bat espetxeratu dute, Leioan bi emakume bortxatu izana egotzita. 2015ean eta 2017an emakume bati eta neska adingabe bati eraso egitea leporatzen diote 49 urteko gizonezkoari. | 49 urteko gizonezko bat atxilotu zuen Ertzaintzak asteartean Loiuko aireportuan (Bizkaia), eta espetxeratu egin dute behin-behinean, 2015eko eta 2017ko bi bortxaketa leporatuta. Atxilotua eskola kiroleko futbol entrenatzaile aritzen da Erandion, eta sexu abusu baten salaketaren harira hasi zen Ertzaintza hura ikertzen. Neska adingabe batek salatu zuen entrenamendu batean ukituak egin zizkiola entrenatzaileak, eta sare sozialetatik ere idatzi ziola.
Salaketa jarri eta gutxira atxilotu zuten gizonezkoa, asteartean. Eraso hori ikertzen ari zirela, ordea, 2015ean eta 2017an Leioan izandako bi bortxaketarekin lotu zuten, DNA probak egin eta ohartu baitziren emaitzak bat egiten zuela emakume baten eta beste adingabe baten aurkako erasoetan bildutakoekin. Gizonaren etxebizitza miatu ondoren, behin-behinean eta baldintzarik gabe hura espetxeratzeko agindu zuen atzo Getxoko instrukzio auzitegiak.
Ikertzen ari dira atxilotuak sexu eraso gehiago ere egin ote dituen. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216228/inflazioari-aurre-egiteko-200-euroko-txekea-banatzen-hasiko-dira-aldundiak.htm | Ekonomia | Inflazioari aurre egiteko 200 euroko txekea banatzen hasiko dira aldundiak | Laguntza jasotzeko, 14.000 eurotik beherakoa izan behar du bizikidetza unitatearen 2021eko errentak. Pentsiodunek eta diru sarrerak bermatzeko errenta jasotzen dutenek ezin dute eskatu. | Inflazioari aurre egiteko 200 euroko txekea banatzen hasiko dira aldundiak. Laguntza jasotzeko, 14.000 eurotik beherakoa izan behar du bizikidetza unitatearen 2021eko errentak. Pentsiodunek eta diru sarrerak bermatzeko errenta jasotzen dutenek ezin dute eskatu. | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiek herritarren eskura jarri dituzte Espainiako Gobernuak ekainaren 25ean onartutako dekretuan ezarritako 200 euroko laguntza zuzena eskatzeko tramiteak. Ostiral honetatik aurrera eta irailera arte eskatu ahal izango da sozialki eta ekonomikoki kaltebera daudenentzako txekea, aldundi bakoitzaren egoitza elektronikoan eskuragarri dauden formularioen bidez.
Diru sarrera txikiko langileentzat, autonomoentzat eta langabeentzat da laguntza, eta baldintza hauek bete behar dira jasotzeko: bizikidetza unitatearen 2021eko errenta 14.000 eurotik beherakoa izatea, eta haren ondarea 43.196,4 eurotik beherakoa, ohiko etxebizitza kenduta.
Kanpoan geratu dira pentsiodunak, bizitzeko gutxieneko diru sarrera jasotzen dutenak eta diru sarrerak bermatzeko errenta jasotzen dutenak.
Bi aste berandu
Espainiako Gobernuak emango ditu txekeak, baina Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan aldundiek bideratuko dituzte. Bi aste berandu hasiko dira, ez baitzegoen argi hiru lurralde horietan nork egin behar zuen hori.
Ekainaren 25ean aurkeztu zuen neurria Espainiako Gobernuak, prezioen igoera handiari aurre egiteko beste neurri batzuekin batera. Adibidez, garraio bonuak merkatu egingo dira irailaren 1etik aurrera: estatuaren garraio publikoetan, %50, eta Renfeko aldirietako eta distantzia ertaineko bonuetan, %100. Erkidegoen esku dauden garraioetan %30eko deskontua ezarri zuen Madrilek, baina Eusko Jaurlaritzak %50era igoko ditu bonuetako deskontuak.
Dekretuak beste neurri batzuk jasotzen ditu: argindarraren BEZa jaistea, %10etik %5era, butano bonbonaren prezioa mugatzea, eta abendura arte iraungo du erregai litroarentzako 20 zentimoko deskontuak. Beste berritasun bat kotizazio gabeko pentsioentzako %15eko aldi baterako igoera da. Batez beste, 60 euro igoko da hilean. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216229/gisasola-abad-eta-martinez-euskal-preso-ohiak-berriz-epaitzeko-agindu-du-gorenak.htm | Politika | Gisasola, Abad eta Martinez euskal preso ohiak berriz epaitzeko agindu du Gorenak | 1990ean Ignacio Perez Alvarez Espainiako polizia hil izana egotzita epaitu zituzten Espainiako Auzitegi Nazionalean, eta auzia preskribatuta zegoelakoan absolbitu zituzten, helegite baten ondoren. Manuel Marchena buru duen epaimahaiak epaiketa berriz egiteko agindu du. | Gisasola, Abad eta Martinez euskal preso ohiak berriz epaitzeko agindu du Gorenak. 1990ean Ignacio Perez Alvarez Espainiako polizia hil izana egotzita epaitu zituzten Espainiako Auzitegi Nazionalean, eta auzia preskribatuta zegoelakoan absolbitu zituzten, helegite baten ondoren. Manuel Marchena buru duen epaimahaiak epaiketa berriz egiteko agindu du. | Espainiako Auzitegi Gorenak baliogabetu egin du Carmen Gisasola, Oscar Abad eta Jose Ramon Martinez absolbitu zituen epai bat. ETAko kide ohiak Espainiako Auzitegi Nazionalean epaitu zituzten, 1990ean Ignacio Perez Alvarez Espainiako Polizia hil izana egotzita, Galdakaon, Bizkaian. Zigorra ezarri zieten epai batean, baina, helegitea jarrita, bigarren instantzian auzia preskribatuta zegoela ebatzi eta hirurak absolbitu zituzten. Goreneko fiskalak, ordea, errekurtsoa jarri zion erabaki horri, eta Manuel Marchena buru duen epaimahaiak epaiketa berriz egin dadila agindu du, beste magistratu batzuekin. Gorenaren arabera, «preskripzioa ezartzean erratu egin zen auzitegia, aurrez auzitegi horrek ebatzitako zigorra aldatzeko justifikazio erabat ahulak emanda».
Marchenak agindu du epaiketa berriz egiteko, frogak baloratu eta sententzia emateko.
Ikusi gehiago: Iparragirrek eta Albisuk uko egin diote epailearen aurrean deklaratzeari |
2022-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/216230/jolasa-jokoaren-gainetik.htm | Kirola | Jolasa, jokoaren gainetik | Ibai Zabala eta Larraitz Lukas gorenera iritsi ziren kirolean. Haur eta nerabe askok dute amets hori. Ereduak horretara bultzatzen ditu, baita, maiz, gurasoen espektatibek ere. Zabalak eta Lukasek, ordea, argi dute: «Adin horretan, kirolak gozamena izan behar du, ez zama». | Jolasa, jokoaren gainetik. Ibai Zabala eta Larraitz Lukas gorenera iritsi ziren kirolean. Haur eta nerabe askok dute amets hori. Ereduak horretara bultzatzen ditu, baita, maiz, gurasoen espektatibek ere. Zabalak eta Lukasek, ordea, argi dute: «Adin horretan, kirolak gozamena izan behar du, ez zama». | Aurrez ez zuten elkar ezagutzen Larraitz Lukasek eta Ibai Zabalak. Baina elkartu eta berehala hasi dira hitz egiten. Hizlari onak dira, eta talaia horretatik mintzatu dira, saskibaloian eta futbolean jokatzen ari diren nerabe batzuen soinua dutela inguruan. Batzen dituen haria: kirola eta hezkuntza. Biek nabarmendu dute ondo kudeatuz gero kirola tresna egokia izan daitekeela gizartearentzat. Eurek hortik jaso zituzten egunerokoan erakusten dituzten zenbait balio. Nola duzue gogoan zuen kirolarekin izaniko lehen harremana? IBAI ZABALA: Ez dut oso gogoan. Badakit aitonarekin joan nintzela lehen aldiz frontoira. Aitak maiz esaten zidan: «Ez dakit nola atera zaren pilotari, etxean ez baitugu zaletasunik izan». Futbolzaleak ziren. Hortik harago, dudan oroitzapena frontoia haurrez beteta ikustea da. Ederra zen. Tamalez, hori aldatu egin da. Gaur egun, frontoira doan neska edo mutikoa bakarrik egoten da askotan. Eta hori ez da onena. Horregatik, beti esan ohi dut talde kirolak interesgarriagoak direla, balio erantsi bat dutela. Talde izaeraren, lanaren, balioak zabaltzen dituzte. Bakarkakoek indibidualismoa dakarte, eta gerora sumatu egiten da haurrarengan. LARRAITZ LUKAS: Azken horri lotuta, adibide bat jarriko dut: harremanak izateko zailtasunak dituen haur bati baloi bat eman, eta ia ziur beste haurrekin jokatuko duela, hitzik gabeko jolasa baita. Hortik abiatuta, harremanak izaten hasiko da beste haurrekin. Beraz, nik beti esaten dut ez dela baloia patioetatik kendu behar, baizik eta ondo kudeatu behar dela. Nire kirolarekin izan nuen lehen harremanari dagokionez, gurasoek beti esaten didate futbol baloi batekin jaio nintzela. Anaia izan nuen eredu.
Askotan, eskolako patioetan edo frontoietan izaten zen lehen harreman hori kirolarekin. Zer oroitzapen dituzue? ZABALA: Frontoietan bi aldaketa nagusi egon dira, nire ustez: batetik, lehen beteta zeudela, eta orain hutsago; eta, bestetik, zorionez, emakumeak plaza horretan sartzen direla, eta orain edozein herritako frontoitan ikusten direla neskak jokatzen. LUKAS: Patioak asko aldatu dira. Alde batetik, lehen, neskek gonak eta soinekoak eramaten zituzten; orain, berriz, baita bestelako arropak ere. Bestetik, gaur egun neska-mutikoak elkarrekin aritzen dira. Gainera, mutikoei ez zaie entzuten halako gauzak esaten: «Zu neska zara: ezin duzu jokatu». Hezkuntzak alde horretatik lan handia egin du, eta etxean ere haurrek jasotzen duten mezua oso bestelakoa da.
Aldatu arren, oraindik ere egitasmo asko daude eraldaketa horretan segitzeko. LUKAS: Nik uste dut espazio gehiago behar dugula, harremanak sustatzeko, esperimentatzeko... LUKAS: Patioan arreta handia jartzen da gaur egun. Baina ale txiki bat da pilo horretan. Oinarria hezkuntza eta etxea dira. Ikastetxe batek astean bitan patiotik baloia kentzea eraginkorra izango da baldin eta atzetik oinarri sendo bat badago etxean ere. LUKAS: Erabat ados. Nik hamaseigarren urtea dut ikastolan, eta gogoan dut gurasoetako batek esan zidala: «Nire umea ikastera dator hona». Baietz erantzun nion, ikasiko zituela gauza batzuk. Eta berehala aipatu zidan: «Nik zuri uzten dizut ikas dezan». Eta esan nion: «Nirekin urtebete egongo da; zurekin bizitza osoa». Hor amaitu zen elkarrizketa. Irakasleak 26 txipiroi kudeatu behar ditu, olagarro on bihurtzeko, eta askotan ez gara iristen; ez dugu baliabiderik.
Larraitz Lucas eta Ibai Zabala. JON URBE, FOKU
Zer iritzi duzue soin hezkuntzari gaur egun eskolan ematen zaion tokiaz? LUKAS: Lehen, astean behin izaten genuen. Orain, berriz, ikasgai gehiagotan sartzen da jarduera fisikoa. Baina gidatua. Gehiago mugitu behar ditugu umeak, eta pantaila aldera batera utzi. Baina hor ere kontraesan bat dago. Nire alaba hurrengo ikasturtean bosgarren mailan hasiko da, eta ordenagailu eramangarri bat izango du eskolan. Egin zenuten eskola kirola? Zer oroitzapen duzue? ZABALA: Nik bai, egin nuen. LUKAS: Utzi zizuten? Niri ez. ZABALA: Multikirola esaten zitzaion. Hori bai, gero frontoira joaten nintzen pilotan jokatzera. LUKAS: Nik jesuitetan ikasi nuen. 10-11 urte izango nituen. Gogoan dut entrenamendu batzuen ondoren Kontxan jokatu behar nuela. Izugarrizko ilusioa nuen. Pentsatu nuen: «Anaiak bezala Kontxan jokatuko dut». Baina, bezperan, entrenatzailea etorri zitzaidan esanez neska nintzela, eta apaizek esan zutela ezin nuela jokatu. Sekulako kolpea izan zen. Eta, azkenerako, saskibaloian jokatu nuen. Gerora itzuli nintzen futbolera.
Haur askok beren lagunek egiten dutelako aukeratzen dute kirol jakin bat. Hor ikusten da nolako indarra duen kirolak sozializatzeko? ZABALA: Egia da baduela indarra. Baina nire kasuan, ez. Ni frontoira joaten nintzen, beteta zegoen, eta horietako bat nintzen. LUKAS: Nik uste dut bi aldeak daudela. Nik neuk nortasun handia nuen, futbola oso gustuko nuen, eta nire kabuz aukeratu nuen, ez lagunengatik. Gure eskolan, aurten ehun bat umek egin behar izan zuten aukeraketa hori, eta erdiek baino gehiagok gustuko zutelako egin zuten. Egia da, hala ere, batzuek kirola egin nahi dutela, ez direla oso abilak, eta lagunek aukeratzen duten kirola egiten dutela azkenean. ZABALA: Abilezia aipatuta, nik hor azpimarra bat egingo nuke: ume askok zergatik aukeratzen duten kirol bat egitea: gustuko dutelako, edo trebeak direlako? LUKAS: Dudarik gabe, eta hori frustrazioari lotuta dago. Berez, frustrazioa txikitatik lantzen dugun zerbait da. Baina gero eta ume gehiago daude frustrazioak kudeatzeko arazoak dituztenak, eta hori gurasoen espektatibekin dago lotuta. Izan ere, askok uste dute beren seme-alabak onenak direla edo izan behar dutela denean, tartean kirola. Baina, agian, momentuz, ez da horrela. ZABALA: Horren atzean, porrota onartzea eta porrotaren aurrean erantzun on bat izatea ere badago. Hori ere ikasi egin behar da. Egun batean Bielsari entzun nion galtzen duenak irabazten duenak baino gehiago ikasten duela, eta nik uste dut hala dela. Baina gaur egungo gurasoek sufrimendurik gabeko bizitza bat nahi dute seme-alabentzat. Normala da. Baina sufrimendua, mina, porrota, bizitzaren parte da, eta kudeatzen jakin behar da. Bestela, hortik dator frustrazioa. LUKAS: Hori txikiei askotan esaten diegu, baina gero nork bere buruari esatea zaila da.
Zuek nabaritu zenuten gurasoen, etxekoen presioa edo haien espektatiben zama? ZABALA: Nik, zorionez, ez. Eta nire izaera kontuan hartuta, ziur nago presioa izan banu ez nintzela sekula pilotaria izango. Nik uste dut hori izan zela gakoetako bat pilotari izateko. Etxekoek partidetara eramaten ninduten, behar nuenerako ondoan nituen, eta aholkuren bat ematen zidaten. Baina presiorik, zorionez, ez zidaten egiten. LUKAS: Nire kasuan bai. Baina uste dut, zer egoeratan nengoen kontuan hartuta—oso emakume gutxik jokatzen zuten futbolean—, ondo etorri zitzaidala, eta neurri batean horri esker ere lortu nuela iritsi nintzen lekura iristea. Partida batean bi gol sartu, eta aitak esaten zidan ez nituela bost sartu. Edo baloi baten atzetik korritzen ez banuen, garrasi egiten zidan... Ziurrenik, orain dakidan guztia jakingo banu, eta egoera gaur egungoa balitz, ez nuen onartuko.
Ez du erraza izan behar presio horrek. Are gutxiago zuk kirol bat egin nahi ez eta gurasoek horretara bultzatzen bazaituzte etengabe. LUKAS: Gaur egun, askotan ikusten dira ume batzuk nahitaez kirol bat egin behar dutenak beren gurasoek hala nahi dutelako. Lehen, berriz, kontrakoa zen: nahi zenuelako jokatzen zenuen edo jolasten zinen. ZABALA: Bai, eta horri lotuta bada beste ideia bat, ez dagoena bakarrik kirolari lotuta: onena izan behar hori, besteen gainetik egon behar hori. Bada hitz bat nik batere gustuko ez dudana: norgehiagoka. Beste norbait baino gehiago aritze hori. Horren inguruan hausnartu beharra dago.
Eta zeuen buruari presio handia jartzen zenioten? LUKAS: Nik bai, baina konturatu gabe. ZABALA: Nik ez dakit hitza presioa den. Baina norberak nahi izaten duena da zerbait egiten duenean ahalik eta ondoena egin, emaitza onena lortu. Hor beti dago presio edo gogo bat, eta horrek urduritasun bat dakar. Ilusioaren eta presioaren arteko nahasketa bat da. Baina adin eta maila batera iristean, presioak indar handiagoa hartzen du. Zer adinetan hasi zineten jabetzen kirola zaletasun bat baino gehiago zela, eta goi mailan aritzeko modua zenutela? ZABALA: Nik ez nuen horretan pentsatu ere egin. Pentsa, debuta egin baino 8-9 hilabete lehenago pilota uztekotan egon nintzen. Eskuko minez egon nintzen, eta ebakuntza egin zidaten. Baina segitu egin nuen. Handik gutxira, aitak esan zidan: «Zu egunen batean profesionala izango zara». Nik zoratuta ote zegoen erantzun nion. Handik hilabetera, profesionaletako lehen kontratua sinatu nuen. Dena oso bizkor joan zen. Ostegun batean deitu ninduten, larunbatean gerentearekin batu, kontratua sinatu, eta aurrera. Nik uste dut horrek lagundu egin zidala, presiorik ez izateko. LUKAS: Ni Añorgan ari nintzen jokatzen, eta Antxon del Puerto taldeko ordezkaria etorri zitzaidan esanez Espainiako selekzioko begirale bat etorriko zela ni jokatzen ikustera. Horren ostean, bi astez Madrilera entrenatzera joateko deitu ninduten. Eta hor eskolan esan zidaten: futbola edo ikasketak. Institutua amaitu, eta joan egin nintzen. 17 urte izango nituen.
Gaur egun, ia kirol gehienek dituzte eskolak. Eredu hori egokia iruditzen zaizue? ZABALA: Ez dakit Larraitzek zer pentsatuko duen, baina nik erantzuna argi daukat: ez da egokia. Zergatik? ZABALA: Haurrak, nerabeak profesionalizatzen ari garelako, eta ahaztu egiten zaigu umeek ume izan behar dutela, eta egin behar dutena jolastea dela. Gaur egun, tamalez, dena jokatzea da, eta ahaztu egin da jolastea. Horretan ere gurasoek autokritika egin beharko lukete, konplize ere badira eta. Askok buruan duten bakarra beren semea edo alaba aparteko kirolaria izatea da. Baina, adin horietan, oinarrizkoena da umeek kirola eginez gozatzea, kirola egitea, eta gero gerokoa. LUKAS: Erabat ados. Lehen, kirol guztiak probatzen genituen; orain, berriz, fokua bakarrean jartzen dute. Are gehiago, haurrak elkarrekin era ludiko batean jokatzen ikustearen falta sumatzen dugu. Hori galdu egin da apur bat. Dena da lehia.
Larraitz Lucas eta Ibai Zabala. JON URBE / FOKU
Eskolek ekarri duten kirolaren ikuspegi profesional horrek eta sare sozialetan kirolariek ematen duten irudiak aldatu egin dute haurrek kirolaren inguruan duten ikuspegia? ZABALA: Erakusten dena arrakasta da. Baina kirola ez da hori soilik. Une txarrak asko dira. Nik, adibidez, bost ebakuntza izan nituen eskuetan. Hori ere errealitate bat da, eta umeei, nerabeei, erakutsi egin behar zaie. LUKAS: Dena ez da polita kirolean. Horretarako ez ditugu prestatzen. Eta beste bi gauzatan ere pentsatu beharko genuke: zenbat irauten duen arrakastak, eta zenbatek lortzen duten. Klubek, eskolek, gero eta gazteago hartzen dituzte umeak. Zer iruditzen zaizue? ZABALA: Prozesu horretan, icebergaren puntan, ume horietaz aprobetxatuko direnak daude: futbolean, klubak; pilotan, enpresak... Nik ez nuke sekula nire seme edo alaba bat halako leku teknifikatu batera eramango. Agian oker nago. Baina zergatik egingo dut hori? Kirolean ona den neska edo mutiko bat bihar ere ona izango baita. Ez zaio ahaztuko. Pilota enpresa batek 15 urterekin profesional izateko aurretiazko kontratu bat egin nahi badizu, lasai egon. Ondo jokatzen baduzu, 18 edo 20 dituzunean kontratua egingo dizu. Ez zoratu.
LUKAS: Niri galdetu izan didate alabetako batek halako proposamen bat jasoko balu zer egingo nukeen. Eta argi erantzuten dut: kanpora joan behar badu, ez. Eta etxean bada, ordutegien eta ikasketen arabera. Guk hezi behar ditugu gure umeak. Ezin ditugu edozein lekutan edo edozeinekin utzi. Futbolean asko gertatzen da hori. Aurrekoan, lagun batek esan zidan bere semeari halako proposamen bat egin ziotela kanpora joateko, eta onartu egin zutela. Horrekin mezu bat ematen ari zara nerabeari: «Ez gaituzu behar, heldua zara, autonomoa...». ZABALA: Eta bada beste mezu bat hor ematen diozuna: «Kirola da garrantzitsuena». Gainera, egunen batean gaizki badago, arazoren bat badu… Zu ez zaude hor. Pilotan ez da halakorik gertatzen, haurrek herriko eskoletan jokatzen dutelako normalean, lagunekin. Baina irits daiteke pilotara ere eredu hori.
Larraitz Lucas eta Ibai Zabala. JON URBE, FOKU
Klubek, ordea, esaten dute baldintzak oso onak direla. Eta, besteak beste, bertan irakasleak dituztela ume horiek ikas dezaten. LUKAS: Baina gurasoak ez daude. ZABALA: Aipatu izan da jokalariei esaten dietela hainbat ikasgai gainditu gabe uzten badituzte ez dutela klubean jarraituko. ZABALA: Ez da egia. Onak badira, jarraitu egingo dute. Haientzat kirolak garrantzi handiagoa du haurren heziketa prozesuak baino. Kirol eskolak gero eta indar handiagoa hartzen ari diren honetan, eskola kirolaren eredua ez al da zaharkituta geratu? LUKAS: Ikastetxeek bultzatu egiten dute haurrek kirola egitea, baina egia da patioko espazioak gero eta txikiagoak direla, eta denak ez direla sartzen. Lehen, adibidez, patioan bi futbol ate zeuden, eta askotan bi partida jokatzen ziren aldi berean. Edo frontoi bakarra zegoen, eta partida bat baino gehiago jokatzen zen. Tartean, teniseko pilotarekin. Orain, halakoak ez dira uzten. ZABALA: Beharbada, egungo eredua hain moderno ikusten dugu, aurrekoak zaharkitua baitirudi. LUKAS: Nik uste dut zera gertatzen dela: gizartea bizkor doala, eta hezkuntzak ere erritmo horretan joan nahi duela, baina ez duela baliabide nahikorik horretarako. Eskola kirolak ez luke hain arautua, mugatuta egon behar, eta haur guztiak hartu beharko lituzke kontuan. Hainbat herritan, gurasoek eta ikastetxeek zenbait egitasmo jarri dituzte martxan, bestelako eskola-kirol eredu bat sustatzeko, astialdiari lotuta. Zer iruditzen zaizue? LUKAS: Ondo dago. Nik uste dut, gainera, ikastolek berek bultzatu beharko luketela hori eskola ordutegiaren barruan. Umeek kalea, jolas tokia, natura ezagutu behar dute... ZABALA: Oso aberasgarria. Nire ustez, horrela beharko luke, aipatutako profesionalizazioaren aurka joateko. Kirol guztiak proba ditzatela, eta goza dezatela lagunekin horietan jolastuz.
Eta zer egin behar dute erakundeek? LUKAS: Dirua, beharra eta baliabideak dauden bitartean, mugituko dira. Baina ez dakit zenbaterainoko garrantzia ematen dioten eskola kirolari. Baina benetan aldaketa nahi dugunok ez gaude hor. Kanpoko erakunde batek hori arautzea ez dut uste erabat eraginkorra denik. Orduan, gurasoak izan daitezke aldaketa horren bultzatzaileak? ZABALA: Ez dakit, ba... Pilota munduan ikusi dudana kontuan hartuta, tamalez, hainbat arlotan gurasoek gehiago egiten dute kalte, mesede baino. Baina, aldi berean, gurasoak beharrezkoak dira. Gaur egun, ez dago garai batean zegoen boluntario izaera hori. Ez dago lehen bezainbeste entrenatzaile, begirale, musu truk haurrekin sekulako lana egiten dutenak. Beraz, gurasoen egitekoa are garrantzitsuagoa da orain. LUKAS: Hala da. Adibidez, hemen, La Sallen, dena zen futbola. Baina baziren ikasle batzuk eskubaloia egin nahi zutenak. Eta guraso talde batek hori bultzatu zuen.
Boluntario lan egiten duten begirale eta entrenatzaile horiei aitortza handiagoa egin beharko litzaieke? ZABALA: Dudarik gabe. Gero iritsi ziren bestelako entrenatzaileak, baina nik halako biri esker lortu nuen pilota munduan izan nintzena izatea. Horiek egin zuten lanak ez du preziorik. LUKAS: Nik ere halako asko izan nituen, eta beti eskertuko diet. Zer gomendio emango zeniokete kirolean bidea egiten hasten ari den nerabe bati? ZABALA: Asko. Baina bi nabarmenduko nituzke. Lehena, egiten duenaz gozatzeko; eta, bigarrena, ingurukoek diotenari kasu handirik ez egiteko. Joateko urratsez urrats, kirolari bakoitzak bere garapena baitu. Ni, adibidez, haurren kategorian eta kadeteetan herriko hirugarrena nintzen. Behin baino gehiagotan gerturatu zaizkit gurasoak galdetuz: «Nola ikusten duzu nire semea edo alaba?». Eta gauza bera erantzuten diet: «Bi begirekin». LUKAS: Guztien gainetik, patxadaz hartzeko esango nieke, eta momentua bizitzeko. Izan ere, bizitzako beste alorretan bezala, kirolean ere ez dakizu bihar zer gertatuko den. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216231/arizonako-euskalduna-bisitan.htm | Gizartea | Arizonako euskalduna bisitan | Lazkaoko Maizpide euskaltegian euskara ikastaroa egin du duela 31 urte ere egon zen estatubatuar batek, Christopher Rosebrookek. Ez du hizkuntza galdu bien bitartean. | Arizonako euskalduna bisitan. Lazkaoko Maizpide euskaltegian euskara ikastaroa egin du duela 31 urte ere egon zen estatubatuar batek, Christopher Rosebrookek. Ez du hizkuntza galdu bien bitartean. | Uztaileko lehendabiziko hamabostaldian, iraganera itzulita bezala ibili da Lazkaon Christopher Rosebrook. Bertso-triki poteoan, antzerkia ikusten, eta, batez ere, Maizpide euskaltegian lehenago ere maila onekoa zeukan euskara lantzen. Ondo ezagutzen du herria, eta bertako lagun askorekin gogoratzen da. 1991n, duela 31 urte, bost hilabete igaro baitzituen. Berriro itzultzea erabaki du, euskararen deiak erakarrita.p>
AEBetako Iowa estatuko Des Moines hirian jaioa da, eta Roslyn Frank irakasle euskaltzaleak aurkeztu zion euskara, gaztea zela. Euskararen xerkan, Euskal Herrira itzuli zen.p>
«Unibertsitatean Filologia Hispanikoa bukatzen ari nintzen. Txikitatik ikasi nuen gaztelania, baina ez nintzen inoiz gaztelaniaz hitz egiten duen herri batean bizi izan, eta nahi nuen, praktikatzeko eta erdara hobetzeko. Nire irakasle bat oso euskaltzalea zen, eta Euskal Herrira etortzeko esan zidan», gogoratu du Christopher Rosebrookek, Maizpideko liburutegian.
(Jarraitu irakurtzen 'Goierriko Hitza'-n) |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216232/larraitz-lukas.htm | Larraitz Lukas | Larraitz Lukas. | Gurasoek txikitatik esan zioten baloi batekin jaio zela. Anaia izan zuen erreferente, eta hark bezala Kontxan jokatzea zuen amets. Baina beste garai batzuk ziren. Emakumeen futbola bidea egiten hasi berria zen. Realean zortzi denboraldi egin zituen, taldea Lehen Mailara igo zuen multzoan egon zen, eta kapitaina ere izan zen. 30 urterekin hartu zuen erretiroa. Orain, Haur Hezkuntzako irakaslea da Santo Tomas lizeoan, eta aditu lanak ere egiten ditu ETBko futbol emankizunetan. | ||
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216233/juncal-cepeda.htm | Juncal Cepeda | Juncal Cepeda. | «Aurten hitzaldi asko eman ditut, bai eskoletan, eta bai beste toki askotan ere, desgaitasunaz hitz egiteko. Gustatu zait. Ez dakit noiz arte egingo dudan». Juncal Cepedaren jarduera nabarmenenetarikoa hori da egun. Beste erronka batzuk ere baditu. «Oposizioak egin nahi nituzke». Informatika ikasketak ditu, Lanbide Heziketakoak. Euskaltegian dabil ikasten. Kristalezko hezurrak deituriko gaitza du, sortzetikoa, eta horrek eragindako elbarritasun handia. «Oztopoekin» ezagutu du beti mundua, eta galdera gehiegirekin: « Zergatik zara hain txikia? Zergatik ezin zara ibili?». | ||
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216234/ibai-zabala.htm | Ibai Zabala | Ibai Zabala. | Sekula ez zitzaion burutik pasatu ere egin profesionaletara iritsiko zenik. Baina 13 urte eman zituen goi mailan. Urtebete eskas da goi mailako pilota utzi zuela. Besteak beste, Bigarren Mailako binakako txapeldun izan zen 2010ean, eta, handik lau urtera, banakako txapeldun maila horretan. Emaitzetatik harago, beti izan da oso pertsona engaiatua. Pilotariek egindako greban aurpegietako bat izan zen. Euskara irakasle da gaur egun. Beti izan du lotura estua hizkuntzarekin. | ||
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216235/telmo-irureta.htm | Telmo Irureta | Telmo Irureta. | «Aktorea naiz, oraingoz. Gero ez dakit zer izango naizen...». Garuneko paralisia du Telmo Iruretak, eta horrek eragindako elbarritasun handi bat, 2 urte zituenean izandako eritasun baten ondorioz. Unibertsitate ikasketak ditu, Irakasletza eta Pedagogia ikasi zituen, baina orain antzerkiak «katigatuta» dago guztiz. Hein batean, bakarrizketek egin dute ezagun Irureta, eta bere desgaitasunaz jarduteko duen era ausartak. Antzerki obra batean ari da Aitziber Garmendiarekin: 'Sexberdinak'. | ||
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216236/pertseidak-ikusteko-aukera-izango-da-aurtengo-udan-ere.htm | Bizigiro | Pertseidak ikusteko aukera izango da aurtengo udan ere | Pertseidak ikusteko ordurik onena egunsentiaren aurreko orduetan izaten da, baina iluntzean ere ikus daitezke, gaueko hamarretatik aurrera. Aurten ez da baldintza atmosferikorik hoberena izango behaketarako. | Pertseidak ikusteko aukera izango da aurtengo udan ere. Pertseidak ikusteko ordurik onena egunsentiaren aurreko orduetan izaten da, baina iluntzean ere ikus daitezke, gaueko hamarretatik aurrera. Aurten ez da baldintza atmosferikorik hoberena izango behaketarako. | Pertseidak zeruan ikus daitezkeen fenomeno berezi eta ederrenetakoak dira. Euskal Herriko zenbait txokotan izar uxo edo Done Laurendiren malkoak ere deitzen zaie, eta ohitura da horiek pasatzean desio bat eskatzea. Kutsu mistikoa alde batera utzita, zientifikoki, kometek utzitako hauts partikulak dira pertseidak. Uztailaren 17 eta abuztuaren 24 bitartean pasatu ohi dira zerutik, eta aurten ere horiek ikusteko aukera izango da. Espainiako Institutu Geografiko Nazionalak (IGN) jakinarazi duenez, abuztuaren 12 inguruan ikusi ahal izango dira hobekien.
Jatorria
Pertseida izena Perseus konstelaziotik dator, haren parean ikusten baitira, Kasiopearen alboan. Pertseidak ozar izarrak dira, hau da, kometen isatsek utzitako partikulak Lurraren atmosfera ukitzean sortzen diren fenomenoak. Urtero, abuztuaren hasieran, Lur planetak 109P/Swift-Tuttle kometaren orbita zeharkatzen du, eta kometa horrek hauts partikulak sortzen ditu.
109P/Swift-Tuttle kometak askatutako partikula horietako bat Lurreko atmosferan abiadura handian sartzen denean, marruskadurak berotu egiten du, altuera handian lurrundu arte. Hori horrela, Espainiako Institutu Geografiko Nazionalaren esanetan, meteoro euriak «jatorrizko zentro bakarra duela dirudi, izar iheskor guztiak sortzen direla dirudien puntu bat. Puntu horri erradiatzaile deitzen zaio, eta haren kokapena izar euria izendatzeko erabiltzen da. Beraz, pertseidek Pertseo konstelazioan dute erradiatzailea».
Nola ikusi
Pertseidak urtero ikusi ahal dira Ipar hemisferioan, batez ere abuztuaren 8tik 14ra bitartean. Lurrak 109P/Swift-Tuttle kometaren lorratza zeharkatzen duenean ikusten dira. Segundoko 50 kilometrotik gorako abiadura har dezakete; hortaz, jarduera tasa 200 meteoro ordukoa izan daiteke. Atmosferara sartzean, aztarna luze, distiratsu eta iraunkorrak uzten dituzte zeruan.
Pertseidak ikusteko, baldintza atmosferiko egokiak izatea beharrezkoa da. Hori horrela, uda izaten da horiek hobekien ikusteko garaia. Hala ere, aurtengoa urte txarra izango da behaketarako. IGNk jakinarazi duenez, «pertseiden maximoa ilargi betearekin batera gertatuko da, eta horrek zaildu egingo du behaketa». Ipar hemisferioko Pertseidak ikusteko ordurik onena egunsentiaren aurreko orduetan izaten da, baina iluntzean ere ikus daitezke, gaueko hamarretatik aurrera.
Bitxikeriak
109P/Swift-Tuttle kometa 1992ko abenduaren 11n igaro zen azken aldiz Lurrera, eta urte hartan, orduko 400 meteoro ikusi ahal izan ziren zeruan. Aro Garaikideko lehen ozar izar esanguratsuak 1833ko azaroko Leonidak izan ziren. Hasieran egin zen hurbilketan, ozar izar horrek orduko ehun mila izar iheskor inguru agerrarazi zituela bildu zen. Hala ere, ozar izarra gutxituz zihoala beste hurbilketa bat egin zuten, eta bertan berrehun mila izar iheskorretik gora ekoitzi zituela jakin zuten. Bederatzi ordu iraun zuen gertaerak denera. Izar iheskor horiek Mendi Harritsuetatik ekialdera dagoen Ipar Ameriketako eskualdean ikusi ahal izan ziren batez ere. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216237/iparragirrek-eta-albisuk-uko-egin-diote-epailearen-aurrean-deklaratzeari.htm | Politika | Iparragirrek eta Albisuk uko egin diote epailearen aurrean deklaratzeari | Amaia Izko abokatuak salatu du Auzitegi Nazionala prozedura berriak zabaltzen ari dela «inongo oinarririk» gabe. | Iparragirrek eta Albisuk uko egin diote epailearen aurrean deklaratzeari. Amaia Izko abokatuak salatu du Auzitegi Nazionala prozedura berriak zabaltzen ari dela «inongo oinarririk» gabe. | Miguel Angel Blanco PPko zinegotzia zenaren hilketaren harira, Manuel Garcia Castellon Auzitegi Nazionaleko epaileak deklaratzera deitu zituen gaurko Marixol Iparragirre eta Mikel Albisu. Auzia epaitua dagoen arren, Blanco hil zuten garaian (1997ko uztailean) ETAren zuzendaritzan kokatzen dituztenek erantzukizunik baduten ikertzen ari da Garcia Castellon, baina Iparragirrek eta Albisuk uko egin diote deklaratzeari. Azaldu dute betea dutela Frantziako Estatuan ezarritako zigor osoa.
Saioaren amaieran, Auzitegi Nazionala zabaltzen ari den prozeduren «larritasuna» salatu du Amaia Izko abokatuak, «Auzitegi Nazionalean prozedurak irekitzen ari direlako ETA erakundean arduraren bat izan duten horien kontra». Kausa horiek ez dute «inongo oinarririk, ez legislazioan, ez jurisprudentzian», Izkoren esanetan.
Ikusi gehiago: Gisasola, Abad eta Martinez euskal preso ohiak berriz epaitzeko agindu du Gorenak
Abokatuaren arabera, Auzitegi Nazionalaren jarduerak gogora dakar «ingeniaritza juridikoa delakoaren garairik okerrena, non frogak artifizialki asmatzen, inputazioak artifizialki sortzen eta lege guztiak bihurritzen ziren, eta, ondorioz, eskubideak birrintzen». Garai horretan «ETAren aurkako borrokaren aitzakian» egiten zen hori, baina orain «larriagoa» dela uste du Izkok: «Bakarrik izan daitekeelako mendekuagatik edo Auzitegi Nazionalean irabazteagatik kontakizunaren bataila, sozialki eta politikoki irabazi ezin dutena».
Akusazioek —Dignidad y Justicia eta AVT elkarteek eta PPk— Albisurentzat badaezpadako neurriak hartzeko eskatu dute; pasaportea kentzeko eta Espainiako Estatutik irtetea debekatzeko. Neurri horiek jada ezarriak dizkiote Albisuri, ordea. Iparragirre, berriz, preso dago, eta bideokonferentzia bidez deklaratu du. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216238/ebzk-espero-zen-baino-gehiago-igo-ditu-interes-tasak-050.htm | Ekonomia | EBZk espero zen baino gehiago igo ditu interes tasak: %0,50 | Tasak igotzea erabakiko zuela iragarria zuen erakundeak, baina 0,25 puntuko igoera izango zela uste zuten gehienek. Banku zentralak TPI mekanismoa onartu du, herrialde batzuen arrisku sariak neurririk gabe igo ez daitezen. | EBZk espero zen baino gehiago igo ditu interes tasak: %0,50. Tasak igotzea erabakiko zuela iragarria zuen erakundeak, baina 0,25 puntuko igoera izango zela uste zuten gehienek. Banku zentralak TPI mekanismoa onartu du, herrialde batzuen arrisku sariak neurririk gabe igo ez daitezen. | Inflazio neurrigabeari aurre egiteko, interes tasak igo ditu EBZ Europako Banku Zentralak, baina ez %0,25 analista gehienek uste zuten moduan, baizik eta %0,50. Kolpe bakar batean hainbeste igotzearen alde egiteak erakusten du zenbaterainokoa den euroguneko ekonomiak hartu duen inflazioaren birusaren arriskua. Ekainean, %8,6koa izan da inflazio hori eurogunean, eta 0,25 puntu ez baina 0,50 igotzea beharrezkoa dela erabaki du EBZk. 22 urte igaro dira hainbeste igo zuen azken alditik. Gordailuen tasa ere 0,50 puntu igo ditu, eta %0,75ean geratu da erreferentzia.
Horrela, Frankfurteko erakundeak agur esan dio zero tasako aro luzeari: 2016tik egon dira tasak %0an, eta 2014ko udatik tasa negatiboan egon dira gordailuei dagokienez. Baina diru merkearenak egin duela esan daiteke, aurrerantzean aldaketa nabarmenak izango baitira finantzaketaren alorrean, hala gobernuentzat nola pribatuentzat. Gobernu kontseiluan, belatzen tesia gailendu da, nahiz eta Christine Lagarde presidenteak berak erabakia «aho batez» hartu dutela zehaztu duen. Ekonomiak duen sukarra hozteko dosi handiaren alde egin du banku zentralak, edonola ere. Lagardek badaki, ordea, tentu handiz erreparatu beharko diotela orain interes tasen igoera handi horrek duen eboluzioari, gauza bat baita ekonomia moltetzea eta bestea atzeraldi bati ateak parez pare zabaltzea.
Eztabaida bizia dago eurogunean inflazioari aurre egiteko hartu behar diren neurrien inguruan, estatu batzuek besteek baino egoera askoz hobea dutelako kontu publikoei begira, eta, ondorioz, finantzaketari begira ere bai. AEBetan egindako interes tasen igoera handiak —ekainean %0,75 igo zituen— hango ekonomia gehiegi hoztu duelako ustea azkar hedatzen ari da, eta atzeraldiaren atariari buruz hitz egiten ari dira asko. Gainera, argi dago Europako inflazioaren jatorrizko arrazoia energia krisia dela, ekonomiaren beroketa klasiko batetik harago. Horregatik, interes tasak kolpe bakar batean %0,50 igotzea ez dute gustura hartuko zor publikoak itota bizi diren estatuak.
Arrisku sariak baretzeko tresna
Herrialde batzuek merkatuetan izan dezaketen arriskuaren jakitun, EBZk mekanismo bat onartu du arrisku sariak neurririk gabe igo ez daitezen herrialde horietan. TPI (Transmission Protection Instrument) da onartutako tresna hori, haustura bat egon ez dadin herrialdeen arrisku sarien artean. «Mekanismo hau beharrezkoa da diru politika eraginkorra izan dadin», azaldu du EBZk, ohar batean. Diru politikaren Trasmisioa Babesteko Tresnaren bidez erosiko den zorraren bolumena «diru politika eraginkorra izateko dauden arriskuen araberakoa» izango da. Hau da, herrialde batzuen arrisku sariak zenbat igo daitezkeen, horren araberako erantzuna emango du EBZk TPIrekin, sariak jaisteko.
Edonola ere, erakundeak ez du ezkutatu erabaki garrantzitsua hartu duela 0,50 puntuko igoerarekin: «Neurri garrantzitsuak hartu ditu Gobernu Kontseiluak, inflazioa %2ko helburuan koka dadin epe ertainera». Eta ez du baztertu luze gabe interes tasak berriro igotzea: «Kontseiluaren hurrengo bilkuretan egokia izango da interes tasen beste normalizazio bat egitea». Aurrerantzean EBZk egiten duen bilkura bakoitzean doikuntzak egiteko aukera zabaldu da, beraz. Aro berri batean sartu da banku zentrala, eta inflazioaren arabera jokatu du Franfurtek.
Euroguneko zor publikoa BPGaren %95,6an kokatu da, zertxobait jaitsita, baina barne produktu gordina igo delako, eta ez zorraren bolumena apaldu delako. Zor publiko handienak dituzten herrialdeak hauek dira: Grezia (%189,3), Italia (%152,6), Portugal (%127), Espainia (%117,7) eta Frantzia (%114). Interes tasak %0,50 igotzeak ekarriko duen finantzaketa aro berrian, adi begiratu beharko du EBZk nola doazen herrialde horien arrisku sariak. Hurrengo bilkura irailaren 8an egingo du.
Euriborra eta Euroaren kotizazioa
Europako Banku Zentralak interes tasa ofizialak igo izanak gora eramango du euriborra berriro, hipoteka maileguak egiteko erreferentzia nagusia. Tasak igoko zituela iragartze hutsak zeropetik atera zuen herritarrei zuzenean eragiten dien interes nagusia, apirilean. Sei urtez zero azpitik egon ondoren, positiboa da berriro euriborra apirilaren 12az geroztik, eta goranzko joeran dago. Gaurkoa berri ona da bankuentzat —kexu dira interes tasa apalen ondoren beren negozio arruntak ez duela etekin handirik ematen—, baina txarra maileguak ordaindu behar dituzten herritarrentzat eta enpresentzat, fakturak igo baitzaizkie azken asteetan. EBZren tasen igoera handiak goranzko joera areagotuko duela aurreikus daiteke. Uztaileko batezbestekoa %0,943 da jadanik.
Banku zentralaren igoerak gora eraman du euroa, neurria iragarri eta berehala. 1,0261 dolarren truke aldatu da (+%0,9). Billete berdearekin izan duen parekidetasuna atzean utzi du azken egunetan Europako diruak, EBZk interes tasak %0,50 igotzea aztertuko zuela jakite hutsak %2 igotzera eraman baitu azken astean. Baina, gero, behera egin du berriro, eta 1,0163 dolarren truke aldatzen hasi da.
Gaurko iragarpenak izan ditu beste ondorio batzuk ere. Hamar urterako Italiaren bonoa %3,672ra iritsi da, Alemaniako bunda baino 232 puntu gehiago. Italiaren egoera politiko ezegonkorra (Mario Draghiren dimisioa tarteko) beste kezka bat da EBZrentzat eta Europako Batasun osoarentzat. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216239/sanu-sherpa-hamalau-zortzimilakoak-birritan-igo-dituen-lehen-alpinista.htm | Kirola | Sanu Sherpa, hamalau zortzimilakoak birritan igo dituen lehen alpinista | Gasherbrum II tontorrera (8.035 metro) iritsi da nepaldarra ostegun goizean. Duela hamasei urte igo zuen lehen zortzimilakoa. | Sanu Sherpa, hamalau zortzimilakoak birritan igo dituen lehen alpinista. Gasherbrum II tontorrera (8.035 metro) iritsi da nepaldarra ostegun goizean. Duela hamasei urte igo zuen lehen zortzimilakoa. | Behin ez, bitan igo da Sanu Sherpa (Makalu, Nepal, 1975) 8.000 metrotik gorako munduko hamalau gailurretara. Pakistanen 08:00ak paseak —05:00ak Euskal Herrian— zirela igo du azkena: Gasherbrum II (8.035 metro). Munduko lehen alpinista da halako balentria egiten. Gaurkoa aurtengo bosgarren gailurra zuen Sherpak: aurretik Kanchenjungara, Makalura eta Lhotsera igo da Nepalen, eta Nanga Parbatera Pakistanen.
Duela hamasei urte iritsi zen lehenengoz zortzimilako batera, 2006ko udaberrian. Espedizio korear batean laguntzaile aritu zen orduan, Cho Oyun, eta urte hartan bertan igo zuen Shishapangma ere. Geroztik, espedizio askotan hartu du parte, Seven Summit Treks agentziako langile moduan. Orain, Pioneer Adventure taldearekin munduko hamalau zortzimilakoak birritan igotzea lortu arte. Gainera, zazpi aldiz igo da Everestera, munduko gailurrik garaienera.
Juanito Oiarzabal mendizale gasteiztarra ere saiatu zen hamalau zortzimilakok birritan igotzen. 2009tik aurrera hasi zen helburu horren bila, baina 2012an osasun arazoak izan zituen Shisha Pangmara igotzen ari zela, eta, saiatu arren, ez zen gailurrera iritsi haren ondoren. Lau tontor geratu zitzaizkion bigarren aldiz igotzeko: Broad Peak, Nanga Parbat, Dhaulagiri eta Shisha Pangma. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216240/energiaren-prezioa-eta-inflazioa-dira-enpresen-hazkunderako-mehatxu-nagusiak-ekonomisten-iritziko.htm | Ekonomia | Energiaren prezioa eta inflazioa dira enpresen hazkunderako mehatxu nagusiak, ekonomisten iritziko | Ekonometroa inkestaren arabera, ez dago aho batezko adostasunik inflazioari aurre egiteko politikei buruz. Errenta paktua gailentzen da: inkestatuen erdiek babesten dute. | Energiaren prezioa eta inflazioa dira enpresen hazkunderako mehatxu nagusiak, ekonomisten iritziko. Ekonometroa inkestaren arabera, ez dago aho batezko adostasunik inflazioari aurre egiteko politikei buruz. Errenta paktua gailentzen da: inkestatuen erdiek babesten dute. | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako egoera ekonomikoak okerrera egin du, eta okerrerantz egiten jarraituko du urte amaierara bitartean. Hala uste dute Ekonometroa inkesta erantzun duten ekonomisten erdiek behintzat —Ekonomisten Euskal Elkargoak sei hilean behin egiten du azterketa hori, elkargoko kideen artean—. Ekonomiaren apaltze hipotetiko horrek badu izen-abizenik: inkestatuen %72,3k uste dute energiaren prezioa oztopoa izango dela euskal enpresentzat. Atzetik da inflazioa (%59), baita lehengaien hornidura arazoa ere (%49,7).
Ondorengo ildoen ingurukoak izango dira ekaineko Ekonometroko ezohiko galderak: enpresen hazkunderako mehatxuak eta aukerak, inflazioari aurre egiteko politikarik aproposenak, eta belaunaldien arteko erreleboaren auzia.
Ekonomistek argi dute zein diren enpresen hazkundea galgatzen duten faktoreak. Ez, ordea, zein diren hari lagundu diezaioketenak. Energiaren sektoreak eskainitako aukerak dira lehen postuan (%53,4); gero, prestatutako profesionalak izatea (%49,1); hirugarrenik, I+G+Brako inbertsioak sustatzea (%40,8).
Berdin jazo da inflazioarekin. Hamarretik ia seik kezkatzeko arazotzat jo dute, baina ez dago aho batezko kontsentsurik hari aurre egiteko politika aproposenei buruz. Gailendu den konponbidea errenta paktua indartzea da; inkestatuen %51,9k horren alde egin dute. %43,6ko babesa jaso du kontsumoaren gaineko zergak jaisteak elikagaietan, energian eta erregaietan. Beste neurri batzuk ere aipatzen dira: produkzio eta banaketa kateak hobetzea, gobernuak prezioak kontrolatzea, eta tasen igoerarekin diru eskaintza jaistea.
Inkestatuen %80k uste dute arazo bat dagoela belaunaldien arteko erreleboarekin. Txandakatze hori bermatzeko, tokiko talentuari eutsi behar zaio, ekonomialarien %54,7ren arabera. Etorkizuneko lanbide profiletarako eta enpresen beharretarako ere profesionalak trebatu behar dira. Ekonomialaririk gazteenek galdegin dute enplegu politika publikoak ezartzea eta hezkuntza sistema erreformatzea.
Langabeziari buruzko datu deigarri bat ere azaleratu du Ekonometroak: inkestatuen herenen ustez (%34,8), apur bat apalduko da; beste horrenbesteren arabera (%30,1), berdin jarraituko du; eta gainerakoen iritziz (%29), gora egingo du pixka bat.
Ezkor dira
Horiek horrela, ekonomisten konfiantza indizea -10,79koa izan da ekainean —datua -100 eta 100 artekoa da—. Hau da, ekonomialariek pertzepzio ezkorra dute euskal ekonomiaren inguruan. Alde batetik, apur bat positiboak dira aurrezteari eta langabeziari buruzko aurreikuspenak; bestetik, ekonomiaren egoera oker sumatzen dute datorren urte erdirako.
Iñaki Fernandez elkargoko ekonomialariak aurkeztu ditu datuak, beste bi kiderekin batera. Haren arabera, inkestatuek prezioak apaltzearen aldeko neurriak hautatu dituzte. «Banku zentralek egin dezaketena da edo interes tipoak igo, edo diru eskaintza eta laguntzak jaitsi. Ekonomia moteltzea ekarriko du, eta, horrekin batera, baliteke prezioek behera egitea. Baina baliteke moteltze horrek atzeraldi bat ekartzea ere», Fernandezen ustez. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216241/elhuyarren-itzultzaile-automatikoa-webgunera-joan-gabe-erabili-ahalko-da-aurrerantzean.htm | Gizartea | Elhuyarren itzultzaile automatikoa webgunera joan gabe erabili ahalko da aurrerantzean | Aplikazio bat garatu dute, zuzenean norberaren ordenagailutik baliatzeko itzultzaileaz, edozein programa erabiltzen den bitartean. | Elhuyarren itzultzaile automatikoa webgunera joan gabe erabili ahalko da aurrerantzean. Aplikazio bat garatu dute, zuzenean norberaren ordenagailutik baliatzeko itzultzaileaz, edozein programa erabiltzen den bitartean. | Orain arte honela funtzionatzen zuen: Elhuyarren Elia itzultzaile automatikoa erabili nahi zuenak horren webgunera jo behar zuen, eta han itsatsi itzuli nahi zuen testua. Baina, aurrerantzean ez da hori egiteko beharrik izango, norberaren ordenagailutik egin ahalko delako lan hori, edozein dela unean-unean erabiltzen ari den aplikazioa.
«Bezero askok eskatzen zigun plug-in bat egiteko gure itzultzailea erabili ahal izateko zuzenean Wordetik edo bakoitzak erabili ohi duen aplikaziotik; beraz, hamar egin beharrean, denerako bakarra egitea erabaki dugu», azaldu du Elia itzultzaileko arduradun Amaia Jauregik.
Norberak bere ordenagailuan instalatu behar du Elia aplikazioa. Elhuyarrek bideo hau plazaratu du prozesua erakusteko.
Instalatu ostean, aurrerantzean, erabiltzaileak askoz errazago edukiko du testuak itzultzea, edozein programa erabiltzen ari dela: Word, OpenOffice, edo beste. Testua aukeratu beharko du Ctrl + C bi aldiz sakatuta, eta, ondoren, Ctrl +V bi aldiz sakatzen badu, jatorrizko testua itzulpenarekin ordezkatuko du aplikazioak.
Gehienez ehun hitzezko testua itzuli ahalko du erabiltzaileak batera, baina Elian izena emanez gero, doan da, 500 hitzeraino itzuli ahalko ditu ekinaldi bakoitzean.
Ekainean amaitu zuen Elhuyarren Elia taldeak aplikazioa garatzen, eta orain plazaratu dute.
Hiztegia, Elian
Garatzaileek azaldu dutenez, erabiltzaile asko baliatzen da itzulgailuaz hiztegi gisa. Horregatik, Elhuyarren hiztegia Eliaren webgunean txertatzea erabaki dute. Beraz, aurrerantzean, norbaitek hitz bakarra edo bi kontsultatzen baditu, Eliak ez die itzulpena egingo, baizik eta hiztegiaren emaitza erakutsiko.
Aurtengo martxoan urte bat bete zuen Eliak. «Ez gaude geldirik. Une oro ari gara Elia itzultzailea hobetzen», esan zion Jauregik orduan BERRIAri.
Itzultzaile automatikoak sei hizkuntzaren arteko itzulpenak egiten ditu segundo gutxi batzuetan: euskara, gaztelania, frantsesa, ingelesa, katalana eta galegoaren artekoak, alegia. Sakelako eta tabletetako aplikazioak, gainera, irudietan agertzen diren testuak ere itzultzeko gai da; beraz, oso egokia da bidaiatuz gero afixetan eta zeinuetan agertzen diren testuak ulergarri egiteko. |
2022-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/216242/athekagaitzeko-leihoa.htm | Bizigiro | Athekagaitzeko leihoa | Atharri eta Arrokagarai muinoen artean Athekagaitzeko arroila dago. Kondaira eta pasarte ugariren ametsezko tokia izaki, ibiltaria geldoki abiatuko da Errolan harria bisitatzeko asmoz. Gero, Atharri eta Urtzumuko talaietatik pasatuta, ingurubira eder bat osatuko du. | Athekagaitzeko leihoa. Atharri eta Arrokagarai muinoen artean Athekagaitzeko arroila dago. Kondaira eta pasarte ugariren ametsezko tokia izaki, ibiltaria geldoki abiatuko da Errolan harria bisitatzeko asmoz. Gero, Atharri eta Urtzumuko talaietatik pasatuta, ingurubira eder bat osatuko du. | Itsasu herria Lapurdiko hegoaldeko udalerri pintoreskoa da. Bi gune nagusi kausituko ditu bisitariak Errobi ibaiaren magalera iritsitakoan. Lehena, pilotalekuaren eta herriko etxearen inguruan dago, etxe dotorez apaindua. Bigarrena, beherago, San Fruktuoso elizaren inguruan. Eskolak, hilerria eta Iparraldeko lehen Aberri Eguna gogora dakarren mugarria antzemango ditu han behean, Errobi ibaiak sorrarazten duen haitzartearen atarian. Dudarik gabe, Itsasuko arroila akuilu ezin hobea da eskualdeko turismoa sustatzeko; izan ere, hamaika bisitari abiatu ohi dira Errolan harria bisitatzeko gogo biziz.
Artzamendi eta Mondarrain tontor ezagunak udalerriaren hegoaldean agertuko dira. Tentagarriak, zinez, Itsasu inguruko bazterrak deskubrituko badira. Halere, oinezkoarentzat proposamen egokiagoak badaude inguruan, hain zorrotzak ez direnak: Atharri, Kondixingogaina eta Urtzumu, esaterako. Itsasu inguruan zirkuitu interesgarri bat osatzeko aukera polita emango dute muino horiek.
Kondixingogaineko mendebaldeko lepoan pago sendo batzuk daude.. Josean Gil-Garcia
Fruitu txiki gorrixkak ahogozatzeko parada ere bada Itsasun. Urtero-urtero gereziaren besta antolatzen baita. Plazak eta karrikak bisitariz mukuru jartzen dira orduan. Alta bada, jende andana hurbiltzen da gereziaren laborea bertatik bertara ikusteko asmoz. Ekaineko lehen igandea gorriz markatzen da egutegian, hortaz, gereziak miresteko aztura aspaldikoa baita. Izan ere, gerezien garrantzia agerikoa da, eta herriko armarrian ere protagonismoa hartzen dute.
Begiak ez ezik, gainerako zentzumenak ere dantzan jarriko ditu festazaleak fruitu mamitsu eta azukretsua ahoratzean. Marmeladan jarrita ala hutsa. Egun seinalatuan, egitarau oparoa antolatzen da musika, dantzak eta gastronomia uztartuta. Beraz, Ezpeletako piperraren sor-marka ez ezik, peloa, xapata eta beltxa gerezi barietateak ere franko ezagunak dira itsasuarren artean. Milaka gereziondo erroitzen dira mendi hegaletan, eta urteko produkzioa 15-20 tona ingurukoa izaten da.
Harrizko leihoa
Athekagaitzeko leihora doan ibilbidea Itsasu herriko plaza nagusian hasiko da, pilotalekua eta Hotel du Fronton altxatzen diren lekuan. Arrabota eskuinaldean lagata, karrika nagusitik goratasuna galtzen hasiko da ibiltaria. Balaki trinketa aurrez aurre dela, eskuinera egin eta San Fruktuoso elizarantz joko du. Metro batzuk karrika horretan, eta berriz hartuko du eskuinera, elizako bideari oratuta. Asfaltoan behera egiten ari dela, Arrokagarai eta Atharri muino luzeen artetik irekitzen den arroila xumea antzemango du. Muino bien artean, Artzamendi erraldoia. Athekagaitzeko leihoa zokogune horretan dagoenez, haranzko pausoak emango ditu oinezkoak, paraje magikoak sorginduta.
Karrikan behera hasiko da bisitaria, Atharri eta Urzumuko itzulia egiteko prest.. Josean Gil-Garcia
Esponda baserriaren parean (1690), ezkerreko karrikari oratuko zaio ibiltaria, Bidarteko eta Berrueteneko bideei muzin eginda. San Josep eskola atzean utzi eta berehala, eliza ondoan izango da. Atharriko patarra adierazten duen seinaleari jaramonik egin gabe, pauso zuzenak egingo ditu Pas de Roland edo Athekagaitzeko harriaren aldera. Errobi ibaia jauzika doan bezalaxe, hola abiatuko da. Bide zaharra galipotez beztitzen baita, turisten autoetatik itzurian ibiliko da erne-erne, harik eta harri sonatuaren alboan jarri arte. Orduan, bai sosegua! Harriaren azpiko pasabidea Errobi arroilaren hasieran ikusiko du. Leihoa eta guzti. Errolanek egin omen zuen zulo hori, seguru asko ezpata ezaguna eskuan zuela.
Dena dela, harri sendoak bertan dirau, tinko-tinko, bisitarien aiduru, Errobi biziaren altzoan altxarazita. Arroilara gerturatu ahala antzeman badaiteke ere, Athekagaitzeko bazterra ezin liteke txundigarriagorik. Alta bada, gertakarien kronologiak begirada hainbat mende atzerago botatzera behartuko du. Kondairaren arabera, parajeotan ibili zen Errolan, Karlomagnoren iloba. Jenio indartsua izan omen zen hura, eta ezaguna egin zen harri izugarriak jaurtitzen zituelako mendi punta batetik bestera. Itsasuko inguruan, ordea, tradizioak jasotako elezaharrek erraldoitzat hartzen dute Errolan ahalguztiduna.
Atharriko gaina
Latseko auzotik hur-hur, atseden hartzeko gonbita egingo du hondartza xumeak. Bordagaineko errekak eta Errobi zabalak bat egiten duten bazterrean, hain zuzen, sosegurako deia egingo du ur emariak. Oin punttak busti ez ezik, soina freskatzeko aukera ere baliatu izan du orain arte haraino gerturatzen zen orok. Bizkitartean, zoriak lagunduta, ur laster bizian behera joan ohi diren txalupak igarotzen ikusteko paradaz gozatuko du. Ibaia gurutzatu gabe, Bidarrai aldera egin gabe, Atharriko lepora doan bidea hartuko du. Auzoa igaro berritan, Heleteneko patar ezti bati goiti jarraituko du. Malda amaituta, asfaltoa utzi, eta, kuartzitaz eta eskistoz osatutako harbide baten moldean, Atharriko lepora doan zidorrari oratuko zaio.
Haritzen eta gaztainondoen babesean, goratasuna hartuz joango da, Bordagaineko errekak irekitako ibar xumearen gainean ikuspegi ederrak dituelarik. Bide sardara iristean, xenda nagusitik irten eta eskuinetik gora egingo du, Atharriko lepora iristeko. Patar xumearen abaroan egonda, ziztuan kokatuko da goialdea janzten duen zelaian. Porlanez egindako gurutze bat ikusiko du lepoan. Ezkondrai tontorra eta, gorago, Mondarrain handia bistaratuko ditu hegoaldean. Ezkerrera egingo du lepoan, eta mendebaldera emango ditu pausoak. Iraztorra alde bietan duela, hinki-hankarik egin gabe tontorrera joko du zuzen-zuzen. Antena txiki bat dago Atharriko gailurrean. Garo artetik doan zidorrari jarraituko dio gero. Berehala, Legarreko lepora iritsiko da. Zuharretako lepora eta Mondarrain mendi ezagunera doan bidegurutze sonatuan dago. Ezkondrai tontor piramidalari bizkarra emanez, eskuinera hartu eta Gerastoko bideari jarraituta, Haraneko baserri multzorantz abiatuko da, aldats behera. Errepidean sigi-saga, Haraneko bordara iritsiko da aurrena. Panparrin (Pamparinia) etxe ikusgarrira hurrena, eta Basaburuko errepidera azkena.
Itsasuko aerodromoa
Haraneako lepoan, errepidea gurutzatu, eta Urtzumuko itzuliari ekingo dio. Lehen bidebanatzean, bide patartsua laga eta haren eskuinetik doan bide samurretik jarraituko du. Eskisto eta konglomeratuak basabidean zapalduta, Kondixingogainera iritsiko da, hots, Urtzumu mendiko hego-mendebaldeko goi ordokira. Hiru pago dotore ikusiko dira han. Zelaiko Itur Xokoan altxatzen den ur biltegia inguratu ostean, eskuinera hartu eta Urtzumuko bideari helduta, Itsasuko aerodromora iritsiko da.
BERRIA
Aerodromoko hangarraren parean, Touring Club de France elkarteak 1925ean jarritako mapa harria ikusiko du, baita atseden hartzeko parke bat ere. Errepide estuan aurrera eginda, Maxarrea baserri ondotik igarota, gaztainondoak eta haritzak bidaide, Itsasuko plazan amaituko du ibiltariak Athekagaitzeko ingurubira.
Bihar: Iragana, harrietan irarrita (eta VI): Ebro ibaiaren ingurua. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216243/saseta-defentsa-sistemako-beste-lubaki-bat-aurkitu-dute-arripilletako-muinoan.htm | Gizartea | Saseta defentsa sistemako beste lubaki bat aurkitu dute, Arripilletako muinoan | Aranzadi zientzia elkarteak aurkitu du 1936ko gerrako lubaki hori; tankeak oztopatzeko izan zitekeen zulo bat ere topatu dute. | Saseta defentsa sistemako beste lubaki bat aurkitu dute, Arripilletako muinoan. Aranzadi zientzia elkarteak aurkitu du 1936ko gerrako lubaki hori; tankeak oztopatzeko izan zitekeen zulo bat ere topatu dute. | Arrapilletako muinoan (Zizurkil, Gipuzkoa) 10 metroko lubaki estu eta baxu bat aurkitu du Aranzadi zientzia elkarteak, Eskaltzu muinotik 500 metro eskasera. Kandido Saseta kapitainak kolpisten aurreratzea oztopatzeko Andatza mendilerroan osatu zuen defentsa sistemako lubakietako bat da aurkitutakoa. Manex Arrastoa historialariak eta proiektuaren zuzendariak adierazi du lubaki horretan ez dutela material beliko asko aurkitu, baina aurkikuntzak esangura handia duela. Aurkitu duten guda materiala hemen egina zela ere nabarmendu du; izan ere, inguruko beste lubaki batzuetan Txekiako eta beste herrialde batzuetako munizioa topatu zuten.
10 metroko lubakiaz gain, muinoaren magalean beste zulo bat topatu dute, zabalagoa eta sakonagoa, baina ez dute guda materialik topatu. Hori dela eta, elkarteko zientzialarien hipotesia da zulo hori tankeen aurkako oztopo bat izan zela. 1954. urteko hegazkinez egindako argazkietan ikusi zuten zuloaren arrastoa, eta, bilaketa egin ostean, topatu egin dute. Julien Blanco arkeologoaren arabera, zuloaren kokalekuak iradoki zien tankeen aurkako defentsa sistema izan zitekeela; izan ere, zuloa ez dago muinoaren puntan, magalean baizik, eta tiro egiteko leku okerragoa denez, helburu horretarako zuloa dela da hipotesi nagusia.
1936ko abuztuan iritsi ziren tropa kolpistak Gipuzkoa erdialdera, eta hilabete hartako 11tik 15era Tolosa, Irura, Villabona, Zizurkil, Aduna eta Sorabilla hartu zituzten. Abuztuaren 5ean hasi zen Kandido Saseta Andatza mendilerroan defentsa antolatzen. Herriak faxistek hartu zituztenez, defentsa mendira igotzea erabaki zuen Sasetak, Andatza mendilerroan. Helburua tropa kolpisten aurreratzea oztopatzea zen, Azpeitiko Komandantziak Gipuzkoako beste puntuetako erresistentzia eta estrategia berrantolatzeko. Hilabete inguruz faxistei aurre egin zieten Andatzan, horiek kostaldera iristea atzeratuz. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216245/esnal-eta-parot-askatzearen-kontra-egin-du-fiskaltzak.htm | Politika | Esnal eta Parot askatzearen kontra egin du fiskaltzak | Gaur aztertu dituzte bi euskal presoen baldintzapeko askatasun eskaerak Parisen. Bakegileek larunbateko blokeoan parte hartzera deitu dute. | Esnal eta Parot askatzearen kontra egin du fiskaltzak. Gaur aztertu dituzte bi euskal presoen baldintzapeko askatasun eskaerak Parisen. Bakegileek larunbateko blokeoan parte hartzera deitu dute. | Terrorismoaren kontrako Frantziako fiskaltzak, beste behin, Jakes Esnal eta Ion Parot preso atxikitzeko eskatu du, Bake Bideak ohar batean jakinarazi duenez. Gaur aztertu dituzte Parisko Dei Auzitegian bi euskal presoen baldintzapeko askatasun eskaerak, enegarrenez. Irailaren 22an emanen dute erabakiaren berri.
Esnalen kasuan, Frantziako Kasazio Auzitegiak martxoan eman zuen erabakiaren kontra egin du fiskaltzak. Baldintzapeko askatasuna eskatzeko prozeduran, bi erakunderen iritzia eskatzen du auzitegiak: «terrorismoagatik» zigortutakoen eskaerak CPMS Segurtasun Neurrien Diziplina Anitzeko Batzordeak aztertzen ditu, eta kondena luzekoenak, berriz, CNE Frantziako Ebaluazio Zentroak. Batean zein bestean, azterketa bat baino gehiago egiten diote presoari, haren egoera definitzeko eta berriz delituren bat egiteko arriskurik dagoen neurtzeko, besteak beste. Esnalen kasuan, CPMSri eskatu zioten iritzia, baina fiskaltzak kontsideratu zuen CNEren iritzia ere behar zela, eta Parisko Dei Auzitegiak arrazoi eman zion. Frantziako Kasazio Auzitegiak erabaki hori bertan behera utzi zuen martxoan. Fiskaltzaren hitzetan, «gaizki epaitu zuten», eta CNEren iritzia ezinbestekoa zaiola berretsi du, Maritxu Paulus Basurko abokatuak kontatu duenez.
Horrez gain, CPMSk beste iritzi bat eman du, aldi honetan Esnal askatzearen kontrakoa. Haserre mintzatu da Paulus Basurko: «Duela bi urte, aldeko iritzia eman zuten, erranez kartzelan atxikitzeak ez zuela ezer lagunduko, eta momentua zela aldatzeko. Auzitegi berak, presidente berarekin, kontrako iritzia ematen du orain», gaitzetsi du. «Ulertezina» dela erran du. «Gezurrez betea da: erraten dute ETAren armen erdiak ez dituztela itzuli. Hori berak asmatu du».
Bakegileek mobilizazio egun handia iragarria dute larunbat honetarako, gatazka konpontzeko prozesuan Frantziako Gobernuarekin duten blokeo egoera gainditzeko. Ipar Euskal Herri osoko errepide sarea blokeatzeko asmoa dute, Paris mugiarazteko.
(Laster informazio gehiago) |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216246/tubacexek-eskari-zorroaren-marka-hautsi-du.htm | Ekonomia | Tubacexek eskari zorroaren marka hautsi du | Iazko aldiarekin konparatuta, salmentak bikoiztu ditu hodigileak, 353,8 milioi euroraino. Enpresaren zorrak, ordea, berdintsu jarraitzen du urte hasieratik. | Tubacexek eskari zorroaren marka hautsi du. Iazko aldiarekin konparatuta, salmentak bikoiztu ditu hodigileak, 353,8 milioi euroraino. Enpresaren zorrak, ordea, berdintsu jarraitzen du urte hasieratik. | Tubacex hodigileak 353,8 milioi euroren salmentak izan ditu lehen sei hilabeteotan, iaz baino bi bider gehiago —hain zuzen, 160 milioiren salmentak izan zituen—. Hodi ekoizleak aldi horretako emaitzak aurkeztu ditu, eta bere onera itzultzen ari dela dirudi. Izan ere, 32,2 milioi euroren galerekin amaitu zuen iaz, eta jada buelta ematea lortu du: 9,1 milioi euro garbiren irabaziak izan ditu.
Mila milioi erdiko eskari zorro «sendoarekin» ekin zion Tubacexek urteari, eta, markak hautsi ditu. 1.500 milioikoa du orain. «Gure posizionamendu onak ahalbidetu du eskarien harrera oso ona izatea», zehaztu du enpresako kontseilari ordezkariak. Esaterako, duela hilabete inoizko kontraturik handiena sinatu zuen enpresa hodigileak, Abu Dhabin. Horrela, apurka-apurka 1,3 milioi murriztu du bere zorra gaur egun arte. Oraindik 334,9 milioikoa du bizkar gainean.
Martxa onarekin hasi du urtea Arabako hodi ekoizleak, eta datorrena ere begi onekin ikusten du. Aurtengo emaitzak 2018koa eta 2019koa gaindituko dituela aurreikusten du, eskari zorro esanguratsuari eta merkatuan duen presentziari esker.
Gas naturala eta nuklearra «funtsezko» bihurtu dira —Europako Batzordeak energia «berdetzat» jotzeko proposamenak aurrera egin du—. Energiaren merkatuaren «suspertze orokor» bat dagoela azaldu du Tubacexek. Ordea, «ziurgabetasuna» ere bada, kostuen, energiaren eta lehengaien garestitzearen ondorioz. Behintzat, kostu horiek bezeroen gain uztea lortzen ari da. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216247/beste-11-euskal-preso-euskal-herriratuko-dituzte.htm | Politika | Beste 11 euskal preso Euskal Herriratuko dituzte | Horietatik bederatzi Eusko Jaurlaritzaren eskumeneko espetxeetara lekualdatuko dituzte, eta beste bi, Iruñekora. | Beste 11 euskal preso Euskal Herriratuko dituzte. Horietatik bederatzi Eusko Jaurlaritzaren eskumeneko espetxeetara lekualdatuko dituzte, eta beste bi, Iruñekora. | Espainiako Espetxe Erakundeek jakinarazi dute 11 euskal preso Euskal Herriko kartzeletara mugituko dituztela datozen egunetan. Horietatik bederatzi Eusko Jaurlaritzaren eskumeneko espetxeetara lekualdatuko dituzte: Ibai Aiensa (Logroñotik), Jose Lorenzo Aiestaran (Soriatik), Ainhoa Garcia (Villabonatik), Eneko Goieaskoetxea (Duesotik), Juan Carlos Iglesias (Dueñasetik), Xabier Makazaga (Duesotik), Ainhoa Mujika (Logroñotik), Jon Olarra (Logroñotik), eta Gorka Palacios (Estremeratik).
Horiez gain, Juan Ramon Karasatorre eta Luis Mariñelarena Iruñeko espetxera lekualdatuko dituzte. Karastorre Dueson dago egun, eta Mariñelarena, berriz, Dueñasen. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216248/okupazioa-eten-dute-ostiakoek-etxebizitzaren-afera-salatuta.htm | Gizartea | Okupazioa eten dute Ostiakoek, etxebizitzaren afera salatuta | Alday promotorearen bulegoen aitzinean egin dute elkarretaratzea, okupazioaren burutzeko. Angeluko auzapez Olivekin bezperan elkartu ziren. | Okupazioa eten dute Ostiakoek, etxebizitzaren afera salatuta. Alday promotorearen bulegoen aitzinean egin dute elkarretaratzea, okupazioaren burutzeko. Angeluko auzapez Olivekin bezperan elkartu ziren. | Ostiako militanteentzat, «helburuak beteak izan dira». Galdera nagusia hau zuten: «Norentzat eraiki, zer beharri erantzuteko?». Ostiakoen ustez, galdera hori plaza publikora ekartzea lortu dute, eta arduradunei helaraztea ere bai. Erraterako, «eraikitzeko baimena ematen duten auzapezak, eta etekina baizik bilatzen ez duten promotoreak» hunkitzea lortu dutela kontsideratu dute.
Ostia kolektiboak ostegun arratsalde honetan utzi du joan den ostiraletik okupatzen zuen eremua. Bazkari partekatu baten ondotik, kanpalekua desegin eta Alday promotorearen bulegoen aitzinera joan dira elkarretaratzearen egitera, Angelun (Lapurdi). Kolektiboa 2021eko ekainean sortu zen, Arbonako okupazioaren harira; ber gaiak aldarrikatzen dituzten elkarteez osatua da.
Okupazioko militante baten arabera —izena ez du eman nahi izan—, «biziki kontent» dira, «jende anitz hurbildu» delako okupaziora, eta «mota guztietako jendeekin mintzatu» ahal izan direlako. Azaldu duenez, ohartu dira «etxebizitza zinez jende anitz hunkitzen duen arazo larri bat» dela, eta «angeluar bat baino gehiago etorri» zaizkie beren esperientzia kontatzera.
Gerora begira, Les Hauts de la Chambre d’Amour luxuzko etxe multzoaren okupazioa haien lehena dela zehaztu du taldeko ordezkariak, «ekintza bat gehiago dauden beste hainbaten artean». «Okupazio iraunkorraren bultzatzeko gogoa dugu. [...] Geroan beste batzuk egitea espero dugu, betiere gero eta handiagoak, gero eta hobeki antolatuak», gehitu du.
Eztabaida udalarekin
Asteartean, Ostiakoek elkarretaratze bat antolatu zuten Angeluko herriko etxearen aitzinean. Biharamun goizean, Angeluko auzapez Claude Olivek prentsaurreko bat eman zuen, okupazioa bera eta Ostiako militanteek eramandako ekintzak salatzeko. Lehenik, «militanteen egiteko manera» aipatu zuen, nahiz eta «arazoa ulertzen» zuela erantsi. Haren ustez, «ezin liteke elkarrizketa konstruktibo bat eraman lehen solasaldi bat sustatzen ez bada, ekintzara iragan aitzin».
Estatistiken aldetik, Olivek oroitarazi zuen Angeluko etxebizitzen %78 lehen mailako etxebizitzak direla; eta herriko etxearekin eramandako proiektuez harro direla argiki erakutsi: «Ez dut gorritzerik ene lantaldearekin batera egin dugun lanaz». Bestalde, haren ustez, «ez da Angeluko kasua salatu beharrekoa»; harentzat, «kostaldeko beste hiriek Angelu bezainbat egingo balute», arazoa ez litzateke halakoa.
Herriko etxeak jokatzeko leku mugatua duela ere zehaztu zuen, PLU Tokiko Hirigintza Planak inposatzen dizkien neurri batzuengatik, besteak beste. PLUa herriaren araberakoa dela azaldu zuen, eta Angeluko hiriak 2013ko PLU bat erabiltzen duela, sei aldiz egokitua izan dena. Euskal Hirigune Elkargoaren zain dira, «eskala handiagoan pentsatutako hirien arteko PLU bat onar dezan, hiri politiken arteko koherentzia beharrari erantzuteko».
Anartean, «betebehar anitz estatuak inposatuak» direla baietsi zuen, garapen iraunkorraren alde eta aldaketa klimatikoaren aurka egiteko, batez ere. Halako neurrien eraginez, «hiri hedapena mugatzea» eskatzen zaiela dio, «hiria bere baitan eraikitzeko», eta «eraikitzeko baimenen garestitzea ondorioztatu duela, etxebizitza gehiago hirian ekoizteko».
Ostiakoentzat, gurpil zoro bat da politikariekin eta promotoreekin hitz egitea. Taldeko ordezkariaren arabera, «aski kuriosoa da ikustea denek erraiten dutela ongi lanean ari direla, eta problema haien konkurrenteena dela». Haren aburuz, «beti elkar akusatzen ari dira, nolazpait beren aurpegia zuritzeko». |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216249/etapa-garaipenarekin-bideratu-du-maillot-horia-vingegaardek.htm | Kirola | Etapa garaipenarekin bideratu du maillot horia Vingegaardek | Hegan egin du danimarkarrak Hautacamen gora, eta maillot horia sendotu du. Pogacarrek hainbat eraso jo ditu urrunetik, baina azkeneko mendatean indarrik gabe gelditu da | Etapa garaipenarekin bideratu du maillot horia Vingegaardek. Hegan egin du danimarkarrak Hautacamen gora, eta maillot horia sendotu du. Pogacarrek hainbat eraso jo ditu urrunetik, baina azkeneko mendatean indarrik gabe gelditu da | Jonas Vingegaardek irabazi du Frantziako Tourreko hemezortzigarren etapa; Pirinioetako azkena. Indar erakustaldia eman du danimarkarrak, eta Jumbo-Visma taldeari estrategia ezin hobeto atera zaio. Tadej Pogacarrek (UAE) hainbat eraso jo ditu Spandellesen gora, baina denetan erantzun du liderrak. Azkeneko mendatean, aldiz, hustu egin da Pogacar, eta ezin izan du danimarkarraren erritmoan jarraitu. Mirari bat beharko du esloveniarrak larunbateko erlojupekoan maillot horia jantzi nahi baldin badu. 3.26 da orain bien arteko aldea.
Lasterketa eroa eta bizia izan da hasiera hasieratik. Hainbat txirrindulari saiatu dira eguneko ihesaldian sartzen, baina tropela zorrotz aritu da, aldea handitzen utzi gabe. Aubisquera (16,4 kilometro eta %7,1eko pendiza) iritsi aurretik lortu du 30 bat txirrindulari zituen taldetxoak multzo nagusiari aurre hartzea. Tropelak baimendu egin du azkenerako mugimendu hori, eta hiru minututik gorako aldearekin iritsi dira Aubisque gainera.
Jaitsiera sigi-sagatsua egin dute ondoren ziklistek, Spandelleseko aurreneko aldapetara iritsi aurretik. Aurrenekoz igo du Frantziako Tourrak mendate hori, eta aurrealdean hiru txirrindulari bakarrik gelditu dira: Wout van Aert (Jumbo-Visma), Daniel Felipe Martinez (Ineos) eta Thibaut Pinot (FDJ). Tropelean, aldiz, azpi-azpitik Brandon Mcnultyk (UAE) ezarri du erritmoa, Pogacarren mesedetan.
Berehala jo du Pogacarrek erasoa, helmugarako 39 kilometro gelditzen zirenean, eta orain arte bezala, Vingegaard gurpilera itsatsi zaio. Sepp Kuss liderraren taldekidea iritsi da bikotearen ondora, eta Pogacarrek hanka altxatu du. Hala ere, beste hamaika aldiz saiatu da mendate berean esloveniarra, baina ez du liderra gurpiletik atera ere egin. Sendotasuna erakutsi du une oro maillot horiak, eta aulkitik altxa gabe erantzun die Pogacarren eraso bortitzei. Aurreko hirukotea iritsi da lehenengo Spandelleseko tontorrera, eta minutu eta erdira iritsi dira bi oilarrak.
Aldapan behera ere saiatu da Pogacar, eta jarrera bikaina erakutsi du esloveniarrak. Vingegaard ia erori egin den arren, eutsi egin dio esloveniarraren gurpilean, eta Pogacar bera izan da aurrerago erori dena. Vingegaardek, aurrera jo ordez, itxaron egin dio gizalegez, eta eskua ere eman diote elkarri. Kuss eta Tiesj Benoot —liderraren taldekideak— eta Geraint Thomas (Ineos) batu zaizkie mendatea hasi aurretik, eta elkarrekin egin dute Hautacamerako bidea.
Aurrean Pinot izan da Hautacam handian (13,6 km, %7,8) gora lehen mugimendua egin duen txirrindularia, baina beste biek ondo erantzun dute. Van Aertek jo du gero, aldapa pikoegia ez zegoen unean, eta atzean gelditu da Pinot. Flandriarra eta kolonbiarra bakarrik gelditu dira aurrean zortzi kilometro gelditzen zirenean, baina oilarrak gain-gainean zeuzkaten ordurako. Kussek ezarri du erritmoa, eta haren gurpilean aritu dira sailkapeneko lehenengo biak.
Helmugarako bost kilometro falta zirenean harrapatu du hirukoteak lasterketa burua, eta bi oilarrak eta Van Aert gelditu dira aurrean. Flandriarrak erritmo zitala ezarri du, eta Pogacar bera ere lehertu du. Maillot horia bakarrik gelditu da orduan, eta haren aurtengo Tourra biribildu egin du, mendiko azkeneko etapan nagusituz. Bakarrik iritsi da helmugara, eta bigarren etapa garaipena lortu du. Pogacarrek minutu bat pasatxo galdu du helmugan, eta Tourra ia erabakita utzi du Vingegaardek. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216251/flamenkoak-hartuko-ditu-iruneko-balkoiak-abuztu-amaieran.htm | Kultura | Flamenkoak hartuko ditu Iruñeko balkoiak abuztu amaieran | IX. Flamenco on Fire jaialdia hilaren 24tik 28ra egingo da. Iruñean ez ezik, Vianan eta Tuteran ere egingo dituzte emanaldiak. | Flamenkoak hartuko ditu Iruñeko balkoiak abuztu amaieran. IX. Flamenco on Fire jaialdia hilaren 24tik 28ra egingo da. Iruñean ez ezik, Vianan eta Tuteran ere egingo dituzte emanaldiak. | Lirika flamenkoa izango da Flamenco on Fire jaialdiaren gai zentrala. «Lirikan zentratu gara, letren garrantzia azpimarratzeko», adierazi du Arturo Fernandezek, jaialdiaren zuzendariak. Ondorioz, musikak ez ezik, hitzek hartuko dute garrantzi berezia aurten.
Iaz eta 2020an gertatu ez zen bezala, ez da osasun neurririk hartuko, eta balkoietako ikuskizunak itzuliko dira. Ekitaldiaren bereizgarri izan dira beti, baina aurreko bi urteetan alboratu egin behar izan zituzten, COVID-19aren ondorioz.
Hain zuzen ere, balkoi batean emango zaio hasiera jaialdiari, Vianan. Gaur, Baluarte jauregian egindako aurkezpenean aurreratu dute abuztuaren 12an izanen dela, eta F on Fire deitu diotela. Jaialdi nagusitik independentea izango da. Sandra Carrascok eta Joni Jimenezek irekiko dute, Vianako udaletxeko balkoian. Gauean, aipatutako biez gain, La Fabi eta Alba Heredia arituko dira.
Iruñean eta Tuteran, hilaren 24an hasiko da. Tuteran ere, udaletxeko balkoian hasiko da, eta bi artista nafar arituko dira: Alberto Jimenez Gilabert Bayron eta Bruno Jimenez. Tuterako Gaztanbide aretoan, Carmen Linares sona handiko abeslaria izanen da, Pepe Habichuela gitarra jotzailearekin batera.
Iruñean, berritasunen artean, Nafarroako Museoaren balkoia dago. «Jakinarazi didatenez, inoiz ez da ezer artistikorik egin bertan, eta guretzat ohorea da espazio hori estreinatu ahal izatea», adierazi du Fernandezek. Bertan, Rafael Riqueni gitarra jolea izango da, eta hark irekiko du jaialdia Iruñean. Riqueniri beste artista batzuek jarraituko diote: horien artean, Juanito Villar, Maria Jose Llergo, Jose Merce eta Juana de la Pipa.
Beste jarduera batzuk Musikaz gain, beste jarduera asko antolatu dituzte. Nafarroako Ostalaritza eta Turismo Elkarteak Gastrosabicas ibilbidea sortu du, adibidez, jaialdiari sukaldaritzaren alea jartzeko. Vianan, abuztuaren 8tik 14ra izanen dira, eta Iruñean eta Tuteranm 22tik 28ra. Gastrosabicas.com webgunean dago informazio osoa. Horrez gain, haurrentzako jarduera bat antolatu dute: Francisco Suarez El Trombo-k dantza tailer bat emango du.
Aurten, sari banaketa ere egingo dute, eta flamenkoaren dibulgazioan aritzen diren pertsonak omenduko dituzte. Adibidez, Jose Maria Velazquez-Gaztelu poetari saria emango diote, irratian flamenkoaren inguruan dibulgazioa egiteagatik. Pepe Lamarca argazkilaria ere sarituko dute, eta, azkenik, Corral de la Moreria tablao flamenkoa omenduko dute. |
2022-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/216253/krimea-kongoko-sukar-hemorragikoa-duen-pertsona-bat-artatu-dute-donostiako-ospitalean.htm | Gizartea | Krimea-Kongoko sukar hemorragikoa duen pertsona bat artatu dute Donostiako ospitalean | Akain baten ziztada bidez kutsatzen da birus hori. Pazientea egonkor dago, Osakidetzak jakinarazi duenez. Baliabide bereziak jarri ditu ospitaleak, «arretarik onena eskaintzeko» eta «bakartzea eta segurtasuna» bermatzeko. | Krimea-Kongoko sukar hemorragikoa duen pertsona bat artatu dute Donostiako ospitalean. Akain baten ziztada bidez kutsatzen da birus hori. Pazientea egonkor dago, Osakidetzak jakinarazi duenez. Baliabide bereziak jarri ditu ospitaleak, «arretarik onena eskaintzeko» eta «bakartzea eta segurtasuna» bermatzeko. | Krimea-Kongoko sukar hemorragikoarekin kutsatutako pertsona bat artatu dute gaur eguerdian Donostiako ospitalean, Osakidetzak ohar baten bidez jakinarazi duenez. Segurtasun Biologiko Handiko Unitatera eraman dute. Bertan ospitaleratu ohi dituzte «gaixotasun infekzioso larriak» dituzten pazienteak. Pazientea egonkor dago, Osakidetzaren arabera.
Horrekin batera, Osakidetzak azaldu du «segurtasun eta bakartze handiko baliabide bereziak» abian jarri dituztela, «pertsonari arretarik onena eskaintzeko eta haren eta taldearen bakartzea eta segurtasuna bermatzeko».
Espainiako Osasun Ministerioaren eskaera baten ondotik hartu du Donostiako ospitaleak sukar hemorragikoaz kutsatutako pazientea. Izan ere, ministerioak deia luzatu zien halako gaitzak dituztenak hartzeko baliabideak dituzten ospitaleei, eta Donostiakoa da horietako bat —Espainiako Estatuan zazpi daude guztira—.
Nairobirus izeneko birus batek eragindako gaixotasuna da Krimea-Kongoko sukar hemorragikoa, eta kutsatuta dagoen akain baten ziztadaren bidez transmititzen da, nagusiki. Osakidetzak zehaztu du birusaz kutsatutako pertsonetako askok ez dutela sintomarik izaten, «gaixotasunak sukar handia eta odol jario iraunkorrak eragin baditzake ere». Kasu larrienetan, heriotza ere eragin dezake, baina ez da ohikoa: %10-40 inguruko hilgarritasuna dauka. Birusa hedatzen ari da, Osakidetzak azaldu duenez. |
2022-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/216254/alemania-europako-txapelketako-finalerdietara.htm | Kirola | Alemania, Europako Txapelketako finalerdietara | 2-0 irabazi dio Austriari, Buhlen eta Poppen golei esker. Austriarrek, aukera ugari izan dituzten arren, ez dute atea zulatzea lortu. | Alemania, Europako Txapelketako finalerdietara. 2-0 irabazi dio Austriari, Buhlen eta Poppen golei esker. Austriarrek, aukera ugari izan dituzten arren, ez dute atea zulatzea lortu. | Europako Txapelketako titulua bederatzigarrenez irabaztea gertuago du Alemaniak, finalerdietan baita, Austriari 2-0 gailendu ostean, Londresko Brentford estadioan. Hori bai, alemaniarrek galtzak bete lan izan dute garaipena erdiesteko; izan ere, Austriak oldarkor jokatu du, baita aukerak eduki ere. Halere, ate aurrean asmatzen duenak jasotzen du saria, eta horretan Alemania izan da eraginkorrena. Buhl eta Popp izan dira golegileak, eta alemaniarrek gisa horretara gainditu dute final-laurdenetako galbahea. 2017ko Europako Txapelketan ez ziren gai izan harresi hura gainditzeko. Bada, Voss-Tecklenburgek zuzendutako selekzioak arantza kentzea lortu du.
Alemaniak eta Austriak aurrenekoz neurtu dituzte indarrak final-laurdenetan. Alemania, selekzio zaildua eta erasokorra; Austria, berriz, multzoen fasean ezustekoa eman duena, baina ausarta. Partida hasierako gidoia esperotakoa izan da. Alemaniak ezarri du jokoaren erritmoa. Dena den, Austriak sortu du lehen aukera, 8. minutuan; Hickelsberger-Fullerrek, eskuin hegaletik, defentsa lerroa bikain gainditu ostean, area kanpotik jaurti du, baina Frohms atezainak arazorik gabe gelditu du. Ostera, alemaniarren erantzuna berehala etorri da; hurrengo erasoan, Huthek eskuinetik erdiratu eta gero, Popp kapitainak penalti ingurutik gora bidali du.
Alemaniak argi eta garbi erakutsi du multzoen faseko partidetan pase gutxirekin aurkariaren areara erraz heltzen zela, baita golak sartu ere. Hain zuzen, Voss-Tecklenburgen taldea aurreratu da, 25. minutuan. Presio eraginkor baten ostean, Austriako atezainak deseroso urrundu du baloia, eta, Buhlek ezkerretik erdiratu ostean, Poppek baloia atzetik igarotzen utzi du; zain baitzegoen Magull, eta Bayern Municheko jokalariak, lehor-lehor, baloia sarera bidali du. Bigarren gola du txapelketa honetan.
Lehen zatiaren amaieran, Alemania bigarren gola sartzeko zorian izan da; Huthek ezker hegaletik sukalderaino sartu da, baina Zinsberger atezainak bikain erantzun dio. Horrela heldu dira atsedenaldira.
Nahi eta ezin
Aurreneko zatian bezala, Alemaniako selekzioko jokalariak txinpartarik gabe zelairatu dira, eta Austriak izan du bigarren zatiko lehen abagunerik garbiena, 52. minutuan; Dunstek, oso urrunetik, eskuinez, zartako ederra eman dio baloiari, eta langan jo du. Handik gutxira, markagailua berdintzeko beste ahalegin bat egin dute austriarrek; korner baten ostean, Puntigam erdilariak jaurtitako baloiak zutoinean jo du. Sinetsi ezinik zeuden austriarrak. Fuhrmannek gidatutako selekzioa estu hartzen ari zen Alemania.
Minutuak aurrera joan ahala, markagailuak bere horretan jarraitu du, Alemaniaren mesederako. Une batez, aldea handitzeko aukera handia izan du; Buhlek Austriako atzelari bati izkin egin ondoren, bizi-bizi eman dio baloiari, baina langan jo du. Segidan, 21 urteko hegalekoa lehia erabakitzear izan da: baloia kanpora bota du atea hutsik zuela. Partidako azken hatsean, ordea, Alemaniak zortea alde izan du; Zinsberger atezainak baloia urruntzeko orduan, Poppen ezker hankan jo eta ate barrura joan da. 2-0. Baten poza, bestearen etsipena.
Alemaniak Frantziako selekzioaren eta Damaris Egurrolaren Herbehereen arteko neurketako irabazlea izango du aurkari finalerdietan, uztailaren 27an. |
2022-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/216280/plastikoa-birziklatzeko-lantegi-bat-erre-da-bart-sondikan.htm | Gizartea | Plastikoa birziklatzeko lantegi bat erre da bart Sondikan | 03:00etan hasi da sutea, eta kalte handiak eragin ditu Astar enpresan. | Plastikoa birziklatzeko lantegi bat erre da bart Sondikan. 03:00etan hasi da sutea, eta kalte handiak eragin ditu Astar enpresan. | Bizkaiko suhiltzaileek jakinarazi dutenez, sutea izan da bart Sondikan (Bizkaia), plastikoa birziklatzeko Astar enpresan. 03:00etan piztu da sua, Zangroiz industrialdean. Ez da inor zauritu, baina kalteak handiak izan dira lantegian; teilatua behera erori da.
Ke laino handia eragin du suteak; lantegian zegoen materiala kontuan hartuta, oso toxikoa izan daitekeela ohartarazi dute. Suhiltzaileek kontrolpean zuten sua goizerako.
Sute gehiago ere gertatu izan dira enpresa horretan; iaz bat, eta duela bi aste beste bat, gaurkoa baino txikiagoa. |
2022-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/216282/nafarroako-gobernuak-telelaguntza-zerbitzuarekin-lotutako-iruzur-saiakera-gehiagoren-berri-eman-du.htm | Gizartea | Nafarroako Gobernuak telelaguntza zerbitzuarekin lotutako iruzur saiakera gehiagoren berri eman du | Dirua eta etxebizitzako giltzaren aldaki bat lortzen saiatzen dira iruzurgileak. Nafarroako Gobernuak eskatu du edozein zalantza izanez gero Atenzia enpresarekin harremanetan jartzeko. | Nafarroako Gobernuak telelaguntza zerbitzuarekin lotutako iruzur saiakera gehiagoren berri eman du. Dirua eta etxebizitzako giltzaren aldaki bat lortzen saiatzen dira iruzurgileak. Nafarroako Gobernuak eskatu du edozein zalantza izanez gero Atenzia enpresarekin harremanetan jartzeko. | Telelaguntza zerbitzuarekin lotutako hainbat iruzur saiakera izan direla ohartarazi du Nafarroako Gobernuak. Jakinarazi du azkenaldian ugaritu egin direla iruzur saiakera horiek, eta, gehienetan, dirua eta etxebizitzako giltzaren aldaki bat lortzen saiatu direla iruzurgileak. Telelaguntza zerbitzuaren izenean deitzen diete kaltetuei, eta zerbitzu hori amu gisa erabiliz saiatzen dira iruzurra egiten.
Alertaren aurrean, Gizarte Eskubideen eta Osasun sailetako ordezkariek gogorarazi dute telelaguntzako gailu elektronikoak etxean instalatzeko ez dela ezer ordaindu behar, eta eskatu dute zerbitzu horrekin edozein zalantza izanez gero Atenzia enpresarekin harremanetan jartzeko. Era berean, telelaguntza zerbitzuarekin lotutako dei arraroren bat jasoz gero zenbakia gordetzeko eskatu diete herritarrei, Poliziaren ikerketa errazteko.
Hain justu ere, duela gutxi jakinarazi dituzte telelaguntza zerbitzuaren hobekuntza eta ezaugarri berriak, eta Gizarte Eskubideen eta Osasun sailen ustez, iruzurgileek berrikuntza horiek baliatu dituzte iruzurra egiten saiatzeko. Izan ere, telelaguntza zerbitzuaren berrikuntzetako bat da etxeko giltzen aldaki bat zerbitzu hori ematen duen enpresari uztea, larrialdiren bat gertatuz gero epe laburrean barrura sartu ahal izateko.
Hori dela eta, nabarmendu dute interesa dutenek berek eskatu behar dutela telelaguntza zerbitzu hori, oinarrizko gizarte zerbitzuetako edo osasun zentroetako gizarte langileen bidez eskatu ere. Halaber, azpimarratu dute zalantzarik izanez gero giltzaren aldakirik ez entregatzeko eta Atenzia enpresako langileekin egiaztatzeko ea hartu-eman hori haiekin izan den edo ez.
Egoera ikusirik, oroitarazi dute telelaguntza zerbitzuak «larrialdi, segurtasun gabezia, bakardade edo isolamendu egoerei» erantzuteko helburuz sortu zirela, bakarrik eta menpekotasun egoera batean bizi direnek etxean «seguru eta sostenguz bizitzen jarrai dezaten». |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.