date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2022-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/222309/erabakitzeko-eskubidea-espainiako-konstituzioan-jasotzea-proposatu-du-eajk.htm | Politika | Erabakitzeko eskubidea Espainiako Konstituzioan jasotzea proposatu du EAJk | Auzitegi Konstituzionalean «Foru Areto» bat sortzea jasotzen duen zuzenketa bat ere erregistratu dute jeltzaleek. | Erabakitzeko eskubidea Espainiako Konstituzioan jasotzea proposatu du EAJk. Auzitegi Konstituzionalean «Foru Areto» bat sortzea jasotzen duen zuzenketa bat ere erregistratu dute jeltzaleek. | Espainiako Konstituzioaren erreforma proiektuari 11 zuzenketa aurkeztu dizkio EAJk Espainiako Kongresuan duen taldeak. Bestea, beste, euskal herritarren erabakitzeko eskubidea jasotzea proposatu du, konstituzioaren bigarren artikulua moldatuta eta xedapen gehigarri bat erantsita. Jeltzaleen zuzenketak jasotzen duenez, konstituzioak alde batera utziko luke «Espainiako nazioaren lurralde zatiezintasunaren» erreferentzia: «1990ean, Eusko Legebiltzarrak ebazpen bat onartu zuen, Euskal Herriaren autodeterminazio eskubidea aldarrikatzeko eta bere etorkizuna libre eta demokratikoki erabakitzeko eskubidean berresteko», argudiatu du EAJk.
Hori horrela, jeltzaleen proposamena da xedapen gehigarri batean zera jasotzea: «Betetze osoa, autogobernuaren agerpen instituzional gisa, bere herritarren erabakitzeko eskubidearen bitartez kanporatzen da, askatasunez eta demokratikoki ordezkatuta, bere egikaritzea Estatuarekin adostuta». Hori formula «atsegin eta iraunkor» bat litzateke «euskal errealitatea» Espainiako Estatuan artikulatzeko.
EAJk proposatzen duen «kontzertu politikoa» taxutzen duten beste elementuetako bat da nola ebazten diren gobernu bakoitzari legozkiokeen eskumenen inguruko auziak, eta, horretarako, proposatu du «Foru Areto» bat sortzea Auzitegi Konstituzionalaren barruan. Areto horrek aztertu beharko lituzke Eusko Legebiltzarraren, batzar nagusien eta Espainiako Gorteen arauen arteko talkak. Horrekin batera, Euskal Autonomia Erkidegoaren eta Espainiako Estatuaren arteko batzorde bat osatu nahi du EAJk, eskumen gatazka guztiak aztertzeko.
Horiez gain, jeltzaleek aurkeztutako zuzenketetan beste proposamen batzuk ere badaude: adibidez, Espainiako erregearen bortxaezintasuna ezabatzea eta erkidegoen autonomia bertan behera uzten duen 155. artikulua indargabetzea. |
2022-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/222310/osasunak-eta-realak-ez-dute-huts-egin.htm | Kirola | Osasunak eta Realak ez dute huts egin | Alavesek ere aurrera egin du, baina Eibar eta Arenas kalean gelditu dira | Osasunak eta Realak ez dute huts egin. Alavesek ere aurrera egin du, baina Eibar eta Arenas kalean gelditu dira | Aparteko deskalabrurik ez Espainiako Kopako bigarren kanporaketan. Ez, bederen, gorengo mailako euskal taldeei dagokienez. Realak eta Osasunak erraz gainditu dituzte beren kanporaketak. Txuri-urdinek aise gainditu dute Coria (0-5), eta gorritxoak antzera moldatu dira Arnedoren aurka (1-3). Alavesek ere aurrera egin du, Merida garaituta (0-1). Aldiz, Eibar eta Arenas Getxo bidean geratu dira. Armaginek kolpea hartu du Eivissa Pitiusasen zelaian (1-0), eta getxoztarrek Valladoliden aurka galduta agurtu dute Kopa (1-5).
Realak ondo berrekin dio lehiaketa ofizialari. Donostiarrek arazorik gabe menderatu dute Coria, itxura eskaseko soropil batean. Imanol Alguacilek talde ona zelairatu du, ohiko hamaikakoaren egitura mantenduta. Prestatzaile oriotarrak helburu argia zuen: neurketa ahalik eta bizkorren bideratzea.
Jokalariek berehala baliatu dute teknikariaren planteamendua. Robert Navarrok laugarren minutuan aurreratu ditu bisitariak, Momo Choren pase bat probestuta. Hamabi minutu geroago, Chok berak handitu du errenta. Jokalari frantziarrak buruz sareratu du Igor Zubeldiak egindako jaurtiketa bat. Lesioaren ostean, bizi itzuli da aurrelaria.
Txuri-urdinek kontrolpean izan dute partida, une oro. Nabaritu egin da talde baten eta bestearen arteko aldea, eta estutasunik gabe gainditu dute kanporaketa. Atsedenaldiaren atarian berretsi dute hori, Brais Mendezek penaltiz hirugarren gola egin duenean. Realak lanak eginak zituen atsedenaldirako, baina neurketa biribildu du bigarren zatian, Jon Karrikaburuk egindako bi golei esker. Baztandarrak 74. eta 80. minutuetan sareratu du baloia.
Osasuna ere nahi bezala aritu da, eta lehen zatian erabakita utzi du neurketa. 1-3 gailendu dira Arnedoko Sendero zelaian. Arnedo ahal bezala aritu da defentsako lanean, bere zelaitik atera ezinda, baina 8.minuturako aurreratu da Osasuna. Lekuz kanpo harrapatu ditu atzelariak Roberto Torresek, eta Kike Garciak sareetara bidali du baloia. Berehala zapuztu dira errioxarren ametsak, eta hurrengo minutuan bigarrena egin du Ruben Garciak, areaz kanpotik jotako zartako bikain batekin.
Lehen bi golen ostean ahaleginak egin ditu Arnedok Sergio Herreraren ate ingurura iristeko, baina aurrera emandako pauso bakoitzean Osasunaren aukera bat iristen zen kontraerasoan. Hala egin du hirugarrena Kike Garciak.
Bigarren zatian askoz hobeto aritu dira etxekoak. Osasunak aldaketak egin ditu, eta nagusitasuna galdu du zelaian. Arnedok lotsarik gabe egin du aurrera, eta gola egitea lortu du Guillermo Ameliviak. Golak hauspoa eman die errioxarrei, baina markagailuan gerturatzen saiatu badira ere, bi taldeen arteko aldea gehiegizkoa izan da etxekoentzat.
Eibar eta Arenas, kalera
Eivissa Pitiusasek ezustekoa eman du, eta kopatik kanpo utzi du Eibar. Garitanorenek 1-0 galdu dute. Arenas ere ez da ostiraleko zozketan izango. Getxoztarrak aurreratu egin dira, baina Valladolidek berehala irauli du markagailua. Alavesek, berriz, nahikoa izan du Salva Sevillaren gola Merida kanporatzeko. Bihar azken euskal taldearen txanda izango da. Gernikak Celta hartuko du etxean, eta ametsa egi bihurtzen ahaleginduko da. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222330/hekimenek-jaurlaritzari-eskatu-dio-euskarazko-komunikabideei-laquonabarmenraquo-handitzeko-baliabideak.htm | Gizartea | Hekimenek Jaurlaritzari eskatu dio euskarazko komunikabideei «nabarmen» handitzeko baliabideak | Euskarazko hedabideen elkarteak salatu du Jaurlaritzaren laguntzek ez dutela ematen kostuak betetzeko eta ez dituztela aintzat hartzen prezioen gorakadak. Berretsi du audientzian oinarritutako diru laguntzen sistemak «kalte» egiten diela euskarazko hedabideei. | Hekimenek Jaurlaritzari eskatu dio euskarazko komunikabideei «nabarmen» handitzeko baliabideak. Euskarazko hedabideen elkarteak salatu du Jaurlaritzaren laguntzek ez dutela ematen kostuak betetzeko eta ez dituztela aintzat hartzen prezioen gorakadak. Berretsi du audientzian oinarritutako diru laguntzen sistemak «kalte» egiten diela euskarazko hedabideei. | Jasotakoa baino «bultzada sendoagoa» behar dute euskarazko komunikabideek erakunde publikoen aldetik, Hekimen euskarazko hedabideen elkarteak ohar bidez adierazi duenez. Eusko Jaurlaritzak euskarazko komunikabideei eragiten dieten bi diru-laguntza deialdiren ebazpenak argitaratu ditu gaur, eta eman berritan egin du ohartarazpena elkarteak.
Komunikazioaren mundua «eraldaketa prozesu sakonean» dagoela gogorarazi du Hekimenek, eta nabarmendu «funtzio sozial garrantzitsua» dutela euskarazko komunikabideek, bai «euskararen normalizazio prozesuan», baina baita «informaziorako eskubidean, iritzi aniztasunaren bermean zein desinformazioaren aurkako borrokan» ere. Funtzio hori izaten segitzeko, baina, beharrezko ikusten du «euskarazko komunikabideen ekosistema egonkortzea» eta errealitate berrira «egokitzea». Horretarako, baina, erakunde publikoen laguntza behar dela gogoratu du.
Hekimenek, ordea, ez ditu bide horretan ikusten Jaurlaritzaren diru laguntzak. Batetik, salatu du 2022-2024 aldirako euskarazko hedabideentzako laguntzak, esleitu eta hiru urtera, oraindik ez direla iristen «kostu estandarren %35 estaltzera», hala adostu bazen ere. Akordio haren helburu nagusia «komunikabideen egonkortasun ekonomikoari laguntzea» zela oroitu du Hekimenek, baina ohartarazi du papera, argindarra eta erregaiak garestitu izanak helburu horretatik «urrunago» eraman dituela. Are, zenbait komunikabidek urtetik urtera diru gutxiago jasotzen dutela ere gaineratu du. Deialdi horretan bada «paradoxa zital» bat, elkartearen arabera: «Egitasmo berriak sortzea edo ekoizpena handitzea berri oso onak badira ere, deialdirako diru funtsa finkoa denez, ekoizpena handitzea edo egitasmo berriak sortzea sektorearen kontra bihurtzen da, sektorearen beraren garapena eragotziz».
Hainbat hedabide, laguntzetatik kanpo
Aurten, bigarrenez, Eusko Jaurlaritzak diru laguntza berezia eman die hedabideei, COVID-19ak eragindako kalteei aurre egiten laguntzeko. Sei milioi euroko diru saila izan da, baina zatirik handiena gaztelerazko hedabide batzuek jaso dute. Hekimenek salatu du ezen, Jaurlaritzak azken deialdian aurrekoan baino komunikabide gehiago lagundu baditu ere, oraindik ere laguntza horietatik kanpo daudela euskarazko komunikabide gehienak. «Horrek ez du zentzurik: pandemiaren eraginak komunikabide guztiek pairatu dituzte, eta denek lan egin dute beren hartzaileei informazio egoki eta zuzena emateko».
Oraingo banaketak, hedabideen audientzietan oinarritutakoak, «kalte» egiten die euskarazko komunikabideei, Hekimenen esanetan, ez dituelako «audientzia potentzialak» bereizten; hots, ez duelako aintzat hartzen euskarazko eta erdarazko hedabideen audientzia potentziala desberdina dela. Horregatik, Hekimenek eta haren parte diren komunikabideek «baliabideak nabarmen handitzeko» eskatu diete erakunde publikoei, hiru helburu lortzeko: euskarazko komunikabideak egonkortzea, berrikuntza prozesuak eta proiektuak garatu ahal izatea, eta proiektu komunikatibo berriak garatzea eta egonkortzea.
Laguntzak El Correo. 1.783.281,73€ Diario Vasco. 876.160,99€ SER. 643.962,85€ Deia. 547.987,62€ Gara. 309.597,52€ BERRIA. 287.925,70€ Nervion + Gorbea. 278.637,77€ COPE. 201.238,39€ Noticias de Gipuzkoa. 182.662,54€ Onda Cero. 142.414,86€ Diario de Noticias de Alava. 139.318,89€ Eldiario.es. 133.126,94€ Grupo Telebilbao/Teledonostia /Televitoria. 126.934,98€ Onda Vasca. 83.591,33€ Hamaika. 43.343,65€ Herri Irratia. 37.151,70€ Tele7. 34.055,73€ Goiena Telebista. 30.959,75€ Infosare + Hitza.eus/Ataria.eus. 27.863,77€ Radio7. 18.575,85€ Bizkaia Irratia. 15.479,88€ |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222332/ebko-justizia-auzitegiak-arrazoia-eman-dio-europarlamentuari-junquerasen-eserlekua-hutsik-uzteagatik.htm | Mundua | EBko Justizia Auzitegiak arrazoia eman dio europarlamentuari Junquerasen eserlekua hutsik uzteagatik | Auzitegiak atzera bota du ERCko buruak EBko Auzitegi Nagusiaren erabakiaren aurka aurkeztutako helegitea; «ez zuen zuzenbide akatsik egin» 2020ko urriko epaian. | EBko Justizia Auzitegiak arrazoia eman dio europarlamentuari Junquerasen eserlekua hutsik uzteagatik. Auzitegiak atzera bota du ERCko buruak EBko Auzitegi Nagusiaren erabakiaren aurka aurkeztutako helegitea; «ez zuen zuzenbide akatsik egin» 2020ko urriko epaian. | EB Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak atzera bota du ERC Esquerra Republicanako buru eta Generalitateko presidenteorde ohi Oriol Junquerasek Europako Parlamentuko eserlekua galtzearen aurka aurkeztutako helegitea. David Sassoli europarlamentuko orduko presidenteak haren eserlekua hutsik uztea erabaki zuen 2020ko urtarrilean.
Gisa horretara, EBko Justiziak Auzitegiak talde komunitarioko Auzitegi Nagusiaren lehen erabakia babestu du, Junquerasek 2020ko abenduan jarritako lehen errekurtsoa onartezintzat jo baitzuen; izan ere, auzitegi horrek ondorioztatu zuen Sassolik «aurretik zegoen egoera juridiko bati buruzko informazioa helarazi baino ez ziela egin Europako Parlamentuko gainerako kideei». Hori dela eta, EBko Auzitegi Nagusiak «ez zuen zuzenbide akatsik egin» 2020ko urriko epaian, Justizia Auzitegiak dioenez.
Gainera, epaiak berretsi egiten du hauteskunde prozedurak zuzenbide nazionalaren pean jarraitzen duela; ez bakarrik bozkatzeko eta agindutakoak emateko arauei dagokienez, baita Europako ganberako kideen hautaketari dagokionez ere. Hain zuzen, auzitegiak 2020ko abenduan ezarri zuen Europako Parlamentuak «ez duela eskumenik estatu kide bateko agintarien erabakia kontrolatzeko»; hau da, «eurodiputatu batek zuzenbide nazionala aplikatuz emandako agindua baliogabetzeko erabakia kontrolatzeko, ezta erabaki hori onartzeari uko egiteko ere».
Junqueras eurodiputatu aukeratu zuten 2019ko maiatzeko Europako Parlamenturako hauteskundeetan, baina, ez zuenez baimenik lortu Espainiako Konstituzioari men egingo ziola zin egitera edo hitza ematera joateko, Espainiako Hauteskunde Batzordeak hutsik utzi zuen haren eserlekua.
Luxenburgoko auzitegiak 2019ko abenduan ebatzi zuen eurodiputatua zela, iritzita Konstituzioari men egiteko urrats formala ez dela beharrezkoa diputatu hautatua izateko, eta, beraz, immunitatea zegokiola. Bost egun lehenago zigortu zuen, ordea, Espainiako Auzitegi Gorenak ERCko burua, eta hamahiru urteko espetxea eta inhabilitazioa ezarri zizkion. Luxenburgoren epaiari entzungor eginez, inhabilitazioari eustea erabaki zuen Gorenak, eta europarlamentuak irizpide horri jarraitu zion Junquerasen eserlekua hutsik uzteko erabakian.
2020ko urtarrileko osoko bilkuran, europarlamentuko presidenteak jakinarazi zien ganberako gainerako kideei Junqueras aukeratu zutela eurodiputatu 2019ko uztailaren 2an, baina, era berean, bere eserlekua hutsik geratuko zela 2020ko urtarrilaren 3tik aurrera; izan ere, Espainiako Auzitegi Gorenak uste zuen buruzagi independentistak ez zuela immunitate parlamentariorik zuzenbide nazionalaren arabera, eta, beraz, «ez zela bidezkoa lekualdatzeko baimena ematea, ezta haren askatasuna erabakitzea ere».
Testuinguru horretan, Luxenburgon egoitza duen auzitegiak arrazoitu du EB Auzitegi Nagusiak ez zuela akatsik egin zuzenbide nazionala Europako Parlamentuaren 2020ko urtarrilaren 13ko erabakiaren oinarri juridikotzat jota. Horrez gain, argitu du Espainian zigor penal baten ondorioz eurodiputatuaren agintaldia amaitzea «agintaldia baliogabetzea» dela, eta ez dela «bateraezina».
«Hautagarritasun araua»
Europako Parlamentuak lege nazionalean jatorria duen agintaldia baliogabetzearen ondorioei buruz duen iritzia alde batera utzita, EBko Justizia Auzitegiak nabarmendu du agintari nazionalek soilik jakinaraziko diotela zuzenbide hori aplikatuz agintaldia amaitzen dela. Horregatik, epaiak azaltzen duenez, zuzenbide nazionalak arautzen du oraindik ere hauteskunde prozedura. Halaber, azpimarratu du —Junquerasen arrazoien aurka— prozedura hori ez dela soilik bozketarako eta agintaldiak adjudikatzeko arauei buruzkoa, baizik eta baita ganberako kideen «hautagarritasun arauei» buruzkoa ere.
Hortik ondorioztatzen da Espainiako Hauteskunde Legea aplikatuz ERCko buruaren agintaldia deuseztatzea ekarri zuen hautaezintasuna zuzenbide nazionalak arautzen duen «hauteskunde prozeduraren» parte dela, eta hori errespetatzea ez dagokiola parlamentuari.
Azkenik, EBko Auzitegi Nagusiak lehen helegitea onartezintzat jotzeko erabili zituen zuzenbideko oinarriak aurkaratzeari dagokionez, talde komunitarioko Justizia Auzitegiak uste du ezin dela ontzat hartu Junquerasen arrazoia, eta «ezetsi» egin behar dela, ez duelako aukerarik ematen lehen auzialdiko ondorioa zalantzan jartzeko, zeinaren arabera 2019ko abenduaren 20ko eskaeraren ukapena baliogabetzea lortzeko jarritako helegitea existitzen ez zen egintza juridiko baten aurkakoa baitzen. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222333/bilbon-azkoitian-eta-nafarroan-atera-da-espainiako-eguberrietako-loteriaren-lehen-saria.htm | Gizartea | Bilbon, Azkoitian eta Nafarroan atera da Espainiako Eguberrietako loteriaren lehen saria | Bilbon eta Mungian saldu da bigarren saria. Donostian, Iruñean, Santurtzin, Portugaleten eta Galdakaon bosgarren sariak atera dira. | Bilbon, Azkoitian eta Nafarroan atera da Espainiako Eguberrietako loteriaren lehen saria. Bilbon eta Mungian saldu da bigarren saria. Donostian, Iruñean, Santurtzin, Portugaleten eta Galdakaon bosgarren sariak atera dira. | Bizkaia, Nafarroa eta Gipuzkoa izan dira zortedun Espainiako loteriaren Gabonetako zozketari. Izan ere, Bilbon, Iruñean, Cordovillan (Nafarroa) eta Azkoitian (Gipuzkoa) atera da lehen saria: 5490 zenbakia. Bilboko Urkixo zumarkaleko Ormaechea loteria dendan, Iruñeko Ziudadela kalekoan, Cordovillako supermerkatu batean eta Azkoitiko Julio Urkixo kalekoan saldu dituzte, hain zuzen. 5,2 milioi euro utzi ditu lehen sariak: Bilbon zenbakiaren hamar dezimo saldu dira; eta bana Iruñean, Cordovillan eta Azkoitian. Saridunek 400.000 jasoko dute dezimo bakoitzeko. 11:21ean atera da lehen saria.
Bestalde, 10:26an kantatu dute bigarren saria: 4.074 zenbakia. Bilboko 41. loteria dendan (Ledesma Musikariaren kalea) eta Mungiako 3.ean (Lauaxeta Olerkari kalea) loteria erosi zutenek 125.000 euro jasoko dute dezimo bakoitzeko.
Bosgarren sariak ere atera dira Hego Euskal Herrian, eta horietako bat Galdakaon saldu dute: 43696 zenbakia. Osorik, gainera; Galdakaoko 2. loteria dendan (Zamakoa kalea) zenbakiaren 180 sailak zituen, baina jakiteko dago zenbat dezimo saldu diren guztira. Dezimoko 6.000 euro jasoko dute sarituek. 10:35ean atera da. Tartean, Galdakaoko Rioja tabernak 43696 zenbakiko 300 dezimo banatu ditu; denera 1.800.000 euro banatu dituzte tabernakoek bezeroen artean. Bertara gerturatu da Geuria, eta tabernakoek adierazi diote «sorpresa handia» izan dela. Hamabost urte daramatzate zenbaki hori saltzen, eta, aurten, tokatu zaie saria banatzea. Tabernariekin ospatu duen bizilagunik ere bada: «Diruak baino gehiago, horrek pozten gaitu: auzoko jendeari tokatu zaiola, hemen guztiok ezagutzen baitugu elkar».
Beste bosgarren sari bat ere kantatu dute: 88509 zenbakia. Besteak beste, Iruñean saldu dute, Baiona etorbideko loteria dendan. Santurtzin (Bizkaia), Portugaleten (Bizkaia) eta Donostian ere banatu dute bosgarren sari bat: 38554 zenbakia. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222334/sansohetako-akusatuei-ia-80-urteren-zigorrak-ezarri-dizkiete-guztira.htm | Gizartea | Sansohetako akusatuei ia 80 urteren zigorrak ezarri dizkiete guztira | Adingabeak galbideratu eta sexu erasoak egin izana egotzi diete; lauk zigor arinagoak izan dituzte, akusazioarekin akordioa lortuta. | Sansohetako akusatuei ia 80 urteren zigorrak ezarri dizkiete guztira. Adingabeak galbideratu eta sexu erasoak egin izana egotzi diete; lauk zigor arinagoak izan dituzte, akusazioarekin akordioa lortuta. | Orotara, 79 urte eta erdiren zigorrak ezarri dizkiete Sansoheta auziko hamar akusatuetatik bederatziri. Bestea errugabetzat jo dute. Epaian frogatutzat jo dute akusatuek sexu erasoak egin zizkietela Sansoheta zentroan Arabako Foru Aldundiaren zaintzapean zeuden zenbait adingaberi. Kasu batzuetan, adingabeei pornografia erakutsi izana eta haiei drogak ematea ere egotzi diete. Guztira, 39 delitu egozten zizkieten, eta horietatik 27 frogatutzat jo dituzte.
Akusatu bati hamabost urte eta egun bateko zigorra ezarri diote; hori izan da zigorrik handiena. Adingabeak galbideratzea, sexu erasoak egitea, adingabeei pornografia erakustea eta osasun publikoaren kontrako delitu bat egitea ere egotzi diote. Hamahiru urteko zigorra ezarri diote beste bati, 11 urtekoa beste bati, eta hamarna urteko zigorra biri.
Gainerakoek zigor arinagoak izan dituzte, «kaltea erreparatu izanaren aringarria» aplikatu dietelako: bost eta zazpi urteko zigorrak ezarri dizkiete. Zigorrik arinena urtebete eta egun batekoa izan da: aringarri hori aplikatu dioten akusatu bat da. Horri zaintzapeko askatasuneko hiru urteko zigorra ere jarri diote.
Zazpi adingabe
Epaiketa joan den irailaren 26an hasi zen. Akusatuei leporatzen zieten Arabako Foru Aldundiaren zaintzapean zeuden adingabeak prostituitu zituen sare bateko kide izatea. Akusatuetako zenbait Sansoheta zentroko langileak ziren; izan ere, zentro horretan bizi ziren bi adingabek egindako salaketaren ondorioz abiarazi zen auzibidea. Orotara, zazpi adingaberi sexu erasoak egin izana leporatzen zieten.
Akusatuetatik lauk delituak onartu zituzten; aitortu zuten webgune baten bidez kontaktua izan zutela prostituzio sarearekin eta adingabeekin sexu harremanak izan zituztela. Akordioa egin zuten akusazioarekin, eta, horren ondorioz, fiskaltzak zigor txikiagoak eskatu zituen haientzat. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222335/legealdiko-laugarren-aurrekontuak-aurrera-atera-dituzte-nafarroan.htm | Politika | Legealdiko laugarren aurrekontuak aurrera atera dituzte Nafarroan | PSNk, Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak alde bozkatu dute, eta EH BIlduren abstentzioak ahalbidetu egin du 2023ko aurrekontuak onartzea. Navarra Sumak kontra bozkatu du. | Legealdiko laugarren aurrekontuak aurrera atera dituzte Nafarroan. PSNk, Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak alde bozkatu dute, eta EH BIlduren abstentzioak ahalbidetu egin du 2023ko aurrekontuak onartzea. Navarra Sumak kontra bozkatu du. | Laugarren aldiz, aurrekontuak aurrera ateratzea lortu dute Nafarroako Gobernuko hiru alderdiek, eta, laugarren aldiz, Navarra Suma bakarrik geratu da, ezezkoan. Gainera, PSNko Ramon Alzorrizek ohartarazi dio garai bateko nostalgia atzean utzi behar lukeela, «PSNk egungo posizioari eusteko asmoa duelako».
BI hilabete pasako bidea egin du aurrekontuaren lege proiektuak, onartua izan aurretik. Lehenik, gobernu barruan bazkideen eta departamentuen arteko akordioa erdietsi zen, baina, EH Bilduren botoen beharra zuenez gehiengoa ziurtatzeko, azaroaren 3an lortu zuen gobernuak koalizio abertzalearekin ados jartzea: EH Bilduk 15 milioi euroren balioa duten ekarpenak egin zituen, eta zehazki 10 milioi handitu zuen proposamena. Azkenik, parlamentuan, 347 zuzenketa partzial onartu ziren, eta beste 16 milioi euro izango ditu.
Tramitazioa burututa, 2023ko aurrekontua 5.748,9 milioi eurokoa izango da. 510 milioi jarriko dira zorra amortizatzeko eta azken hilabeteetan igo diren interes tasak ordaintzeko: aurrekontuen %10 ia. Finantza gastuak kenduta, gobernuak 5.238,7 milioi izango ditu gastu eta inbertsio publikorako; hau da, aurten baino %9,3 gehiago —zehazki, 471 milioi euro gehiago—. Igoera horretan, baina, Europako funtsen lorratza handia da, 249 milioi jasoko baititu.
Eztabaida parlamentuan
Parlamentuan hitza hartzen lehena Maria Jesus Valdemoro Navarra Sumako parlamentaria izan da, eta legealdiko balantze modukoa egin du. Pandemiak eta Ukrainako gerrak egoera ekonomikoa baldintzatu duela onartu arren, Valdemorok azpimarratu du UPNri kudeatzea egokitu zitzaion «aurreko krisian ez bezala» diru eta zerga politiketan aldeko haize sendoa etorri zaiola Europatik egungo gobernuari. Horri gaineratu dio «loteria txartel irabazlea» atera zaiola inflazioari esker zerga bilketa are gehiago igo delako.
Alta, haren ustez, ezohiko laguntza eta baliabideak izanagatik, gobernuak «kudeaketa txarra» egin du. Legealdi osoan egin bezala, gogora ekarri du Navarra Sumak luzatutako eskua ukatu zuela PSNk —2020 hasieran, EH Bildurekin itunik ez egitearen truke legealdiko aurrekontu guztiak onartzea eskaini zion—, eta Maria Txibiteri «EH Bilduren eta Ferrazen erritmoari lotuta» egotea aurpegiratu dio. «Hasieratik izan da horrela, itxura gordetzen ahalegindu bazara ere. Urratsez urrats joatea irudikatu nahi izan duzue, baina legealdiko akordioa izan duzue». PSNri ohartarazi dio aurreko legealdian esan zutenaren kontra jardun dutela eta 2023ko foru hauteskundeetan boto emaileek zigortuko dutela. UPNk sozialisten 12.000 boto jaso ditzakeela uste du.
PSNko Ramon Alzorrizek azpimarratu du «egun handia» dela, «enpresek eta herritarrek zailtasunak dituzten garai konplexu batean funtsezkoa delako erantzunak ematea». Garrantzia eman nahi izan dio legealdiko laugarren aurrekontuak atera izanari. Alzorrizen arabera, sozialistek herritarren arazoei konponbidea emateko «politika erabilgarria» egiten duten bitartean, eskuina «politika higatzeko eta suntsitzeko» dago. «Konponbideei uko egiten diete, egoerak manipulatzen dituzte, errealitateaz gezurra esaten dute, eta, okerrena dena, demokrazia gutxiesten dute». Voxek aurrerapen sozialak eraitsi nahi dituela salatu du. «Horren aurrean, Navarra Sumako alderdiek bat egin dute, eta ez zaie inporta askatasunetan eta eskubideetan atzera egitea».
Valdemorosen kritikei erantzunez, gogoratu du UPNk ez duela sinesgarritasunik kudeaketa txarra egozteko, egun Navarra Sumaren harmailetan esertzen diren parlamentari esanguratsuenak, Javier Esparza barne, UPN azken agintaldiko murrizketen arduradun izan zirelako. «Boto emaile sozialistek ez diete jaramonik egingo zuen gezurrei eta irainei. EH Bildurekin gobernua hitzartu dugun leloa errepikatuz gutxiesten gaituzue, eta iraindu». Oraingo PSN «luzerako geratzeko etorri» dela ohartarazi dio.
Geroa Baiko Mikel Asiainen arabera, aurreko legealdia aintzat hartuta, «zortzigarren aldiz» jarraian onartu dira aurrekontuak, eta «pozik» dago horregatik. Dena den, «orban bat» kritikatu du: Kattalingune zerbitzuan murrizketak egon direla, eta espero du Javier Remirezen Departamentuaren menpeko INAI berdintasunerako institutuak egoera hori berriz bideratzea. Geroa Baik kudeatutako departamentuek 411 milioi euro izango dituztela esan du, eta tartean nabarmendu du Energiaren Agentzia sortzeko ados jarri beharko luketela, administrazio publikoaren energia beharrak asetzeko. Euskararen arloan aurrekontua handitu izana ere nabarmendu du.
EH Bilduko Laura Aznalek esan du horiek ez liratekeela euren koalizioak egingo lituzkeen aurrekontuak, baina akordioaren garrantzia nabarmendu du. «Gorabeheren, kontraesanen eta desadostasunen gainetik, balioa eman behar zaio akordioari. Akordioak ahalbidetzen du aurrera egiten jarraitzea». Aznalen arabera, batzordeko eztabaidan Navarra Sumak «benetako oposiziora joatea eta basamortuan zeharkaldi luzea egitea» opa zien. Orain erantzun dio hori ez dela horrela gertatuko.
Ahal Dugu-ko Mikel Builek aipatu du lorpena ospatuko dutela. Sozialki egoera ekonomikoaren ondorioz garai zaila dela onartu du, eta pobreziaren arriskua nabarmendu. Era berean, gogoratu du UPNren garaitik Eskubide Sozialen Departamentuaren inbertsioa hiru bider handitu dela eta iraupen luzeko zaintzan urratsak egin direla legealdian. Ezkerrako Marisa de Simonek alde bozkatu arren, nabarmendu du zerga arloan hutsune bat dagoela eta langileen ekarpena enpresena baino nabarmen handiagoa dela. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222336/palestinan-enbaxada-bat-duen-munduko-lehen-herrialdea-izango-da-txile.htm | Mundua | Palestinan enbaxada bat duen munduko lehen herrialdea izango da Txile | Gabriel Boric presidenteak iragarri du agintaldi honetan enbaxada bihurtuko duela gaur egun Txilek Palestinan duen negozioetarako ordezkaritza. | Palestinan enbaxada bat duen munduko lehen herrialdea izango da Txile. Gabriel Boric presidenteak iragarri du agintaldi honetan enbaxada bihurtuko duela gaur egun Txilek Palestinan duen negozioetarako ordezkaritza. | Gabriel Boric Txileko presidenteak iragarri duenez, agintaldi honetan Txilek enbaxada bat izango du Palestinan. «Sufrimenduen aurrean, ezin gara protokolora mugatu. Hitzek soilik ez dute balio. Gobernu gisara Palestinan daukagun ordezkaritza mailaz igoko dugu, eta, negozioetarako ordezkaritza bat izan ordez, enbaxada bat izango da, lurralde horrek merezi duen maila aitortuta», arrazoitu du. Boricek aurten hartu du kargua, martxoan, eta 2026an amaituko du agintaldia.
Palestinan enbaxada bat duen munduko lehen herrialdea izango da Txile, gaur egun ez baitago horrelakorik. Zenbait herrialdek Jerusalemen jarri zuten Israelen duten enbaxada (AEB, Guatemala, Honduras eta Kosovo), Donald Trumpek AEBetako presidente zela egin zuen urratsari jarraituz, baina Txilek iragarri duena Palestinan izango duen enbaxada bat da.
Oraingoz, kontsulatuak daude soilik Palestinan, 11 herrialdetakoak zehazki: Dominikar Errepublika, Eslovakia, Guyana, Honduras, Hungaria, Indonesia, Malaysia, Malta, Polonia, Sri Lanka eta Txekiako Errepublika. Gainerako herrialdeek ordezkaritzak dituzte, Txilek bezala.
Ekialde Hurbiletik kanpoko palestinar komunitate handiena
500.000 baino gehiago dira Txilen bizi diren palestinarrak eta horien ondorengoak gaur egun, eta Ekialde Hurbiletik kanpo palestinar komunitate handiena duen herrialdea da. Hain zuzen ere, Txilen bizi diren palestinarrek sortu zuten klub batean iragarri du Boricek enbaxada berria, Palestinarren Klubean, Santiagon. Klub horrek izen bereko futbol talde bat du, eta ohikoa da jokalariek Palestinako bandera ateratzea.
«Gaur hemen, Palestinarren Klubean egonda, ezin dugu ahaztu legez kanpoko okupazio bat jasaten ari den komunitate bat, erresistitzen ari den komunitate bat, eskubideak eta duintasuna egunero bortxatzen dizkietela ikusten duen komunitate bat. Ez da bidezkoa, eta esan beharra dago», adierazi du Boricek. Palestinarren komunitateak eskertu egin du Boricen iragarpena, eta agintaldi oparoa opatu dio.
Israelekin, harremanak tenkatuta
Kargua hartu zuenetik, ez da lehen aldia Boricek Palestinako gatazkan beste herrialde batzuek ez bezalako jarrera sendoa erakusten duena. Irailean, bertan behera utzi zituen Israelek Txilen duen enbaxadorearen kredentzialak, nerabe palestinar baten hilketagatik. Bi herrialdeen arteko harremanak tenkatu egin ziren, eta Txilen eskuinak hori baliatu nahi izan zuen presidentearen irudia higatzeko.
Nazio Batuen Erakundearen Segurtasun Kontseiluaren arabera, 2022. urtea aspaldiko odoltsuena izaten ari da Israelek okupatutako lurraldeetan. Berrehundik gora palestinar hil ditu Israelek, eta abenduan soilik hamarretik gora dira hildakoak; azkena, joan den astean. Tartean, 45 umetik gora hil ditu Israelek, eta Tor Wennesladen Israel eta Palestinarentzako Ekialde Hurbileko Bake Prozesurako erakundearen koordinatzaile bereziak salatu du hildako heldu asko ez zirela mehatxu Israelgo soldatu eta polizientzat.
Iragan hilabetean 75 urte bete ziren NBEk bi estatu sortzeko plana onartu zuenetik, eta Wennesladenek panorama beltza aurreikusi zuen: haren ustetan, Israelen eta Palestinaren arteko gatazka «borborka hastear» dago. Israelek legez kanpoko koloniak ezartzen jarraitzen du, eta Zirjordanian soilik aurten 4.800 etxe eraiki ditu kolonoentzat. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222337/osasun-publikoaren-aldeko-protestak-egin-dituzte-osakidetzako-ospitaleen-atarian.htm | Gizartea | Osasun publikoaren aldeko protestak egin dituzte Osakidetzako ospitaleen atarian | SATSE, ELA, LAB, SME, CCOO eta UGT sindikatuek deituta, bilkurak egin dituzte Txagorritxu, Basurtu eta Donostia ospitaleetan. Lehen arretako zentroetan ere deitu dute protestetara, 13:00etarako. | Osasun publikoaren aldeko protestak egin dituzte Osakidetzako ospitaleen atarian. SATSE, ELA, LAB, SME, CCOO eta UGT sindikatuek deituta, bilkurak egin dituzte Txagorritxu, Basurtu eta Donostia ospitaleetan. Lehen arretako zentroetan ere deitu dute protestetara, 13:00etarako. | Osakidetzako sindikatuek protesta eguna dute gaur. Osasun publikoaren alde eta langileen lan baldintza duinen defentsan, elkarretaratzeak antolatu dituzte ospitaleen eta lehen arretako zentroen atarian. SATSE, ELA, LAB, SME, CCOO eta UGT sindikatuek deitu dute mobilizazioetara. 11:00etan egin dituzte lehen bilkurak, Txagorritxu, Basurtu eta Donostia ospitaleen atarietan. Txagorritxuko ospitalean dozenaka langile batu dira Osakidetza defentsa dezagun. Stop inposaketari leloa zuen pankartaren atzean. Transfusio eta Giza Ehunen Zentroko langileek ere bat egin dute protestarekin. Osasun publikoaren eta negoziazioaren aldeko eta murrizketen aurkako aldarriak oihukatu dituzte bildutakoek.
Gabirel Perez SATSE sindikatuko bozeramaileak salatu du Osakidetzak eta Osasun Sailak ez dutela negoziatzeko borondaterik mahai sektorialean. Langileentzako egoera duinak bermatzeko negoziazioa eskatu du, eta iragarri du sindikatuek protesta dinamikarekin jarraituko dutela blokeoak jarraituz gero. «Osasun publikoa eta kalitatezkoa suntsitzen ari dira. Onartezina da». Elena Gerenabarrena ELA sindikatuko ordezkariak adierazi du gizarteak «osasun publikoa, unibertsala, kalitatezkoa eta doakoa» behar dituela, baina Osasun Sailaren politikak kontrako norabidean doazela. Osasun publikoaren egoera eta langileen lan baldintzak okertu egin direla salatu du Jesus Oñate LAB sindikatuak Arabako ESIan duen ordezkariak, eta Osakidetzari jarrera aldatzeko eskatu dio, negoziazioaren bidetik gatazkak bideratzen hasteko. Izan ere, oraintxe «zubi guztiak hautsita» daude Osakidetzaren eta sindikatuen artean, Oñatek ohartarazi duenez. Kalera irtetea beste biderik ez dute ikusten osasun langileek: «Protestaren bidea baino ez zaigu geratzen, Osasun Sailak ez baitu erakusten autokritika eta gogoeta egiteko borondaterik». |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222338/antsoaingo-udal-musika-eskolan-euskaraz-ikasteko-aukera-galdegin-dute.htm | Gizartea | Antsoaingo udal musika-eskolan euskaraz ikasteko aukera galdegin dute | Herritar batek salatu du musika eskolan ez dagoela euskaraz ikasterik. 'Erantzun bat' dioten eranskailuak itsatsi ditu Antsoaingo udaletxean. | Antsoaingo udal musika-eskolan euskaraz ikasteko aukera galdegin dute. Herritar batek salatu du musika eskolan ez dagoela euskaraz ikasterik. 'Erantzun bat' dioten eranskailuak itsatsi ditu Antsoaingo udaletxean. | Musika eskolan ikasteko gogoa bai, baina euskaraz egiteko aukerarik ez. Horixe salatu du Nestor Estebanek sare sozialetan. Maiatzera egin behar da atzera: Antsoaingo udal musika-eskolak Musika eta mugimendua izeneko jardueraren matrikulazioa ireki zuen. Estebanek euskarazko taldean matrikulatu nahi zuen alaba, baina hau izan zen eskolaren erantzuna: «Eskaintza ofiziala erdaraz bakarrik da». Egoera horren aurrean, alboko herrian matrikulatu zuen alaba. Kosta ahala kosta: herri hartan erroldatu gabekoek erroldatutakoek halako bi ordaindu behar dute matrikula egitean.
Hilabeteak pasatuta, iragan irailean instantzia bat helarazi zion Estebanek Antsoaingo Udalari. «Antsoaingo Udalari eskatzen diogu erroldatuen eta erroldatu gabeen arteko diferentzia ekonomikoa ordaintzeko», galdegin zion idatzian. Egundaino ez du jaso erantzunik, eta, dioenez, azken hilabete eta erdian egunero bidali du instantziaren bat, erantzuteko eskatuz. Horiek horrela, udaletxera bertaratu da, eta Erantzun bat dioten eranskailuak itsatsi ditu sarreran eta harreran. Alkatea «oldartu» egin zaiola azaldu du: «Nabarmenkerian aritzera joan naizen galdetuz, arazo bat daukadala esanez jendeak ezagutzen nauelako...».
«Antsoaingo udal musika-eskolak musika euskaraz eskaintzea lortu arte lanean jarraituko dut. Bitartean kanpora joan behar badugu, gainkostua udalak bere gain hartzea aldarrikatzen ere jarraituko dut», gehitu du.
BERRIAri gutun bat idatzi zion Nestor Estebanek urrian: Antsoaingo Udala, betiko musikarekin. Salatu zuen ezin zuela alaba euskarazko talde batean matrikulatu, eta euskarazko taldea osatzeko baldintzak azaldu zituen. «Euskarazko taldea osatzeko, izena ematen duten haur guztiek euskaldunak izan behar dute: sei haur euskaldun (taldea osatzeko minimoa) eta hiru haur erdaldun badira, taldea erdaraz da; hori da jarri ziguten adibidea. Beste aukera da, erdarazko taldea behin bermatuta, euskarazko bigarren talde bat osatzeko haur kopuru nahikoa egotea». Arartekoari ere kexa aurkeztu zion Estebanek. Baita hark arrazoia eman ere; «neurriak hartzea» gomendatu zion arartekoak Antsoaingo Udalari. Dena dela, udalak «entzungor» jarraitzen du oraindik ere. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222339/eusko-legebiltzarrak-dsbearen-erreforma-onartu-du-br.htm | Ekonomia | Eusko Legebiltzarrak DSBEaren erreforma onartu du | Onuradun guztien sarrerak hobetuko ditu: %8,5 handituko dira urtarrilean, eta beste koska bat apirilean, legea indarrean jartzen denean. | Eusko Legebiltzarrak DSBEaren erreforma onartu du. Onuradun guztien sarrerak hobetuko ditu: %8,5 handituko dira urtarrilean, eta beste koska bat apirilean, legea indarrean jartzen denean. | Prozesu luze baten ondoren, Eusko Legebiltzarrak onartu egin du DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta eguneratzen duen legea. Alde handiz egin du aurrera, EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemosek aldeko botoa eman baitute; kontrako botoa eman dute PPk eta Voxek, eta «abstentzio kritikoa» hautatu dute EH Bilduko legebiltzarkideek.
Jeltzaleen eta sozialisten aspaldiko asmoa zen DSBEaren legea aldatzea, duela hamalau urtekoa baita. Aurreko legealdian saiatu ziren, baina azken unean atzera egin behar izan zuten, gehiengorik ez zutelako Eusko Legebiltzarrean, eta beste taldeen ezezkoa jaso zutelako. Legealdi honen hasieran atera zuen Eusko Jaurlaritzak berriro proiektua tiraderatik, gehiengo osoa bermatua izateak ematen duen lasaitasunarekin. Gainera, Elkarrekin Podemosen babesa lortu zuen, eta EH Bilduren zuzenketa batzuk ere onartu ditu gehiengoak.
Sari guztiak handituko dira
DBSE berritua apirilean jarriko da indarrean, Eusko Autonomia Erkidegoaren agerkari ofizialean agertu eta hiru hilabeteko epea betetzen denean. Edonola ere, lehen fasean, gaur egun banatzen diren errentak Espainiako batez besteko inflazioaren arabera eguneratuko dira, %8,5 hain zuzen ere. Horren ondorioz, gaur egun 727 euroko prestazio estandarra jasotzen duenak 798 euro jasoko ditu urtea hastearekin batera; apirilaren 1etik aurrera, berriz, 800 eurora helduko da.
Bizikidetza unitatea osatzen duten bi lagunen saria, berriz, 934 eurotik 1.013 eurora helduko da urtarrilean, eta 1.066 eurora apirilean.
Prestazio horiek handitu egingo dira bizikidetza unitatean saria jasotzeko eskubidea duten kideak eta haurrak ugarituz gero. Horrela, prestaziorik handiena 1.680 eurokoa izango da lege berriarekin, heldu batek eta lau adingabek osatutako familientzat; gaur egun, 1.086 euro dagozkie.
2024. urtetik aurrera, prestazioak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako KPIaren arabera eguneratuko dira. Desagertu egingo da gutxieneko soldatarekiko lotura.
Aldaketak baldintzetan
Lege berriak zenbait aldaketa egiten ditu gutxieneko errenta jasotzeko baldintzetan. Horrela, desagertu egingo da etxebizitza bakoitzean jaso daitezkeen prestazioen muga. Horrek modua emango du etxebizitza partekatu arren familia osatzen ez duten pertsonek errenta bat baino gehiago jasotzeko.
Berritasun nagusia, ordea, zera da: DSBEa jasotzeko gutxieneko adina 23 urtetik 18ra jaitsiko da. Gazte horiek erakutsi beharko dute urtebete daramatela emantzipatuta eta beste hainbat Lanbiden izena emanda.
Aldaketarik ez da erroldatzean: gutxienez hiru urtez Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan bizi izan dela erakutsi beharko du errenta jaso nahi duenak. Hasieran, urtebetekoa zen erroldatze epea, eta, horregatik, sindikatuek eta pobreziaren aurkako talde batzuek salatu dute oraingo erreformak «murrizketei» eusten diela. Gaur bertan, ESK sindikatuko kideak Eusko Legebiltzarraren aurrean bildu dira, lege berriaren aurka protesta egiteko.
Edonola ere, urtebeteko erroldatzea nahikoa izango dute eskatzaileak adin txikikoren baten zaintza badu, mendekotasunen bat badu edo elbarria bada. Erroldatze baldintzarik ez dute bete beharko indarkeria matxistaren biktimek, ezta sexu salerosketaren eta esplotazioaren biktimek, errefuxiatu gisa aitortutako pertsonek eta terrorismoaren biktimaren izaera onartua dutenek ere.
Gutxieneko errentan iruzurrik ote dagoen kontrolatzeko, ikuskapen talde bat sortuko du Lanbidek, «betekizunak eta betebeharrak betetzen direla egiaztatzeko, bai eta horiek betetzen direla ziurtatzeko aholkuak emateko ere». Datu ofizialek erakutsi arren iruzurra txikia dela, PPk horretan jarri izan du indarra, eta etorkinekin zuzenean lotu ere egin izan du.
Mendiak «lege ausarta» txalotu du
Gaurko saioan, Idoia Mendia Enplegu eta Lan sailburu eta lehendakariordeak onartu du erreforma asko luzatu dela eta debate gogorrak eragin dituela. Baina pozik azaldu da, «gizartearen kohesioa sakontzeko» asmoek aurrera egin duelako. «Euskal gizarteko kide batek jasan ditzakeen egoera zaurgarri guztien aurrean babesa handitzen du» legeak, «ausarta» da, «inguruko aurreratuena», eta «une txar bat bizi duenak lan bizitzara eta gizartera berriro lotzeko tresnak eskaintzen ditu».
Legea goretsi dute haren alde egin duten alderdietako ordezkariek ere. «Zalantzan jarri nuen Eusko Jaurlaritzak egindako lan onaren mailan egoteko gai izango ginen. Oso lan serioa, mediatikoa ez den ingurune batean, entzute lan handikoa… Langa goian genuen, baina gaur esan dezakegu legebiltzar honek ere lortu duela», esan du Jon Aiartza EAJko legebiltzarkideak. «Herrialde hobea izango gara, pobreziaren kausak aztertzen eta gaizki pasatzen duten pertsonak tratatzen dakigun neurrian. Gure babes soziala sendoa da, baina eguneratu beharra zegoen bizitza duina izateko ekintza publikoa behar duten pertsona guztiengana iristeko».
«Oso lege ona da», gaineratu du Gloria Sanchez sozialistak. Elkarrekin Podemosen aldetik, David Sotok ziurtatu du bere taldeak «arduraz» jokatu duela legea negoziatzeagatik, testuak «funtsezko aurrerapausoak» dakartzalako. «Mezu bat zabaltzen du [legeak]: gizarte inklusiorako tresnak ez dira arazo bat, ez dute [pobrezia] betikotzen, eta iruzurra oso txikia da».
EH Bilduko Nerea Kortajarenak, berriz, aldarrikatu du legea «motz» geratzen dela gaur egungo beharrei aurre egiteko, eta EAEko erakundeek «beren gaitasunaren azpitik» babesten dituzte beren herritarrak. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222340/bidenek-zelenskiri-berretsi-dio-ukraina-ez-dutela-bakarrik-utziko.htm | Mundua | Bidenek Zelenskiri berretsi dio Ukraina ez dutela bakarrik utziko | Ukrainako presidentea lehen aldiz irten da herrialdetik Errusiaren erasoa hasi zenetik. Bidenek baieztatu du Washingtonek Patriot misilak bidaliko dizkiola Kievi. | Bidenek Zelenskiri berretsi dio Ukraina ez dutela bakarrik utziko. Ukrainako presidentea lehen aldiz irten da herrialdetik Errusiaren erasoa hasi zenetik. Bidenek baieztatu du Washingtonek Patriot misilak bidaliko dizkiola Kievi. | Errusiaren inbasioa hasi zenetik hirurehun egun igaro diren honetan, Ukrainako presidente Volodimir Zelenski aurrenekoz irten zen atzo herrialdetik, AEB Ameriketako Estatu Batuetako agintari Joe Bidenekin batzartzeko, Washingtonen. Etxe Zuriko maizterrak Zelenskirekin emandako prentsaurrekoan nabarmendu du Kievi emandako babesa «zerbait handia» izan dela, eta hitzeman du AEBek ez dutela Ukraina bakarrik utziko Errusiaren erasoetan.
Agerraldi bateratu horretan, besteak beste, Bidenek azpimarra berezia ezarri dio Ukrainak irail aldera hasitako kontraerasoari, Errusiako tropak zenbait eskualdetatik erretiratu ondotik: «Ukrainak Kieveko, Khersongo eta Kharkiveko gerrak irabazi ditu». Etxe Zuriko maizterrak, gainera, bere hitzaldia baliatu du Errusiako presidente Vladimir Putin kritikatzeko, nazioarteko zuzenbidea «ahultzeagatik» eta negua «arma gisa» erabiltzeagatik.
Zelenski Washingtonera joan da, hain zuzen, Errusia Ukrainako energia azpiegiturei eraso «bortitzak» egiten ari den honetan. Halere, Bidenek gogorarazi du Ukrainak bere «bide propioa» aukeratzeko «ausardia» erakutsi duela, «eraso inperialaren aurka».
AEBetako presidentea luze mintzatu da bere hitzaldian Washingtonek Ukrainari bidaliko dion laguntza militarraren eta humanitarioaren inguruan. Hain justu, laguntza horren barruan, Nazioarteko Garapenerako Estatu Batuetako Agentziak (USAID) 352 milioi euro inguru bidaliko dizkio Kievi, 1,5 milioi ukrainarri baino gehiagori elikagaiak emateko. Era berean, Bidenek ofizialki iragarri du AEBetako idazkari nagusi Antony Blinkenek aurreratu zuen laguntza militarraren sorta berria, 1,7 mila milioi euroren balioa duena; besteak beste, Patriot misilak bidaliko dizkio, Kievek hala eskatuta. Horren harira Moskuk nola erreakzionatuko duen itaunduta, Bidenek erantzun du Patriot misila «aireko defentsa sistema bat» dela: «Sistema horrek ez du gerraren maila handitzen. Defentsiboa da», zehaztu du. Galderen txandan, Bidenek nabarmendu duenez, «NATO [Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea] ez du inoiz hain batuta ikusi», eta, jarraian, erantsi du Errusiako presidenteak aliantza militarra ahultzeko asmoa zuela: «Baina indartu egin du». Bide horretan, laburbildu du ez dagoela «inolako arrazoirik» Kievi laguntza murrizteko.
Bisita «historikoa»
Zelenskik, berriz, eskerrak eman dizkio Bideni laguntza militarraren inguruan egindako ekarpenagatik. AEBetara egindako bisita «historikotzat» jo du, azken egunotan «sendotu» egin dituztelako bi herrialdeen arteko harreman diplomatikoak. Ukrainako presidenteak galderen txandan adierazi duenez, Washingtonek Kievi Patriot aireko defentsa sistema gehiago bidaliko dizkiola espero du: «Sentitzen dut, gerran gaude», esan du, eta, segidan, barreak entzun dira aretoan zeuden kazetarien artean. Bidenek berehala moztu du egoera: «Horretan ari gara lanean».
Zelenski, Bidenekin batzartu ostean, AEBetako Ordezkarien Ganberan izan da, eta ordu erdiko hitzaldia eman du, Nancy Pelosi ganberako presidentea alboan zuela. Besteak beste, nabarmendu du Kiev eta Washington «aliatuak» direla «borroka honetan». Bide horretan, Etxe Zurian egin bezala, Ukrainari arma gehiago bidaltzeko eskaera egin du Kapitolioan ere.
Kremlinen iritzia, AEBetako bilerari buruz
Horrekin guztiarekin lotuta, Kremlinek erantzun egin dio Bidenen adierazpenari, eta esan Patriot misilek ez dutela lagunduko Mosku eta Kieven arteko gatazka konpontzen. Era berean, deitoratu egin du AEBetako eta Ukrainako presidenteek Errusiaren kezkei erantzuteko borondaterik ez agertzea eta Washingtonek «ezer ez egitea», Kievek ez dezan jarraitu Donbass bonbardatzen. Hala adierazi du Kremlineko eledun Dmitri Peskovek, TASS Errusiako berri agentziak jasotakoaren arabera.
Gerra frontean, Ukrainako armadak Donbass eskualdeko Donetsk hiriari eraso egin dio, eta Dmitri Rogozin Errusiako lehen ministrorde ohia eta Moskuren aldeko funtzionario bat zauritu dituzte, TASS agentziak jakinarazi duenez. Donetsk Errusiaren aldeko tropen kontrolpean dago, eta bi aldeen arteko azken borroken gudu zelai bilakatu da. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222341/amazonen-jarduna-ia-erabat-eten-dute-grebalariek.htm | Ekonomia | Amazonen jarduna ia erabat eten dute grebalariek | Haien kalkuluen arabera, gaur 25.000 fardel gelditu dira banatzeke Trapagaranen; bihar 35.000 izan daitezke. | Amazonen jarduna ia erabat eten dute grebalariek. Haien kalkuluen arabera, gaur 25.000 fardel gelditu dira banatzeke Trapagaranen; bihar 35.000 izan daitezke. | 25.000 fardel banatzeke gaur, eta 35.000 inguru ostiralean: hori da, Amazonek Trapagaranen (Bizkaia) duen logistika zentroko langileen arabera, haien grebak lantokian utziko duen arrastoa. LABek deituta, eta ELAren atxikimenduarekin, banaketa zentroko 109 langileek greba egunak dituzte gaur eta bihar. LABen arabera,, protesta egun «arrakastatsua» izan da, ia lerro guztiak gelditu dituztelako eta banaketa lanak egiten dituzten sei azpikontratetako langileei etxean gelditzeko esan dietelako.
Amazonen langileak ez daude amore emateko, eta Gabon aurreko greba deialdiari eutsi diote. Lantegi hitzarmen bat nahi dute, eta enpresa behartzeko modu bakarra greba dela iritzi diote. Abenduaren 19an egin zuten azken bilera, eta enpresako buruek akordio hori ezinezkoa zela esan zieten mahaitik altxatu aurretik. Horren aurrean greba deialdia mantentzea erabaki zuten, azaroaren 28an egin bezala —cyber monday eguna zen—.
Egun osoko deialdiak dira bi egunetakoak, eta gaur gaueko txandan ez da langile bakar bat ere sartu. Goizaldean baten bat sartu da, baina lan gehien-gehiena ez dela atera azaldu dute grebalariek. Horiek hala, 400 bat furgoneta banaketa egin gabe gelditu dira. Gehienak ez dira biltegira gerturatu ere egin, haien nagusiek lanera ez joateko esan baitzieten —azpikontrataturiko zerbitzu bat da—. Grebalariek, halaber, salatu dute zuzendaritzak mehatxu egin ziela asteazkenean, eta mezu bat bidali ziela esanez eskatu zuela ertzain gehiago joateko. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222342/araba-bizkai-eta-gipuzkoako-herritarrek-ikastetxeak-jo-dituzte-euskara-sustatzeko-lehentasunezko-eremu-nagusitzat.htm | Gizartea | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herritarrek ikastetxeak jo dituzte euskara sustatzeko lehentasunezko eremu nagusitzat | Eusko Jaurlaritzak argitaratutako inkesta baten arabera, herritarren %95ek uste dute administrazioak herritarrak aukeratzen duen hizkuntzan erantzun beharko lukeela beti. | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herritarrek ikastetxeak jo dituzte euskara sustatzeko lehentasunezko eremu nagusitzat. Eusko Jaurlaritzak argitaratutako inkesta baten arabera, herritarren %95ek uste dute administrazioak herritarrak aukeratzen duen hizkuntzan erantzun beharko lukeela beti. | Eusko Jaurlaritzako Prospekzio Soziologikoen Kabineteak inkesta bat argitaratu du, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritarrek euskararen inguruan dauzkaten iritziei buruz. Horren arabera, euskara sustatzeko bidean lehentasun nagusitzat jo beharreko eremua hezkuntza da; lehentasun erabatekoa edo batere ez ematearen artean, hamarretik 8,6 puntu eman dizkiote hezkuntzari, 7,8 administrazio publikoari, 7,4 ekintza kulturalei, 7,4 hedabideei, 7,3 osasun zentroei, 7,2 ingurune digitalari, 7,1 kirolari eta 7,0 aisialdiari. Zazpitik beherako puntuazioak dauzkate merkataritzak (6,9) eta lantokiek (6,6).
Euskara sustatzeko zenbait baieztapenekin zenbateraino ados dauden ere galdetu diete herritarrei. Adibidez, itaunduta ea administrazioak herritarrak aukeratzen duen hizkuntzan erantzun beharko ote lukeen beti, %95 daude guztiz edo nahikoa ados, eta ehunetik bi baino ez daude nahikoa edo guztiz aurka. Antzerako joera dago beste arlo batzuetan ere: enpresek edota entitate pribatuek herritarrak aukeratzen duen hizkuntzan erantzuteko ahalegina egin beharko ote luketen galdetuta, hamarretik bederatzi daude guztiz edo nahikoa ados, eta %4 kontra. Gazteek Interneten euskaraz jardun dezaten euskarazko eskaintza sustatzearen alde daude %84, eta euskarazko hedabideak berariaz babestearekin bat datoz %78.
Herritar elebidunei, euskarazko hiztun aktiboei, pasiboei nahiz erdaldunei galdetu diete inkestan, euskaraz egiteko gaitasuna eta gune soziolinguistiko diferenteak aintzat hartuta.
Horiek horrela, itaundutakoen %13k erantzun dute beti euskaraz egiten dutela senideen artean, eta %4k sarriago egiten dutela euskaraz gaztelaniaz baino. Lankideekin ere %13 dira beti euskaraz egiten dutela ihardetsi dutenak. Lagunartean, berriz, okerragoa da datua: %7k egiten dute beti euskaraz, eta %5ek euskaraz gehiago gaztelaniaz baino. Inkestari erantzun diotenen %45ek gaztelaniaz egiten dute errazago, eta lautik bat moldatzen da trebeago euskaraz. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222343/espainiako-senatuak-onartu-egin-du-sedizio-delitua-indargabetzen-duen-erreforma.htm | Mundua | Espainiako Senatuak onartu egin du sedizio delitua indargabetzen duen erreforma | PSOEk eta UPk aurkeztutako lege proposamenak diru publikoa bidegabe erabiltzearen delitua moldatzea ere jasotzen du. Goi ganberak ez ditu bozkatu Konstituzionalak baliogabetutako bi zuzenketak. | Espainiako Senatuak onartu egin du sedizio delitua indargabetzen duen erreforma. PSOEk eta UPk aurkeztutako lege proposamenak diru publikoa bidegabe erabiltzearen delitua moldatzea ere jasotzen du. Goi ganberak ez ditu bozkatu Konstituzionalak baliogabetutako bi zuzenketak. | Espainiako Senatuak behin betiko onartu du PSOEk eta UP Unidas Podemosek bultzatutako lege proposamena: batetik, sedizio delitua ezabatzea, Kataluniako «gatazkaren desjudizializazioa» bultzatzeko; bestetik, diru publikoa bidegabe erabiltzearen delitua moldatzea. Hori bai, goi ganberak ez ditu bozkatu Espainiako Zigor Kodearen erreformaren barruan jasota zeuden eta auzitegi horretako kideak berritzeko derrigortasuna ezartzen zuten bi zuzenketak, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak baliogabetu egin baitzituen astelehenean, PP Alderdi Popularraren helegitea ontzat emanda.
Kontuak kontu, Zigor Kodearen erreforma aurrera atera da Senatuan, PSOEren, ERC Esquerra Catalunya, EH Bilduren, EAJren eta Mes per Mallorcaren gehiengoarekin; PPk, VOXek, Ciudadanosek, UPNk, Junts per Catalunyak, Coalicion Canariak, Teruel Existek, PAR-ek eta bi parlamentari independenteek aurka bozkatu dute. Bestalde, Mas Madridek, Geroa Baik eta Compromiseko senatariek abstentziora jotzea erabaki dute.
Gobernua sostengatzen duten taldeek ere —UPk ez du ordezkaririk Senatuan— atzera bota dituzte lege proposamenari jarritako bost betoak eta zuzenketa partzial guztiak, eta, beraz, goi ganberan tramitatzearen ondorioz aldaketarik egin ez denez, Zigor Kodearen erreforma hori behin betiko onartu dute; BOE Espainiako Aldizkari Ofizialean aurki argitaratuko dute.
Konstituzionalak ezohiko osoko bilkura egin zuen atzo, organo horretako eta CGPJ Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiko hautaketa eredua aldatzen zuten bi zuzenketen tramitea etetearen aurka Senatuak jarritako helegitea ebazteko. Atzera bota zuen, eta, hortaz, debekatu egin zuen gaurko saioan bozkatzea.
Goi ganberak argudiatu zuen tramitazioa eteteak «nahasmendu ezin larriagoa» eragiten zuela botere legegilean, baina magistratuek berretsi egin zuten erabakia, eta senatariek ostegun honetan bozkatu behar izan dute lege proposamena, inpugnatutako zuzenketarik gabe. Konstituzionalaren erabakiak behartuta, Espainiako Diputatuen Kongresutik zetorren lege proposamenaren testuan aldaketak egin dituzten arren, legea ez dute Senatutik behe ganberara itzuli beharko behin betiko berresteko, Espainiako zenbait hedabidek parlamentuko iturriak aipatuz jakinarazi dutenez. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222344/trans-legeak-aurrera-egin-du-espainiako-kongresuan.htm | Gizartea | Trans legeak aurrera egin du Espainiako Kongresuan | 12 eta 14 urte artekoek epailearen baimena beharko dute erregistroan aldaketa egiteko, 14 eta 16 urte artekoek gurasoena nahikoa izango dute, eta 16tik aurrera ez dute inoren baimenik beharko. | Trans legeak aurrera egin du Espainiako Kongresuan. 12 eta 14 urte artekoek epailearen baimena beharko dute erregistroan aldaketa egiteko, 14 eta 16 urte artekoek gurasoena nahikoa izango dute, eta 16tik aurrera ez dute inoren baimenik beharko. | Trans legea onartu dute Espainiako Kongresuan. PSOEren eta Podemosen babesa ez ezik, EAJ, EH Bildu, ERC, Junts, BNG, Mas Pais, Compromis eta CUPena ere jaso du legeak. Senatura bidaliko dute, eta han berretsiz gero sartuko da indarrean.
Adingabeen genero autodeterminazioaren inguruan egon da eztabaidarik sutsuena Espainiako koalizio gobernuan. Erregistroan aldaketa egiteko, 16 urtera arte epailearen baimena behar izatearen aldekoa zen PSOE, eta Podemos, aldiz, ez. Lege proposamena gobernutik Kongresura eraman ostean, PSOEk zuzenketa bat aurkeztu zuen 14 eta 16 urte artekoek ere epailearen baimena behar izan zezaten. Horrek eragin du haserrerik handiena azken asteotan gobernuko kideen artean. Irene Montero Berdintasun ministroak atzo Kongresuan aurreratu zuen lortu zutela korapilo hori askatzea, eta bi alderdien arteko iritzi aldeak agerian geratu baziren ere, matazarik estuena askatu dute. Genero autodeterminazioaren gaia bideratu dute, nahiz eta PSOEko kideek onartu duten «lege hobe bat irudikatu nahi izan zutela»; hala, koaliziokideen arteko aldea azaleratu da.
EAJk eta EH Bilduk aurreratu zuten legea babestuko zutela, nahiz eta Bel Pozueta EH Bilduko diputatuak hutsune batzuk ikusi dizkion. Besteak beste, pertsona ez-binarioen egoerari buruzkoa eta diskriminazioarengatik euren herrialdetatik ihes egin behar izaten dutenen egoera aipatu zituen, eta iradoki haiei erraztasunak ematea eta bide burokratikoan laguntzea ere jaso beharko litzatekeela, besteak beste. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222345/marijaiaren-jabetza-intelektualaren-eskubideak-erosi-ditu-bilboko-udalak.htm | Bizigiro | Marijaiaren jabetza intelektualaren eskubideak erosi ditu Bilboko Udalak | 440.000 euro ordaindu dizkio Mari Puri Herrero sortzaileari horien truke | Marijaiaren jabetza intelektualaren eskubideak erosi ditu Bilboko Udalak. 440.000 euro ordaindu dizkio Mari Puri Herrero sortzaileari horien truke | «Gora Marijaia, gure Marijaia...», abesten dute bilbotarrek Aste Nagusian, eta hemendik aurrera gure hori inoiz baino gureagoa izango da. Bilboko Udalak Marijaiaren jabetza intelektualaren eskubideak erosi ditu 440.000 euroren truke. 1978ko abuztuaren 19an pertsonaia sortu zenetik, Mari Puri Herrero margolari eta grabatzailearenak ziren eskubide horiek. Hark sortu baitzuen, Bilboko Jai Batzordeak eskatuta.
Juan Mari Aburto Bilboko alkateak eta Herrerok berak gaur aurkeztu dute salmenta. Alkateak esan du «jaietako andrea» dela, eta bilbotar guztiak batzeko duen gaitasuna nabarmendu du. «Bilbon ezin dugu festatan pentsatu Marijaia gabe». Ekitaldian Kepa Junkera ekarri du gogora, hark sortu baitzuen Marijaiaren abestia.
Jabetza intelektualaren eskubideez gain, Herrerok Marijaia egiteko gida bat eman dio Aburtori. Bilboko Aste Nagusiarekin batera kaleratzen da Marijaia, eta jaiak amaitzerakoan erre egiten dute. Horregatik, urtero panpina berri bat egin behar izaten da. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222346/miarritzetik-marokora-aitonaren-renault-4l-zaharrean.htm | Bizigiro | Miarritzetik Marokora, aitonaren Renault 4L zaharrean | Eako (Bizkaia) bi gaztek urtebete pasatu dute aitonaren auto zaharra konpontzen, lasterketa solidario batean parte hartzeko asmoz. Otsailean abiatuko dira. | Miarritzetik Marokora, aitonaren Renault 4L zaharrean. Eako (Bizkaia) bi gaztek urtebete pasatu dute aitonaren auto zaharra konpontzen, lasterketa solidario batean parte hartzeko asmoz. Otsailean abiatuko dira. | Renault 4L autoa lur orotariko ibilgailua zen, halakoak asmatu baino lehen. 1961etik aurrera, izugarri zabaldu zen Euskal Herriko baserrietan, merkea izateaz gain, edozein lokatzetan eta harbidetan ibiltzeko gauza zelako, zamatuta gainera. Basamortuan ibiltzeko gauza dela frogatuko dute laster Eako (Bizkaia) Andoni Larrinaga eta Ibon Malaxetxeberria lehengusuek. Izan ere, aitonak baserrian gordeta zuen 4L auto zaharrarekin, Miarritzetik Marrakexerako bidaia egingo dute aurki.
Urte bat pasatu dute lehengusuek Santiago Larrinaga aitonak Olabarri baserrirako erosi zuen autoa konpontzen. «Kanpotik polit jarri behar dugu, jendea engainatzeko», adierazi dio Malaxetxeberriak BERRIAri. Izan ere, 4L Trophy «elkartasun ekintzan» parte hartuko dute otsailaren 16tik 26ra.
18 eta 28 urteko gazteek har dezakete parte rally horretan, baldintza bakarrarekin: Renault 4L batekin joatea. Ekintzaren helburua «basamortuko haurrei» eskola materiala eta botikak eramatea da, antolatzaileen arabera.
Larrinagak eta Malaxetxeberriak 50 kilo eskola material garraiatuko dituzte, aitonaren auto zaharrean. Rallyan izena emateko, 3.500 euro jarri dituzte, euren poltsikotik, eta, orain, «babes bila» dabiltza. Sare sozialetan bolo-bolo zabaldu den bideo bat egin die FMK Media ekoiztetxeak. Hor kontatu dute egitasmoa zertan den, eta, eurekin batera, 98 urteko «aitxitxa» da horren protagonista.
1997. urtetik urtero egiten dute 4L Trophy rallya. Miarritze-Dakar rallyan ibilitako Jean-Jacques Reyk sortu zuen egitasmoa.
4L bat ez da, noski, 4x4 bat, ezta rallyetarako auto bat ere. Renault 4 autoaren luxuzko bertsioa zen, nonbait, horregatik L hizkia. Baina 4L «lau lata» ezizena bihurtu zen herritarren artean. Izan ere, horixe zen autoa: motor sinple bat, metalezko xafla batzuen artean.
Baina sinpletasun horretan zetzan ibilgailuaren indargunea ere: merkea, gogorra eta erraz konpontzekoa zen. Horren lekuko 30 urtez baino gehiagoz ekoitzi zutela: Frantziako lantegietatik 1992. urtean atera zen azkena, eta Espainiakotik (Valladolid), 1994an.
Ondorioz, oraindik asko daude bazterretan. Larrinagatarren baserrian, esaterako.
Lan handia egin dute lehengusuek aitonaren autoa prestatzeko, eta oraindik ere horretan ari dira. Malgukiak aldatuko dizkiote, erradiadore berria jarri, baita enbragea ere.
Zoritxarrez, aitonak ez ditu abiatzen ikusiko, duela egun gutxi hil baitzen. «Halere, bere auto zaharberritua erakutsi ahal izan genion aurrekoan, hil aurretik».
6.000 kilometro gidatuko dituzte lehengusuek, txandaka, eta kanpadendan egingo dute lo. Baina, eutsiko al dio auto zaharrak bidaia latzari? «Auto gogorra da, eta halako bideetan ibiltzeko egina dago». Edonola ere, kezka ere badu Malaxetxeberriak: «Beldurra beti dago, baina sinetsi egin behar. Hala edo nola, iritsiko gara». |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222347/saregileen-erretiro-aurreratuari-bide-ematen-dion-legea-onartu-dute.htm | Ekonomia | Saregileen erretiro aurreratuari bide ematen dion legea onartu dute | Enplegu legeak ere aurrera egin du Espainiako Kongresuan. Horren bitartez, aldi baterako erregulazioetan Lan Ikuskaritzak bere iritzia jakinarazi beharko du. | Saregileen erretiro aurreratuari bide ematen dion legea onartu dute. Enplegu legeak ere aurrera egin du Espainiako Kongresuan. Horren bitartez, aldi baterako erregulazioetan Lan Ikuskaritzak bere iritzia jakinarazi beharko du. | Espainiako Diputatuen Kongresuak ontzat eman du gaur Arrantza Jasangarriaren eta Arrantza Ikerketaren Lege berria, gobernua sostengatzen duten alderdien eta Ciudadanosen babesarekin.
Legearen ondorioetako bat da erretiroa lau urtez aurreratzeko aukera izango dutela saregileek, neskatilek eta paketatzaileek ere. Haien lana, arrantzaleena bezala, bereziki nekagarritzat onartu dute, eta, horregatik, pentsioa jasotzeko gutxieneko adinaren koefizienteak murriztuko dizkiete. Sektorearen aspaldiko eskaera da, eta EAJk eta EH Bilduk lortu zuten Madrilek legegaian sartzeko konpromisoa hartzea.
Arrantza kuotei dagokienez, legeak handitu egingo ditu Espainiako Gobernuak beretzat gorde ditzakeen arrantza kuotak. Orain %3 dira, eta %10 eskatu zuen gobernuak, baina %5 izango du. Erreserba hori irizpide historikoak betetzen ez dituzten itsasontziei eman ahal izango die administrazioak. Gainera, bi urtez jarraian erabiltzen ez diren kuotak erreserba publikora igaroko dira.
Senatuaren esku geratu da legea.
Enplegu legea
Gaurko saioan ere, Kongresuak Enplegu Lege berria ontzat eman du. Haren berritasunen artean dago EH Bilduk eta Espainiako Gobernuak negoziatutakoa, aurrerantzean Lan Ikuskaritzaren txostena derrigorrezkoa izan dadin kaleratze kolektiboetan. Kasu horretan ere, Senatuak du orain hitza.
CEOE Espainiako patronalak oso gaizki hartu zuen lan araudiaren arlo hori EH Bildurekin negoziatu izana, eta Espainiako Gobernuarekiko harremanak hautsi zituen horren ondorioz. «Ohorea», Oskar Matute EH Bilduko diputatuaren arabera.
ELAk, ordea, ziurtatu du zuzenketa horrek «ezer gutxi» aldatuko duela egoera. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222348/elb-hegaztiak-kanpoan-uzteko-hautua-egin-dugu-zigorrak-badira-ere.htm | Ekonomia | ELB : «Hegaztiak kanpoan uzteko hautua egin dugu, zigorrak badira ere» | Hegazti gripearen itzulera dela-eta, ELB laborari sindikatuak kanpoko hazkuntza defendatzen segituko du. Frantziako Laborantza Ministerioak plantan jartzen dituen neurrien "zentzugabekeria" salatu dute. | ELB : «Hegaztiak kanpoan uzteko hautua egin dugu, zigorrak badira ere». Hegazti gripearen itzulera dela-eta, ELB laborari sindikatuak kanpoko hazkuntza defendatzen segituko du. Frantziako Laborantza Ministerioak plantan jartzen dituen neurrien "zentzugabekeria" salatu dute. | Hegazti gripearen aurka, ahateen eta oiloen kanpoan haztearen aldeko aldarria egin du berriro ere ELB laborarien sindikatuak. Gripea ez da oraino iritsi Ipar Euskal Herrira, baina, Loira Atlantikoa (Bretainia) eta Vendee (Frantzia) departamenduetan agertutako gaixotasunak hegoalderako bidea hartuko duelakoan, Laborantza Ministerioaren presioa jasaten ari dira hazleak hegaztiak barrura sar ditzaten. Neurri horren «eraginkortasun falta» salatu du ELBk, eta uko egingo dio betetzeari: «Hegaztiak kanpoan uzteko hautua egin dugu, zigorrak badira ere».
ELBren arabera, «fauna salbaiak eragiten dituen gaixotasunaren abiaguneak %0,3 dira soilik». Kabalak kanpoan haziz gero, kalitatezko bizia proposatzen diete, hazleei bezala. Horrela, kalitatezko produktua proposatzen ahal diote kontsumitzaileari. Horrez gain, Pettan Prebende oilo eta uso hazleak ziurtatu du ELBk defendatzen duen hazkuntzak eritasunari ihardukitzeko ahalmena ematen diela hegaztiei.
Errua, industriarena
ELBk lobby industrialak dauzka hegazti gripearen erantzuletzat. Hazkuntza eredu industrialean lan banaketa bidez antolatzen dira, ahateak etxalde industrial batetik bestera bidaliz. Hegaztiak garraiatzeagatik hedatzen da birusa. «Datozen egunetan gure eremura iristen bada, ez da fauna salbaiagatik iritsiko, leku kutsatuetatik datozen kamioiengatik baizik», gaitzetsi du ELBk. Prefekturak neurriak har ditzala eskatu du, kamioi horien pasabidea debekatzeko.
Horrez gain, eredu industrialek azkar loditzen diren ahateen eta oilaskoen selekzioa egin dute; horiek gaixotasunekiko erresistentzia apalagoa dute: ez dute lortzen hegazti gripeari aurre egitea. Alta, «Frantziako Laborantza Ministerioak, urtero, kanpoko hazleak jotzen ditu eritasunaren hobenduntzat» dio Patrick Dagorret kriaxera arrazako ahateen hazleak. Salatu du hazleek ikerketak eskatzen dituztenean ez dutela inoiz berririk jasotzen, hala nola txertoari buruzko ikerketena. «Txertoari buruz ez dute ezer entzun nahi, beste herrialde batzuetarako esportaziorik ezin izango litzatekeelako egin, oilaskoa asko esportatzen da. Orduan, nahiago izan dute hegaztiak barnera sarrarazi, guretzat aterabide bat ez bada ere» dio hazleak. «Interes ekonomikoek garrantzi handiagoa du haien begietan, interes sanitarioak baino. Guk, etxalde txikiok, pisu ekonomiko txikia dugunez, gure existentziak bost axola die» gehitu du Agnes Sallaberrik. Sindikatuak etxalde eta produkzio moldeen azterketa bat egin dadin nahi du, etxalde bakoitzari egokitua zaion neurria jartzeko.
Hazleak, presiopean
Gaur egun, Ipar Euskal Herrian hegazti gripea iritsi ez bada ere, hazleek DDPP Herritarren Babeserako Departamenduko Zuzendaritzako ikuskarien kontrolak jasaten dituztela salatu du sindikatuak. Ikuskariek hegaztiak kanpoan aurkitzen badituzte, gutun bat bidaltzen diete hazleei betebeharrak errespetatzeari uko eginez gero prozedura judizial bidez segituko dituztela mehatxatuz.
Presioagatik hazle gero eta gutxiago daudela gaitzetsi du sindikatuak. «Alta, bezero asko daude», erran du Agnes Sallaberri ELBko kideak, «legeak aplikatzeko ezintasunak frenatzen ditu». Arazoari bakarturik aurre egitea zaila dela adierazi, eta kanpoko hazkuntzan ari den edozein hazleri esan dio ez dagoela bakarrik. Kolektiboki gauzak egin daitezkeela ondorioztatu du Sallaberrik. |
2022-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/222349/siemens-gamesan-borondatez-enpresa-uzteko-baldintzak-hitzartu-dituzte.htm | Ekonomia | Siemens Gamesan borondatez enpresa uzteko baldintzak hitzartu dituzte | Gutxienez 30.000 euroko kalte ordaina jasotzea itundu dute CCOOk eta UGTk. ELAren ustez, akordioak ez du bermatu kaleratzerik ez izatea. | Siemens Gamesan borondatez enpresa uzteko baldintzak hitzartu dituzte. Gutxienez 30.000 euroko kalte ordaina jasotzea itundu dute CCOOk eta UGTk. ELAren ustez, akordioak ez du bermatu kaleratzerik ez izatea. | Siemens Gamesak, hurrengo bi urteetan, erretiro aurreratuen eta enpresa uzteko prest direnentzako kalte ordainen bitartez gutxituko ditu langileak Zamudion (Bizkaia) eta Sarrigurenen (Eguesibar).
Asteazkenean zuzendaritzarekin izandako azken bileran, horretarako baldintzak hitzartu zituen enpresak CCOOrekin eta UGTrekin. Sindikatuok uste dute Siemens Gamesak duela bi hilabete iragarritako kaleratze traumatikoak saihestu direla, «irteera borondatezkoa izatea lehenesten delako». ELAk, aldiz, uste du akordioak ez duela bermatuko kaleratzerik ez izatea, eta horregatik ez du bat egin.
Siemens Gamesak Zamudioko, Sarrigurengo eta Madrilgo bulegoetan 352 lanpostu kentzeko asmoa adierazi zuen urrian, eta bi hilabetez horri buruz negoziatu dute hiru sindikatuek zuzendaritzarekin. Herenegun Nafarroan azken bilera egin ondotik, hiru lantokietako langileek batzar telematikoa egin zuten akordioaren nondik norakoak ezagutzeko. Ondorengo egunetan emaitzari buruz bozkatuko dute.
Urtarrilaren 10etik aurrera, Siemens Gamesak lanpostuak murrizteko erregulazioko espedientea aurkeztuko du: langileen bozketaren emaitza aldekoa bada, hitzartutako baldintzak indarrean jarriko ditu, eta, bestela, «beste baldintza batzuk» ezarriko ditu, Miguel Garcia Adanero CCOOko ordezkariak azaldu duenez.
Hitzartutako baldintzak
Adostutakoaren arabera, ezin daiteke aldez aurretik ziurtatu zenbat lanpostu kenduko diren lantoki bakoitzean, enpresa utzi nahi duten langileen araberakoa izango baita hori.
Alde batetik, enpresa uzteko prest direnei lan egindako urteko 45 eguneko kalte ordaina ordainduko die: ez zaie gehienezko kopururik ezarriko, eta gutxienez 30.000 euro jasoko dituzte. 55 urtetik 60 urte arteko langileei erretiroa aurreratua izateko baldintzak ezarri dizkiete: adinaren arabera, soldataren %70 eta %80 artean jasoko dute. Gainera, borondatezko eszedentziak hartzeko aukera emango da, lanpostua bi urtez gordetzeko erreserbarekin.
Prozesua luzea izango da, eta printzipioz bi urte iraungo du: 352 langile horietatik %45ek utzi beharko lukete enpresa 2023an, eta %55ek 2024an. Dena den, epe hori amaituta, enpresaren kopuruetara iristen ez bada, irteteko baldintzak «2026ko abenduaren 31 arte» luzatu daitezke. CCOOk ontzat eman du, «egin zitekeen akordiorik onena delako».
ELA ez dator bat
Ez dator bat iritzi horrekin ELA. Izan ere, ez du uste akordio horrekin etorkizuneko lana bermatu duenik enpresak.
Puy Remirezek (ELA) gogorarazi du 2017an Siemensek Gamesa bereganatu zuenetik hiru moldaketa handi egin direla eta langileak «nekatuta» daudela euren lanpostua arriskuan ikusteaz. «Borondatezko kaleratzeak egingo direla diote, baina enpresak esango du zer tokitan behar duen jendea kendu. Ondorioz, borondate hori ez da baldintza bakarra izango. Mugatuta dago, eta, gure ustez, ez da bermatuko kaleratzerik ez egotea».
Remirezen arabera, prozesua beste bi urtez luzatzeak «ziurgabetasun giroa are gehiago okertuko du», eta horri gehitu behar zaio Siemens Energyk azaroan iragarri zuela «doikuntza» gehiago egin zitzakeela. «Ezein kasutan ez da bermatzen enpleguaren egonkortasuna. Jendea nazkatuta dago mehatxupean bizitzeaz». |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222376/orgiko-basoa.htm | albisteak | Orgiko basoa | Orgiko hariztia, 77 hektareako hedadura duen baso naturala da. Ultzamako ibarrean kokaturik, Lizasoko kontzejuaren herri-oihana da Orgi. Mendeetan zehar, Lizasoko biztanleek basoa ustiatu ez ezik, landu ere egiten zuten eta bertatik hartzen zituzten bizitzeko beharrezkoa zuten ia guztia: egurra, orbela, fruituak, ezkurrak… eta bertan ehizatzen zuten ere. Gaur egun, aldiz, ustiapen mota hau bazter utzita Ingurune Babestua da. | Orgiko basoa. Orgiko hariztia, 77 hektareako hedadura duen baso naturala da. Ultzamako ibarrean kokaturik, Lizasoko kontzejuaren herri-oihana da Orgi. Mendeetan zehar, Lizasoko biztanleek basoa ustiatu ez ezik, landu ere egiten zuten eta bertatik hartzen zituzten bizitzeko beharrezkoa zuten ia guztia: egurra, orbela, fruituak, ezkurrak… eta bertan ehizatzen zuten ere. Gaur egun, aldiz, ustiapen mota hau bazter utzita Ingurune Babestua da. | Bisitarien eta naturaren balioen kontserbazioa bateragarri egiteko, basoa edo hariztia hiru zonatan banatu da: 1.- Arigartzetako harrera-gunea da lehena eta bertan, sarrera, aparkaleku, informazioa emateko etxola, askaldegiak, zaborrontziak eta komunak. 2.- Tomaszelaieta paseatzeko gunea dugu bigarrena eta basoan dagoen eremurik handiena. Ingurune honetan hiru eratako ibilbideak aurkituko ditugu, denak erraz egiteko modukoak: Labirintoa: 300 metroko bidaia laburraren bidez, bertze oihan bat aurkituko dugu oihan handiaren itzalean (oihanpekoa). Bide hau itsuentzat egokiturik dago. Bidea: 1.400 metroko ibilbide honen bidez hariztiaren aurpegi anitzak ikusiko ditugu, eta ehun urtetik gorako haritzekin gozatu. Senda: 700 metroko bide hau, bestea baino estuagoa da eta bertan ibiliz, hariztiaren alderdirik hezeena, itxiena eta basatiena ikusi ahal izango dugu.
3.- Muñagorriko kontserbazio-gunea dugu azken zona, baina eremu hau debekatuta dago bisitarientzat, basa-abereentzako babesleku lasaia baita. Ordubete beharko dugu hariztian murgildu eta bere xendetatik ibiliz naturak eman digun opari honetaz gozatzeko. Ume txikiekin ibiltzeko oso aproposa. |
2022-12-31 | https://www.berria.eus/albisteak/222377/lanbidek-prestakuntza-eskaintza-zabala-egiten-du-enpresetako-praktikak-barne-langabeak-lan-munduan-txertatzea-errazteko.htm | albisteak | Lanbidek prestakuntza-eskaintza zabala egiten du, enpresetako praktikak barne, langabeak lan-munduan txertatzea errazteko | 2022tik 2024ra bitarteko ekitaldietarako prestakuntza-eskaintzak xede du Lanbide – Euskal Enplegu Zerbitzuak antzemandako beharrei erantzutea, Euskal Autonomia Erkidegoko langabetuak lehentasuna direlarik. Prestakuntza-ekintzak doakoak dira ikasleentzat. Eta Lanbide – Euskal Enplegu Zerbitzuak eta Europako Gizarte Funtsak diruz lagunduta daude. | Lanbidek prestakuntza-eskaintza zabala egiten du, enpresetako praktikak barne, langabeak lan-munduan txertatzea errazteko. 2022tik 2024ra bitarteko ekitaldietarako prestakuntza-eskaintzak xede du Lanbide – Euskal Enplegu Zerbitzuak antzemandako beharrei erantzutea, Euskal Autonomia Erkidegoko langabetuak lehentasuna direlarik. Prestakuntza-ekintzak doakoak dira ikasleentzat. Eta Lanbide – Euskal Enplegu Zerbitzuak eta Europako Gizarte Funtsak diruz lagunduta daude. | Enplegurako Lanbide Heziketa tresna bat da, modu erabakigarri batean, lan-merkatuan txertatzen eta langileen enplegagarritasuna hobetzen laguntzen duena. Testuinguru horretan, prestakuntza-ekintzek aukera ematen diete Euskal Autonomia Erkidegoko langabeei prestakuntza-eskaintza zabala eduki dezaten, enplegagarritasuna modu eraginkorrean hobetzen laguntzeko. Egindako prestakuntza egiaztagarria da. Eta eskuratutako konpetentziak dagozkion konpetentzia-unitateen bidez eta, hala badagokio, profesionaltasun-ziurtagiriaren bidez erregistratu eta egiaztatzen dira.
Prestakuntzaren hartzaileak
Honako hauek hartu dezakete parte:
-Enplegu-eskatzaileek (eta DSBEa jasotzen dutenek); baldin eta Lanbideko orientazio-zerbitzuek prestakuntza-ekintza bat preskribatu badiete beren prestakuntza-ibilbidearen barruan.
-Nire Lanbidenet bidez ikastaro batean izena eman duten enplegu-eskatzaileek, beren prestakuntza-kontuko prestakuntza-aholkularitzaren bidez.
-Lanbidek deitutako enplegu-eskatzaileek, prestakuntza- edo ebaluazio-prozesu baten ondoren preskribatutako prestakuntza egiteko ( lan-esperientziaren bidez edo prestakuntza-bide ez-formalen bidez eskuratutako lanbide-konpetentziak ebaluatzeko eta egiaztatzeko prozeduraren esparruan).
-Lanbidek deitutako enplegu-eskatzaileek, gainerako prestakuntza-moduluez osatutako prestakuntza-ekintza bat egiteko, lan-merkatuan eskaria duen profesionaltasun-ziurtagiri baten egiaztapena osatze aldera.
-Lanbiden izena eman ez duten landunek; baldin eta eskaera modu presentzialean egin badute Lanbideren bulego-sarean edo erakundearen web-orriaren bidez (www.lanbide.euskadi.eus). Aipatu Web orrian honako jakinaraziko da: prestakuntza-ekintzak, izena emateko epea, eskatzaileek bete beharreko baldintzak baita prestakuntza-ekintza bakoitzaren deskribapena eta ezaugarriak ere.
Behar denean, hautatu aurreko proba bat ere sartuko da (zertarako eta ziurtatzeko, batetik, ekintzaren aprobetxamendua, eta, bestetik, ea eskatzaileak baduen ekintzaren helburuak lortzeko ezinbesteko aurretiazko ezagutza).
Parte hartzaile langabetuek, askoz jota, eguneko 8 orduko prestakuntza jasoko dute edo asteko 40 ordu. Kopuru horrek barne hartzen ditu lantokiko prestakuntza praktikoko moduluaren orduak (hala dagokionean).
Lanekoak ez diren praktika profesionalak
Praktikak Euskal Autonomia Erkidegoko lantokietan egingo dira, behar bezala justifikatutako arrazoiak daudenean izan ezik.
Lanekoak ez diren praktikak egiteko, akordio bat sinatuko da enpresaren eta prestakuntza-erakundearen artean. Akordioa praktikak egiten dituen pertsonari jakinaraziko zaio. Halaber, akordioak honakoak jasoko ditu: praktiken edukia, iraupena, egiteko lekua eta ordutegia. Gainera bertan deskribatuko da nolakoa den jarraipena eta ebaluazioa egiteko tutoretza-sistema..
2022-2024 prestakuntza-eskaintzaren lanbide-arloak
Administrazioa eta kudeaketa
Merkataritza eta marketina
Elektrizitatea eta elektronika
Eraikuntza – Energia eta ura – Eraikuntza eta obra zibila – Erauzketa-industriak – Zurgintza, altzarigintza eta kortxogintza
Fabrikazio mekanikoa
Ostalaritza eta turismoa – Elikagaien industria
Informatika eta komunikazioak
Instalazioa eta mantentze-lanak
Segurtasuna eta ingurumena
Gizarte- eta kultura-zerbitzuak
Garraioa eta ibilgailuen mantentze-lanak
Gorputz- eta kirol-ekintzak
Nekazaritza
Arte grafikoak
Irudi pertsonala
Irudia eta soinua
Kimika
Osasungintza
Ehungintza, jantzigintza eta larrugintza
Ikastaroen bilatzailea:
https://apps.lanbide.euskadi.net/apps/FR_BUSQUEDA_CURSOS?LG=E&ML=FORMEN1 |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222378/baionako-zakarrontziak-emakume-ilehori-batekin-alderatu-ditu-yves-ugalde-hautetsiak.htm | Gizartea | Baionako zakarrontziak «emakume ilehori» batekin alderatu ditu Yves Ugalde hautetsiak | Yves Ugalde Baionako hautetsiak Baionako hondarkin zerbitzu berriari buruzko iritzi artikulu bat idatzi du. Bertan, zakarrontzi berriak emazteekin konparatu ditu. Elkarte feministak oldartu zaizkio. | Baionako zakarrontziak «emakume ilehori» batekin alderatu ditu Yves Ugalde hautetsiak. Yves Ugalde Baionako hautetsiak Baionako hondarkin zerbitzu berriari buruzko iritzi artikulu bat idatzi du. Bertan, zakarrontzi berriak emazteekin konparatu ditu. Elkarte feministak oldartu zaizkio. | La semaine du Pays basque aldizkarian idatzitako iritzi artikulu batek elkarte feministen haserrea piztu du. Bertan, Yves Ugalde Baionako kultur hautetsiak Baionako hondarkin sistema berriari buruz idatzi du; zehazki, hiriak jarri berri dituen zakarrontziei buruz. Hautetsiak horiek goresten ditu, eta, horretarako, metafora bat baliatzen du: emazte ilehori batekin alderatzen ditu zakarrontziak. «Ilehori handi hori astelehenean heldu zen abisatu gabe, eta Euskal Hirigune Elkargoko kide dela erakusten du, gainera. Eta hori oso arraroa da ilehorien artean!» irakur daiteke, besteak beste.
Testuan, urrunago esaldi hau irakur daiteke: «Ilehori handiaren etorrerak eskakizun selektibo maila batera bultzatu nau, eta sekula ez naiz gai izan nire harreman pertsonaletan selekzio maila horretara iristeko: beti zailtasunak izan ditut bereizketa egiteko». Gehiago dena, «ilehoria espaloi gainean» dagoela idatzi du, eta, frantsesezko hitz joko baten bidez «bereizketa egiten profesionala» bilakatu dela dio. Frantsesez, pro que c'est net idatzi du, eta proxenete (proxeneta) hitza bezala irakurtzen da.
Elkarte feministek sare sozialetan salatu dute gertatutakoa. «Horrelako gertakariek erakusten digute oraindik luzea izanen dela emakumeok ez gehiago mespretxatuak izateko eramaten ari garen borroka», adierazi dute. |
2018-9-18 | https://www.berria.eus/albisteak/222379/kizkitzako-baseliza-menditxiki.htm | albisteak | Kizkitzako baseliza | Menditxiki | Goierrin ospe handikoa da irailaren 8an Kizkitzako Ama Birjinaren ermitaren inguruan egin ohi den erromeria. Egun horretan, ermitaren inguruan dauden mahai eta erretegietan jende andana biltzen da. Ermitan irudi desberdinak egon dira. Gaur egun, bertan dagoen irudia jatorrizkoa ez dela esan behar da, ustez erromanikoa zena bigarren karlistadan desagertu zela uste da, baina tesi hau oraindik frogatzeke dago. | Kizkitzako baseliza | Menditxiki. Goierrin ospe handikoa da irailaren 8an Kizkitzako Ama Birjinaren ermitaren inguruan egin ohi den erromeria. Egun horretan, ermitaren inguruan dauden mahai eta erretegietan jende andana biltzen da. Ermitan irudi desberdinak egon dira. Gaur egun, bertan dagoen irudia jatorrizkoa ez dela esan behar da, ustez erromanikoa zena bigarren karlistadan desagertu zela uste da, baina tesi hau oraindik frogatzeke dago. | Mandubiako Benta gure eskuinera utziz, ezkerrera zuzentzen den porlanezko pistaren hasieran PR GI-67 eta GR-34ari dagozkien bide-seinale zuri-hori-gorriak ikusi ditugu. Berehala Mandubi Zahar baserriaren ondotik pasa gara eta lurrezko pista zabala jarraituz transhumantzia bidea banatzen den bidegurutzera heldu gara. Eskuinekoa aukeratu eta berehala Elorriko aterpearen ondoan gara. Maldan gora bidea estutuz doa eta gaina irabaztean norabide desberdinak erakusten dituen seinalearekin egin dugu topo. Ezkerrekoa aukeratu eta aldapan gora Kizkitzako ermitara igo gara. Kizkitzako baseliza. Goierrin ospe handikoa da irailaren 8an Kizkitzako Ama Birjinaren ermitaren inguruan egin ohi den erromeria. Egun horretan, ermitaren inguruan dauden mahai eta erretegietan jende andana biltzen da. Ermitan irudi desberdinak egon dira. Gaur egun, bertan dagoen irudia jatorrizkoa ez dela esan behar da, ustez erromanikoa zena bigarren karlistadan desagertu zela uste da, baina tesi hau oraindik frogatzeke dago. Honen ordez beste irudi bat jarri zuten baina konpontzera eraman eta hau ere galdu egin omen zen. Egurrezko egitura baten gainean burua eta eskuak soilik zituen hirugarren irudi bat jarri eta berehala kendu egin zuten gaur egun dagoen XVII mendeko Errosarioko Ama Birjinaren irudiaz ordezkatuz. Orain urte batzuk, landareen gorrinaren aurka mezak eskaintzen ziren, baita oilandak ere. Erromeria bezperan, gauez, itsasotik ikus daitekeen farola handi bat pizten dute. Itsasotik urruti egon arren, marinelek debozio handia zioten Kizkitzako Ama Birjinaganako. Honek harridura handia sortzen du eta interpretazio desberdinak ere. Autore batzuk bertako pagadietako egurra itsasontziak eta arraunak egiteko erabili ohi zutela diote. Itzulera beste aldetik egin dugu, lehenik maldan behera GR-34ari dagozkien bide-seinale zuri-hori-gorriekin bat egin arte eta gero, bidegurutzean, ezkerrera hartu dugu. Aurrera segi eta berehala bat egin dugu igotzeko erabili dugun bidearekin. Laster izan gara Mandubian.
Luzera: 3,3 km (osoa) Desnibela: 130 m |
2018-9-1 | https://www.berria.eus/albisteak/222383/erlaitz-eta-pagogantildea-menditxiki.htm | albisteak | Erlaitz eta Pagogaña | Menditxiki | Erlaitzera igotzen den xendatik gotorlekuaren hondakinen ondora igoko gara. | Erlaitz eta Pagogaña | Menditxiki. Erlaitzera igotzen den xendatik gotorlekuaren hondakinen ondora igoko gara. | Justu Erlaitzera igotzeko maldaren hasieran kotxeak aparkatzeko lekua dago. Erlaitzera igotzen den xendatik gotorlekuaren hondakinen ondora igoko gara. XIX. mendean frantziar inbasioei aurre egiteko zortzi gotorlekuz osatutako proiektu bat abian jarri zuten, baina azkenean hiru besterik ez ziren eraiki: San Marko, Txoritokieta eta Guadalupeko San Henrike. 1891n hasi zituzten Erlaitzeko gotorlekua eraikitzeko lanak baina hurrengo urtean eten egin zituzten. Gerora, eta muga zaintzeko asmoz, diktadura frankistak bunker batzuk eraiki zituen. Langileen barrakoiak izandakoei bizkarra eman eta Erlaitzeko tontorrera doan xenda bilatuko dugu.
Tontorra utzi eta Lapurriturriko lepora jaitsiko gara maldan behera garo artean jaitsiz. Aparkalekura heldu aurretik, Soroetako muga edo "Iheslarien Harria" izenez ezaguna den mugarriaren ondotik pasako gara. Nonbait, XVIII. mendean muga zaintzen zuten soldaduei desertatzeak zekarren arriskuaz ohartarazteko egina. Serapio Mugicaren ustez, harri hau XVIII. mendekoa da eta itxuraz ihesaldiak edo desertzioak ekiditeko jarri zen. Bertan hauxe jartzen du: "Hemendik ihes egitea bizitzarekin ordainduko da". Igoera erraza da eta denbora gutxi beharko dugu Pagogañako aztarnen ondora iristeko. Erlaitz eta Endarlatsako dorreekin batera eraiki zuten hirugarren karlistada amaitu eta muga beste matxinadetatik babesteko. Gerra Zibilean kalte handiak izan eta gero, abandonatu egin zuten, baina ondoren, II. Gerrate Mundialean, inguru hauek lagun askoren igarobide bihurtu zen. "Red Cométe"ko kideek, lurrera botatako hegazkinetako pilotu aliatuei laguntzen zieten muga pasatzen. Haiei esker, ehunka iheslari salbatzea lortu zuten.
Luzera: 2,2 km (osoa) Desnibela: 100 m |
2018-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/222391/indamendi-menditxiki.htm | albisteak | Indamendi | Menditxiki | Elkano Aiako auzoa da, Indamendiren magalean kokatzen da herrigunetik urrun. | Indamendi | Menditxiki. Elkano Aiako auzoa da, Indamendiren magalean kokatzen da herrigunetik urrun. | Bertaratzean, berehala ikusiko dugu Erdi Aroko San Pedro baseliza, 1025 urtean eraikia. Sarrerako atea XIV. mendekoa da eta gotiko estiloan dago egina. Erretaularik ez izan arren, bertan dago hilzorian agertzen den Kristoren irudia alboetara Gure Amaren eta San Pedroren taillak agertzen direlarik. 1989 urtean zaharberritze lanak burutu zituzten. Luis Pedro Peña Santiago etnologoak baseliza honen eraikitze lanen inguruan kondaira bat jaso zuen. Elkano-Bitarte baserriko Joxe Antonio Manterola kontatutakoaren arabera, hiru gizonezko sorginek gau bakar batean eraiki omen zuten. Sorgin hauetako bat maingua zenez, “Kojua” ezizena zuen. Sorgin hauetako batek Garate menditik harriak Arbastañaundi kokalekura jaurtikitzen omen zituen, bertan Kojuak jaso eta Elkanora jaurtikiz, han hirugarren sorginak eliza eraikitzen zuen bitartean.
Elkano auzoa atzean utzi eta Meagas aldera jaisten den errepidean barrena beste kilometro erdi bat beteko dugu XVI. mendekoa den Santa Kruz baselizaren ondora iritsi arte. Oin angeluzuzena duen baseliza honek bi isuriko estalkia eta kanpandorre txiki bat du eta bere fatxada berezia da oso, erronboide-formako egurrezko balaustre sare batez osatuta dago. Ermitak estalpea ematen dio Kristo Santuari.
Baselizaren ezker aldetik zabaltzen den bide nabarmenetik Indamendi aldera joko dugu. Hasierako bide laua, laster bihurtuko zaigu aldapa pikoa eta hau gainditu ostean, tontorrean dagoen gurutze handi baten ondora iritsiko gara. Gailurrean, Aia, Zestoa eta Aizarnazabalgo lurrek bat egiten dute.
Luzera: 3,7 (osoa) Desnibela: 187 m |
2018-10-14 | https://www.berria.eus/albisteak/222392/sorginaren-txabola-menditxiki.htm | albisteak | Sorginaren txabola | Menditxiki | Sorginaren txabola | Menditxiki. | Bilarreko herriko plazatik atera eta kale artean Uneba erreka aldera jaisten den aldapatik beheraino jaitsi gara xenda garbi eta eroso batetik. Beste aldapa txiki batek errepideraino eramango gaitui. Bertatik metro batzuk bete eta berehala ezker aldean egurrezko zubitxo bat hartu dugu errepidea utzia eta maldan gora zabaltzen den bidea hartuz. Bilar herriari bizkarra emanez erraz heldu gara Sorginaren txabolaren ondora. Bederatzi harlauzaz eta estalkiz egiten duen lauzaz osatua dago. Hiru harlauza handik estalkiz egiten duen harlauzari eusten diote. Pasabidea bost harlauzaz osatua dago. Trikuharria aurkitu zutenean estalkiz egiten duen lauza hirutan zegoen hautsita, konpondu ondoren ustez bere jatorrizkoa den tokira igo zuten berriz. Harrien azpian ehortzitako pertsonak gutxienez 39 dira eta tresna batzuk ere aurkitu dira: harrizko bi mailu, aizkora bat, buztinezko ontziak... Inguruaz gozatu eta gero, etorritako bidetik herriko plazara itzuli gara.
Luzera: 2,3 km (osoa) Desnibela: 86 m | |
2019-10-13 | https://www.berria.eus/albisteak/222393/prao-de-la-paul-menditxiki.htm | albisteak | Prao de la Paúl | Menditxiki | Guardiako laku multzoaren barruan flora eta fauna bereziko 4 urmael txiki daude (el Prao de la Paúl, Carralogroño, Musco eta Carravalseca), eta horregatik gunea biotopo babestua da. Hezegune hauetan bio dibertsitate oparo aurkitu ahal dugu, batez ere atsedenleku bezala erabiltzen duten hegazti migratzaileak. | Prao de la Paúl | Menditxiki. Guardiako laku multzoaren barruan flora eta fauna bereziko 4 urmael txiki daude (el Prao de la Paúl, Carralogroño, Musco eta Carravalseca), eta horregatik gunea biotopo babestua da. Hezegune hauetan bio dibertsitate oparo aurkitu ahal dugu, batez ere atsedenleku bezala erabiltzen duten hegazti migratzaileak. | Ibilbideak El Prado de Paúl urmaela inguratzen du, urmaelik handiena. Kokapen ezin hobea du etnografiaren, gastronomiaren eta kulturaren ikuspegirik oso aberatsa den ingurune batean, eta beraz ibilbide honek familian gozatzeko moduko osagai aproposak dauzka. Gainerako urmaelak ere ingura ditzakegu, ibilbidea luzatzeko. Prao de la Paúl inguratzen duen bidean behatoki bat dago. Honek bazter txiki honetara atsedena hartzera datozen hegaztiak begiratzeko aukera ematen digu, udazkenean eta neguan batez ere. |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222394/nafarroako-ekonomia-32-handitu-da-hirugarren-hiruhilekoan.htm | Ekonomia | Nafarroako ekonomia %3,2 handitu da hirugarren hiruhilekoan | Nastat estatistika erakundearen arabera, inbertsioek eta zerbitzuek bultzatu dute batik bat jarduera ekonomikoa hirugarren hiruhilekoan. Zerbitzuetan, ostalaritzak eta administrazio arloko jarduerek erakutsi dute dinamismorik handiena. | Nafarroako ekonomia %3,2 handitu da hirugarren hiruhilekoan. Nastat estatistika erakundearen arabera, inbertsioek eta zerbitzuek bultzatu dute batik bat jarduera ekonomikoa hirugarren hiruhilekoan. Zerbitzuetan, ostalaritzak eta administrazio arloko jarduerek erakutsi dute dinamismorik handiena. | Galgari sakon sakatu dio aurten ekonomiak Nafarroan. Urteko lehen hiru hilabeteetan, %6,5eko erritmoan hazten ari zen urte arteko tasa, eta, uztailetik irailera, abiadura hori nabarmen apaldu da: zehazki, %3,2ra.
Alderatzea hiruhilekoaren arabera eginez gero, joera bera islatzen dute datuek. Izan ere, urtarriletik martxora %1 handitu zen iragan urtearen amaierako hiruhilekoarekin alderatuta, eta uztailetik irailera %0,5 handitu da. Abiadura erdira jaitsi da, beraz.
Ikusteko dago orain urteko azken hiruhilekoan norantz egiten duen. Nafarroako Gobernuak aurreikusi du aurtengo ekonomia %4 handituko dela eta 2023an moteltzen jarraituko duela jarduerak: %1,4ko hazkundea espero du. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ekonomiak antzeko joera azaldu du, abendu hasieran kaleratutako datuek aditzera eman zutenez.
Ikusi gehiago: Industria eta kontsumoa apaldu egin dira urteko hirugarren hiruhilekoan
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan gertatu bezala, industriak eta kontsumoak hoztu dute batik bat ekonomia.
Izan ere, eskaintzaren arloan, industriak hazten jarraitzen du, baina, beste sektoreekin alderatuta, askoz ere erritmo apalagoan: %2 handitu da jarduera urtebetean uztailetik irailerako tartean. Aldiz, ikuspegi makroekonomikotik, askoz ere sendotasun handiagoa erakutsi dute eraikuntzak eta zerbitzuek. Eraikuntza %3,9 handitu da, eta merkatu zerbitzuek islatu dute aldiriko hazkunderik handiena (%6,5ekoa).
Aipagarria da, udan lana handitzen zaienez, ostalaritzak uztailetik abuztura dinamismo handia erakutsi duela, administrazio jarduerekin eta zerbitzu osagarriekin batera. Lehen sektorearentzat, berriz, uda oso gogorra izan zen lehortearen ondorioz, baina, urtebeteko perspektiba harturik, uztailetik irailerako datuak onak dira: %2,2ko urte arteko hazkunde tasa izan zuen, aurreko hiruhilekoan baino sei hamarren gorago.
Aurten, kontsumo prezioek nabarmen egin dute gora, eta udan jo zuen goia KPIak. Inflazioaren eraginak, apurka, herritarren poltsikoan eta, ondorioz, haien portaeran eragin du, Nastaten arabera. Izan ere, eskariaren arloan, Nastatek nabarmendu du etxeetako eta etxeen zerbitzura dauden irabazi asmorik gabeko erakundeetako kontsumoa apaldu egin dela: hirugarren hiruhilekoan %3,7ko erritmoan hazi zen, aurreko hiruhilekoan baino bost hamarren apalago.
Alderantziz, inbertsioa %4,2 handitu zen urtebetean uztailetik irailerako tartean. Dena den, oraindik ere ekonomiatik sendo tira egiten badu ere, atal horrek ere nabaritu du hoztea, aurreko hiruhilekoan baino ia puntu bat gutxiago handitu baita (bederatzi hamarren edo 0,9).
Enpresaburuek bikoitza irabazi dute
Errentei dagokienez, enpresaburuek eta autonomoek ez dute kexatzeko arrazoirik. Haien diru sarrera eta irabaziak langileen bikoitza baitira. Izan ere, urtebetean lan errentak %5 handitu ziren, inflazioaren azpitik. Aitzitik, enpresaburu eta autonomoen irabaziak %11,5 igo dira urtebetean, hirugarren hiruhilekoko datuen arabera.
Azkenik, ekonomia hoztu izana lan merkatuan ere islatu da. Izan ere, landunen kopurua %2,4 handitu zen hirugarren hiruhilekoan. Jarduera ekonomikoko datuekin gertatu bezala, sektorearen bilakaera bera islatu dute sektore bakoitzaren enplegu datuek. Hala, enpleguak daturik hoberenak merkatu zerbitzuetan ageri du (%4,3 igo da); aitzitik, industrian %1 baino ez da igo. Lehen sektorean, berriz, %0,7 igo da, eraikuntzan %1,4 eta zerbitzuetan oro har %3,2. |
2019-8-24 | https://www.berria.eus/albisteak/222395/jaizkibelgo-tontorra-menditxiki.htm | albisteak | Jaizkibelgo tontorra | Menditxiki | Jaizkibelgo tontorra | Menditxiki. | Jaizkibelgo errepidean dagoen Santa Barbara dorrerantz zuzenduko gara eta bertara iristean ohartuko gara bere oinplanoa hexagonala dela. Bere izenaren jatorria, bertan garai batean egon zen ermita batean bilatu behar da. Gertu antzinako paradorearen aurriak eta urrutiago tontorraren ondoan dauden antena erraldoiak. 1999 urte arte paradorea izan zenaren azken aurriei (lau arku) bizkarra eman, Iskulingo trikuharriaren ondotik pasa eta aldapa gogortu egingo da. Altuera hartzen goazen heinean, atzera begiratu eta ikuspegia zabaltzen joango da. Jaizkibel edo Allerru tontorrean dauden erpin geodesikoa eta buzoiaren ondora iristean, berehala ikusiko ditugu San Henrike gaztelua izan zenaren hondarrak. | |
2019-8-21 | https://www.berria.eus/albisteak/222396/agintildea-menditxiki.htm | albisteak | Agiña | Menditxiki | Agiña | Menditxiki. | Ume txikiekin joateko oso igoera erraza eta samurra gertatzen da Agiñako mendatetik abiatuta. Kotxea bertan utzi eta belarrezko bidetik erraz igoko gara tontorreraino. Bertan Gerra garaiko lubaki eta bunkerrak, sufrimenduaren lekuko isilak.
Luzera: 1,4 km (joan-etorria) Desnibela: 64 m | |
2019-2-14 | https://www.berria.eus/albisteak/222397/zaria-menditxiki.htm | albisteak | Zaria | Menditxiki | Zaria | Menditxiki. | Artikutzarako bidean, Kausoron dagoen aparkalekuan kotxea utzi eta Zaria aldera abiatu gara. Metro batzuk igo eta gero, bidea leundu egiten da eta bertatik Uzpuruko lepora jaitsi gara. Ume oso txikiekin ere hemendik abiatu daiteke ibilbidea erdira murriztuz. Aurrera jarraitu dugu eta azken malda pikoari ekin diogu. Haizea gogor jo arren Zariako tontorrera heltzea lortu dugu eta bertan, antenatxoa, erpin geodesikoa eta buzoia. Aiako Harria aldera sekulako panoramika. Itzulera etorritako bidetik burutu dugu. Luzera: Uzpurutik 1,5 km (joan-etorri) / Kausorotik 3,1 km (joan-etorri) Desnibela: Uzpurutik 60 m / Kausorotik 67 m | |
2019-2-25 | https://www.berria.eus/albisteak/222398/gorospil-menditxiki.htm | albisteak | Gorospil | Menditxiki | Gorospil | Menditxiki. | Malda lepotik abiatu eta mendiaren gandorra nabarmena jarraituz lehenik zutarriaren ondotik pasa gara eta gero segidan, Gorospilgo tontorreraino igo gara. Igota bide beretik jaitsi gara. | |
2019-3-16 | https://www.berria.eus/albisteak/222400/aranomendi-menditxiki.htm | albisteak | Aranomendi | Menditxiki | Aranomendi | Menditxiki. | Gipuzkoako mugan dagoen Nafarroako Aranon honetan eman diogu hasiera gure ibilaldiari. Herriko plazan, elizako atariaren gainetik ateratzen den porlanezko malda gogorrari ekin diogu lehenik eta segidan, sigi-sagan gorantz jo dugu Juan Donosti ermitaren hondakinen ondora iristeko. Teilaturik gabe, barruan aldarea izandakoa bereiz daiteke soilik. Gandorrean zehar zabaltzen den bidezidor estua jarraitu eta berehala heldu gara kalbarioko lehen gurutzea egon behar zuen lekura, Aranomendiko tontorrera hain zuzen. Harri piloa bai, baina gurutzerik ez. Gure begien aurrean zabaltzen den ikuspegi zabal eta ederraz gozatzeko parada izango dugu. Añarbeko urtegia gertu eta Artikutzako mendiak honen gainetik. Behean, gure eskuinera dagoen San Roke ermitaren gainetik Orauneko lepora jaitsi gara herritik datorren pistarekin bat egin arte. Eskuinera jo dugu eta Aranotik datorren pistaren gain aldetik paraleloan zabaltzen den bidetik San Roke ermitaren ondora iritsi gara. Metro batzuk aurrera egin eta Aranoko elizaren ondora ailegatu gara. | |
2019-3-16 | https://www.berria.eus/albisteak/222401/munagirre-menditxiki.htm | albisteak | Munagirre | Menditxiki | Munagirre | Menditxiki. | Lepotik abiatu eta Bianditz aldera zuzentzen den bideari bizkarra emanez, aurrez aurre ikusiko dugun malda motz baina pikoari aurre egingo diogu. Gain aldera iristean, xenda nabarmenak pagadiaren ondotik bideratuko gaitu. Gogorren hegiko torrea izenez ezaguna den haitzen ondotik pasa eta azken maldari ekingo diogu tontorrera iristeko. | |
2019-4-27 | https://www.berria.eus/albisteak/222402/lazkuako-behatokia-menditxiki.htm | albisteak | Lazkuako behatokia | Menditxiki | Lazkuako behatokia | Menditxiki. | Ibilbide honek, Nafarroako behatoki ikusgarrienetako batera eraman gaitu. Urederra haranaren talaia paregabea den leku hau kareharrizko hormatzar natural batean “zizelkatutako” balkoi luze bat da. Malkorrak Eozenoko kareharriz osatuta daude (58-37 milioi urte). Bere jatorria itsasoko sedimentuetan dute eta ondorioz, erraza da horiek osatzen dituzten fosilak antzematea. Bertigoa dutenentzat oso egokia ez izan arren, ez dago zailtasun berezirik bertaratzeko. | |
2019-5-31 | https://www.berria.eus/albisteak/222403/mitxintxola-kantinatik-menditxiki.htm | albisteak | Mitxintxola kantinatik | Menditxiki | Mitxintxola kantinatik | Menditxiki. | Jaizkibelen dagoen Kantinatik abuiatu eta errepidearen paraleloan zabaltzen xendan zehar Kabite baserriaren ondora heldu gara. Pista zabaletik altuera hartuz jarraitu dugu eta lepora iristean belardian sartu gara maldan gora. Tontorrera iritsi eta bertatik dagoen ikuspegiaz gozatu ostean, mendiaren ertzetik jaistren hasi gara formazio geologiko desberdinak ikusiz. Pistara itzuli eta etorritako bidetik abiaountura heldu gara. | |
2019-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/222404/manddale-menditxiki.htm | albisteak | Manddale | Menditxiki | Manddale | Menditxiki. | Ibardingo mendatetik GR 10aren bidea hartu dugu eta laster, hau utzi eta ezkerretik igotzen den belarrezko bidetik Manddaleraino igo gara. Itzulia leku beretik abiatu dugu, baina Manddaleko mairubaratzen ondotik pasa eta gero, bidezidorrean zehar azkar jaisti gara abiapuntura. | |
2019-6-1 | https://www.berria.eus/albisteak/222405/oieleku-menditxiki.htm | albisteak | Oieleku | Menditxiki | Oieleku | Menditxiki. | Artikutzako errepidearen azpiko aldean dagoen aparkaleku txikia kotxea utzi eta aurrez aurre dugun mendi muinora jo dugu belarretan zehar. Munerreko mairubaratza gure ezkerrean utzita. Berehala, xendak maldan behera jarri gaitu eta honen bukaeran pistarekin bat egin dugu. Oielekuko Hego aldeko mairubaratza inguratu eta berehala heldu gara Oielekuko pagadira eta bertan dagoen aterpe edo borda ezagutu dugu. Pagadia zeharkatu eta bide zabaletik Basateko gainera igo gara izen bera duen mairubaratzaren ondora. Atzera egin eta Oielekuko Ipar aldeko mairubaratza ikusgarriaren ondora jaitsi gara segidan. Abiapuntura itzultzeko, aterpearen atzeko aldetik ateratzen den bide balizatua hartu dugu eta bertatik Agiñeko kaskoraino igo gara. Puntu honetan bide balizatua utzi eta ezkerretik igotzen den bidetik aparkalekuraino igo gara. | |
2019-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/222406/leurtzako-urtegien-itzulia-menditxiki.htm | albisteak | Leurtzako urtegien itzulia | Menditxiki | Leurtzako urtegien itzulia | Menditxiki. | Leurtzako urtegira bisitari asko hurbiltzen da, urte sasoi guztietan, mota guztietako jolas jarduerak egiteko asmoz. Ingurua erakargarria da, arro itxi eta isolatuan dago. Eta paraje umela da; ura nonahi belardi eta baso naturalez inguratua. Leurtzako urtegi ingurua Aisiarako Natur Eremu izendatzearen helburua, eskualde horretako balore ekologiko eta paisajistikoak gordetzea da, baina aisiarako jarduerak bultzatu eta ohiko erabilerak mantentzearekin bateragarri eginez. Urrotz eta Beintza-Labaiengo herritarrak zerbitzu instalazioak eraiki eta eremua mantentzeaz, erabilera publikoa gainbegiratu eta kontrolatzeaz arduratu dira. Natur eremu bilakatzean, gizakien zenbait jarduera galarazi ziren, kanpatzea, sua egitea... Jarduera horiek kalte handia egin diezaiokete ingurumenari: zaborren pilaketa, bisitarien arteko arazoak... Legediak lagunduta, ekintza hauek kontrolatzea lortu da, Leurtzako inguruak balore ekologiko garrantzitsua baitu. Pagadi zoragarriotatik animalia asko hurbiltzen da urtegiotara: basurdeak, azeriak, lepazuriak, azkonarrak... Hegaztiak ere bai: uretan, migratzen ari diren kurriloak; basoan, okil handia eta berdea; zeruan bueltaka, arrano beltza, aztorea, gabiraia, sai arrea... | |
2019-8-31 | https://www.berria.eus/albisteak/222407/guratz-menditxiki.htm | albisteak | Guratz | Menditxiki | Guratz | Menditxiki. | Gorriti eta Uitzi herriak lotzen dituen errepidearen gain aldean kotxea utzi dugu bide bazterrean, Aurrez aurre dugun gainera igo eta gero, kontu handiz jaitsi gara pagadian zehar. Orbelan marrazten den xendatik altuera irabazi dugu eta azken metroak, pagadian atzean utzi eta zelai garbian bete ditugu azken metroak Guratzeko tontorrera heltzeko. | |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222408/aske-geratu-da-asier-bengoa-euskal-presoa-hamabost-urteko-zigorra-beteta.htm | Politika | Aske geratu da Asier Bengoa euskal presoa, hamabost urteko zigorra beteta | Preso gasteiztarra baldintzapean aske zegoen urte hasieratik. | Aske geratu da Asier Bengoa euskal presoa, hamabost urteko zigorra beteta. Preso gasteiztarra baldintzapean aske zegoen urte hasieratik. | Etxerat elkarteak jakinarazi du Asier Bengoa Lopez de Armentia preso gasteiztarra aske geratu dela gaur goizean, zigor osoa beteta. Bengoa baldintzapeana ske zegoen urte hasieratik. Denera, hamabost urteko zigorra bete du. Bengoa 2021eko maiatzean Euskal Herriratu zuten, Zaballako espetxera (Araba). Lekualdatzearekin batera, hirugarren gradua ere eman zioten.
Espainiako Poliziak 2003an atzeman zuen Bengoa, baina, handik hiru urtera, epaiketa egin eta berehala, behin-behinean aske geratu zen. Zazpi urteko espetxe zigorra ezarri zioten, ETAri laguntzea leporatuta, baina ihes egin zuen. 2007ko abenduan atxilotu zuten Frantzian. Hamabost urteko espetxe zigorra ezarri zioten han, eta 2019an Espainiaratu zuten. |
2019-9-14 | https://www.berria.eus/albisteak/222409/musaio-menditxiki.htm | albisteak | Musaio | Menditxiki | Musaio | Menditxiki. | Gorrititik Pagozelaietara joan gara eta, bertan ibilgailua aparkatu eta gero, garo artean zabaltzen bide zabaletik gorantz egin dugu GR 9arekin topo eginez (CRP edo Cañada Real de las Provincias). Paraleloan doan xenda pikotik altuera hartu dugu eta alanbrezko hesia igaro ostean, pagadian murgildu gara. Azken aldapa txikiari aurre egin eta berehala iritsi gara Musaio (Museo) mendiaren tontorrera. Hontza baten irudia duen buzoi dotorea. Itzulera, berriz, GR 9tik egin dugu. | |
2019-10-9 | https://www.berria.eus/albisteak/222410/muela-menditxiki.htm | albisteak | Muela | Menditxiki | Muela | Menditxiki. | Durruma Kanpezu herritik abiatu gara, elizaren ondotik ateratzen den bidetik hain zuzen ere. Bide erosoak La Casilla lepora eraman gaitu eta bertatik marrazten dien xendan barrena, erraz heldu gara Muelako tontorrera. Erpin geodesikoa eta buzoi txkiaren ondotik amiltzen diren pareta bertikalekin kontu handiz ibili gara inguruaz gozatu dugun bitartean. Berriro La Casilla lepora jaitsi gara eta, eskuinetik, borobil hori bat marrazturik daukaten egurrezko hesol txikiek erakutsi digute Peña del Santoren mendean dagoen ermitara iristeko jarraitu behar izan dugun ibilbidea. Bertatik, Muelaren ikuspegi ederraz gozatu ostean, herrira jaitsi gara maldan behera. | |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222411/frantziako-tren-kontrolatzaileek-urteberri-asteburuko-greba-etetea-erabaki-dute.htm | Gizartea | Frantziako tren kontrolatzaileek Urteberri asteburuko greba etetea erabaki dute | Ostegun arratsean, SNCF Frantziako tren konpainiak bilkura egin zuen sindikatuekin, urteberriko asteburuko greba eten zezaten. Konpainiaren proposamen berriak onargarriak iruditu zaizkie tren kontrolatzaileei; beraz, greba amaituko dute astelehenetik aurrera. | Frantziako tren kontrolatzaileek Urteberri asteburuko greba etetea erabaki dute. Ostegun arratsean, SNCF Frantziako tren konpainiak bilkura egin zuen sindikatuekin, urteberriko asteburuko greba eten zezaten. Konpainiaren proposamen berriak onargarriak iruditu zaizkie tren kontrolatzaileei; beraz, greba amaituko dute astelehenetik aurrera. | SNCF Frantziako tren konpainiako kontrolatzaileek abiatu zuten mugimendu soziala. Grebarako bi aitzinabisu jarri zituzten sindikatuek: bata abenduaren 23tik 26rako, eta bestea abenduaren 30etik urtarrilaren 2rako. Lanbidearen berezitasunen onarpen handiagoa aldarrikatzen zuten langileek, eta lansariak eta lan baldintzak berriz baloratuak izan zitezen. Abenduaren 22an, ostegunarekin, tren konpainiako ordezkariak sindikatuekin bildu ziren proposamen berria aurkezteko. Sindikatuei eta tren kontrolatzaileei egokia iruditu zaie proposamena, eta erabaki dute bertan behera uztea abenduaren 30etik urtarrilaren 2rako greba deialdia .
Tren kontrolatzaileen eskakizuna lanbidearen berezitasunen onarpen handiagoa zen: zehazki, lansari handiagoa eta lan baldintza hobeak. SNCF konpainiak, hasieran, urteko 600 euroko prima proposatu zien. Kontrolatzaileek uko egin zioten proposamenari, ez zuelako bat egiten eskakizunekin. Orduan, konpainiak, osteguneko bilkuran, prima altuago bat eskaini zien, 720 eurokoa, baina ez hori bakarrik. Horrez gain, zin egin zien beste berrehun kontrolatzaile kontratatuko zituela, eta erran zuen kontrolatzaileen ordezkaritza bat sortuko zuela, kontrolatzaileen beharrak hobeto uler zitzan.
Sindikatuek ostiral eguerdira arteko denbora zuten konpainiari erantzuteko. Gaur jakinarazi dute proposamena sinatu dutela eta 30etik urtarrilaren 2rako grebaren aitzinabisua kentzea erabaki dutela. |
2019-10-7 | https://www.berria.eus/albisteak/222412/gontildeiburu-menditxiki.htm | albisteak | Goñiburu | Menditxiki | Goñiburu | Menditxiki. | Taplako mendatearen aurretik dagoen aparkalekuan utzi dugu kotxea eta bertatik ateratzen den pistatik abiatu gara. Gero, pista utzi eta, tontor aldera zuzentzen xenda nabarmenetik gorantz jo dugu. Ardiak, behiak, zaldiak... nonahi bazkatzen ikusi ditugu. Abodi mendilerroaren mendi garaienetakoa da eta bertara igo garenean, sekulako ikuspegia izan dugu Iratiko oihana aldera. | |
2019-10-7 | https://www.berria.eus/albisteak/222413/muniain-menditxiki.htm | albisteak | Muniain | Menditxiki | Muniain | Menditxiki. | Zezamako igarobidean utzi dugu kotxea eta honen ondotik ateratzen den xendan barrena aurrera egin dugu. Pinudiaren ondotik erraz heldu gara Okarizko mendatera, alanbrezko hesiaren ondora eta bertan, Artzain Bidearen seinalea ikusi dugu. Bide honetatik aldapan gora jarri gara Muniango puntan dagoen erpin geodesikora iristeko. Arabako Lautadaren ikuspegi eder eta zabalaz gozatu eta gero, gertu dauden bordetara jaitsi gara eta erraz aurkitu dugu abiapuntura itzultzeko bidea. | |
2018-9-8 | https://www.berria.eus/albisteak/222414/milurteko-haritzak-menditxiki.htm | albisteak | Milurteko haritzak | Menditxiki | Milurteko haritzak | Menditxiki. | Ibilbide samurra Etxarri Aranatzeko kanpinaren ondoan dagoan ingurunean. Bertatik abiatu eta ondo balizatutako bidetik mila urte baino gehiago duten hamaika haritz mardul, bikain eta ederren artean murgildu gara. Ibilbide cirkularra da eta oso egokia ere ume txikiekin egiteko. | |
2019-12-7 | https://www.berria.eus/albisteak/222415/sandratiko-begiratokia-menditxiki.htm | albisteak | Sandratiko begiratokia | Menditxiki | Sandratiko begiratokia | Menditxiki. | Aparkalekutik abitu eta segidan erreka aldera jaitsi gara. Xendan barrena igotzen hasi, ubidea gurutzatu eta mendi aterpearen ondora iritsi gara. Bide zabala hartu dugu San Adriango kobazulora iristeko. Bertan, baseliza bisitatu eta kobaren beste aldetik atera gara galtzada jarraituz. Berehala, seinale zuri eta berdeek erakusten duten norabidean, pagadian murgildu, arraila zubi batetik gainditu eta begiratokira igo gara. Ikuspegi paregabea. Etorritako bidetik atzera egin dugu, baina tarte bat pagadian ibili eta gero, bideak eskuinera egiten du eta xendatik galtzadara jaitsi gara berriro. Hemendik abiapuntura etorritako bidetik bete dugu. | |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222417/txibitek-foru-hobekuntzaren-ekarpena-goraipatu-du.htm | Politika | Txibitek Foru Hobekuntzaren ekarpena goraipatu du | 40. urteurrena ospatzeko ekitaldi instituzionala egin dute Nafarroako Jauregian | Txibitek Foru Hobekuntzaren ekarpena goraipatu du. 40. urteurrena ospatzeko ekitaldi instituzionala egin dute Nafarroako Jauregian | Madrildik Iruñera. Aurten 40 urte bete ditu Foru Hobekuntzak, eta deigarria izan da nola apenas egin den ospakizunik. Berez, azaroaren 28an Nafarroako erakundeetako ordezkariek Espainiako Senatuan egin zuten ekitaldia, eta, Madrilen egiteagatik kritikak jaso dituenez, azkenik Maria Txibitek Nafarroako Jauregian antolatu du urteurren ospakizuna.
Tronuaren aretoa aukeratu dute horretarako. Bertan izan dira erakundeetako ordezkari gorenak, hala nola Txibite eta gobernuko kontseilariak, Unai Hualde parlamentuko lehendakaria eta Miguel Sanz eta Uxue Barkos lehendakari ohiak. Gainera, Ignacio Cabeza de Salvador Nafarroako Kontu Ganberako presidentea, Patxi Bera arartekoa, Juan Carlos Castillo Udal eta Kontzejuen Federazioko presidentea izan dira. Halaber, parlamentariak izan dira. Taldeei dagokienez, EH Bilduko, Ahal Dugu-ko eta Ciudadanoseko ordezkariak ez dira izan ekitaldian.
Ikusi gehiago: «Foru Hobekuntza UCDren gidoiaren arabera egin zen»
Senatuan egin zuen bezala, Txibitek Foru Hobekuntza goraipatu du. Haren hitzetan, lau hamarkadatan agerian geratu da «lotura argia» dagoela lege organiko horren eta Nafarroak izan duen bilakaera sozioekonomikoaren artean. «40 urteotan, autogobernu maila handietara heldu gara, eta, aldi berean, agerikoa da lortutako garapena, gure herrietan eta herritarren artean».
Foru Hobekuntza garai hartako Nafarroako Diputazioaren eta Espainiako Gobernuaren negoziazioaren emaitza izan zen, baina, elkarrizketa hartan, ordezkari abertzaleak baztertuak izan ziren, eta diseinatutako egitura juridikoa batik bat Jaime Ignacio del Burgo orduko UCDko diputatu eta Nafarroako presidente ohiaren emaitza izan zen. EAEko estatutuarekin ez bezala, ez zen herri galdeketarik egin.
1842ko legearen irakurketa gaurdaino ekarriz, Nafarroaren eta estatuaren arteko hitzarmenaren ideia du oinarri, eta, hain zuzen ere, Txibitek itunaren izaera hori goraipatu du gaur ere: «Gure izaera kolektiboa itunzalea da, bai lurralde barruan, bai handik kanpo. Eta hori nabarmendu beharra dago egungoaren moduko garai nahasietan».
Txibitek gaineratu du 1982ko Foru Hobekuntza «elkarrizketari esker» eratu zela, eta «desberdinen arteko akordioaren emaitza» izan zela. Haren ustez, gai izan da foruen defentsa «estatu moderno baten barruan» uztartzeko. «Itun hura errespetuz, elkartasunez eta leialtasunez egin zen, betiere elkartasunez».
Alta, legealdi honetan, hainbat aldiz eskatu du parlamentuan Foru Hobekuntza berritzeari heltzeko eztabaida hasteko. Horretarako lantalde berezia osatzea proposatu da, 2004an egin zen bezala. Oraingoz, baina, ez da horretarako urratsik egin. Hain zuzen ere, EH Bilduk atzo ohar batean kritikatu zuen eskaera horri muzin egin diola PSNk. Era berean, Geroa Baik ere eztabaidari ekiteko beharra azaldu du.
Ikus gehiago: XXI. menderako akordioaren bila
Ekitaldian, Javier Eneriz Ararteko ohiak ere parte hartu du. Nafarroako foru erregimenari buruzko liburua idatzia du gazteleraz. Enerizen arabera, «mugarri bat» izan zen. Haren diskurtsoaz gain, Iruñeko katedraleko musika kaperak musika emanaldi bat egin du, Aurelio Sagaseta zuzendariak gidatuta. Nafarroako ereserkiaz gain, erreinuan sartzeko martxa eta erreinutik ateratzeko martxa jo dute. |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222418/eusko-jaurlaritzaren-2023ko-aurrekontuak-onartu-ditu-eusko-legebiltzarrak.htm | Politika | Eusko Jaurlaritzaren 2023ko aurrekontuak onartu ditu Eusko Legebiltzarrak | Soilik gobernua osatzen duten alderdien babesa jaso dute, EAJ eta PSE-EErena. Oposizio osoak kritika gogorrak egin dizkie kontuen edukiei eta gobernuaren «negoziatzeko borondate ezari». Gobernuko alderdiek, berriz, beste alderdien bizkar utzi dute negoziazioen porrotaren erantzukizuna, «erraza eta erosoa delako horrela jokatzea». | Eusko Jaurlaritzaren 2023ko aurrekontuak onartu ditu Eusko Legebiltzarrak. Soilik gobernua osatzen duten alderdien babesa jaso dute, EAJ eta PSE-EErena. Oposizio osoak kritika gogorrak egin dizkie kontuen edukiei eta gobernuaren «negoziatzeko borondate ezari». Gobernuko alderdiek, berriz, beste alderdien bizkar utzi dute negoziazioen porrotaren erantzukizuna, «erraza eta erosoa delako horrela jokatzea». | Aurreikusita zegoen moduan, EAJk eta PSE-EEk Eusko Jaurlaritzaren 2023ko aurrekontuak onartu dituzte, Eusko Legebiltzarrean duten gehiengo absolutua baliatuta. 14.250 milioi euroko aurrekontuak oposizioaren zenbait zuzenketa jaso ditu, azkenerako, ia 40 milioi euroko baliokoak. 20,3 milioi EP-IUren zuzenketei dagozkie; 17,06 milioi, PPren zuzenketei; eta soilik 1,5 milioi, EH Bilduk aurkeztutako bi zuzenketa partziali. Esaterako, hamabi milioi garraio arloko deskontuetarako izango dira, eta beste hamaika milioi eta erdi, osasunerako. Edonola ere, Pedro Azpiazu Ogasun sailburuak aurkeztutako aurrekontuak ia bere horretan atera dira aurrera, oposizioko taldeekin egindako negoziazio saioek porrot egin ondoren.
EAJk eta PSEk onartutako oposizioaren zuzenketek islatzen dute, EAJko legebiltzarkide Alaitz Zabalaren arabera, «gutxiengoan dagoen oposizioaren arduragabetasuna». EH Bilduri eta EP-IUri, «oposizio suntsitzailea» egiten dutela aurpegiratu die, aurrekontuak negoziatzeko prozesuari erreparatuz. Elkarrekin Podemos-IUri garbi esan dio bere «eredua» ez dela Eusko Jaurlaritzarena «eta ezta euskal gizartearen gehiengoarena ere», ganberaren ordezkaritzak erakusten duen moduan.
Osasunean eta hezkuntzan jaso diren «hobekuntzak» kontuan hartu gabe, ezezkora jo du oposizioak; Zabalaren ustez, «erraza eta erosoa» delako oposizioan egotea. «Guk Euskadiren aldeko lanean jarraituko dugu, ordea», esan du. Lan horren adibide jarri du EP-IUren zuzenketa batzuk onartu izana, «herritarren aldeko politikan» ari ei direlako Jaurlaritza osatzen duten alderdiak.
EH Bilduri aurpegiratu dio koherente ez izatea egiten duen diagnostikoa eta aurkeztu dituen zuzenketak alderatzen direnean. «Dena hankaz gora dagoela esaten duzue, Osakidetza sutan dagoela, aro aldaketa bat dagoela, eta aldaketa estrukturalak behar direla, eta zuen ekarpenak zuzenketetan oso urriak izan dira. Hau da, ez zarete hitzetatik ekintzetara pasatu». Koalizio abertzalearen aurkako hitz gogorrak izan ditu EAJko kideak: «Ez zarete zintzo jokatzen ari euskal gizartearekin. Zarataka eta politika suntsitzailea egiten ari zarete».
Eta Maialen Lujanbio Bertsolari Txapelketa Nagusiko irabazlearen bertso bati erreparatu dio koalizioak izan duen jarrera laburtzeko: «Komunean eraikitakoa komuneko zulotik behera bota duzue». Zabalak erantsi du «esperantzara kondenatuak» daudela, «Garik BECen kantatu duen moduan». «Gu prest gaude horretarako; zuek?»
EH Bilduren erantzunak
Onartu diren aurrekontuak «betiko dinamikan» emandako erantzun bat direla azaldu du Leire Pinedo EH BIlduko legebiltzarkideak, ez duela aintzat hartzen «aro aldaketa sakona, energia ereduaren aldaketarekin adibidez», eta EAJk «alergia» diela «aldaketa estrukturalei». Pinedorentzat, «ukaezina da zerbitzu publikoen degradazioa», eta osasuna jarri du horren adibide gisa. «221 milioi euro gutxiagoko gastua jaso dute osasunerako 2023ko aurrekontuek aurrekoen aldean. Osakidetza itsaso bare-bare bat denez, neurri egokia dela pentsatuko duzue agian», esan die EAJ eta PSE-EEko legebiltzarkideei, ironiaz.
Osasunaren arloaz hizketan segitu du, «lehen arretan etengabeak direlako murrizketak, itxarote zerrendak gero eta luzeagoak ,eta Donostiako ESIa sutan dagoelako». Gutxiago gastatuta horrelako egoera bati erantzungo ote zaion galdetu du Pinedok, azpimarratuta berriro ere 221 milioi euroko galera dagoela 2022ko aurrekontuekin alderatuz gero. Koalizioko ordezkariak nabarmendu du 2009an gastu handiagoa egiten zuela EAEk osasunean BPGan duen portzentajea aintzat hartuz.
Zerga politikaren edukia izan da gobernuko alderdien eta oposizioen arteko negoziazioek porrot egin izanaren beste arrazoietako bat, EH Bilduren eta EP-IUren arabera. «Aitzakiatan zabiltzate eztabaida ordenatu eta zabal bat ez egiteko», esan die Pinedok Jaurlaritza osatzen duten alderdietako legebiltzarkideei; «zuen artean baizik ez duzue egin nahi azterketa hori».
Bukatu aurretik, argi utzi du zuzenketa partzial batzuk onartzeak ez duela 2023ko aurrekontuen argazkia «makilatuko», eta argazki horretan argi azalduko dela «ausardia falta» eduki duela gobernuak «benetan negoziatzeko». Jazo dena argi azaltzea euskal gizartearekin «zintzotasunez» jokatzea dela uste du.
Elkarrekin Podemos-IUren erantzuna
Miren Gorrotxategi EP-IUko bozeramaileak «pribatizazioa» sustatzen duten aurrekontuei buruz hitz egin du, eta Eusko Jaurlaritza «progrewashing teknikan» ari dela, hau da, «politika neoliberala egiten den bitartean herritarren aurrean progresista gisa azaltzen». EAJri aurpegiratu dio helarazten duela aurrekontuak onartzea «arduratsua izatea dela», eta haiek ez babestea «suntsitzailea». Legebiltzarrean eredu bat baino gehiago dagoela gogorarazi dio EAJko ordezkari Zabalari, eta errealitate hori onartzea «gehiegi kostatzen» zaiela jeltzaleei.
EP-IUk aurrekontuen aurka bozkatu du, kohesioa «berdintasun sozialean» neurtzen duelako, eta gaur onartutako kontuak ez doazelako norabide horretan, Gorrotxategiren arabera, zerbitzu sozialetan eta «hezkuntzan bereziki jasotako itunpeko akordioak» kontuan hartuz. Eta garbi utzi du «bidezkoa ez den fiskalitate bat indarrean dagoen bitartean» zerga politika salatzen jarraituko duela haren koalizioak. |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222420/alaves-valladoliden-aurka-espainiako-kopako-final-hamaseirenetan.htm | Kirola | Alaves Valladoliden aurka Espainiako Kopako final-hamaseirenetan | Hamasei partida jokatuko dituzte urtarrilaren 3tik 5era. Athleticek Eldense izango du aurkari; Osasuna Tarragonaren aurka arituko da; eta Reala, Logroñesen kontra. | Alaves Valladoliden aurka Espainiako Kopako final-hamaseirenetan. Hamasei partida jokatuko dituzte urtarrilaren 3tik 5era. Athleticek Eldense izango du aurkari; Osasuna Tarragonaren aurka arituko da; eta Reala, Logroñesen kontra. | Espainiako Kopako final-hamaseirenetako zozketa egin dute eguerdian. 32 talde, hamasei partida guztira. Bigarren fasean sailkatu diren 28 taldeen eta Espainiako Superkopako lau taldeen (Bartzelona, Betis, Real Madril eta Valentzia) izenak ziren zozketa ontzian. Urtarrilaren 3an, 4an eta 5ean jokatuko dituzte hirugarren faseko partidak.
Lehen eta bigarren RFEF mailan, Espainiako bigarren mailan eta lehen mailan diren taldeak izan dira zozketak. Partida bakoitza maila apaleneko taldearen etxean jokatuko da; maila bereko taldeen artean, zozketan lehen atera denarenean (ezkerrean diren taldeak). Hona hemen Espainiako Kopako final-hamaseirenetan jokatuko diren partidak:
Eivissa Illes Pitiuses - Betis CP Cacereño - Real Madril Intercity - Bartzelona La Nucia - Valentzia Logroñes – Reala Eldense - Athletic Pontevedra - Mallorca Tarragona - Osasuna Linares - Sevilla Ceuta - Elche Alaves - Valladolid Levante - Getafe Real Oviedo - Atletico Madril Cartagena - Villarreal Sporting Gijon - Rayo Vallecano Espanyol - Celta |
2020-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/222421/bianditz-menditxiki.htm | albisteak | Bianditz | Menditxiki | Bianditz | Menditxiki. | Bianditzeko lepoan kotxea utzi eta lehen malda pikoari ekin diogu. Bide erosoak Arritxulangañako multzo megalitikoa aurkitu dugu, hamar mairubaratzez eta bi tumuluz osatuta. Hauen ondoan, lur hauek garai batean Orreagako Kolejiataren jabegoa zirela adierazten duen mugarri eder bat. Lesaka, Oiartzun eta Goizuetako udal barrutiek bat egiten duten lekuan langa pasa eta erraz iritsi gara Bianditzeko tontorrera. Bertan gure mendietan ohikoak diren elementu batzuk: erpin geodesikoa, gutunontzia, gurutzea eta oroitarri bat. Itzulera igotako bide beretik burutu dugu | |
2020-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/222422/abadia-menditxiki.htm | albisteak | Abadia | Menditxiki | Abadia | Menditxiki. | Abadiako eremuak, izen bereko gazteluaren lurrekin muga egiten, 65 hektareako natur ingurune bitxi eta aberats bat zabaltzen da. Itsas Hegiko eta Aintzira Bazterretako Kontserbatorioa jabe den lur hauetan, erreserba biologiko eta geologiko garrantzitsua aurki dezakegu. Lur hauetan ekosistema desberdinak aurkituko ditugu: lantutako soroak, zelaiak, belardiak, basoak, zuhaixkak… Berrogei txori espezie baino gehiagok habia egiten dute bertan eta gainera leku aparta da hegazti migratzaileak behatzeko. Itsasora hurbilduz gero, labar gris eta arrosak gure oinpean amilduko zaizkigu. Parkearen sarreran dagoen Larretxea harrera-etxean paradisu txiki honen erakusketa bat dago. Parkearen erdian kokaturik dagoen gaztelua, itsas aldera begira eraiki zuen Viollet-le-Duc arkitektoak Erdi Aroko gaztelu eta jauregiak eredutzat hartuz. Beraz, estilo aldetik arkitektura neogotikoa da. Eraikinaren barnealdean, berriz, Anton Abadiak munduan zehar egindako bidaien eta bere bizitzaren erakusketa exotiko zabala aurkituko dugu. Arabiar apaindurek eta etiopiar margoek jabearen lana eta nortasuna erakusten digute. Antzinako astronomi behatokia eta jabea izan zena lurperatuta dagoen kapera ere bisita daitezke. Gaur egun, Frantziako Zientzia Akademia da jabea. Bidea oso nabarmena da eta tarteka beste zidor batzuk labarretara gerturatzera gonbidatuko gaituzte. Horietako batetik Dunbak (Zabala eta Luzie) edo Harkaitz bikiak izenez ezagutzen diren harri-uharte bitxiak ikusteko aukera izango dugu. Elezaharraren arabera Pirinioetako Jaungorriak Baionako katedrala suntsitu asmoz, Aiako Harritik bi harri jaurti eta Hendaiako hondartzaren ondora erori ziren. Itzuli erraza eta ederra, edozeinek egiteko modukoa. Lasai hartuta ordu eta erdiko iraupena duen txangoa. | |
2020-1-24 | https://www.berria.eus/albisteak/222423/urkiolagirre-menditxiki.htm | albisteak | Urkiolagirre | Menditxiki | Urkiolagirre | Menditxiki. | Ibilbide polita Durangaldeako mendien ikuspegiaz gozatzeko. Urkiolako basilikaren ondotik abiatu, eta berehala mendiaren lehen aldapan sartu gara. Etenik ez duen aldapan gora segi, pinudiaren erditik igaro eta, azken aldapa luzeari ekin diogu tontorrera iristeko. Bidean, Alluitz eta Anboto gertu ikusi ditugu. Tontorrera iristean, erpin geodesikoa eta buzoi zaharrak. Itzulera, pista nagusitik egin dugu. | |
2020-2-2 | https://www.berria.eus/albisteak/222424/loatzo-menditxiki.htm | albisteak | Loatzo | Menditxiki | Loatzo | Menditxiki. | Amasa auzotik Alustiza baserrira igo gara. Autoa bertan aparkatu eta, berehala jarri gara maldan gora. Bide desberdinen artean, eskuinekoa aukeratu dugu eta erraz irabazi dugu altuera. Pinudia zeharkatu eta azken malda pikoari heldu diogu, lehenik erpin geodesikoaren ondora iristeko eta gero, gandorrean zehar tontorrera igo gara, gurutze handiaren ondora. Leku ederra eta ikuspegi paregabea. | |
2020-5-30 | https://www.berria.eus/albisteak/222425/aldura-menditxiki.htm | albisteak | Aldura | Menditxiki | Aldura | Menditxiki. | Susperregin kotxea utzi eta Aldurara zuzentzen den biderik maldatsuena hartu dugu. Aparkalekuaren aurretik, basoan zehar marrazten den bidea hartu eta zuhaitzen itzalpean erraz irabazi dugu altuera. Bide oso nabarmena da eta, tarte batzuetan leundu egiten da. Azken malda, basotik kanpo garo artean burutu dugu. Tontorrera iritsi eta bertan buzoi zaharraren ondoan eseri gara dagoen ikuspegi zabal eta ederraz gozatuz. Itzulera, berriz, ipar aldera jaisten den zidor nabarmenetik egin dugu. Altuera berehala galdu eta bat egin dugu Aldura inguratzen duen ibilbidearen seinale zuri eta horiekin (PR-Gi 10014) bat egin dugu. Aurrerantzean, marka hauek erakutsiko digute abiapuntura itzultzeko bidea. Xenda estu batek basoa zeharkatzen du eta azken malda txiki bat igo ostean, denbora gutxi behar izan dugu aparkalekura itzultzeko. | |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222426/confebaskek-uste-du-langabezia-tasa-7ra-jaitsiko-dela-2023an.htm | Ekonomia | Confebaskek uste du langabezia tasa %7ra jaitsiko dela 2023an | Iragarri du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGa %1,5 igoko dela, eta bigarren seihilekoa aurrenekoa baino hobea izango dela | Confebaskek uste du langabezia tasa %7ra jaitsiko dela 2023an. Iragarri du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGa %1,5 igoko dela, eta bigarren seihilekoa aurrenekoa baino hobea izango dela | Ekonomia asko motelduko den arren, enplegua sortzen jarraituko da; hori bai, aurten baino motelago. Hori da Confebask enpresarien elkarteak 2023rako eginiko iragarpenak. Confebaskek Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomiaren egoeraren inguruko iragarpen eta azterketak egin ditu, eta, haren ustez, hiru lurralde horietako BPGa %1,5 igoko da hurrengo urtean. Aurtengorako espero duten hazkundearen erdia baino gutxiago da (%4,2), baina, hala ere, Europan espero dena baino handiagoa. Motelaldi horrek, dena den, ez du etengo enplegu sorrera, eta uste du hurrengo urtean tasa %7ra jaitsiko dela langabezia.
Urtero egoera ekonomikoaren inguruan egiten duen txostenaren aurkezpenean egin ditu Confebaskek iragarpen horiek. Hona hemen ondorio eta iragarpen horiek xeheago emanda.
Hazkundea, %0 eta %2,5 artean. «Ziurgabetasun handiko urtea izango da. Lehengaien, energiaren eta langileen kostuen bilakaerak zaila egiten du iragarpenak egitea». Horrela azaldu du Isabel Busto Confebaskeko presidenteak hain tarte zabala eman izana iragarpenean. Hala ere, baztertu egin du atzeraldian sartzeko arriskua. Kalkulu bat ematen hasita, BPGa %1,5 igoko dela iragarri dute, esaterako; Espainiarentzat (%1) eta Europarentzat (%0,5) iragartzen dutena baino handiagoa.
Langabezia, %7ra. Confebasken arabera, 2023an 10.000 herritar gehiago ariko dira Gizarte Segurantzan kotizatzen. Horiek horrela, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan milioi bateko langa igaroko da langileen aldetik. Teoria ekonomikoak dio lana sortzeko %2ko gutxieneko hazkundea behar dela. Pablo Martin elkarteko ekonomia arduradunak, baina, azaldu du jada ez dela horrela: «Urte amaierako datuak dira, eta uste dugu bigarren seihilekoa hobea izango dela. Era berean, lan erreformen eraginez ikusi da %2ko datu hori ez dela beharrezkoa enplegua sortzeko». Horren eraginez, langabezia tasa %7ra jaitsiko dela iragarri du Confebaskek. Gaur egun, %8an dago, eta 2008az geroztik %7tik gora egon da.
2022an, %4,2 eta pozik. Bustok honela laburbildu du amaitzear dagoen urtea: «Hasieran iragarri genuen baino okerragoa izan da, baina hilabete batzuk, espero genuen baino hobeak». Urteak bi zati ezberdin izan ditu. Lehen seihilekoan, hazkundea handia izan zen, eta bigarrenean, motelaldia iritsi zen. Horren erakusgarri, hirugarren hiruhilekoan %0,1 baino ez zen handitu BPGa.
Sektoreei dagokienez, merkatu zerbitzuak %5,8 hazi dira, baina kontsumoaren motelaldia nabaritu dute azken asteetan. Industria, berriz, %4,5 hazi da, «inoiz ikusi gabeko kostu gorakada baten eraginpean». Gutxien hazi den sektorea, «berriz ere», eraikuntzarena izan da: %1,8. Confebaskek nabarmendu du hainbat lan publiko esleitzeke gelditu direla, eskaintzekin ez direlako kostuak estaltzen. |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222427/urtarrilaren-15ean-hasiko-dituzte-datorren-urteko-maskaradak-maulen.htm | Kultura | Urtarrilaren 15ean hasiko dituzte datorren urteko maskaradak, Maulen | Maule-Lextarreko gazteek egingo dituzte maskaradak 2023an, eta, apirilaren 22ra bitarte, Zuberoako hamahiru herri bisitatuko dituzte. 'Dantzan.eus' atariak eman du egutegia. | Urtarrilaren 15ean hasiko dituzte datorren urteko maskaradak, Maulen. Maule-Lextarreko gazteek egingo dituzte maskaradak 2023an, eta, apirilaren 22ra bitarte, Zuberoako hamahiru herri bisitatuko dituzte. 'Dantzan.eus' atariak eman du egutegia. | Koronabirusak eragindako osasun krisiaren ondorioz, agenda erabat aldarazita egin zituzten 2021eko eta 2022ko maskaradak, Zuberoan. Astebeteko tartea baino ez baitzen egon elkarren artean: urtarrilean bukatu ziren iazkoak, eta urtarrilean bertan hasi aurtengoak. Bada, egoera ohikora itzuli den gisan, 2023ko maskaradak ere ohiko datetan egingo dituzte: urtarrilaren 15ean hasiko dituzte, eta apirilaren 22an bukatu.
Dantzan.eus atariak eman du datorren urteko maskaraden egutegiaren berri. Zehaztu duenez, Maule-Lextarreko gazteek paratuko dituzte datorren urteko maskaradak. Lau hilabetean, asteburuz asteburu, hamabost emanaldi egingo dituzte gazteek, eta hamahiru herri bisitatu. Horien artean daude, besteak beste, Atharratze, Altzürükü, Zalgize, Urdiñarbe eta Barkoxe. Ohitura duten moduan, lehen eta azken saioak etxean egingo dituzte, Maulen, alegia.
Hain zuzen ere, hamabost urte igaro dira Mauleko gazteek maskaradak azkenekoz eman zituztenetik; 2007an tokatu zitzaien antolatzea. Atharratze eta Alozeko gazteek egin zituzten iazko neguan, eta Barkoxekoek 2021ean.
Hau da egutegia:
-Urtarrilak 15, igandea: Maule-Lextarre (Lextarreko plazan) -Urtarrilak 22, igandea: Atharratze -Urtarrilak 29, igandea: Pagola -Otsailak 5, igande: Mendikota -Otsailak 11, larunbata: Gamere -Otsailak 19, igandea: Ürrüstoi -Otsailak 25, larunbata: Altzürükü -Martxoak 4, larunbata: Muskildi -Martxoak 11, larunbata: Idauze Mendi -Martxoak 19, igande: Zalgize -Martxoak 26, igandea: Urdiñarbe -Apirilak 2, igandea: Larraine -Apirilak 9, igandea: Barkoxe -Apirilak 16, igandea: Sohüta (Hokin) -Apirilak 22, larunbata: Maule-Lextarre (Maule gaineko arrabotüan) |
2020-6-6 | https://www.berria.eus/albisteak/222428/exkaxpeko-erreka-menditxiki.htm | albisteak | Exkaxpeko erreka | Menditxiki | Exkaxpeko erreka | Menditxiki. | Gaur Artikutzara joan gara. Guardetxetik Artikutxza auzorantz jaisten den errepidetik 400 bat metro bete eta ezkerretik ateratzen den PR-Na 124 bide balizatuaren (marka zuri eta horiak) norabidea hartu dugu. Pagadian marrazten den lurrezko pista zabaletik aurrera egin dugu eta, hasierako bide leuna maldan behera jarri gaitu laster. Bigarren aldapa pikoaren beheko aldean, Exkaxpeko errekaren ondora heldu gara. Egurrezko zubitxo bat igaro eta beste aldetik ibili gara Erreka Mari lamiaren bila. Itzulera bide berdinetik egin dugu errepideraino, eta hemen trenbide zaharraren xenda hartu dugu Exkaxeko guardetxera berehala heltzeko. | |
2020-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/222429/san-lorenzo-menditxiki.htm | albisteak | San Lorenzo | Menditxiki | San Lorenzo | Menditxiki. | Lalastratik, pistatik, Villamardones herri abandonatura iritsi gara. Erortzear dagoen elizaren aurrean hagin eder batek hartu behar dugun bidea seinalatu digu. Eskuinetik, pinuz eta pagoz osatutako baso eder batean sartu gara. Mendi-mazela zeharkatuz, pixkanaka-pixkanaka San Lorentzo ermitara igo gara. Ermitaren ondoan, harkaitzaren ertzean dagoen metalezko gurutze handi bat ikusi dugu eta haranaren ikuspegi paregabeaz gozatu ahal izan dugu bertatik. | |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222430/salbuespen-neurriak-amaitzeko-eskatu-dute-sindikatuek-bilbon.htm | Politika | Salbuespen neurriak amaitzeko eskatu dute sindikatuek Bilbon | Bat egin dute Sarek urtarrilaren 7rako antolatutako manifestazioarekin | Salbuespen neurriak amaitzeko eskatu dute sindikatuek Bilbon. Bat egin dute Sarek urtarrilaren 7rako antolatutako manifestazioarekin | Hilero, Hego Euskal Herriko sindikatu ia guztiek (ELA, LAB, UGT, ESK, Steilas, CGT/LKN, CNT, EHNE, HIRU eta Etxalde) elkarretaratzea egin ohi dute Bilboko Plaza Eliptikoan, presoen giza eskubideen alde. Oraingoan ere egin dute, eta aukera baliatu dute Sarek urtarrilaren 7rako antolatu duen manifestazioari atxikimendua adierazteko.
ELAko idazkari nagusi Mitxel Lakuntzak hiru aldarrikapen plazaratu ditu: oraindik amaitzeko dagoen euskal presoen Euskal Herriratze prozesuari azkena ematea, «salbuespen neurriak» bertan behera uztea —bereziki graduen erregresioari dagozkionak—, eta Espainiako Auzitegi Nazionalari mezu bat igortzea: «Espetxe arloko eskumenak herri honetan daude, eta, beraz, euskal erakundeek arlo honetan erabakitzen dutena errespetatu behar dute».
LABeko idazkari nagusi Garbiñe Aranburuk esan duenez, presoen urruntzeari dagokionez egoera asko aldatu da azken hilabeteotan, oraindik ere preso batzuk «etxerako bidea egin gabe» dauden arren. «Hori ez zen lortuko herritarren mobilizaziorik gabe, eta eragile poliotiko, sindikal eta sozialen artean adostasunera iristeko borondate eta determinaziorik egon ez balitz». Edonola ere, gogorarazi du oraindik ere «oztopo ugari» gelditzen direla bidean, eta, horiek gainditzeko, dei egin du urtarrilaren 7ko manifestazioan parte hartzera.
EAEko UGTko idazkari nagusi Raul Arzak esan du aurtengoa «urte ona» izan dela, presoen urruntzea amaitzeko urrats ugari egin direlako: «Preso gutxi batzuk gelditzen dira hurbildu gabe». Esan duenez, garaia da «iraganeko zauriak» itxi eta aspaldi hartutako «salbuespen neurriak» bertan behera uzteko. ETAk hildako UGTko kideak ere akorduan hartu ditu: «Ez ditugu inoiz ahaztuko, baina beste garai batera pasatzeko ordua da» |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222431/donostiako-ospitaleko-medikuak-elkarretaratzeak-egiten-hasiko-dira-berriz.htm | Gizartea | Donostiako ospitaleko medikuak elkarretaratzeak egiten hasiko dira berriz | Donostiako ospitalean dimisioa eman berri duen medikuen zuzendariorde batek Jaurlaritzari egotzi dio Osakidetzak ahuldu egin nahi duela Donostialdeko ESI erakunde sanitario integratua. Agustin Agirre Donostialdeko ESIetako kudeatzaile izendatu berriak zerbitzuburuei eskatu die gezurtatzeko hori, eta Agirreren eskaerak mesfidantza giroa areagotu du zerbitzuburuekin. | Donostiako ospitaleko medikuak elkarretaratzeak egiten hasiko dira berriz. Donostiako ospitalean dimisioa eman berri duen medikuen zuzendariorde batek Jaurlaritzari egotzi dio Osakidetzak ahuldu egin nahi duela Donostialdeko ESI erakunde sanitario integratua. Agustin Agirre Donostialdeko ESIetako kudeatzaile izendatu berriak zerbitzuburuei eskatu die gezurtatzeko hori, eta Agirreren eskaerak mesfidantza giroa areagotu du zerbitzuburuekin. | Donostiako ESIan urak harro datoz oraindik. Donostiako zerbitzuburuek premiazko bilera bat egin dute goizean, eta batzarrera deitu dituzte langileak, atzo Agustin Agirre ESIetako kudeatzaile izendatu berriak emandako aginduari buruz eztabaidatzeko. Izan ere, Adolfo Begiristain Donostiako ospitaleko zuzendariordeak dimititu berri du, Osakidetzak Donostiako ESIetan kargugabetzeak egin ondoren. Begiristainek Diario Vasco-n emandako elkarrizketa batean esan duenez, Eusko Jaurlaritzaren helburua da Donostiako ESIa ahultzea, Gurutzetaren mesedetan. Osakidetzaren kudeaketa gogor kritikatzen du, eta horri publikoki erantzuteko eskatu zien atzo Agustin Agirrek Donostiako zerbitzuburuei. Zerbitzuburuek ez zuten begi onez hartu agindu hori, eta, gaur langileekin batzarra egin ostean, elkarretaratzeak berriz egiten hastea erabaki dute.
Ikusi gehiago: «Osasun publikoa suntsitzen ari dira, eta ezin dugu onartu»
Bestalde, Gurutzetako bost zerbitzuburuk ukatu egin dute Jaurlaritzak mesede tratua ematen diela, eta, gutun bidez zabaldutako ohar batean, esan dute Begiristainek gezurra dioela. |
2020-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/222432/nerbioi-ibaiaren-ur-jauzia-menditxiki.htm | albisteak | Nerbioi ibaiaren ur-jauzia | Menditxiki | Nerbioi ibaiaren ur-jauzia | Menditxiki. | Parkearen Etxean dagon aparkalekutik abiatu eta pista zabala jarraituz, otsoak harrapatzeko erabiltzen zituzten tranpa edo zulora heldu gara. Gertu dugu ur-jauziaren ertza eta ibaiak urik ez dakarrenez, bertara jaitsi eta ur-jauziaren ertzeraino jaitsi gara. A ze zirrara! Segidan, goiko aldean dagoen talaiara igo gara jauziaren ikuspegi osoa izateko. Itzulera, berriz, basotik burutu dugu, PRaren markak segituz, pagadian murgildu, otsoak harrapatzeko beste zulo baten ondotik pasa eta leize batera heldu gara. Bide nabarmenak, Parkeko Etxearen ondora eraman gaitu. Hemendik kotxea utzi dugun lekuraino, GR282aren eta PR BU 94aren seinaleak jarraitu ditugu. | |
2020-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222433/belabartzeko-ur-jauzia-menditxiki.htm | albisteak | Belabartzeko ur-jauzia | Menditxiki | Belabartzeko ur-jauzia | Menditxiki. | Zurizatik Belaguara doan errepidearen bazterrean kotxea utzi eta maldan behera jarri gara xendan barrena. GR-11 bidearekin bat egin eta bertatik jaisten jarraitu dugu Belabartzeko ur-jauzia ikusteko eskuinera jo dugularik. Itzulera, berriz, etorritako bidetik egin dugu. | |
2020-8-30 | https://www.berria.eus/albisteak/222434/castildetierra-menditxiki.htm | albisteak | Castildetierra | Menditxiki | Castildetierra | Menditxiki. | Ibilbide laburra baina polita. Castildetierra ingurutik Barranco de Cortinasen sartu gara eta beriro abiapuntura itzuli. | |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222435/hiru-pertsona-hil-dituzte-tiroz-parisen-kurduen-zentro-batean.htm | Mundua | Hiru pertsona hil dituzte tiroz Parisen, kurduen zentro batean | Pertsona bat atxilotu dute. Darmanin Barne ministroak esan du ematen duela «atzerritarren kontra» eraso egin nahi zuela ustezko egileak, baina oraindik ez dagoela argi espreski kurduak ote zituen jomugan. Aurrekariak ditu ekintza arrazistak egiteagatik. | Hiru pertsona hil dituzte tiroz Parisen, kurduen zentro batean. Pertsona bat atxilotu dute. Darmanin Barne ministroak esan du ematen duela «atzerritarren kontra» eraso egin nahi zuela ustezko egileak, baina oraindik ez dagoela argi espreski kurduak ote zituen jomugan. Aurrekariak ditu ekintza arrazistak egiteagatik. | Hiru pertsona hil dira Parisen, kurduen Ahmet-Kaya zentroan gertatutako tiroketan. Poliziak 69 urteko gizon bat atxilotu du, erasoa leporatuta. Laure Beccau Parisko fiskalaren arabera, aurrekariak ditu «ekintza arrazistak» egiteagatik. Esaterako, iaz, Parisko immigranteen kanpaleku batean «homizidio saiakera bat» egin izana egotzi zioten, eta kartzelatu egin zuten. Hori jakinarazi du fiskalak, eta gehitu «arrazoi arrazistak« kontuan hartuko dituztela ikerketa egiteko orduan. Hilketa eta nahita egindako homizidioa egozten dizkiote, besteak beste.
Gerald Darmanin Frantziako Barne ministroa gertakarien lekura joan da, eta adierazi du ematen duela «atzerritarren kontra» eraso egin nahi zuela ustezko egileak, baina oraindik ez dagoela argi espreski kurduak ote zituen jomugan. CDKF Frantziako Kontseilu Demokratiko Kurduaren arabera, militante kurduak ziren hildakoak: bi gizon eta emakume bat. Darmaninek gaineratu du erasotzailea ez zutela lotzen eskuin muturrarekin. Adierazi du ez zutela detektaturik kurduen kontrako balizko mehatxurik, eta iragarri herrialdeko kurduen zentroen gaineko zaintza indartuko dutela. Darmanin mintzatzen ari zela, istiluak hasi dira Poliziaren eta erasoa gertatu den eremura bildu direnen artean.
Beste hiru pertsona zauritu ditu tiroketaren egileak, baita bere burua ere. Erasoa Enghien kalean gertatu da, Errepublikaren plazatik gertu, Frantziako hiriburuko hamargarren barrutian, dendaz, jatetxez eta kafetegiz josita dagoen leku batean. AP berri agentziak Murat Roni aktibista kurdua elkarrizketatu du, eta esan du Ahmet-Kaya har daitekeela «kurduen Parisko enbaxadatzat».
Fiskalak jakinarazi du duela gutxi behin-behinean aske utzi zutela ustezko hiltzailea, helegite bat aurkeztu zutelako eta onartu egin ziotelako. Iaz sable bat eskuetan zuela sartu zen Parisko hamabigarren barrutiko errefuxiatuen kanpaleku batera. Gainera, Le Figaro egunkariaren arabera, 2016an hari lapurtzen saiatu zen bati hainbat labankada eman zizkion. Gainera, auzitegi batek armak baimenik gabe edukitzeagatik zigortu zuten 2017an.
Emmanuel Macron Frantziako presidenteak esan du, Twitterreko bere kontuan idatzitako txio batean, «eraso lazgarri baten helburua» izan direla Frantziako kurduak. Anne Hidalgo Parisko alkateak idatzi du, Twitterreko bere kontuan, «kurduen komunitateari» eta, beraz, «paristar guztiei» eragiten diela «eskuin muturreko militante batek» egindako hilketak. Jean-Luc Melenchon LFI Frantzia Intsumisoa alderdiaren buruak nabarmendu du, sare sozial berean, «amorrua eta tristura» sentitzen dituela gertatutakoagatik, eta gogora ekarri du orain hamar urte Parisen gertatutako antzeko ekintza bat. «Orain hamar urte, ia egun berean, hiru militante kurdu hil zituzten Paris erdialdean».
Ikusi gehiago: Hiru militante kurdu hilda topatu dituzte Parisen, PKK-ren sortzaileetako bat tartean
Marine Le Pen Batasun Nazionala eskuin muturreko alderdiaren buruak ez die erreferentziarik egin ez tiroketa gertatu den lekuari, ez ustezko egilearen aurrekariei. «Tragedia izugarri hau pairatu dutenen senideak ditugu gogoan».
AFP berri agentziak lekuko baten hitzak jasoz kaleratu duenez, zazpi-zortzi aldiz tiro egin ditu erasoaren ustezko egileak. Beste lekuko batek BFM telebistari esan dio tiro egin duena zuria dela. |
2020-9-5 | https://www.berria.eus/albisteak/222436/xorroxingo-ur-jauzia-menditxiki.htm | albisteak | Xorroxingo ur-jauzia | Menditxiki | Ibilbide hau Baztango bidexkarik iradokitzaile eta xarmagarrienetako bat da: pago eta gaztainondo artean doa, freskuran, antzinako izaki mitologikoen oihartzunez beteriko parajeetan barna, bidearen erakarmen turistikoa eta inguruko erabilera tradizionalak bateratzeko ahalegina dagoelarik. | Xorroxingo ur-jauzia | Menditxiki. Ibilbide hau Baztango bidexkarik iradokitzaile eta xarmagarrienetako bat da: pago eta gaztainondo artean doa, freskuran, antzinako izaki mitologikoen oihartzunez beteriko parajeetan barna, bidearen erakarmen turistikoa eta inguruko erabilera tradizionalak bateratzeko ahalegina dagoelarik. | Erratzurik abiatu eta bidexka Iñarbegiko errekaren parean doa, baita Gorostapalo eta Iñarbil auzoetara daraman errepidearen parean ere. Bi zubi txiki zeharkatu ondoren, bidegurutze bat dago, seinaleak dituena (zutoinak); handik herri bidexka zaharraren errotuluei segituko diegu, zubi berri batera iritsi arte. Pagadi-gaztainadi batean sartuko gara orduan, Iñarbegi errekastoari segika. Errekastoa igaro behar ez izateko, ezkerreko bidexkatik joko dugu eta, lehenbiziko ur-jauzia pasatu ondotik, Xorroxingo ur-jauzira helduko gara, bigarrena eta ikusgarriena baita. Uraren zurrumurrua goroldio, liken eta iratzeen artean, horra eguneko unerik hoberena. Xorroxingo ur-jauzitik bidegurutzeraino jaitsiko gara eta handik Gorostapoloko ermitara doan maldan goiti: Baztango auzo tipiko hori zeharkatuko dugu, karrika harriztatuak zapalduz eta ezker-eskuin etxe gorrixkak ikusiz, ibilbidearen abiapuntura iritsi arte. |
2020-6-27 | https://www.berria.eus/albisteak/222437/txurruko-punta-menditxiki.htm | albisteak | Txurruko punta | Menditxiki | Txurruko punta | Menditxiki. | Beundako atsedenlekutik abiatu eta berehala jarri gara maldan gora Unaimendi aldera. Mendi txiki honen tontorra atzean utzita, mendiaren gandorretik Ultzamako lepora jaitsi gara eta bertatik Txurruko puntara igotzeko aldapa belartsu eta tenteari heldu diogu. Tontorrera heltzean ikuspegi paregabeaz gozatu dugu, Aizkorri-Aratz mendikatearen edertasunaz gain, Sakana alderako ikuspegia ere ederra izan dugu. Itzulera etorritako bidetik egin dugu, baina Ultzamako lepora iristean, Beundaraino zabaltzen den pistatik bete dugu. | |
2020-7-4 | https://www.berria.eus/albisteak/222438/ibanteli-menditxiki.htm | albisteak | Ibanteli | Menditxiki | Ibanteli | Menditxiki. | Lizarietako mendatean kotxea aparkatu eta berehala jarri gara maldan gora. Nafarroa eta Lapurdiko lurrek muga egiten duten xendan barrena, hasieran lurrezko pista eta gerora garoa artean marrazten bidezidorretik gorantz egin dugu. Azken mugarriaren ondotik pasa eta Lapurdiko lurretan bete dugu tontorrera igotzeko azken zatia. Ikuspegi zabalaz gozatu eta gero, lepora jaitsi gara eta bertan bazkari gozoa egin dugu. Atsedenaren ostean, belarrezko pista zabaletik abiapuntura itzuli gara. | |
2020-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/222439/albitik-belokira-menditxiki.htm | albisteak | Albitik Belokira | Menditxiki | Egun Aralarren ikus daitezkeen eraikuntza desberdinen artean (borda, trikuharri, harrespil, txabola…), badira artzainek antzina erabili ohi zituzten egitura berezi batzuk: "arkuek". Elezaharrak dioenez, bertan jentilak bizi omen ziren edo agian historiaurrean bizileku gisa erabiltzen zituzten. Beste batzuen ustez, garai batean artzainek babesleku gisa erabiltzen omen zituzten, batik bat inguru hauetan otsoak nagusi zirenean bertan ardiak eta arkumeak gordetzeko. | Albitik Belokira | Menditxiki. Egun Aralarren ikus daitezkeen eraikuntza desberdinen artean (borda, trikuharri, harrespil, txabola…), badira artzainek antzina erabili ohi zituzten egitura berezi batzuk: "arkuek". Elezaharrak dioenez, bertan jentilak bizi omen ziren edo agian historiaurrean bizileku gisa erabiltzen zituzten. Beste batzuen ustez, garai batean artzainek babesleku gisa erabiltzen omen zituzten, batik bat inguru hauetan otsoak nagusi zirenean bertan ardiak eta arkumeak gordetzeko. | Albiko inguruetan dagoen aparkalekuan ibilgailua utzi eta gero, metalezko langa atzean utzi eta pagadian zehar hedatzen den pista zabalean zehar aurrera egin dugu gure eskuinera txabola bat utziz. Tarteka ikusi dugun marka gorri batek erakutsi digu jarraitu beharreko norabidea. Argiune batera heltzean, ezkerraldera doan bidetik igotzen hasi gara izeidi batera iritsiz. Hau igaro eta haitzarte estu bat igaro ostean, Bustintzako bordaren ondora ailegatu gara. Errekastoaren ondotik metro batzuk bete eta aurrez aurre dugun lepora zuzentzen den xenda utzi dugu eskuin aldetik Belokirantz doan maldari helduz. Bide jakinik gabe, aldapa pikoari ekin, borda bat gure eskuinera utzi eta ardi-bideek lagundu digute tontor zabalera iristen. Bat batean, Aralarko soilgune zabala gure mendean eta aurrez aurre Malloetako lehen mendi multzoa: Ttutturre, Pallardi, Intzeko Dorrea…Etorritako bidetik itzuli gara, baina aurrez, Bustintzako bordatik gertu dauden “arkuek” bisitatu ditugu. |
2020-8-8 | https://www.berria.eus/albisteak/222440/malkorraundi-menditxiki.htm | albisteak | Malkorraundi | Menditxiki | Malkorraundi | Menditxiki. | Gaur, Gorriti herritik abiatu Malkorraunditik bereizten duen lepora igo gara. Mendiaren ertzetik marrazten den xenda segituz tontorrera iritsi gara lehenik eta honen ondoan dagoen ermitara segidan. Baselizaren inguruan Gorritiko gazteluaren hondar xume batzuk ikusi ahal izango ditugu. Nafarroako Erresumaren gaztelu hau Santa Barbara mendiaren gailurrean egon zen kokaturik. Izena gotorlekuaren gainean eraikitako baseliza xumeak eman dio. Ekialdetik Gorriti herria bera eta Larraun haran alderako igarobidea menderatzen zen eta mendebaldetik malkar izugarri batean Araxes harana. Gaztelua Beotibarko guduaren lekuko izan zen 1321ean eta gipuzkoarrek epe labur batez hartu zuten. Diotenez 1450ean hamar gizonek zaintzen zuten gotorlekua eta uste da hiru dorre zeuzkala, handia, Sugar Torre izeneko txikiagoa, beharbada Balerdi mendiari begira zegoelako eta bertan, tradizioari jarraiki, Sugar (tximistaren jainkoa) herensuge mitologikoa bizi baitzen, eta hirugarren dorrea segur aski sarrerako ataria izanen zen. Aldapan behera bide erosotik jaisten hasi eta berehala Ezurmendiko hilarriaren ondora heldu gara. Tradizioak dionez, leku honetan Beotibarko guduan hildako bi merio lurperatu omen zituzten. Leku polita eta bitxia. Bide zabaletik porlanezko bidera jaitsi eta autopistaren azpiko aldetik igaroz Gorriti herrira itzuli gara. | |
2020-11-8 | https://www.berria.eus/albisteak/222441/mulisko-gaina-menditxiki.htm | albisteak | Mulisko gaina | Menditxiki | Mulisko gaina | Menditxiki. | Pardiolan kotxea utzi eta porlanezko malda bizian gora abiatu gara. Pista zabaletik altuera erraz irabazi dugu Miliskuiturrira iristeko. Eskuinetik ateratzen den bidea hartu eta gora iristean azken metroak bete ditugu Mulisko gainara iristeko. Burdin Aroko estazio megalitiko hau Euskal Herrian ezagutzen direnen artean ezohikoa da. Pagoz eta haritzez inguraturik dagoen ingurune magiko honen lehen aurkikuntza J. M. Hernandezek egin zuen, 1956an, harrespil bateko lekuko ikusgarriena. 1976an, L. Millanek lehenengo eta bigarren harrespilak aurkitu zituen, eta 1978an, berak eta L. del Barriok hirugarren harrespila eta etzanda zegoen monolitoa aurkitu zituzten. X. Peñalverrek, 1983-85 urteen artean, multzoa industu eta berriztu egin zuen. Oindi mendiaren hego-ekialdeko saihetsaldeko zabalgune batean kokatuta dago. Slaren seinaleak segituz, Oindira zuzentzen den maldari eutsi diogu. Zistaren ondotik pasa eta berehala, tontorra zapaldu dugu. Bi muinoek osatzen duten tontorra, bata ekialdean kokatuta dagoena, haitzez osaturik eta bertan bi buzoi eta orientazio-borobil txiki bat. Bertatik dagoen ikuspegia oso zabala da, Adarra-Mandoegi mendilerroarekin batera, Donostialderantz dagoen panoramika ederra. Bigarren muinoa, berriz, otez beteta dago eta erpin geodesikoarekin batera, oroitarri bat, Juanito Oyarbide “Txili”ren omenez jarritako oroitarria hain zuzen ere. Bien artean dagoen tartetik beherantz egin dugu basoan ikusgaitz den xendan zehar. Alanbrezko hesia igaro eta zuzenean, honen paraleloan doan bidetik erraz jaitsi gara. Eskuinetik zabaltzen den bidek borda baten ondora eraman gaitu eta hemendik abiapounturaino itzuli gara. | |
2020-11-21 | https://www.berria.eus/albisteak/222442/urdaburu-menditxiki.htm | albisteak | Urdaburu | Menditxiki | Urdaburu | Menditxiki. | Idoia jatetxearen aparkalekutik abiatu gara. Ibilgailuak pasatzea eragozten duen metalezko hesi bat gainditu ondoren, hegoalderantz jarraitu dugu, Malbazarreko leporaino. Pista zabaletik aurrera segi eta une batez, hau utzi eta, eskuinetik gertu dagoen urmahelera igo gara. Zuharkazua ladera zuzentzen den xendatik aurrera jo dugu eta eukalipto basoa zeharkatu dugu Pagotzarteko atsedenlekura jaitsi aurretik. Aterpea gure ezkerrera utzi, metro batzuk aurrera egin eta beste urmahel baten ondora ailegatzean, ezkerretik marrazten den xendatik Urdabururen lehen maldak igotzen hasi gara. Malda leundu eta berriro bizi-bizi jarri da. Erkameztiaren oinarrira iristean, bidexka oso zehatz batek ezkerretik inguratzen du gailur malkartsua, Urdaburuko gailurrera iritsi arte. Bertan, erpin geodesiko bat, amnistiaren aldeko ikurra, metalezko gurutze txiki bat eta Errenteriako Urdaburu Mendizale Elkarteko mendi-buzoi bat daude. Añarbeko urtegia gure mendean eta gertu ere, Aiako Harriko Parkearen lurretan goititzen diren hamaika muino eta tontor. Ikuspegiaz gozatu eta gero, abiapuntura itzuli gara aurrez, Pagotzarteko atsedenlekuan hamaiketako ederraz gozatuz. | |
2020-11-14 | https://www.berria.eus/albisteak/222443/akola-menditxiki.htm | albisteak | Akola | Menditxiki | Akola | Menditxiki. | Larre Gain sagardotegitik abiatu gara eta ezkerretik zabaltzen den pistatik aurrera egin dugu. Mendiaren magaletik segituz, hau utzi eta eskuinetik igotzen den xenda batetik akolako lepora igo gara eta segidan, maldan gora azken aldapari ekin diogu Akolako tontorrera igotzeko. Basoan bertan, erpin geodesikoa haitz batzuen artean. Hemendik, Sagastietako lepoko hiru trikuharrien ondora jaitsi gara eta hauek bisitatu ondoren, eskuinetik, magalean marrazten den xenda zabaletik abiapuntura itzuli gara. | |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222444/ikatza-ekarri-dute-santander-bankuko-bilboko-egoitzara.htm | Gizartea | Ikatza ekarri dute Santander bankuko Bilboko egoitzara | Bizkaiko Hego Uribe eskualdean bi familia etxegabetu nahi dituztela salatzeko egin dute protestaldia | Ikatza ekarri dute Santander bankuko Bilboko egoitzara. Bizkaiko Hego Uribe eskualdean bi familia etxegabetu nahi dituztela salatzeko egin dute protestaldia | Batu Elkarlaguntza Sareak eta Galdakaoko Etxebizitza Sindikatuak deituta, 40 bat lagun sartu dira Santander bankuak Bilbon duen egoitzan, eta han protesta egin dute, Galdakaon eta Basaurin (Bizkaia) bi familia etxegabetu nahi dituztela salatzeko. Zoruan eseri dira, espekulazioaren eta etxegabetzeen kontrako aldarriak egin dituzte, agiri bat irakurri dute, eta ikatza ere bota dute han. Ertzaintza iritsi denean kanpora atera dira.
Protesta egiten zutenen asmoa zen bankuaren ordezkari nagusiarekin hitz egitea eta harekin bilera bat egitea, Galdakaon eta Basaurin kaleratu behar dituzten familien egoeraren berri eman eta irtenbide bat negoziatzeko. Bankuaren ordezkariek ez dute bilera egiteko konpromisorik hartu, baina hara bildutakoek lortu dute egoitzako arduradunari idazki bat ematea.
Elkarlaguntza sarekoek eta sindikatukoek adierazi dutenez, Basaurin bikote bat eta haien 12 eta 16 urteko bi seme kaleratu nahi dituzte. Galdakaon, berriz, emakume bat eta 4 eta 8 urte bitarteko hiru seme-alaba daude etxetik kanporatuak izateko arriskuan. Santander bankua egiten dute egoeraren errudun: «Etxegabetzeak Global Pantelaria sozietatearen izenean bultzatzen ari dira. Global Pantelariaren aktiboen %20 Santander bankuarenak dira, eta %80, Cerberusenak. Horrexegatik, Santanderrek inplikazio zuzena du Global Pantelariaren izenean gauzatzen diren kaleratzeetan».
Haien iritziz, «ez da normala familia zaurgarriak kalean bizi behar izatea, bankuek eta putre funtsek milaka eta milaka etxe huts euren negozioetarako mantentzen dituzten bitartean». |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222445/errenterian-galduta-zegoen-84-urteko-gizona-hilda-agertu-da.htm | Gizartea | Errenterian galduta zegoen 84 urteko gizona hilda agertu da | Oiartzunen agertu da, eta bertako udaltzaingoak eman du abisua. Autopsia egingo diote gorpuari, zer gertatu den argitzeko. | Errenterian galduta zegoen 84 urteko gizona hilda agertu da. Oiartzunen agertu da, eta bertako udaltzaingoak eman du abisua. Autopsia egingo diote gorpuari, zer gertatu den argitzeko. | Asteazkenean Errenterian (Gipuzkoa) desagertu zen 84 urteko gizonaren gorpua aurkitu dute gaur udaltzain batzuek Oiartzungo landagune batean. Eguerdiko hamabiak inguruan aurkitu dutela jakinarazi du Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak; Ertzaintza bertaratu da abisua eman dutenean, eta gizona identifikatu dute. Gorpua Auzitegi Medikuntzako Euskal Institutura eraman dute, autopsia egiteko.
Asteazkenean desagerpena salatuta, ordu batzuen buruan hasi ziren bilatzeko lanetan. Errenteriako eta Oiartzungo udaltzainak, DYA eta Gurutzeko Gorriko kideak, boluntarioak eta ertzainak ibili dira bila; azken horiek, txakurrekin. |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222447/trump-matxinadagatik-auzipetzeko-eskatu-du-aebetako-kongresuko-batzordeak.htm | Mundua | Trump matxinadagatik auzipetzeko eskatu du AEBetako Kongresuko batzordeak | Urtarrilaren 6ko gertaerak aztertu dituen batzordeak ikerketari buruzko azken txostena argitaratu du bart. «Mekanismo bat» onar dezala eskatu dio Kongresuari, presidente ohia ardura publikoetan aritzea eragozteko. | Trump matxinadagatik auzipetzeko eskatu du AEBetako Kongresuko batzordeak. Urtarrilaren 6ko gertaerak aztertu dituen batzordeak ikerketari buruzko azken txostena argitaratu du bart. «Mekanismo bat» onar dezala eskatu dio Kongresuari, presidente ohia ardura publikoetan aritzea eragozteko. | Donald Trumpek AEBetako hauteskunde emaitzen kontra konspiratu zuen, eta presidente ohia bera izan zen 2021eko urtarrilaren 6an Kongresuan izaniko liskarren sustatzaile nagusia. Hala ondorioztatu du gertaera horiek ikertu dituen Ordezkarien Ganberako batzordeak. Hemezortzi hilabeteko ikerketaren ostean, azken txostena argitaratu du bart batzorde horrek, eta, zerrendatu dituen gomendioen artean, eskaera bat egin dio Justizia Departamentuari: Trump auzipetu dezala, besteak beste, matxinada bat sustatzeagatik.
Bide penaletik harago, batzordeak Trumpen inhabilitazioa eskatu dio Kongresuari. Zehazki, «mekanismo bat» onartzera deitu du, presidente ohia eta hark «konspirazioan» laguntzaile izan dituenak ardura publikoetatik kanpo uzteko.
Lehen aldia da AEBetako Ordezkarien Ganberak presidente bat bide penaletik auzipetzeko eskatzen duena. Batzordearen gomendioak ez dira bete beharrekoak, eta Justizia Departamenduak erabaki beharko du urrats hori egin ala ez —bere ikerketa propioa egiten ari da—. Hala ere, erabakiak badu pisu sinboliko eta politikoa, eta oztopo bat gehiago izango da Trumpentzat, presidentetzarako 2024ko bozetara aurkezteko egiten ari den kanpainan.
Dokumentuak kontakizun zabal eta zehatz batean azaldu du presidentetzarako 2020ko bozen emaitzak baliogabetzeko Trumpek egin zuen ahalegina. «Urtarrilaren 6ko kausa nagusia gizon bat izan zen: Donald Trump presidente ohia. Bestek askok jarraitu zioten hark esandakoari», diote txostenean. «Urtarrilaren 6ko gertaerak ez ziren posible izango hura gabe».
Idatziaren arabera, Trump jakitun zegoen hauteskundeak galdu zituela, baina presioa egin zien estatuko funtzionario batzuei eta Mike Pence orduko presidenteordeari, Bidenen hautaketa baliogabetu zezaten. Gero, «jendetza biolento» bihurtu zen «manifestazio erraldoi batera» deitu izanaren «arduradun zuzena» izan zen, eta hainbatetan egin zion uko Kapitolioan istiluak eragin zituztenen ekintzak gaitzesteari, haren laguntzaileek eskatu arren. AEBetako Parlamentuaren aurrean bildu zirenen artean eskuin muturreko taldeetako kideak zeuden, armatuta.
Ekintza horiekin «demokrazia larriki mehatxatzea» egotzi dio batzordeak Trumpi, eta «legegileen bizia arriskuan jartzea». Hori dela eta, batzordeak Justizia Departamentuari galdegin dio presidente ohia lau deliturengatik auzipetzea: matxinadara deitzeagatik, Kongresuaren lana oztopatzeagatik, AEBei iruzur egiten saiatzeagatik eta lekukotza faltsuak aurkezten ahalegintzeagatik.
Mardula da txostena. Zortziehun orrialdetik gora ditu, eta horietatik 600 inguru dira 1.200 elkarrizketaren bidez jaso dituzten lekukotzenak. Cassidy Hutchinsonena izan zen oihartzun mediatiko handiena izan dutenetako bat. Etxe Zuriko kabineteburu Mark Meadowsen laguntzaile izandakoak batzordearen aurrean adierazi zuen Trumpek bazekiela urtarrilaren 6ko manifestarietako batzuk armatuta zeudela.
Presidente ohiak eta haren laguntzaileek egozten zaizkien delituengatik ordaintzea «erabakigarria» da, batzordearen esanetan. Arrazoitu dute aurrekari bat ezarriko dela hala egin ezean, eta «hurrengo hauteskundeetarako mehatxu bat» izango dela hori.
Batzordea urtarrilaren 3an desegingo da, errepublikanoek Ordezkariaren Ganberaren gaineko kontrola hartzearekin batera.
Errepublikanoen txostena
Ordezkarien Ganberako batzordeak azken txostenaren laburpen bat aurreratu zuen joan den astelehenean, eta, hari erantzunez, Alderdi Errepublikanoak bere dokumentu propioa argitaratu zuen asteazkenean. Azken horrek, iazko urtarrilaren 6an Kapitolioan izan ziren «segurtasun akatsak» nabarmendu ditu.
NBC telebista kateak ere ildo berari heldu dio, asteazkenean bertan argitaratu dituen informazioekin. Horien arabera, FBI Ikerketa Bulego Federaleko agente batek txosten batean ohartarazi zuen Trumpek urtarrilaren 6rako deitu zuen manifestazioa «armetarako dei gisa» interpretatu zutela eskuin muturreko talde batzuek. Kapitolioko gertaerak baino aste batzuk lehenago egin zuen oharra agenteak, NBCren arabera. Telebistak gaineratu du FBIk inteligentzia zerbitzuen abisuak ere bazituela, urtarrilaren 6koa aintzat hartzeko mehatxu bat zela esanez. |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222448/espainiako-fiskaltzak-itxi-egin-du-melillako-heriotzen-inguruko-ikerketa.htm | Mundua | Espainiako Fiskaltzak itxi egin du Melillako heriotzen inguruko ikerketa | Gutxienez 23 pertsona hil ziren Maroko eta Espainia arteko muga gurutzatu nahian. Fiskaltzak argudiatu du Poliziaren jokabidean ez dagoela delitu zantzurik, baina eskatu du migratzaileei harriak bota zizkieten guardia zibilen jokabidea aztertzeko. | Espainiako Fiskaltzak itxi egin du Melillako heriotzen inguruko ikerketa. Gutxienez 23 pertsona hil ziren Maroko eta Espainia arteko muga gurutzatu nahian. Fiskaltzak argudiatu du Poliziaren jokabidean ez dagoela delitu zantzurik, baina eskatu du migratzaileei harriak bota zizkieten guardia zibilen jokabidea aztertzeko. | Espainiako Fiskaltzak artxibatu egin ditu ekainaren 24an Melillako hesian (Espainia) gertatu zena ikertzeko irekitako diligentziak, iritzita ez dagoela delitu zantzurik Espainiako Polizia indarrek eduki zuten jarreran. 2.000 lagun Marokoren eta Espainiaren arteko muga zeharkatzen saiatu ziren, eta, Rabaten arabera, 23 pertsona hil ziren; beste iturri batzuen arabera, 37 izan ziren hildakoak. BBC telebista katearen ikerketa baten arabera, Marokoko Gobernuak ez ezik, Espainiakoak ere erantzukizuna izan zuen.
Edonola ere, Fiskaltzak Guardia Zibilari eskatu dio ikertzeko hainbat agentek eginikoa, harriak bota zizkiotelako etorkinei, hori diziplina haustea izan ote zen eta zigorra merezi duen ikusteko.
Fiskaltzaren arabera, heriotzetan ez dago zuhurtziagabekeria zantzurik, ezta zaurituei laguntzarik ez ematearen delituaren arrastorik ere. Horrez gain, esan du mugan 470 pertsona atzera Marokora bidali izana legezkoa izan zela, Espainiako Herriaren Defendatzailearen iritziaren aurka.
Nolanahi ere, Fiskaltzak adierazi du Gobernuak derrigorrez bermatu behar diela asilo eskubidea edo bisa horretarako «benetako aukera» dutenei. Horren bidez, «ziurtatu behar da mugako hesiaren gainetik jauzi egin aurretik eskaera egiteko lege bidezko aukera bat izan dutela». Migratzaile gehienak gatazka guneetako herritarrak direla gogorarazi du fiskalak, eta, horregatik, nazioarteko babesa merezi dutela.
Ekainaren 24an, gutxienez 23 pertsona hil ziren Nador (Maroko) eta Melilla arteko muga zeharkatzeko ahaleginean. Caminando Fronteras GKE gobernuz kanpoko erakundeak adierazi zuen gutxienez 37 migratzaile hil zirela, eta ehunka lagun zauritu zirela.
Goizeko lehen orduan hasi zen saiakera, 06:40an. Gurugu mendian zeuden 2.000 migratzailek jo zuten hesira, eta aitzurrekin zulatzea lortu zuten. Espainiara iritsi ziren horietako 500 inguru, eta horietatik 130 harrera zentro batean sartu zituzten.
Espainiaren erantzukizuna
BBC hedabideko kazetari talde batek tragediari buruzko ikerketa bat egin du, eta ondorioztatu du Marokoko Gobernuak ez ezik Espainiakoak ere erantzukizuna izan zuela gertakari hartan. Horiek horrela, GKEek eta oposizioak estu hartu zuten Moncloa, eta, bereziki, Espainiako Barne ministro Fernando Grande-Marlaska.
Erresuma Batuko hedabideak dokumental bat emititu zuen azaroaren 1ean, Africa Eye [Afrikako Begia] saioan, Guardia Zibilak Marokora egindako itzulketak eta hango Poliziaren «muturreko» indarkeria argitara ateratzeko. Hedabide horretako kazetariek, bizirik irtetea lortu zuten migratzaileen testigantzak bildu zituzten, eta bideo irudiak ikuskatu, Espainiako Geografia Institutuko planoen laguntzaz. Hala, nabarmendu zuten jende oldeak biktimak eragin zituela Espainiako aldean ere.
Egun hartako irudietan ikus daiteke nola Marokoko Poliziak «Espainiako eremutik» migratzaileak arrastaka itzultzen zituen Afrikako herrialdera, «horietako asko hilik, hilzorian eta odoletan», kazetari taldearen esanetan.
Dokumentala kaleratu eta gutxira, Grande-Marlaskak ukatu egin zuen Espainiak erantzukizuna izan zuela gertakari hartan, eta esan zuen «etsigarria» zela telebista britainiarrak akusazio «hain larriak» egitea «inolako frogarik» aurkeztu gabe.
Azaroan, diputatu talde bat, tartean EAJko Mikel Legarda, EH Bilduko Jon Iñarritu eta Podemoseko hainbat kide, Nador eta Melillaren arteko mugan izan ziren, eta egiaztatu zuten «sarraskiaren zati bat» Espainiaren kontrolpean dagoen eremuan ere gertatu zela.
Hori dela eta, Podemosek eta oposizioko zenbait alderdik ikerketa batzorde bat eratzeko eskatu zuten, baina PSOEk eta PPk atzera bota zuten. |
2022-12-23 | https://www.berria.eus/albisteak/222449/txetxu-rojo-zendu-da-athleticeko-jokalari-izandakoa.htm | Kirola | Txetxu Rojo zendu da, Athleticeko jokalari izandakoa | Hamazazpi urtez aritu zen Athleticekin Lehen Mailan, eta zuri-gorriekin partida gehien jokatu dituen jokalaria da, Iribarren atzetik. | Txetxu Rojo zendu da, Athleticeko jokalari izandakoa. Hamazazpi urtez aritu zen Athleticekin Lehen Mailan, eta zuri-gorriekin partida gehien jokatu dituen jokalaria da, Iribarren atzetik. | Txetxu Rojo Athleticeko jokalari ohia (Bilbo, 1947) hil da, 75 urterekin. 1965an egin zuen debuta, eta 1982ra bitarte zale zuri-gorrien ikur bat izan zen. Athleticen historian partida gehien jokatu dituen jokalaria da (541 partida), Jose Angel Iribar taldekidearen atzetik. Athleticekin Espainiako bi kopa irabazi zituen, 1969an eta 1973an, eta 1977an UEFAko txapeldunorde izan zen. Guztira 68 gol sartu zituen elastiko zuri-gorriarekin, eta Athleticen bakarrik jokatu zuen. Jokalaria izateaz gain, entrenatzaile lanetan ere aritu zen hainbat taldetan; besteak beste Athleticen eta Osasunan.
Hura omentzeko bi ekitaldi egin zituen Athleticek. 1982ko martxoaren 23an, San Mamesen agur partida bat prestatu zion Athleicek Ingalaterrako selekzioaren aurka –Ingalaterrak klub baten aurka jokatzen zuen lehen aldia izan zen–, Bilbokoa futbola uztear zegoela eta. Bigarren omenaldia urte batzuk beranduago iritsi zen, 2015ean. Urte hartan 50 urte bete ziren Bilboko jokalariak lehen taldearekin debuta egin zuenetik, eta 2015eko urrian ohorezko sakea egin zuen Athleticek Valentziaren aurka jokatutako neurketan, San Mamesen.
Jokalari moduan oso fina eta trebea zen baloiarekin, eta ezker hegaletik min handia egiten zien aurkariei. Hemezortzi urterekin egin zuen debuta, 1965ean, eta hamazazpi urte luzez jokatu zuen elastiko zuri-gorriarekin. Entrenatzaile moduan 1986-1987. urtean egin zuen debuta Athleticen bigarren taldean, eta handik hiru urtera eseri zen lehen taldearekin San Mameseko aulkian. Urtebete iraun zuen karguan, baina hamar urte beranduago, 2000. urtean, berriro fitxatu zuen Athleticek. Osasuna, Celta eta Zaragoza ere zuzendu zituen, besteak beste. 2004an zuzendu zuen azken kluba, Rayo Vallecano.
Athleticek esan duenez, «handienetako bat» joan da. «Txetxuren bihotzak bere gorputz hilkorrean taupadak egiteari utzi badio ere, betiko taupadaka jarraituko du zaletasunaren bihotzetan», adierazi du Athleticek bere webgunean. |
2022-12-24 | https://www.berria.eus/albisteak/222475/konfiantza-mozio-batera-aurkeztuko-da-peruko-gobernua-urtarrilean.htm | Mundua | Konfiantza mozio batera aurkeztuko da Peruko Gobernua urtarrilean | Peruko lehen ministro berri Alberto Otarolak iragarri du erabakia, «gobernabidearen oinarriak sendotzeko eta bermatzeko». | Konfiantza mozio batera aurkeztuko da Peruko Gobernua urtarrilean. Peruko lehen ministro berri Alberto Otarolak iragarri du erabakia, «gobernabidearen oinarriak sendotzeko eta bermatzeko». | Bi aste inguru daramatza indarrean Dina Boluarte Peruko presidentearen gobernuak, eta izan dira aldaketak tarte labur horretan. Aste hasieran azaldu zuen Boluartek gobernua berregituratzeko asmoa. Tartean, Pedro Angulo orain lehen ministro ohiari eragin zion erabakiak. Haren ordez Alberto Otarola izendatu zuten lehen ministro, abenduaren 21ean. Aurretik, Defentsa ministro izandakoa da. Batetik, 2011-2012 artean, Ollanta Humalaren gobernu aldian; bestetik, Boluarte boterera heldu ostean, hamaika egunez besterik ez, lehen ministro izan aurretik.
Gorabeherak gorabehera, Boluarteren agintaldia egonkortzeko konfiantza mozio batera aurkeztuko direla iragarri du Otarolak. «Gobernagarritasunaren oinarriak sendotzea eta bermatzea» da horren arrazoia. Urtarrilaren hasieran izango da, hilaren 6an edo 10ean; parlamentuaren agendaren arabera zehaztuko dute eguna. «Herrialdean bakea finkatzeko premiazko eta beharrezko neurriak ekarriko ditugu», adierazi du lehen ministroak.
Ikusteko dago zer ondorio izango dituen konfiantza mozioak Peruko politikan. Oraingoz malkartsua da herrialdeko egoera politikoa: krisia eta protestak piztu dira, eta 26 pertsona hil dira behintzat. Manifestariek eskatzen dute Kongresuaren jarduna bertan behera geratu dadila, eta hauteskundeak berriro egin ditzatela. Herritarren %83 hauteskundeak 2026aren aurretik egitearen aldekoak dira, Peruko Ikerkuntzarako Institutuak joan den astean argitaratutako inkesta baten arabera. Eta hala erabaki du Peruko Kongresuak: bozak 2024ko apirilera aurreratzeko lege proiektua onartu du, nahiz eta 2026ra arte gobernatzeko ahala izan (orduan amaitzen zen Pedro Castillo kargugabetuak uztailean hasitako agintaldia). Boluarteren ahotan, «trantsiziokoa» da bera buru duen gobernua, eta hauteskundearen bozak aurreratzearen alde agertu da.
Ikusi gehiago: Bozak «aitzakiarik gabe» aurreratzera deitu du Boluartek Kongresua
Pedro Castillo presidente ohiak atxiloaldian jarraitzen du. Peruko Botere Judizialeko epaile nagusiak joan den astean onartu zuen fiskaltzaren eskaera, atxiloaldia beste 18 hilabetez luzatzearena. «Ihes egiteko arriskua» dagoela deritzo fiskaltzak. Castillo abenduaren 7an hartu zuten atxilo, Kongresuaren desegitea iragarri eta gutxira hura kargutik kendu ondoren |
2022-12-24 | https://www.berria.eus/albisteak/222476/frantziako-tren-kontrolatzaileen-grebak-eragina-izan-du-iparraldean.htm | Gizartea | Frantziako tren kontrolatzaileen grebak eragina izan du Iparraldean | TGV eta TER eskualdeko zerbitzuko bidaia batzuk bertan behera geratu dira Ipar Euskal Herrian. Astelehenera arte iraungo du grebak. | Frantziako tren kontrolatzaileen grebak eragina izan du Iparraldean. TGV eta TER eskualdeko zerbitzuko bidaia batzuk bertan behera geratu dira Ipar Euskal Herrian. Astelehenera arte iraungo du grebak. | SNCF Frantziako tren konpainiako kontrolatzaileak greba betean dira, lansariak eta lan baldintzak berriz baloratuak izan daitezen galdegiteko. Eta izan du eraginik Ipar Euskal Herriko tren garraioan. TGV zerbitzuan, esaterako, ez dago tren billeterik erosterik: Paristik Baionarako eta Hendaiarako (Lapurdi) bidaiarik erosterik ez dago —eta alderantziz—. Bertan behera geratu dira hainbat bidaia astebururako, eta bere horretan mantendu direnak guztiak beterik dira. Bordele (Okzitania) eta Hendaia arteko TER zerbitzuko bidaia gutxi batzuk ere eten egin dituzte grebagatik, eta erosterik bada oraindik. Era berean, TER zerbitzuen kasuan eskatu dute bidaiaren bezperan egiaztatzeko bidaiarik izango al den, 17:00etatik aurrera. Astelehenean amaituko da kontrolatzaileen greba.
Frantziako tren konpainiak neurriak hartu ditu: asteburuko bidaiak beste batzuengatik trukatzea doakoa da, edo itzulketa osoa ere egingo dute. Bertan behera geratutako bidaien kasuan, kalte ordaina ordaindutako billetearen prezioaren bikoitza izango da.
Ostegun honetan bildu ziren sindikatuak tren konpainiako ordezkariekin, negoziatzeko. Hasieran, SNCFk 600 euroko prima proposatu zien sindikatuei. Kontrolatzaileek uko egin zioten hari, ez baitziren bat etortzen beren eskakizunekin. Bigarren aldiz hurbiltzeko saiakera ere egin zuen tren konpainiak: 720 euroko prima, 200 kontrolatzaile kontratatzea, eta kontrolatzaileen ordezkaritza bat sortzea. Horren aurrean, sindikatuek urte amaierako greba deialdia bertan behera uztea erabaki zuten; ez ordea, asteburu honetakoa.
Honakoak dira bertan behera geratu diren bidaiak, TGV eta TER eskualdeko zerbitzuetan:
TGV Paris - Baiona - Hendaia Larunbata: 7:11 - 15:11 - 18:10 Igandea: 6:50 - 7:31 - 10:11 - 12:11 - 14:05 - 16:11
TGV Hendaia - Baiona - Paris Larunbata: 16:12 - 16:53 Igandea: 7:12 - 9:32 - 16:12 - 16:43
TER Bordele- Hendaia Larunbata: 9:20 - 18:46 Igandea: 8:19 - 11:19
TER Hendaia - Bordele Larunbata: 16:53 - 18:57 Igandea: 18:57 |
2022-12-24 | https://www.berria.eus/albisteak/222477/emakume-baten-gorpua-topatu-dute-bizkaiko-zubiaren-inguruko-uretan.htm | Gizartea | Emakume baten gorpua topatu dute Bizkaiko Zubiaren inguruko uretan | Goizeko seiak aldera topatu dute emakumea, Bilboko itsasadarreko uretan. Gorpuaren egoeragatik, dirudienez emakumeak hainbat egun zeramatzan hilda. | Emakume baten gorpua topatu dute Bizkaiko Zubiaren inguruko uretan. Goizeko seiak aldera topatu dute emakumea, Bilboko itsasadarreko uretan. Gorpuaren egoeragatik, dirudienez emakumeak hainbat egun zeramatzan hilda. | Guardia Zibilak jakinarazi duenez, emakume baten gorpua agertu da Bizkaiko Zubiaren inguruko uretan, Portugalete eta Getxo inguruan (Bizkaia). Goizeko seiak aldera topatu dute Bilboko itsasadarrean, eta Gurutze Gorriaren ontzi batean atera dute gorpua. Guardia Zibila ikertzen ari da zer gertatu den. Auzitegiko medikuari eraman diote hilotza, autopsia egiteko. Gorpuaren egoeragatik, dirudienez baziren egun batzuk emakumea hilda zegoela. |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222478/hiru-pertsona-atxilotu-dituzte-donostian-labanaz-hildako-gaztearen-kasua-dela-eta.htm | Gizartea | Hiru pertsona atxilotu dituzte Donostian labanaz hildako gaztearen kasua dela eta | 24 urteko mutil hernaniar bat hil zuten atzo goizaldean, dantzaleku batean sorturiko borroka batean. Bilbon, beste gazte bat zauritu dute labanaz, taberna baten kanpoaldean gertaturiko borroka batean. | Hiru pertsona atxilotu dituzte Donostian labanaz hildako gaztearen kasua dela eta. 24 urteko mutil hernaniar bat hil zuten atzo goizaldean, dantzaleku batean sorturiko borroka batean. Bilbon, beste gazte bat zauritu dute labanaz, taberna baten kanpoaldean gertaturiko borroka batean. | Ertzaintzak 24 urteko mutil bat hilda topatu zuen atzo goizean Donostian. Poliziak 06:20 aldera izan du erasoaren berri, eta Okendo plazan aurkitu zuen Hernaniko mutila, Victoria Cafe diskotekatik gertu. Sastakadak zituen lepoan eta gorputzaren beste zenbait ataletan. Larrialdi zerbitzuak saiatu ziren hura berpizten, baina ez zuten lortu. Lukas Agirre zuen izena biktimak.
Ordubete geroago, Ertzaintzak bi lagun atxilotu zituen, Donostiako Hondarribia kalean, hilketarekin zerikusia dutelakoan: 28 urteko emakume bat eta 26ko gizonezko bat. Hirugarrena, 24 urteko gazte bat, 10:00 aldera atxilotu zuten, Donostian hura ere. Bere burua entregatu zuen, amak lagunduta. Poliziak ikerketa zabaldu du gertatutakoa argitzeko, baina oraingoz ez du azalpenik eman.
Lekukoek adierazi dutenez, eztabaida dantzalekuaren barruan sortu zen, bi pertsona talderen artean, eta kanpoaldean jarraitu zuen.
Eneko Goia Donostiako alkateak «dolumina eta elkartasuna» adierazi zien biktimaren senideei, sare sozialen bidez. Gainera, Donostiako Udalak kontzentrazioa eginen du bihar eguerdiko 12:00etan, hilketa gaitzesteko. Hildako mutilaren familiari elkartasuna erakutsi dio udalak, eta elkarretaratzera joateko eskatu die herritarrei. Alderdi Eder parkean izanen da kontzentrazioa.
Hernaniko Alkate Xabier Lertxundik ere atsekabea adierazi du, eta senideei sostengua emateko eskatu du. Hernaniko Udalak bat egin du Donostian eginen den elkarretaratzearekin, heriotzak eragindako «nahigabea» erakusteko. Gainera, udalean dauden alderdi guztiek adierazi dute adierazpen instituzional bat eginen dutela.
Zauritu bat Bilbon
Donostiakoa ez da izan Eguberrietako borroka larri bakarra.
Bilbo erdialdean gazte bat larri zauritu zuten, hura ere labanaz. Erietxean dago, eta, hango iturrien arabera, egonkor.
Indautxuko gau giroko taberna batean gertatu zen borroka. Eztabaida batekin hasi zen, baina giroa berotuz joan zen. Ukabilak erabili zituzten, eta, azkenean, baita labanak ere. |
2022-12-25 | https://www.berria.eus/albisteak/222479/felipe-viaren-mezua-kritikatu-dute-eajk-eh-bilduk-eta-elkarrekin-podemosek.htm | Politika | Felipe VI.aren mezua kritikatu dute EAJk, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek | Jeltzaleek garaiari egokitzeko eta «nazioen errealitatea» onartzeko deia egin diote. EH Bilduren arabera, berriz, «diskurtsoa deigarriagoa izan da esan ez duenagatik, esan duenagatik baino». | Felipe VI.aren mezua kritikatu dute EAJk, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek. Jeltzaleek garaiari egokitzeko eta «nazioen errealitatea» onartzeko deia egin diote. EH Bilduren arabera, berriz, «diskurtsoa deigarriagoa izan da esan ez duenagatik, esan duenagatik baino». | Felipe VI.a Espainiako erregearen Gabonetako diskurtsoak kritikak eragin ditu Euskal Herrian. EAJk, EH Bilduk eta EP Elkarrekin Podemosek agerraldiak egin dituzte gaur, hitzaldiaren balorazioa egiteko. Besteak beste, Felipe VI.ak Ukrainako gerraz, prezioen igoeraz eta Europako Batasunaren beharrezkotasunaz hitz egin zuen atzo; aipatu zituen bizikidetzaren hondatzea eta instituzioen higadura ere, eta hitz horiek sortu dute iskanbila gehien.
EAJn, Aitor Estebanek egin du agerraldia, Sabin Etxean. Instituzioen higadurari dagokionez, gaitzetsi egin du erregeak erantzukizuna modu orokortuan banatu izana, «inor seinalatu gabe»: «Ez dakigu zehazki zein higaduraz ari den ere; Auzitegi Konstituzionalaren azken aferaz ari den, edo beste zerbaiti buruz».
Hortaz gain, Estebanek esan du Felipe VI.ak erraza duela instituzioen higadura hori eragozten lagundu nahi badu: «Berari dagokiona amai dezala, bederen», adierazi du, monarkiaren aboliziori aipamena eginez. Gogor jardun du erregeak legez duen bortxaezintasunari buruz.
Erregeak hainbat aldiz aipatu zuen Espainiako Konstituzioa bere hitzaldian, eta «espainiarren batasunaren sinbolo» gisa aurkeztu zuen. Estebanek gogorarazi dio konstituzioarekin sekula ados egon ez diren sektore zabalak badaudela, eta «lehen ados zeuden askok» ere gaur egun «zalantzan» jartzen dutela.
Azkenik, gaur egungo garaietara egokitzeko eskatu dio Estebanek Felipe VI.arenari, baita nazioen errealitatea aitortzkoe eta duela urte batzuk Kataluniari buruz egin zuenaren moduko diskurtsorik ez egiteko ere.
Mami gutxi
EH Bilduri dagokionez, Jon Inarrituk egin du balorazioa. Hark azaldu duenez, erregearen diskurtsoa, «beste behin ere», deigarriagoa izan da esan ez duenagatik, esan duenagatik baino: «Ez du hitz egin urteko gertakari larrienen inguruan: Melillako tragedia, Pegasus auzia edota Auzitegi Konstituzionalaren kolpea», salatu du.
«Ikuspuntu independentistatik», Inarrituk azpimarratu du monarkia ez daukatela propiotzat, inposatutako instituzio bat dela, eta demokrazia gehiago lortzeko bide bakarra dela «erakunde anakroniko» horretatik urruntzea.
Gainera, erregearen hitzaldia «bere burua justifikatzeko hitz hutsez betea» izan zen, Inarrituren iritziz. Besteak beste, aipatu du Felipe VI.a ez dela pertsona egokiena instituzioen higaduraz hitz egiteko, «bere etxea duen moduan izanda»: «Urrun izan nahi dute Juan Carlos I.a, baina ez dizkiote tituluak kendu nahi, ezta errege etxetik bota ere», gogorarazi du.
Amaitzeko, adierazi du Espainian ere geroz eta jende gehiagok galdetzen diola bere buruari ea errege batek zertarako balio duen.
Estrategia bat
EPren partez, Roberto Uriartek hitz egin du. Hark esan du erakundeen higadura ez dela «fenomeno meteorologiko bat, estrategia baten parte» baizik: «Erakundeen higadura gertatzen ari da hori hala izateko estrategia bat dagoelako. Horren aurka, garrantzitsua da gobernu koalizioaren eta hura boterera eraman zuten indarren arteko batasuna».
Bestetik, gaitzetsi egin du erregeak ez goraipatu izana Espainiako Gobernuak indarrean jarri dituen neurri sozialak. |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222480/ez-dute-baztertzen-hilketa-izatea-bizkaiko-zubiaren-inguruko-uretan-aurkituriko-emakumearen-kasua.htm | Gizartea | Ez dute baztertzen hilketa izatea Bizkaiko Zubiaren inguruko uretan aurkituriko emakumearen kasua | Ikerketaren iturriaren arabera, pisuak jarri zizkioten gorpuari, eta hainbat egun zeramatzan uretan | Ez dute baztertzen hilketa izatea Bizkaiko Zubiaren inguruko uretan aurkituriko emakumearen kasua. Ikerketaren iturriaren arabera, pisuak jarri zizkioten gorpuari, eta hainbat egun zeramatzan uretan | Guardia Zibilak larunbatean jakinarazi duenez, 40 urte inguruko emakume baten gorpua agertu zen Bizkaiko Zubiaren inguruko uretan, Portugalete eta Getxo inguruan (Bizkaia). Goizeko seiak aldera topatu zuten Bilboko itsasadarrean, eta Gurutze Gorriaren ontzi batean atera dute gorpua. Guardia Zibila ikertzen ari da zer gertatu den. Auzitegiko medikuari eraman diote hilotza, autopsia egiteko. Gorpuaren egoeragatik, dirudienez baziren egun batzuk emakumea hilda zegoela. Gaur jakinarazi dutenez, gorpuak pisuak lotuta zeuzkan gerriaren inguruan. Hasieran suizidioa izan zitekeela esan bazuten ere, orain ez dute baztertzen hilketa izatea.
Hildakoak ez zuen agiririk aldean, eta hura identifikatzeko lanetan ari dira. |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222481/gaur-70-euro-garestitu-da-argindarra-hegoaldean.htm | Ekonomia | Gaur 70 euro garestitu da argindarra Hegoaldean | 80,31 euro ordainduko da megawatt-ordua; bihar, 113,72 euro. | Gaur 70 euro garestitu da argindarra Hegoaldean. 80,31 euro ordainduko da megawatt-ordua; bihar, 113,72 euro. | Atzo 10,63 euroan ordaindu zen megawatt-ordua Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan, eta, gaur, 70 euro gehiago ordainduko da: 80,31.Bihar, beste koska bat egingo du gora, eta 113,72 euroan ordainduko da megawatt-ordua.
Edonola ere, duela astebete baino merkeago ordainduko da gaur, orduan 96,41 eurora heldu baitzen megawatt-ordua.
Beste datu deigarri bat da iaz garai honetan ordaindu zena: 188,53 euro. Salbuespen iberiarra deituriko mekanismoak azaltzen du aldea. Ekainaren 15ean sartu zen indarrean, 12 hilabeterako, Iberiar penintsulan argindarraren garestitzea mugatzeko helburuz, lotura elektriko kaxkarra baitu Europako beste guneekin.
Mekanismo hori indarrean ez balego, argindarra %37 garestiagoa izango litzateke, kalkulatu dutenez. |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222482/donostia-ospitalean-protestaren-irudia-berreskuratu-dute.htm | Gizartea | Donostia ospitalean protestaren irudia «berreskuratu» dute | Protesten deitzaileek beren artean «batasuna» dagoela nabarmendu dute, eta astean zehar berritasunak espero dituztela Osakidetzako buruekin dituzten harremanetan | Donostia ospitalean protestaren irudia «berreskuratu» dute. Protesten deitzaileek beren artean «batasuna» dagoela nabarmendu dute, eta astean zehar berritasunak espero dituztela Osakidetzako buruekin dituzten harremanetan | 08:15ean, agindutako orduan, irudia berritu dute: bata zuriz jantziriko langileek Donostia ospitaleko atariko eskailerak bete dituzte, Osakidetzako buruzagitzarekin dituzten desadostasunak erakusteko. Txalo zaparrada batekin amaitu dute mobilizazioa. Hamarnaka lagun elkartu dira.
Abenduaren hasieran lehertu zen krisia; Donostialdeko ESI erakunde sanitario integratuko arduradun nagusiak kargugabetu zituen Osakidetzak, Itziar Perez eta Idoia Gurrutxaga, hainbat dimisio ere egon dira erabaki horien ondorioz, eta erietxeko zerbitzuburuek hainbat aldarri jarri zituzten mahai gainean; ematen den arta hobetzeko ezinbestekoak direla esan dute, eta Osakidetzaren erabakiak hartzeko era «bertikala» ere salatu nahi izan dute. Besteak beste, Donostia ospitalea «erreferentzialtasuna» galtzen ari dela salatu dute. Joan den astean, elkarrizketak tarteko, egoerak hobera egin zuela zirudien; mobilizazioak, hain zuzen ere, etenda zeuden. Baina ostiralean berritu egin zuten mobilizazioetan parte hartzeko deia. Printzipioz, astelehenero egitea da asmoa.
Toraxeko kirurgialari Jon Zabaletak hartu du hitza gaurko protestaren amaieran. «Irudi hau berreskuratu nahi izan dugu herritarrek jakin dezaten hemen gaudela», azaldu du. Adierazi du joan den ostiraletik hona ez dela berritasunik izan Osakidetzako eta Eusko Jaurlaritzako Osasun Saileko buruzagiekin dituzten harremanetan, eta deus berririk ezin dutela erantsi oraindik. Nabarmendu du, hala ere, protesten deitzaileen artean dauden profesionalen arteko «batasuna» agerikoa izan zela joan den ostiralean izan zuten batzar nagusian. «Denak oso elkartuta gaude, eta Osakidetzaren zain. Asteburu honetan, logikoki, ez da mugimendurik egon, eta itxaron egingo dugu aste honetan zehar zer berritasun dauden ikusteko».
Krisia elkarrizketaren bidez konpondu nahi dutela adierazi du. «Guk hitz egiten jarraitu nahi dugu, baina pauso finkoak eskatzen ditugu. Egunean-egunean joango gara ikusten zer gertatzen den. Horren arabera, gure jarrerak alde batera edo bestera egingo du; betiere, batzarrean erabakitzen dena errespetatuta».
Lehenesteko gaiak
Elkarrizketetan lehenetsi beharreko gaiak zehaztu ditu Zabaletak: «Gu kezkatzen gaituzten gaiak LEP lan eskaintza publikoarekin eta Onkologikoarekin lotuta daude. Gai horiek premiazkoak dira. Abenduaren 31n bukatzen da Onkologikoarekin egun dagoen lotura; LEPa ere hila bukatu baino lehen aterako da».
LEPari dagokionez, zehaztu du beren eske nagusia dela egun erietxean dauden «lanpostu soslaien» araberako postuak eskainiko direla bermatzea; gainerakoan, ospitalean egun dauden espezialitateetako profesionalak faltako dira, haien ustez.
Onkologikoari dagokionez, minbiziaren artan espezializatutako erietxe hori guztiz Donostia Ospitalearen barruan integratzea nahi dute zerbitzuburuek, baina horretarako bermerik ez dute ikusi orain arte Osakidetzak hartu dituen erabakietan. Onkologikoarekin aparteko ESI Erakunde Sanitario Integratu bat sortzerik ez dute nahi.
Adolfo Lopez de Munain zerbitzuburuen bozeramaileak lehengo astean jakinarazi zuenez, Osakidetzak kargugabetzeen ostean Donostia ospitalean kudeatzaile jarri zuen Agustin Agirrerekin harremanak ez dira onak; esan zuen Adolfo Begiristain Donostialdeko ESIko mediku ohiak elkarrizketa batean egindako adierazpenak gezurtatzeko eskatu ziela, eta uko egin diotela horri. Mobilizazioak berriz hasteko motiboen artean hori jarri zuen. Solaskide horrekin dituzten harremanen inguruko adierazpenik ez dute egin nahi izan gaur elkarretaratzean batu diren langileek. |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222483/hertzainak-en-azken-kontzerturako-sarrerak-bukatu-dira.htm | Kultura | Hertzainak-en azken kontzerturako sarrerak bukatu dira | Taldeak urtarrilaren 6an Gasteizen egingo duen emanaldiko sarrera guztiak saldu dira | Hertzainak-en azken kontzerturako sarrerak bukatu dira. Taldeak urtarrilaren 6an Gasteizen egingo duen emanaldiko sarrera guztiak saldu dira | Hertzainak taldeak urtarrilaren 6an emango du Azkena gure alde azken birako azkeneko kontzertua, Gasteizko Mendizabalan, eta, gaur antolatzaileek jakinarazi dutenez, dagoeneko bukatu dira sarrera guztiak.
Hilaren 16an eta 17an Barakaldoko (Bizkaia) BECen kontzertu arrakastatsuak eman ostean, Gasteizkoa izango da azken bira labur honetako azken emanaldia.
2019an, Iñaki Igon Garitaonandia Gari eta Josu Zabala taldeko kideak elkartu egin ziren Bilboko Kafe Antzokian eta Euskalduna jauregian kontzertu pare bat emateko, eta oraingoan, berriz, Luis Javier Saiz Txanpi bateria jotzailea ere batu zaie. |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222484/gizonezko-bat-ikertzen-ari-dira-tuteran-hamasei-txakurri-tratu-txarrak-ematea-egotzita.htm | Gizartea | Gizonezko bat ikertzen ari dira Tuteran, hamasei txakurri tratu txarrak ematea egotzita | Gizonak muturreko osasun eta higiene baldintzetan zituen txakurrak. Natura Babesteko Nafarroako Zerbitzuak aginduta, animaliak mediku tratamendua jasotzen ari dira orain. | Gizonezko bat ikertzen ari dira Tuteran, hamasei txakurri tratu txarrak ematea egotzita. Gizonak muturreko osasun eta higiene baldintzetan zituen txakurrak. Natura Babesteko Nafarroako Zerbitzuak aginduta, animaliak mediku tratamendua jasotzen ari dira orain. | Gizonezko bat ikertzen ari da Guardia Zibila Tuteran (Nafarroa), hamasei txakurri tratu txarrak ematea leporatuta. Natura Babesteko Nafarroako Gobernuko Zerbitzuak jaso zuen abisua, eta ikerketa abiatu zuten gero. Jakinarazi dute gizonak muturreko baldintzetan zituela txakurrak etxean.
Zehazki, txakurrek dermatitisa, azaleko lesioak eta eritasun eta infekzio larriak dituzte. Esaterako, batzuek hazteri sakoptikoa dute; gaixotasun hori zoonosi gisa sailkatua dago, eta oso kutsakorra da, bai eta mingarria ere. Poliziaren arabera, gizonari agindu zioten animaliak berehalakoan eraman behar zituela albaitariarenera. Bost eguneko epea eman zioten horretarako. Baieztatu dute txakurrak sendabidean direla dagoeneko. Behin prozesua bukatuta, elkarte batera eramanen dituzte.
Gizonezkoari dagokionez, Guardia Zibilak jakinarazi du kasua epaileen esku dagoela orain. Tratu txarrak ematea leporatuta ikertuko dute, eta zigorra zein den zehaztu. |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222485/felipe-viaren-mezua-babestu-du-pse-eek.htm | Politika | Felipe VI.aren mezua babestu du PSE-EEk | Idoia Mendiak bat egin du «instituzio demokratikoen aldeko mezuarekin», eta PPren jarrera kritikatu du. | Felipe VI.aren mezua babestu du PSE-EEk. Idoia Mendiak bat egin du «instituzio demokratikoen aldeko mezuarekin», eta PPren jarrera kritikatu du. | Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako lehendakariorde eta enplegu sailburuak Felipe VI.a Espainiako erregearen Gabonetako diskurtsoa babestu du, eta ziurtatu du «instituzio demokratikoen aldeko mezu lasaiarekin» bat egiten duela. Felipe VI.ak besteak beste prezioen igoeraz, bizikidetzaren hondatzeaz eta instituzioen higaduraz hitz egin zuen abenduaren 24an. Mendiak adierazi duenez, sozialistek «sintonizatu» egin dute mezuarekin. EAJk, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek, berriz, ez.
«Krisiari eta azken urteetako tentsioei erantzuna emateko, instituzioei eta konstituzioari balioa eman behar zaie», nabarmendu du Mendiak. Izan ere, erregeak hainbat aldiz aipatu zuen Espainiako Konstituzioa bere hitzaldian. Mendiak uste du «estatuko arazo nagusia sistema politikoa arautzen duten konstituzio oinarriak ez ulertzea» dela. Horren harira, PPren jarrera kritikatu du: «Badirudi PPri zaila egiten zaiola ulertzea Konstituzioak hauteskundeez hitz egiten duela; batzuetan batzuek irabazten dute, eta beste batzuetan, beste batzuek». Eta azpimarratu du gehiengo berriekin parlamentuak, gobernuko presidentea jartzeaz gain, Auzitegi Konstituzionala ere aukeratzen duela.
Auzitegi Konstituzionala berritzeko prozesua lege proposamen bidez egitea «egokia» dela adierazi du Mendiak, denbora «aproposean» gauzatzeko aukera ematen baitu. Eta salatu du PP gobernuan dagoenean konstituzio organoak ez direla inoiz «garaiz» berritzen: «Beti saiatu dira hautetsontziek ematen ez dietena beste tresna batzuekin kontrolatzen». |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222486/putinek-esan-du-negoziatzeko-prest-dagoela.htm | Mundua | Putinek esan du negoziatzeko prest dagoela | Errusiako presidenteak elkarrizketak blokeatzea egotzi dio Ukrainari. Kievek erantzun dio egiazki ez duela hitz egiteko asmorik: «Erantzukizuna hartzea saihestu nahian ari da». | Putinek esan du negoziatzeko prest dagoela. Errusiako presidenteak elkarrizketak blokeatzea egotzi dio Ukrainari. Kievek erantzun dio egiazki ez duela hitz egiteko asmorik: «Erantzukizuna hartzea saihestu nahian ari da». | Errusiak eta Ukrainak Eguberri egunean bake negoziazioez adierazitakoak kontuan harturik, argi geratu da oraindik asko falta dela biak mahai beraren inguruan berriz esertzeko, eta are gehiago adostasun batera heltzeko. Vladimir Putin Errusiako presidenteak atzo esan zuen negoziatzeko prest dagoela, eta, aldi berean, Kievi leporatu zion elkarrizketa horiek blokeatzen aritzea; Ukrainako Gobernuak berehala erantzun zion, eta, Volodimir Zelenski Ukrainako presidentearen aholkulari Mikhailo Podoliaken bitartez, adierazi zuen Putinek ez duela hitz egiteko asmorik. Horren ordez, Podoliaken arabera, Errusiako presidentearen egiazko asmoa zera da: «Erantzukizuna hartzea saihestu nahian ari da».
Putin, negoziazioez aritzerakoan, «irtenbide onargarriez» aritu zen atzo, horiek zeintzuk diren zehaztu gabe; orain arte, besteak beste, aipatu izan du Ukrainak Krimearen, Donetsken, Luhansken, Khersonen eta Zaporizhiaren anexioak aitortzea, eta NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen hedatzea geldiaraztea Europa ekialdean. Hain justu, Emmanuel Macron Frantziako presidenteak, hilabeteotan Errusiako estatuburuarekin gehien mintzatu diren agintarietako batek, eskari horietako batzuk zerrendatu zituen hilabete hasieran TF1 telebista katean egin zioten elkarrizketa batean.
Dena den, Ukrainak behin eta berriz esan du ez dela negoziazio mahaian eseriko Errusiak bere lurraldetik tropak ateratzen ez dituen bitartean, eta jarrera hori berretsi zuen Podoliakek atzo: «Putinek errealitatera itzuli behar du. Errusiak Ukrainari eraso egin zion, eta herritarrak hiltzen ari da».
Errusiako presidenteak, ordea, uste du justifikatuta dagoela otsailaren 24an abiaturiko inbasioa, Mendebaldeak Errusia «zatitu» nahi duelako, eta atzo ere bloke horri egotzi zion gatazka hasi izana, Euromaidan mugimenduaren (2013-2014) bitartez Viktor Janukovitx errusiazalea Ukrainako agintetik botatzea sustatzeagatik —herrialde horretako parlamentuak kargugabetu zuen, 2014ko otsailean—.
Putinen adierazpen sorta horrek agerian utzi du ez dagoela negoziazioetarako ia tarterik, eta Errusiako presidentea bera horretaz jakitun dagoela. Agian horregatik, agintariak erreferentzia egin zion atzo gerra fronteari, eta esan zuen AEB Ameriketako Estatu Batuek Ukrainari Patriot misilak bidaliko dizkiotela; Mendebaldeko aliatuek azken hilabeteetan Kievi emandako armarik sofistikatuena da, eta, horien bidez, Errusiak jaurtitako misil balistikoak atzeman eta erorarazi ahal izango dituzte, baita gehienez 160 kilometrora dauden helburuak jo ere. Errusiako agintariak berriz ere garrantzia kendu zion gertakari horri, argudiatuta «zaharrak» direla.
Horrekin lotuta, Bielorrusiako Defentsa Ministerioak atzo jakinarazi zuen Errusiak herrialde horretan ezarritako Iskander misil taktikoak eta S-400 aireko defentsa sistemak «prest» daudela «beren jardunerako». Eta, albiste horren aurretik, Moskuk esan zuen herrialdeko armadak zenbait eraso egin zituela Ukrainaren kontra: hamar bonbardaketa Kharkiv eskualdean, eta beste hogei Zaporizhian —Ukrainako armadak azken hori baieztatu zuen—, esaterako.
Gainera, Errusiako Defentsa Ministerioak gaur jakinarazi du Ukrainaren drone batek hego-mendebaldeko Saratov eskualdeko (Errusia) aerodromo bat bonbardatu duela, eta gutxienez hiru lagun hil direla. Kievek erasoa baieztatu du, eta esan du inbasioaren «ondorio bat» dela.
NBEren Segurtasun Kontseilua
Diplomaziari dagokionez, Ukrainak erasokor jarraitzen du, eta herrialde horretako Atzerri ministro Dmitro Kulebak gaur azaldu du NBE Nazio Batuen Erakundeari «formalki» eskatuko diotela Errusia erakunde horretako Segurtasun Kontseilutik kanporatzeko. «Gure galdera oso sinplea da: Errusiak ba al du eskubiderik NBEren Segurtasun Kontseiluko kide iraunkor bat izateko eta, oro har, NBEn egoteko?», esan du Kulebak afera horretaz.
NBEren Segurtasun Kontseilua hamabost herrialdek osatzen dute, eta horietatik bost kide iraunkorrak dira —beto eskubidea dute—: AEBak, Erresuma Batua, Errusia, Frantzia eta Txina. Hori bai, erakundearen araudiak ez du jasotzen Ukrainako Atzerri ministroak galdera horretan hizpidera ekarritakoak gauzatzeko modurik.
Aldiz, herrialde bat kanpoan uzteko, horren alde agertu beharko lirateke Batzar Nagusiko estatu kideen bi heren, eta, gero, erabaki hori berretsi beharko luke Segurtasun Kontseiluak. |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222487/641-milioi-euroan-lizitatuko-dira-ehuko-medikuntza-eta-erizaintza-fakultateko-obrak.htm | Gizartea | 64,1 milioi euroan lizitatuko dira EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko obrak | Enpresek 2023ko otsailaren 3ra arte aurkezten ahalko dituzte euren eskaintzak. | 64,1 milioi euroan lizitatuko dira EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko obrak. Enpresek 2023ko otsailaren 3ra arte aurkezten ahalko dituzte euren eskaintzak. | Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) Medikuntza eta Erizaintza Fakultate berria egiteko obren deialdia argitaratu berri dute. Lizitazioak ia 64,1 milioi euroko zenbatekoa izanen du, eta eskaintzak aurkezteko epea datorren urteko otsailaren 3an amaituko da. EHUk aurreikusten du kontratua 2023ko maiatzean sinatuko dutela, eta obrak ekainaren bigarren hamabostaldian hasiko dituztela. Unibertsitatearen arabera, 2026-2027ko ikasturterako erabilgarri egonen da eraikina.
Lau eremutan banatutako eraikina izanen da, eta hegoaldean kokatuko da handiena. Bertan egonen dira ikerketarako guneak eta irakaskuntzarako laborategiak. 5.300 metro karratuko eremu baten gainean eraikiko da, Basurtuko ospitalearen ondoan.
Eva Ferreira EHUko errektorea honela mintzatu da proiektuaz: «Ezusteko zailtasunak gainditu behar izan ditugu. Energiaren kostuen gorakadak eta Ukrainako gerrak krisi ekonomikoa eragin dute, eta, ondorioz, ezinezkoa izan zen aurrekoan esleipena gauzatzea, baina ez dugu amore eman, eta tinko heldu diogu hartutako konpromisoari». Izan ere, joan den abuztuan obrak gelditu behar izan zituzten, ABEE aldi baterako enpresa elkarteak uko egin zielako Medikuntza eta Erizaintza Fakultatea eraikitzeko obrei, argudiatuz eraikuntza kostuak igo egin zirela eta ezinezkoa zitzaiela lan hori beren gain hartzea. |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222488/martxoaren-3ko-zentroaren-egitasmoa-izoztuta-dagoela-salatu-dute.htm | Politika | Martxoaren 3ko zentroaren egitasmoa «izoztuta» dagoela salatu dute | Memoria Gara elkarteak «biktimen parte hartzea bermatuko duten mekanismoak» galdegin ditu | Martxoaren 3ko zentroaren egitasmoa «izoztuta» dagoela salatu dute. Memoria Gara elkarteak «biktimen parte hartzea bermatuko duten mekanismoak» galdegin ditu | Memoria Gara elkartea kezkaturik dago Martxoaren 3ko memoria zentroaren egitasmoa hartzen ari den norabidearekin. Salatu dutenez, gaur egun proiektua «izozturik» dago, eta, asmo protokoloa sinatu zenetik ia bi urte igaro diren honetan, «etengabeko atzerapenak, bete gabeko promesak eta aurrekontu murrizketak» dira nagusi.
«Zoritxarrez, proiektua izoztuta dagoela esan behar dugu», adierazi dute Memoria Gara elkartekoek. «Borondate politikorik eza atzematen dugu, eta horrela izan da azken urteotan. Ez digute inoiz idatzizko dokumenturik eman, eta denak hitz onak izan dira beti».
Elkarteko bozeramaileek gogorarazi dute duela urtebete baino gehiago lankidetza hitzarmen bat sinatzeko proposamena helarazi ziola Gogora institutuari. Proposamenak alde guztien oniritzia zuen, baina oraindik ez da gauzatu.
Egitasmoa «serio» hartzeko eskatu diete erakundeei: «Gure eskua luzatuta dago. Egitasmoa denon artean eraikiko dugu, edo ez da izango. Bi urte alferrik igaro dira, eta ezin dugu beste bat hutsean pasatzen utzi». |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222489/pertsona-bat-hil-da-barrundian-auto-istripu-batean.htm | Gizartea | Pertsona bat hil da Barrundian, auto istripu batean | Goizeko hamaikak baino lehen gertatu da ezbeharra. Bi ibilgailuk elkar jo dute, eta horietako bat irauli egin da. | Pertsona bat hil da Barrundian, auto istripu batean. Goizeko hamaikak baino lehen gertatu da ezbeharra. Bi ibilgailuk elkar jo dute, eta horietako bat irauli egin da. | Bi ibilgailuk talka egin dute gaur goizean Barrundian (Araba), A-3140 errepidean. Ibilgailuetako bat irauli egin da. Lau pertsona zihoazen ibilgailuetan, eta bi lagun zauritu dira, horietako bat oso larri. Handik gutxira zendu da. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak eman du ezbeharraren berri. Goizeko hamaikak baino lehen gertatu da.
Ertzaintza eta anbulantziak bertaratu dira istripua gertatu den tokira. Eta Osakidetzak helikoptero bat mobilizatu du. Hori dela eta, errepidea itxi behar izan dute. Bi noranzkoetan itxita dago oraintxe. |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222490/bizkaiko-clarel-dendetako-langileek-greba-egingo-dute-94-kaleratze-salatzeko.htm | Ekonomia | Bizkaiko Clarel dendetako langileek greba egingo dute, 94 kaleratze salatzeko | Enpresak Bizkaian dituen 38 dendetatik hogei frankizia bihurtu ostean, 94 langile kaleratu dituzte. Abenduaren 31n eta urtarrilaren 5ean egingo dute greba. | Bizkaiko Clarel dendetako langileek greba egingo dute, 94 kaleratze salatzeko. Enpresak Bizkaian dituen 38 dendetatik hogei frankizia bihurtu ostean, 94 langile kaleratu dituzte. Abenduaren 31n eta urtarrilaren 5ean egingo dute greba. | Bizkaiko Clarel kosmetika dendetako langileek greba egingo dute abenduaren 31n eta urtarrilaren 5ean. ELA sindikatuaren arabera, 94 langile kaleratu dituzte azken bi urteetan, enpresak Bizkaian dituen 38 dendetatik hogei frankizia bihurtu dituztelako. Hala, langileek Clareli eskatu nahi diote «frankizien politikarekin» ez jarraitzeko, eta 2023an kaleratze gehiago egongo ez direla bermatzeko. ELAk dio enpresak «lanpostuak babesteari uko» egin diola, eta horregatik deitu dute beste bi greba egunetara; izan ere, arrazoi berberengatik, abenduaren 24an ere greba egin zuten. |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222491/unibertsitate-sistema-publiko-propio-eta-burujabea-aldarrikatu-du-labek.htm | Gizartea | Unibertsitate sistema «publiko, propio eta burujabea» aldarrikatu du LABek | Sindikatuak salatu duenez, Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoak (LOSU) ez ditu hobetuko euskal unibertsitateetako funtzionamendu, kalitate eta lan baldintzak | Unibertsitate sistema «publiko, propio eta burujabea» aldarrikatu du LABek. Sindikatuak salatu duenez, Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoak (LOSU) ez ditu hobetuko euskal unibertsitateetako funtzionamendu, kalitate eta lan baldintzak | Abenduaren 22an onartu zuen Espainiako Kontseiluak Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoa. LABek salatu duenez, «Espainiako zentralismoa eta lobby atzerakoien botereak» daude hartutako neurriaren atzean, neurriak unibertsitateen kontrolari eusteko aukera emango baitie. «Hego Euskal Herrikoak barne».
Ikusi gehiago: Unibertsitate eredu berri baten zutoinak jarriko ditu gaur Espainiako Kongresuak
Sindikatuaren ustez, eta «aldarrikapen historikoa» den aldetik, errektore izateko aukera irakasle doktore iraunkorrei, funtzionarioei eta laboralei zabaltzea izan da unibertsitateen gobernantzan neurririk nabarmenena. Hala eta guztiz ere, klaustroa eta errektorea aukeratzeko prozesuetan %51ko ordezkaritza izango dute aurrerantzean ere irakasle iraunkorrek.
Bestalde, sindikatuak nabarmendu duenez, lege berri horrek atzerapausoak eragingo ditu unibertsitateetako gobernantzaren demokratizazioan eta unibertsitate komunitatearen parte hartzean. Hain zuzen ere, Gobernu Kontseiluaren heren bat aukeratzeko ahalmena emango dio errektoreari, «organo horren kontrola askoz gehiago areagotzeko».
Lan baldintzei dagokienez ere, aldaketak egongo dira. Doktore laguntzaileek 18 kredituko irakaskuntza betekizuna izango dute, ez 24 kreditukoa; epaimahaiak izendatzeko aukera unibertsitatearen eta sailaren esku utziko dute; aldi baterako irakasle eta ikertzaileen kontratuen gehiengoa %40tik %8ra murriztuko dute; eta ordezkapenak egingo dituzten irakasleei ez zaie aitortuko ikerketa egiteko aukerarik. Azken neurri horrek «prekarizazioa areagotuko» duela salatu du LABek.
Legeak jasotzen duenez, gainera, BPGaren %1 unibertsitateei bideratuko zaie. Ordea, ez du zehazten funts horiek nola jasoko dituzten, ezta unibertsitate publikoei bideratuak izango diren ere. «Doakotasunerako ibilbidea aurreikusten badute ere, argi dago legeak ez duela unibertsitate publikoen aldeko hautua egiten», salatu du LABek.
EHUko zuzendaritzak eta Eusko Jaurlaritzak legearen zenbait kontu argitzeko eskaera egin badute ere, sindikatuak ondorioztatu du LOSUk ez dituela «behar besteko» hobekuntzak ekarriko unibertsitateetako funtzionamenduan, lan baldintzetan eta kalitatean. Hala, argi utzi nahi izan dute unibertsitateetako langileen eskubideen eta euskal unibertsitate sistema «publiko, propio eta burujabearen» alde egiten jarraituko dutela. |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222492/frantziako-medikuak-greban-jarri-dira-lan-baldintza-hobeak-aldarrikatzeko.htm | Gizartea | Frantziako medikuak greban jarri dira lan baldintza hobeak aldarrikatzeko | Hilabeteko bigarren aldia da mediku liberalak kontsultak ixtera deituak direla. Medecins Pour Semain kolektiboak kontsultako prezioa bikoizteko eskatzen du. | Frantziako medikuak greban jarri dira lan baldintza hobeak aldarrikatzeko. Hilabeteko bigarren aldia da mediku liberalak kontsultak ixtera deituak direla. Medecins Pour Semain kolektiboak kontsultako prezioa bikoizteko eskatzen du. | Astebeteko greba hasi dute mediku liberalek gaur. Bigarren aldia da greban jarri direla; lehena abenduaren 1ean eta 2an izan zen. Medecins Pour Demain kolektiboak mediku liberalen aldarrikapenak plazaratu ditu, sindikatu batzuen laguntzarekin. Lan baldintzak hobetzeko eskakizun bakarra dute, kontsultaren prezioa bikoiztea, hau da, 25 euroren ordez 50 euroko kontsultak egin ahal izatea.
Medecins Pour Demain kolektiboa, frantsesez biharko medikuak adierazten duena, irailean sortu zen, medikuen arteko kezkak ugaritzen ari zirela eta. Mediku gero eta gutxiago daudela azaldu dute, eta horregatik ez dutela lan karga guztia kudeatzea lortzen. Pazientez gainezka egoteaz gain, kudeaketa administratibo ainitz dutela deitoratu dute. Mediku gazteek ez dute gehiago mediku liberal gisa instalatzeko gogorik. Kolektiboaren arabera, kontsultaren prezioaren bikoiztuz gero, pertsonala enplegatzeko aukera emango die, baita materialean inbestitzeko aukera ere. Pazienteak hobeki zaintzea da helburua, lan baldintza hobeek mediku gehiago erakarriko dituztelakoan. Mediku gehiago izanez gero, lan karga eramangarriagoa izango da, eta mediku gazteak liberal gisa instalatzera bultzatuko ditu, kolektiboaren ustetan.
Grebaz gain, manifestazio nazional batera deitu dute urtarrilak 5erako, Parisen. |
2022-12-26 | https://www.berria.eus/albisteak/222493/aebetan-50-pertsona-inguru-hil-dira-elur-ekaitzaren-eraginez.htm | Mundua | AEBetan 50 pertsona inguru hil dira elur ekaitzaren eraginez | AEBetako biztanleen %60ri eragin die nolabait 'Elliot' elur ekaitzak. Japonian gutxienez hamazazpi pertsona hil dira elurtearen ondorioz. | AEBetan 50 pertsona inguru hil dira elur ekaitzaren eraginez. AEBetako biztanleen %60ri eragin die nolabait 'Elliot' elur ekaitzak. Japonian gutxienez hamazazpi pertsona hil dira elurtearen ondorioz. | AEB Ameriketako Estatu Batuetan gogor jo du neguak. 50 pertsona inguru hil dira, Elliot deituriko elur ekaitzaren eraginez. AEBetako biztanleen %60 inguruk jasan behar izan dute elur ekaitzaren ondoriorik. Izan ere, Ozeano Artikotik joandako haize fronteak elurrez estali du herrialdea, Kanadako mugatik Mexikokoraino. NWS AEBetako Meteorologia Zerbitzu Nazionalak gaur adierazi du herrialdeak «izoztuta» jarraituko duela, baina gaurtik aurrera «moderaziorako joera» izango duela Artikoko fronteak.
Azken hamarkadetako negurik hotzena da oraingoa, NWSren arabera. Esaterako, Eguberri egunean -10,5 graduko tenperatura izan zuten New Yorken (AEBak); erregistratutako tenperaturarik hotzena 1872tik. Ondorio latzenak Buffalo hirian jasan dituzte (New York, AEBak). Gutxienez hamasei pertsona hil dira hor, eta gorpuak etxeetan, autoetan eta kalean aurkitu dituzte. Kansas, Wisconsin eta beste lau estatutan ere izan dira hildakoak. Hotzagatik, ibilgailuetatik atera ezinik geratzeagatik eta izotzak eragindako trafiko istripuen ondorioz hil dira, besteak beste, 50 lagun inguru.
Gainera, elektrizitaterik gabe daude 100.000 herritar inguru Maine eta New York estatuetan. Dena den, sistema elektrikoa berrezartzeko lanetan dihardute; guztira, 1,7 milioi lagun egon dira argirik gabe. Elurra eta urakan haizea izan dira erantzuleak.
Joe Biden AEBetako presidenteak «adi egoteko» eta «prebentzioa» eskatu zizkien estatubatuarrei aurreko astearen amaieran. «Bidaiatzeko asmorik baduzue, irten orain. Ez da txantxa bat», esan zuen ostegunean Etxe Zurian egin zuen prentsaurrekoan. Izan ere, aurreikusitakoa bete zen. Gabon egunean, esaterako, herrialde osoko hegaldien %20 bertan behera geratu ziren eguraldi ankerraren ondorioz.
Oraindik ere «arriskutsua» da errepideetan gidatzea, NWSk gaur adierazi duenez. Hala ere, astea aurrera joan ahala egoera meteorologikoa hobetuko dela iragarri du agentziak.
Japonian ere, negu latza
AEBetan ez ezik, Japonian ere jasaten ari dira elur ekaitza. Elurrak eta hotzak gutxienez hamazazpi pertsonaren heriotza eragin du. Hilaren 17an hasi zen elur ekaitza Japonian, eta, ordutik, herrialdearen iparraldeko eta ekialdeko zenbait eskualdetan urte osoan izan ohi duten batez besteko elurra hirukoiztu egin da.
Hamazazpi hildakoez gain, 90 zauritu inguru ere eragin ditu elur ekaitzak Japonian. Gainera, herrialdeko sistema elektrikoari ere eragin dio, eta etxebizitza ugarik ez dute argirik izan neguaren hasieran.
Dena dela, Japoniako Meteorologia Agentziak iragarri duenez, elur ekaitzak goia jo du ja, eta datozen egunetan eremu menditsuetan baino ez du elurra egingo. Ohartarazi dute eremu horietan elur jausien arriskua egongo dela oraindik. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.