date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2023-6-19 | https://www.berria.eus/albisteak/229610/konpentsazio-araua-urratzen-duen-bizitegi-bat-okupatu-du-aldak-miarritzen.htm | Gizartea | Konpentsazio araua urratzen duen bizitegi bat okupatu du Aldak Miarritzen | 450 euro ordaindu dituzte hiru egunerako, turismorako bizitegien plataforma baten bidez, baina horrek hiru urterako kontratu baten balioa duela diote. Etxeko jabea bortizki oldartu zaie Aldako kideei, eta haren kontrako salaketa jarri dute Miarrritzeko polizia etxean. | Konpentsazio araua urratzen duen bizitegi bat okupatu du Aldak Miarritzen. 450 euro ordaindu dituzte hiru egunerako, turismorako bizitegien plataforma baten bidez, baina horrek hiru urterako kontratu baten balioa duela diote. Etxeko jabea bortizki oldartu zaie Aldako kideei, eta haren kontrako salaketa jarri dute Miarrritzeko polizia etxean. | Euskal Hirigune Elkargoaren konpentsazio araua urratzen duen bizitegi bat okupatu dute Miarritzen (Lapurdi). Alda mugimenduaren arabera, erregistro zenbaki faltsu batekin agertzen zen Booking eta Gites.fr plataformetan. Horietako baten bidez, hiru egunetarako alokatu dute Aldako kideek 450 euro ordainduta, eta han instalatu dira. Jabearen arau haustea dela eta, hiru urterako ahozko kontratua adostu dutela diote. «Jabeak ez du bizitegi hori epe laburreko turismorako etxebizitza gisa alokatzeko eskubiderik. Ondorioz, etxebizitza arloko legedi normala aplikatu behar da. 450 euro eman dizkiogu alokairurako, eta hark etxeko giltzak eman dizkigu. Guretzat, ahozko kontratu baten balioa du. Gure etxean gara, eta, epaile batek kontrako erran art,e hemen egoten ahal gara hiru urte», esplikatu du Xebas Christy Aldako bozeramaileak.
Martxoaren 1ean sartu zen indarrean turismorako etxebizitzak mugatzea helburu duen konpentsazio araua. Horren arabera, bizitegi bat turismorako erabili nahi duen jabeak bestelako lokal bat bizitegi bilakatuz konpentsatu beharko du; bestela, ez du etxebizitzaren erabilera aldatzeko baimena eskuratuko. Gaur egun turismorako diren etxebizitzak urte osoko alokairura itzultzea lortu nahi dute neurri horren bidez. Aurreikuspenen arabera, 11.000 bizitegi libratu daitezke ondoko urteetan. Norbanakoen kasuan, epea bukatu arte atxiki ditzakete lehenagotik eskatuak zituzten erabilera aldaketak, baina, enpresen kasuan, konpentsazioa berehala aplikatu behar dute.
Hori da Miarritzeko kasua. Erantzukizun mugatuko sozietate bat da egoitzaren jabea. Eraikinean dauden hiru etxebizitzetatik bi turismora bideratuak zituzten orain arte, baina martxotik ez du horretarako eskubiderik. Alta, bizitegietako bat plataformen bidez epe laburrerako alokairuan proposatzen du oraindik ere, «erregistro zenbaki faltsu batekin», Aldaren hitzetan. Konpentsazio araua urratzeagatik 50.000 euroko isuna arriskatzen du jabeak; bizitegia urte osorako alokairura itzultzen ez badu, egun bakoitzeko mila euroko isuna gehituko litzaioke.
«Badakigu gaur egun ehunka enpresa ari direla araua urratzen tentsio eremuan diren herrietan. Hau ez da kasu bakartu bat», azaldu du Christyk. Miarritzeko Herriko Etxea deituko dutela adierazi du, egoeraren berri emateko eta eskatzeko plataformekin lan bat egin dezala erregistro zenbaki faltsuei begira. Horrez gain, bizitegiaren iragarkia zekarten plataformei ere idatzi diete, hura ezabatzeaz gain, ondoko hilabeteetako alokatua zuten erabiltzaileei jakinarazi diezaieten ez dagoela turismo bizitegi gisa erabilgarri. Arratsalde hasierarako, Gites.fr plataformak bere webgunetik kendua zuen bizitegia.
Salaketa jabearen kontra
Prentsari ekintzaren berri eman ondotik, etxebizitzaren jabea deitu dute egoeraren berri emateko, baina elkarrizketa luzatzen utzi gabe deia moztu du. Hortik gutxira, Aldakoak dauden egoitzara agertu da, oldarkor, negarra eragiteko gas bonba bat eskuetan zuela. Bere bidea oztopatzen saiatu den Aldako kide bati eraso egin dio, eta eskuan zauritu du. Ondoren, etxebizitzara indarrez sartzen saiatu da, baina ez du lortu. Lehen estaian itxi da, bera bakarrik; momentu baten buruan, ekintzaileek jakinarazi dute bizitegiko ura moztu diela.
Frantziako Polizia agertu da ekintzaren lekura, eta gertatu dena kontatu diote Aldako kideek. Izan ere, legez kanpokoa da jabe bat maizterren etxera indarrez sartzen entseatzea eta abisurik gabe ura moztea. Horrez gain, zauritua izan den Aldako kideak ere salaketa jarri du jabearen kontra. Etxebizitzatik joan denean, Poliziak ez dio identifikaziorik eskatu, eta ez dio eragozpenik jarri. «Jakingo dugu aurkitzen, lasai», erantzun diete militanteen kexari. |
2023-6-26 | https://www.berria.eus/albisteak/229611/hiru-txartel.htm | Gizartea | Hiru txartel | Hiru txartel. | Pilatuz joaten dira txartelak karteran: badira egunero-egunero erabili beharrekoak, badira badaezpada aldean eraman beharrekoak, eta badira jadanik erabili ez arren zorrotik atera nahi izaten ez direnak, norbere historiaren zati ezinbestekoak direlako. BERRIAko kazetari-txartela azpi-azpian. Horitzen hasia da. Hamabost urte dauzka, eta argazkiko kazetari(gai)ak, hemeretzi. Aukera asko irekitako txartela da. Aukera, batetik, euskarazko egunkari nazionalean aritzeko, onenen alboan ikasteko: notiziei gakoak aurkitzen, titulu ahulak hobetzen, esaldi aldrebesak txukuntzen, testu soilak diseinu egokiz janzten. Ikaskuntza-prozesu aparta. Hori ere mahai gainean jartzekoa da: BERRIAk urteotan nolako ahalegina egin duen jendea trebatzen, euskalgintzan ari den zenbat jende igaro den BERRIAren eskolatik, nahiz eta gaur egun haietako asko BERRIAn ez aritu. Txartel hori aukera izan da, bigarrenik, momentu berezi askoren lekuko izateko: nola ahaztu, adibidez, 16. Korrika hura, Tuteratik Gasteizera joan zena, 20 urte eskasekin furgonetatik bizi ahal izandakoa. Edo haren atzetik etorritako beste bi Korrikak, edo azken urteetan Euskal Herriaren norabidean pisu handia izan duten gertaerak. Eta txartel hori aukera izan da, hirugarrenik, jende asko ezagutzeko: jende ezaguna bai, baina batez ere euskalgintzan inurri lanean ari den jende asko, eta etxeko jendea bereziki, BERRIAkoa. Zaintzaren ikur ere bai baita txartel hori: esne-mamitan bezala zaindu zuten gaxte hura, lanegun gogorretan gominolak ekartzen zizkioten hura, yogurin izatera ere iristen ez zen petit-suisse hura. Aurreko txartelari itsatsia dago bigarrena: BERRIAlagun-txartela. Garai oso zailetatik ernetako indarraren ikurra da. Hogei urteko bidean zailtasun asko izan da, sorreratik bertatik, eta komunitatea giltzarri izan da horiei erantzuteko. 2008ko krisiaren ondorengo urteak latzak izan ziren benetan. Paradoxa gogorra: inoiz baino irakurle gehiago, baina diru-iturri gero eta gutxiago. Eta, testuinguru horretan, beste kolpe bat: irismena, BERRIAri dirulaguntzak gutxitzeko eredua. Garai latz haien fruiturik onena da komunitatea lantzeko figura hori: BERRIAra jotzen duten herritarrak trinkotzeko eta BERRIAri ekarpena egiteko bidea. Nahiz eta babes publikoa areagotu, datozen urteetan ere ezinbestean landu beharrekoa da komunitatea: horrek ematen diolako izatea BERRIAren proiektuari, hartzaileek, hartu ez ezik eman ere egiten dutenek. Eta hirugarren txartela, egunerokoa, karteraren goialdean: Mugi txartela, garraio publikoa erabiltzekoa. Ikusita nolako aldaketak ari diren gertatzen komunikazioaren eremuan eta egoera soziolinguistikoan, ezinbestekoa da garraio-txartel bateratuen filosofia euskarazko hedabideetan txertatzea. Kontuan hartu behar da, izan ere, euskarazko hedabideen kontsumoa oro har ez dela barne-lehiazkoa, nahiz eta maiz irudikatu izan den hori —besteak beste, urteroko lehia bidezko dirulaguntzekin—. Euskarazko hedabide batera jotzea ez da motibo euskarazko beste hedabide batera ez jotzeko, kontrakoa baizik: kontsumoak kontsumoa dakar. Hori areagotzea da erronka: mugikortasuna handitzea, euskarazko hedabide batetik bestera joateko erraztasunak jartzea. Horra garraio-txartel bateratuaren irudia. Orain artekoa baino elkarrekikotasun handiagoa komeni da, esate baterako, tokiko hedabideen eta nazionalen artean: nork bere eremua eta proiektua du, baina tarte handia dago elkar osatzeko, euskarazko komunikazio-esparruari osotasun ikuspegiarekin heltzeko. Indarrak uztartu beharra baitago. Batetik, erdarazko eskaintza ugaritzeak dakar euskarazko eskaintza proportzioan gero eta mugatuago agertzea; bestetik, aintzat hartu behar da egoera soziolinguistikoa nola ari den aldatzen, eta portzentajean gero eta euskaldun gehiago direla euskarazko sozializaziotik kanpo bizi direnak. Euskarazko komunikazio-esparrua sendotzekotan, bide berriak lantzeaz gainera, beharrezkoa da martxan dagoenari etekin handiagoa ateratzea, elkarrekikotasunean pausoak ematea, eta bereziki proiektuen ikusgaitasuna lantzea. Hogei urte BERRIAk. Hiru txartel, eta hiru mezu: lehenik, eskerrik asko, gaztetxo hari ateak zabaltzeagatik eta euskalgintzan murgiltzeko aukera emateagatik; bigarrenik, segi aurrera, komunitatea handitzen eta euskararen normalizazio-prozesuan ekarpen ezinbestekoa egiten; eta, hirugarrenik, bildu, euskarazko gainerako hedabideekin hasitako elkarlan-bideetan pauso gehiago eman, aurrean dauden erronkei ahalik eta modu bateratuenean aurre egiteko. Zorionak, eta etor daitezela urteurren gehiago ere. | |
2023-6-19 | https://www.berria.eus/albisteak/229612/andoni-iraolak-bournemouth-entrenatuko-du.htm | Kirola | Andoni Iraolak Bournemouth entrenatuko du | Datozen bi urtetarako sinatu du Premier Leagueko taldearekin. Bere entrenatzaile ibilbideko laugarren taldea izango da. Aurrez, AEK Larnacan, Mirandesen eta Rayo Vallecanon aritu da. | Andoni Iraolak Bournemouth entrenatuko du. Datozen bi urtetarako sinatu du Premier Leagueko taldearekin. Bere entrenatzaile ibilbideko laugarren taldea izango da. Aurrez, AEK Larnacan, Mirandesen eta Rayo Vallecanon aritu da. | Andoni Iraolak (Usurbil, Gipuzkoa, 1982) hartu du erabakia. Datorren urtean Bournemouthen entrenatuko du, Premier Leaguean. Datozen bi denboraldietarako fitxatu du Cherriekin. Iragan sasoian lortu zuten Lehenengo Mailara igotzea, eta aurten hamabosgarren postuan amaitu dute liga, jaitsiera postuetatik bost puntura. Helburua lortu arren, gaur bertan adierazi dute Gary O'Neil prestatzailearen kargugabetzea. Iraola izango da orain proiektua Premier Leaguen egonkortzeko helburua betetzeko arduraduna.
Denboraldiko azken neurketaren atarian adierazi zuen Iraolak Rayo Vallecano uztea erabaki zuela. Vallecasen egindako urteak oparoak izan dira, eta urtez urte aurrez lortutako emaitzak hobetu ditu. Horregatik Sevilla, Celta, Almeria edo Celtic Glasgow bezalako taldeak entrenatzeko hautagaia izan da uda honetan. Baina azkenean Bournemouthera egingo du usurbildarrak. Gauzak horrela, lau euskal teknikari izango dira Ingalaterrako Lehen Mailan: Julen Lopetegi, Unai Emery, Mikel Arteta eta Iraola bera.
Bournemoutheko presidente Bill Foleyk esan duenez, «albiste pozgarria» da Iraolaren fitxaketa: «Kontinente osoko klub askok nahi zuten teknikaria da, eta bere taldeen jokatzeko era faktore garrantzitsua izan da erabaki hau hartzeko. Espainian izan dituen lorpenak, zalantzarik gabe, izugarriak izan dira, eta ziur gaude teknikari egokia dela gure hurrengo atala gidatzeko». |
2023-6-19 | https://www.berria.eus/albisteak/229613/osakidetzak-suizidio-saioen-erregistro-bat-sortuko-du-prebentzioa-indartzeko.htm | Gizartea | Osakidetzak suizidio saioen erregistro bat sortuko du, prebentzioa indartzeko | Osakidetzako zuzendari Rosa Perezek azaldu du COVID-19ak kutsatutako pazienteak ebaluatzen dituztela, albo ondorioak edo sintoma iraunkorrak detektatzeko | Osakidetzak suizidio saioen erregistro bat sortuko du, prebentzioa indartzeko. Osakidetzako zuzendari Rosa Perezek azaldu du COVID-19ak kutsatutako pazienteak ebaluatzen dituztela, albo ondorioak edo sintoma iraunkorrak detektatzeko | Suizidioaren prebentzioa indartu nahi du Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailak, eta 2030. urterako Pazientearen Segurtasunerako Estrategiaren barruan sartuko du. Osakidetzak ezarri nahi dituen neurrietako bat da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan gertatzen diren suizidio saioen erregistro bat sortzea. Osakidetzako zuzendari Rosa Perezek eta Pazientearen Osasuneko eta Segurtasuneko programen koordinatzaile Enrique Peirok eman dute estrategia horren berri, Eusko Legebiltzarrean eginiko agerraldian.
Perezen esanetan, suizidioen %30 inguru «prebenitu egin daitezke», baina, horretarako, ezinbestekoa da saialdien erregistro bat sortzea. Jokabide suiziden zaintza epidemiologiko zerbitzu bat sortzea; alde batetik, «fenomeno honen ezaugarriak azkar eta xehe ezagutu ahal izateko», eta, bestetik, «horren kontrako ekintzen eraginkortasuna neurtzeko».
Erregistroaz gain, Osakidetzako zuzendariak aipatutako lehentasunen artean daude suizidioari buruzko formakuntza espezializatua; arrisku suizidaren kode bat sortzea zaintzak koordinatzeko; zaintzaren plan bat aplikatzea; eta suizidio arriskuaren ebaluazioa aintzat hartzea, arrisku bereziko taldeen edo patologien kasuetan.
Peirok eta Perezek gaineratu dute Pazienteen Segurtasunerako Estrategiaren helburua dela «herritarrei ahalik eta segurtasun handiena eskaintzea osasun arretari dagokionez». Osakidetzako zuzendariak nabarmendu du pazienteen segurtasuna «lehentasuna» izan dela orain arte, eta hala izanen dela aurrerantzean ere: «Hau iraupen lasterketa bat da, eta, ondorioz, ahalegina eskatzen digu etengabeko hobekuntzan eta sentsibilizazio iraunkorrean».
Suizidioaren prebentzioarekin batera, larrialdi zerbitzuak ere sartuko dituzte estrategia horretan lehen aldiz. Horiez gainera, orain arteko ekintza lerroei ere eutsiko diete: besteak beste, haurdunaldi, erditze eta puerperio prozesuetako segurtasuna; kirurgia segurua; gorabeheren jakinarazpena; pazienteen identifikazio argia; babes erradiologikoa; segurtasun transfusionala; sendagaien erabilera segurua edota osasun arretarekin zerikusia duten infekzioen prebentzioa eta kontrola.
COVID-19 pazienteei jarraipena
Estrategia berriaren aurkezpena egiteaz gain, Osakidetzako zuzendariak bere agerraldia baliatu du azaltzeko COVID-19ak kutsatutako pazienteak ebaluatzeko kontsultak egiten dituztela, «gaitzaren ondorioak edo sintoma iraunkorrak dituzten egiaztatzeko». EH Bilduk eskatu zuen Perezen agerraldia. Zuzendariak zehaztu du paziente horiei kontsultak egin izan dizkietela Barne Medikuntzan, Arnasbideetako Gaitzen atalean, Neurologian, Erizaintzan eta Lehen Arretan.
Horrez gain, formakuntza ikastaroak eskaini dizkiete osasun langileei, eta praktika klinikoko gidak ondu dituzte. Ikerketari dagokionez, Perezek esan du zortzi proiektu dituztela zabalik une honetan, COVID-19a «hobeki ezagutzeko»: besteak beste, pazienteen metabolismoari edo gaitzaren eboluzioari buruzkoak aipatu ditu. |
2023-6-19 | https://www.berria.eus/albisteak/229614/ehuk-ikasle-desgaituen-arta-egokirako-gomendioa-beteko-duela-esan-du-eaeko-arartekoak.htm | Gizartea | EHUk ikasle desgaituen arta egokirako gomendioa beteko duela esan du EAEko Arartekoak | Unibertsitateak adierazi dio unibertsitateko irakaskuntza guztietara «zabalduko» duela aukera berdintasuna bermatzeko arautegia, eta onbidean 2023-2024ko ikasturtean jarriko dela aldaketa indarrean. | EHUk ikasle desgaituen arta egokirako gomendioa beteko duela esan du EAEko Arartekoak. Unibertsitateak adierazi dio unibertsitateko irakaskuntza guztietara «zabalduko» duela aukera berdintasuna bermatzeko arautegia, eta onbidean 2023-2024ko ikasturtean jarriko dela aldaketa indarrean. | Gomendioa egina zion EAEko Arartekoak EHU Euskal Herriko Unibertsitateari: unibertsitate irakaskuntza guztietara zabaldu behar du hezkuntza premia bereziak dituzten ikasleei aukera berdintasuna bermatzeko arautegiaren aplikazio eremua. Noelia Dacostaren kexu bat izan zen gomendio horren sorburua; EHUko ikaslea da, %82ko desgaitasun bat du, garun paralisia duelako, eta hilabete ugari daramatza salatzen bere oinarrizko premiak asetzen laguntzen dion laguntzailerik gabe egin behar izan duela EHUren master bat. Gradu ikasketak-eta egiteko izan zuen laguntza, baina ikasturte honetan EHUren berezko titulu bat ikasten ari da, eta amaren laguntzarekin egin behar izan du; izan ere, titulua ofiziala ez dela argudiatuta, ukatu egin zioten laguntza unibertsitatean. Arartekoak plazaratu berri duen ohar baten arabera, ordea, gomendioa betetzeko asmoa azaldu du unibertsitateak, eta, onbidean, heldu den ikasturtean da aldaketa hori indarrean jartzekoa.
EHUko Gasteizko campusean Gizarte Langintza ikasketak bukatuta dauzka egun Dacostak. Gizarte Zerbitzuen Kudeaketa eta Berrikuntza graduondoa egiteko orduan izan ditu arazoak, eta, EAEko Arartekoaren arabera, aintzat hartu beharrekoa da haren kexua. «Behar bereziak dituzten ikasleek diskriminaziorik gabeko eta aukera berdintasunean oinarritutako hezkuntza jasotzeko eskubidea dute». Horregatik «eskertu» egin du orain unibertsitateak araudia «ahalik eta azkarren» aldatzeko hartu duen erabakia.
Maiatzean azaldu zuen azkenekoz kexua ikasle gazteak, Eusko Legebiltzarrean. EHUk eskaria aintzat hartzeko asmoa zuela esan zioten agerraldi hartan, baina mesfidati hartu zuen albistea. «Nire begiekin ikusi arte ez dut sinetsiko». Gaineratu zuen araudia aldatuta ere berarentzat «berandu» datorrela egokitzapena: «Pozten naiz nire atzetik datozenentzako lagungarria izango delako, baina niri jada ez zait iritsiko laguntza hori».
Dacostak behin baino gehiagotan eman du bere zailtasunen berri. Master hau egiteko ez ezik, lanean hasteko ere laguntzak falta direla esan izan du, eta asko zailtzen duela horrek desgaitasunak dituztenak lan munduan sartzea. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229615/berriaren-hogeigarren-urteurreneko-gehigarria-bihar.htm | Gizartea | BERRIAren hogeigarren urteurreneko gehigarria bihar | Hogei urte beteko dira bihar, hilaren 21ean, BERRIAk bere lehen zenbakia kaleratu zuenetik. Ia ehun orrialdeko gehigarria izango du egunkariak, joan diren hogei urteetako ibilbidea bilduz, bai etxe kanpokoa, bai etxe barrukoa. | BERRIAren hogeigarren urteurreneko gehigarria bihar. Hogei urte beteko dira bihar, hilaren 21ean, BERRIAk bere lehen zenbakia kaleratu zuenetik. Ia ehun orrialdeko gehigarria izango du egunkariak, joan diren hogei urteetako ibilbidea bilduz, bai etxe kanpokoa, bai etxe barrukoa. | Xehetasun gisa: BERRIAren 6.210 zenbakia izango da heldu den asteazkenekoa. Haren aurretik argitaratu diren zenbaki guztietan daude metatuta berripaper honek argitaratu dituen albiste, erreportaje, elkarrizketa, zutabe, iritzi, analisi guzti-guztiak. Eta berezia izango da sei mila berrehun eta hamargarrena: hogei urte beteko dira bihar BERRIAk bere lehen zenbakia kaleratu zuela. Ez zen hasiera izan, segida baizik: hortxe dira Euskaldunon Egunkaria-ren ibilbidea, indarrez itxi zuteneko 2003ko otsailaren 20 hura, kaleetan Egunero lau hilabetez ikusi zutenekoa...
2003ko ekainaren 21a eta 2023ko ekainaren 21a. Hogei urte bi data horien artean, eta kontatzeko hamaika kontu. Haatik, ohi baino orrialde gehiago beharko dira horiek guztiak kontatzeko: bihar, ia ehun orrialdeko gehigarria izango du egunkariak. Badira nabarmendu beharreko piezak: egun arte BERRIAko zuzendari izan denak eta hemendik aurrera izango denak, Martxelo Otamendik eta Amagoia Mujikak, gutun bana idatzi dute gehigarrirako; eta Beatriz Zabalondo BERRIAko lehendakariak egunkaria nondik datorren eta nora doan azaldu du elkarrizketa batean.
Ikusi gehiago: Amagoia Mujika Tolaretxipi: «Kazetaritza egitea: hori da gure funtzioa»
Dena dela, gehiagorako orriak ere badira. BERRIAren oinarrizko gaiak izan direnen bilakaera aztertu dute hainbat kazetarik horretarako: feminismoa, euskara, politika, ingurumena, kultura, ekonomia, mundua, kirola, pantailak. Etxetik kanporako begirada izango da hura, egunkari honen orrialdeetan urteotan jaso denaren sintesi modukoa.
Baina barrurako abagunea ere bada gehigarria. Egunkari honetan ibilitako hainbat langilek analisiak idatzi dituzte: Lorea Agirrek, Nora Arbelbidek, Pilar Mendibilek, Garikoitz Goikoetxeak, Eneko Bidegainek, Maialen Unanuek, Jon Eskisabelek eta Ainara Gorostitzuk. Idurre Eskisabel Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusiak eta Igor Astibia Hekimen elkarteko zuzendariak ere testu bana ondu dute urteurrenaren aitzakian.
Ikusi gehiago: BERRIA berria, datorrena kontatzeko prest
Horrekin guztiarekin batera, aipatu gai horiek BERRIA barruan nola eragin duten ere jaso dute podcast saio batzuetan; Ane Fernandez BERRIAko marketin teknikariak gidatu ditu saiook. Zortzi atal izango ditu denera, eta horietan jorratu dituzte egunkariaren irudia, komunitatea, kultura, euskara, feminismoa, mundua, naziotasuna, eta etxe honetatik igaro direnen pasadizoak. Nola ez, hainbat saiotan esandakoak gehigarrian ere agertuko dira. Feminismoari buruzkoa bata; Maite Asensio eta Uxue Rey kazetariek eta Elene Barandiaran BERRIAko barne antolaketa arduradunak parte hartu dute horretan. Euskarari buruzkoa bestea, Irene Arrarats euskara taldeko arduradunarekin. Naziotasunaz ere mintzatu dira beste saio batean, Amagoia Mujikarekin eta Ekhi Erremundegi eta Ion Orzaiz kazetariekin. Bestalde, Mikel Arrieta BERRIAko komunikazio arduradunak ere taldeak hogei urteotan izandako bilakaeraren eta gorabeheren laburpena egin du.
Ikusi gehiago: Izan BERRIAlaguna |
2023-6-19 | https://www.berria.eus/albisteak/229616/basquevoltek-espero-du-bere-bateriak-auto-elektrikoetan-egongo-direla-2028rako.htm | Ekonomia | Basquevoltek espero du bere bateriak auto elektrikoetan egongo direla 2028rako | Bateria egileak bere zentro teknologikoa inauguratu du, Arabako Parke Teknologikoan. Proiektuak EBren funtsak merezi dituela ziurtatu du Urkulluk. | Basquevoltek espero du bere bateriak auto elektrikoetan egongo direla 2028rako. Bateria egileak bere zentro teknologikoa inauguratu du, Arabako Parke Teknologikoan. Proiektuak EBren funtsak merezi dituela ziurtatu du Urkulluk. | Bere garaian, ezerezean geratu zen proiektu handinahi bat izan zen Miñaoko Arabako Parke Teknologikoaren Albert Einstein kaleko 35 zenbakiko eraikina; orain, berriz, espektatiba onak dituen proiektu handinahi baten egoitza bihurtu da. Izan ere, Epsilon 1 Formulako taldearen egoitza izan nahi zuenaren zati bat Basquevolt bateria egilearen zentro teknologikoa da gaur egun.
Orain arte bateria txikiekin egindako saio arrakastatsuen ondoren, urtearen amaierako prest izan nahi dute lehen prototipoa, eta 2027rako hasi nahi dute ekoizpen komertzialarekin. Epeak betetzen badira, Basquevolten bateria duten autoak 2028an ibiliko direla azaldu du Francisco Carranza Basquevolteko kontseilari ordezkariak.
Basquevolt Innovation Center izenekoa gaur inauguratu dute, Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, Ramiro Gonzalez Arabako jarduneko ahaldun nagusia eta Maider Etxebarria Gasteizko alkate berria han zirela.
Urkulluk nabarmendu du proiektua «aintzindaria eta berritzailea» dela, eta bete egiten dituela etorkizuneko industriaren baldintza guztiak. Hori dela eta, eskatu du Europako Batasunaren Next Generation funtsak jasotzeko, diru hori «gizartean eragina duten ekintza eraldatzaileak» finantzatzeko baliatu behar delako. Europako funtsen eskaera ez da alferrikakoa, Basquevolt bateria elektrikoen ESEPE proiektutik kanpo uztekotan baitago Espainiako Gobernua.
Diru publikoa
Laguntza horrekin ala gabe, Basquevolt aurrera doa. CIC Energigunetik abiatutako proiektua da —alboan dago haren egoitza—, eta Eusko Jaurlaritzak ditu akzioen laurdenak; harekin batera dira bazkide Iberdrola, Enagas, Cie Automotive eta EIT Innoenergy. Urtearen hondarrean akziodun gehiago iragartzeko moduan egongo direla aurreratu du Carranza zuzendariak.
Hori iritsi bitartean, beren bateriak merkatuan egoteko egutegia betetzen ari dira. Martxorako prest zuten beren lehen prototipoa, ampere-ordu bateko bateria. Egin dituzten probak ongi joan direnez, orain hogei ampereko bateriekin hasi nahi dute. Banku txartel baten neurriko bateriak dira horiek, eta, bezero posible batzuen interesa piztu dute.
Edonola ere, Basquevolten benetako helburua da 80 ampere-orduko bateria zeldak sortzea, horiek baitira autogintzan erabiltzen direnak. Ordenagailu eramangarri bateko neurria dute bateria horiek, eta 2025erako horien prototipoak seriean ekoizteko helburua dute, Miñaon bertan. Bateria horiek beren bezeroen eskaeretara egokituko dira, haiek beren proba propioak egin ditzaten, bilatzen dituzten ezaugarriak zehazteko.
Bateriek tenperaturaren arabera duten errendimendua da neurtu beharreko parametro nagusia. Orain arteko ikerketek erakutsi dute eguraldi hotzarekin gutxiago irauten dutela, baina bateria bera gehiegi berotzeak ere arazoak dakartza errendimenduan.
Ekoizpena, 2027rako
Baterien ekoizpen industriala 2027rako hasi nahi dute, oraindik zehaztu ez duten leku batean, baina lantegia Araban egotea da asmoa, Carranzak azaldu duenez. Hurrengo urtean, 2028an, zirkulatuko lukete Basquevolten bateriak dituzten autoak.
Gaur egun 40 langile ditu Basquevolten zentro teknologikoak, Euskal Herrikoak ez ezik, baita beste dozena bateko herrialdeetakoak, baterien munduan prestakuntza duten langileak aurkitzea ez baita erraza. Urte bukaerarako 60 langile izan nahi dituzte, eta 2024 amaierarako, 150 eta 200 artean. |
2023-6-19 | https://www.berria.eus/albisteak/229617/lasarteko-michelinen-ekoizpena-geratu-dute-berriro-grebalariek.htm | Ekonomia | Lasarteko Michelinen ekoizpena geratu dute berriro grebalariek | Goizeko eta arratsaldeko txandetan grebak %100eko erantzuna izan du ekoizpenean, LABen arabera. | Lasarteko Michelinen ekoizpena geratu dute berriro grebalariek. Goizeko eta arratsaldeko txandetan grebak %100eko erantzuna izan du ekoizpenean, LABen arabera. | Lasarte-Oriako (Gipuzkoa) Michelin multinazionalaren lantegian greba egin dute gaur ere, hitzarmen hobe bat eskatzeko. Joan den ostiralean hasi ziren lanuzteekin, eta, gaur, egun osoko greba egin dute alor guztietan. LABek adierazi du goizeko eta arratsaldeko txandetan grebaren erantzuna «%100ekoa» izan dela, eta, beraz, ekoizpena geratzea lortu dutela. Zuzendaritzak biharko 9:00etan biltzeko deia egin dio enpresa batzordeari.
Goizean goiz hasi dira protestekin. 05:00etan lantegiaren atarian geratu dira, eta elkarretaratzea egin dute. Ondoren, Donostiara joan dira, eta auto karabana zaratatsua egin dute. Hurrengo txanda aldaketan, eguerdian, lantegiaren atarian egin dute elkarretaratzea berriro, eta 18:00etan manifestazioa egitekoak dira Lasarte-Oriako kaleetan. Azken txanda aldaketan ere protesta egingo dute atarian.
Hitzarmena berritzeko proposamen berbera egin zuen zuzendaritzak bai Lasarte-Oriako plantan, eta baita Gasteizkoan ere, alde handi batekin: Gasteizko planta, Espainiako birekin batera, lantegi arteko batzorde batean dago, eta, joan den astearen amaieran Gasteizko langileek hitzarmena berritzeari ezetz esan bazieten ere, hiru lantegien baturan baiezkoa atera zen. Lasarte-Orian enpresa batzorde propioa dute, eta bertako sindikatuek (LAB, CCOO, UGT eta ELA) hasieratik esan diote ezetz hitzarmen berriari, eta greban ari dira oraindik ere.
Enpresa batzordearen arabera, zuzendaritzak hitzarmena berritzeko proposamen bakarra egin du orain arte, eta dio ez duela ulertzen zuzendaritzak zergatik ez duen deitzen negoziazio mahaiko beste bilera batera. Joan den ostiralean biltzeko gonbita egin zion batzordeak zuzendaritzari, baina ezezkoa izan zen erantzuna. Hala ere, bihar dira biltzekoak, zuzendaritzak 09:00etan jarri baitie hitzordua sindikatuei. |
2023-6-19 | https://www.berria.eus/albisteak/229618/bateriak-30-merkeago.htm | Bateriak, %30 merkeago | Bateriak, %30 merkeago. | -Berritzailea. Gaur egun ion likidozko bateriak erabiltzen dira gehien autogintzan, baina Basquevoltek beste urrats bat egin nahi du aurrera, eta litio solidoko bateriak eraiki nahi ditu, fidagarriagoak, eta, batez ere, eraginkorragoak.
-Kostua. Basquevolten lehen helburua da bateria merkeagoak egitea, hartara auto elektrikoen kostua erreketa motorra dutenetara «hurbil» dadin. Egin dituzten probekin, %30eko aurrezkia espero dute gaur egungo bateriekiko. Beren produktua merkatze aldera, sistema osoa zerotik abiatu beharrean, gaur egungo bateria zeldak eraikitzeko sistema erabiliko dute, baina barruko osagaien formula propioarekin.
-Autonomia. Merkeagoak ez ezik, Basquevolten bateriek eraginkorragoak izatea da asmoa. Hau da, energia gutxiago gastati behar da haren sorkuntzan, eta autonomia handiagoa emamn behar diote autoari, 750 kilometro ingurukoa.
-Europarra. Europan garatutako teknologia erabiliko du Basquevoltek. «Oinarrizko erronka» da Asiako hornitzaileekiko mendekotasuna gutxitzea, eta Europan «enplegua eta balio ekonomikoa» sortzea.
-Jasangarria. Lehengaien erauzketan ingurumenaren baldintzak betetzea eta osagaiak berziklatu ahal izatea ere helburu du Basquevoltek. | ||
2023-6-19 | https://www.berria.eus/albisteak/229619/espetxeratu-egin-dute-gallartan-sexu-erasoak-egitea-egotzitako-gizona.htm | Gizartea | Espetxeratu egin dute Gallartan sexu erasoak egitea egotzitako gizona | Jai eremuko barraketan hemeretzi gaztek salatu zituzten sexu erasoak, eta horren harira atxilotu zuten, atzo. | Espetxeratu egin dute Gallartan sexu erasoak egitea egotzitako gizona. Jai eremuko barraketan hemeretzi gaztek salatu zituzten sexu erasoak, eta horren harira atxilotu zuten, atzo. | Hemeretzi neskari sexu erasoak egitea egotzita atxilotu zuten igandean 26 urteko gizona, eta epaileak behin-behinean espetxeratzeko agindu du. Igande goizaldeko ordu txikietan atxilotu zuten, Abantoko Gallarta auzoan (Bizkaia) sexu erasoak egiteagatik, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez. Auzoko festak izan dira asteburu honetan, eta bertako jai eremuan dagoen barraka bateko segurtasunaz arduratzen zen gizona. Adingabe batek salatu zuen ukituak egin zizkiola, segurtasun uhalak ondo zeudela egiaztatzeko aitzakiarekin. Hari bezala, beste hainbati gauza bera egin zion gizonak.
Biktimek gurasoekin edo beren artean komentatu zuten gertatutakoa, eta berehala joan ziren familiak salaketak jartzera Muskizko Ertzaintzaren komisariara.
Abantoko Udalak «gaitzespen irmoa» azaldu du erasoen inguruan, eta «erabateko elkartasuna eta babesa» adierazi die bai biktimei, bai haien senideei. Erasoak gaitzesteko, elkarretaratzera deitu du udalak biharko 19:00etarako, udaletxeko zabalgunean. |
2023-6-19 | https://www.berria.eus/albisteak/229620/proposatu-dute-konpainia-misto-bat-sortu-behar-lukeela-alarde-fundazioak.htm | Gizartea | Proposatu dute «konpainia misto bat» sortu behar lukeela Alarde Fundazioak | Hondarribiko etxeetan agiri bat banatu dute proposamenarekin; herritar talde batena da. Jaizkibel behin aipatu dute, «autokritika» eskatzeko | Proposatu dute «konpainia misto bat» sortu behar lukeela Alarde Fundazioak. Hondarribiko etxeetan agiri bat banatu dute proposamenarekin; herritar talde batena da. Jaizkibel behin aipatu dute, «autokritika» eskatzeko | Hondarribiko (Gipuzkoa) buzoietan agiri bat zabaldu dute. Saindua proposamena izenekoa da; Hondarribiko hamarnaka lagunek izenpetu dute eta beste hainbat herritarren babesa ere badutela jarri dute. Irekia da: nahi duen oro atxiki daiteke. «Gatazka luze bati irtenbidea ematea proposatzen du, inplikatutako eragile guztiek eskuzabaltasunez jokatuko dutelakoan», jarri dute. Hizpide duten «gatazka» alardearena da: «luzea» da, bai, eta gogorra. Usadio horretan aldarri parekideak izan duen kontrakotasunaren ondorioa da; 1996an lehen aldiz andreek Irun eta Hondarribiko desfileetan sartzea erabaki zutenean gogor lehertu zen, eta ordutik aparteko desfileak egin behar izan dituzte hautu parekidearen aldekoek: baztertuta, irain eta eraso artean usu, eta udal erakundeen babesik gabe. «Jarrera desberdinen arteko lotura puntua» izan daitekeelakoan orain Sainduakoek proposamen bat egin diote andrerik onartzen ez duen desfilea antolatzen duen erakundeari, Alarde Fundazioari: «Konpainia misto eta konkretu bat non emakumeek soldadu gisa parte hartzeko era izango luketen».
Onartu dute proposatu duten bidearen «ahultasun formala»; badakite gizartean egun «parekidetasunari dagokionez gertatzen ari diren aldaketei» ez diola erantzuten, baina uste dute horixe dela proposamenaren «indarra». Halaxe argudiatu dute paradoxa, hitzez hitz: «Hondarribiar bakoitzak daukan alardearen idealaren zati bati amore emateko deia egiten du proposamenak».
Jaizkibel konpainia da egun Hondarribian ateratzen den konpainia misto bakarra; bakartuta atera behar izaten du, bere kaxara. 1997an atera ziren lehenengoz, eta jazarpen giro gogorrean desfilatu behar izan dute urte askotan. Behin aipatu dituzte testuan, «autokritika» eskatzeko. Horra: «Ireki daitezkeen egoera berrien aurrean, Jaizkibelek ariketa autokritiko bat egitea garrantzitsua izango litzateke, bere ibilbideari eta duen zereginari buruzko hausnarketa bat eginez».
Aldarri parekiderik ez
Aldarri parekiderik ez da agirian. «Gizartea» eta «legediak» aldatzen ari direla jarri dute, eta alardeak baztertzailea izatean jarraitzen badu «etorkizun duin bat» ezingo duela izan: horregatik nahi dute aldaketa. EAEko Berdintasun Legea 2022ko martxoan aldatu zutela gogoratu dute, «espresuki» debekatuta dagoela berdintasun baldintzetan egiten ez diren oroitzapen jarduerak espazio publikoetan antolatzea, eta 2007tik Auzitegi Gorenaren epai bat hautu baztertzailearen aldekoa izan bazen ere, ez dakitela zer bide egin daitekeen egun soilik lege babes horrekin. «Testuinguru honen aurrean, norbaitek uste al du alardea babestuta dagoela?».
Testuan behin eta berriz agertzen da proposamenaren asmo behinena dela alardea «babestea». Gainerakoan, egungo eran jarraituta, «gainbeheran» dagoen etorkizun bat izan dezakeen susmoa dute. «Legeak». «Komunikabideak». «Gizartea». Horiek guztiek alardea, egungo eran egiten jarraitzen bada, «zapaldu» egingo dutela pentsatzen dute: hortik kezka. «Horrela jarraituz gero, gaurko gazteak biharko kaltetuak izango dira». Aldarri parekideak hamarraldiak daramatza lehen lerroan, baina beren ustez orain da «trantsizio» bat hasteko garaia. Gogoratu dute 2019an Guztion Alardea mugimendua ere abiatu zela. Herriko hainbat gaztek jarri zuten martxan, alarde parekidearen alde daudela argi esan dute, eta horren abaroan iaz 64 andrek Alarde Fundazioari eta udalari eskari bat egin zioten: alardean parte hartu nahi zuten. Ez zuten baiezko erantzunik jaso. Baina mugimendu horren inguruan gertatu diren hainbat jazoerak, orain aurkeztu duten agiriaren sustatzaileen arabera, erakusten du «prozesu pertsonal eta kolektibo bat» irekitzeko unea dela. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229643/eh-bilduk-dio-koalizioko-alkate-bat-egotea-adostu-zuela-bermeoko-guzanekin.htm | Politika | EH Bilduk dio koalizioko alkate bat egotea adostu zuela Bermeoko Guzanekin | Iragarri du Nadia Nemeh Shomaly aukeratu dutela alkategai, koalizioaren Bermeoko zerrendako bigarrena. | EH Bilduk dio koalizioko alkate bat egotea adostu zuela Bermeoko Guzanekin. Iragarri du Nadia Nemeh Shomaly aukeratu dutela alkategai, koalizioaren Bermeoko zerrendako bigarrena. | Bermeoko (Bizkaia) Guzan plataformako kide Xabier Ortuzarrek hartu du Bermeoko aginte makila behin-behinean, EH Bilduko alkate ohi Asier Larraurik dimisioa eman eta gero, auto istripuaren afera dela eta. Guzanek EH Bildu babestu zuen aurreko larunbateko udal osaketan, eta EAJren alkategaiaren garaipena baliogabetu zuen akordio horrek. Handik ordu batzuetara, ordea, Asier Laurrauriren dimisioa iritsi zen, eta, orain, Guzanen eskuetara igaro da aginte makila, beste inbestidura saio bat egiten den arte.
Bermeoko udal gobernuaren lehenengo lan eguna izan da gaur, eta udalaren funtzionamendurako «beharrezko pausoak» ematen hasi dira, EH Bilduk jakinarazi duenez. Koalizio abertzaleko kideek Nadia Nemeh Shomaly aukeratu dute alkategai, zerrendako bigarrena. Halaber, EH Bilduk gogorarazi du nola den bi alderdien arteko akordioa: «Herri honek behar duen aldaketari aurre egiteko proiektu bateratuen beharrizanagatik sortu zen», esan du, ohar baten bidez. Koalizioak esan du «osaketari buruz hitz egitean eta alkatetzaren alderdi ordezkatzailea nor izango den adieraztean» Guzan plataformak «baiezkoa eta babes guztia» eman ziola EH Bilduri.
Horregatik, Bermeoko EH Bilduk «irmoki» adierazi du «bi alderdiek sinatutako akordioak adierazten duena» defendatuko duela: «EH Bilduko hautagai batek izatea Bermeoko alkatetza». Koalizioko kideek uste dute «sinatutako akordioa bete» behar dela Larrauriren dimisioak eragin duen egoeraren aurrean: «Hasieratik gure konpromiso guztia adierazi izan dugulako gure herriarekiko». Halaber, eskerrak eman dizkio Asier Larrauriri «urte hauetan Bermeogatik eta ezker subiranistaren alde» egindako lanagatik.
Guzan plataformak, ordea, ez du bermatu EH Bilduko alkategai berria babestuko duela. Bermeoko «egonkortasuna eta gobernabidea bermatzeko hartu behar diren erabakiak» hartuko dituela helarazi du plataformak, baina EH Bilduko alkatearen dimisioaren ostean, aginte makila beren zerrendako kide bati dagokiola aditzera eman du asteon, eta kide hori egungo behin-behineko alkatea litzateke: Xabier Ortuzar. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229645/jaizkibel-konpainiak-konponbidearen-aldeko-laquolan-serioraquo-bat-eskatu-du.htm | Gizartea | Jaizkibel konpainiak konponbidearen aldeko «lan serio» bat eskatu du | Saindua taldeak atzo zabaldu zuen proposamenaren harira, konpainiako kideek esan dute «pozgarria» dela gero eta proposamen gehiago egotea emakumeen parte hartzearen alde. Igor Enparan alkateak esan du badirela gatazka konpontzeko «argiak» eta horietako bat dela Sainduak proposatutakoa. | Jaizkibel konpainiak konponbidearen aldeko «lan serio» bat eskatu du. Saindua taldeak atzo zabaldu zuen proposamenaren harira, konpainiako kideek esan dute «pozgarria» dela gero eta proposamen gehiago egotea emakumeen parte hartzearen alde. Igor Enparan alkateak esan du badirela gatazka konpontzeko «argiak» eta horietako bat dela Sainduak proposatutakoa. | Hondarribiko buzoietan agiri bat zabaldu zuten atzo Hondarribiko alardean aldaketak egiteko proposamen batekin. Saindua izeneko talde batek zabaldu du. Beren proposamena da egun andrerik onartzen ez duen desfilearen antolatzaileak, Alarde fundazioak, leku egitea konpainia «misto bati». Jaizkibel da egun Hondarribian ateratzen den konpainia misto bakarra, bakartuta desfilatu behar izaten badu ere, eta konpainiako kideek, albistearen harira, adierazi dute «pozgarria» dela gero eta proposamen gehiago egotea emakumeen parte hartzearen alde; aldarri horren defentsan 26 urte daramatzatela gogoratu dute. Adierazi dute aspaldi ari direla elkarrizketa mahai bat galdegiten ere, eta «lan serio bat» eskatu dute bide horretan.
Atzo aurkeztu zuten proposamenean, alarde bakar baten aldeko hautua egiten da. Jaizkibel konpainiako kideek gogoratu dute helburu horren inguruan jardun dutela beti beraiek ere.
Konponbidea lortze aldera egin behar diren elkarrizketetan Sainduaren proposamena aintzat hartu behar dela esan dute, baina gogoratu dute badirela proposamen gehiago ere mahaian. 2021eko uztailean beraiek egin zutena oroitu dute, adibidez: Hondarribiko alardearen egungo «formatuan» parte hartzeko prest zeudela esan zuten orduan. Hain justu ere, alardearen 22. konpainia izateko prest zeudela adierazi zuten. Mende laurdeneko «blokeoa» bideratzeko lagungarria izan zitekeelakoan egin zuten proposamena, eta horren gaineko elkarrizketa eskatu zuten. Mahai gainean zeuden «beste proposamenei» erantsi zieten proposamen hori.
2019an, Guztion Alardea mugimendua ere abiatu zen Hondarribian. Herriko hainbat gaztek jarri zuten martxan. Argi esan dute alarde parekidearen alde daudela, eta, horren abaroan, iaz 64 andrek eskari bat egin zieten Alarde fundazioari eta udalari: alardean parte hartu nahi zuten. Ez zuten baiezko erantzunik jaso.
Orain da «momentua»
Alardearekiko «maitasuna» nabarmendu dute behin eta berriz Sainduako kideek, eta horretan bat datozela gogoratu dute konpainiako kideek: «Horregatik jaio zen Jaizkibel». Bide luzea egin dute, jazarpen giroan urte askoan, eta udal agintari nagusien babesik gabe. Horregatik, gogoratu dute ezinbestekoa dela konponbiderako gakoak jartzea mahai baten bueltan: «Aukera daukagu: orain da momentua».
Saindua taldeko kideek aitortu dute proposatu duten bideak «ahultasun formala» duela; badakite ez diela erantzuten gizartean egun «parekidetasunari dagokionez gertatzen ari diren aldaketei», baina uste dute horixe dela proposamenaren «indarra». Jaizkibel behin aipatu dute testuan, «autokritika» eskatzeko. Horra: «Ireki daitezkeen egoera berrien aurrean, Jaizkibelek ariketa autokritiko bat egitea garrantzitsua izango litzateke, bere ibilbideari eta duen zereginari buruzko hausnarketa bat eginez».
Alkatearen hitzak
Alkate aldaketa egon da Hondarribian. EAJk hamarraldiak egin ditu alkatetzan, parekidetasunaren aldeko aldarriei entzungor, eta, iragan asteburuan, Abotsanitz taldeko ordezkari Igor Enparanek hartu du kargua. «Abotsanitzen ustez, alardeak publikoa eta parekidea izan behar du, eta horretarako urratsak egin behar dira. Orain ezagutu dugun Saindua taldearen dokumentua bide horretako beste proposamen bat da», azaldu du gaur.
«Herria kohesionatzeko osagai izan behar du alardeak, herritarren ondarea delako. Ondare hori babestu egin behar dugu. 26 urteko gatazka bat dugu. Gure helburua da urratsez urrats ezberdinen arteko akordioak lortzen saiatzea, zubiak eraikita», esan duenez. Bidea tentu handiz egin behar dela uste du. Su motelean egosi dira gaiarekin lotutako proposamen gehienak, eta orain ere bide horretan jarraitu behar dela pentsatzen du. «Badakit orain ezagutu dugun proposamena egiteko gutxienez urtebeteko lanketa egon dela, eta, ulertzen dudanez, alarde tradizionalaren ingurukoek egin dute. Kolektibo hori berria da. Azken urteetan, beste kolektibo batzuk sortu dira, denak ere izen-abizenekin, eta oso ausarta da urratsak horrela egitea, bizi izan duguna kontuan hartuta».
Itxaropenerako motiboak ugaritzen ari direla uste du. «Tunel batean bizi izan gara 26 urtez, eta askotariko argiak ageri dira. Sainduaren proposamen honekin, beste argi bat piztu da. Borondatea daukat dokumentu hau egin dutenekin ere elkartzeko, eta ea argi denak norabide berean jartzeko aukera daukagun». |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229646/anduezak-dio-eh-bildurekin-ituna-egin-izan-balute-pp-voxen-esku-geratuko-zela-moncloa.htm | Politika | Anduezak dio EH Bildurekin ituna egin izan balute «PP-Voxen» esku geratuko zela Moncloa | PSE-EEko idazkari nagusiak ukatu egin du PPrekin negoziazioa egon denik Gasteizen: «Esan nien ez nuela inolako akordiorik sinatuko. Nire hitza betetzen dut oraindik ere, eta akordio hori ez da egon». | Anduezak dio EH Bildurekin ituna egin izan balute «PP-Voxen» esku geratuko zela Moncloa. PSE-EEko idazkari nagusiak ukatu egin du PPrekin negoziazioa egon denik Gasteizen: «Esan nien ez nuela inolako akordiorik sinatuko. Nire hitza betetzen dut oraindik ere, eta akordio hori ez da egon». | PSE-EEko idazkari nagusi Eneko Anduezak adierazi du «Moncloako ateak parez pare» irekiko zizkiola PP-Vox bikoteari udal eta foru hauteskundeen ostean EH Bildurekin adostu izanak. Herri Irratian egindako elkarrizketa batean, Anduezak azaldu du «oraindik» ezker abertzaletik urrun dagoela PSE, «terrorismoa ez gaitzesteagatik eta subiranista izateagatik», eta horrek «aurrez aurreko talka batera» eramaten dituela biak «estatuaren ereduari dagokionez».
PSE-EEko idazkari nagusiak esan du «bere ahotsa eta bere profila» duela Araba, Bizkai eta Gipuzkoan gidatzen duen alderdiak. «Atsegin ez ditugun gauzak daudenean, erabateko normaltasunez jakinarazten ditugu».
Udal osaketetan, EAJren eta PSEren akordioak jaso duen PPren babesari dagokionez, Anduezak ziurtatu du harreman bakarra izan duela Espainiako eskuindarrekin. Gasteizko Udalean, Maider Etxebarria sozialistak PPren aldeko botoak jaso zituen aginte makila eskuratzeko, eta Rocio Vitero EH Bilduko hautagaiaren garaipena baliogabetzeko, baina PSEko idazkari nagusiak ukatu egin du negoziazioa egon denik. «PPkoei esan nien ez nuela inolako akordiorik sinatuko haiekin. Nire hitza betetzen dut oraindik ere, eta akordio hori ez da egon».
Aliantza santua
EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegik «aliantza santua» aipatu zuen atzo, EAJ, PSE eta PP sartuta soka horretan, eta Anduezak erantzun du «batzuek demokrazia gustuko dutela soilik ondo ateratzen zaienean». Erantsi du zenbakiek ematen ez dutenean eta gehiengoak «beste gobernu batzuk ahalbidetzen dituztenean» ez dutela hain gustuko demokrazia.
Edonola ere, onartu du PSEk ezin zuela «alferrik galdu Gasteizen moduko hiriburu baten alkatetza edukitzeko aukera». Argudiatu du Gasteiz EH Bilduren esku utzi izan balute «eskuinari eta eskuin muturrari markoa erosi» izango ziotela, era berean. EH Bildu gobernuetara iristea galarazita markoa erosi dutela aipatu zuen Otegik, eta, hari erantzunez, Anduezak esplikatu du Gasteiz koalizio horri uzteak bidea emango zuela Espainian «guri zenbait gauza leporatzeko». |
2023-6-28 | https://www.berria.eus/albisteak/229647/oarsoaldea-familian-gozatzeko-eskualdea.htm | albisteak | Oarsoaldea, familian gozatzeko eskualdea | Oporretan, etxetik gertu ere badago aukera ugari. Oarsoaldea eskualdean familian egiteko plan eskaintza zabala prestatu dute. | Oarsoaldea, familian gozatzeko eskualdea. Oporretan, etxetik gertu ere badago aukera ugari. Oarsoaldea eskualdean familian egiteko plan eskaintza zabala prestatu dute. | Egun-pasa polit bat edota ihesaldi txiki bat egiteko, Errenterian, Lezon, Oiartzunen eta Pasaian mota guztietako planak aurkitu daitezke, etxeko txikien eta handien gozamenerako.
Haurrekin egiteko mendi ibilbide errazak
Ulia eta Jaizkibel mendiak, Lau Haizeta edota Aiako Harria parke naturala… Toki horietan guztietan haurrekin egiteko egokiak diren ibilbide mordoa topatu daiteke: baserri artetik doazen bide atseginak, cromlech edo trikuharriak ikusteko ibilbideak, haurrekin egiteko orientazio ibilbideak, Pasaiako badiaren sarrera babesten duten amildegiak ikusteko bideak…
QR kode honen bidez, Oarsoaldean egin daitezkeen ibilbide erraz guztiak ikus daitezke:
Pasai Donibane. MENDI URRUZUNO
Ezagutu herriak pista jolasen bidez
Etxeko txikienekin txoko eta sekretu guztiak modu errazean eta dibertigarrian ezagutzeko, Pasaia eta Errenteriako hiriguneak ezagutzeko plano bereziak prestatu dituzte. Horrela, modu atsegin eta entretenigarrian, herrian zehar ibili eta bertan proposatzen diren jolas eta asmakizunak bete beharko dira.
Oarsoaldeko turismo bulego guztietan eskura daitezke plano hauek.
Tren Berdean Arditurrira
Oiartzungo inguru naturaletan murgiltzeko plan ezin hobea da Arditurriko meatze gunera Tren Berdean joatea. Aurten ere, uztaileko eta abuztuko asteazken goizetan eskainiko da zerbitzu hori, Oiartzungo Doneztebe plazatik irtenda.
Familian egiteko plan ederra da; izan ere, adin tarte guztientzat da egokia. Haurrek, gaztetxoek zein helduek Oiartzungo naturaz, baserri auzoez eta meatze aztarnez gozatzeko aukera bikaina izango dute. Behin Arditurrira iritsita, kaskoak jantzi eta meazuloan sartzea da plana. 180 metroko pasabidean barneratuta, iluminazio eta soinu jokoek giro magikoa sortuko dute, eta, gida baten eskutik, bertako historia eta garai ezberdinetako aztarnak azalduko dira.
San Marko gotorlekura ere Tren Berdean
Errenteriako San Marko gotorlekua bisitatzea plan bikaina da beti. Naturaz erabat inguratuta, euskal kostaldeko behatoki zoragarria da, bertatik Kontxako, Pasaiako eta Txingudiko badiak ikus baitaitezke, besteak beste.
Gotorlekuaren bisita borobiltzeko, Errenteriako hirigunetik San Marko gotorlekura igotzeko Tren Berdea har daiteke, uztaileko eta abuztuko ostegun goizetan.
Informazio gehiago lor daiteke, eta erreserbak egin, Oarsoaldea eskualdeko turismo bulegoan. Errenteriako Madalen kaleko 3. zenbakian dago (943-49 45 21, turismoa@oarsoaldea.eus, www.oarsoaldea-turismoa.eus). |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229648/burutik-skabidean-eta-los-zopilotes-txirriaos-bilduko-ditu-28-hatortxu-rock-jaialdiak.htm | Kultura | Burutik, Skabidean eta Los Zopilotes Txirriaos bilduko ditu 28. Hatortxu Rock jaialdiak | Abenduaren 16an eginen dute festibala aurten. Euskal presoak sakabanatzeko politikak bukatuta, «amaiera berri baten» bila egin beharra dagoela aldarrikatuko dute. Sei musika talde iragarri dituzte oraingoz. | Burutik, Skabidean eta Los Zopilotes Txirriaos bilduko ditu 28. Hatortxu Rock jaialdiak. Abenduaren 16an eginen dute festibala aurten. Euskal presoak sakabanatzeko politikak bukatuta, «amaiera berri baten» bila egin beharra dagoela aldarrikatuko dute. Sei musika talde iragarri dituzte oraingoz. | Hatortxu Rocken helburua euskal preso eta iheslarien eskubideen alde egitea da, hasiera-hasieratik. 24 urte joan dira festibala lehenbiziko aldiz antolatu zenetik, eta egoera franko aldatu da azken urteotan, jaialdiko antolatzaileen azpimarratu dutenez, azkenik iritsi baita «sakabanaketa politika krudelen amaiera». Hala eta guztiz ere, aldarrikatu dute premia guztiak ez direla desagertu, eta, horregatik, aurten ere eginen da Hatortxu Rock, Atarrabian (Nafarroa), abenduaren 16an. Talde hauek iragarri dituzte: Auxili, Los Chikos del Maiz, Burutik, Los Zopilotes Txirriaos, DJ Reimy eta Skabidean.
Aurretik jakinarazia zutenez, Amaiera berri bat izanen da 28. Hatortxu Rocken. Sarrerak gaurtik eros daitezke, webgunean. Izatez, eskaintza berezi bat iragarri dute antolatzaileek: lehenbiziko bostehun sarrerak merkeagoak dira. |
2023-6-23 | https://www.berria.eus/albisteak/229649/gizarte-mugimenduei-buruzko-jakin-jardunaldiaren-hirugarren-saioa-egin-dute-gaur.htm | Gizartea | Gizarte mugimenduei buruzko Jakin jardunaldiaren hirugarren saioa egin dute gaur | UEUk, 'Jakin'-ek eta Usurbilgo Udalak antolatu dute 'Gizarte mugimenduak: erronka berriei elkargune bereziak'. Euskal Herriko gizarte mugimenduek non, nola, norekin eta zertarako egiten duten borroka aztertzen ari dira. | Gizarte mugimenduei buruzko Jakin jardunaldiaren hirugarren saioa egin dute gaur. UEUk, 'Jakin'-ek eta Usurbilgo Udalak antolatu dute 'Gizarte mugimenduak: erronka berriei elkargune bereziak'. Euskal Herriko gizarte mugimenduek non, nola, norekin eta zertarako egiten duten borroka aztertzen ari dira. | Atzo eta gaur artean, BERRIAk streaming bidez ematen ari da zuzenean UEU Udako Euskal Unibertsitateak, Jakin aldizkariak eta Usurbilgo Udalak urtero antolatu ohi duten jardunaldia. Aurtengoak ardatz ditu Euskal Herriko mugimendu sozialak; Gizarte mugimenduak: erronka berriei elkargune bereziak izena jarri diote jardunaldiari. Aurkezpen ekitaldian azaldu gisa, Euskal Herriak gizarte mugimendu «plurala eta militantea» du. Mugimendu horien izana eta jarduna aldatuz joan da hamarkadetan, eta horretaz hausnartuko dute bi egunetan: egoeraz eta erronkez, aliantzez, erakunde publikoekin duten harremanaz, gobernantza moduez...
2018tik, EHU Euskal Herriko Unibertsitateko lau ikerketa talde, Nor, Afit, Ekopol eta Parte Hartuz, gizarte mugimenduei eta parte hartze politikoari buruz ikertzen ari dira. Kaleratu dituzten lanak aitzakiatzat hartuta osatu dute Jakin jardunaldia, baita ondotik kaleratuko duten Jakin monografikoa ere.
Hainbat hitzaldi eta mahai inguru eskainiko dituzte. Jardunaldien aurkezpenarekin ekin zioten atzo Aitor Bengoetxea UEUko zuzendariak, Lorea Agirre Jakin-eko zuzendariak eta Agurtzane Solabarrieta Usurbilgo alkateak. 09:30ean izan zuten lehen hitzaldia: Gizarte mugimenduetatik komunitateak ehuntzen: premiazko bai, gatazkatsua ere bai. Marina Sagastizabal soziologia doktore eta EHUko irakasleak eta Ainara Santamaria antropologia doktore eta kazetaritza lizentziadunak parte hartu zuten bertan; hizpide izan zituzten gizarte mugimenduen erronkak eta joerak.
11:00etan izan zuten hurrengo hitzordua, mahai inguru bat, hiru gizarte mugimenduetako kideen artekoa: Leo Bueriberi EHko emakume migratzaile eta arrazializatuen sarekoa, Iraia de la Torre Hordago egitasmoko kidea, eta Maider Avaristo Emagineko kide eta militante feminista.
Hemen dago ikusgai atzo goizeko saioaren bideoa:
Arratsaldean ere hitzaldi eta mahai inguru banarekin amaitu zuten lehen eguna. Batetik, Txomin Poveda soziologia doktoreak azaldu zuen zer aldaketa izan dituzten gizarte mugimenduek eta nora jo dezaketen aurrera begira, Gizarte mugimenduen eraldaketak: paradigma berri bateruntz? hitzaldian. Bestetik, eguneko bigarren mahai inguruan parte hartu zuten Joanes Igeregi Sukar Horia talde ekologistako kideak, Ana Mezo Euskal Herriko pentsiodunen mugimendukoak, eta Aitzol Gil de San Vicente Xuti Gazte Ipar Euskal Herriko gazte mugimendukoak. Harekin amaitu zen lehen eguneko egitaraua.
Gaur, herri mugimenduen eta erakunde publikoen arteko harremanaz aritu dira hiru aditu: Julen Mendoza Perez zuzenbide lizentziadun eta aholkularia, Andere Ormazabal politika zientzietako doktore eta EHUko irakaslea, eta Naiara Goia Arantzazulab-eko zuzendari nagusia (09:30). Atsedenaldia egin dute jarraian, eta parte hartze dinamika bat 12:00etan. Ondoren itxi du egitaraua Lorea Agirre Jakineko zuzendariak, agurrarekin.
Amaitzeko, Mejillon Tigre kolektiboko Eider Adeletxek eta Ane Zubeldiak Hitz esana poesia emanaldia eskaini dute. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229650/okupazio-aldetik-uda-beroa-espero-dute-gipuzkoako-hoteletan.htm | Ekonomia | Okupazio aldetik, uda beroa espero dute Gipuzkoako hoteletan | Gipuzkoako hotelen okupazioa %85 eta %90 artekoa izan da ekaineko lehen hiru asteetan, eta joera horri eutsiko dio uztailean eta abuztuan. | Okupazio aldetik, uda beroa espero dute Gipuzkoako hoteletan. Gipuzkoako hotelen okupazioa %85 eta %90 artekoa izan da ekaineko lehen hiru asteetan, eta joera horri eutsiko dio uztailean eta abuztuan. | Aurtengo udan ere, goranzko joerari eutsiko diote Gipuzkoako hotelek. Okupazioa %85 eta %90 artekoa izan da ekaineko lehen hiru asteotan, eta aurreikusten dute portzentaje horiek izango dituztela uztailean eta abuztuan ere.
Gipuzkoako Hotelak elkarteak egindako inkesta batek eman ditu datuok. COVID-19aren pandemia amaituta, horren aurreko datuak berreskuratuko dituztela aurreikusi du elkarteak. Erreserbak egiteko unean nozitu dute aldea, batez ere. Izan ere, pandemiagatik ezarritako mugen eta neurrien ondorioz, iazko bisitari gehienek «azken unean» egin zituzten, baina aurten neguan eta udaberrian hasi dira udako oporraldiak antolatzen.
Horrez gain, pandemiaren bukaerak ere ekarri du beste zerbait: Europatik kanpoko turistak. COVID-19aren aurkako neurriak tarteko, zenbait herrialdetako turistek ezin izan zituzten Euskal Herriko mugak zeharkatu: esaterako, Japoniako eta Australiako herritarrek. Baina aurten gora egin dute, berriro ere, beste kontinenteetako bidaiarien erreserbek.
Halere, elkarteak azpimarratu du okupazioaren datuak ez direla berdinak udalerri guztietan, eta toki eta establezimendu bakoitzaren ezaugarrien araberakoak izan ohi direla. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229651/karpeta-urdinak-dokumentala-sarean-ikusi-ahal-izango-dute-berrialagunek-astelehenetik-aurrera.htm | Kultura | 'Karpeta urdinak' dokumentala sarean ikusi ahal izango dute BERRIAlagunek astelehenetik aurrera | Torturaren inguruko dokumentala astebetez egongo da ikusgai BERRIAren webgunean. Azken hilabeteetan hainbat aitortza jaso ditu Ander Iriarteren lanak. | 'Karpeta urdinak' dokumentala sarean ikusi ahal izango dute BERRIAlagunek astelehenetik aurrera. Torturaren inguruko dokumentala astebetez egongo da ikusgai BERRIAren webgunean. Azken hilabeteetan hainbat aitortza jaso ditu Ander Iriarteren lanak. | Torturaren inguruko Karpeta urdinak dokumentalak hainbat aitortza jaso ditu joan den irailean estreinatu zutenetik: Documenta Madrid jaialdiko publikoaren saria irabazi berri du, eta, aurretik, nazioarteko hainbat jaialditan ikusi ahal izan da. Besteak beste, Peruko Censurados jaialdian film onenaren saria jaso zuen. Jardun hori herriz herriko emanaldiekin uztartzen dabiltza ekoizleak, eta, orain, BERRIAlagunek sarean ikusi ahal izango dute ikus-entzunezkoa. Datorren astelehenetik aurrera egongo da ikusgai BERRIAren webgunean, BERRIAlagun erabiltzailearekin sartuta, astebetez, uztailaren 2ra bitarte.
Lehenengo aldia da BERRIA harpidetza zein ekarpenaren bidez ekonomikoki babesten duen komunitateari horrelako egitasmo bat proposatzen zaiona. Izan ere, BERRIAk doan eta irekian eskaintzen ditu eduki informatiboak, baina, horrelako egitasmoen bidez, saritu egin nahi du proiektua sustengatzen duen BERRIAlagunen komunitatea.
Torturatuei aitortza
Ander Iriarte zinemagileak zuzendutako Karpeta urdinak dokumentalak 113 minutu irauten du, Pako Etxeberriak Eusko Jaurlaritzarentzat zuzendu zuen txostenean dago oinarrituta, eta Donostiako Zinemaldian estreinatu zuten. Hainbat aditu eta torturatu ageri dira lan horretan. Lana Mirokutana ekoiztetxearekin ekoitzi zuen Iriartek, Gastibeltza Filmak ekoiztetxearekin batera.
Estreinaldiaren egunean BERRIAri azaldu zionez, «konbentzituak ez daudenek begiak irekitzea» da zuzendariaren nahia. Dokumentala egiteko ehun protokolo baino gehiago irakurri eta ikusi zituen, baina zuzenean ez zuen torturaturik elkarrizketatu. Ikerketaren material originala erabili zuen: «Elkarrizketa horiek psikologoek, psikiatrek, antropologoek eta auzi medikuek egin dituzte».
Iriarteren aita ere torturatua izan zen, eta ageri da ikus-entzunezkoan. Besteak beste, Ertzaintzako agenteek egindako torturak ere aipatzen dira. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229652/bizkaidendak-eta-bizkaiko-ehungintzak-akordioa-sinatuko-dute-bihar.htm | Ekonomia | Bizkaidendak eta Bizkaiko ehungintzak akordioa sinatuko dute bihar | ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuak izan dira bitartekari. Besteak beste, 2015eko soldatekin alderatuta, %12ko soldata igoera adostu dute 2023rako. | Bizkaidendak eta Bizkaiko ehungintzak akordioa sinatuko dute bihar. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuak izan dira bitartekari. Besteak beste, 2015eko soldatekin alderatuta, %12ko soldata igoera adostu dute 2023rako. | Zortzi urteren ostean, hitzarmena eguneratuko dute Bizkaiko ehungintza merkataritzaren sektorean. Hala iragarri dute gaur, eta bihar sinatuko dute sektoreko ordezkari sindikalek —ELA, LAB, CCOO eta UGT— eta Bizkaidendak eta Cecobi patronalek. Besteak beste, 2015eko soldatekin alderatuta, %12ko igoera adostu dute 2023rako. Datorren urterako %4ko soldata igoera hitzartu dute, %3,5ekoa 2025erako, eta %2,5ekoa 2026rako. Soldata igoeraz gain, lanaldia zortzi ordu murriztea ere adostu dute patronalak eta sindikatuek, hots: lau ordu gutxiago 2024an, eta lau ordu gutxiago 2025ean. Ez da bide makala izan. Izan ere, bi aldeen arteko 45 bileraren ondoren iritsi da akordioa.
Zortzi urteotan, aldaketak izan dira lantaldean, baina horiek ere aintzat hartu dituzte hitzarmenean; 1.250 euroko ordainsaria jasoko dute 2016ko urtarriletik enpresan alta emanda dauden eta ordutik soldata igoerarik izan ez duten langileek. Bestalde, lanaldia zortzi ordu murriztea ere adostu dute bi aldeek. Lau ordu gutxiago egingo dute lan 2024an, eta beste lau ordu gutxiago 2025ean.
Are, Internet bidezko salmentak sarituko dituzte. 150 langile baino gehiago dituzten eta urteko salmenta guztien %10 baino gehiago Internet bidez egiten dituzten enpresek 1.000 euroko ordainsaria jasoko dute 2024an; 1.040 eurokoa 2025ean; 1.075 eurokoa 2026an; eta 1.100 eurokoa 2027an.
Guztira, 43 elkartek osatzen dute Bizkaidendak patronala, eta 3.400 establezimendu baino gehiago kudeatzen ditu. |
2023-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/229653/udako-agenda.htm | albisteak | Udako agenda | Bilboko eta Bizkaiko kultura eta itsas ondareak ezagutzeko esperientzia paregabea | Udako agenda. Bilboko eta Bizkaiko kultura eta itsas ondareak ezagutzeko esperientzia paregabea | • Tailerrak: Egun bat arrantzan taldeentzako edo udalekuentzako tailerra izango da uztailaren 28ra arte. Parte hartzaileek Bizkaiko golkoko arrain eta arrantza motak ezagutuko dituzte. Uztailean ere, Mater Museo Ekoaktiboa bisitan etorriko da, eta, museoarekin batera, bisita gidatuak, tailerrak eta Zabor eta Bio Itsas erraldoien martxa eskainiko du.
• Itsasontziak: Belaontzi Handien Programan, zenbait itsasontzi porturatuko dira museoko kaian, udan.
• Musika: Nave 9 museoko kafetegiko musika emanaldien programa oso zabala da. Udan, askotan, kanpoaldean DJak eta beste motatako musikariak aritzen dira terrazan, eta, abuztuan, Bilboko Aste Nagusian, kontzertu programa bat antolatzen da museoko zabalgunean.
• Ezagutu Bilbo itsasadarretik: Bilbobenturarekin batera eskaintzen den jarduera honetan, bisitariak, museoa ikusteaz gain, itsasadarretik piraguan edo padel SUPean ibili ahalko dira, edo ertzetatik bizikleta irteera bat egin.
• Aldi baterako erakusketa: Egunotan, Balearen begia erakusketa dago ikusgai. Zientzia, artea, irisgarritasuna eta jasangarritasuna jorratzen dituen proiektua da. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229654/ebko-migrazio-eta-asilo-politiketan-bi-jokabide-kontrajarri-erabiltzea-kritikatu-dute-gkeek.htm | Mundua | EBko migrazio eta asilo politiketan «bi jokabide kontrajarri» erabiltzea kritikatu dute GKEek | Errefuxiatuen Nazioarteko Eguna den honetan, UNHCRk ohartarazi du inoiz baino errefuxiatu gehiago daudela munduan: 35,3 milioi. Horietatik %75 errenta baxu eta ertaineko estatuek hartzen dituzte. | EBko migrazio eta asilo politiketan «bi jokabide kontrajarri» erabiltzea kritikatu dute GKEek. Errefuxiatuen Nazioarteko Eguna den honetan, UNHCRk ohartarazi du inoiz baino errefuxiatu gehiago daudela munduan: 35,3 milioi. Horietatik %75 errenta baxu eta ertaineko estatuek hartzen dituzte. | GKE gobernuz kanpoko erakundeak kezkatuta daude Europako migrazio politikaren noraezak izan duen bilakaera ilunagatik. Izan ere, deitoratu egin dute EB Europako Batasunak Ukrainako errefuxiatuei egindako harreran eta Mediterraneoa zeharkatuta iritsi diren migratzaileekin erabiltzen dituen «neurri kontrajarriak». Errefuxiatuen Nazioarteko Eguna den honetan, GKEek ohartarazi dute inoiz baino errefuxiatu eta desplazatu gehiago daudela munduan; 110 milioi pertsonak ihes egin behar izan dute, besteak beste, Palestinako, Sudango, Siriako edo Ukrainako gatazketatik, baita klima aldaketaren eraginez jasandako ondorioengatik ere, UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak emandako datuen arabera. Horiek horrela, migrazio politikak malgutu ditzala eskatu diote EBri, errefuxiatuak Europara iritsi ahal izateko eta nazioarteko babesaren eskaera eskuratzeko.
Ikusi gehiago: NBEren arabera, 110 milioi desplazatu daude munduan: inoiz baino gehiago
2022aren amaieran, 35,3 milioi errefuxiatu zenbatu zituzten mundu osoan, hau da, aurreko urtean baino zortzi milioi gehiago, eta 2011n baino hogei milioi gehiago, UNHCR-ren arabera. Errefuxiatu guztien %80tik gora bost herrialde hauetakoak izan ziren: Siria (6,5 milioi), Palestina (6 milioi), Ukraina (5,7 milioi), Afganistan (5,7 milioi) eta Venezuela (5,5 milioi). Nazioarteko zuzenbidearen arabera, errefuxiatuek beren jatorrizko herrialdeetatik ihes egitera behartuta dauden pertsonak dira, jazarpenaren, eta beren bizitzarako edo askatasunerako mehatxu larri baten ondorioz, besteak beste.
Gaur-gaurkoz, Turkiak hartzen ditu munduko errefuxiatu gehienak, ia 3,6 milioi pertsona baitaude han babes bila. Europako herrialde horren atzetik dago Iran, 3,4 milioirekin, eta, ondoren, Jordania, hiru milioirekin. Nazioarteko babesa behar duten errefuxiatu eta pertsona guztietatik %75 errenta baxu eta ertaineko estatuek hartzen dituzte, eta %70 auzoko herrialdeek. «Asko haizatu den erretorika nagusia da errefuxiatu guztiak herrialde aberatsetara joaten direla. Hori ez da egia. Guztiz aurkakoa da», adierazi du Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatari Filippo Grandik. Hamar errefuxiatutik bat palestinarra da.
35 milioi errefuxiatuez gain, ia 75 milioi pertsonak etxetik ihes egin behar izan zuten iaz; horietatik 62,5 milioi barne desplazatu daude; 5,4 milioi asilo eskatzaile; eta 5,2 milioi nazioarteko babesa behar dutenak. Orotara, mundu osoko desplazatuen kopurua 110 milioira igo da gutxienez. Kopuru hori beste modu batera irudikatzeko, desplazatuek herrialde bat osatuko balute, munduan biztanle gehien izango lituzkeen hamalaugarren estatua litzateke.
Harrera «selektiboa»
Save the Children GKEak salatu du EBk harrera «selektiboa» egiten diela gatazkatik ihes egiten dutenei. Izan ere, GKEaren esanetan, klub komunitarioak «azkar» jardun zuen zortzi milioi errefuxiatu ukrainar —horietatik %40 haurrak— hartzeko orduan, eta nabarmendu du EBko kide diren estatuetako gobernuek «ahalegin handia» egin dutela aldi baterako babesa eskatu duten bost milioi ukrainar ingururi laguntza emateko. Dena den, oroitarazi du kopuru hori, zehazki, 2015ean eta 2016an EBn asiloa eskatu zuten 2,5 milioi lagunen bikoitza dela, Siriako errefuxiatuen fluxua asko handitu zen urteetan.
«Krisi horren erantzuna disfuntzionala izan zen kasurik onenean, eta krudela txarrenean. Adingabeek EBn asiloa eskatzeko duten aukerak murrizteko neurriak ezarri zituzten, eta gehiago zorroztu dituzte: iritsi zirenak geldiarazteko eta beren sorterria uzteko asmoa dutenek atzera egiteko», adierazi du Jennifer Zuppirolik, Save the Childreneko haur migratzaileetan adituak.
IOM Nazioarteko Migrazio Erakundeak egindako zenbaketaren arabera, iaz 3.499 pertsona hil ziren Mediterraneoan itsasoan, eta 1.215 Ozeano Atlantikoan. Zerrenda beltz horretara gehitu dira, hain zuzen, iragan astean Greziako kostaldean ontzi bat hondoratu ondotik topatutako 81 gorpu ere. Kostazainek ehun lagun inguru erreskatatu dituzte, eta bizirik ateratzea lortu duten zenbaiten arabera, 700-800 migratzaile zeramatzan itsasontziak. Nazio Batuen Erakundeak gogoratu du bostehun bat pertsona desagertuta daudela oraindik. Bide horretan, Nazio Batuen Erakundeak atzo eskatu zuen iker dadila Greziako Gobernuak hondamendia nola kudeatu zuen.
Ikusi gehiago: Ikerketa batek zalantzan jarri du Greziako kostazainek hondoratzearen aferan emandako bertsioa
Ikerketarekin lotuta, gaur goizean eraman dituzte Kalamatako fiskaltzara joan den astean atxilotutako bederatzi lagun, hondoratutako arrantzontziarekin harremana dutelakoan; migratzaileen trafikoa eta «talde kriminal bateko» kide izatea egozten die, baita errefuxiatuen bizitza «arriskuan» jarri izana ere. Atxilotutako bederatziek ukatu egin zuten atzo iheslarien trafikoaren sare bateko kide izatea.
«Bide legalak, benetakoak eta seguruak»
Accem, Espainian asilo eskatzaileen harrera kudeatzen GKEa, kezkatuta azaldu da estatuko indarrek egiten dituzten muturreko praktikengatik; hala nola, indarkeria erabiliz, muga zeharkatu ez dezaten. Hain justu, Accemek orain urtebete Melillako (Espainia) sarraskia ekarri du gogora: Rabaten arabera, gutxienez 23 pertsona hil ziren Espainiko eta Marokoren arteko muga zeharkatzeko saiakeran. Zenbait GKEk, ordea, baieztatu zuten 37 migratzaile hil zirela, baita 70 lagun desagertu zirela ere. Erresuma Batuko BBC irrati-telebistako kazetari talde batek tragediari buruzko ikerketa bat egin zuen, eta ondorioztatu zuen Marokoko Gobernuak ez ezik Espainiakoak ere erantzukizuna izan zuela gertakari hartan.
Ikusi gehiago: Espainiako Fiskaltzak itxi egin du Melillako heriotzen inguruko ikerketa
EBren migrazio eta asilo politikak zorrotzak direla eta, GKEek eskatu diote klub komunitarioari ezar ditzala «bide legalak, egiazkoak eta seguruak», errefuxiatuak Europara iritsi ahal izateko eta nazioarteko babesaren eskaera eskuratu ahal izateko. Horrekin lotuta, galde egin diote enbaxadetan eta mugako postuetan asiloa eskatu ahal izatea, giza korridoreak ezartzea eta familia elkartzeko aukerak malgutzea. Halaber, gizarteratzeko programak indartzeko neurriak eskatu dituzte, baita aldi baterako babeserako zuzentaraua aplikatzeko ere, Ukrainakoa bezalako gerra testuinguruetan.
Europarlamentuko ordezkaritza bat, Lampedusan
Italiako Lampedusa uhartera heldu zen atzo Europako Parlamentuko ordezkaritza bat, bertako agintariekin eta beste alderdi batzuekin Mediterraneoko errefuxiatuen erreskateen erronkei buruz eztabaidatzeko. Ostegunera arte izango dira han. Eurodiputatuek aztergai izango dituzte lehorreratze jarduerak eta Italiako uhartera iristen diren migratzaileen harrerako baldintzak, Europako Parlamentuak ohar batean jakinarazi duenez. Lampedusan izango diren lau egunetan, ordezkaritza osatzen duten hamaika eurodiputatuek bilerak egingo dituzte Italiako itsas salbamenduko agintariekin, tokiko agintariekin, Frontex Mugak eta Kostaldea Zaintzeko Europako Agentziako ordezkariekin eta GKEekin.
Bisita hori, hain zuzen, EBko asiloaren eta migrazioaren arloko lege esparrua erreformatzeko testuinguruan egin da. Talde komunitarioaren migrazio ituna joan den astean adostu zuten, herrialde gehienen babesarekin; Hungariak eta Poloniak bakarrik bozkatu zuten aurka. Beraz, Budapestek eta Varsoviak euren jarrerari eutsiz gero, 20.000 euro ordaindu beharko dizkiote funts komunitario bati, migratzaileak hartzeari uko egiten dioten pertsona bakoitzeko. Behin ituna EBko estatuen artean adostuta dagoela, europarlamentuan negoziatzen hasiko dira. Elkarrizketa horietatik aterako dira behin betiko lege testuak. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229655/urtaran-hautagaitzatik-kentzea-laquoerabaki-onenaraquo-izan-zela-uste-du-eajk.htm | Politika | Urtaran hautagaitzatik kentzea «erabaki onena» izan zela uste du EAJk | Araba Buru Batzarreko presidente Jose Antonio Susok adierazi du «Gorka Urtaranentzat eta alderdiarentzat onena» izan zela hark Gasteizko alkategai gisa ez jarraitzea. «Ez genuen egunetik gauera hartu erabaki hori», erantsi du, eta ukatu du «ezkutuko plan bat» dagoela EAJren eta PPren artean. | Urtaran hautagaitzatik kentzea «erabaki onena» izan zela uste du EAJk. Araba Buru Batzarreko presidente Jose Antonio Susok adierazi du «Gorka Urtaranentzat eta alderdiarentzat onena» izan zela hark Gasteizko alkategai gisa ez jarraitzea. «Ez genuen egunetik gauera hartu erabaki hori», erantsi du, eta ukatu du «ezkutuko plan bat» dagoela EAJren eta PPren artean. | Araba Buru Batzarreko presidente Jose Antonio Susok onartu du EAJk lurralde horretan izan dituen emaitzak ez direla izan espero zituztenak, «eta kasu batzuetan txarrak» izan direla. Gasteizen alkatetza izan dute jeltzaleek azken legegintzaldian Gorka Urtaranekin, baina hura ez da izan azken bozetan alkategaia, Beatriz Artolazabal baizik, eta PSE-EEk eskuratu du aginte makila, EAJko hautagaia laugarren tokian geratuta, EH Bilduren, PSE-EEren eta PPren ondoren.
Haatik, hautagaia aldatu izanaren damurik ez du erakutsi Susok, Radio Vitorian egindako adierazpenetan. «Erabakia hartu genuenean, hori izan zen onena Gasteizko alkate Urtaranentzat eta alderdiarentzat. Denboraren ondorio bat izan zen; ez zen egunetik gauera egin». Susorentzat «zenbait aldagaik» eragin dute EAJk «espero ez ziren emaitzak» edukitzea, «batzuetan emaitza txarrak». Edonola ere, Urtaran hautagaitzatik kentzea «erabaki egokia» izan zela uste du Arabako EAJko buruak. «Ez genuen espero 3.500 botok lehen postutik laugarrenera eramango gintuztela, eta 7.800 boto galduko genituela, beste alderdietara joan ez direnak. Boto horiek ez dakit zigor botoak izan diren, baina abisu bat izan dira. Gau gogorra izan zen guretzat».
Ziurtatu du Artolazabal alkategaiak ez zuela adierazi dimisioa emateko asmorik, baina Susok izan zuela «uneren bat» kargua uzteko gogoz. Gogo hori Pedro Sanchez Espainiako presidenteak kendu omen zion, Espainiako Gorteetarako hauteskundeetara deitu zuenean. «Berriro lanera jarri behar genuen, baina nire kargua beti dago alderdiak erabakitzen duenaren mende. Batzuetan ardurak hartu behar dira».
Ituna PPrekin
Arabako udalerri batzuetan —Gasteizen bertan— islatu den PPren babesa ere hizpide izan du Susok. Ukatu egin du EAJk eta PPk «ezkutuko plan bat» adostu dutela. Ez dago akordiorik, haren arabera, ez Gasteizen, Maider Etxebarria sozialista alkate bihurtzeko, ez Batzar Nagusietan. Oionen beren hautagaitza aurkezteari uko egin diotela gogoratu du; EH Bilduk hartu du han aginte makila, PPk ezin izan duelako EAJkoaren alde bozkatu, ez delako aurkeztu.
Susok ziurtatu du Bastidan ere ez dela ezer adostu PPrekin, nahiz eta haren alderdiak PPri alkatetza hartzen utzi dion. EH Bilduren babesa ziurtaturik zuen EAJko alkategaiak, baina hautagaitzarik ez aurkezteko agindu zion, eta, haren dimisioa tarteko, EAJko hiru zinegotziek «nazka» sentitzen zutela adierazi zuten udala osatzeko ekitaldian. «Erabakiak hausnarketa baten ondotik hartzen dira; batzuetan ondo ateratzen dira, eta beste batzuetan ez», esan du ABBko presidenteak.
Nolanahi ere, Bastidan hartutako erabakia «ezaguna» zela esplikatu du Susok: «Argi dago gure hautagaitzako kideek ez zutela gustuko izan. Ni ez naiz polemikan sartuko; ez naiz hasiko egin dituzten adierazpen gogorrei erantzuten». |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229656/etengabeko-arretako-guneetako-egoerak-marra-gorri-guztiak-gainditu-dituela-salatu-dute.htm | Gizartea | Etengabeko arretako guneetako egoerak «marra gorri guztiak» gainditu dituela salatu dute | Gipuzkoako erizain eta mediku elkargoek ohar bat plazaratu dute Osakidetzaren zentro horietan dagoen egoeraren larriaz ohartarazteko | Etengabeko arretako guneetako egoerak «marra gorri guztiak» gainditu dituela salatu dute. Gipuzkoako erizain eta mediku elkargoek ohar bat plazaratu dute Osakidetzaren zentro horietan dagoen egoeraren larriaz ohartarazteko | «Sendagilerik gabeko arreta medikoa». «Medikurik gabeko erizaintzako arreta». «Behar bezalako arreta» jasotzen ez duten pazienteak. Horiek guztiak gertatzen ari dira gaur egun, Gipuzkoako erizainen eta medikuen elkargoen arabera, Osakidetzaren etengabeko arretako guneetan, eta ohar bat plazaratu dute egoeraren berri emateko. «Marra gorri guztiak» gainditu direla salatu dute, eta erizain eta medikuen «deontologia» ere urratzen dela.
«Oso kezkatuta daude» elkargo bietako profesionalak. Aditzera eman dutenez, igaro hilabeteotan apaldu da, bereziki, zentro horietan langile kopurua. «Bi erakundeon ustez, funtsezkoa da zerbitzua herritarrentzat, baina profesional gutxi dago betetzeko», adierazi dute. Gogoratu dute arreta gune horietan ospitalez kanpoko larrialdi motak artatzen dituztela, eta Osakidetzak berak zehazten duela mediku, erizain eta administrazio arloko langileek jardun behar dutela: elkarlanean. «Aste Santutik hona ez da hala gertatzen ari», ohartarazi dute.
«Behin baino gehiagotan profesional medikorik gabe kudeatzen dira gune horiek», deitoratu dute elkargo biek. Eta egoera guztiz desegokia dela nabarmendu dute: «Sendagileen funtzioak eta eskumenak ezin dituzte kudeatu eta ez dituzte kudeatu behar ere beste osasun profesionalek». Ondorioa askotan erietxeko larrialdietara behar baino jende gehiago bideratzea dela onartu dute. «Erizainak, egoera bat sendagileari bideratu behar dionean, medikurik ezean, pazientea ospitaleko larrialdietara bidali behar du».
Artaren «kalitatea» auzitan da
Azaldu dute zentro horietan kategoria guztietako profesionalak bermatuta ez egoteak «estres eta segurtasun falta handia» sortzen diela langileei. Era berean, nabarmendu dute lan egiteko modu horrek auzitan jartzen duela «pazienteek merezi duten osasun arretaren kalitatea» ere.
Horiek horrela, bi elkargoek eskatu dute neurriak har daitezela arreta zentro horietan ematen den zerbitzua «bere dimentsio osoan» gauzatzeko. «Profesional medikoen falta ez da inola ere aitzakia etengabeko arretako guneak medikuekin ez osatzeko». |
2023-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/229657/paradisu-berde-bat-gasteizen.htm | albisteak | Paradisu berde bat Gasteizen | Gasteiz hiri berde bat da, eta aukera ugari eskaintzen ditu jarduera interesgarriak egiteko naturarekin bat eginez. Halaber, ondare historiko oso garrantzitsua du, eta gastronomia aparta. | Paradisu berde bat Gasteizen. Gasteiz hiri berde bat da, eta aukera ugari eskaintzen ditu jarduera interesgarriak egiteko naturarekin bat eginez. Halaber, ondare historiko oso garrantzitsua du, eta gastronomia aparta. | Europan biztanleko berdegune gehien duen probintzia hiriburua da Gasteiz, eta, hori dela eta, 2012ko Europako hiriburu berde izendatu zuten. Horrela, Gasteizen dauden naturagune aberatsetan, Florida parkean zein Eraztun Berdean, lasaitasunaz goza daiteke, atseden hartu, eta ibilaldi ederrak ere egin daitezke.
Gasteiz inguru segurua eta iraunkorra dela azpimarratu behar da, ekoturismoa, running, eta oinez edo bizikletaz paseoak egiteko ezin hobea, toki masifikatuen kontrakoa den turismo eredu bat sustatzen duena.
Bizikletaren hiria da. Hiriko kaleetan ez ezik, hiria inguratzen duen Eraztun Berdean eta bertan dauden ibilbide ugarietan ere bizikletaz joan daiteke. Hirian bizikletak alokatzeko eskaintzen den zerbitzua balia daiteke paseo eder batzuk egiteko.
Eraztun Berdea hiria inguratzen duten parkeen multzoa da. Elkarren artean loturiko hainbat parkez osatuta dago: besteak beste, Salburua, Zadorra, Zabalgana, Armentia, Olarizu eta Neberako parkea. Salburuko hezegunean, fauna eta flora espezie ugari daude. Euskal Herriko hezegune kontinentalik baliotsuenetako bat da, eta Europako Natura 2000 sarearen barruan nazioarteko garrantzia duen Ramsar hezegune gisa izendatua dago. Parkean bertan, Ataria interpretazio zentroa eta hegaztien bi behatoki daude.
Historia eta artea
Zortzi mende baino gehiagoko historia ezagutzeko parada eskaintzen du Gasteizek. Hiriak Erdi Aroko hirigunea dauka. Kaleen antolaketak almendra itxura du oraindik ere, eta, bertan ibiliz gero, harresia eta tenplu gotiko nagusiak ezagutuko ditu bisitariak. Santa Maria katedralera bisita gidatu bat eginez gero, zaharberritze lanak bertatik bertara ikus daitezke. Katedrala gizadiaren ondare izendatua dago, eta dorreak hiri osoaren panoramikarik onena eskaintzen du.
Halaber, ikusteko modukoak dira erdiguneko Andre Maria Zuriaren plazak biltzen dituenak ere: Gasteizko Guduari egindako monumentua, San Migel eliza, merkataritza eta ostalaritza lokalak, eta landare eskultura.
Aipagarria da hirian zenbait museo bikain daudela. Besteak beste, Artium Arte Garaikidearen Euskal Zentro-Museoa, Montehermoso kulturgunea, Bibat (Arabako Fournier Karta Museoa eta Arabako Arkeologia Museoa), Arma Museoa, Arte Sakratuaren Museoa, Arte Ederren Museoa, Farolen Museoa eta Natur Zientzien Museoa.
Berezko zaporea duen enogastronomia
Pintxoei, plater tradizionalei eta proposamen berritzaileei esker, hiria bisitatzeko funtsezko arrazoietako bat da tokiko gastronomia. Era berean, ezin daitezke albo batera utzi Arabako ardoak eta Arabako txakolina, gozogintzan dagoen tradizioa eta Azoka plaza, hiriaren bihotzean tokiko produktuak, tailerrak eta gastrotabernak biltzen dituen gunea.
Mapa turistiko digitala
Hiriko baliabide turistiko nagusiak GeoVitoria-Gasteiz geolokalizazio aplikazioren bidez aurki daitezke. Toki, jarduera eta interesguneak kokatzea ahalbidetzen du. www.vitoria-gasteiz.org webgunean ageri dira aplikazio hori sakelako telefonoan instalatzeko argibide guztiak.
Azkenik, hirian bisita gidatuak egiteko nondik norako guztiak Gasteizko turismo bulegoan ematen dituzte, atsegin handiz. Plaza Berrian dago (945-16 15 98, turismo@vitoria-gasteiz.org). |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229658/pirinioak-zeharkatzen-ari-dira-220-gazte-errefuxiatuen-gizarteratzea-aldarrikatzeko.htm | Gizartea | Pirinioak zeharkatzen ari dira 220 gazte, errefuxiatuen gizarteratzea aldarrikatzeko | Abiatu dute Pirinioez Haraindiko Elkartasun Elkarte Sozialen X. Mendi Martxa: 700 kilometro eginen dituzte, Euskal Herritik Kataluniara | Pirinioak zeharkatzen ari dira 220 gazte, errefuxiatuen gizarteratzea aldarrikatzeko. Abiatu dute Pirinioez Haraindiko Elkartasun Elkarte Sozialen X. Mendi Martxa: 700 kilometro eginen dituzte, Euskal Herritik Kataluniara | Bidea eginen dute mendian zehar, errefuxiatuen egoeraz ohartarazteko. TSS Pirinioez Haraindiko Elkartasun Elkarte Sozialaren X. Mendi Martxa hasi da aste honetan. Hondarribitik abiatuta (Gipuzkoa), Pirinioak zeharkatuko dituzte 220 gaztek, eta Bartzelonara iritsiko dira uztailaren 20an. Guztira, 700 kilometro eginen dituzte 37 egunean.
Gaur eginen dute lehen etapa, Hondarribia eta Zabaldika artekoa (Nafarroa), Zure etorkizuna, zure erabakia lelopean. Ibilbideari ekin dioten gazteen artean daude Afganistango eta Ukrainako zenbait errefuxiatu, egoera zaurgarrian diren beste hainbat lagun, eta baita Sei eta Nafarroako CEAR elkarteetako kide ugari ere. Egitasmoan parte hartzen ari dira, bestalde, Euskal Herriko, Aragoiko eta Kataluniako 80 bat hezitzaile. «Guretzat, oso garrantzitsua da gazte hauei aukerak ematea gizarteratzeko, jendea ezagutzeko, ongi etorriak direla sentitzeko eta haien egoerari ikusgaitasuna emateko», azaldu du Irene Zendrerak, TSS Pirinioez Haraindiko Elkartasun Elkarte Sozialeko zuzendariak. Haren esanetan, horretarako baliabide garrantzitsua da Kantauri itsasoa eta Mediterraneoa lotuko dituen mendi martxa: «Gazte zaurgarriak boteretzen dituen proiektu sozial eta hezigarria da».
Gazte horietako bat da Abdelhadi marokoarra. Sorterritik ihes egin behar izan zuen, Europan etorkizun berri bat lortu ahal izateko. Haren esanetan, «gurasoei agur esatea» izan zen bere bizitzako unerik gogorrenenetako bat: «Niretzat, TSS eskola bat izan da, gauza mordoa ikasi ahal izan baitut; baina horrez gain, etxe bat ere izan da, eta lagun ugari egin ditut hemen». Orain arteko bidea gogorra izan da Mohamed Marron gazte marokoarrarentzat ere. Duela hiru urte zeharkatu zuen Ceutako muga (Espainia), kamioi baten azpiko aldean ezkutatuta: «Orduan galdu nuen beldurra».
Hamar urteko ibilbidea
2013an egin zuten mendi martxa lehenengo aldiz, eta, Zendrerak esan duenez, orduko helburuari eutsi diote aurten ere: «Bazterketari aurre egitea du xede, egoera zaurgarrian diren gazteentzat aisialdirako eta harremanak lantzeko berdintasun espazio bat sustatuz». |
2023-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/229659/itsasoaz-eta-ondareaz-gozatu-ondarroan.htm | albisteak | Itsasoaz eta ondareaz gozatu Ondarroan | Itsasoaz, hondartzaz, naturaz, ondareaz eta historiaz gozatzeko plan bikainak egin daitezke Ondarroan, eta une ahaztezinak bizi. | Itsasoaz eta ondareaz gozatu Ondarroan. Itsasoaz, hondartzaz, naturaz, ondareaz eta historiaz gozatzeko plan bikainak egin daitezke Ondarroan, eta une ahaztezinak bizi. | Mendez mende pilatutako ondare aberatsa dago Ondarroan. 1327an sortu zen hiribildu moduan, arrantzaleen eta marinelen herri bat oinarri hartuta.
Andra Mari eliza estilo gotiko berantiarrekoa da, eta 1480an eraiki zuten. Elizaren kanpoaldea Bizkaiko apainduena da. Haren hormetan, lorez eta animaliaz beteriko apaingarriak daude, eta kortxeleko mamuak ere ikus daitezke, flandestar-borgoinar estiloan egindako hamabi irudi eder. Erdi Aroko gizarte klase desberdinak irudikatzen dituzte: erregea, txirularia, arrabitaria, erromesak, soldaduak, inudea, erregina, monjea, morroia eta zalduna.
Elizpetik igarotzean, ikuspegi paregabeez goza daiteke: Artibai ibaia, kirol portua, Zubi Zaharra, kofradia zaharra, zubi berria… Zubi Zaharra edo zubi erromatarra 1795ean eraiki zuten, harriz, 1330etik zegoen zurezko zubi altxagarri zaharraren ordez, eta 1953an berriztatu zuten, uholde batek suntsitu ondoren.
Ondoan dago Ondarroako arrantzale kofradia zaharra, XIV. mendekoa. Gaur egun, beheko aldean, turismo bulegoa dago. Merkatu plaza ere gertu dago, eta oraindik ere, goizetan, inguruetako baserritar asko joaten da eguneko produktuak saltzera.
Beste zubi garrantzitsu bat da Itsasaurreko zubia, Arrigorri hondartzara joateko zubi birakaria, Santiago Calatrava arkitekto ezagunak diseinatu eta 1994an inauguratu zena.
Paisaia ederrak
Antiguako baseliza ere ezagutzeko modukoa da. XV. mendearen amaieran eraiki zuten. Antiguako Ama Birjina dago elizan, ondarroarren eta, batez ere, arrantzaleen zaindaria. Baselizaren eta Antigua baserriaren ondoan jarri, eta lasaitasuna da nagusi. Paisaiak ederrak dira: Saturrarango haitzak, hondartzak eta Gipuzkoako kosta guztia, hau da, Kantauri itsasoa aurrez aurre.
Hiriguneko Likona dorrea ere Erdi Arokoa da. Likonatar leinu boteretsuarena izan zen, jatorriz Mendexakoa eta Gipuzkoar lurretan botere handia zuena eta behin betiko lur haietan gelditu zena.
Paisaia eta eraikin ikusgarri horiez gain, itsasoko ogibideen berri jakin daiteke portura joanez gero. Fardoak egiten dituzten portuko emakumeen lana, adibidez, bertatik bertara ezagutu daiteke.
Aipagarria da jaki bikainak dastatzeko jatetxe eta taberna ugari daudela Ondarroan. Ostatu hartzeko tokiak ere bai: besteak beste, Arrigorri ostatua, Galtzu landetxea eta Patxi pentsioa.
Ondarroako altxorrak ezagutzeko, turismo bulegoak bisita gidatuak antolatzen ditu. Erreserbak egiteko, 94-683 19 51 telefono zenbakira deitu behar da. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229660/gipuzkoako-enpresek-zalantzaz-begiratzen-diote-urtearen-bigarren-erdiari.htm | Ekonomia | Gipuzkoako enpresek zalantzaz begiratzen diote urtearen bigarren erdiari | Bazkundeak uste du urte hasieran espero baino hobea izango dela 2023a, baina moteltzea aurreikusten du enpleguan eta inbertsioetan. Marjinak kezka dira enpresentzat. | Gipuzkoako enpresek zalantzaz begiratzen diote urtearen bigarren erdiari. Bazkundeak uste du urte hasieran espero baino hobea izango dela 2023a, baina moteltzea aurreikusten du enpleguan eta inbertsioetan. Marjinak kezka dira enpresentzat. | Gipuzkoako enpresak urte hasieran baino baikorrago daude orain, baina zalantzak ez dituzte guztiz uxatu, eta tentuz begiratzen diote urtearen bigarren erdiari. Izan ere, koiuntura ekonomikoa espero baino hobea izan da orain arte, baina inflazioari aurre egiteko hartutako neurriek moteldu egin dute hazkundea. Horrek kezka eragin du enpresen artean, eragina izan dezakeelako negozioen jardueran eta eskarietan.
Horixe ondorioztatu du Gipuzkoako merkataritza ganberak lurraldeko enpresen arten egindako inkesta batean. Ia 400 enpresek parte hartu dute Bazkundearen galdeketan. Horietatik %34k uste dute urte hasieran esperotako fakturazioa hobetuko dutela, eta erdiek erantzun dute aurreikusitakoari eutsiko diotela.
Emaitzak urtarrileko inkestan jasotakoaren antzekoak badira ere, hobekuntza txiki bat nabari da, aurreikuspen ezkorra zutenen kopurua bost puntu apaldu delako: urtarrilean enpresen %21k espero zuten beren negozioaren datuak jaitsi egingo zirela, baina orain %16k dute iritzi hori. Bazkundeak nabarmendu du tentuz hartu beharreko datua dela, halere.
Sektoreka bada alderik, herritarren eguneroko kontsumoari lotutako alorretan ezkorragoak baitira industrian baino, esaterako. Merkataritzako enpresen %25k espero dute beren negozioa urritu egingo zaiela; %18 dira bigarren sektoreko enpresen artean iritzi hori dutenak. Kontrara, eraikuntza da perspektibarik onenak dituena: %47k espero dute beren negozioa handitu egingo dela, eta %10ek okerrera egingo duela.
Errentagarritasuna kezka Gipuzkoako enpresek iragarri zuten 2023a «ziurgabetasunaren» urtea izango zela, eta hala berretsi dute bazkundearen inkestaren emaitzek ere. Aurreikuspenak onak badira ere, urte hasieran espero baino gutxiago haziko direla ikusi baita azterketak neurtutako parametroetan.
Adibidez, bederatzi puntu jaitsi da inbertsioa handituko dutela uste duten enpresen kopurua: %32 ziren urtarrilean, eta %23 orain. Enpleguari dagokionez ere, aldatu egin dira aurreikuspenak: urte hasieran, enpresen %25ek espero zuten langile kopurua handituko zutela, eta %19 dira hori espero dutenak orain. Edonola ere, enpleguaren hazkundeari eutsi egingo zaiola uste du Bazkundeak.
Aurreikuspenak onak dira kanpo merkataritzari dagokionez ere, eta azken urteetako bolada onari eutsiko zaiola uste dute lurraldeko enpresek. Hain zuzen ere, urte hasieran kalkulatu zuten esportazioek 10.000 milioi euroren langa gaindituko zutela. Hala ere, errentagarritasunak kezka sortzen du, ekoizpen kostuen garestitzeak estutu egin baitu irabazien tartea. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229661/pse-eek-eta-eajk-gobernu-akordioa-lortu-dute-gasteizen.htm | Politika | PSE-EEk eta EAJk gobernu akordioa lortu dute Gasteizen | Bi alderdien artean banatuko dituzte sailak. PSEk, besteak beste, Hiri Eredua, Ogasuna, Ingurumena eta Ekonomia Sustapena kudeatuko ditu. EAJk, berriz, Gizarte Politikak, Segurtasuna eta Kultura. | PSE-EEk eta EAJk gobernu akordioa lortu dute Gasteizen. Bi alderdien artean banatuko dituzte sailak. PSEk, besteak beste, Hiri Eredua, Ogasuna, Ingurumena eta Ekonomia Sustapena kudeatuko ditu. EAJk, berriz, Gizarte Politikak, Segurtasuna eta Kultura. | Gobernu ituna «berehalakoa» izango zela iragarri zuen Maider Etxebarriak Gasteizko alkate kargua hartu berritan, eta hala izan da. PSEk eta EAJk legealdirako gobernu ituna lortu dute, eta gaur goizean aurkeztu dute, presazko agerraldi batean. Etxebarriak berak eta Beatriz Artolazabal EAJren zinegotziak aurkeztu dute ituna. Arabako PSEko idazkari nagusi Cristina Gonzalezek eta EAJren ABBeko presidente Jose Antonio Susok lagunduta agertu dira prentsaren aurrean. Gobernu itunean jasota dagoenez, bi alderdien artean banatuko dituzte sailak.
Sail hauek kudeatuko ditu PSEk: Alkatetza, Ogasuna, Giza Baliabideak, eta Kirol eta Osasun arloa. Horien barruan, sail hauek daude: Alkatetza, Harreman Instituzionalak eta Berdintasuna; Ogasuna; Giza Baliabideak; eta Kirola, Osasuna eta Garapenerako Lankidetza sailak. Euskara Zerbitzua Alkatetzaren barruan izan ohi da orain arte, baina akordioak ez du hori argitu oraingoz. Hiri Eredua, Ingurumena eta Ekonomia Sustapena ere kudeatuko dituzte sozialistek. Atal horien barruan, udal arlo hauek daude: Hiri Eredua, Etxebizitza, Garbitasuna eta Ingurumena; eta Ekonomia Sustapena, Enplegua, Merkataritza eta Turismoa. Jeltzaleek, berriz, sail hauek zuzenduko dituzte: Pertsonei Zuzendutako Zerbitzuak eta Zaintzak. Horren barruan, sail hauek: Gizarte Politikak; Segurtasuna; eta Kultura eta Hezkuntza. Administrazioaren Modernizazioa eta Espazio Publikoaren Hobekuntza arloak ere jeltzaleen esku egongo dira, eta horien barruan, sail hauek: Espazio Publikoa eta Auzoak; Administrazioaren Modernizazioa eta Gobernu Irekia.
Aste honetan eratuko dute Tokiko Gobernu Batzordea, eta bertan izendatuko dituzte sail bakoitzaren buru izango diren pertsonak. Hainbat hedabidek aurreratu dutenez, Artolazabal alkateordea izango da. Oposizioari deia PSEk eta EAJk ez dute gehiengo osoa, hamabi zinegotzi baitituzte, eta, horrenbestez, oposizioko taldeekin akordioak egiten saiatu beharko dute ezinbestean. Akordio zabalen alde mintzatu da Etxebarria, eta talde guztiekin hitz egiteko prest agertu da: «Akordioen defendatzaile sutsua naiz». Gasteiz «hiri plurala» dela gogoratu du, eta «egonkortasunaren» bidean bi alderdiek emandako «pauso erabakigarria» goratu. Aurrean dituzten erronkei aurre egiteko balio izango du itunak, Etxebarriaren iritziz: «Justizia sozialaren aldeko apustua egingo duen hiri modernoa, lehiakorra, garbia, jasangarria eraikitzeko ardura dugu». Bestalde, Artolazabalek azpimarratu du «pertsona guztien eta hiri osoaren alde» egingo dutela lan, eta xede nagusia izango dutela gasteiztarren bizi kalitatea hobetzea. Halaber, nabarmendu du ezen, EAJk eta PSEk «ikuspegi eta sentsibilitate politiko ezberdinak» izanik ere, bi alderdiek «elkar ulertzeko gaitasuna» erakutsi dutela hiriaren erronka eta «eraldaketa handiei» behar bezala erantzuteko. Oposizioko taldeei eskua luzatu die akordioetara iristeko, eta «arduraz» lan egiteko eskatu die: «Hau ez dago siglekin, zigorrekin edo mendekuekin lotuta, baizik hiriarentzat etorkizun hobea lortzearekin». Oposizioarekin akordioak erdiesteko prest agertu da Arabako PSE-EEren idazkari nagusia ere: «Bi alderdi ezberdinen arteko akordioa beste alderdi batzuekin elkar ulertzeko sortu da». Bestalde, EAJren Araba Buru Batzarreko presidentea pozik agertu da gobernu itunak hiriaren «aniztasun ideologikoa» islatzen eta errespetatzen duelako. Esan du EAJ eta PSE izan direla ados jartzeko kapaz izan diren alderdi bakarrak: «Jeltzaleek eta sozialistek hamabi zinegotzi ditugu. Bilduk, zazpi; PPk, sei, eta Elkarrekin Podemosek, bi». Susok «espiritu eraikitzailea» eskatu die gainerako taldeei, eta «blokeoa» alboratzea galdegin die, horrek «hiri osoa zigortzen duelako». |
2023-7-5 | https://www.berria.eus/albisteak/229662/natura-kultura-eta-ondare-aberatsa-tolosaldean.htm | albisteak | Natura, kultura eta ondare aberatsa Tolosaldean | Paisaia txundigarriz inguratuta, naturaz, kulturaz eta ondareaz gozatzeko askotariko planak egiteko aukera dago Tolosaldean. Halaber, erosketak Tolosan egin daitezke, eta tokiko ekoizleen askotariko produktu bikainak eskuratu. | Natura, kultura eta ondare aberatsa Tolosaldean. Paisaia txundigarriz inguratuta, naturaz, kulturaz eta ondareaz gozatzeko askotariko planak egiteko aukera dago Tolosaldean. Halaber, erosketak Tolosan egin daitezke, eta tokiko ekoizleen askotariko produktu bikainak eskuratu. | Tolosaldean, begi bistakoa da naturarekin eta inguruarekin dagoen lotura. Tradizio handiko eskualde bat da, ohiturak eta bizitzeko moduak bizi-bizirik mantendu diren Euskal Herriko txoko bat, eta naturak hamaika jarduera egiteko aukera eskaintzen du, pasaia zoragarri batean.
Guztira, 28 herrik osatzen dute eskualde hori, eta Gipuzkoako eskualdeen artean herri gehien duena da. Kopuru handi horrek balio izugarria ematen dio eskualdeari, herri guztiek baitituzte beren ondarearen parte diren istorioak eta ezaugarriak, eta den-denak baitira Tolosaldearen aberastasunaren parte.
Hernioko atea
Alkizan eta Asteasun plan berezi bat egin daiteke. Goizean, esaterako, mendira joan. Hernio-Gazume mendigunea Tolosaldearen bihotzaren parte handi bat da, babes bereziko gunea. Bertan, balio ekologiko handia duten hainbat habitat eta espezie ezagutu daitezke. Alkizako plazatik abiatuta, zailtasun ezberdineko hiru ibilbide daude.
Mendi buelta egin ostean, Alkizako Ur Mara museoa bisitatzea da aukeretako bat. Naturan murgilduta dago, eta Koldobika Jauregi artista ezagunak egindako obra ikusgarriez goza daiteke museoan. Eskulturen edertasunak, errekastoen xuxurlak eta zuhaitzen hostoen dantzek mundu magiko batera eramango dituzte bisitariak, eta liluratu egingo dira.
Ur Mara museoak familia eta ume taldeentzako hainbat tailer egiteko aukera ere ematen du. Bisita gidatuak aldez aurretik erreserbatu behar dira, 609 46 59 42 telefono zenbakira deituta edo mail@urmara.com helbide elektronikora idatzita.
Ondoren, arratsalde ezin hobea igaro daiteke Bernardo Atxaga idazle ezagunaren literatur mundura daraman Asteasuko Muskerraren Bidean paseotxo bat eginda, Asteasuko paisaietan oinarritu baitzen hainbat lan idazteko orduan. Bi kilometroko ibilbide laburra da, nork bere kasa egin dezakeena. Bernardo Atxagaren istorioak jasotzen dituzten informazio panelak daude ibilbidean zehar, eta egilearen beraren azalpen grabatuak entzun daitezke zenbait paneletan agertzen diren QR kodeen bidez.
Irteera Asteasuko goiko auzoan dago, Pello Errota eskolaren ondoan. Hortik aurrera, lurrean margotutako musker urdin txikiek gidatuta egiten da bidea.
Argizaiolak, Amezketako San Bartolome elizan. AMEZKETAKO UDALA
Galdutako argiaren bila
Amezketako altxor ezkutuak eta kultura ezagutzeko bisita gidatua da Argi galduaren bila, ahoz aho transmititu den ondare immaterialaren berri jakiteko. Argizaiolak dira protagonistak: hildakoen omenezko kandelaren taulak. San Bartolome eliza da tradizio hori mantentzen duten azken elizetako bat. Hilobiak lurrean daude, eta senide bakoitzaren aulkia hilobiaren gainean dago.
Amezketan, Pello Zabala gunea zabaldu berri da, Amezketako ondare kulturalaren eta naturalaren interpretazio zentroa. Besteak beste, argizaiolei, Aralar mendilerroari, Arritzagako haran glaziarrari, Zazpiturri iturburuari eta Fernando Amezketarra bertsolari eta plazagizon ospetsuari buruzko informazioa ematen du. San Bartolome elizako argizaiolak ezagutzeko bisitaren abiapuntua bertatik egiten da. Halaber, errota bat duenez, talo tailerrak ere eskaintzen ditu, eta inguruan egurrezko mahaiak dauzka, naturaz eta errotaren ondotik jaisten den errekaren soinuaz lasai gozatu ahal izateko.
Talo tailerra, Argi galduaren bila bisita gidatua nahiz Pello Zabala gunea bisitatzeko, aurrez erreserbatzea ezinbestekoa da, 657 37 01 56 telefonora deituta edo whatsapp bat bidalita.
Erosketak egiten, Tolosako Zerkausian. TOLOSALDEA GARATZEN
Tolosa, merkatarien herria
Tolosako azoka ezagutu beharrekoa da, edozein larunbatetan, goizean. Tokiko ekoizleen askotariko produktu bikainak aurki daitezke: elikagaiak Zerkausian, loreak eta landareak Berdura plazan, eta produktu ugari Euskal Herria plazan. Azokak historian izan duen garrantzia eta herriaren garapenean izan duen eragina ezagutuko du bisitariak, baita Tolosaldeko ohiko produktu askoren jatorria ere, hala nola babarruna eta piperra.
Jarraian, Tolosan bertan bazkaldu daiteke. Tabernak, jatetxeak, erretegiak... denetarik dago, otordu eder bat egiteko eskaintza zabala. Aukera bikaina Tolosako babarruna edo txuleta dastatzeko, besteak beste. Hori bai, gomendagarria da aurretik erreserba egitea. Tolosaldeko herrietan otordua egiteko, www.tolosaldea.eus webgunean aurki daiteke gustuko tokia, sukaldaritza motaren arabera: jatetxeak, erretegiak, sagardotegiak, txakolin upategiak, pintxo tabernak, haurrentzako menuak, gourmet dendak, gozotegiak...
Arratsaldean, Tolosako dendetan egin daitezke erosketak. Moda, artea, gastronomia... denetarik aurki daiteke historikoki salerosketaren Gipuzkoako bihotza izan den hiribilduan. Tolosak bere merkatari sena mantendu du, eta bezeroa ezin hobe zaintzen daki. Tolosa & Co elkartearen zerrendan aurki daitezke saltoki gehienak geolokalizatuta. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229663/etxebizitzen-prezio-garestiak-burbuila-berri-bat-sortzen-ari-direla-ohartarazi-du-elak.htm | Gizartea | Etxebizitzen prezio garestiak «burbuila berri bat» sortzen ari direla ohartarazi du ELAk | Hego Euskal Herriko etxebizitzaren egoerari buruzko txostena aurkeztu du sindikatuak. Haren arabera, 70.000 etxe huts baino gehiago daude, eta mila kaleratze inguru gertatzen dira urtean. | Etxebizitzen prezio garestiak «burbuila berri bat» sortzen ari direla ohartarazi du ELAk. Hego Euskal Herriko etxebizitzaren egoerari buruzko txostena aurkeztu du sindikatuak. Haren arabera, 70.000 etxe huts baino gehiago daude, eta mila kaleratze inguru gertatzen dira urtean. | Herritarrek gero eta esfortzu handiagoa egin behar dute alokairua ordaintzeko. Hala ondorioztatu dute ELA sindikatuak egindako Etxebizitza Hego Euskal Herrian: eskubide bat merkatuaren menpe txostenean. Gaur goizean aurkeztu dute txostena, eta, haren egile Aitor Murgiak azpimarratu duenez, egun Hego Euskal Herriko hiriburuetan ez dago aukerarik 600 euro baino gutxiago ordainduta etxebizitza bizigarri bat alokatzeko: «Soldataren %30 beharko litzateke etxebizitzaren kostuetarako, eta hori 600 euro inguru dira; baina, gaur egun, ez da posible». Haren arabera, etxebizitzen prezioa eta alokairuak «ikaragarri garesti» daude Hego Euskal Herrian.
Jabetzari dagokionez, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan metro karratua 3.000 euroan dago; eta 1.850 euroan Nafarroan. Hiriburuak bakarrik kontuan hartuta, hala ere, prezioak nabarmen egiten du gora. Eta azpimarratzekoa da Donostiako egoera: «Metro koadroak 5.000 euroren langa gainditzen du; hiribururik garestiena da». Murgiak azaldu du prezio horiei Europako Banku Zentralaren interes tasen igoera «etengabea» erantsi behar zaiela; jada %4an kokatu da. «Horrek esan nahi du orain sinatzen diren hipoteka finkoak garestiagoak izango direla eta batez beste, hipoteka aldakorrak 3.500 euro garestituko direla berrikusten dituztenean».
Egoera ikusita, gazteek eta migratzaileek aukera bakarra dute emantzipatzeko: etxebizitza partekatzea. Izan ere, etxebizitza arloko enpresen webguneek horretarako aukera eskaintzen dute. Atal espezifikoak dituzte, herritarrek logelak alokatu ditzaten. Murgiaren arabera, «burbuila berria» da hori. Alokatzeko etxeen eskaintza «urria» denez eta gero eta logela solte gehiago eskatzen direnez, askotan prezioak hilean 1.000 eurorainokoak ere izaten dira. Hori dela eta, Murgiari ez zaio arraroa egiten emantzipatzeko adina ia 30 urte izatea.
Hainbat etxebizitza hutsik egoteak ere eragiten du prezioetan. Leire Gallego ELAko Ekintza Sozialeko arduradunak azaldu duenez, Hego Euskal Herrian 70.000 etxebizitza huts daude: 46.000 baino gehiago Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta 24.000 Nafarroan. «Hutsik dauden etxebizitza guztiak alokairurako erabiliko balira, alokairuko etxebizitza parkea %37 handituko litzateke Euskal Autonomia Erkidegoan; eta %50 Nafarroan», zehaztu du.
Etxerik gabekoen kopuruak gora egin du
Urtean mila kaleratze inguru egiten direla azaldu du Gallegok. Horietatik %77 alokatutako etxebizitzetan gertatzen dira. Gallegoren arabera, nahiz eta lege proiektu berriak aurrerapen «txiki» batzuk ekarri, ez dira nahikoak arazoari aurre egiteko. «Kontuan hartu behar da kopuru hori bide judizialetik egindako kaleratzeei dagokiela; hortik kanpo, beste hainbat daude: hau da, badira alokairuaren prezio gorakadengatik etxea utzi behar izan dutenak ere». Etorkizunean kaleratzeen kopurua «nabarmen» handituko dela uste du ELAk.
Etxegabetzeekin batera, etxerik ez izatea da arazorik «gordinenen» arteko beste bat. 2012tik, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan %113 igo da etxegabeen kopurua; eta Nafarroan, berriz, duela hamar urte halako bi da. «Etxegabetasunak lotura zuzena du migratzaileekin», esan du Gallegok. Izan ere, etxegabeen %72 atzerritarrak dira. Haien arazoetako bat da erroldatuta ez egotea. «Erroldatuta egoteak eskubidea eta betebeharra izan beharko luke, baina erroldatuta ez egoteak eragiten du etxegabeek ez izatea gainontzekoen eskubide berak».
Datu guztiak kontuan hartuta, Mikel Noval ELAko Azterketa Bulegoko arduradunak salatu du politika publikoek ez dutela etxebizitza eskubidetzat hartzen, eta «espekulazio ondasun» izatea lehenesten dutela. Etxebizitza politikak «errotik aldatzeko» eskatu du ELAk, eta hainbat proposamen egin: besteak beste, etxebizitza huts guztiak alokairuan jartzea, alokairuaren prezioak mugatzea eta bizileku alternatibarik gabeko etxegabetzeak geldiaraztea. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229664/eh-bilduk-ohartarazi-du-harekin-hitz-egin-beharko-dela-laquogobernu-progresistaraquo-eratu-nahi-badute.htm | Politika | EH Bilduk ohartarazi du harekin hitz egin beharko dela «gobernu progresista» eratu nahi badute | Nafarroako Parlamentuko presidente Unai Hualdek elkarrizketa sorta bat egingo du datorren astean alderdiekin, inbestidura eztabaidara deitu ala ez erabakitzeko. | EH Bilduk ohartarazi du harekin hitz egin beharko dela «gobernu progresista» eratu nahi badute. Nafarroako Parlamentuko presidente Unai Hualdek elkarrizketa sorta bat egingo du datorren astean alderdiekin, inbestidura eztabaidara deitu ala ez erabakitzeko. | Ekainaren 27an eta 28an, Nafarroako Parlamentuko presidente hautatu berriak (Geroa Bai) elkarrizketa erronda bat egingo du alderdien ordezkariekin, eta elkarrizketa horien ondotik erabakiko dute inbestidura eztabaidara deitu legebiltzarrean ala ez. Mahaia eratu eta bozeramaileen lehen batzordea egin ondoren iragarri du elkarrizketa sorta hori. Babes nahikoa duen hautagaitzarik osa ote daitekeen aztertu beharko du Hualdek elkarrizketa horien ondoren; alegia, Maria Txibite berriro Nafarroako presidente bihurtzeko babes nahikoa ote dagoen ala ez.
PSNk ituna egingo balu Geroa Bairekin eta Nafarroa Zurekin koalizioarekin, EH Bilduren abstentzioa beharrezkoa litzateke, eta EH Bilduk ez du argitu oraindik erabat horrelako egoera batean zer hautatuko lukeen. Laura Aznal koalizio subiranistaren Parlamentuko bozeramaileak esan du EH Bildurekin hitz egin beharko dela «benetan gobernu progresista» bat eratu nahi bada Nafarroan. «Nafarroako Gobernuaren eraketari buruz EH Bildurekin hitz egin beharko da, benetan gobernu progresista bat egiteko, alternatiba izan dadin eskuineko politiken aurrean».
Aznalek gogoratu du koalizioa hirugarren indar politikoa dela legebiltzarrean. «Lehen erabakigarriak ginen, oinarrizkoak, beharrezkoak; orain are erabakigarriak gara, are oinarrizkoagoak», esan du. Koalizioak lanean jarraituko duela erantsi du, «indar aurrerakoiek beren isla izan dezaten Nafarroako Gobernuan». Txibiteren aldeko abstentzioa emateko prest ote dagoen galdetuta, «prozesu hori» oraindik ez dela abiatu erantzun du Aznalek. «Ez dugu erabaki bat hartu; aurre egin beharko diogu prozesu horri, eta gure programa oinarritzat hartuta lan egiten dugu, programa horren edukiak oinarritzat hartuta, lehentasunak ipiniz». Gaineratu du EH Bildurekin adostu denean «eskubideak irabazi» egin direla.
Geroa Bai eta PSN
Batera edo bestera, ekainaren 30ean berriro elkartuko da Parlamentuko Mahaia, eta gobernu bat eratzeko hautagaitzarik ote dagoen aztertuko du. Hualdek esplikatu du egun horretan amaitzen dela epemuga hautagaitzak aurkezteko. «Ordurako proposamen zehatz bat balego inbestidura saio bat deitu ahalko genuke, eta, horrela ez balitz, 2019an gertatu zen moduan, uztailera luzatu beharko genuke epea, bozeramaileen batzordeak iragarri arte gobernu proposamen bat dagoela».
PSN hiruko gobernu baten bila dabil Geroa Bairekin eta Nafarroa Zurekin koalizioarekin, baina Geroa Bai ez dago gustura hiruko negoziazio horiekin, eta biko elkarrizketa bat galdegin dio berriro Txibiteri. Pablo Azkona parlamentariak esan du bilera bat nahi duela PSNrekin, biko elkarrizketa bat, bere alderdiak jokatu behar duen rol instituzionala argitzeko. Hori argitu ondoren, Nafarroa Zurekin ere gehitu nahiko luke elkarrizketara. «PSNren asmoa bada negoziazio hauetan Geroa Bairen posizioa ahultzea, martxan dauden joko arauak errespetatzea exijituko dugu», ohartarazi du Azkonak.
Bien bitartean, UPNko presidente Javier Esparzak Pedro Sanchez Espainiako presidenteari eskatu dio Nafarroan ez baimentzeko EH Bilduren abstentzio bat behar duen gobernu bat, eta eskaera horri azkar erantzun dio Txibitek, are garbiago utzita aukera hori dela PSNren helburua: «Esparzak lortu nahi du bulegoen bidez nafarrek ukatu diotena hauteskundeetan». |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229665/korsikako-asanbleak-uztailaren-4an-egingo-du-autonomiari-buruzko-saioa.htm | Mundua | Korsikako Asanbleak uztailaren 4an egingo du autonomiari buruzko saioa | Simeoni autogobernuaren inguruko proposamen bat aurkeztekoa da, eta baliteke oposizioak gutxienez beste testu bat ere prestatzea. | Korsikako Asanbleak uztailaren 4an egingo du autonomiari buruzko saioa. Simeoni autogobernuaren inguruko proposamen bat aurkeztekoa da, eta baliteke oposizioak gutxienez beste testu bat ere prestatzea. | Korsikako gobernuburu Gilles Simeonik iragarri zuen Asanblean uhartearen autonomiari buruzko ezohiko saio bat egingo zutela, Frantziako Gobernuari proposatuko zaion autogobernua zer-nolakoa izango den zehazteko. Bilkura hori, azkenean, uztailaren 4an izango da, France 3 Corse ViaStella telebista kateak jakinarazi duenez; hortik aterako da Parisi egingo dioten proposamena, edo, egungo testuingurua ikusirik, proposamenak.
Ordulariaren kontra ari dira Korsikako hautetsiak. Batetik, gobernua bere testua prestatzen ari da, zeinak oinarri duen irlako parlamentuko Eskumen Legegile eta Erregelamenduen Batzordeak hilabeteotan autonomiari buruz osatu duen ehun orriko txostena, Korsikarentzako Autonomia Estatutu Baterantz izenekoa —aldeko argudioak landu eta Parisen lerro gorrien kontrakoak zerrendatzen ditu—; bestetik, eskuin erregionalistaren eta eskuin jakobinoaren Asanbleako talde parlamentarioa beste proposamen bat aurkeztekoa da. Eta baliteke oposizioan ere gutxienez beste bi taldeetako batek berea prestatzea.
Berez, asmoa zen Korsikako mugimendu nazionalistako alderdiek proposamen bateratua egitea, baina asteotako adierazpenek zalantzan jarri dute helburu hori. Core in Fronte independentistak eta PNC Korsikako Nazioaren Alderdia autonomistak, esaterako, adostasun eta zehaztasun falta kritikatu diote Simeoniri eta hura buru duen Femu a Corsicari, baita aho batez ez aritzeko nahia ere; hortaz, ikusteko dago azkenean zertan geratuko den. Edonola ere, Korsikako hedabideen arabera, alderdi horien arteko bilkurak aurreikusita daude uztailaren 4ko Asanblearen ezohiko saioaz aritzeko, eta deliberazio komun bat negoziatzeko.
Mugimendu nazionalistak aldarrikapen historikoak ditu, eta horiek helarazi dizkio Frantziako Gobernuari urteotan, eta batez ere joan den uztailean «bokazio historikoa» duen autonomiari buruzko prozesua hasi zutenetik. Besteak beste, alderdi autonomistek eta independentistek autogobernu legegilea nahi dute, korsikeraren koofizialtasuna, egoiliar estatusa eta «Korsikako herriaren» aitortza, Frantziako Konstituzioan aipamen bat eginda. Eskuindarrek, berriz, aldaketa gutxi nahi dituzte, eta, orain arte, batez ere afera ekonomikoetan jarri dute arreta —etxebizitzak, lur zergak...—, «auzi politikoetan» bainoago, nazionalistek dioten modura.
Darmanin eta Macron
Emmanuel Macron Frantziako presidentea eta Gerald Darmanin Barne ministroa hilaren 12an elkartu ziren Korsikaz aritzeko; hain justu, Darmaninek uharteko hautetsiekin izan zuen laugarren bilkuratik bost egunera. Bi agintarien arteko bilera horretan, Macronek Darmanini berretsi zion Frantziako Konstituzioan Korsika aipatzeko asmoa duela, Corse Matin egunkariaren arabera.
Eta baliteke topaketa horri buruzko xehetasun gehiago jakinaraztea hilabetea amaitu aurretik, Frantziako Barne ministroa Mediterraneoko uhartera joatekoa baita egunotako batean —oraindik ez dute dataren berri eman—; besteak beste, Korsikako gobernuburuarekin batzartzeko. Ondoren egingo dute Asanbleako ezohiko saioa, eta gero bidaliko diote Parisi autonomia proposamena —edo proposamenak—.
Frantziako presidentea, printzipioz, horretaz mintzatuko da uztailaren 14ko agerraldian, konstituzioaren eta erakundeen erreformaz mintzatzean. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229666/zumaiako-errekan-eta-santiago-hondartzan-bainua-hartzea-debekatu-dute.htm | Gizartea | Zumaiako errekan eta Santiago hondartzan bainua hartzea debekatu dute | Eusko Jaurlaritzak jasotako ur laginaren analisiaren arabera, 'E.coli' bakterioak muga onartua gainditu du hango uretan. Lapurdiko uretan bainatzea ere arriskutsua dela ohartarazi dute, ostreopsis mikroalga gehiegi dagoelako. | Zumaiako errekan eta Santiago hondartzan bainua hartzea debekatu dute. Eusko Jaurlaritzak jasotako ur laginaren analisiaren arabera, 'E.coli' bakterioak muga onartua gainditu du hango uretan. Lapurdiko uretan bainatzea ere arriskutsua dela ohartarazi dute, ostreopsis mikroalga gehiegi dagoelako. | Zumaiako (Gipuzkoa) Santiago hondartzan eta Urola ibaiaren itsasadarrean ezin da bainurik hartu. Hori erabaki du gaur Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak, hango urek ez dituztelako betetzen araudian ezarritako kalitate irizpide mikrobiologikoak. Zehazki, E.coli bakterioak muga onartua gainditu du.
Etzi, ostegunean, beste lagin baten emaitzen berri izango du Osasun Sailak, eta orduan erabakiko du hondartza eta itsasadarra berriz ireki edo ez.
Joan den astean, Zumaiatik kilometro gutxira, Zarautzen (Gipuzkoa), hondartzan bainua hartzea debekatuta egon zen bizpahiru egunez. Arrazoia, berbera: urak ez zituen betetzen araudiak ezartzen dituen kalitate irizpideak. Joan den ostegunean itzuli ziren normaltasuna han.
Lapurdin, ostreopsis algak
Lapurdiko hondartzetan ere egoera ez da ona. Hala ohartarazi du, behintzat, Frantziako Anses agentziak. Intoxikatzeko arriskua handia dela esan du gaur, ostreopsis mikroalga gehiegi dagoelako. Mikroalga hori duela bi urte agertu zen Lapurdiko hondartzetan, eta, ordutik, 900 lagunek gutxienez izan dituzte sintoma patologikoak haren ondorioz. «Erreakzio epidermikoak eta gripe moduko bat» izan daitezke alga horren ondorioak. Duela bi urte hainbat hondartza hetsi zituzten arrazoi horregatik.
Aurten, ekainaren hasieran topatu zituzten mikroalga horiek berriro Donibane Lohizuneko (Lapurdi) uretan.
Hegoaldean ere, iaz, alga mordoa heldu zen kostara; hangoak, ordea, makroalgak ziren, eta horiek ez dira arriskutsuak osasunarentzat. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229667/laquosoinuakraquo-atzeman-dituzte-titanic-en-hondakinetan-galduriko-itsaspekoa-salbatzeko-erreskatean.htm | Mundua | «Soinuak» atzeman dituzte 'Titanic'-en hondakinetan galduriko itsaspekoa salbatzeko erreskatean | Igande goizetik darama urpekoak galduta. Hiru turista milioidun, Frantziako militar ohi bat eta gidaria daude bertan. 30 ordurako oxigenoa dutela kalkulatu dute. | «Soinuak» atzeman dituzte 'Titanic'-en hondakinetan galduriko itsaspekoa salbatzeko erreskatean. Igande goizetik darama urpekoak galduta. Hiru turista milioidun, Frantziako militar ohi bat eta gidaria daude bertan. 30 ordurako oxigenoa dutela kalkulatu dute. | AEBetako eta Kanadako erreskate zerbitzuak baliabide guztiak erabiltzen ari dira Atlantikoko iparraldean galduriko itsaspekoa aurkitzeko eta barruan doazen bost pertsona bizirik erreskatatzeko.
Inork ez daki oraindik zer atera zen gaizki igande goizean. Titan itsaspekoan turistak eta esploratzaileak eramaten dituzte Titanic ontziaren hondakinak bisitatzera, Ternuatik (Kanada) 600 kilometrora, itsasoaren hondoan.
Izan ere, itsaspekoa ia 4.000 metroko sakoneran zegoela, komunikazio oro galdu zuten ur gainean zeuden laguntzaileek.
Hondakinak ikertzeko erabili ohi dute itsaspekoa, baina barruan lekua egiten diete turistei, horiei kobraturiko diruarekin misioak ordaintzeko.
Izan ere, ontzian Hamish Harding milioiduna dago. Besteak beste Action Aviation enpresako burua da. Horrez gain, Pakistango eta Erresuma Batuko naziotasuna duen Shahzada Dawood enpresaburua eta haren semea daude, Paul-Henry Nargeolet militar ohi eta esploratzaile frantziarra, eta itsaspekoa kudeatzen duen Oceangate konpainiako buru Stockton Rush.
230.000 euro inguru kobratzen ditu konpainiak turistak Titanic-en hondakinak ikustera eramateagatik.
Bidaiak zortzi-hamar ordu inguru irauten du.
Euskal baleazaleekin eta bestelako arrantzaleekin lotura handia izan duen Ternuako St. John's portutik atera zen larunbatean Polar Prince, itsaspekoa eta haren bidaiariak zeraman itsasontzia.
Titan urpekoaren bidaia abiatu eta 105 minutura, komunikazioa galdu zuten. Ez zekiten zergatik, eta itxarotea erabaki zuten, komunikazio sistemen matxura bat besterik ez zelakoan izango. Baina zortzi ordu igaro zirenean, ikusirik itsaspekoa ez zela atera azalera, larrialdi deia egitea erabaki zuten.
Eginiko kalkuluen arabera, 70-96 ordurako oxigenoa zuten.
Ontzia aurkitzeko lanetan, bi hipotesirekin ari dira. Lehenengoaren arabera, itsaspekoa azalera atera da, baina non dauden komunikatzerik ez daukate. Hala bada, airetik bilatu beharko dute, eta ez da erraza izango, itsaspeko bat denez oso gutxi ateratzen delako ur azaletik; beraz, ikusteko zaila izango da. Gainera, bidaiariak ezin dira euren kabuz atera. Izan ere, presioa jasateko, ontzia kanpotik ixten dute, torloju handi batzuekin.
Bigarren hipotesiaren arabera, ontzia itsasoaren hondoan legoke. Hala balitz, beste itsaspekoekin aurkitzea eta ur azalera garraiatzea litzateke hura erreskatatzeko modu bakarra. Baina halako operazio batek askoz denbora gehiago eskatuko luke.
Azken hipotesi horren aldeko frogak ere badira: azken orduetan, AEBetako kostazainek «soinuak» atzeman zituzten atzo urpekoa bilatzen ari diren inguruan. Ordu erdiko maiztasunarekin jaso zituzten kolpe moduko batzuen soinu horiek, eta lau ordu geroago ere entzun ahal izan ziren. Txostenetan ez dute zehaztu atzo zehazki noiz hasi ziren kolpe horiek atzematen, ezta noiz arte entzun zituzten ere.
AEBetako kostazainak ari dira ontzia itsaspean aurkitzeko lanetan. Azken orduetan, itsas azpiko kableak zabaltzen dituen itsasontzi bat inguratu da. Horrek ahalmena luke 3.000 metrorainoko sakonetan lan egiteko. Hori ez litzateke aski itsaspekoa erreskatatzeko, Titanic-en hondakinak 3.800 metroko sakoneran baitaude.
Frantzia ere batu da erreskatera. 4.000 metroko sakonerara hel daitekeen urpekoa bidali du bost lagunen bila. Han gaurko 20:00ak direnean iritsiko dela aurreikusi dute; ordurako, bederatzi ordurako oxigenoa izango dute. Eta, gutxienez, lau ordu behar dira ur azalera igotzeko.
1912ko apirilaren 15etik dago Titanic urpean. Munduko itsasontzirik handiena zen, eta lehenengo bidaian hondoratu zen, New Yorkerako bidean izozmendi bat jota. 2.224 pertsona zeramatzan barruan, zerrenda ofizialaren arabera, eta horietako 1.500 hil ziren hondamendian. 70 urte behar izan zituzten Titanic itsasontzia topatzeko. Titan aurkitzeko, aldiz, ez dute hainbeste denbora. 20.000 kilometro karratuko zona batean ari dira bila, ia Euskal Herri osoaren azalera duen eremu batean. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229668/hegoaldeko-hamar-herritarretik-zazpik-aire-kutsatua-arnasten-dute-ebk-proposatutako-legeen-arabera.htm | Gizartea | Hegoaldeko hamar herritarretik zazpik aire kutsatua arnasten dute, EBk proposatutako legeen arabera | Airearen kutsadurak gora egin du Hego Euskal Herrian, «ekonomia suspertzearen, trafikoa handitzearen eta klima aldaketaren ondorioz», Ekologistak Martxan-en arabera | Hegoaldeko hamar herritarretik zazpik aire kutsatua arnasten dute, EBk proposatutako legeen arabera. Airearen kutsadurak gora egin du Hego Euskal Herrian, «ekonomia suspertzearen, trafikoa handitzearen eta klima aldaketaren ondorioz», Ekologistak Martxan-en arabera | COVID-19aren krisiak eragindako joan-etorrien murrizketak amaituta, bero handiak eta euri faltak partikulen eta ozonoaren kutsadura handitu zuten iaz Euskal Herrian, Ekologistak Martxan taldeak airearen kalitateari buruz egindako urteko txostenaren arabera. Hego Euskal Herriko hamar herritarretik zazpik aire kutsatua arnastu zuten, Europako Batasunak (EB) proposatutako lege berrien arabera.
Ekologistak Martxan taldeak, txosten batean, 69 estaziotako datuak ikertu ditu lau herrialdeetako kutsadura neurtzeko. Txostenean, bi ataletan eman dituzte datuak: Araba, Bizkai eta Gipuzkoakoak batetik, eta Nafarroakoak bestetik.
Ondorioak, baina, nahiko antzekoak dira. 2022an okerrera egin zuen airearen kalitateak, aurreko bi urteekin alderatuta. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, herritar guztiek eta lurraldearen %99k kutsadura «osasungaitza» jasaten dute. Nafarroan, pixka bat txikiagoa da proportzio hori, eta bereziki Nafarroa erdian eta hegoaldean jasaten dute: eskualde horietako lurraldearen bi herenek landaretza hondatzen duen kutsadura pairatzen dute.
Ozonoaren eta partikula esekien kutsadura (PM10 eta PM2,5) «nabarmen» handitu dela ohartarazi du ekologisten txostenak. Nitrogeno oxidoaren kutsadura ere areagotu da, baina ez da iritsi pandemiaren aurreko urteetako ohiko kantitateetara.
Txostenak Osasunerako Mundu Erakundearen (OME) eta EBren ohiko aire kutsaduraren irizpideak hartzen ditu aintzat. OMEren datuak gogorragoak dira, eta, horien arabera, ez litzateke egongo aire kutsatua arnasten ez duen herritarrik Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Europako Batasunak indarrean duen legea askoz arinagoa da, eta horren arabera, beraz, ez litzateke egongo aire kutsatua arnasten duen herritarrik. Alabaina, EBk 2030erako proposatutako irizpide berrien arabera —aldaketa prozesuan dago araudia— Hego Euskal Herriko hamar herritarretik zazpik aire kutsatua arnasten dute gaur egun. «Horrek erakusten du zenbaterainokoa den administrazioek hurrengo urteotan egoera hori zuzentzeko duten erronka», ohartarazi du Ekologistak Martxan-ek ohar batean.
Txostenak dioenez, batez ere garraioa eta jarduera ekonomikoa suspertu direlako kutsatu da gehiago airea 2022an. Halaber, urte lehorra eta beroa izan zen, eta partikulek eragindako kutsadura abisuak indarrean jarri zituzten hainbatetan. Horrek ere eragin handia izan zuen airearen kalitatearen okertzean.
Airearen kalitatea hobetzeko planak
Txostenaren egileek ohartarazi dute indarrean dagoen legediaren arabera nahitaezkoak direla airearen kalitatea hobetzeko planak. Eusko Jaurlaritzak oraindik ere ez du betetzen ozonoak eragindako kutsaduraren aurka borrokatzeko plan bat onartzeko betebeharra. Nafarroako Gobernuari ere leporatu diote orain arte planik ez egin izana. Auzitegiek aginduta, ozonorako aire kalitatea hobetzeko plan bat tramitatzen hasi da gobernua, Erriberarako.
Txosten egileen arabera, hirietan airearen kalitatea hobetzeko modu bakarra da trafiko motorduna murriztea, oinezkoen eta bizikleten mugikortasun aktiboa eta garraio publiko garbia sustatuz. Halaber eskatu dute energia aurreztea bultzatzeko, erregai fosilen zentral termikoak ixteko, diesela zigortzeko, hegazkina gutxiago erabiltzeko, ipar-ekialdeko Atlantikoko itsas garraioaren isuriak kontrolatzeko eremu bat izendatzeko, eta abereentzako makroetxalde berrien moratoria bat ezartzeko. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229669/argia-k-salatu-du-enpresa-batek-mehatxu-egin-diola-elkarrizketa-batengatik.htm | Gizartea | ‘Argia’-k salatu du enpresa batek mehatxu egin diola elkarrizketa batengatik | Elkarrizketa ezabatzeko eta 15.000 euro ordaintzeko eskatu dio Solway enpresak ‘Argia’-ri. «Kontrakoa lortu duzue», erantzun dio hedabideak. | ‘Argia’-k salatu du enpresa batek mehatxu egin diola elkarrizketa batengatik. Elkarrizketa ezabatzeko eta 15.000 euro ordaintzeko eskatu dio Solway enpresak ‘Argia’-ri. «Kontrakoa lortu duzue», erantzun dio hedabideak. | Argia-k salatu du Suitzan kokatutako Solway enpresa multinazionalak —meatzaritzaren alorrekoa da— mehatxu egin diola elkarrizketa bat egiteagatik Paolina Albani kazetari guatemalarrari. «Solway multinazionalak Espainiako Estatuan duen abokatu bulegotik Argia-k mehatxutzat hartu duena eskatu digute: Paolina Albani kazetariari eginiko elkarrizketa ezabatzeko eta 15.000 euro ordaintzeko. Horiek egin ezean, kasua epaitegietara eramateko mehatxua egin digute», adierazi du Argia-ko kazetari Leire Artola Arinek, gaur, lantalde osoaren izenean.
Argia-k apiril amaieran elkarrizketa bat egin zion Guatemalako Paolina Albani kazetariari. Mining Secrets (Meatzaritzaren sekretuak) deituriko ikerketa bat egiten ari da munduko hainbat lekutako beste kazetari batzuekin. «Zortzi milioi dokumentuko filtrazio bat jasota, kazetariek ondorioztatu zuten Suitzan egoitza duen Solway meatzaritza multinazionalak Guatemalan dituen bi filialek egindako kutsadura txostenak ezkutatu dituela; tartean, Izabalgoa, herrialdeko lakurik handienekoa», Artolaren esanetan.
Ikerketa horri buruz jardun zuen Albanik elkarrizketan; horregatik, enpresak «difamazioa» egotzi dio Argia-ri. «Elkarrizketa ez dugu ezabatuko. Ez diguzue esango nor elkarrizketatu ahal dugun eta nor ez. Ez dizuegu dirurik ordainduko, eta, gainera, gaiaz informatzen jarraituko dugu. Kontrakoa lortu duzue», erantzun dio Argia-k multinazionalari. Mugarik Gabe gobernuz kanpoko erakundearen elkartasuna ere jaso dute. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229670/konpentsazio-arauari-egindako-mila-iruzur-aurkitu-ditu-miarritzeko-herriko-etxeak.htm | Gizartea | Konpentsazio arauari egindako mila iruzur aurkitu ditu Miarritzeko Herriko Etxeak | Auzitegietara jotzeko prest daudela erran du Etxebizitza axuantak. Araua urratzen duen etxebizitza baten okupazioa abiatu du Alda taldeak Miarritzen. | Konpentsazio arauari egindako mila iruzur aurkitu ditu Miarritzeko Herriko Etxeak. Auzitegietara jotzeko prest daudela erran du Etxebizitza axuantak. Araua urratzen duen etxebizitza baten okupazioa abiatu du Alda taldeak Miarritzen. | Euskal Hirigune Elkargoaren konpentsazio neurria errespetatzen ez duten mila etxebizitza identifikatu ditu Miarritzeko Herriko Etxeak (Lapurdi). Hala adierazi du Maud Cascino Etxebizitza axuantak Sud Ouest egunkarian. Martxoaren 1etik jabeei abisuak bidaltzen ari direla erran dute, eta ez dute baztertu auzitegietara jotzea. «Bolumena kontuan hartuta, denbora pixka bat behar dugu, baina elkargoaren botoa errespetarazteko azkeneraino joatea erabaki dugu», adierazi du.
Konpentsazioa urratzen duen bizitegi bat okupatu zuen atzo Aldak Miarritzen. Hiru egunetarako alokatu dute, 450 euro ordainduta, eta han instalatu dira. Jabearen arau haustea dela eta, ekintza horrekin hiru urterako ahozko kontratua adostu dutela diote. «Gure etxean gara, eta, epaile batek kontrakoa erran arte, hemen egoten ahal gara, hiru urte», esplikatu zuen Xebas Christy Aldako bozeramaileak.
Miarritzen mila iruzur identifikatzeko gai izan badira, galdera sortzen du Ipar Euskal Herriko gainerako herrietako egoerari buruz. Angeluko Herriko Etxeak (Lapurdi) adierazi du «ez dutela baliabiderik» halako kontrolik egiteko: «Sekulako lana eskatuko luke». Orain arte bizitegiak turismora bideratuak zituzten jabeei informazioa bidaltzen ari direla esplikatu du komunikazio zerbitzuak, «jakin dezaten araua urratzen badute zer arriskatzen duten». Martxoaren 1etik, 193 erabilera aldaketa onartu dituzte, eta beste 55 ukatu. Chistine Lauque Baionako Etxebizitza axuantak erran du ez duela informazioa eskura. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229671/urre-koloreko-beste-txakal-bat-grabatu-dute-araba-eta-burgos-artean.htm | Bizigiro | Urre koloreko beste txakal bat grabatu dute, Araba eta Burgos artean | Proyecto Lobo taldeak grabatu du Iberiar penintsulan agertu den bigarren txakala ('Canis Aureus'), maiatza eta ekaina bitartean. | Urre koloreko beste txakal bat grabatu dute, Araba eta Burgos artean. Proyecto Lobo taldeak grabatu du Iberiar penintsulan agertu den bigarren txakala ('Canis Aureus'), maiatza eta ekaina bitartean. | Proyecto Lobo taldeko boluntarioek grabatu dute animalia, Araba eta Burgos (Espainia) artean. «Segurtasunagatik» ez dute zehaztu nahi izan zona, baina Anguloko eta Losako haranen artean aurkitu dutela azaldu diote Alea-ri. Fototranpeo izeneko teknikaren bitartez lortu dituzte irudiak, eta horietan ganadu gorotz baten inguruan ageri da kanidoa, koleoptero baten gainean harrapaka. Txakala maiatza hasieratik ekaina hasierara arte agertu da kameretan. Nolanahi ere, laginketa egiten jarraitzen dute inguruan.
Jarraitu irakurtzen Arabako Alea-n. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229672/goikoetxeak-erretiroa-hartuko-du-denboraldiaren-amaieran.htm | Kirola | Goikoetxeak erretiroa hartuko du denboraldiaren amaieran | Puntista zumaiarrak 43 urterekin utziko du lehia, 27 urtez profesionaletan aritu eta gero. Inork ez du hark baino palmares hoberik: hamahiru aldiz izan da buruz buruko txapeldun, zortzi aldiz binakakoa, eta bost aldiz irabazi du Hiruko Koroa AEBetan | Goikoetxeak erretiroa hartuko du denboraldiaren amaieran. Puntista zumaiarrak 43 urterekin utziko du lehia, 27 urtez profesionaletan aritu eta gero. Inork ez du hark baino palmares hoberik: hamahiru aldiz izan da buruz buruko txapeldun, zortzi aldiz binakakoa, eta bost aldiz irabazi du Hiruko Koroa AEBetan | Iñaki Osa Goikoetxea puntista zumaiarrak denboraldiaren amaieran hartuko du erretiroa, 43 urterekin, eta 27 urtez punta-puntan aritu eta gero. Winter Seriesen hirugarren ekitaldia amaituta esango dio agur lehiari: urriaren 30etik otsailaren 10era jokatuko da txapelketa hori, eta ondo bidean, lehian ariko da Goikoetxea.
Inoizko puntista onenetako bat izanda utziko du lehia; garaipen zerrendari erreparatuta, onena bai, behintzat: hamahiru aldiz izan da buruz buruko txapeldun, zortzi aldiz binaka, eta bost aldiz irabazi du Hiruko Koroa AEBetan; bost aldiz izan da onena banaka, binaka eta kinielen jokoan.
AEBetara joan zen 1997an, urtebete lehenago, 16 urte baino ez zituela Milanen (Italia) profesionaletan debuta egin ostean. Hemezortzi urtez jokatu zuen AEBetan, Miamin, Orlandon eta Newporten, 2015ean Euskal Herrira itzuli zen arte.
Urte erdi pasatxo falta da erretiroa har dezan, eta tarte horretan jokatzen jarraituko du. Haren kirol ibilbideko azkeneko uda izanik, sasoi horretan ariko da gehien. Agurreko hainbat partida jokatuko ditu: Markina-Xemeinen (Bizkaia), Zumaian (Gipuzkoa), Donibane Lohizunen (Lapurdi), Pauen (Okzitania), Gernika-Lumon (Bizkaia) eta Hondarribian (Gipuzkoa). Gero, Durangon (Bizkaia) eta Madrilen ariko da, eta Gernikan esango du gaur, Winter Seriesetan.
«Dena eman dut frontoian, eta irabaz nezakeen guztia irabazi dut. Lasai noa. Zortekoa izan naiz, toki eta jende asko ezagutzeko aukera eman baitit zesta-puntak; asko diot eskertzeko. Izugarri gozatu dut, eta lasai noa. Gainera, zesta-puntak gorakada handia bizi du; garai onean dago», azaldu du Goikoetxeak, gaur arratsaldean jaioterriko Foronda jauregian eman duen prentsaurrekoan. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229673/baionako-bereizketa-zentroaren-berrikuntzak-aurkeztu-dituzte.htm | Gizartea | Baionako bereizketa zentroaren berrikuntzak aurkeztu dituzte | Baionako Canopia hondakindegiko bereizketa zentroaren 15,5 milioi euroko berrikuntzak inauguratu dituzte gaur. Herritarrei bereizketa erraztea eta hondakinak hobeki «balorizatzea» du helburu. | Baionako bereizketa zentroaren berrikuntzak aurkeztu dituzte. Baionako Canopia hondakindegiko bereizketa zentroaren 15,5 milioi euroko berrikuntzak inauguratu dituzte gaur. Herritarrei bereizketa erraztea eta hondakinak hobeki «balorizatzea» du helburu. | Baionako Canopia hondakindegiko bereizketa zentroa berritu dute berriki, eta inaugurazioa egin dute gaur. Etxeko hondarkin gehiago bereiztea eta horiek «balorizatzea» da berrikuntzaren helburua. 15,5 milioi inbertitu ditu Bil Ta Garbik proiektuan. Lehen emaitzen arabera, aurtengo urtarriletik maiatzera bilketa selektiboa %22 emendatu da iazko garai bereko emaitzekin erkatuta Euskal Hirigune Elkargoan eta Biarnoko Uhaitzen Herri Elkargoan. Inaugurazioan, hitza hartu dute Jean Rene Etxegarai Baionako auzapez eta Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariak, Antoine Andre Citeo ekoorganismoko eskualdeko zuzendariak, Maud Caruhel Akitania Berria eskualdeko lehendakariordeak eta Martine Bisauta Bil Ta Garbi sindikatuko lehendakariak.
«Bereizketa zentro hau berebiziko katebegia da herritarren bereizketa jestuak balorizatzeko», aldarrikatu du Andrek. Izan ere, aurtengo urtarrilaren lehenetik bereizketa irizpideak zabaldu dira, bestak beste, Ipar Euskal Herrian. Hau da, lehen, plastikozko hondarkinetatik soilik botilak ziren bereiztekoak. Orduz geroztik, edozein plastikozko estalki ere birziklatu behar da. Bereizketa irizpideen zabaltzearen ondorioz, espero bezala, herritarrek hondarkin gehiago birziklatu dute, Andrek azaldu duenez: «Jogurt ontziak, urdaiazpiko ontzixkak eta plastikozko mintzak bereizten dituzte orain, baina jada bereizi behar zirenak gehiago ere bai – papera, kartoia, plastikozko botilak–, bereizketa gauzatzeko erraztasunaren eraginez». Hala ere, oraindik «zakarrontzi beltzetako» hondarkinen laurden bat bereizi daitekeela oroitarazi du: «Horiek ontzi horira pasarazteko apustua dago hor».
«Bereizketa irizpide berrien lorpenaren giltza izan da Canopiako bereizketa zentroaren berrikuntza», haren arabera. Bereizitako hondarkin gehiago «tratatzeko» eta «balorizatzeko» aukera ematen baitu «modernizatua izan den tresna industrial horrek». Hain zuzen, hondarkinak zentrora iritsi orduko bereizketa mekaniko batetik iragaten dira: makina batek hordarkinak neurriaren arabera banatzen ditu; beste bik hordarkin lauak eta sakonak bereizten dituzte; bederatzi bereizgailu optikok plastikozko hondarkinen bereizketa egiten dute koloredunen, gardenen eta opakuen artean; eta lau bereizgailu magnetikok burdinazko eta aluminiozko estalkiak berreskuratzen ditu. Ondotik, Bil Ta Garbiko langileek makinek egindako bereizketa fintzen dute. Kubo batzuen moduan trinkotzen dituzte amaitzeko, birziklapen sailetara garraiatzeko. «Funtsezkoa da sailkapena ongi egina izan dadin, kuboetan %95eko garbitasun tasa eskatzen baitigute, kalitate arauak errespetatzeko», azaldu du Dominique Carrere Bil Ta Garbiren zerbitzuetako buruak.
15,5 milioi euro inbertitu dira bereizketa kanal «moderno» eta «eraginkor» berri batean, Bil Ta Garbiren hitzetan. Eskualde Garapenarenerako Europako funtsetik 2,3 milioi euro jaso ditu proiektuak, eta Citeo Frantziako paper eta estalkien eragina kudeatzeko enpresak 0,95 milioi euroko diru laguntza eman dio. |
2023-6-20 | https://www.berria.eus/albisteak/229674/bob-dylan-argi-bat-itzaletan.htm | Kultura | Bob Dylan, argi bat itzaletan | ‘Rough and Rowdy Ways’ bere azken kantu bilduman oinarritutako kontzertua eman du musikari estatubatuarrak Donostiako Kursaalean. Saioak ez dio lekurik utzi nostalgiari. | Bob Dylan, argi bat itzaletan. ‘Rough and Rowdy Ways’ bere azken kantu bilduman oinarritutako kontzertua eman du musikari estatubatuarrak Donostiako Kursaalean. Saioak ez dio lekurik utzi nostalgiari. | Ez zen ezustekorik espero, eta ez zen izan. Bob Dylanek atzo Donostiako Kursaalean eman zuen lehenengo kontzertua —gaur izango da bigarrena— esperotako bideetatik joan zen, nostalgiarako tarterik utzi gabe eta Rough and Rowdy Days (2020) kantu berriz osatutako bere azken diskoan ardaztuta. Ez zen ezustekorik izan, 2023an eman dituen kontzertu guztietan kantutegi berera jo duelako, aldaketa txikienari ere aukera itxita, ezpada kontzertu guztietan jotzen duen bertsio bakarra. Johnny Mercerren That Old Black Magic izaten da ohikoena —hori bera jo zuen Donostian—, baina jo izan ditu The Cricketsen Not Fade Away eta, behin baino ez bada ere, Van Morrisonen Into The Mystic.
Ez zen ezustekorik izan, ikusleek ondo zekitelako Kursaalean ez zirela entzungo ez Like a Rolling Stone, ez All Along The Watchtower; ez Blowin’ in The Wind, ez Mr. Tambourine Man; ez Hurricane, ez Just Like a Woman. Dylanen zaleentzat frustragarria izan daiteke hamarnaka pieza mitiko idatzi dituen egileak muzin egitea haiei, bere azken diskoan zentratzea, eta, atzera begiratzen duenean ere, kantu askotan ezkutuak berreskuratzea. Baina AEBetako musikariak jartzen ditu joko arauak, eta horiek onartu besterik ez dago.
Eta, bitxia bada ere, gaur egungo garaietan anomaliatzat jo daitekeen saioa izan zen Dylanena. Irudiari hainbesteko garrantzia ematen zaion sasoi honetan, sakelako telefonoak eta argazkiak debekatuta zeuden, baita prentsarentzat ere, uneko «esperientzia» nabarmentzeko, eta telefonoa gainean zeramatenek zorro hermetikoetan sartu behar izan zituzten Kursaalera sartu bezain pronto.
Klub batean bezala
Musika sinfoniko grabatua bozgorailuetatik entzuten zela atera ziren Dylan eta bost kideak oholtzara. Argi gorri leun batek baino ez zuen argitzen agertoki iluna, eta Dylan, erdian, pianoaren atzean jarri zen. Kantatzeko altxatzen zen, baina soloetan eseri egiten zen. Eta taldekideak, Dylanengandik oso gertu. Kontuan izanik Kursaaleko oholtzaren neurriak, bitxia egiten zen taldea klub batean egongo balitz azaltzea, espazio txiki batean bilduta. Watching The River Flow, 1971n estreinatu eta Dylanek Shadow Kingdom lanean berreskuratu duen blues-rockarekin abiatu ziren, Most Likely You Go Your Way and I’ll Go Mine klasikoa —Blonde on Blonde (1966) disko mugarrian azaldu zena— ia modu ezagutezin batean interpretatu baino lehen.
Baina emanaldiak Rough and Rowdy Ways diskoa zuen ardatz —kontzertuko hamazazpi kantuetatik zortzi izan ziren lan horretakoak—, eta I Containe Multitudes lasaia, Walt Whitmani eginiko erreferentziekin, izan zen lan horretako aurrenekoa. Rough and Rowdy Ways-ek tempo sosegatuko piezak eta bluesari lotuagoak uztartzen ditu, eta Donostiako emanaldia ere horren isla izan zen. False Prophet-ek, adibidez, rhythm & blues elektrikora eraman zuen kontzertua, eta nabarmentzekoak izan ziren Bob Britten eta Doug Lancioren gitarra jokoak.
Ordurako, publikoa hasia zen berotzen, eta Dylanek «eskerrik asko» esateko ahoa zabaltzen zuen une bakanetan, auditoriumetik iristen zitzaion txaloak ozenak ziren. Ez da Dylan bere sentimenduak agertokian azaltzen dituen musikaria, baina, noizean behin, distantziatik irribarre txikiren bat ere antzematen zitzaion.
The Band taldearentzat idatzitako When I Paint My Masterpiece-k country-folk doinu akustikoak zabaldu zituen Kursaalera, eta Dylanek, aurrenekoz —eta azkenekoz—, aho-soinua jo zuen. Musikariari gustura ikusten zitzaion, eta bere ahotsak, higatua badago ere, hunkitzeko gaitasuna ez duela galdu erakusten zuen.
Black Rider sosegatu eta biluzian nabaria izan zen Dylan sasoiko dagoela bere 82 urteekin, eta My Own Version of You-k —Rough and Rowdy Ways-eko kantu eder eta sailkaezinenetako bat— mailari eutsi zion.
Dylani gustura sumatzen zaio blues doinuetan, eta Crossing The Rubicon nahiz Goodbye Johnny Reed gitarra elektrikoen gurutzaketetan eta baxuak zein bateriak ezarritako erritmoan oinarrituta interpretatu zituzten, baina ez batak, ez besteak ez zuten Key West (Philosopher Pirate) eder bezain luzearen eta Mother of Muses-en hunkitzeko gaitasuna berdindu.
60 urteko ibilbidearekin eta ia berrogei disko kaleratuta, Dylanek hamaika jaiotze eta berpizkunde bizi izan ditu, eta baita beste horrenbeste eraldaketa ere. Hain zuzen, 1970eko hamarkadaren amaieran kristautasuna besarkatu zuen, eta fedea zabaltzeko helburu garbia zuten hiru disko kaleratu zituen. Ez dira bere ibilbideko lanik goraipatuenak, baina Donostian disko horietako bi kantu berreskuratu zituen, Gotta Serve Somebody, jatorrizko bertsioko gospel korurik gabe, baina intentsitate izpirituala mantenduta, eta Every Grain of Sand, Shot of Love (1981) diskoan azaltzen zen kantu goxo bezain hunkigarria: «Nire aitortzaren garaian, nire beharrik sakonenaren orduan/ Nire oinen azpian dagoen malko putzuak hazi jaioberri oro urperatzen duenean/ Nire barruan hilzorian dagoen ahots bat dago, norabait iristen».
Bisik eman gabe eta ia bi orduko emanaldiaren ostean, Dylanek oholtzara agertu zenean bezain soil esan zuen agur. Buruarekin publikoari keinu herabe bat eginez. Ez zuen gehiago behar, publikoaren artean ordurako zabaldua baitzegoen Robert Zimmermannek segitzen duela argia egiten, baita publikoari hark nahi duena ematen ez dionean ere. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229675/azaroaren-30ean-greba-feministara-zaintza-eskubide-kolektiboa-aldarri.htm | Gizartea | Azaroaren 30ean, greba feministara, zaintza eskubide kolektiboa aldarri | Euskal Herriko Mugimendu Feministak deitu du mobilizaziora, «zaintza sistema publiko» baten aldeko deia eginda. Mugimenduak esan du «bizitza duinen aldeko» borroka dela zaintzarena. | Azaroaren 30ean, greba feministara, zaintza eskubide kolektiboa aldarri. Euskal Herriko Mugimendu Feministak deitu du mobilizaziora, «zaintza sistema publiko» baten aldeko deia eginda. Mugimenduak esan du «bizitza duinen aldeko» borroka dela zaintzarena. | Martxoaren 8an iragarri zuten greba feminista orokorra egingo zela, baina noiz zehaztea falta zen. Bada, zehaztu dute: azaroaren 30ean. Euskal Herriko Mugimendu Feministak grebara deitu du, «bizitzak erdigunera ekarriko dituen zaintza eskubide kolektiboa aldarrikatzeko». Adierazi dutenez, horretarako ezinbestekoa da «zaintza sistema publiko eta komunitario bat» martxan jartzea: «Zaintza sistema aldatzea dena aldatzea baita».
Denon Bizitzak Erdigunean izeneko prozesua egin dute azken urtean, zaintzaren auzia erdigunean kokatzeko eta gaia herriz herri jorratzeko. «Prozesu hori Euskal Herriko Mugimendu Feministako hainbat eragile eta norbanakoren artean abiarazi genuen, eta gaur arteko bidean kide gehiago batu dira», azaldu dute hedabideetara bidalitako ohar batean. Prozesu horren helburua izan da aliantzak eta proposamenak bateratzea herri mugimenduekin eta eragile soziosindikalekin.
Prozesuan «hainbat inflexio puntu» izan dituztela adierazi du mugimendu feministak; besteak beste, iaz Gasteizen zaintza sistemaren ezaugarritzearen inguruan egindako jardunaldiak. «Jardunaldi haietan erabaki garrantzitsuak hartu genituen, tartean duela lau hilabete iragarri genuena, martxoaren 8an». Hau da, grebarako deia egitea.
Mugimenduak jakinarazi duenez, «zaintza sistema publiko eta komunitario baten» alde hartuko dituzte kaleak azaroaren 30ean: «Pribatizazioaren eta merkantilizazioaren aurka, zaintza lanetan eta sektore feminizatuetan baldintza onartezinetan bizi garen emakumeon eskubideen alde». Era berean, adierazi dute «ardura eta erantzukizuna» exijituko dietela gaur egungo sistema bere horretan mantentzearen alde egiten dutenei, eta gogoratu «guztion» ardura dela aferari erantzutea.
Aldarriak, baina, hamaika izango dira mobilizazioan, adierazi baitute «bizitza duinen aldeko borroka» dela mahai gainean jarriko dutena, «bizitza osoan zainduak izateko eta konpromiso berberaz zaintzeko eskubidea lortzeko». Greba orokor bat antolatzeak atzean duen lanaren jakitun, mobilizazio soka luzea abiatuko da orain, prozesura jendea batzeko asmoz. Gizarteko geruza guztietara iritsi asmo dute, eta horri begirako lan ildo zabala abiatuta dago jada auzo eta herrietako taldeetan, «pausoz pauso» ekiteko: «Prozesua batzarretan eta kalean egingo dugu, batzen gaituzten aldarriak ipar».
Zaintza guztion auzia da, ez bakarrik emakumeena, eta lanketa berezia egingo dute gizonek ere bat egin dezaten. Eztabaidagai izango da, ordea, zer rol beteko duten.
Lehena, duela bost urte
2018an izan zen lehen greba feminista Euskal Herrian. Lau arlotan egin zuten planto emakumeek: zaintzan, kontsumoan, hezkuntzan eta lan arloan. Goizean goizetik kaleak hartu, eta ordura arte Martxoaren 8 batean inoiz egin ez bezalako modu batean aritu ziren aldarrika. Hainbat gai atera ziren plazara: soldata arrakala, lanen feminizazioa, emakume pentsiodunen egoera, migratzaileena...
Bide luze baten abiapuntua izateko asmoz hasi zen protesta hura, eta hala izan zen. 2019an ere planto jendetsua egin zuten emakumeek. «Bizitza erdigunean» jar zedin aldarrikatu zuten, eta horren ardura kolektiboa dela ikusarazi zuten. Orduan, zaintzaren gaia nabarmendu zen, eta «sistema heteropatriarkal kapitalistaren» kontrako mezuak zabaldu. Pentsiodunek ere ozendu zuten ahotsa, 1.080 euroko gutxieneko soldata eskatu eta arrakala berdintzeko aldarrikatuz. Ohartarazi zuten pentsiodun askoren kasuan emakumeek gutxiago kotizatu izan dutenez soldata arrakala izugarria zela. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229700/opus-deiren-eskola-segregatzaile-bati-ituna-kentzeko-prozesua-geldiarazi-du-nafarroako-auzitegiak.htm | Gizartea | Opus Deiren eskola segregatzaile bati ituna kentzeko prozesua geldiarazi du Nafarroako auzitegiak | Miravalles-El Redin ikastetxearen Batxilergoko ituna bertan behera utzi zuen Hezkuntza Departamentuak, ikasleak sexuaren arabera bereizteagatik. Nafarroako Auzitegi Nagusiak uste du erabaki horrek «konpondu ezinezko kaltea» eragin diezaiokeela eskolari. | Opus Deiren eskola segregatzaile bati ituna kentzeko prozesua geldiarazi du Nafarroako auzitegiak. Miravalles-El Redin ikastetxearen Batxilergoko ituna bertan behera utzi zuen Hezkuntza Departamentuak, ikasleak sexuaren arabera bereizteagatik. Nafarroako Auzitegi Nagusiak uste du erabaki horrek «konpondu ezinezko kaltea» eragin diezaiokeela eskolari. | Opusen eskola pribatuen itunak, epaileen babespean. Amaitzear den ikasturtean, Nafarroako Gobernuak bertan behera utzi zuen Miravalles-El Redin eskola erlijiosoaren Batxilergoko hezkuntza ituna, LOMLOE legeari men eginez, ikasleak sexuaren arabera bereizteagatik. Orain, baina, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak ebatzi du hitzarmen horri eutsi behar zaiola behin-behinean, ikastetxeari «konpondu ezinezko» kalterik ez eragiteko. UPNk exijitu du eskola pribatuak «orain arteko baldintzak» izan ditzala aurrerantzean ere.
Kautelazko ebazpena da Auzitegi Nagusiak eman duena, eta Miravalles-El Redin eskolako guraso elkarteek aurkeztutako helegite baten ostean heldu da. Orain, Hezkuntza Departamentuak aukera du ebazpenaren kontra errekurtsoa aurkezteko. Auzitegiak, bestalde, eskolako guraso elkarteei esan die berme finantzario bat aurkeztu beharko dutela, «hezkuntza itunak berekin dakarren laguntza publikoa adinako diru kopurua bermatzeko».
Auzitegi Nagusiko epaileek uste dute ituna eteteak «ondorio kualitatibo eta kuantitatibo oso nabarmenak» eraginen lizkiokeela Opus Deiren eskolari, eta hori konpontzea edo atzera egitea «zaila edo ezinezkoa» izanen litzatekeela. Epaimahaiaren arabera, gainera, hezkuntzari dagozkionak «garrantzi sozial bereziko» auziak dira; «are gehiago babes berezia eskatzen duten alor subjektiboetan, hala nola ikasle adingabeei dagozkien kontuetan».
Miravalles-El Redin eskolaz gainera, iragan urtarrilaren 27an, ikasleak sexuka bereizten dituen beste eskola baten ituna ere bertan behera utzi zuen Nafarroako Gobernuak: Irabia-Izaga ikastetxearena. Kasu horretan ere, helegitea aurkeztu zuten gurasoek, eta, Auzitegi Nagusiak adierazi duenez, ebazpen hori «datozen egunetan» argitaratuko dute.
UPN, itunari eustearen alde
Albistea argitara atera bezain laster, UPNk ohar baten bidez gaitzetsi du ituna hausteko erabakia, eta Opusen eskola pribatuko ikasleak «modu justuan» tratatzeko deia egin du. Auzitegi Nagusiaren argudioarekin bat egin du alderdiak, eta adierazi du «konpondu ezinezko kalteak» eragingo lizkiokeela eskolari ituna kentzeak. Horrez gain, PSNri egotzi dio ituna haustearen errua: «PSNren jarrerak interes sektario batzuei erantzuten die. Alde batetik, hezkuntza erabili nahi dute Nafarroako gizartean pentsatzeko era bat inposatzeko, hezkuntza askeari eraso eginez. Bestalde, legegintzaldi honetan EH Bilduk ezarri dion baldintza betetzea». |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229701/basaurin-gazte-bat-hil-da-trenak-harrapatuta.htm | Gizartea | Basaurin gazte bat hil da trenak harrapatuta | 21 urte zituen gazteak, eta bart gauerdian harrapatu du Euskotren enpresako tren batek. | Basaurin gazte bat hil da trenak harrapatuta. 21 urte zituen gazteak, eta bart gauerdian harrapatu du Euskotren enpresako tren batek. | Basauriko (Bizkaia) Urbi geltokiaren inguruan 21 urteko gazte bat hil da trenak harrapatuta. Bart gauerdian gertatu zen ezbeharra, eta, Ertzaintzak jakinarazi duenez, Euskotren enpresako tren batek harrapatu du gaztea.
Ertzainak eta suhiltzaileak ezbeharraren lekura joan dira, eta jakinarazi dute gaztea bertan hil dela. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229702/ekaitzak-ez-zuen-zapuztu-camille-extremeko-festa.htm | albisteak | Ekaitzak ez zuen zapuztu Camille Extremeko festa | Lide Urrestarazu ordiziarra eta Iñigo Macias iruindarra izan ziren garaile proba nagusian. Goizeko tximisten, trumoien eta euriaren ondoren, ateri eutsi zion gero. Skyrunner World Serieseko Ultra Skyrunning Madeira lasterketan, berriz, podiumera igo ziren Oihane Azkorbebeitia eta Ainara Urrutia. | Ekaitzak ez zuen zapuztu Camille Extremeko festa. Lide Urrestarazu ordiziarra eta Iñigo Macias iruindarra izan ziren garaile proba nagusian. Goizeko tximisten, trumoien eta euriaren ondoren, ateri eutsi zion gero. Skyrunner World Serieseko Ultra Skyrunning Madeira lasterketan, berriz, podiumera igo ziren Oihane Azkorbebeitia eta Ainara Urrutia. | Camille Extrem lasterketa soil bat baino gehiago da: mendizaleen eta korrikalarien festa bat, euskal Pirinioetan eta Izabako kaleetan elkartzeko aitzakia ezin hobe bat. Egutegian ekitaldi finkoa da askorentzat Erronkariko proba hori. Eta Izabako ADI-IKE elkarteko antolatzaileentzat gozamena da, 17 urteren buruan, urteroko aurpegi horiek ikustea. Hala azaldu du Aitor Perez antolakuntzako kideak: «Guretzat urte osoko lana da Camille, eta ikaragarri ederra da jendeak urtez urte nola erantzuten eta eskertzen duen ikustea. Larunbat goizerako, aparkaleku guztiak beteta zeuden; izan ere, Camille, asteburu osoko hitzordua da korrikalarientzat, lagunentzat, senideentzat... Honekin hasi ginenean, hori zen helburua: asteburu osoko festa bihurtzea».
Hasierako iragarpenek zioten goiza lasaia izango zela, baina guztiz kontrakoa gertatu zen, eta zalantza asko izan ziren goizeko lehen ordu horietan. Tentsio uneak ere bai, Aitor Perezek aitortu duenez: «Antolatzaileok 05:30ean geratu ginen, dena estaltzen hasi zuen, tximistak, trumoiak, euria... Hasierako neurri modura, irteera ordu erdi atzeratzea erabaki genuen, mendiko kontroletara joan behar zuen jendeari denbora pixka bat emateko. Radarretan ikusten genituen ekaitzak, eta zalantza handiak izan genituen Ezkaurrera igo ahal izango ginen ala ez, baina azkenean Aragoi aldera joan ziren ekaitzak, eta, zorionez, mendian ez genuen euririk izan».
Bezperan ere erruz egin zuen euria, eta ibilbidearen lehen zatian, Belabarze eta Garbisa inguruan batez ere, lokatza izan zuten korrikalariek. Ezkaurre aldean, gutxiago. «Hasierako zati horretan, gainera, egurra atera zutenez, ibilbidea aldatu behar izan genuen 5. eta 9. kilometroen artean. Baina korrikalari askok esan ziguten politagoa zela zati berri hori, eta egia esan, poztu gintuen jendearen erantzun horrek». Abiatu ziren 585 lasterkarietatik 422 iritsi ziren helmugara, eta, istripu txiki pare bat kenduta, ez zen aparteko gorabeherarik izan.
Camille Extrem proba nagusian (32 km, 2.044 m+), emakumezkoetan, Lide Urrestarazu ordiziarra (Gipuzkoa) aise gailendu zen bere lehen aldian. Izaba atzean utzi orduko jarri zen lasterketaren buruan Urrestarazu, eta pixkanaka Ainara Alcuaz burlatarrarekiko aldea handitzen joan zen. Helmugara ere postu horietan iritsi ziren: Urrestarazu lehena (3.52:08), Alcuaz bigarren (4.03:35) eta Izaskun Sanz getzetarra (Nafarroa) hirugarren (4.16:41).
Gizonezkoetan ere Iñigo Macias iruindarra (Nafarroa) nahiko erraz gailendu zen. Hasiera batean, Imanol Cañamares nafarra ere Izaban egotekoa zen, eta, iragarpenen arabera, bien arteko lehia estua izan zitekeen, baina gaixorik zenez, azkenean ez zen Erronkarira bertaratu. Macias hasiera samarretik nabarmendu zen, eta, iaz bigarren izan ondoren, aurten podiumaren koska gorenera igo zen. Haren denbora: 3.17:31. Atzetik, neguko denboraldian Izaban bertan sarri ibiltzen diren mendiko bi eskiatzaile helmugaratu ziren: Jon Ander Aranburu zumarragarra (Gipuzkoa) bigarren (3,21:18), jaitsiera bikainean bi postu aurreratuta, eta Asier Alonso oñatiarra (Gipuzkoa) hirugarren (3.21:20).
Canelle Extrem proban (13 km, 900 m+), Uxue Loizu iruindarra (Nafarroa) izan zen lehena, Zutoia Odriozola elorriarra (Bizkaia) bigarren eta Guratz Azpiroz uitziarra (Nafarroa) hirugarren. Gizonezkoetan, Aritz Unamuno bergararra nagusitu zen; Eki Imaz aguraindarra (Araba) izan zen bigarren, eta Ibai Angulo azpeitiarra (Gipuzkoa) hirugarren.
Sailkapen guztiak, probaren webgunean.
Azkorbebeitia eta Urrutia, Madeirako podiumean
Camille Extreme probaz gain, beste hainbat ekitaldi ere izan dira aurreko asteburuan. Garrantzitsuena, Ultra Skyrunning Madeira lasterketa, Skyrunner World Series zirkuituko laugarrena. Egutegi horretako probarik luzeena eta gogorrenetakoa da Madeirakoa: 43 kilometro eta 3.600 metroko goranzko desnibela. Oihana Azkorbebeitia abadiñarra (Bizkaia) eta euskal selekzioko hainbat kide bertaratu ziren lasterketa entzutetsura. Uhartearen iparraldean, Santana hiriaren inguruko biosfera erreserban egin zen proba, pasarte oso teknikoekin (II. graduko igoerak tartean).
Ezker-eskuin, Oihana Azkorbebeitia bigarrena, Emma Cook-Clarke irabazlea eta Ainara Urrutia hirugarrena. Brian Sharp
Gizonezkoetan, Antonio Perez espainiarra nagusitu zen (5:05:00), eta emakumezkoetan, Emma Cook-Clarke kanadarra (6:12:17). Haren atzetik, bi euskal korrikalari helmugaratu ziren, proba bikaina osatuta: Oihana Azkorbebeitia eta Ainara Urrutia aretxabaletarra (Gipuzkoa). Probaren lehen zatian, Ainara Urrutia bera eta Naiara Irigoien jarri ziren buruan, Cook-Clarke eta Azkorbebeitia gertutik jarraika zituztela. Bigarren zatian, Urrutia bakarrik izan zen gai kanadarraren erritmoari jarraitzeko, baina, pixkanaka, minutu batzuetako tartea zabalduz joan zen Cook-Clarke. Azkorbebeitiak, berriz, bigarren zatian erritmo egokia hartu zuen, eta Levada do Reiko jaitsiera luzean, 30. kilometrotik aurrera, aurrea hartu zion Urrutiari. Larraitz Aragon, hasieratik bukaerara bikain, zazpigarren helmugaratu zen.
Gizonezkoen lasterketa emozio handikoa izan zen. Zaid Malek espainiarra joan zen buruan ia 40 kilometroan, baina Antonio Perezek aurrea hartu zion azken ahaleginean. Hirugarren, berriz, Miguel Arsenio portugaldarra izan zen. Euskal selekzioko korrikalarien artean, Aitor Zunzunegi indartsu aritu zen lehen zatian, baina bigarrenean jaitsi egin zen zertxobait. Adur Mendizabal, berriz, atzetik aurrera joan zen, eta, azkenean, biak batera helmugaratu ziren, ikurrina eskuetan, zazpigarren eta zortzigarren postuetan.
Arrazoi bat edo beste tarteko, lasterketa bertan behera utzi beharrean izan ziren Sara Peña, Naiara Irigoien eta Borja Zubizarreta.
Lehen hamarren artean sailkatzea lortu zuten bost euskal korrikalariek (Azkorbebeitia, Urrutia, Aragon, Zunzunegi eta Mendizabal) txartela lortu zuten datorren urrian jokatuko den SkyMasters finalerako.
Madeirako sailkapenak. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229706/ostia-kolektiboak-elkarretaratzera-deitu-du-lurraren-altxamenduak-sostengatzeko.htm | Gizartea | Ostia kolektiboak elkarretaratzera deitu du, Lurraren Altxamenduak sostengatzeko | Frantziako Gobernuak mugimendu ekologista desegitea erabakiko du gaur, ministroen kontseiluan. Hogei bat pertsona atxilotu zituzten atzo Frantzia osoan. | Ostia kolektiboak elkarretaratzera deitu du, Lurraren Altxamenduak sostengatzeko. Frantziako Gobernuak mugimendu ekologista desegitea erabakiko du gaur, ministroen kontseiluan. Hogei bat pertsona atxilotu zituzten atzo Frantzia osoan. | «Altxamendu bat ezin da desegin». Lurraren Altxamenduak talde ekologistaren kontrako jazarpenak babes zabala eskuratu du. Hura desegitea erabakiko du gaur Frantziako Gobernuak ministroen kontseiluan. Euskal Herrian, Ostia kolektiboak protestara deitu du, eta elkarretaratze bat antolatu dute; Baionako suprefetura aitzinean izango da, 19:00etan. «Oinarrizko askatasunen eta demokraziaren kontrako eraso larria dela salatzen dugu».
2021ean sortu zen Lurraren Altxamenduak. Tokian-tokian ingurumenaren defentsan abiatuak diren borrokak babesteari eta koordinatzeari ekin dio azken hilabeteetan, eta ekintza ikusgarriak ere antolatu ditu. Martxo bukaeran, 30.000 pertsonak protesta egin zuten Sainte Solinen (Frantzia), ur putzu erraldoi batzuen eraikuntza salatzeko; joan den asteburuan, Lyon (Frantzia) eta Turin (Italia) arteko AHT proiektuaren kontrako manifestazioan parte hartu zuten.
Iazko abenduan, berrehun bat aktibista Lafarge enpresaren Marseilla (Okzitania) inguruko zementu fabrikara sartu ziren, eta «armagabetu» egin zuten. Erraustegiaren eta gailu elektrikoen sabotajea, kableen mozketa eta hainbat makinaren andeatzea aldarrikatu zuten. Lurraren Altxamenduak taldeak babesa eman zion ekintza horri. Ekain hasieran, hamabost pertsona atxilotu zituen Frantziako Poliziak ekintza horrekin lotura zutelakoan; atzo, beste hemezortzi pertsona atxilotu zituzten, tartean, Lurraren Altxamenduak taldeko zenbait bozeramaile.
Martxo bukaeran iragarri zuen Gerald Darmanin Frantziako Barne Ministroak Lurraren Altxamenduak desegiteko asmoa zuela. Berehala, 100.000 pertsonak baino gehiagok atxikimendua erakutsi zioten talde ekologistari. Aldi berean, Frantzia osoan eta atzerrian 170 tokiko komite baino gehiago loratu dira azken asteetan. Ipar Euskal Herrian, espekulazioaren kontra eta lurraren defentsan mobilizatua den Ostia sareak hartu du tokiko komite gisa jarduteko ardura.
«Desegite horrek aurrekari arriskutsu bat sortzen du, gobernuaren lerratze autoritarioan, atzera bueltarik gabeko puntu bat», adierazi dute agiri batean. Adierazi dutenez, berriki Nazio Batuen Erakundeak Frantziari leporatu dizkio Frantziako Poliziaren bortizkeria, militantzia ekologikoaren «kriminalizazioa» eta ordena publikoa «basaki» mantendu izana. «Gobernuak errepresioa azkartzea du erantzun bakarra. Lurra, ura eta baliabideak bereganatzen dituen kapitalismo frenetiko baten aurrean, bizidunaren defentsa mugimenduak ekoterroristak izendatuak dira. Oposizioen kriminalizazioa argumenturik gabeko botere baten estrategia klasikoa besterik ez da». Talde ekologistaren desegitea salatzera eta atxilotuei babesa erakustera deitu dute. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229711/elordik-eta-larrazabalek-lehen-aldiz-jokatuko-dute-mastersa.htm | Kirola | Elordik eta Larrazabalek lehen aldiz jokatuko dute Mastersa | Iazko egiturari eta sistemari eutsi diete, eta sei bikote mistok jokatuko dute. Uztailaren 21ean hasiko da, Urrestillan, eta urriaren 1ean amaituko da, Iruñean, Nafarroa Arenan. | Elordik eta Larrazabalek lehen aldiz jokatuko dute Mastersa. Iazko egiturari eta sistemari eutsi diete, eta sei bikote mistok jokatuko dute. Uztailaren 21ean hasiko da, Urrestillan, eta urriaren 1ean amaituko da, Iruñean, Nafarroa Arenan. | Sei bikote misto ariko dira berriro Masters txapelketan: Elordi-Albisu, Altuna III.a-Imaz, Ezkurdia-Mariezkurrena II.a, Larrazabal-Zabaleta, Jaka-Martija eta Peña II.a-Rezusta. Iazkoaren aldean, Elordi, Peña II.a eta Larrazabal ariko dira Irribarriaren, Urrutikoetxearen eta Lasoren ordez.
Larrazabal da berrikuntza nagusia. Baikok itxaropen handia du harengan, eta horren erakusle da haren alde egin duela. Lehen aldia du aurrelari amurrioarrak, eta, babestua egon dadin, atzelaririk indartsuena jarri diote: Zabaleta. Elordi ere lehen aldiz ariko da Masters txapelketan, baina harena ez da ezustekoa, egungo buruz buruko eta binakako txapelduna baita.
Sei bikoteek bost jardunaldiko ligaxka bat jokatuko dute, eta lehen bi bikote sailkatuak finalerdietara igaroko dira. Hirugarren eta seigarren arteko sailkatuek, berriz, kanporaketa bat jokatuko dute, eta irabazleak finalerdietan ariko dira. Finalerdiak eta finala asteburu berean izango dira, Iruñean, Nafarroa Arenan: finalerdiak, irailaren 29an, eta finala, urriaren 1ean.
Iaz, Ezkurdiak eta Mariezkurrena II.ak irabazi zuten txapela, finalean Altuna III.ari eta Imazi 22-15 irabazita. Hain zuzen, bi bikote horiei eutsi diete aurten ere. Beste lau bikoteak, ordea, berriak dira. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229712/bidenek-diktadoretzat-jo-du-xi-aeben-eta-txinaren-arteko-tratua-hobetzeko-bilera-egin-ondotik.htm | Mundua | Bidenek «diktadoretzat» jo du Xi, AEBen eta Txinaren arteko tratua hobetzeko bilera egin ondotik | Etxe Zuriko maizterrak adierazi du Xik ez zekiela otsailean AEBetako zeruan eraitsitako ustez espioitzarako erabilitako aerostato bat zegoenik. Pekinen esanetan, adierazpen horiek «zentzugabeak eta arduragabeak» dira. | Bidenek «diktadoretzat» jo du Xi, AEBen eta Txinaren arteko tratua hobetzeko bilera egin ondotik. Etxe Zuriko maizterrak adierazi du Xik ez zekiela otsailean AEBetako zeruan eraitsitako ustez espioitzarako erabilitako aerostato bat zegoenik. Pekinen esanetan, adierazpen horiek «zentzugabeak eta arduragabeak» dira. | AEB Ameriketako Estatu Batuen eta Txinaren arteko tentsio diplomatikoa baretzeko konpromisoa hartu eta biharamunean, Joe Biden Etxe Zuriko maizterrak egindako adierazpenak pitzadura bat eragin du bi potentzia ekonomikoen artean. Izan ere, Bidenek «diktadoretzat» jo zuen Txinako presidente Xi Jinping, presidentetzarako kanpainarako dirua biltzeko ekitaldi batean, atzo, Kentfielden (Kalifornia). Pekinen arabera, bien arteko erlazio diplomatikoa «inoiz baino okerrago» dago. Bada, Bidenek hauspoa eman dio txinpartari.
Ikusi gehiago: Txinak eta AEBek tentsioa baretzeko konpromisoa hartu dute
Etxe Zuriko maizterrak esan duenez, Xi «oso lotsatuta» sentitu zen Txinak ustez espioitzarako erabilitako aerostato bat AEBetako aire eremuan atzeman zutenean —urte hasieran—, Txinako agintariak «ez zekielako» aerostato bat zeruan zegoenik. Haren arabera, Xi «asko haserretu zen» espioitza materialez betetako aerostato bat erorarazi zutenean. «Diktadoreentzat lotsagarria da zerbait gertatu dela ez jakitea», zehaztu du. Era berean, erantsi du Asiako herrialde hark «benetako zailtasun ekonomikoak» dituela. AEBetako Estatu idazkari Antony Blinken Pekinen egon zen igandean eta astelehenean, eta adierazi zuen aerostatoaren afera «itxi» egin behar dutela.
Bidenen hitzak ez dituzte batere ongi hartu Pekinen. Gaur, Txinako Atzerri Ministerioko eledun Mao Ningek esan du «oso zentzugabeak eta arduragabeak» direla, tokiko prentsak jaso duenez. Maok ziurtatu du «argi eta garbi» atzeman zituztela gertakari aerostatikoaren akatsak, eta Pekinen ildo ofiziala berretsi du: Washingtonek «lasai eta gehiegikeriarik» gabe maneiatu behar zuen gaia. Bozeramaileak gaineratu du iruzkin horiek ez dutela errealitatea islatzen: «Txinaren duintasun politikoa urratzen dute, eta probokazio politiko hutsa da».
Shanghaiko Fudan Unibertsitateko Ikasketa Amerikarren Zentroko zuzendari Wu Xinboren hitzetan, bi aldeen arteko «konfiantza» azpimarratzea izan du xede Pekinek. «Biden ahobero bat da, alproja bat», adierazi dio Reuters berri agentziari.
AEBetako presidentearen adierazpenak ezustean heldu dira, Blinkenek Pekinera egindako bidaiaren ondotik; Estatu idazkaria Txinako diplomazialari goren Wang Yirekin, Atzerri ministro Qin Gangekin eta Xirekin berarekin batzartu eta gero, adierazi zuten bi aldeen arteko harremanei «zabalik» eutsi behar zaiela, «gatazkarik ez sortzeko». Bada, Blinkenen bisitak ez du fruitu askorik eman. Horrekin lotuta, gainera, Ipar Koreak «lotsagarritzat» jo du AEBetako Estatu idazkari «probokatzaileak» Txinara eginiko bidaia. KCNA albiste agentziak jasotakoaren arabera, Jong Yong Hak nazioarteko analista korearrak AEBak kritikatu ditu, «Txinako mehatxuaz hainbeste aldiz hitz egin» dutenez gero.
AEBen politika, «aldakorra eta okerra»
AEBetako presidentearen adierazpenek oihartzuna izan zuten nazioartean. Errusiako Gobernuaren arabera, esaterako, hitz horiek erakusten dute Washingtonen politika «aldakorra eta okerra» dela. «Jakina, AEBek atzerrira egiten dituzten adierazpenak oso kontrajarriak dira, eta ezin dira aurreikusi», esan du Kremlineko bozeramaile Dmitri Peskovek, eguneroko prentsaurrekoan. «Halere, hori bere kontua da [Washingtonena] [...] AEBekin harreman txarra dugu; Txinako Errepublikarekin, berriz, oso ona», zehaztu du Kremlineko eledunak.
Washingtonek eta Pekinek konpromiso diplomatikoarekin jarraitzea itundu zuten herenegun, baita datozen aste eta hilabeteetan Etxe Zuriko eta Txinako ordezkarien arteko bilerak egitea ere; besteak beste, Txinako Atzerri ministroa Washingtonera gonbidatu dute, eta Bidenek atzo iragarri zuen AEBen klima aldaketaren aurkako ordezkari John Kerry Txinara joan daitekeela. Aurreko egunean, Etxe Zuriko maizterrak esan zuen bi potentzia ekonomikoen arteko harremanak «bide onean» zeudela, eta Blinkenen bidaia «zenbait aurrerapen txikirekin» amaitu zela.
Atzo, gainera, , Xiri «diktadore» deitu ondoren, bazirudien Biden prest zegoela harremanak hobetzeko: «Oso garrantzitsua da orain [Xik] bestelako harreman bat nahi izatea. Antony Blinken hara joan berri da, eta gure Estatu idazkariak lan ona egin du. Denbora beharko dugu», esan zuen Kentfielden egindako ekitaldian.
Agerraldi horretan, Bidenek nabarmendu zuen Xi «kezkatuta» agertu zela Quad aliantzak Ozeano Barean izan dezakeen eraginagatik; Japoniak, Australiak, Indiak eta AEBek osatzen dute aliantza hori. Agintariak zehaztu zuen aldez aurretik Xiri ziurtatu ziola aliantzak ez duela asmorik Txina «inguratzeko». «[Xik] Deitu zidan, eta [Txina inguratzeko] hori ez egiteko esan zidan, ataka larri batean jarriko zelako», azaldu zuen Bidenek. Bestalde, AEBetako presidentea Indiako lehen ministro Narendra Modirekin biltzekoa da aste honen amaieran, eta espero da Txina hizpide izango dutela bien arteko bileran. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229713/eh-bilduk-salatu-du-eaeko-zahar-etxeek-espainiako-estatukoek-baino-baldintza-okerragoak-izango-dituztela.htm | Gizartea | EH Bilduk salatu du EAEko zahar etxeek Espainiako Estatukoek baino baldintza okerragoak izango dituztela | Jaurlaritzak zahar etxeen dekretua berritu du, baina Kortajarenak esan du testuan ez dagoela aldaketa nabarmenik. Egoera «larria» dela azaldu du. | EH Bilduk salatu du EAEko zahar etxeek Espainiako Estatukoek baino baldintza okerragoak izango dituztela. Jaurlaritzak zahar etxeen dekretua berritu du, baina Kortajarenak esan du testuan ez dagoela aldaketa nabarmenik. Egoera «larria» dela azaldu du. | Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiken sailburu Nerea Melgosak zahar etxeak arautzeko dekretua moldatzeko agindua onartu zuen joan den astean, eta EH Bilduk dekretu berri horren inguruko balorazioa egin du gaur Eusko Legebiltzarrean. Besteak beste, zera salatu du: EAEko zahar etxeek Espainiako Estatukoek baino baldintza okerragoak izango dituztela.
Hain zuzen, iaz, Gizarte Zerbitzuen eta Autonomia eta Mendekotasunari Arreta Eskaintzeko Sistemaren Lurralde Kontseiluaren akordioa onartu zuten Espainiako Estatuan –kontra bozkatu zuen Jaurlaritzak, argudiatuz eskumen propioak zituela–. Zerbitzuen kalitatea bermatzeko irizpide komunak jasotzen ditu akordio horrek, eta, EH Bilduren ustez, Jaurlaritzaren dekretu berria akordio horren «egokitzapen kaskar bat» baino ez da.
Nerea Kortajarenak hartu du hitza Eusko Legebiltzarrean; haren arabera, testuak «mami gutxi» du, eta ez da egin sakoneko aldaketarik –2019an onartu zuen Jaurlaritzak zahar etxeetako dekretua; eta, orain, hori moldatzeko erabakia hartu du, azaleratu diren hainbat gabezia tarteko–: «Aldaketa gutxi planteatzen dira, eta uste dugu Madrilen adostutakoak behartuta egin dituztela horiek, era traketsean. Dekretu berrian Araba, Bizkai eta Gipuzkoako egoitzei eskatzen zaizkien betebeharrak Madrilen onartutakoaren azpitik geratzen dira». Horiek horrela, azaldu dute litekeena dela sei urte barru EAEkoak izatea Espainiako Estatuan artarik txarrena duten zahar etxeak: «Larria da».
EH Bilduk prozesua ere kritikatu du, eta adierazi ez dela egon eztabaidarako abagunerik. Jakinarazi du komunikabideen bidez izan zutela aldaketaren berri. «Plazaratu eta egun batzuetara igorri zuen Jaurlaritzak. Hori ere esanguratsua da».
Dekretuaren inguruko balorazioa egitean, hainbat puntutan jarri du arreta Kortajarenak. Besteak beste, testuan egoitza berriei jarriko zaien muga jasotzen da: ezingo dituzte 150 egoiliar baino gehiago hartu. EH Bilduren arabera, baina, 2019ko dekretuan ere hori bera planteatzen zen. «Egoitzak 25 laguneko arreta eta zaintza moduluetan antolatuko direla ere esaten da. Kontua da Madrilgo akordioak gehienez 120 plaza aurreikusten dituela (75 landa eremuetan eta 90 dentsitate ertaineko zonetan), eta hamabost laguneko elkarbizitza modulua».
Esan dute ratioen inguruan ere ez dagoela aldaketa nabarmenik, eta gogorarazi hori dela zahar etxeetako arazo nagusietako bat; hor ere, Madrilen ezarritakoak baino txikiagoak izango dira langileen ratioak: «Hau bereziki larria iruditzen zaigu, pandemian argi geratu baitzen pertsonal gutxiago zuten zentroetan heriotza tasa handiagoa zela, eta hori egiaztatzen duen txosten bat ere bai baitu Jaurlaritzak». Behin dekretua onartuta, egoitzek sei urte izango dituzte aldaketetara egokitzeko, eta zera gaineratu du Kortajarenak: «2029rako gainontzeko erkidegoek adostutakoa beren arauetara eramaten badute, EAEko egoitzek estatu osoko atentziorik okerrena izango lukete».
Horiek kontuan izanda, azalpenak exijitu dizkiote Melgosa sailburuari. «Zahartzen ari den gizarte bat da gurea, eta bizitza luzatzearekin lotutako erronkek neurriak hartzera behartzen gaituzte». Zaintza sistema publiko komunitario baterako trantsizioa egin behar dela aldarrikatu dute. «Egoitzetako egoera ez da jasangarria».
Hala, zahar etxeen aferari irtenbidea bilatzeko, beharrezkotzat jo dute zenbait eragileren parte hartzea bermatu eta guztien arteko eztabaida sustatzea: «Adostu behar dugu adinekoen egoitzen eredu berria. Herri eztabaida bat behar dugu, eta denon parte hartzeak bermatua egon behar du». |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229714/islandiak-baleak-arrantzatzea-debekatu-du-aldi-baterako.htm | Mundua | Islandiak baleak arrantzatzea debekatu du aldi baterako | Aurten, abuztura arte behintzat, Hvalur konpainiak ezingo du arrantzatu zere arruntik, animalien ongizatearen legea urratzen duelako. Are gehiago: 2023an amaitzen zaio baleak arrantzatzeko lizentzia. | Islandiak baleak arrantzatzea debekatu du aldi baterako. Aurten, abuztura arte behintzat, Hvalur konpainiak ezingo du arrantzatu zere arruntik, animalien ongizatearen legea urratzen duelako. Are gehiago: 2023an amaitzen zaio baleak arrantzatzeko lizentzia. | «Animaliak azkar eta minik gabe hil behar dira [...]. Saihestu egingo da animaliei alferrikako mina edo beldurra sentiaraztea». Horixe jasotzen du Islandiako Animalien Ongizaterako Legeak bere 21. artikuluan. Ez dute bete, ordea: herrialdeko Elikadura, Nekazaritza eta Arrantza Ministerioak jasotako txosten batean, ondorioztatu zuten zere arrunt espezieko baleak hiltzeko denborak «baimendutakoa baino gehiago» irauten zuela. Maiatzean jaso zuten txostena.
Ministerioak eskatu zion adituen batzorde bati ebaluatzeko ea baleen arrantzak inoiz bete dezakeen legearen helburua, «azkar» hiltzekoa. Herenegun jaso zuten erantzuna: arrantzan erabiltzen den metodoak ez du betetzen animalien ongizaterako legea. Hala, behin-behineko erabakia hartu du Islandiako Gobernuak: debekatu egin du baleak arrantzatzea, abuztuaren 31ra arte gutxienez.
Oraintsu hasi ohi da baleak arrantzatzeko denboraldia, ekainaren erdialde aldera, eta irailaren erdialdera arte irauten du. Aurtengo kanpaina atzeratzea beharrezkotzat jo dute, aztertzeko ea posible den «araututako gutxieneko arauak betez» baleen arrantza «bermatzea». Svandis Svavarsdottir Elikadura, Nekazaritza eta Arrantza ministroak «derrigorrezkotzat» jo du legea betetzea: «Jarduera honek etorkizunean ezin du jarraitu baldin eta agintariek eta lizentziak dituztenek ezin badituzte bete legearen eskakizunak».
Aldi baten amaiera
Bi balea mota harrapatzen dituzte Islandiako uretan: zere arrunta eta zere txikia; biak ala biak galzoriko espezieak, joan den mendeko arrantza masiboen ostean.
Balea haragiaren eskaria hutsaren hurrengoa da, eta pandemiaren eragina gehituta, 2019an eta 2020an ez zuten arrantzatu ez zere arruntik, ezta zere txikirik ere. 2021ean zere txiki bat harrapatu zuten. 2022ko ekainean, zere arruntak harrapatzeari ekin zion Hvalur konpainia publikoak. Iazko denboraldian, 148 zere arrunt arrantzatu zituen. Islandian geratzen den konpainia bakarra da.
2020an, zere txikiak harrapatzen zituen IP-Utgerd konpainiak iragarri zuen jarduera bertan behera utziko zuela, ez zelako ekonomikoki bideragarria. «Inoiz ez dut berriro balearik arrantzatuko; onerako geratuko naiz», adierazi zuen Gunnar Bergmann Jonsson konpainiako buruak.
Begi onez ikusten dute datorren baleen arrantza debekatzea nahi dutenek. 2018an ezarri zuen Islandiako Arrantza ministerioak 2023ra arteko arrantza kuota. Urtero 209 zere arrunt eta 217 zere txiki harrapatzea ezarri zuten helburutzat. Argi dago ez dutela helburu hori bete, eskari eskasa, zailtasun ekonomikoak eta pandemia direla medio. Urtebete barru iraungiko zaio Hvalur konpainiari lizentzia, eta, dirudienez, Islandiako Gobernuak ez du asmorik hura berritzeko.
Arrantza, datutan
XX. mendeko lehen hiru herenetan 725.000 zere arrunt harrapatu zituzten; gaur egun, 100.000 balea baino zertxobait gehiago geratzen ei dira. 1986an debekatu zuten baleak helburu komertzialetarako arrantzatzea. Dena dela, 20 urteren buruan, 2006an, berriro ekin zion Islandiak. Urte hartatik gaur egun arte, mila ale arrantzatu dituzte.
Bestalde, XX. mende osoan zere txikien populazioaren %80 inguru harrapatu zuten (200.000 aletik gora). 1976an, espezie babestu izendatu zuen Nazioarteko Balea Batzordeak; ordutik aurrera, soilik Islandiak eta Japoniak harrapatu dituzte, ikerkuntzarako. 50.000-60.000 balea geratzen dira. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229715/eusko-ikaskuntzak-lehendakari-berria-du-ipar-euskal-herrian.htm | Gizartea | Eusko Ikaskuntzak lehendakari berria du Ipar Euskal Herrian | Eusko Ikaskuntzaren administrazio kontseiluak erabaki du Claude Mehats izango dela elkarteak Ipar Euskal Herrian duen lehendakaria. | Eusko Ikaskuntzak lehendakari berria du Ipar Euskal Herrian. Eusko Ikaskuntzaren administrazio kontseiluak erabaki du Claude Mehats izango dela elkarteak Ipar Euskal Herrian duen lehendakaria. | Eusko Ikaskuntzak lehendakari berria du Ipar Euskal Herrian. Eusko Ikaskuntzaren administrazio kontseiluak erabaki du Claude Mehats izango dela elkarteak Ipar Euskal Herrian duen lehendakaria. Viviane Delpech, Anne-Marie Gale eta Maitena Urmeneta izango dira lehendakariordeak, Jean-Marie Izquierdo elkartearen idazkari izendatu dute, eta Xalbat Alzugaraik diruzain segituko du.
Ipar Euskal Herriko Eusko Ikaskuntzako kidea da Mehats, 2005etik. Kultur Tesia saria irabazi zuen urte horretan Les Basques de France aux Amériques. XIXème-XXème siècles. Recherche sur des aspects spécifiques d'une émigration organisée izeneko tesiagatik (Frantziako euskal herritarrak Ameriketan. XIX. eta XX. mendeak. Antolatutako emigrazio baten ezaugarri zehatzei buruzko ikerketa). Azken urteetan diasporaren inguruko proiektuetan ari izan da, eta historia eta geografia irakaslea da Baionako ikastetxe batean. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229716/psn-astelehena-baino-lehen-bilduko-da-geroa-bairekin.htm | Politika | PSN astelehena baino lehen bilduko da Geroa Bairekin | Zurekin Nafarroak ez du ulertzen zergatik utzi nahi duten kanpoan, baina adierazi du ez duela oztopatuko bi alderdien arteko topaketa, «betiere ez baldin bada erabakirik hartzen». | PSN astelehena baino lehen bilduko da Geroa Bairekin. Zurekin Nafarroak ez du ulertzen zergatik utzi nahi duten kanpoan, baina adierazi du ez duela oztopatuko bi alderdien arteko topaketa, «betiere ez baldin bada erabakirik hartzen». | Beste behin, Geroa Bai ez da agertu. Nafarroako Gobernua osatzeko negoziazioen barruan, PSNk bilera batera deituak zituen Geroa Bai eta Zurekin Nafarroa, baina Uxue Barkosek gidatutako taldea presio egiten ari da oraindik ere. Aurreko astean egin bezala, bertan behera utzi dute sozialistek hitzemandako bilkura, eta adierazi ez dutela aurrera egin nahi sozialistek azaldu aurretik zer gobernu mota osatu nahi duten.
Hala, PSNko eta Zurekin Nafarroako ordezkarien arteko bilkuran hutsune handi bat zegoen berriz ere. Bilkurak ordubete pasa iraun du, eta amaieran, Geroa Bai ez egoteak bereganatu du komunikabideen arreta.
Polemika sortu denetik, deseroso sumatzen da Zurekin Nafarroa. Begoña Alfaro eledunak ez du ulertzen zergatik utzi nahi dituzten bilera horretatik kanpo. «Jakin nahiko genuke Zurekin Nafarroa zergatik ezin den egon bilera horietan». Polemika piztu denetik, Geroa Baik adierazi du gobernuaren funtzionamenduaz hitz egin nahi dutela sozialistekin, eta ordezkaritza instituzionalari eutsi nahi diotela. Horren harira, Alfarok ez daki zertaz ari diren ordezkaritza instituzionala hizpide hartzen dutenean. «Zertaz ari dira zehazki? Auziok zehaztu gabe ditugu oraindik. Herritarrek merezi dute gauzok argitzea».
Alfarok tonua igo du Geroa Bairen aurka: «Aurreko astean esan genuen bilerara ez etorri izanak harritu gintuela, eta, gaur, berriz, esaten dugu atsekabetu gaituela». Ez dator bat Uxue Barkosen taldeak negoziazioetan proposaturiko ordenarekin: «Lehenik zer, gero nola eta azkenik nor. Hori da bete beharreko ordena.
Dena den, korapiloa askatu nahirik, Alfarok esan du prest daudela atzera egin eta sozialisten eta Geroa Bairen arteko bilkura «ez oztopatzeko». «Erantzukizun ariketa handia da, eta kontzesio hori egingo dugu». Espero du balio izatea negoziazioetan aurrera egiteko, baina argi utzi nahi dute ez dutela onartuko erabakirik hartzea: «Akordiorik izanez gero, gure hiru botoak behar direnez, ez genuke akordio hori babestuko».
Astelehenean bilera
PSNko Ramon Alzorrizek azaldu du astelehen arratsaldean egin nahi dutela hurrengo bilera Zurekin Nafarroarekin eta Geroa Bairekin. Ordurako espero dute arazoa konpontzea, eta Geroa Bairekin elkartu nahi dute astelehena baino lehen. «Gaur elkartu garen bi alderdiek ulertu dugu aurrera egin behar genuela, eta keinu bat egin». Zurekin Nafarroak egin bezala, ohartarazi du bilera horretan ez dutela erabakirik hartuko.
Alzorrizek Geroa Bairi erantzun dio ez dutela «inor umiliatu nahi, ezta ahuldu nahi ere». Ordezkaritza instituzionalari dagokionez, gogora ekarri du 2015eko legealdian Geroa Baik bederatzi parlamentarirekin alde bakarreko gobernua lortu zuela eta iragan legealdian, Geroa Baik lehendakariordetza bat, lau departamendu, Parlamentuko lehendakaritza eta senatari autonomikoa izan zituela. Haren irudiko, «kudeaketa» garrantzitsuagoa da karguak baino.
Gaurko bilera «positiboa» izan da bi alderdientzat. Begoña Alfaroren arabera, bi alderdiek uste dute beharrezkoa dela legealdi honetan etxebizitza, osasungintza, berdintasun eta ingurumen arloetako politikak indartzea. Alzorrizek gaineratu du beharrezkoa dela politika horiek «babestea» ikusita eskuinak eta eskuin muturrak atzera egin nahi dutela arlo horietan.
Aldi berean, dokumentuak trukatu dituzte ikusteko iragan legealdiko akordio programatikoa zenbateraino bete den.
Geroa Bairen erantzuna
Geroa Baik ontzat jo du sozialisten jarrera aldaketa. Koalizioak nabarmendu du «zorrotzak» izango direla «eduki sendoak izango dituen gobernu bat» negoziatzeko orduan. Edukien arloan, argi utzi nahi izan dute «jarrera tinkoa» izango dutela osasungintzan, etxebizitzan, euskaran, garapen ekonomiko eta energetikoan, eta eskumenetan. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229717/psek-ohartarazi-duenez-subiranistek-plazara-aterako-dute-berriz-proiektu-independentista.htm | Politika | PSEk ohartarazi duenez, «subiranistek plazara aterako dute berriz proiektu independentista» | Uztailaren 23ko bozen zerrendaburuak aurkeztu ditu PSE-EEk, Patxi Lopez, Rafaela Romero eta Dani Senderos; alderdiko idazkari nagusi Eneko Anduezak esan du «murrizketen arora itzultzea» dagoela jokoan. | PSEk ohartarazi duenez, «subiranistek plazara aterako dute berriz proiektu independentista». Uztailaren 23ko bozen zerrendaburuak aurkeztu ditu PSE-EEk, Patxi Lopez, Rafaela Romero eta Dani Senderos; alderdiko idazkari nagusi Eneko Anduezak esan du «murrizketen arora itzultzea» dagoela jokoan. | PSE-EEko idazkari nagusi Eneko Anduezak abisu argia eman du PP eta Vox Moncloara iristeak ekarriko lituzkeen ondorioen inguruan. Eskuin muturra Espainiako Gobernuan sartzeak «polarizazio handiagoa» ekarriko luke, Anduezaren arabera, eta, jokaleku horretan, «nazionalistek eta bereziki ezker abertzaleak» subiranismoaren aldeko apustua egingo lukete. «PPk eta Voxek Moncloako atea gurutzatzen badute, ezker abertzaleak plazara aterako du berriz proiektu independentista», esan du PSEko buruak. «Elkarrekin aurrera egiten duen Euskadi bat» nahi dutela azaldu du Anduezak, «hitz eginez eta eskua zabaldurik».
Uztailaren 23ko bozetarako PSE-EEren zerrendaburuak aurkezteko ekitaldian aritu da Andueza. Dani Senderos, Patxi Lopez eta Rafaela Romero izango dira zerrendaburuak Espainiako Kongresurako: Senderos Araban, Lopez Bizkaian eta Romero Gipuzkoan. Ultraeskuindarrak Madrilgo gobernura iristen badira zer egoera sortuko den azaltzen jarraitu du Anduezak: «Batzuk beren pareten barruan itxiko dira, beren proiektu baztertzaileak babesteko, beste proiektu baztertzaile batekin konfrontazioan aritzeko, muturrek elkar elikatzen baitute».
PSOE ala PP-Vox, besterik ez
PSEko idazkari nagusiak erantsi du euskal herritarrek «gauza asko» dituztela jokoan uztaileko bozetan.«Ez dadila inor despistatu: eskuinak irabazten badu eskuin muturraren laguntzaz, Euskadik galdu egingo du». Besteak beste, «murrizketen arora itzultzea» ere badagoela jokoan esplikatu du Anduezak, «gure bizitzaren kalitatea».
Adierazi du boto emaileek bi aukera dituztela uztailaren 23ko bozetarako: PSOE ala PP-Vox. «Baliteke uztailaren 24a berandu izatea. PSOEren gobernua atera dadin lortzeko berme bakarra PSOE babestea da. Ez dago beste biderik, beste bidezidorrik, beste boto paperik». |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229718/enpresetan-adinak-oztopo-izateari-utzi-eta-aukera-izan-behar-duela-dio-mendiak.htm | Ekonomia | Enpresetan adinak oztopo izateari utzi eta aukera izan behar duela dio Mendiak | Adina kudeatzeko tresnak biltzen dituen gida bat sortu du Lan eta Enplegu Sailak. Lan egiteko adinean dauden guztiei aukera berberak bermatzea da asmoa. | Enpresetan adinak oztopo izateari utzi eta aukera izan behar duela dio Mendiak. Adina kudeatzeko tresnak biltzen dituen gida bat sortu du Lan eta Enplegu Sailak. Lan egiteko adinean dauden guztiei aukera berberak bermatzea da asmoa. | Gaur egun, 100.000 pertsona baino gehiago ari dira lan bila Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako lehendakariorde eta Enplegu sailburuak azaldu duenez, horietako askok 50 urte baino gehiago dituzte. Beste hainbat langile, gainera, beldur dira enplegua galduko ote duten aldaketatara egokitu ezean. «Beldur horren arrazoi bakarra adina da», zehaztu du Mendiak. Hori dela eta, adin desberdinetako pertsonei lan aukera berak bermatzeko, Adinlan gida sortu du Lan eta Enplegu Sailak. «Enpresek, euren langileen adina oztopo bihurtu beharrean, aukera bezala ikusi behar dute».
«Aukeren berdintasuna bermatzea da Adinlan-en helburua, diskriminaziorik gabe eta adinagatik inor kanporatu gabe», azaldu du Mendiak gidaren aurkezpenean. Belaunaldien arteko bizikidetza profesionala sustatu nahi dute, ezagutza eta trebetasunak elkarri transmititzeko. Besteak beste, Enpleguaren Euskal Estrategia 2030 plana jaso dute gidan; eta Lanbide Hobetzen programa ere bai, enplegu zerbitzu publikoa eraldatzeko prozesu sakona. Gida irekita dago; hau da, sortu ahala, tresnak gehituko dituzte.
Adina kudeatzeko beste arrazoi sendo bat azpimarratu du Enplegu sailburuak: «Azken hamalau urteetan, 85.000 pertsonak erretiroa hartu dute, eta Gizarte Segurantzaren datuen arabera, hurrengo bost urteetan beste 100.000 lagunek hartuko dute». Hori dela eta, Mendiak uste du enpresa guztiek tresnen berri izan behar dutela, egoerari irtenbiderik onena eman diezaioten eta belaunaldien arteko transmisioa bermatu dezaten.
Era berean, pandemiako krisiaren aurreko datuekin alderatuta, Mendiak azaldu du 55 urtetik gorako pertsonen taldea izan dela galdutako lana errekuperatu ez duen bakarra. «30 urte baino gutxiago dituztenen artean, langabeziak %54 egin zuen gora 2020ko otsail eta abuztu bitartean, baina aurtengo maiatzean, langabezia tasa krisiaren aurrekoa baino %12 apalagoa da». |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229719/hondamendi-naturala-deklaratzeko-eskatuko-dute-ekaitzak-kalte-egin-dien-lapurdiko-herriek.htm | Ekonomia | Hondamendi naturala deklaratzeko eskatuko dute ekaitzak kalte egin dien Lapurdiko herriek | Kalte handiak eragin zituen astearte arratsaldeko ekaitzak. Laborari batzuek erran dute aurtengo ekoizpena osoki galdu dutela. Olaizolak erran du biper sailean gutxienez ekoizleen laurdenak ukituak direla | Hondamendi naturala deklaratzeko eskatuko dute ekaitzak kalte egin dien Lapurdiko herriek. Kalte handiak eragin zituen astearte arratsaldeko ekaitzak. Laborari batzuek erran dute aurtengo ekoizpena osoki galdu dutela. Olaizolak erran du biper sailean gutxienez ekoizleen laurdenak ukituak direla | «Itsusia izan da, sekula ikusi gabea». Panpi Olaizola Ezpeletako (Lapurdi) ekoizle eta Biper sindikatuko burua etsiturik mintzatu da, atzo pairatu zuten ekaitzaren ondotik. Bost eta sei zentimetro inguruko diametroa zuen kazkabarra erori zen Lapurdiko zenbait herritan, eta laborariek ekoizpenaren parte bat edo dena galdu dute. Olaizolaren hitzetan, gutxienez 47 ekoizle lirateke ukituak biper sailean, ekoizleen laurdenak. Hondamendi naturala deklaratzeko asmoa agertu dute, eta dei egin diete desmasiak izan dituztenei beren aseguruei eta herriko etxeei jasandakoaren berri emateko. Eskaera anitz badira Frantziako Gobernuari helaraziko dizkiola erran du Fabrice Rosay Baionako suprefetak.
Pentzean lanean harrapatu zuen Olaizola. «Doi doietarik iritsi ginen etxera, korrika». Handik ikusi zuten, zuzenean, ekaitza eragiten ari zena. Sagarrondoak kaltetuak dituzte, baina biper ekoizpenak sufritu du gehien; etxean eta hangarrean ere izan dituzte desmasiak. «Mendian ere, iratzeak eta sasiak suntsituak dira; arkume batzuk hil dira. Alde guzietatik kaka da, begiak baizik ez zaizkigu gelditzen negar egiteko», kontatu du, goibel.
Orain dela hilabete eta erdi landatu zituzten biper landareak, eta biltzeko prest ziren. «Edo dena berriz hasten dugu, edo amore ematen dugu». Batzuek entseatu nahi badute ere, Olaizolak uste du beranduegi dela ekoizpena berriz zerotik abiatzeko. Hala ere, ez du dudarik: galera handia izanen da. «Bakoitzak bere kalkuluak egiten ditu, eta bakoitzak duen bolumenaren arabera ere aldatzen da». Sagarretan galdu dutenaz gain, biperrekin bakarrik 70.000 arteko galera izan litekeela uste du. «Gure diru iturri nagusia da».
Parisera begira
«Ondoko herri batzuetan, motza izan da, baina Itsasun laurden bat baino gehiago iraun zuen», kontatu du Mikel Hiribarren auzapezak Euskal Irratietako Goiz Berri saioan. «Makurrak handiak dira, eta ikusgarriak landare, arbola eta guzietan. Gure eskualdean, landa gehienek dute pairatu, bereziki biper landek; asko berriki landatuak ziren. Eta baratzeak, barazki egileak eta arto alorrak ere, guztiz gehienak xehatuak izan dira. Pentsatzen dut leku batzuetan belarrak ere etzan baino gehiago xehatu dituela, bakan gertatzen den bezala».
Auzapezaren hitzetan, biper landek ez ezik, gereziondoek eta bestelako landare eta zuhaitzek izan dituzte kalteak. Kanpoan ziren animaliek ere izan dituzte kalteak. Azkenik, hainbat auto eta etxetan ere izan dira ondorioak. Hiribarrenen hitzetan, ekaitzaren ondorioz kalteak izan dituztenek aseguruei jakinarazi behar diete lehenbailehen, pairatutakoa frogatzen duten argazkiekin. Baina laborariek herriko etxeetara jo behar dutela zehaztu du, horren bidez egiten ahalko dutela hondamendi natural gisa deklaratzeko eskaera. «Baionako suprefeta mintzatu da gurekin. Erran digu herritarren eskaera handi bat baldin bada eskualde mailako hondamendi naturala deklaratzeko, orduan berak zuela gorago eskatuko Frantziako Gobernuarengandik hala ekarria izan dadin».
Konfiantza gutxi agertu du Olaizolak Frantziako Estatutik etorri litezkeen laguntzei begira. «Nik ez dut sinesten». Iazko udan izan zen idortearen ondotik ezarri zuten protokoloa aipatu du adibide gisa. «Laborari anitz baztertuak izan ziren, ez dugu zentimorik izan». Haren arabera, Lapurdiko ekoizleen artean ez dute herenek ere laguntzarik izan. «Ezagutzen dut kasu bat 30.000 euroko gastua izan zuena bazka faltagatik, eta ez diote fitsik eman». Bestelako iniziatibarik izan litekeen galdetuta, etsiturik erantzun du: «Oraingoz ez dut indarrik horrelakoetan pentsatzeko». |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229720/gasteizko-aurtengo-jazzaldiak-ateak-ireki-nahi-dizkie-gazteei.htm | Kultura | Gasteizko aurtengo Jazzaldiak ateak ireki nahi dizkie gazteei | Artista ezagunekin batera, Chelsea Carmichael, Samora Pinderhughes eta Immanuel Wilkins musikariek hartuko dute oholtza | Gasteizko aurtengo Jazzaldiak ateak ireki nahi dizkie gazteei. Artista ezagunekin batera, Chelsea Carmichael, Samora Pinderhughes eta Immanuel Wilkins musikariek hartuko dute oholtza | «Musikaren kalitatea» eta «publikoaren konexioa» izan dira Gasteizko 46. Jazzaldia antolatzeko kontuan hartu dituzten ildoak. Uztailaren 3tik 8ra iraungo du festibalak, eta musikari hasiberriek berebiziko garrantzia hartuko dute oraingoan. Chelsea Carmichael, Samora Pinderhughes eta Immanuel Wilkins arituko dira, esaterako, oholtza gainean. «Gazteen alde egin nahi dugu apustua. Oraindik ospe handirik ez dute, baina, zalantzarik gabe, etorkizuneko musikariak izango dira. Jazzaldian izan nahi ditugu beste inon baino lehen», adierazi du Iñigo Zarate Gasteizko Jazzaldiko zuzendariak, gaur egin duten aurkezpenean.
Aurkeztu dituzten berrikuntzen artean dago I. Herri Jazz Ibiltaria. SGAE fundazioaren ekimenak jazz talde berriei eman nahi die bultzada, eta, aitzakia horrekin, Eira & Band Musikeneko ikasleek sortutako boskotea aurkeztuko dute uztailaren 1ean. Euskal Herriko hainbat herritan jotzeko aukera ere izango dute horren ostean gazteek. Jazzaldiarekiko «elkarlanerako bidea» irekiko duen emanaldi bat izatea espero du Oskar Castaño Garbitxu EAEko SGAEko presidenteak.
Uztailaren 1ean egingo dute, hain zuzen, «giroa berotzen hasteko» Jazza Parkean ekitaldia, Prado parkean (Gasteiz). Doako 50 emanaldi baino gehiago eskainiko dituzte hamabi orduan, eta Rumba & Porcel DJak itxiko du eguna, Funk Experience Live emanaldiarekin. Ruben Cuevas Violadores Del Verso rap taldeko kide ohiaren proiektua da, eta jazza, funka eta hip-hopa nahasten ditu. «Ez da jazzaldiko ohiko estiloa, baina horrelako eskaintzak egitea beharrezkoa da Jazzaldiak biziraun dezan eta gazteak erakar ditzagun», aitortu du Zaratek.
Perez Cruz, Schneider eta Mehldau, izen handiak
Gasteizko Mendizorrotza kiroldegian bilduko dira uztailaren 3tik aurrera Jazzaldiko artistarik entzutetsuenak. 20:30ean hasiko dira bertako kontzertu guztiak, eta joko duten musikarien artean daude Silvia Perez Cruz, Maria Schneider eta Brad Mehldau.
Balantzea egiteko astirik izan ez badute ere, Zaratek aurreratu du aurtengo irabaziak aurreko urteetakoak baino hobeak direla, eta gogorarazi du oraindik badirela sarrerak salgai. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229721/eva-lopez-de-arroiabek-ahaldun-nagusi-izateko-hautagaitza-aurkeztuko-du-inbestidura-saioan.htm | Politika | Eva Lopez de Arroiabek ahaldun nagusi izateko hautagaitza aurkeztuko du inbestidura saioan | EH Bilduren Arabako hautagaiak «arduragatik» eta «lurraldearekiko konpromisoagatik» hartu du erabakia. | Eva Lopez de Arroiabek ahaldun nagusi izateko hautagaitza aurkeztuko du inbestidura saioan. EH Bilduren Arabako hautagaiak «arduragatik» eta «lurraldearekiko konpromisoagatik» hartu du erabakia. | Maiatzeko foru hauteskundeetan, EAJk lortu zuen boto gehien Araban, eta EH Bildu izan zen bigarrena. Eva Lopez de Arroiabe EH Bilduren bozeramaileak adierazi du Araban bi gehiengo osatu daitezkeela, «subiranista eta progresista», eta bi aukerak EH Bilduren inguruan artikulatzen direla. Hori dela eta, iragarri du Arabako ahaldun nagusi izateko hautagaitza aurkeztuko duela inbestidura saioan. Arabako Batzar Nagusietan egin du iragarpena, agerraldi batean. Araban osatu daitezkeen bi gehiengoen inguruan mintzatu da Lopez de Arroiabe: «Ez dezagun ahaztu Araban beste gehiengo batzuk osatu daitezkeela: gehiengo subiranista, eta baita ezkerreko gehiengo bat ere. Bi aukera horiek EH Bilduren inguruan ardazten dira. Eta hori hala izanik, ahaldun nagusi izateko nire hautagaitza aurkeztea erabaki dugu, arduraz eta lurraldearekiko konpromisoz». EH Bilduko batzarkidea sinetsita dago EH Bildu dela Arabaren «norabide aldaketaren eragile nagusia», koalizioa delako gobernu alternatiba bakarra. Lopez de Arroiabek ontzat jo ditu hauteskunde emaitzak. EAJk baino batzarkide bat gutxiago du EH Bilduk (hamalau), eta gehiengo osorik gabe geratu dira EAJ eta PSE-EE. EH Bildukoak salatu du EAJk eta PSEk itun publikoak izateaz gain «ezkutuko itunak» ere badituztela. Horren adibide dira, haren esanetan, PPren botoak edota abstentzioak baliatu izana udalak osatzeko eta batzar nagusietako mahaia osatzeko. EAJren eta PSEren arteko ituna «fitxa aldaketa» dela kritikatu du: «Fitxak aldatzera mugatu dira, eta guretzat Araba ez da poker mahai bat. Argi dago errezeta zaharrek ez dutela balio erronka berri horietarako, eta, horregatik, aldaketa inoiz baino beharrezkoagoa da, programetan eta ideietan oinarrituta». |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229722/ertzaintzako-sindikatuek-baztertu-egin-dute-jaurlaritzako-segurtasun-sailaren-proposamena.htm | Gizartea | Ertzaintzako sindikatuek baztertu egin dute Jaurlaritzako Segurtasun sailaren proposamena | Lan baldintzen inguruko 37 neurri jasotzen ditu dokumentuak. Sindikatuek esan dute ostiraleko negoziazio mahaira joango direla. | Ertzaintzako sindikatuek baztertu egin dute Jaurlaritzako Segurtasun sailaren proposamena. Lan baldintzen inguruko 37 neurri jasotzen ditu dokumentuak. Sindikatuek esan dute ostiraleko negoziazio mahaira joango direla. | Zalaparta ez da baretu. Ertzainen lan baldintzak hobetzeko proposamena eguneratuko duela iragarri zuen Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak, eta horren inguruko proposamena helarazi die gaur Ertzaintzako ERNE, Esan, Euspel eta SIPE sindikatuei; horiek, ordea, proposamena baztertu dute. Jaurlaritzak ostiraleko negoziazio mahaira eroango du testua; batzarrera joango direla adierazi dute Ertzaintzako sindikatuek.
Protestan ari dira sindikatuak eta Ertzainak Borrokan taldea: besteak beste, lan baldintzak hobetzeko eskatzen ari dira. Horren harira, hurrengo egunetarako mobilizazioak ere iragarri dituzte: bihar eta hilaren 27an, Gasteizen egingo dituzte protestak; eta 29an, Bilbon, Frantziako Tourra abiatu baino bi egun lehenago.
Josu Erkoreka Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak gaur esan du Ertzaintzako sindikatuei ostiraleko negozio mahairako proposamen bat bidali diela. Proposamen horretan, 37 neurri zehatz daude jasota, ertzainen lan baldintzak hobetuko lituzkeenak. 18 milioi euroko gastua ekarriko luke, Jaurlaritzaren esanetan.
ERNE, Esan, Euspel eta SIPE sindikatuek, baina, dokumentua baztertu dute, eta Erkorekari «kontzentratzeko» eskatu diote: «Horrela ez dugu ezer konponduko». |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229723/sumarreko-hautagai-martinezek-euskal-boto-aurrerakoia-eskatu-du-diazentzat.htm | Politika | Sumarreko hautagai Martinezek «euskal boto aurrerakoia» eskatu du Diazentzat | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako zerrendaburuak aurkeztu ditu Sumarrek, Yolanda Diaz Espainiako presidentegaiarekin batera: Gustavo Presa, Lander Martinez eta Pilar Garrido. | Sumarreko hautagai Martinezek «euskal boto aurrerakoia» eskatu du Diazentzat. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako zerrendaburuak aurkeztu ditu Sumarrek, Yolanda Diaz Espainiako presidentegaiarekin batera: Gustavo Presa, Lander Martinez eta Pilar Garrido. | Uztailaren 23ko hauteskundeetarako Bizkaiko, Arabako eta Gipuzkoako zerrendaburuak Yolanda Diaz koalizioko presidentegaiarekin batera izan dira gaur: Gustavo Presa, Lander Martinez eta Pilar Garrido. Bizkaiko zerrendaburu Martinezek nabarmendu du «Euskadin harro» daudela «proiektu aurrerakoi eta eraldatzailea» abiatu delako: «Proiektu horretan parte hartuko dugu, hurrengo hamarkadari eta herri proiektu bati begira». Martinezek azpimarratu du «euskal hautesle guztientzako programa bat» dela Sumarrek duena, «herritarren zerbitzura dauden politika publikoak bermatzen eta bultzatzen dituena». Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik proiektu hori «bultzatzeko» eskatu du, «politika horiek gobernura eramateko eta Yolanda Diaz presidente bihurtzeko».
Bizkaiko hautagaiak azaldu du, era berean, Sumarren proiektua ez dela sigletan oinarritzen, «proposamen zehatzetan baizik». Bizitzaren kostua merkatzeko Sumarren proposamenak gogoratu ditu, hipoteken alorrean, erosketa saskiari begira eta alokairuen auzian, adibidez. «Ezin dugu ahaztu Yolanda Diazek gobernuan egindako lana, Euskadiko pertsonen eskubideak zabaltzearen alde: lan erreformak eman du modua Euskadin enpleguan errekorra egon dadin, langabezia 2007tik izan den apalena izan dadin eta aldi baterako kontratazioa gutxienekoa izan dadin, batez ere emakumeei eta gazteei egonkortasun handiagoa emanez».
Martinezek erantsi du «erakutsi» egin dutela badakitela «gauzak beste modu batera egiten» eta «enpatiaz gobernatzen», benetako helburua garbi edukita: «jendearen bizitza hobetzea». |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229724/hamar-alkatetik-hiru-baino-ez-dira-emakumezkoak-euskal-herrian.htm | Politika | Hamar alkatetik hiru baino ez dira emakumezkoak Euskal Herrian | Maiatzaren 28ko bozen ondoren, Euskal Herriko 684 herrietatik soilik 199tan daude emakumezko alkateak. Hegoaldean, PSE eta PSNren alkateen %47 dira andreak, eta EH Bildu eta EAJrenen %33 inguru | Hamar alkatetik hiru baino ez dira emakumezkoak Euskal Herrian. Maiatzaren 28ko bozen ondoren, Euskal Herriko 684 herrietatik soilik 199tan daude emakumezko alkateak. Hegoaldean, PSE eta PSNren alkateen %47 dira andreak, eta EH Bildu eta EAJrenen %33 inguru | Hamarretik hiru. Edo beste era batera esanda: %29 baino ez. Euskal Herrian, hamar alkatetik hiru baino ez dira andreak. BERRIAk sexuaren arabera aztertu ditu maiatzaren 28ko udal hauteskundeek Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako udaletan utzitako mapa eta Ipar Euskal Herriko 2020ko udal hauteskundeek islatutakoa, eta adierazgarria da, oso, marrazten duten argazkia: gizonezkoak dira, nagusiki, Euskal Herriko udaletan aginte makila dutenak. Geografiak ez du eraginik gizon eta emakumeen hautaketan. Gizonezkoak dira nagusi Euskal Herriko mapan, nahiz eta maiatzeko bozen ondoren Hegoaldeko hiriburuetan emakumezkoen presentzia nabarmen handitu den, duela lau urteko hauteskundeekin alderatuta. 2019ko hauteskundeetan, lau gizonezko ziren hiriburuetako alkateak; orain, ordea, emakumeak daude bi hiriburutan: Maider Etxebarria Gasteizen, eta Cristina Ibarrola Iruñean. Gizonak dira Bilboko eta Donostiako alkateak– Juan Mari Aburto eta Eneko Goia–.
Bestelakoa da joera gainerako hiri eta herrietan. Maiatzaren 28ko hauteskundeei erreparatuta, 526 herritan egin dira hauteskundeak. Horietatik 171tan soilik daude emakumezko alkateak. Duela lau urte, berriz, 139 herrietako alkatetzak zeuden emakumeen esku. Herrialdeka, berdintsua da egoera. Emakume alkateak %30 inguru dira denetan. Araban dago ehunekorik handiena: %33,96 dira andreak hautatutako alkateen artean; hemezortzi, alegia. Bizkaian, berriz, %33,68; 113tik 38. Nafarroan, emakumezko 89 alkate daude, alkate guztien %32,72, alegia. Gipuzkoakoa da kopururik apalena, eta ozta-ozta ailegatzen da %30era: emakumezko 26 alkate daude, %29,55. Ipar Euskal Herrian, 2020an egin ziren udal hauteskundeak; ordutik, 130 auzapezen artean, 28 emakume daude soilik; %17,7. Hortaz, bozak egin diren Euskal Herriko 684 herrietatik, 199tan daude andrazko alkateak: %29.
Legez arautua
Hego Euskal Herrian, Espainiako Hauteskunde Araubide Orokorraren Lege Organikoak exijitzen du udal eta foru hauteskundeetako zerrendak osatzeko orduan sexu aldagaia kontuan hartzea, eta ez gizonak eta ez emakumeak ezin dira izan %40 baino gutxiago. Emakume eta gizonen arteko «oreka» lortzeko, legeak zehazten du gehienez bost postuko tarte bakoitzean sexu bateko edo besteko hautagaiek ezingo dutela % 40tik beherako ordezkaritza izan. Salbuetsita gelditzen dira 3.000 biztanle baino gutxiagoko udalerriak.
Alderdiak legez beharturik ez daudenez, herri txiki askotan nekez iritsi dira emakumeak aginte makila eskuratzera. 10.000 biztanletik gorako udalerrietan, ordea, andre gehiago ikusi dira alkate. Araban, Laudioko alkatea Ainize Gastaka (EH Bildu) da. Bizkaian, Zornotzako alkatea Ainhoa Salterain (EAJ) da, Arrigorriagakoa Maite Ibarra (EH Bildu), Barakaldokoa Amaia del Campo (EAJ), Durangokoa Mireia Elkoroiribe (EAJ), Erandiokoa Aitziber Oliban (EAJ), Getxokoa Amaia Agurne (EAJ), Mungiakoa Alaitz Erkoreka(EAJ), Santurtzikoa Karmele Tubilla (EAJ), Sestaokoa Ainhoa Basabe (EAJ) eta Sopelakoa Gurutze Carrasson (EH Bildu).
Gipuzkoan, Maider Morrasek (EH Bildu) eskuratu du Arrasateko alkatetza, Azkoitian Ana Azkoitia da alkatea (EAJ), Azpeitian Nagore Alkorta (EH Bildu), Beasainen Leire Artola (EAJ), Elgoibarren Maialen Gurrutxaga (EAJ), Errenterian Aizpea Otaegi (EH Bildu), Oiartzunen Joana Mendiburu (EH Bildu) eta Oñatin Izaro Elorza (EH Bildu). Nafarroan, berriz, 10.000 biztanletik gorako lau udaletan daude andrazkoak agintean: Burlatan Berta Arizkun da alkatea (EH Bildu), Barañainen Maria Lekunberri (UPN), Lizarran Marta Ruiz de Alda (UPN) eta Antsoainen Marta Diez (EH Bildu).
Maiatzeko bozen argazkia alderdika aztertuta, bestalde, emakumezko alkate gehienak PSE-PSNkoak dira: alkate sozialisten %47 dira andrazkoak; 34 alkateetatik hamasei. EH Bilduren eta EAJren emakumezko alkateen kopuruak, berriz, apalagoak dira. Koalizio abertzalearen alkateen %33,5 dira andreak: EH Bilduko 49 alkate dira emakumeak, eta 97 gizonak. EAJri dagokionez, alkateen %33,7 dira emakumeak: 92 alkatetzetatik, 31 soilik daude emakumeen esku. Eta Geroa Bairen hiru alkateetatik bakarra da andrea. Herri plataformen esku dauden 189 alkatetzetatik, berriz, 54 daude emakumeen esku; %28.
PPk bi alkatetza baino ez ditu eta biak gizonezkoen esku daude. UPNk hemeretzi udaletan dauka aginte makila, eta horietatik zortzi daude andre baten eskuetan. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229725/atutxa-eudeleko-ordezkaritza-estatutuek-zehazten-dute.htm | Politika | Atutxa: «Eudeleko ordezkaritza estatutuek zehazten dute» | EAJren BBBeko presidenteak EH Bilduri eskatu dio 2019an onartu zituen estatutuak errespetatzeko. | Atutxa: «Eudeleko ordezkaritza estatutuek zehazten dute». EAJren BBBeko presidenteak EH Bilduri eskatu dio 2019an onartu zituen estatutuak errespetatzeko. | Eudel Euskal Udalen Elkartearen presidentetzaren inguruan EH Bilduren eta EAJren artean sortutako ika-mika ez da baretu. Asteon, Arnaldo Otegi EH Bilduren koordinatzaile nagusiak adierazi zuen koalizio subiranistari dagokiola elkartearen presidentetza hartzea, maiatzeko bozetan zinegotzi gehien lortu zuen indarra izan zelako. EAJk, baina, berehala itxi zion atea aukera horri, argudiatuta jeltzaleek lortu zutela boto gehien eta haiei dagokiela kargu hori hartzea. Baina EH Bilduk azpimarratu du ez duela zertan horrela izan, eta eskatu du beste aldagai batzuk kontuan hartzeko: zinegotzi eta alkatetza kopurua. Koalizioak 1.050 zinegotzi ditu Araba, Bizkai eta Gipuzkoan– EAJk baino 70 gehiago – eta 107 udal – EAJk 90—. Gaur, Itxaso Atutxa EAJren BBBeko presidenteak EH Bilduri erantzun dio Eudelen estatutuek ezartzen dutela alderdi bakoitzak bertan izan behar duen ordezkaritza, «eta ez EAJk». Eta gogorarazi zion alderdi subiranistak berak estatutu horien alde bozkatu zuela 2019an. Atutxak Euskadi Irratian adierazi du EH Bilduk Eudeleko presidentetza aldarrikatzeak «koherentziarik eza» islatzen duela: «Hauteskunde gauetik behin baino gehiagotan ikusi dugunez, koalizio independentistak ez dio eusten koherentziari». Izan ere, gogoratu du EH Bilduk elkartearen estatutuak onartu zituela 2019an, eta erabaki hura errespetatzeko galdegin dio. Are: 2019an egin bezala, alderdi bakoitzari dagokion ordezkaritzaren araberako zerrenda bateratua aurkezteko proposamena babesteko eskatu dio Atutxak EH Bilduri. Koalizioaren jarrera deitoratu du jeltzaleak: «Guk ez dugu aldatu jarrera, eta ez dakit zergatik ari den orain EH Bildu iruzur egiten. Badakit ordezkaritza nabarmena lortu dutela, baina argi dago EH Bilduk berak onartutako estatutuek zehazten dutela bakoitzari zer ordezkaritza dagokion». |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229726/juan-manuel-inziartek-espetxean-jarraituko-du-bigarren-gradura-igarota.htm | Politika | Juan Manuel Inziartek espetxean jarraituko du bigarren gradura igarota | Sarek jakinarazi du 68 urteko euskal presoak hirugarren graduan egon behar zuela, baina martxoan jarritako helegite batek hirugarren gradua etetea ekarri zuela, eta berehalako espetxeratzea. | Juan Manuel Inziartek espetxean jarraituko du bigarren gradura igarota. Sarek jakinarazi du 68 urteko euskal presoak hirugarren graduan egon behar zuela, baina martxoan jarritako helegite batek hirugarren gradua etetea ekarri zuela, eta berehalako espetxeratzea. | Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak, bigarrenez, berretsi egin du fiskaltzak Eusko Jaurlaritzako Justizia Sailak martxoaren 2an hartutako erabakiaren aurka jarritako helegitea, Sare Herritarrak jakinarazi duenez. Hori dela eta, Juan Manuel Inziarte Errenteriako (Gipuzkoa) euskal presoak espetxean jarraitu beharko du, oraingoan bigarren gradura igarota. «Hirugarren graduan egon behar bazuen ere, martxoan jarritako helegiteak egoera hori eten zuen, eta berehalako espetxeratzera behartu zuen», azaldu du Sarek ohar batean.
Inziartek hamalau urte baino gehiago daramatza preso. 68 urte ditu, eta hirugarren gradua jaso aurretik iktus bat izan zuen. «Horregatik ospitaleratu behar izan zuten, eta oraindik errekuperatze fasean jarraitzen du». Euskal Herriko Justizia Auzitegiaren epaiak jaso du «berrantolatzeko arriskurik ez dagoela, espetxean jokabide ona izan duela, espetxe baimenak izan dituela, eta gure herrian bakearen eta bizikidetzaren aldeko apustua idatziz egin duela», baina Espainiako Auzitegi Nazionalak berriro espetxeratzeko agindua eman du.
Sarek salatu du erakunde judizialek «etengabe» dihardutela «espetxeetako Tratamendu Batzordeen erabakiekin talkan», eta instantzia horiek direla, hain zuzen ere, «presoen bilakaera ondoen ezagutzen dutenak»: «Berriz ere, inongo irizpide juridiko eta justurik ez duen erabaki baten aurrean gaude, eta konfrontazioan eta mendekuan oinarritutako erabaki bat bezala uler dezakegu». Sarek erantsi du horrelako jarrerek ez dutela zerikusirik «euskal gizartearen zati handi baten irrikarekin»; «gizarteak askotan adierazi du elkarbizitzarantz eta konponbiderantz aurrera egiteko beharra».
Hurrengo egunetan egongo diren deialdietan parte hartzera deitu du Sarek, eta ekainaren 30ean herriz herri egingo den azken ostiralean parte hartzera bereziki. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229727/nadia-nemeh-shomaly-izango-da-bermeoko-alkatea.htm | Politika | Nadia Nemeh Shomaly izango da Bermeoko alkatea | EH Bilduk eta Guzanek berretsi egin dute udal gobernua osatzeko akordioa. | Nadia Nemeh Shomaly izango da Bermeoko alkatea. EH Bilduk eta Guzanek berretsi egin dute udal gobernua osatzeko akordioa. | Nadia Nemeh Shomaly izango da Bermeoko (Bizkaia) alkatea, Asier Larraurik dimisioa eman eta gero. Larraurik alkate kargua hartu zuen larunbatean, baina igande goizaldean ezbehar bat izan zuen autoz, eta positibo eman zuen alkoholemia kontrolean.
EH Bilduk eta Guzan herri plataformak akordio bat lortu zuten Larrauri alkate izendatzeko, baina, hark dimisioa emanda, ikusteko zegoen alkatetza EH Bilduko beste ordezkariren batek hartuko ote zuen. Bi indar politikoek berretsi dute Nadia Nemeh Shomalyk ordezkatuko duela Larrauri karguan, eta gogorarazi dute akordio bat sinatu zutela «Bermeok behar duen aldaketari aurre egiteko eta helburu horrekin proiektu komunak martxan jartzeko».
Nemeh Shomalyk 43 urte ditu, eta bigarrena zen EH Bilduren Bermeoko zerrendan. Abokatua da ofizioz.
Maiatzaren 28ko bozketan EAJ izan zen zerrendarik bozkatuena; zortzi zinegotzi eskuratu zituen. EH Bilduk (5) eta Guzanek (4) akordioa eginda, ordea, indar subiranistak lortu zuen alkatetza. |
2023-6-21 | https://www.berria.eus/albisteak/229728/zea-maysek-lagunartean-jaso-du-adarra-saria.htm | Kultura | Zea Maysek lagunartean jaso du Adarra saria | Eneko Goiaren eskutik jaso du taldeak saria. | Zea Maysek lagunartean jaso du Adarra saria. Eneko Goiaren eskutik jaso du taldeak saria. | Donostia Kulturak urtero Musikaren Nazioarteko Egunean banatu ohi duen Adarra saria jaso du Zea Mays taldeak, Viktoria Eugenia antzokian eginiko ekitaldian. 25 urtetik gorako ibilbidean kalitateari eta arrakastari dagokionez arrakasta handia lortu izana aitortu diote, modu horretan, taldeari. Saria jaso ostean, kontzertua eman du taldeak, hainbat gonbidatuk lagunduta; Igor Elortzak, Elena Setienek, Olaia Inziartek, Francis Diezek, Ainhoa Moiuak, Rafa Ruedak eta Gorka Urbizuk. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229752/serum-miragarriaren-sortzaileak-euskadira-bueltatuko-dira-hamar-egunez.htm | albisteak | Serum miragarriaren sortzaileak Euskadira bueltatuko dira hamar egunez | Oraingoan, beren produktu berria aurkeztera datoz: eguzkitik babesten duen eta adinaren zantzuak murrizten laguntzen duen krema bat. | Serum miragarriaren sortzaileak Euskadira bueltatuko dira hamar egunez. Oraingoan, beren produktu berria aurkeztera datoz: eguzkitik babesten duen eta adinaren zantzuak murrizten laguntzen duen krema bat. | Joan den urtean, askok bi orduko ilarak egin behar izan zituzten Sibari Republic-en produktuen artean gehien saldutakoa lortzeko, eta, atzo, berriz gertatu zen fenomeno hori: oraingoan, euskal marka horrek atera berri duen produktu bat lortzeko itxoin behar izan zuen jendeak. Gainera, orain eta uztailaren 1era arte baino ez, markak %35eko deskontuarekin eskainiko du, esklusiboki bere Euskadiko dendetan.
Ez da harritzekoa jendeak produktu berritzaile hau probatzeko gogoa izatea; izan ere, ez da krema soil bat, eta bi funtzio betetzen ditu: batetik, eguzkiak sortzen dituen eta gure larruazalari kalte egiten dioten lau erradiazio motatatik babesten du, eta, bestetik, karnosina deituriko aktiboari esker, adinaren zantzuak hobetzen laguntzen du.
Irekiera eguna. SIBARI REPUBLIC
Sibari Republicek, marka euskalduna izanik, bertako hiru hirietan aurkeztu nahi izan zuen produktu berritzaile hau. Itziar Beitiak, markaren arduradunak, dendaren inaugurazioaren berri eman digu: «Jaialdi bat izango balitz bezala ospatu nahi izan dugu produktuaren aurkezpena. Etxeko jendeak ezin hobeto hartu gaitu beste behin; sentitu dugun poztasuna gorputzean sartu ezinik gabiltza. Hitzik gabe utzi gaituzte hiru hiriek».
Marka hau zientzialari euskaldunen talde batek sortu zuen, pertsonen osasuna azalaren bitartez zaintzeko. Horretan jardun dute orain arte: gure azala eguzkitik babesteaz gain balio erantsi bat duen krema bat sortzen. Krema berritzaile hau merkatuko beste kremetatik desberdintzen da adinaren aurka borrokatzeko duen gaitasunagatik. Beste hitz batzuetan esanda, ez du parekorik itxuraz eta osasunaz arduratzen direnentzat.
Eguzkitik babesten eta adinaren zantzuak murrizten laguntzen duen krema %35eko deskontuarekin eskuratu ahal izango da uztailaren 1era arte, Gasteizen, Bilbon eta Donostian. SIBARI REPUBLIC
Eguzki babesa baino askoz gehiago
Oso jende gutxik erabiltzen du eguzki babeslea egunero, eta, askotan, uda hasita dagoela hasten gara kezkatzen gure larruaren osasunaz. Askok eta askok ez dakite ezta krema ontzietan agertzen den zenbakiak zer sinbolizatzen duen ere. Askotan ikusi dugu SPF 20, 30 edota 50+ idatzita: produktuak UVB izpien (B ultramorea) aurka eskaintzen duen babesa baino ez du adierazten horrek. Erradiazio mota horrek ez ezik, beste hiru erradiazio motak eragiten dute gure azalaren geruzetan.
Larruazalaren osasuna zaintzea funtsezkoa da urteko urtaro guztietan. Raul Perezek, markaren zuzendari zientifikoak, eguzki erradiazioak gure azalari nola kalte egiten dion azaldu digu: «Azala gure gorputzak eguzkitik babesteko duen ezkuturik handiena da; energia iturri horrek sortzen duen erradiazioaren aurkako hesi gisa jarduten du, baina ez da erradiazioaren % 100 iragazteko gai. Horregatik, funtsezkoa da eguzki babeslea erabiltzea urteko egun guztietan, bai udan eta baita neguan ere. Izenak adierazten duen bezala, krema honek egunero gure azala babesteko ezkutu gisa funtzionatzen du: batetik, lurrera iristen diren lau erradiazio motetatik babesten gaitu, eta, bestetik, karnosina deituriko aktiboari esker, adinaren zeinuak tratatzen ditu, hala nola zimurrak, aurpegiari itxura hobea eta distiratsuagoa emateko.
Gasteizko denda. SIBARI REPUBLIC
Zalantzarik gabe, produktu berritzailea izango da larruazala zaintzeaz arduratzen diren guztientzat. Gainera, eta uztailaren 1era arte baino ez, %35erainoko deskontuarekin lortu ahalko da Sibari Republic-ek Bilbon, Donostian eta Gasteizen zabaldu dituen dendetan. Hortaz, ez daukagu aitzakiarik gure larruazala behar bezala ez zaintzeko. Gainera, merkatura atera berri den produktua erosten dutenek %20eko deskontuarekin lortu ahal izango dituzte markaren beste produktu guztiak. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229753/ela-ordezkaritzarik-gabe-geratu-da-novaltian-eta-ccoorenak-dira-ordezkari-guztiak.htm | Ekonomia | ELA ordezkaritzarik gabe geratu da Novaltian, eta CCOOrenak dira ordezkari guztiak | Duela hiru hilabete bukatu zuten orduan Europako grebarik luzeena zena, eta CCOOk bereganatu du ordezkaritza guztia. | ELA ordezkaritzarik gabe geratu da Novaltian, eta CCOOrenak dira ordezkari guztiak. Duela hiru hilabete bukatu zuten orduan Europako grebarik luzeena zena, eta CCOOk bereganatu du ordezkaritza guztia. | Novaltia farmazia produktuen banaketa enpresan hauteskunde sindikalak egin berri dituzte, eta erabateko aldaketa egon da: ELA sindikatuak ez du ordezkaririk lortu, eta CCOOrenak dira ordezkari guztiak —hiru—. Lan hitzarmena berritzeko akordioaren ostean gertatu da aldaketa hori.
Hiru urte eta zortzi hilabetez egon ziren Novaltiako langileak greban, hitzarmena berritzeko. Europako grebarik luzeena izan zen denbora batez, martxoaren amaieran akordio batera iritsi ziren arte: soldatak %26,7 igotzea lortu zuten, eta grebalari bakoitzak ia 10.000 euroko kalte ordaina jaso zuen. Trukean, enpresaren aurkako salaketa guztiak kendu zituzten. Beste neurri batzuk ere adostu zituzten, soldatarik txikienak zituzten langileen lan baldintzak hobetzeko neurriak tarteko.
Ikusi gehiago: Novaltiako grebalariek %26,7ko soldata igoera lortu dute
CCOO pozik azaldu da hauteskundeak irabazteagatik, eta adierazi du Novaltiako langileek «bizkarra» eman diotela ELAri, Europako grebarik luzeenaren ostean. Greba hogei langilek hasi zuten duela ia lau urte, eta hamazazpik amaitu zuten. Hala ere, hamalau itzuli dira soilik lanera, hiru langilek enpresak eskainitako borondatezko irteera pizgarriduna onartuko baitzuten.
ELAren erresistentzia kutxarekin egin zuten aurrera grebalariek, eta, kalkuluen arabera, ia milioi bat euroko kostua izan du grebak. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229754/aita-mari-k-172-pertsona-erreskatatu-ditu-mediterraneoan.htm | Gizartea | 'Aita Mari'-k 172 pertsona erreskatatu ditu Mediterraneoan | 'Sea Watch' behaketa hegazkinak 294 lagun aurkitu zituen bart gauean. Larrialdian ziren, txalupa prekario eta gainkargatuetan. Salbamendu Humanitarioak Europako Batasunaren eta estatukideen jarrera salatu du. | 'Aita Mari'-k 172 pertsona erreskatatu ditu Mediterraneoan. 'Sea Watch' behaketa hegazkinak 294 lagun aurkitu zituen bart gauean. Larrialdian ziren, txalupa prekario eta gainkargatuetan. Salbamendu Humanitarioak Europako Batasunaren eta estatukideen jarrera salatu du. | ISH Itsas Salbamendu Humanitarioa gobernuz kanpoko erakundearen Aita Mari erreskate ontziak 172 pertsona erreskatatu zituen bart gauean Mediterraneo itsasoan. Saharaz hegoaldeko herrialdeetakoak dira gehienak, eta Tunisiatik abiatu zirela uste dute. Txalupa prekario eta gainkargatuetan zeuden, larrialdian. Lehen ebaluazio medikoaren arabera, guztiak daude arriskutik kanpo. Aita Mari-ko kideek ohar batean adierazi dutenez, Nadir monitorizazio ontziarekin eta Italiako kostazainekin batera egin dute operazioa.
ISHren hitzetan, Sea Watch behaketa hegazkinak eman zuen abisua. 294 pertsona zeuden txalupetan, Lampedusatik (Italia) hego-mendebaldera, Itsas Bilaketa eta Salbamendu eremuan. Maltako eta Erromako koordinazio zentroei «berehala» jakinarazi zieten zer egoeratan zeuden, baina Maltako agintariek «ez zuten erantzunik eman», eta hasieran «italiarrek uko egin zioten esku hartzeari». Ondorioz, salbamendu txalekoak banatu zizkieten migranteei, eta 170 pertsona Aita Mari ontzian sartu zituzten, segurtasuna bermatzeko.
ISHk gogoratu du itsasoko zuzenbideari buruzko nazioarteko hitzarmenaren 98. artikuluaren arabera itsasertzeko estatuek salbamendu zerbitzu egokia izateko betebeharra dutela, eta lankidetzan aritu behar dutela itsasoko segurtasuna bermatzen duten inguruko estatuekin. «Itsas Salbamendu Humanitarioak eskatzen du legea bete dadila, eta neurri instituzional eta proportzionalak aplika daitezela larrialdi humanitarioari arreta emateko». Babes eta asilo politikak betetzeko ere eskatu dute, nazioarteko itsasoko legeak, Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsala eta Giza Eskubideen Europako Konbentzioa errespetatuta.
Horrez gain, asteazkenean izan zen beste larrialdi batean Italiak eta Maltak izan zuten jarrera salatu du ISHk. «Ez dute koordinaziorik eta erreakziorik izan, nahiz eta jakinaren gainean egon. Gobernuz kanpoko erakundearen erranetan, hiru pertsona hil ziren: gizon bat, emakume bat eta haur bat. «Airborne hegazkinak hainbat alerta jaso zituen, ontzian ura sartzeagatik laguntza behar zutela esanez, baina hegazkin hori beranduegi iritsi zen». Hildako hirurez gain, beste 44 erreskatatu zituzten azkenean. «Egun berean, Kanarietako ibilbidean 37 hildako izan ziren, eta, Espainiako eta Marokoko agintariek ez zutenez ezer egin, desagertuta daude».
Estatuei kritika
Gogor mintzatu da ISH Europako estatuen politikari buruz. «Lotsatu egiten gaitu ikusteak Europako Batasunak eta haren estatukideek, Greziak, Italiak, Maltak eta Espainiak, migratzaileei eta errefuxiatuei sorospena ez emateko politika kriminalak dituztela». Gogorarazi dutenez, «laguntza ez eskaintzeagatik» bostehun lagun baino gehiago hil ondoren gertatu da ezbeharra, eta mundu guztiaren aurrean. «Horrelako krimen larriak gertatuta ere zigorrik behar ez dela uste dutenen ikuspegitik bakarrik uler daiteke».
Azken egunetako aktualitatearekin lotu dute albistea, AEBetako eta Kanadako erreskate zerbitzuak beren baliabide guztiak erabiltzen ari baitira Titanic ontziaren hondakinak bisitatzera joan eta Atlantikoko iparraldean galduriko itsaspekoa aurkitzeko. «Milaka dolar erabiltzen dira, erlojuaren aurkako baliabideak mobilizatzen dira, eta ehunka ordu ematen dira albistegietan, konexioetan, elkarrizketetan, hipotesietan, mapetan, itsas hondoaren diseinua duten proiektuetan, urpeko turismoan istripua izan duten bost pertsonaren salbamenduaren berri emateko. Posible al da axolagabekeria maila honetara iritsi izana? Antzeko sakoneran geratuko dira mundu osoan zehar senideak eskatzen dituzten bostehun gorputzak, eta badirudi erakunde batek ere ez duela interesik horiek berreskuratzeko». |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229755/baztertu-egin-dute-lurzoruaren-legea-aldatzea-espekulazioa-eragozteko.htm | Gizartea | Baztertu egin dute Lurzoruaren Legea aldatzea «espekulazioa» eragozteko | EH Bilduren lege proposamena atzera bota du Eusko Legebiltzarrak, EAJ, PSE-EE, PP+C's eta Voxen botoekin. | Baztertu egin dute Lurzoruaren Legea aldatzea «espekulazioa» eragozteko. EH Bilduren lege proposamena atzera bota du Eusko Legebiltzarrak, EAJ, PSE-EE, PP+C's eta Voxen botoekin. | EH Bilduk Lurzoruaren Legea aldatzea proposatu du gaur Eusko Legebiltzarrean, lege proposamen baten bidez. Legea erreformatuta etxebizitzaren prezioan eragin zuzena duen «lurzoruaren espekulazioa» eragotzi ahal dela argudiatu du Unai Fernandez de Betoño legebiltzarkideak. Espekulazioaren aurka indarrean diren tresna legalak aski ez direla iritzita, proposatu du hamabi urteren buruan urbanizatzeko obrak hasi ezean lurzoruak berriro ere urbanizaezin izendatzea. Alta, EAJk, PSE-EEk, PP+C's-k eta Voxek ekinbidearen aurka bozkatu dute, eta ez da onetsi koalizioaren proposamena. EP-IU abstenitu egin da bozketan. 2006akoa da EAEko Lurzoruaren Legea, eta xede du praktika espekulatiboak amaitzea. Haatik, Fernandez de Betoñok kritikatu du errealitateak erakusten duela espekulazioa ohiko praktika dela oraindik, besteak beste, udal gehienei baliabideak falta zaizkielako horren aurka aritzeko, hala nola lurzoruak desjabetzeko. Hori dela eta, legedian espekulazioaren aurkako beste tresna bat txertatze aldera, EH Bilduk legea aldatzea proposatu du, lurzoru urbanizagarriak automatikoki bilakatu daitezen urbanizaezin, baldin eta hamabi urteren buruan obrak hasi ez badira. Era horretan, hirigintza plangintzan zehaztutako epeak betearazi eta lurzoru horiek mobilizatzea lortu nahi zuen koalizioak, etxebizitza eskaintza handitu eta prezioen garestitzea gelditzeko. Elena Lete jeltzalearen iritziz, ordea, proposamen hori ez da eraginkorra, eta azpimarratu du legearen oinarriek eta printzipioek «aktualitate osoa» dutela. Bide beretik mintzatu da Maria Jesus San Jose sozialista; adierazi du Lurzoruaren Legeak neurri nahikoak dituela EH Bilduk proposatutako arazoak konpontzeko. Iñigo Martinez EP-IUko legebiltzarkidearen iritziz, berriz, lege erreformaren xedea txalogarria da, baina ez du uste oso eraginkorra denik. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229756/ana-otadui-hautatu-dute-bizkaiko-batzar-nagusietako-lehendakari-hirugarrenez.htm | Politika | Ana Otadui hautatu dute Bizkaiko Batzar Nagusietako lehendakari, hirugarrenez | Batzar nagusietako 51 batzarkideetatik 34ren babesa jaso du Ana Otaduik gaurko osoko bilkuran: EAJrena, PSE-EErena eta PPrena. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek zuri bozkatu dute. | Ana Otadui hautatu dute Bizkaiko Batzar Nagusietako lehendakari, hirugarrenez. Batzar nagusietako 51 batzarkideetatik 34ren babesa jaso du Ana Otaduik gaurko osoko bilkuran: EAJrena, PSE-EErena eta PPrena. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek zuri bozkatu dute. | Ana Otaduik (EAJ) beste legealdi bat egingo du Bizkaiko Batzar Nagusietako lehendakari karguan. 2015ean eta 2019an ere hautatu zuten kargu horretarako, eta gaur Gernikan egindako bilkuran ere berak jaso du boto gehien. EAJko, PSEko eta PPko 34 diputatuen babesa jaso du, eta zuri bozkatu dute EH Bilduko eta Elkarrekin Podemoseko hamazazpi batzarkideek.
Mahaiaren eraketari dagokionez, PPk ez gainerako taldeek lortu dute eserlekua. EAJren esku geratuko da, lehendakaritza ez ezik, baita idazkaritza lehena ere (Jane Eyre Urkieta); PSE-EErena izango da lehendakariordetza lehena (Begoña Gil); EH Bilduk lehendakariordetza bigarrena eskuratu du (Idoia Buruaga), eta Elkarrekin-ena izango da bigarren idazkaritza (Ricardo Vaquero).
Batzar Nagusietako lehendakari modura egindako lehen mintzaldian, Otaduik taldeei eskatu die «eztabaida antzuak» alboratzeko eta herritarren aldeko akordioak bilatzeko. Agintaldi berrirako erronkak ere aipatu ditu: besteak beste, batzar nagusiak ezagutzera eman nahi ditu, eta emakumeen eta gizonen arteko «benetako berdintasunaren» alde lan egingo du. Arabako Batzar Nagusiak astelehenean osatu zituzten, eta bihar egingo dute Gipuzkoakoak osatzeko bilkura. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229757/txinan-gutxienez-31-lagun-hil-dira-jatetxe-batean-izandako-leherketa-baten-ondorioz.htm | Mundua | Txinan gutxienez 31 lagun hil dira jatetxe batean izandako leherketa baten ondorioz | Gas isuri batek eragin du leherketa. Zer gertatu den ikertzen ari da Txinako Polizia, eta bederatzi lagun atxilotu dituzte istripuaren harira. | Txinan gutxienez 31 lagun hil dira jatetxe batean izandako leherketa baten ondorioz. Gas isuri batek eragin du leherketa. Zer gertatu den ikertzen ari da Txinako Polizia, eta bederatzi lagun atxilotu dituzte istripuaren harira. | Leherketa bat izan da bart Txinako Ningxia eskualdeko Yinchuan hiriko jatetxe batean, eta 31 lagun hil eta beste zazpi zauritu dira gutxienez. Gertatutakoa ikertzen ari da Polizia, baina, eskualdeko agintariek jakinarazi dutenez, gas isuri batek eragin du leherketa. Adingabeak eta adinekoak zeuden hildakoen artean. Zauritu guztiak ospitalera eraman dituzte, eta larri dago bat. Erredurak eta zauri arinak dituzte besteek.
Herrialdeko Xinhua albiste agentziaren arabera, jatetxeko bi langilek leherketa jazo baino ordubete lehenago izan zuten isuritako gasaren berri. Balbula apurtuta zegoela ikusi zuten, eta beste bat erostera bidali zuten langile bat. Antza, balbula ordezten ari zirela gertatu zen leherketa.
Halere, gertatutakoa ikertzen ari dira oraindik. Txinako Poliziak bederatzi lagun atxilotu ditu; horien artean, jatetxeko nagusia. Ezer argitu artean, atxilotuen aktiboak izoztu dituzte.
Dragoi Ontziaren Jaialdi erlijiosoaren bezperan izan zen ezbeharra. Jende asko bildu ohi da egunotan, eta jatetxearen ingurua hondatua dago oraindik. Guztira, suhiltzaileen departamentuko hogei ibilgailu eta ehundik gora langile ari dira erreskate lanetan, eta lan horiekin jarraitzeko eta zauritu guztiei arreta emateko eskatu du Txinako Presidente Xi Jinpingek. Gertatutakoaren harira, gisa horretako establezimenduetako segurtasun neurriak betetzen direla «bermatzeko» ere eskatu du.
Are, istripuaren nondik norakoak «lehenbailehen» argitzea ere galdegin die eskualdeko agintariei. Eta, horretarako, gobernuko lantalde bat bidali du hara; jatetxeko segurtasun neurriak, lan baldintzak eta egoera orokorra ikuskatzeko.
Frantzian ere, sugarrak
Txinako ezbeharra baino ordu gutxi lehenago, leherketa bat izan zen Parisen, gas isuri baten ondorioz. Frantziako hiriburuko Auzo Latinoko eraikin batean gertatu zen, eta gutxienez 37 zauritu izan ziren. Oraingoz, ez da inor hil.
Suhiltzaileen 70 ibilgailu baino gehiago eta 270 langiletik gora aritu ziren erreskate lanetan. Parisko Polizia istripua ikertzen ari da. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229758/apirilean-212-hipoteka-gutxiago-egin-dira.htm | Ekonomia | Apirilean %21,2 hipoteka gutxiago egin dira | Urtea hasi denetik, 8.508 etxebizitza erosteko maileguak eman dituzte bankuek Hego Euskal Herrian, iaz baino %7,6 gutxiago. | Apirilean %21,2 hipoteka gutxiago egin dira. Urtea hasi denetik, 8.508 etxebizitza erosteko maileguak eman dituzte bankuek Hego Euskal Herrian, iaz baino %7,6 gutxiago. | Interes tasen igoera bortitza hasia da eragina izaten etxebizitzen salerosketan. INE Espainiako estatistika erakundeak gaur emandako datuen arabera, apirilean 1.563 hipoteka erregistratu dira Hego Euskal Herrian, iazko apirilean baino 421 gutxiago (-%21,2).
Hilabetez hilabete ikus daiteke herritarrak gero eta uzkurrago daudela mailegu bat hartzeko. Urtarrilean %12,6 gehiago izan ziren, baina otsailean jada %5,6 gutxiago ziren, eta %14,2 gutxiago martxoan. Orotara, 8.508 etxebizitza hipotekatu dituzte, iaz baino %7,6 gutxiago.
Alde handirik ez da, ordea, bezeroek hartutako hipoteketan. Aurten, batez beste, 152.500 euro eskatu dizkiete bankuei, eta 152.750 euro izan ziren iaz.
Hipoteketan ez ezik, INEk neurtzen duen etxebizitzen salmentan ere antzematen da merkatua moteltzen ari dela. Duela hamar egun eman zituen datuak, eta horietan ikusten da apirilean %18,2 apaldu zela salerositako etxebizitzen kopurua, aurreko urteko apirilarekin alderatuta. Urteko lehen lau hilabeteetan 9.868 izan dira, iazkoetan baino 615 gutxiago (-%5,8).
Iaz %7,4 hasi zen etxe salmenta Hegoaldean, baina oraindik urrun dago Atzeraldi Handiaren aurretik ohikoak ziren kopuruetatik.
Euriborra %4,111era iritsi da
Iazko uztailaz geroztik zortzi aldiz igo ditu interes tasak Europako Banku Zentralak. Azken igoera joan den astean erabaki zuen, eta, horren ondorioz, %4ra iritsi zen interes tasa ofiziala. Haren eskutik handitu da Euriborra ere. Interes aldakorreko mailegu gehienak kalkulatzeko erabiltzen den indize hori %4,111era iritsi da gaur, eta espero da egun gutxi barru %4,25era iristea. Ehuneko lauko maila gertu dauka ekaineko batezbestekoak ere: %3,967. Azken hori hartuko zaie kontuan hipotekaren kuotaren zenbatekoa orain berritu behar dutenei.
Garai batean, erabat nagusi ziren tasa aldakorreko maileguak, baina, orain, hamarretik lau inguru dira. Bankuek tasa finkoko maileguak hobetsi zituzten interes tasak zeroan izan ziren garaian (2016tik 2022 hasiera arte), baina orain bezeroek erakusten dute horietarako interesik handiena, ikusita Euriborra zer mailan dagoen. Edonola ere, tasa finkoko maileguak ere asko garestitu dituzte bankuek. Duela bi urte posible zen %1eko intereseko maileguak lortzea, baina orain %3tik gorakoak sinatzen dira. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229759/mariano-ferrer-kazetariari-eskainitako-liburu-bat-argitaratu-dute.htm | Bizigiro | Mariano Ferrer kazetariari eskainitako liburu bat argitaratu dute | EHUko udako ikastaroetako bat Mariano Ferrer kazetariari eskaini zioten iaz, eta han esan zirenak liburu batean jaso dituzte. Mariano Ferrer. El periodismo reflexivo. Kazetaritza eta konpromisoa du izenburua liburuak. Ereinek argitaratu du. | Mariano Ferrer kazetariari eskainitako liburu bat argitaratu dute. EHUko udako ikastaroetako bat Mariano Ferrer kazetariari eskaini zioten iaz, eta han esan zirenak liburu batean jaso dituzte. Mariano Ferrer. El periodismo reflexivo. Kazetaritza eta konpromisoa du izenburua liburuak. Ereinek argitaratu du. | Zuri-beltzezko argazki bat, 1970eko hamarkadaren amaierakoa. Donostiako Parte Zaharreko Konstituzio plaza edo Plaza Berria. Izkina batean udaltzain bat, bi mutiko hizketan, eta atzean Mariano Ferrer (Donostia, 1939-2019). Kazetaria pentsakor ageri da, behatzaile, kaleari begira. Argazki hori jarri dute Mariano Ferrer. El periodismo reflexivo. Kazetaritza eta konpromisoa liburuaren azalean. Kazetariaren begiek irudikatzen dute haren ahotsa.
«Ferrer zendu eta bi urtera, irrati esatariaren senide eta lagun batzuk elkartu ginen, haren ondareari jarraipena emateko. Talde txiki bat osatu genuen orduan», aipatu du Esther Ferrerrek, kazetariaren alabak, gaur Donostian. Mariano Ferrerren Legatua izeneko lagun taldea osatu, eta egindako proposamen batek udako ikastaro batean eman zuen fruitua, iazko ekainean. Urtebete geroago, liburu batean bildu dituzte ikastaro hartan kazetari donostiarraren gertukoek esan zituztenak. Elixabete Garmendiak koordinatu du liburua, eta Ereinek argitaratu. Testuak euskaraz eta gaztelaniaz daude, ikastaroan ere hitzaldiak bi hizkuntza horietan egin baitziren.
Garmendiaren iritziz, kazetaritza eskoletarako material «bikaina» izan daiteke liburua. «Eta irakurgai interesgarria gure herriaren historia soziopolitikoa ezagutzeko». Ferrerren kazetaritzaren jomuga dago horietan. El Kiosko de la Rosi irratsaioko aurkezlearen alde pertsonala ere ageri da testu batzuetan. Esate baterako, SOS Arrazakeria taldeari ematen zion laguntzaz mintzatu zen Karlos Ordoñez —talde bereko kidea— ikastaroan, eta hala dago jasoa liburuan ere.
Garmendiak gogoratu duenez, Martxelo Otamendi BERRIAko zuzendariak iaz esan zuen Ferrerren biografia idatzi behar litzatekeela. Garmendiak aipatu duenez, jada badaude Imanol Murua Uriaren Mariano Ferrer. Lo que dije y digo liburua (Ttarttalo, 2011), eta orain Ereinek argitaratu duena. «Baina falta da biografia hori oraindik».
«Bake kazetaritza» Iazko ikastaroan parte hartu zutenen artean, Bernardo Atxaga idazlea dago. Eta gaur ere mintzatu da, liburuaren aurkezpenean: «Ferrerrek bi etsai zituen: isilkeria eta hizkuntzakeria». Isilkeria Ferrerrek diktadura garaian bizi behar izan zituenekin lotu du Atxagak. «Gaur egun, ordea, gero eta gehiago egin du aurrera hizkuntzakeriak, teknologia berrien eraginez». Asteasun (Gipuzkoa) jaiotako idazleak hala uste du: «Hizkuntzak berak gezurra dakar». Atxagak nabarmendu du Ferrerrek egunez egun «sekulako lana» egin zuela irratian; besteak beste, egunkariak aztertzen. «Zergatik sartu zen Mariano ofizio horretan? Jende askok maite zuen, baina ziur nago oinazeak izan zituela».
Ramon Zallo EHUko irakasle emerituak Ferrerren hainbat ezaugarri nabarmendu ditu: «Humanista hausnartzailea zen, politikaren analista, behatzailea, donostiarra izateaz harro». Ez zen garaiko ildo politiko jakin batekoa. «Humanista autodidakta bat zen, ezkertiarra, pertsona handia». Zallok zera nabarmendu du Ferrerren kazetaritzaz: «Gerra kazetaritzaren aurrean, bake kazetaritza egin zuten bakanetakoa izan zen. Propaganda baztertzen zuen, estereotipoak ere bai, eta ahotsa ematen zien ahotsik ez zutenei. Sendoak ziren haren oinarri etikoak». Irakasle emerituak garai batean egin zen «lubaki politikoetako kazetaritza» kritikatu du, eta Ferrerrena goraipatu.
Esther Ferrerrek eskerrak eman dizkie liburuan parte hartu duten guztiei. «Iazko ikastaroko edukiak askotarikoak izan ziren: kazetari ofizioaren ezaugarriak jaso ziren, eta Marianoren bizipen pertsonalak agertu». Ikastaroaren amaieran, Mariano Ferrerren Legatua taldekoek erabaki zuten lan hura baliatu behar zela. «Eta erraza izan zen liburua argitaratzeko erabakia. Baina ez da hain erraza izan aurrera egitea eta argitaratzea, eta Elixabete Garmendiari eskerrak eman nahi dizkiot», esan du Herri Irratiko esatari zenaren alabak. Izan ere, mahai inguruak egokitu egin behar izan dituzte irakurketarako.
Izenburuari dagokionez, Ferrerren kazetaritzak ezaugarri eta definizio ugari ditu. «Baina gogoetazkoak laburbiltzen ditu denak, eta hori aukeratu genuen». Hala ageri da Ferrer azaleko argazkian ere, «behatzaile pentsakor».
Elixabete Garmendia, Martxelo Otamendi, Bernardo Atxaga, Ramon Zallo eta Karlos Ordoñezenak ez ezik, beste lagun hauen hitzak ere jasoak daude liburuan: Sabino Ormazabal, Txemi Apaolaza, Maria Pilar Rodriguez, Txema Ramirez de la Piscina, Pedro Ibarra, Pilar Kaltzada, Imanol Murua Uria eta Leire Iturregi. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229760/gipuzkoako-egurgintzako-ituna-berritzeko-negoziazioei-ekingo-die-labek.htm | Ekonomia | Gipuzkoako egurgintzako ituna berritzeko negoziazioei ekingo die LABek | 2003tik berritu gabe dute hitzarmena. Soldatak egungo KPI kontsumo prezioen indizera egokitzeko eskatuko du LABek, baita lanaldia murrizteko ere. | Gipuzkoako egurgintzako ituna berritzeko negoziazioei ekingo die LABek. 2003tik berritu gabe dute hitzarmena. Soldatak egungo KPI kontsumo prezioen indizera egokitzeko eskatuko du LABek, baita lanaldia murrizteko ere. | Gipuzkoako egurgintzaren sektorean, hitzarmena berritu gabe ari dira langileak lanean 2003. urtetik, eta sektorean gehiengoa duen sindikatuak, LABek, egoera hori amaiarazi nahi du. LABen arabera, 2009an egin zuten lan ituna berritzeko azken saiakera, baina Adegi patronalak alde bakarrez amaitu zituen negoziazioak, adostasunik gabe.
Hala, LABek dio ordezkariekin eta langileekin hitz egin duela sektorean zer behar dauden jakiteko, eta garbi dute ituna berritzeko gutxieneko neurri batzuk eskatuko dituztela. Izoztuta dauden soldatak azken urteetako KPIaren arabera eguneratu daitezela eskatuko dute, baita etorkizuneko soldata igoerak inflazioaren mailari lot daitezela ere. Bestalde, lanaldia murriztu nahi dute, eta aldi baterako ezintasunaren osagarriak lortu.
LABek adierazi du «datozen egunetan» erregistratuko duela negoziazio mahaia osatzeko deialdia. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229761/krimea-eta-kherson-lotzen-dituen-zubi-bati-eraso-egin-dio-ukrainak.htm | Mundua | Krimea eta Kherson lotzen dituen zubi bati eraso egin dio Ukrainak | Moskuren arabera, leherketak ez du biktimarik eragin; bai, ordea, kalte materialak. Zelenskik aitortu du kontraerasoa «nahi baino motelago» doala. | Krimea eta Kherson lotzen dituen zubi bati eraso egin dio Ukrainak. Moskuren arabera, leherketak ez du biktimarik eragin; bai, ordea, kalte materialak. Zelenskik aitortu du kontraerasoa «nahi baino motelago» doala. | Gaur goizaldean eman du albistearen berri Krimeako buru Sergei Aksenovek. Salatu duenez, Ukrainako indarrek misilez eraso diote Txongar zubiari, Errusiak 2014an anexionatutako penintsula eta Kherson eskualdea lotzen dituenari. Aksenovek, Telegramean zabaldutako adierazpen batzuetan, azaldu du Storm Shadow irismen luzeko lau misil balistiko britainiar erabili dituztela, RIA berri agentziak jaso duenez. «Erasoak ez du biktimarik eragin», zehaztu du; bai, ordea, kalte materialak. Hain zuzen, Kremlinek Kherson probintzian —iazko irailean Moskuk anexionatutako lau eskualdeetako bat da— ezarritako agintari Vladimir Saldok Telegramen zabaldutako irudi batean, leherketak eragindako zulo handi bat ikusten da. Krimeako penintsula Ukrainako lurraldearekin lotzen duten zubi nagusietako bat da Txongar.
Errusiako agintariek gertakariaren albistea kaleratu eta gutxira, Kievek bere gain hartu du erasoa. Ukrainako zerbitzu sekretu militarraren ordezkari Andri Jusoven arabera, Ukrainako segurtasun indarren, erresistentzia mugimenduen eta tokiko herritarren artean antolaturiko ekintza bat izan da. «Ukrainako botere legitimoa okupatutako lurraldeetara itzultzea espero dugu», erantsi du estatuko 24 Kateari emandako elkarrizketan, Ukrinform berri agentziak jaso duenez.
Kokapen estrategikoagatik, Krimeako penintsula funtsezkoa da Errusiako armadarentzat Ukrainan egiten dituen operazio militarretarako. Bada, baieztatu zenetik maiatzaren 11n lehen Storm Shadow misilak Kieven eskuetara iritsi zirela, indar ukrainarrak zehaztasun handiko eraso ugari egiten ari dira Errusiako helburu militar eta estrategikoen aurka, lurralde okupatuen barruan. Hain zuzen, ez da aurreneko aldia Ukrainak Krimeako zubi bati eraso egiten diola; iazko urrian, Moskuk salatu zuen leherketa handi bat izan zela penintsula eta Errusia lotzen dituen zubian. Kremlinek Ukrainako zerbitzu sekretuak egin zituen eztandaren erantzule.
Ikusi gehigago: Krimeako anexioaren ikur den zubiaren zati bat hondatu dute
Gaur, gainera, Errusiak zenbait misil balistiko eta drone jaurti ditu Ukrainako Odesa eta Kryvy Rih hirietara, Kieveko agintarien arabera. Ukrainako aireko defentsa sistemak lau droneetatik hiru erorarazi ditu, armadak ohar baten bidez jakinarazi duenez. Droneak, zehazki, Odesan eraitsi dituzte, hego-mendebaldean, baina horietako batek biltegi bat jo du, Serhii Bratxuk eskualdeko administrazioko bozeramaileak Reuters albiste agentziari esan dionez. Kryvy Rih inguruan, berriz, misil errusiar batek gutxienez hamar etxebizitza kaltetu ditu, eskualdeko administrazioaren arabera.
Bien bitartean, Volodimir Zelenski presidenteak aitortu du «nahi baino mantsoago» doala duela hiru aste abiatutako Ukrainaren kontraerasoa. Errusiako estatuburu Vladimir Putin motelaldi horren jakitun dago; are, adierazi du Kievek «galera militar larriak» izan dituela hil honen hasieran, eta, beraz, Moskuk «nolabaiteko lasaitasuna» hartu duela Ukrainako frontearen lehen lerroetan.
Izan ere, Ukrainako indarrei «kostatzen» ari zaie aurrera egitea, batez ere Errusiako armadak aurrez gudu zelaian ezarri dituen minen ondorioz, Zelenskik azaldu duenez Erresuma Batuko BBC irrati-telebista publikoari atzo egindako elkarrizketa batean. Presidentearen arabera, 200.000 kilometro inguru minaz josita dago. Horren ondorioz, zuhur mintzatu da: «Pertsonen bizitza jokoan dago. Batzuek uste dute [kontraerasoa] Hollywoodeko film bat dela, eta emaitzak berehala jasotzea espero dute».
Halere, itxaropentsu azaldu da Zelenski: «Kosta ahala kosta, gudu zelaian aurrera egingo dugu». Ukrainako indarrek herrialdearen hegoaldean eta ekialdean zortzi herri berreskuratu zituztela baieztatu ondoren, presidenteak berretsi du ez duela «inoiz» Kremlinekin negoziatuko Errusiako indarrak Ukrainan dauden bitartean, ezta gatazka geldiaraztea onartu ere. «Kontraerasoan aurrera egin arren, ez dugu onartuko gatazka izoztea»; horrek, hain justu, Kieventzat «aurreikuspenik gabeko garapena ekarriko luke», estatuburuaren hitzetan.
Bestalde, EB Europako Batasunak 1.500 milioi euro bideratuko ditu Ukrainari laguntzeko. Hala jakinarazi du Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek Twitterren: «Ukrainako zerbitzuak eta azpiegiturak zutik mantentzeko laguntza ematen ari gara, askatasunaren aldeko borrokan. Europak bere hitza bete du». Von der Leyenek gogoratu du, gainera, EBk diru laguntza gehiago emango diola Kievi, 2024tik 2027ra bitartean Ukrainarentzat proposatutako 50.000 milioi euroko laguntzaren mekanismoari aipamena eginez.
Zaporizhiako zentralari eraso egingo dioten susmoa
Aintzat hartuta Zaporizhiako zentral nuklearra —Europako handiena— Errusiaren kontrolpean eta gerra fronteetako batetik gertu dagoela, Zelenskik gaur goizean zabaldutako bideo batean jakinarazi duenez, «Ukrainako informazio zerbitzuak jakin du Mosku jokalekua prestatzen ari dela zentralaren aurka eraso terrorista bat egiteko. Dena prestatu dute horretarako». Presidenteak erantsi du jasotako informazioa nazioarteko aliatuei eta erakundeei helarazi diela, Reuters agentziak jaso duenez.
Kremlinek, berriz, ukatu egin du zentralari eraso egiteko asmoa duela, eta Zelenskiren «beste gezur bat» dela esan du Errusiako Gobernuko eledun Dmitry Peskovek. Ziurtatu du, gainera, IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziako ikuskatzaileak zentralera joan berri direla eta azpiegitura «egoki» dagoela. Horrekin lotuta, halaber, IAEAko zuzendari nagusi Rafael Grossi Rosatom Errusiako agentzia atomikoaren buru Aleksei Lijatxovekin biltzekoa da bihar, Kaliningradon (Errusia), Errusiako Atzerri ministrorde Sergei Riabkovek gaur iragarri duenez. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229762/gure-esku-k-60000-ikurrin-banatuko-ditu-tourrean.htm | Politika | Gure Esku-k 60.000 ikurrin banatuko ditu Tourrean | «Erabakitzeko eskubidearen aldeko aldarria munduan zabaldu» nahi du mugimenduak. | Gure Esku-k 60.000 ikurrin banatuko ditu Tourrean. «Erabakitzeko eskubidearen aldeko aldarria munduan zabaldu» nahi du mugimenduak. | Frantziako Tourra Euskal Herritik abiatuko da uztailaren 1ean, eta lehen hiru egunak Euskal Herriko errepideetan egingo ditu —hilaren 5ean ere Zuberoatik igaroko da—. Mundu mailako kirol ekitaldi bat izanik, horretarako ari da prestatzen Gure Esku erabakitzeko eskubidearen aldeko dinamika. Gaur jakinarazi du 60.000 ikurrin banatuko dituela, «erabakitzeko eskubidearen aldeko aldarria munduan zabaltzeko». Mugimenduaren hitzetan, mezu bat zabaltzeko baliatu nahi dute Tourra: «Euskal Herria zazpi lurraldez osatutako herria dela eta geure etorkizuna libre erabaki nahi dugula. Eta hori da, hain zuzen ere, eskuartean dugun ikurrinak adierazten duena: herritarron erabakitzeko eskubidea, ez lukeena inoren menpe egon behar, herritarron esku baizik».
Euskal Herriak Erabaki – Basques Decide leloa izango dute banderek, eta horiek lortzeko modu batzuk prestatu ditu mugimenduak: ekainaren 29ra arte Gure Esku-ren online dendan eta herrietako taldeei eskatuz eskuratu ahal izango dira. Eta Tourraren egunetan zaleentzako gunean ere bai, Naiz-en eta BERRIAren gunean, dirua bildu bitartean, eta uztailaren 3an karabanan, BERRIAren eskutik. Ikur horiek eskuan errepide bazterretara ateratzeko deia egin die Gure Esku-k euskal herritarrei: «Adierazteko euskal herritarren etorkizuna erabakitzea gure esku egon behar duela». Etxeko balkoietan ere erabakitzearen aldeko ikurrinak eskegitzeko eskatu dute.
Horrez gain, 1.000 ikurrin baietz erronka ere jarri dute martxan. Bide bazterretan sortuko den ikurrin uholde horretaz gain, mila makiladun ikurrin ere banatuko dituzte egunero: ekainaren 29an, taldeen aurkezpenean; uztailaren 1ean, Bilbon; uztailaren 2an, Gasteizen irteeran eta Donostian helmugan; eta uztailaren 3an, Zornotzan irteeran, Baionan helmugan eta Bidasoan.
Gure Esku-k Irun (Gipuzkoa) eta Hendaia (Lapurdi) arteko Nazioarteko Zubian egin du agerraldia. Izan ere, uztailaren 3rako egitasmo bat antolatu dute Bidasoan, erakusteko bi aldeetan euskal herritarrak bizi direla eta «aldarrikapen ugari dituen herria» dela: «Gure Esku-rentzat berebiziko garrantzia dauka bi ideia kontrajarri gurutzatzen diren espazio horretan geure herriaren izaeraren erakustaldia egitea, geure koloreak eta ikurrak presente egotea». Izan ere, Tourreko antolatzaileentzat hor amaitzen da Espainiako zatia, eta orduan sartuko da lasterketa Frantziara. «Guretzat dena da Euskal Herria, Bidasoa ez da muga, zubia baizik, eta herri honen jarraipena irudikatuko dugu bertan».
Horretarako, 12:00etan Irungo Santiago frontoian elkartuko dira, eta Santiago zubiraino kalejira bat egingo dute Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoekin, erraldoi eta buruhandiekin, eta beste hainbat musikarirekin, Josu Etxaburu Gure Esku-ko bozeramaileak adierazi duenez.
Horretaz gain, «herritarren babesari esker, inoiz egin den ikurrinik erraldoiena» sortuko dute. Uztailaren 1ean, 2an eta 3an ikurrin erraldoi bat jarriko dute ikusgai, mezu batekin: Euskal Herriak erabaki – Basques decide. Uztailaren 1ean Bakion (Bizkaia) egongo da, 2an Larraitzen (Gipuzkoa), eta 3an Urruñan (Lapurdi). Bestalde, prentsarekin ere landuko dute aldarria: «Nazioartetik etorriko diren kazetariek gure herria hobeto ezagutu dezaten eta hala transmititu dezaten, prentsa txosten bat sortu dugu, eta ekainaren 28an aurkeztuko dugu». |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229763/egin-dute-espainiako-ligako-hurrengo-egutegiaren-zozketa.htm | Kirola | Egin dute Espainiako Ligako hurrengo egutegiaren zozketa | Athleticek Real Madril hartuko du San Mamesen, eta Reala ere etxean arituko da, Gironaren aurka. Alavesek eta Osasunak, berriz, kanpoan jokatuko dute: Cadizen arituko da Alaves, eta Celtari egingo dio bisita Osasunak. | Egin dute Espainiako Ligako hurrengo egutegiaren zozketa. Athleticek Real Madril hartuko du San Mamesen, eta Reala ere etxean arituko da, Gironaren aurka. Alavesek eta Osasunak, berriz, kanpoan jokatuko dute: Cadizen arituko da Alaves, eta Celtari egingo dio bisita Osasunak. | Lehen Mailako euskal taldeek badute ligako egutegiaren berri. Espainiako Lehen Mailako egutegiaren zozketa egin dute, eta kategoria horretan jokatuko duten euskal taldeek, Alavesek, Osasunak, Athleticek eta Realak, euren bide orriaren berri izan dute. Denboraldia abuztuaren 11n hasiko dute. Bigarren mailan, Amorebietak eta Eibarrek ere asteburu berean ekingo diote ligari, baina ekainaren 28an izango dute egutegiaren berri, Espainiako Federazioko Lehenengo Mailatik zer talde igotzen diren jakin ondoren.
Denboraldiaurrea amaitu, eta berehala izango dute estreinaldia ligan euskal taldeek; abuztuaren 11ko asteburuan, hain zuzen. Athleticek izango du estreinaldirik zailena: San Mamesen hasiko diren arren, Real Madrilen aurka arituko dira zuri-gorriak. Realak ere etxean emango dio hasiera ligari, Gironaren aurka. Osasunak eta Alavesek, berriz, kanpoan ekingo diote sasoi berriari. Arabarrek Cadizen aurka izango dute norgehiagoka, eta gorritxoak Vigon arituko dira, Celtaren aurka.
Azken jardunaldiak ere berebiziko garrantzia izaten du. Izan ere, asko da jokoan egoten dena garai horretan. Hauek izango dira neurketak, maiatzaren 26an: Osasuna-Vila-real, Rayo Vallecano-Athletic, Reala-Atletico Madril, eta Las Palmas-Alaves.
Alavesen igoerarekin, lau euskal talde izango ditugu berriro lehen mailan, eta hamabi derbi jokatuko dira guztira. Lehena bigarren jardunaldian izango da: Osasuna eta Athletic izango dira aurrez aurre, Iruñean. Seigarren jardunaldian, Alavesek lehen derbia jokatuko du, etxean, Athleticen aurka. Derbi bikoitza izango dugu zortzigarren jardunaldian: Alaves-Osasuna, eta Reala-Athletic. Lehen itzuliko azken derbia Osasunak eta Realak jokatuko dute, Sadarren. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229764/eh-bilduk-indar-handiagoa-izan-nahi-du-madrilen-asko-dagoelako-borrokatzeko-eta-eskuratzeko.htm | Politika | EH Bilduk «indar handiagoa» izan nahi du Madrilen, «asko dagoelako borrokatzeko eta eskuratzeko» | Kongresurako eta Senaturako Arabako zerrendak aurkeztu ditu koalizioak; Iñaki Ruiz de Pinedo eta Iosu Estarrona dira zerrendaburuak, hurrenez hurren. | EH Bilduk «indar handiagoa» izan nahi du Madrilen, «asko dagoelako borrokatzeko eta eskuratzeko». Kongresurako eta Senaturako Arabako zerrendak aurkeztu ditu koalizioak; Iñaki Ruiz de Pinedo eta Iosu Estarrona dira zerrendaburuak, hurrenez hurren. | Espainiako Gorteetarako hauteskundeei begira jarriak dira alderdiak, eta, gaur, EH Bilduk Kongresurako eta Senaturako Arabako zerrendak aurkeztu ditu Gasteizen. Iñaki Ruiz de Pinedo izango da Kongresuko zerrendaburua, eta Iosu Estarrona Senatukoa. Kongresuko zerrenda hautagai hauek osatuko dute: Maider Garcia de Vicuñak, Iñigo Martinez Cerrillok eta Rocio Viterok. Senatuko zerrendako kideak, berriz, honakoak dira: Estarronaz gain, Aitziber Salazar eta Pablo Vicente. Ruiz de Pinedok adierazi du EH Bilduk «indar handiagoa» izan behar duela Madrilen, «asko dagoelako oraindik borrokatzeko eta eskuratzeko». Azken lau urteotan lortutakoa gogoratu du EH Bildukoak: «Pentsioak igo dira, etxebizitzaren legeari esker alokairuen prezioa mugatu da, eta kaleratzeei mugak jarri zaizkie». Uztailaren 23ko bozei begira jarrita, Ruiz de Pinedok konpromisoa hartu du «inboluzioari» aurre egiteko eta euskal herritarren eskubide sozial eta politikoen defentsan aritzeko. Bestalde, Estarronak azpimarratu du EH Bilduk gero eta babes zabalagoa duela gizartean, «interes alderdikoak» alboratu eta «herritarren kezkei eta arazoei erantzunak eta soluzioak» ematen dizkietelako. Uste du Espainiako hauteskundeetan Arabak eta Euskal Herriak «asko» dutela jokoan, eta estatuan ez dela izango gobernu aurrerakoirik EH Bilduren babesik gabe. «Gu gara estatuan ezkerreko politikak gauzatzeko berme bakarra». |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229765/ion-aranburu-sorian-larri-zauritutako-euskalduna-komatik-irten-da.htm | Politika | Ion Aranburu Sorian larri zauritutako euskalduna komatik irten da | Talde ultraeskuindar batek eraso egin zion eta ordutik koman egon da Burgoseko ospitalean. Orain koma egoeratik atera da eta familia tramiteak egiten hasiko da Donostiako ospitalera ekartzeko. | Ion Aranburu Sorian larri zauritutako euskalduna komatik irten da. Talde ultraeskuindar batek eraso egin zion eta ordutik koman egon da Burgoseko ospitalean. Orain koma egoeratik atera da eta familia tramiteak egiten hasiko da Donostiako ospitalera ekartzeko. | Ion Aranburu donostiarra koma egoeratik atera da. Bere lehengusina eta familiaren eledun Irati Aranburuk eman du albistea NAIZ Irratian: «Bi aste eta erdi koma induzituan egon ondoren, komatik atera da». Aranburuk «egoera larrian, baina egonkor» jarraitzen duela azaldu du eledunak.
Sorian (Espainia), futbol partida bat ikustera joana zela egin zioten eraso. Ordutik, Burgoseko ospitalean egon da, baina, aste honetan, Donostiara ekartzeko tramiteak egiten hasi ahalko du familiak.
Erasoa pasa den maiatzaren 27an egin zioten. Aranburu lagun batzuekin Numantzia - Cornella futbol partida ikustera joana zen. Han, eskuin muturreko talde batek jipoitu zuen. Familiaren eledunak NAIZ Irratian azaldutakoaren arabera, Aranburu eta lagunak taberna bateko terrazan zeuden, «giro onean». Orduan, autobus batetik ultrak atera zirela azaldu du, «harriekin, botilekin eta makilekin armatuta». Hori ikusirik, Ion Aranburu ihes egiten saiatu zela aipatu du, baina kalearen beste aldetik zetozen ultrekin egin omen zuen topo.
Joan den ostiralean Donostian elkarretaratzea egin zuten Soriakoa «antolatutako eraso faxista bat» izan zela aldarrikatzeko. Familiaren eledunak ere hori azpimarratu nahi izan du: «Bertan zegoen jendeak kontatu dutenez, ultra horiek aldez aurretik geratuta zeuden. Modu antolatuan eraso zuten eta modu antolatuan alde egin zuten».
Gainera, Irati Aranburuk espainiar poliziaren jokabidea gaitzetsi du: «Izan dugun sentsazioa da poliziak nahi izan duela bihurtu bi talderen arteko borroka-jolas gisa. Eta ez zen hala izan». Erasoaren harira, egunean bertan, hainbat lagun atxilotu zituzten. Epailearen aurretik igaro ostean, aske utzi zituzten. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229766/nafarroako-ostalaritzan-ez-da-grebarik-izango-san-fermin-egunean.htm | Ekonomia | Nafarroako ostalaritzan ez da grebarik izango San Fermin egunean | UGTk eta CCOOk lan hitzarmena berritzeko akordioaren aurrekoa egin dute patronalarekin. | Nafarroako ostalaritzan ez da grebarik izango San Fermin egunean. UGTk eta CCOOk lan hitzarmena berritzeko akordioaren aurrekoa egin dute patronalarekin. | UGTk eta CCOOk bertan behera utzi dute Nafarroako ostalaritzan uztailaren 1erako eta 7rako deitutako greba. Bi sindikatu horiek gehiengoa dute sektorean (%60 inguru), eta lan hitzarmenaren inguruan ados jarri dira patronalekin.
UGTk agiri baten bidez azaldu duenez, iazko soldatak %4 handituko dituzte, eta beste hainbat aurten: 2024. eta 2025. urteetan, berriz, %3 handituko dira. Lan hitzarmenaren iraunaldia gaindituta inflazioak %14 gaindituz gero, soldatak gehiago igoko dira —%17raino—. Sindikatuak nabarmendu duenez, azken urte eta erdiko atzerapenengatik mila euro jasoko dituzte.
Hitzarmenaren beste berritasun bat da lanorduak hobeto kontrolatzeko sistema bat ezarriko dutela. Tabernak, kafetegiak, jatetxeak eta hotelak behartuta egongo dira langileen lanaldia kontrolatzeko sistema digitalak jartzera. Horrek eragin beharko luke aparteko orduak hobeto zenbatzea eta, hortaz, horiek ere kobratzea.
Gainera, sektorearen barruan enpresaz aldatzen duten langileek eskubidea izango dute aurreko enpresan zuten lan mailari eusteko. Orain arte, oso ohikoa zen lanez aldatzen ziren langileek maila apalenetatik hasi behar izatea.
Nafarroako ostalaritzako itunak 20.000 langile babesten ditu, eta 2021az geroztik zegoen iraungita. «Akordio handia da», nabarmendu du sektoreko sindikatu nagusiak, UGTk —ordezkaritzaren %40,4 dauka—.
CCOOk ere sinatu du, «arduragatik», baina onartu du jorratu gabe geratu dela lanaldien iraupenarena. Sindikatu horrek nabarmendu du hitzarmenak irauten duen urteetan emango zaiola buelta 2022an galdutako erosteko ahalmenari.
LABen eta ELAren ezetza
LABek eta ELAk ez dute bat egin akordioarekin. «Langileak mobilizatzen ari ziren, eta greba deialdiek zituzten gutxienekoak argi zeuden, baina bat ere ez da lortu», ziurtatu du LABek. «Itundutako soldata igoerek ez dute KPIa bermatzen. Muga bat jartzen dute, eta, muga hori gainditzen badute, ez dira igoko; hau da, hurrengo lau urteetan KPIak % 17 gainditzen badu, soldatak ez dira igoera horietara iritsiko». Hala ere, LABen iritziz, «larriena» da lanaldi partzialek «desarautze berarekin» jarraituko dutela. «Erregistro elektroniko batek hori agerian uzteko baino ez du balioko».
ELAk uste du ostalaritzako langileen baldintzak hobetzeko aukera galdu dela, «pandemiaren ondoren jarduera erabat berreskuratu duen sektore batean, eta, gainera, estatistiken arabera, 2022an prezioak soldatak igoko direnaren gainetik igo direnean». Eskoletako eta enpresetako jantokietakoak, janari lasterreko enpresetako langileak eta bizikletako banatzaileak «kanpoan uztea» ere salatu du ELAk.
Optiketan, protesta
Batean bukatu, eta bestean hasi. Nafarroako optiketako langile talde bat Iruñeko alde zaharreko Rouzaut optikaren aurrean elkartu da gaur, lan hitzarmenaren negoziazioan patronalari presio egiteko.
Optiken merkataritzaren sektorean, 2020ko amaieratik dute hitzarmena berritu gabe. Hainbat negoziazio bilera egin ondoren, sindikatuek salatu dute patronala aurrerapausoak blokeatzen ari dela eta hitzarmen proposamen berari eusten diola, jakin arren ez dela nahikoa. Blokeoak bere hartan irauten badu, mobilizazioei eutsiko diete sektorean.
ELAk (% 50), UGTk ( % 33) eta LABek ( % 17) aho batez eskatu dute soldatetan erosahalmena berma dadila. Hitzarmenaren indarraldia amaitu zenetik, Nafarroako KPI metatua %13koa da.
ELAk azaldu duenez, sindikatuen beste eskaerak hauek dira: lanaldia murriztea, opor egun bat gehiago izatea, soldatarik apalenak dituzten lanbide kategoriak kentzea eta larunbat arratsaldeetako gainsaria hobetzea. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229767/karmele-aranburu-kazetaria-hil-da.htm | Bizigiro | Karmele Aranburu kazetaria hil da | Herri Irratiko albistegietako zuzendaria izan zen 32 urtez, eta EHUren udako ikastaroetako komunikazio zuzendaria ere bai, 26 urtez. | Karmele Aranburu kazetaria hil da. Herri Irratiko albistegietako zuzendaria izan zen 32 urtez, eta EHUren udako ikastaroetako komunikazio zuzendaria ere bai, 26 urtez. | Karmele Aranburu kazetaria (Orio, Gipuzkoa, 1957) hil da gaur, minbiziaren eraginez. Herri Irratiko albistegietako burua izan zen 32 urtez. Euskadi Irratiko albistegietan ardura postu bat izan zuen, 2010etik 2013ra —Alberto Surio zen EITBko zuzendari nagusia—.
Era berean, Aranburuk urte luzez egin du lan EHUren udako ikastaroetan. 1996tik 2022ra udako ikastaroetako komunikazio zuzendaria izan zen, harik eta iaz erretiroa hartu zuen arte.
Kazetaritza ikasketak Iruñean egin zituen, Nafarroako Unibertsitatean. Ondotik, Madrilera joan zen ikus-entzunezko kazetaritza ikasketak egitera.
19 urte zituela hasi zen Herri Irratian lanean, 1977an. Handik gutxira, 13:00etako albistegia aurkezteari ekin zion. Horretan aritu zen urte luzez.
Aranburuk pentsatzen zuena esateko ospea zuen. Hala egiten zuen EHUko udako ikastaroetan ere, eta ikasleei esaten zien karreraz aldatzeko. Hala esan zuen BERRIAn, 2015eko elkarrizketa batean: «Fakultatean ez da ezer ikasten. Bekadunekin 20 urte daramat EHUko Udako Ikastaroetan lanean, eta beti esaten diet: 'Oraindik denbora daukazue, alda itzazue ikasketak, ez da berandu'. Fakultatetik Wikipedian adituak besterik ez dira ateratzen». |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229768/gida-bat-sortu-dute-indarkeria-matxistaren-biktimek-prozesu-penalari-buruzko-informazio-argia-izateko.htm | Gizartea | Gida bat sortu dute indarkeria matxistaren biktimek prozesu penalari buruzko «informazio argia» izateko | Eusko Jaurlaritzak eta EAEko Auzitegi Nagusiak aurkeztu dute dokumentua. Salaketa jartzeko garaian emakumeak «seguruago» sentitzea da helburua. | Gida bat sortu dute indarkeria matxistaren biktimek prozesu penalari buruzko «informazio argia» izateko. Eusko Jaurlaritzak eta EAEko Auzitegi Nagusiak aurkeztu dute dokumentua. Salaketa jartzeko garaian emakumeak «seguruago» sentitzea da helburua. | Indarkeria matxistaren biktimek bete behar duten prozesu penalaren inguruko gida bat aurkeztu dute gaur goizean Eusko Jaurlaritzak eta EAEko Auzitegi Nagusiak. Salaketa jarri ondoren eman beharreko hurrengo pausoak jaso dituzte hartan. «Justiziaren eremua arrotza egiten zaie hiritar askori; horregatik, ulergarria da biktimek segurtasunik eza sentitzea salaketa jartzen dutenean», zehaztu du Nerea Melgosa Berdintasun, Justizia eta Gizarte sailburuak. Informazio «baliagarria» landu nahi izan dute, emakumeak «seguruago» senti daitezen erabakiak hartzeko garaian. Izan ere, indarkeria matxistarengatik salaketa jartzen duten emakumeak kexu izaten baitira maiz prozesua dela eta; prozesuan ematen dieten tratuagatik, batez ere. Gidak, hala ere, emakume horiek egin beharreko urratsak jaso ditu. Prozesuan parte hartu behar duten poliziek, epaileek eta gainerako langileek izan behar duten jarrerari eta betebeharrei buruzko argibiderik ez, ordea.
Gipuzkoako Genero Indarkeriaren Batzorde Probintzialak landu du gida; eta, orain, Arabara eta Bizkaira zabaldu dute. Miren Elgarresta Emakundeko zuzendariak adierazi duenez, «indarkeria matxistaren biktimen arreta hobetzea» da haien helburua. «Emakumeek salaketa jar dezaten bultzatzen jarraitu behar dugu, baina denak artatu behar ditugu, salaketa jarri edo ez», azpimarratu du. Eta begirada «intersekzionalaren» garrantzia ere aipatu du, biktima guztiek arreta integrala, kalitatezkoa eta doakoa izan dezaten.
Dokumentua erabilgarria izan dadin, «informazio zuzena eta argia» bildu dute, Melgosak azaldu duenez. Horretarako, hainbat hizkuntzatan sortu dute, baita irakurketa errazeko formatuan ere. «Dokumentu bisuala egin nahi izan dugu, hizkera zorrotz baina ulergarriarekin», gehitu du Iñaki Subijana EAEko Justizia Auzitegiko presidenteak. Haren arabera, ez dute nahi dokumentua bakarrik egoitza judizialetan eta fiskaltzaren egoitzan egon dadin; «elkarteetara eta gune sozialetara» ere zabaldu nahi dute.
Besteak beste, salaketa bat zer den azaltzen du gidak: non jarri behar den, nola, salatzaileak zer eskubide dituen eta deklaratzeko hitzordua zer den. Era berean, babes aginduaren, epaiketaren eta epaiaren nondik norakoak ere zehazten ditu. «Gida hau ez dago itxita, ekarpenak egin daitezke», azaldu du Subijanak.
Oinarrizko eskubideen dokumentua
Prozesu penalari buruzko gidaz gain, beste dokumentu bat ere jorratu dute: zigor prozesuan genero indarkeriaren biktimek dituzten eskubide nagusiei buruzkoa. Bost eskubide garrantzitsuenak jaso dituzte: genero indarkeriaren edo etxeko indarkeriaren txanda espezifikoko ofiziozko abokatu baten laguntza jasotzeko eskubidea, biktimek aukeratutako pertsona bat deklarazio guztietan egotea, bulego polizial eta judizialetan salatuarekin inolako kontakturik ez izatea, biktima non dagoen erakusten duen edozein datu ezkutatuta edukitzea, eta gizarte zerbitzuen laguntza jasotzeko eskubidea. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229769/erruduntzat-jo-dute-ttattola-gaztetxeko-kidea.htm | Gizartea | Erruduntzat jo dute Ttattola gaztetxeko kidea | 600 euroko isuna eta 6.200 euroko kalte ordaina pagatzera zigortu du Baionako Auzitegiak. 2021eko agorrilean Hazparneko etxe huts bat okupatu zuten, herriko etxeari lokal bat eskatzeko. | Erruduntzat jo dute Ttattola gaztetxeko kidea. 600 euroko isuna eta 6.200 euroko kalte ordaina pagatzera zigortu du Baionako Auzitegiak. 2021eko agorrilean Hazparneko etxe huts bat okupatu zuten, herriko etxeari lokal bat eskatzeko. | Zigor ekonomikoa ezarri diote Hazparneko (Lapurdi) Ttattola gaztetxeari. Baionako Auzitegiak erruduntzat jo du 2021eko agorrilean etxebizitza bat okupatzeagatik epaitu zuten gaztetxeko kidea. 600 euroko isuna ezarri diote, horietarik 400 euro gibelapenarekin –bost urtean maila bereko beste delitu bat egin ezean ez ditu ordaindu beharko–. Horrez gain, 6.200 euroko kalte ordainak pagatzera zigortu dute: 2.600 euro abokatu gastuengatik, 1.578 euro okupatu zuten etxebizitzako sarraila aldatzeko gastuengatik, eta 2.000 euro kalte moralagatik. Ttattola gaztetxeko kideek elkarretaratzea eginen dute 19:00etan Hazparnen, epaia salatzeko.
Yolanda Molina defentsako abokatua haserre mintzatu da. «Hau sos afera bat da. Ez dut deus sinesten. Ez dator bat errealitatearekin, ez da erreala», deitoratu du. «Kalte moralak ez dira existitzen. Hau sos afera bat besterik ez da. Penagarria da horretara iristea». Julen Vrignon gaztetxeko kideak ekintzaren zilegitasuna defendatu du, eta gaztetxeak jaso duen zigorra salatu: «Guretzat gogorra da: ez genuen horrelakorik espero». Elkartasunerako deia egin die herritarrei.
2021eko agorrilean Hazparneko Davidenia etxea okupatu zuten gaztetxekoek, Ttattola zenaren falta adierazteko —jabeak urte bereko urtarrilean berreskuratu zuen aurreko egoitza— eta Hazparneko etxe hutsen kopurua salatzeko. Egoitza berriaren jabeak hala galdeturik, astebetera jaso zuten kanporatze agindua. Hilabete inguru iraun zuten han, jendarmeek kanporatu zituzten arte. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229770/hezkuntzan-aurrerapausoak-emateko-eskatu-diete-sindikatuek-alderdiei.htm | Gizartea | Hezkuntzan «aurrerapausoak» emateko eskatu diete sindikatuek alderdiei | Nafarroako gehiengo sindikala alderdi politikoekin biltzen hasi da, legealdi honetan «akordio programatiko berria» ezartzeko. | Hezkuntzan «aurrerapausoak» emateko eskatu diete sindikatuek alderdiei. Nafarroako gehiengo sindikala alderdi politikoekin biltzen hasi da, legealdi honetan «akordio programatiko berria» ezartzeko. | Osatu berri da Nafarroako Parlamentua, eta hezkuntzako sindikatu gehienak hasiak dira talde parlamentarioekin biltzen. Steilas, LAB, CCOO eta ELA sindikatuek antolatuta, elkarretaratze bat egin dute Iruñean, eta adierazi dute «negoziazioetarako garaia» iritsi dela. «Bihur dezagun hasi berri den legegintzaldi hau gauzak ongi egiteko eta aurrerapausoak emateko unea. Hezkuntzari eta hezkuntzan inplikatutako alderdi guztiei mesede egingo dieten akordioak lortzeko, borondate politikoa besterik ez da behar», adierazi dute.
Sindikatuek nabarmendu dute Nafarroako Parlamentuko talde parlamentario guztiei eskatu dizkietela bilerak, eta horietako batzuekin ja egin dituztela. «Beste batzuk lehenbailehen egitea espero dugu», erantsi dute. Hasia den legealdirako «akordio programatiko berria» negoziatzea da haien helburua, eta adierazi dute «elkarrizketarako eta negoziaziorako prest» daudela. Akordio horrek konpromiso jakin batzuk izatea «ezinbestekoa» da sindikatuentzat. Hauek dira konpromiso horiek: «Hezkuntza etapa guztietan ratioa jaistea, erosahalmena berreskuratzea, behin-behinekotasuna %8 errealetik behera kokatzea, eta gainkarga burokratikoa murriztea, besteak beste».
Ohartarazpen bat ere egin diete alderdiei: «Berresten dugu, Nafarroako Gobernuak hezkuntza kalitatearen hobekuntza eta irakasleen lan baldintzen hobekuntza mahai gainean jartzen ez dituen bitartean, hainbat mobilizaziorekin gure jarrerari tinko eusten jarraituko diogula». Izan ere, gogorarazi dute hilabeteak daramatzatela mobilizatzen, eta «etengabeko blokeoa» topatu dutela Nafarroako Gobernuaren aldetik. «Administrazioko beste sektore batzuetan akordioak lortu diren arren, Hezkuntza Departamentuko buruak eta bere taldeak, ustezko baliabide ekonomikoen falta argudiatuta, elkarrizketa ezintasuna adierazten dute», esan dute sindikatuek.
Azaldu dute egoera horrek negoziazioei ateak itxi dizkiela, eta ezin izan dituztela negoziatu «gutxienekoak diren aldarrikapenak». Ondorioz, nabarmendu dute Nafarroako Gobernuaren «blokeoak» baldintzatu egin dutela «hezkuntza kalitatea eta irakasleen lan baldintzak» hobetu ahal izatea. «Nafarroan hezkuntza eraldatzeko eta hobetzeko guztiok egin ditzakegun ekarpenak entzun eta proposatzeko helburua dugu», adierazi dute, dena dela. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229771/elektrizitate-enbata.htm | Kultura | Elektrizitate enbata | Zea Maysek energiaz beteriko kontzertua eman zuen atzo, Donostiako Viktoria Eugenian. Adarra saria jasotzeko ekitaldia izanik, hainbat gonbidatu izan zituen oholtzan: Igor Elortza, Elena Setien, Rafa Rueda, Olaia Inziarte, Francis Diez, Ainhoa Moiua eta Gorka Urbizu. | Elektrizitate enbata. Zea Maysek energiaz beteriko kontzertua eman zuen atzo, Donostiako Viktoria Eugenian. Adarra saria jasotzeko ekitaldia izanik, hainbat gonbidatu izan zituen oholtzan: Igor Elortza, Elena Setien, Rafa Rueda, Olaia Inziarte, Francis Diez, Ainhoa Moiua eta Gorka Urbizu. | Udaberriak udari paso eman zion egunean, kanpoaldean langarra nagusi zenean, Donostiako Viktoria Eugenia antzokia labe bero bat bilakatu zen. Negua azkenean joan dela ospatzeko eta udari behar bezalako ongietorria egiteko eguna izan zitekeen, baina antzoki dotorean bildutako jendetzak —bete egin zen— beste ospakizun bat zuen buruan. Zea Maysek Adarra saria jaso behar zuen, mende laurdenetik gorako ibilbideari Donostia Kulturak egindako aitortza.
Antzokian sartzean begiek lehendabizi antzemandakoa: Zea Maysek publiko oso heterogeneoa biltzen du, baina nabarmen ziren emakumeak ikusleen artean, eta arreta ematen zuen adin txikikoen eta, batik bat, nerabe izatera iristen ez diren gaztetxoen presentziak. Haietako batzuek, gainera, aurikularrak zeramatzaten jantzita, etor zekiekeen soinu eztandaren esperoan.
Orain dela hiru urte, 2020ko ekainaren 12an, Zea Maysek antzoki berean jo zuen, pandemiaren ondorioz ezarritako neurri murriztaileak laxatu zirenean. Orduko hartan, koronabirus aroko lehenengo kontzertua izan zen hartan, publikoak maskara jarrita ikusi behar izan zuen saioa, eta antzokiaren edukiera ere erdira murriztu behar izan zuten. Atzo, ordea, aretoko eserleku guztiak beteta zirela igo ziren oholtzara Aiora Renteria (ahotsa), Iñaki Imaz Piti (gitarra), Ruben Gonzalez (baxua) eta Asier Basabe (bateria), Zea Mays hasieratik osatu duten lau kideak.
Ospakizun eguna zen atzokoa, eta hasieratik nabaritu zen hori. Taldeak Eneko Goiaren eskutik Marijose Rekalderen garaikurra jaso ostean, Igor Elortza igo zen agertokira Rafa Ruedak gitarrarekin lagunduta, bertso bidez Zea Maysek egindako bidea zaleentzat sari bat izan dela adierazteko. Eta segidan igo ziren, berriro ere, lau taldekideak oholtzara, ezinbestean berezia izan behar zuen kontzertua emateko.
«Zea Mays gara» esanez abiatu zuten emanaldia, bolumen altu baina, aldi berean, oso garbi eta zehatzarekin. Adore-ren doinu melodikoa izan zen lehenengoa, eta jarraian iritsi ziren Adore Kemena Kuraia eta Haizearen jainko beltza, taldeak, estilo propio bat izanda ere, rockaren ertz ezberdinetan erosotasunez mugitzen dela erakutsi zutenak.
Atzoko kontzertua lagunekin partekatzekoa ere bazen Zea Maysentzat, eta Zuk borroka hasi abesteko lehen gonbidatua igo zen agertokira: Elena Setien. Ziur aski Viktoria Eugenian bildutako jendeak gutxien ezagutuko zuen musikaria izanda ere, Setienek berehala bereganatu zuen publikoa, lehendabizi Renteriarekin bi ahotsetara abestuta, eta, amaieran, antzokitik kanpo ere entzuteko modukoak izan ziren garrasiekin.
Renteriak berak esku batekin jotzen zuen teklatu txiki batekin hasi zen Kuraia, eta Adore Kemena Kuraia taldearen azken diskoan bezala, segidan iritsi zen Ez naiz ni, kasu honetan Olaia Inziarteren ahots kolaborazioarekin, eta diskoan baino indartsuago.
Kontzertuko lehen partea taldearen azken lanetan oinarritu bazuten ere, Pitiren gitarra akorde leun eta garbiek Zea Maysen klasiko bat iragarri zuten: Elektrizitatea. Goxo hasi zuten kantua, baina apurka-apurka elektrizitatez eta intentsitatez janzten joan ziren, eta heldu zen une bat zeinetan Renteriaren ahotsa haustera ere iritsiko zela zirudien. «Energiak lur-jausira narama, ni neu ere energia banaiz / Lurrean betirako idatzirik geldituko naiz. / Elektrizitatea banaiz, elektrizitatean banaiz / Lurrean idatzirik geldituko naiz», kantatzen zuen Renteriak, eta ez zegoen ezer ukatuko zionik. Energia bete-betean.
Azken diskoan Doctor Deseo-ren Corazón de tango kantuaren bertsio dantzagarria egin du Zea Maysek, eta, iragarrita zegoen bezala, Francis Diezek lagundu zuen Renteria ahotsekin. Diezek showman-a darama barnean, eta Donostian ere ez zuen bere alderdi hori ezkutatu, publikoaren gozamenerako.
Eta, hala ere, gonbidatuek inoiz ez zioten kendu protagonismorik taldeari, zeinak pasarte ilunak —Kea-ren post punka—, rock gogorreko gitarrak eta pop dantzagarri sinkopatua (Bi bihotz, bi ero) uztartu zituen emanaldian. Azken kantu horren erdian, gainera, The Clash-en London Calling-en pasarte bat ere tartekatu zuten.
Oihu-k eta Enbata ederrak aurrelana eginda ailegatu zen gaueko une hunkigarrienetakoa. Negua joan da ta Zea Maysen kanturik ezagunenetakoa izango da —ezagunena ez bada—, eta, zuzenean jotzeko, abesti horren bideoklipean laguntzaile eta aktore izan zuten Ainhoa Moiua gonbidatu zuten, zeinu hizkuntzaren eta gorputz mugimenduen bitartez Renteriaren ahotsak esaten zuena irudikatzeko.
Kontzertua amaierara iristen ari zen, eta ordurako antzokian bildutako jende guztia zutik zegoen. Besterik ez naiz bizi eta itsaskorra abestera Rafa Rueda igo zen bigarrenez —oraingoan gitarrarik gabe—, eta, jarraian, taldekideek oholtzatik alde egin zuten. Artean gelditzen zitzaizkien beste hiru kantu jotzeko, ordea: Gaur, Hondarretik Ondarroara eta taldearen beste pieza enblematiko bat, Kukutza III, Gorka Urbizuren ahots gonbidatuarekin.
Bilboko Errekalde auzoko gaztetxearen ereserki bilakatu zen kantuan aipatzen dituzten taupadak gonbidatu guztiek jotako danbor hots bilakatuta alde egin zuten azkenik. Udaberriari agur esan eta udari ongi etorri emanda. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229772/eh-bai-ez-da-aurkeztuko-frantziako-senaturako-bozetara.htm | Gizartea | EH Bai ez da aurkeztuko Frantziako Senaturako bozetara | Ezkerreko zerrenda «ez-jakobino bat» lantzea erabaki zuten biltzar nagusian, baina ez dute lortu Espagnac senatariarekin ados jartzea | EH Bai ez da aurkeztuko Frantziako Senaturako bozetara. Ezkerreko zerrenda «ez-jakobino bat» lantzea erabaki zuten biltzar nagusian, baina ez dute lortu Espagnac senatariarekin ados jartzea | Frantziako Senaturako hauteskundeetara aurkezteari uko egin dio EH Baik. Ekainaren 3an egin zuten biltzar nagusian, Frantziako ezkerrarekin aliantza bat egitea hobetsi zuten, eta Frederique Espagnac senatari sozialistak egin zien proposamena lantzea erabaki. EH Baik orduan jakinarazi zuenaren arabera, ezkerreko abertzale bat zerrendan sartzea eskaini zien Espagnacek.
Ohar batean esplikatu dutenez, jakobinoak ez diren ezkerreko beste alderdiekin harremanak abiatu dituzte martxoaz geroztik. Elkarrizketa horietan, «alderdi sozialistaren oniritzia omen zuen aliantza proposamen bat» egin zion EH Bairi senatari sozialistak: «ezker pluralaren izenpean —ez alderdi sozialistaren izenpean—, bera buru lukeen zerrendako bigarren lekua auzapez abertzale batek hartzea», ezkerreko abertzaleen hitzetan.
Biltzar nagusian aukera horri heltzea erabaki zuten EH Baiko kideek, eta hala jakinarazi zuten hortik bi egunera. Ezkerreko abertzaleen komunikazioaz «harritua» agertu zen Espagnac zenbait hedabidetan, eta esan zuen ez zirela akordio batera iritsiak.
Aste hasieran beste bilkura bat egin dute EH Baik eta Espagnacek. «Apirileko proposamena baztertu, eta zerrenda bateratu baten egiteko ateak hetsi ditu», dio EH Baik oharrean. «Hala, zerrendako bigarren postua EH Baikoa ez den beste hautetsi bati emateko deliberoa hartu du». Horiek horrela, abiatutako elkarrizketak amaitutzat eman ditu EH Baik.
EH Baik uste du apirilean egin proposamenak ez zuela alderdi sozialistaren sustengurik, senatariak azaldu zuenaren kontra. «Espagnac andrearen eta alderdi sozialistaren seriotasun eskasa» deitoratu du. «Praktika politiko horiek gure mugimendu politikoaren praktiketatik oso urrun daude. Horregatik, uste dugu inportantea dela herritarrak batzuen eta besteen egin moldeen jakinaren gainean izatea». |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229773/herri-irratiko-ahots-zorrotza.htm | Bizigiro | Herri Irratiko ahots zorrotza | Karmele Aranburu kazetaria hil da, 65 urte zituela, minbiziaren eraginez. Herri Irratiko albistegietako arduraduna izan zen hiru hamarkadatan. EHUko udako ikastaroetan komunikazio zuzendaria 26 urtez. | Herri Irratiko ahots zorrotza. Karmele Aranburu kazetaria hil da, 65 urte zituela, minbiziaren eraginez. Herri Irratiko albistegietako arduraduna izan zen hiru hamarkadatan. EHUko udako ikastaroetan komunikazio zuzendaria 26 urtez. | Donostiako Herri Irratian albistegiak gidatzeari oso gazte ekin zion Karmele Aranburuk (Orio, Gipuzkoa, 1957), eta horretan aritu zen 32 urte luzez. Herri Irratiko eguerdiko albistegiaren ahots sendo eta zorrotza izan zen, albistegietako ahots nagusi gehienak gizonezkoenak zirenean. Eta Herri Irratiaren urte arrakastatsuenetan zutabe garrantzitsuetako bat izan zen bere gidaritza. Aranburu 65 urte zituela hil da, minbiziaren eraginez.
Haurra zenetik izan zuen Aranburuk kazetari izateko grina, BERRIAk 2015eko ekainaren 21ean argitaratu zuen elkarrizketa batean kontatu zuenez. 9 urte baino ez zituela, hala esan omen zion amari: «Nik notiziak emango ditut». Handik urte batzuetara, kazetaritza ikasketak hasi zituen Iruñean, Nafarroako Unibertsitatean, «Kutxak emandako diru laguntza bati esker». Madrilen jarraitu zituen gero ikasketak, urtebetez. Baina berehala, oso gazterik, Herri Iratira iritsi zen: 19 urterekin hasi zen bekadun. Eta handik gutxira, irratiak albistegiak zuzentzen jarri zuen, Koldo Ordozgoitirekin batera. 21 urte baino ez zituen. Jesuiten irratia zen Herri Irratia. Eta 1980ko hamarkadan milaka entzule zituen Gipuzkoan: programazioan zutabe ziren Mariano Ferrerren El Kiosko de La Rosi —hain justu, atzo aurkeztu zuten Donostian Mariano Ferrer. El periodismo reflexivo. Kazetaritza eta konpromisoa liburua (Erein)—; Aranburuk 13:00etan aurkezten zuen albistegia; eta kirolen tartea —Tito Irazustak gidatuta hainbat urtez, eta Iñaki Mujikarekin geroago—. Apirilearen 22an hil zen Mujika, 72 urte zituela. Ramon Ibeas Herri Irratiko zuzendaritzako kideak nabarmendu du Aranburu «printzipio sendoak» zituen emakume bat zela: «Tratuan gogorra zen, baina zentzu onean: zorrotza. Eta, aldi berean, ematen zuen itxura gogor bat, baina bihotz handia zuen». Kazetari gisa Aranburu «serioa» eta «oso profesionala» zela aipatu du Ibeasek. «Era berean, oso sentikorra zen. Pertsona bezala oso emakume sendoa». Alderdi politikoek komunikabideei eta kazetariei egindako presioez galdetu zion BERRIAk 2015eko elkarrizketa hartan, eta Aranburuk honakoa erantzun zuen: «Mariano Ferrer bere garaian Euskadiko Ezkerreko kide izan zenez, batzuentzat, automatikoki Karmele Aranburu ere Euskadiko Ezkerrekoa zen. Gezur galanta. Batzuk esaten zidaten: 'Zu EAJkoa zara'; beste batzuek: 'HBkoa'... Denetik esaten zidatenez, neure buruari erantzuten nion: 'Ondo nabil!'». Honakoa ere aipatu zuen: «Ez naiz inoiz izan EAJko Very Important Family batekoa. Eta behin ere ez dut onartu ETA. Erdikoak garenak bazterrean geratu izan gara beti». EHUko Udako Ikastaroetan Herri Irratia izan zen Aranbururen lan eremu nagusia, eta bestea Euskal Herriko Unibertsitateko Udako Ikastaroak izan ziren. Kazetaria 26 urtez aritu zen han lanean: 1996tik 2022ra udako ikastaroetako komunikazio zuzendaria izan zen, iaz erretiroa hartu zuen arte. EHU Udako Ikastaroak Fundazioko lantaldeak gogoratu du Aranburu zela beti hizlariekin tratua zuena, eta Miramar jauregian jasotzen zituena. Sarri, zigarro bat piztuta zuela. «Eta harentzat, denak ziren 'maitia'». Herri Irratian lan egin zuen azkeneko urteetan, soldatarik gabeko baimena hartzen zuen udako ikastaroetan lan egiteko. «Lantaldea egiten zuen Aranburuk. Agur festa bat egin genion, eta fundazioko denok izan ginen bertan», aipatu du fundazioko bere lankide batek —denen izenean hitz egin du, izenik eman gabe—. Ibeasek esan du udako ikastaroetan beti aritzen zela gauzak bideratzen. «Beti izan zen oso saiatua. Gizarteak erreferentzi bat galdu du. Bere neurrian, arrastoa utzi duen emakume bat izan da». Aranburuk, era berean, pentsatzen zuena esateko ospea zuen. Hala egiten zuen EHUko udako ikastaroetan ere, eta ikasleei esaten zien karreraz aldatzeko. Hala kontatu zion BERRIAri, 2015ean: «Fakultatean ez da ezer ikasten. Bekadunekin 20 urte daramat EHUko Udako Ikastaroetan lanean, eta beti esaten diet: 'Oraindik denbora daukazue, alda itzazue ikasketak, ez da berandu'. Fakultatetik Wikipedian adituak besterik ez dira ateratzen». Aranburuk Euskadi Irratiko albistegietan egin zuen lan, 2010etik 2013ra. Ardura kargu bat izan zuen Kristina Zorita koordinatzailea zela —Alberto Surio zen EITBko zuzendari nagusia—. Halaber, zutabegilea izan zen El Diario Vasco eta El Mundo del País Vasco egunkarietan. Haietan ere bere ohiko zorroztasunez. |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229774/laborategiko-haragiaren-kontra-protesta-egin-du-ehnek.htm | Ekonomia | «Laborategiko haragiaren kontra» protesta egin du EHNEk | Elkarretaratzea egin du, Eskuzaitzetako industrialdean haragi artifiziala ekoizteko eraikitzen ari diren lantegiaren atarian. | «Laborategiko haragiaren kontra» protesta egin du EHNEk. Elkarretaratzea egin du, Eskuzaitzetako industrialdean haragi artifiziala ekoizteko eraikitzen ari diren lantegiaren atarian. | Donostiako Zubieta auzoan, Eskuzaitzetako industrialdean, haragi artifiziala ekoizteko laborategi bat eraikitzen ari dira, eta, hori salatzeko, elkarretaratzea egin du gaur EHNE nekazaritza sindikatuak. Biotech Foods enpresak orain bederatzi hilabete lortu zuen eraikitzeko baimena, eta JBS konpainia jabeak dio 2024ko bigarren erditik aurrera izango dela planta lanean, urtean 1.000 tona haragi ekoizteko hasieran, gero 4.000 tonara ekoizpenera iristeko.
EHNEk «patenteetan oinarritutako elikaduraren arriskua» gaitzetsi du: «Laborategiko haragiak patenteen menpe bizitzera bultzatuko du herritarra. Mendeetako ezagutza, biodibertsitatea, paisaia, kolokan jar ditzake mendekotasun horrek. Hein berean, elikadura subiranotasunean sortuko duen arrakala nabarmena izango da. Gutxi batzuen esku gera baitaiteke elikadura».
Nekazari sindikatuaren ustez, «elikagaiak ezin dira izan gutxi batzuen patrikak betetzeko merkantzia. Edozein gobernuk bere herritarren osasunean, beren lurraldearen etorkizunean, pentsatuko balu, ohartuko litzateke patenteetan oinarritutako elikadurak ez duela berdintasunik bermatuko, ezta ingurumen edo pertsona osasuntsurik ere».
Aldiz, EHNEren aburuz, «deszentralizatutako elikagaien ekoizpena sustatu behar da, ahalik eta gertukoena, bioteknologiaren erabilera ekonomiko makurren mugetatik kanpo gelditzen dena». |
2023-6-22 | https://www.berria.eus/albisteak/229775/galduriko-itsaspekoaren-hondakinak-aurkitu-dituzte.htm | Mundua | Galduriko itsaspekoaren hondakinak aurkitu dituzte | 'Titan' ontziaren lur hartzeko egitura eta atzeko estalkia identifikatu dituzte hondakinen artean. Litekeena da, beraz, gailuak inplosioa pairatu izana joan zen igandean, eta bidaiariak berehala hil izana. | Galduriko itsaspekoaren hondakinak aurkitu dituzte. 'Titan' ontziaren lur hartzeko egitura eta atzeko estalkia identifikatu dituzte hondakinen artean. Litekeena da, beraz, gailuak inplosioa pairatu izana joan zen igandean, eta bidaiariak berehala hil izana. | Gaur arratsaldean zabaldu dutenez, «hondakin multzo» bat aurkitu dute joan zen igandean Titan itsaspekoa galdu zen inguruan. Gailuak turista aberats batzuk zeramatzan Titanic itsasontziaren aztarnak ikustera, eta komunikaziorik ez zegoen ordutik.
Hondakinenak itsaspekoarenak direla baieztatu dute AEBetako Kostazainen eledunek, gaur Euskal Herrian 09:00ak zirela eginiko agerraldi batean. Aurretik, David Mearns urpekari adituak iragarri du aurkikuntza. Itsaspekoan zihoazen esploratzaileen adiskidea da Mearns, eta Explorers klubeko presidentea. Hark adierazi duenez, behaturiko hondakinen artean daude Titan-ek itsasoaren hondoan «lur hartzeko egitura eta atzeko estalkia».
Kostazainek esan dutenez, aurkituriko hondakinak bat datoz inplosioaren hipotesiarekin. Horrek esan nahiko luke gailuak inplosio bortitza pairatu zuela, ziurrenik igandean bertan, eta bidaiariak berehala hilko ziren, itsasoaren hondoan ia 4.000 metrora dagoen presio handiaren azpian.
Ocean Gate enpresak agiri bat plazaratu du, eta gailuko bidaiariak hilak direla uste dutela adierazi.
Igandean galdu zuten komunikazioa gailuarekin, turistak eta esploratzaileak Titanic ontziaren hondakinak bisitatzera zeramatzalarik, Ternuatik (Kanada) 600 kilometrora.
Hondakinak ikertzeko erabili ohi dute itsaspekoa, baina barruan lekua egiten diete turistei, horiei kobraturiko diruarekin misioak ordaintzeko (230.000 euro inguru turista bakoitzeko).
Ontzian hauek zihoazen: Hamish Harding milioiduna, Action Aviation enpresako burua; Erresuma Batuko Shahzada Dawood enpresaburua eta haren semea; Paul-Henry Nargeolet militar ohi eta esploratzaile frantziarra; eta itsaspekoa kudeatzen duen Oceangate konpainiako buru Stockton Rush.
Azken egunotan, erreskate operazio handia egin dute inguruan, ontziak, helikopteroak eta bestelako baliabideak erabiliz.
Bi hipotesi zeuden. Lehenengoaren arabera, itsaspekoa azalera aterako zen, baina non zeuden komunikatzerik ez zeukaten, komunikazio sistemen matxura batengatik. Hori dela eta, airetik bilatzen aritu dira. Izan ere, bidaiariak ezingo ziren euren kabuz atera, ontzia kanpotik ixten dutelako, torloju handi batzuekin.
Bigarren hipotesiaren arabera, ontzia itsasoaren hondoan legoke. Hala balitz, beste itsaspeko batzuekin aurkitzea eta ur azalera garraiatzea izango zen hura erreskatatzeko modu bakarra. Erlojuaren kontrako operazioa izan behar zuen, kalkulatu baitzuten gaur eguerdian amaituko zitzaiela oxigenoa.
Azkenean, itsasontzi batetik gobernaturiko gailuak bidali dituzte sakonera horretara, galdurikoa aurkitzeko asmoz, eta horiekin topatu dituzte hondakinak, Mearnsek esandakoa baieztatzen bada.
Atzo itxaropena piztu zuten, AEBetako kostazainek «soinuak» atzeman zituztelako inguruan.
Igandetik bila
Euskal baleazaleekin eta bestelako arrantzaleekin lotura handia izan duen Ternuako St. John's portutik atera zen larunbatean Polar Prince, itsaspekoa eta haren bidaiariak zeraman itsasontzia.
Titan urpekoaren bidaia abiatu eta 105 minutura, komunikazioa galdu zuten. Ez zekiten zergatik, eta itxarotea erabaki zuten, komunikazio sistemen matxura bat besterik ez zelakoan izango. Baina zortzi ordu igaro zirenean, ikusirik itsaspekoa ez zela atera azalera, larrialdi deia egitea erabaki zuten.
1912ko apirilaren 15etik dago Titanic urpean. Munduko itsasontzirik handiena zen, eta lehenengo bidaian hondoratu zen, New Yorkerako bidean izozmendi bat jota. 2.224 pertsona zeramatzan barruan, zerrenda ofizialaren arabera, eta horietako 1.500 hil ziren hondamendian. 70 urte behar izan zituzten Titanic itsasontzia topatzeko. |
2023-6-23 | https://www.berria.eus/albisteak/229797/taghia-eguzkia-ura-eta-elkartasuna.htm | albisteak | Taghia: eguzkia, ura eta elkartasuna | Euskal Herriko eskalatzaile talde bat, Iñaki Arakistain eta Aitzol Ibarzabal tartean, proiektu bat bultzatzen ari da Marokoko herri hartako etxe guztietara ura eramateko. Asmoa da sistema bat instalatzea eguzki plaken bidez ura ponpatzeko eta etxe guztietara eramateko. | Taghia: eguzkia, ura eta elkartasuna. Euskal Herriko eskalatzaile talde bat, Iñaki Arakistain eta Aitzol Ibarzabal tartean, proiektu bat bultzatzen ari da Marokoko herri hartako etxe guztietara ura eramateko. Asmoa da sistema bat instalatzea eguzki plaken bidez ura ponpatzeko eta etxe guztietara eramateko. | Taghia herrixka berbere bat da, Atlas Garaian dagoena (Maroko), Azilal probintzian, Marrakextik 200 kilometro ekialdera. Kolore marroixkako kareharrizko horma ikusgarriek hartzen dute altzoan Taghia, itsas mailatik 2.000 metrora. 90 bat etxe eta 400 bizilagun dira. Errepiderik iristen ez den azken herrietako bat da Atlas mendigunean: Zaouiat Ahenesal herritik pare bat orduko bidea dago hara oinez.
Errepiderik iristen ez den lekuetara kanpotarrak nekezago iristen direnez, eskalatzaileek ez zituzten hango horma ikusgarriak deskubritu 1970eko hamarkadara arte. Frantsesak izan ziren lehenak zintzur haietan barneratzen eta lehen eskalada bideak zabaltzen. Mendi arte haietan larre motzean zaildutako Taghiako ahuntzain eta nekazariek, hasieran, harriturik begiratzen zieten hormetan gora igotzen ziren bisitari haiei. Denborarekin, eskalada inguru hartan indarra hartuz joan den neurrian, Taghiako etxe bakan batzuk eskalatzaileei ostatu emateko egokitu dituzte, eta gaur egun badira dozena erdi bat.
Iñaki Arakistain eskalatzaile azkoitiarrak 2009an bisitatu zuen Taghia lehen aldiz, eta, parajeaz maitemindurik, geroztik beste hainbat bidaia egin ditu hara. 2021eko joan-etorria, ordea, berezia izan zen. «Pandemiaren eraginez, mugimendu askatasuna mugatu samar genuen orduan, eta, ondorioz, Aitzol Ibarzabal azpeitiarra eta biok hara iritsi ginenean, harrituta geratu ginen: kanpotar bakarrak ginen, eta urtebete zeramaten eskalatzailerik ikusi gabe. Horregatik, haientzat ere pozgarria izan zen kanpoko norbait ikustea».
Aitzol Ibarzabal eta Iñaki Arakistain, proiektuaren bultzatzaileetako bi. Andoni Elduaien / Maxixatzen
Lehen bidaia hartatik, Arakistainek Mohamed Mesaudi Ben Saiden etxean hartu izan du beti ostatu, eta, 2021eko hartan, hartu-eman hurbilagokoa izan zuten. «Eskalatzaileen betiko zirkuluetatik eta elkarrizketetatik atera eta bertako errealitateaz hobeto jabetzeko aukera izan genuen. Zenbaitetan, bakardadea behar izaten dugu gure begirada zabaltzeko. Etxeko alaba txikiarekin, Titritekin, asko jolastu ginen; Mohamedekin eta Said aitarekin luze egin genuen berriketan haien bizimoduaz... Bidaia hura askoz aberasgarriagoa izan zen».
Han zirela, talde baten laguntza iritsi zen Casablanca hiriburutik Taghiako eskolara. Elikagai sorta bat etxe bakoitzerako: olioa, arroza, dilistak... Orduan ernatu zitzaion Arakistaini behin baino gehiagotan burutik pasatutakoa, bisitatutako mendialdeetan jasotako guztiaren ordainetan haien alde zerbait egiteko gogoa. Etxera bueltan, Tolosaldea Lanbide Heziketako Zentroan planteatu zuen (han lan egiten baitzuen orduan) lankidetza-proiekturen bat martxan jartzea, eta ikastetxeak begi onez ikusi zuen asmoa. «Mohamedi idatzi genion orduan. Galdetu genion, alferreko beharrizanik sortu gabe, ea zer premia ikusten zuten herrian. Bilera bat egin zuten, eta erantzun ziguten beraientzat handia izango zela ura goiko depositura ponpatzea eta, hala, herriko etxe guztietara ura eraman ahal izatea».
Geroztik, proiektu horretan buru-belarri ari dira lanean Arakistain eta Ibarzabal. Eta Taghian eskalatu eta ingurua maite duten beste batzuk ere bildu zaizkie. Christian Ravier pirineista entzutetsua, esaterako. Duela urte asko izan zen Ravier Taghian lehen aldiz, eta geroztik ia urtero joaten da hara eskalatzera, gidari lanak egitera... 2008. urtean argitaratu zuen Ravierrek Taghiako lehen eskalada gidaliburua, 150 biderekin, eta 2019an bigarren edizioa, oraingo honetan 300 biderekin. «Ravierren bitartez, Arnaud Petit eta Sean Villanuevarengana heldu zen proiektuaren albistea, eta Villanuevaren bidez, Alex Honnoldengana... Haiek ere beren babesa azaldu diote asmoari», jakinarazi du Arakistainek.
Taghia, eguzkiz blai
Proiektua nola gauzatu argi dute: herriaren beheko aldean ur depositu bat dago, menditik iristen den urarekin elikatzen dena, eta herriaren behealde horretan dauden etxeek hortik hartzen dute ura. Beste depositua herriaren goiko aldean dago. Batetik bestera ura ponpatzea da kontua. «Beheko depositutik goikora hoditeria guztia eramanda dago, baina bien artean bypass bat egitea falta da, ura punpatzeko. Horretarako, eguzki plaken bidez elikatuko den instalazio bat eraiki nahi dugu. Azpiegitura txiki samarrarekin, mesede handia izan liteke herriarentzat», azaldu du Arakistainek.
Proiektuaren alderdi teknikoa Tolosaldea LHI Lanbide Heziketako Zentroa ari da zuzentzen, beste erakunde laguntzaile batzuen aholkularitzarekin. Taghiako egitasmoak jasangarritasuna eta energia berriztagarriak sustatzen ditu, eta ikastetxearentzat ere interes berezia du ikuspegi didaktiko eta pedagogikotik. «Hainbat irakaslek eman digute laguntza; ikasleek egin dute proiektuaren webgunea; administrazio ziklokoek jarri dute martxan online edo diru bilketarako atala; beste ikasle batzuekin instalazioaren muntaketa guztia egingo dugu, hara joan aurretik probatzeko... Lanak beste zabalera bat hartu du ikastetxeari esker. Lanbide Heziketaren helburua beti da proiektu erreal batean lan egin ahal izatea eta ziklo desberdinak egitasmo berean lotzea. Taghiako hau izan liteke urrats bat erakusteko sistemari horrelakoak egin daitezkeela», nabarmendu du Arakistainek.
50.000 euroko aurrekontua osatu nahi dute Taghiako instalazio hori egiteko. Proiektuaren webgunean atal bat egokitu dute jendearen diru ekarpenak biltzeko, eta dagoeneko eskalatzaile komunitatearen eta norbanako ugariren alea jaso dute. Banakoen eta enpresen laguntza ongi etorria izango dela azpimarratu dute eskalatzaileek. «Tolosaldea LHI zentroa ari da zenbait enpresarekin harremanetan, eta Christian Ravier bera ere bai Frantziako beste enpresa batzuekin. Ea, ba, guztion artean lortzen dugun asmoa aurrera ateratzea eta Taghiako etxe guztietara ura eramatea». Ahal dela, azaro aldera Atlaseko ingurune hartan elurra hasi baino lehen gauzatu nahiko lukete proiektua. |
2023-6-23 | https://www.berria.eus/albisteak/229798/helburuak-lortuta-miarritzeko-okupazioa-utzi-du-aldak.htm | Gizartea | Helburuak lortuta, Miarritzeko okupazioa utzi du Aldak | Konpentsazio arauari iruzurra egiten zion bizitegia urte osorako alokairuan jarri du jabeak. Ipar Euskal Herriko tentsio eremuan 1.600 eta 2.000 bizitegi irregular daudela uste dute | Helburuak lortuta, Miarritzeko okupazioa utzi du Aldak. Konpentsazio arauari iruzurra egiten zion bizitegia urte osorako alokairuan jarri du jabeak. Ipar Euskal Herriko tentsio eremuan 1.600 eta 2.000 bizitegi irregular daudela uste dute | Miarritzeko (Lapurdi) Pestre etorbideko 6. zenbakian abiatu zuen okupazioa bukatutzat eman du Alda mugimenduak, finkatu zituzten helburuak bete dituztelako. Euskal Hirigune Elkargoaren konpentsazio araua urratzen zuen bizitegi batean sartu ziren astelehenean, eta egoera erregularizatu bitartean bertan egoteko asmoa adierazi zuten. Lau egunen ondotik, Gites.fr eta Booking plataformek bizitegi ura epe laburreko alokairuan lortzeko aukera kendu dute beren webguneetatik; jabeak urte osorako alokairura pasatu du bizitegia, eta Miarritzeko Herriko Etxeak engaiamendua hartu du konpentsazio araua urratzen dutenen kontra egiteko. Hiri horretan bakarrik, mila iruzur egon litezke, kalkulatu dutenez.
Martxoaren 1ean sartu zen indarrean turismorako etxebizitzak mugatzeko konpentsazio araua. Horren arabera, bizitegi bat turismorako erabili nahi duen jabeak bestelako lokal bat bizitegi bilakatuz konpentsatu behar du; bestela, ez du eskuratuko etxebizitzaren erabilera aldatzeko baimena. Partikularrek orain arte eginak zituzten eskaerak epea bukatu arte atxikitzeko parada dute, baina enpresek berehala aplikatu behar dute araua. Hori da Miarritzeko bizitegiaren kasua. Aldaren arabera, Ipar Euskal Herriko tentsio eremuan 1.600 eta 2.000 artean dira araua urratzen dutenak.
Baionak, Angeluk, Miarritzek eta Bokalek zuzenean kudeatzen dute konpentsazio arauaren aplikazioa; tentsio eremuan diren gainerako 22 herrientzat Euskal Elkargoak du ardura. Aldak galdera zuzena egin die: «Iruzur egiten duten zenbat etxebizitza aurkitu dituzte beren lurraldeetan, eta zer egingo dute hori berehala gelditzeko?». Adierazi dute ematen dituzten erantzunen eta hartzen dituzten engaiamenduen arabera aztertuko dutela berriz ekintzaren bat egin edo ez.
Jabe iruzurgilea
Mirritzen abiatutako okupazioarekin, Ipar Euskal Herrian turismorako bizitegiak baimenik gabe alokagai jartzen dituzten jabeei presio egin nahi zien auzoetako herritarrak antolatzeko xedea duen mugimenduak. Bizitegia hiru egunerako alokatu zuten, 450 euro ordainduta, eta jabeak giltzak eman zizkien; ekintza horrekin hiru urterako ahozko kontratua adostu zutela baieztatu zuen Alda-k, bertan gelditzeko asmoa adierazita. «Jabeak ez du bizitegi hori epe laburreko turismorako etxebizitza gisa alokatzeko eskubiderik. Ondorioz, etxebizitza arloko legedi normala aplikatu behar da. 450 euro eman dizkiogu alokairurako, eta hark etxeko giltzak eman dizkigu. Guretzat, ahozko kontratu baten balioa du. Gure etxean gara, eta, epaile batek kontrako erran art,e hemen egoten ahal gara hiru urte», esplikatu zuen Xebas Christy Aldako bozeramaileak. Ekintza bukatuta, Booking plataformak 450 euroak itzultzea lortu dute.
Horrez gain, etxeko jabeak beste iruzur bat egiten zuela ere ohartu ziren: azpiko pisua adineko emakume bati alokatzen zion, legez kanpoko kontratu batekin. Abokatu baten bidez egoera erregularizatu, eta maizterrari hilabete bateko alokairuaren balioa itzultzea lortu dute. Alda-k adierazi du adi jarraituko dutela Miarritzeko jabeak legea betetzen duen ala ez, «ez bada hala, itzuliko gara». |
2023-6-23 | https://www.berria.eus/albisteak/229799/elkargik-espero-du-iaz-bezala-zenbakietan-markak-haustea-berriro.htm | Ekonomia | Elkargik espero du iaz bezala zenbakietan «markak» haustea berriro | 455 milioi euroren bermeak eman zituzten 2022an. Lander Artetxe izango da finantza erakundearen presidente berria. | Elkargik espero du iaz bezala zenbakietan «markak» haustea berriro. 455 milioi euroren bermeak eman zituzten 2022an. Lander Artetxe izango da finantza erakundearen presidente berria. | Inoizko daturik onenak lortu zituen joan den urtean Elkargi finantza erakundeak: 455 milioi euroren bermeak eman zituen 3.700 operaziotan. Finantzaketa lerro nagusia inbertsiorako izan da, utzitako diruaren %53 izan baitzen iaz, eta berme teknikoak bolumen totalaren %27 izan ziren.
Kursaalean egin dute prentsaurrekoa Josu Sanchez presidenteak eta Zenon Vazquez zuzendari nagusiak, 9:00etan, eta 12:00etan enpresa topaketa bat egin dute; Iñigo Urkullu izan da bertan, eta finantza erakunde horretako hurrengo presidentea hautatu dute: Lander Artetxe. Hala ere, Sanchezek iragarri du enpresa munduan jarraituko duela, Arabako Merkataritza Ganberan dagoela gogorarazita.
Aurtengoa «testuinguru ezegonkorreko» urtea dela adierazi du Sanchezek, eta urtearen lehen erdian aurreko urteko mailatik behera daudela adierazi du, nahiz eta aurreikusitakoa gainditzen ari diren. Hain zuzen ere, interes tasen igoeragatik eta ekonomiaren hazkundearen geldotzeagatik daude aurtengo aurreikuspenak aurreko urteko mailaren azpitik, baina urtearen bigarren zati «hobea» espero dute, Vazquezen hitzetan. Lehen sei hilabeteetan 200 milioi euro utzi dituzte, eta beste 50 milioi euro finantza soluzio alternatiboetan.
«Interes tasak igo direnez, behera egin du finantzaketaren eskaerak. Hala ere, aurreikuspen hobeak ditugu urtearen bigarren parterako, eta ikusiko dugu ea iazko mailara iristen garen ala ez», adierazi du Vazquezek. Horrez gain, urtearen lehen zatian inbertsiorako finantzaketak gora egin duela goratu du Vazquezek, %6 handitu baita, eta gehitu du horrek bide onean daudela adierazten duela. «Bide onean gabiltza», esan du Sanchezek.
Indarrean dituzten operazio guztien bolumena 1.700 milioi euro baino handiagoa zen 2022aren amaieran, inoizko handiena. Horrek Elkargiren "sendotasuna" demostratzen duela uste du Sanchezek, kaudimen koefizientea %13 baita.
'Hub' izateko bidean
Vazquezek eta Sanchezek behin baino gehiagotan aipatu dute Elkargi ez dela finantzaketa erakunde soil bat, eta hub bat izateko helburua dutela. «Elkargi ez da soilik krisi garaiko tresna bat, eta finantzaketa produktu berriak garatzen eta zabaltzen ari gara», adierazi du Vazquezek. «Elkargiren helburua finantza hub bat bihurtzea da, konbentzituta baikaude enpresak lagundu ditzakegula finantza eta ekonomia kultura berri bat izateko», esan du Sanchezek.
Enpresetan finantza kudeaketa «oso garrantzitsua» dela adierazi du Sanchezek, eta horretarako funtsezkoa dela finantza aholkularitza. Hala, Vazquezek nabarmendu du Elkargiren aholkularitza sailak %60ko hazkundea izan duela: «Finantza aholkularitza, fiskalitate zerbitzua eta kudeaketa kontrola balio handiko zerbitzuak direla adierazi digute gure aldameneko enpresek».
Jaurlaritzaren laguntza
Eusko Jaurlaritzak bi hitzarmen egin berri ditu Elkargirekin, eta finantza erakundeak azken urteetan hartutako «arriskua» estaltzen lagunduko dio. Guztira 137 milioi euroren bermeak ematea aurreikusi du Jaurlaritzak.
Sektore publikoaren eta pribatuaren arteko elkarlana beharrezkoa dela uste du Vazquezek, eta adierazi du Elkargi «tresna publiko-pribatu indartsu» bat dela. Gehitu du proiektu berriak finantzatzen lagunduko duela. |
2023-6-23 | https://www.berria.eus/albisteak/229800/lasarte-oriako-michelineko-langileek-enpresaren-proposamena-onartu-dute.htm | Ekonomia | Lasarte-Oriako Michelineko langileek enpresaren proposamena onartu dute | %60ko babesa izan du zuzendaritzak ituna berritzeko egindako proposamenak. 1.500 euroko plusa emango diote langile bakoitzari. | Lasarte-Oriako Michelineko langileek enpresaren proposamena onartu dute. %60ko babesa izan du zuzendaritzak ituna berritzeko egindako proposamenak. 1.500 euroko plusa emango diote langile bakoitzari. | Egun osoa izan zuten atzo Lasarte-Oriako Michelinen plantako langileek enpresaren proposamenaren alde edo aurka bozkatzeko, eta azkenean baiezkoa atera da, %60ko babesarekin. 300 langilek bozkatu dute alde, eta 161ek aurka (%32). Hitzarmena berrituta, azken asteetako grebekin amaitu dute sindikatuek, nahiz eta denak ez dauden pozik: ELAk adierazi du erreferenduma «ilegitimoa» izan dela, eta hitzarmena ez dela nahikoa. Bestalde, salatu du gainontzeko sindikatuek minimoen akordioa baztertu dutela. Bestalde, LABek ongi ikusi du enpresa negoziatzera behartzea, baina gehitu du hitzarmenak «zapore gazi-gozoa» utzi diola.
2023an %5 igoko diete soldata langileei, eta 2024ean %3. %2 egingo dute gora 2025ean, 2026ean bezain beste. Horrez gain, proposamena onartzeagatik, 1.500 euroko plus bat jasoko dute langile guztiek. Soldata igoera finko horiez gain, KPI kontsumorako prezioen indizearen igoeraren arabera ere gora egingo dute soldatek. 2023 eta 2024ean KPIa %8koa edo handiagoa bada, beste %2 igoko dituzte soldatak, eta 2025 eta 2026 urteetan KPIak %4 gainditzen badu, beste %2 igoko dizkiete soldatak.
Sindikatuak gaur goizean elkartu dira atzoko erreferendumari buruz hitz egiteko, eta LABek eta ELAk egin dute beren balorazioa. LABen ustez, positiboa da Michelin negoziatzera bultzatu izana, eta nabarmendu du «hobekuntza batzuk» lortu direla. Lortu den ituna enpresak hasieran proposatutakoa baino hobea dela adierazi du: «Hori dela eta, borrokak merezi duela argi geratu da». Hala ere, nabarmendu du beharrezkoa dela Gasteizko lantegia zentroen arteko batzordetik ateratzea, langileen lan baldintzak «Euskal Herrian erabakitzeko».
ELAren ustez, hitzarmen berriak ez du estaltzen azken urteetako «pobretzea eta prekaritatea», eta gainontzeko sindikatuei leporatu die egin zuten gutxiengoen akordioa puskatzea. |
2023-6-23 | https://www.berria.eus/albisteak/229801/donostiako-58-jazzaldiak-abdullah-ibrahim-enrico-rava-eta-yosuke-yamashita-sarituko-ditu.htm | Kultura | Donostiako 58. Jazzaldiak Abdullah Ibrahim, Enrico Rava eta Yosuke Yamashita sarituko ditu | Uztailaren 21etik 25era egingo dute jaialdia, eta 90 kontzertu izango dira, hamasei agertokitan | Donostiako 58. Jazzaldiak Abdullah Ibrahim, Enrico Rava eta Yosuke Yamashita sarituko ditu. Uztailaren 21etik 25era egingo dute jaialdia, eta 90 kontzertu izango dira, hamasei agertokitan | Sona handiko musikariak ariko dira aurten Donostiako Jazzaldian. Jaialdiak 58. aldia izango du, eta, uztailaren 21etik 25era bitarte, 90 kontzertu biltzen dituen egitarau bat prestatu dute antolatzaileek. Tartean izango dira Donostiako Jazzaldia sariak jasoko dituzten hiru musikarienak: Abdulah Ibrahim, Enrico Rava eta Yosuke Yamashita sarituko ditu aurten jaialdiak, jazzean egin duten ibilbidearen aitortza gisa.
Antolatzaileek nabarmendu dutenez, Ibrahim «jazzaren historia bizia da, Hegoafrikako musikarien belaunaldi bikain baten sinboloa. 70 urtetik gorako ibilbidean, Hegoafrikako jeinua mundu osoan txalotu dute». Bost alditan aritu da Donostiako Jazzaldian zuzenean urteotan. Rava tronpetista eta konpositorea, berriz, Italiako jazz musikaririk ezagunenetakoa da. 1960ko hamarkadan lortu zuen nazioarteko ospea, eta sei hamarkadako ibilbidea egin ondotik, «musikaririk aktibo eta urdurienetakoa da oraindik ere, beti proiektu original askotan murgildua, eta tronpetista gailenetakoen artean kokatua». Yamashita, azkenik, Japoniako jazzaren historian den «figura gailenetako bat» da, antolatzaileen hitzetan, eta urteetan Japonia munduko herrialde jazz zaleenetako bat izaten gehien lagundu dutenetako bat. Bere estilo «leherkorrarekin, garai guztietako jazz pianista onenetakotzat» jotzen da gaur egun.
Jazzaldiak hamasei agertokitan banatuko ditu egitarauko 90 kontzertuak: Trinitate plazan, Zurriola hondartzan, Kursaal auditoriumean eta eraikinaren kanpoaldeko terrazetan, Viktoria Eugenia antzokian, San Telmo museoan, Txillida Leku museoan (Hernani, Gipuzkoa) eta Tabakaleran, besteak beste. Emanaldietatik 60 doakoak izango dira, 25 tokiko taldeek eskainiko dituzte; beste bederatzi XI. Txikijazz programan bildu dituzte, eta beste zortzi, berriz, IX. JazzEñerenean.
Jaialdiak aldez aurretik iragarritako artisten artean daude, hiru sarituez gain, Norah Jones, Ben Harper, Joss Stone, Pat Metheny, Village People, Kenny Barron, Bill Frisell, Tiken Jah Fakoly, Fred Wesley & The New J.B.'s, Jerry Bergonzi, Eri Yamamoto, Bamba Wassoulou Groove, eta Michele Hendricks & Ronald Baker Project, besteak beste. «Datozen urteetan jazzaren ibilbidea definituko duten artista berriak» ere eraman dituzte aurtengo programaziora, hala nola Julian Lage, Nubya Garcia, David Helbock, Blue Lab Beats, Ezra Collective, Ill Considered, The Side Effects, Five Stars, Conversessions eta Bengue. Eta bestelako estilo eta proposamenak ere izango dira entzungai: besteak beste, Viva Suecia, Zetak, Arde Bogota, Elena Setien, Rocio Marquez & Bronquio, Niño Josele, NGBM Cuarteto, Gonzalo del Val, Arima Soul, Lucia Rey, Kinkfolk, Olana Liss eta Amaika Rude. Horiei guztiei Euskorleans proiektua gehituko zaie uztailaren 20an, euskal musika eta dantza, brass bandak eta New Orleanseko jazza uztartzen dituena eta jaialdiaren etorrera iragartzeko balioko duena. |
2023-6-23 | https://www.berria.eus/albisteak/229802/emakundek-eta-eudelek-jaietan-eraso-matxistak-prebenitzeko-formakuntzak-egingo-dituzte-udalekin.htm | Gizartea | Emakundek eta Eudelek jaietan eraso matxistak prebenitzeko formakuntzak egingo dituzte udalekin | Hiru saio antolatu dituzte eratu berri diren Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udaletako eledunekin eta teknikariekin. | Emakundek eta Eudelek jaietan eraso matxistak prebenitzeko formakuntzak egingo dituzte udalekin. Hiru saio antolatu dituzte eratu berri diren Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udaletako eledunekin eta teknikariekin. | Udako jaien atarian, Emakundek eta Eudelek formakuntzak antolatu dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udaletako politikariekin eta teknikariekin, festetako eraso matxistak prebenitzeko asmoz. Gaur egin dute lehen bilera Arabako udalekin, eta datorren astean jarraituko dute: astelehenean bilduko dira Bizkaikoekin, eta asteartean Gipuzkoakoekin.
Nerea Melgosa Eusko Jaurlaritzako Berdintasun sailburuak formakuntzon garrantzia nabarmendu du. Haren esanetan, prebentzioa «oso garrantzitsua» da udako festetarako, baita administrazio guztiek arlo horretan koordinatuta lan egitea ere. Gehitu du: «Ez jaiak, ez alkoholak ez dute justifikatzen pertsonekiko errespetuan oinarritzen ez den jarrerarik».
Horrez gainera, Emakundeko zuzendari Miren Elgarrestak jakinarazi du udalen eskura jarrri dutela zenbait material: gazteentzako informazio liburuxka bat, erasorik gabeko jaien aldeko kartela... |
2023-6-23 | https://www.berria.eus/albisteak/229803/sindikatuak-ertzaintzaren-mahaitik-altxatu-dira-eta-immobilismoa-egotzi-diote-jaurlaritzari.htm | Gizartea | Sindikatuak Ertzaintzaren mahaitik altxatu dira, eta «immobilismoa» egotzi diote Jaurlaritzari | ERNE, Esan, Euspel eta Sipe sindikatuek elkarretaratzea egingo dute asteartean, Lehendakaritzaren aurrean. Erkorekak «zentzuz» jokatzeko eta negoziazio mahaira bueltatzeko eskatu die sindikatuei. | Sindikatuak Ertzaintzaren mahaitik altxatu dira, eta «immobilismoa» egotzi diote Jaurlaritzari. ERNE, Esan, Euspel eta Sipe sindikatuek elkarretaratzea egingo dute asteartean, Lehendakaritzaren aurrean. Erkorekak «zentzuz» jokatzeko eta negoziazio mahaira bueltatzeko eskatu die sindikatuei. | Eusko Jaurlaritzak bilera batera deituak zituen Ertzaintzako sindikatuak, baldintza ekonomikoak eta lan baldintzak negoziatzeko. Alabaina, ERNE, Esan, Euspel eta Sipe sindikatuek Ertzaintzaren mahaitik jaikitzea erabaki dute, irizten diotelako Eusko Jaurlaritzak «posizio immobilista eta gorreria» duela. Horren aurrean, ohartarazpena egin dute: «Horrela ez dugu ezer konponduko».
Gainera, mobilizatzen jarraitzeko asmoa dute: Lehendakaritzaren atarian bilduko dira asteartean.
Sindikatuen jarrera kritikatu du Josu Erkoreka Eusko Jaularitzako lehen lehendakariorde eta Segurtasun sailburuak, eta «zentzuz» jokatzeko eta negoziazio mahaira itzultzeko eskatu die. Gaurko bileraren balorazioa egiteko, presazko deialdia egin du Erkorekak Bilboko Txurdinagako egoitzan, eta han ohartarazi du «irreala eta erabat arduragabea» dela sindikatuek eskatzen duten soldaten «igoera lineala». Are, «legez kanpokoa eta Konstituzioaren aurkakoa» dela esan du, eta gaineratu aldarrikapen horien kostua urtean 100 milioi eurotik gorakoa izango litzatekeela. Segurtasun sailburuak mahaira itzultzeko eskatu die Ertzaintzaren ordezkariei, irizten diolako «negoziaziorako tartea» badagoela. Eta uste du Eusko Jaurlaritzak proposatu dituen hobekuntza neurriak baztertuz gero, ertzainen kalterako izango litzatekeela. Lan baldintzak hobetzeko 37 neurri aurkeztu dizkie Jaurlaritzak sindikatuei, baina sailburuak azaldu duenez, sindikatuek uko egin diote haien proposamenak azaltzeari, baldin eta Segurtasun Sailak ez bazuen konpromisoa hartzen langile guztientzako ordainsarien igoera lineala onartzeko. Zehaztu duenez, plantilla osoarentzako igoera linealaren planteamendua «legez kanpokoa» da, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak ezarria duelako jurisprudentzia bat, zeinaren arabera, langile publikoen ordainsari igoerak urtero ezartzen diren oinarrizko arau baten bidez Espainiako aurrekontuetan. «2023ari begira, gehienezko igoera hori % 2,5ekoa da, eta langile publiko guztiei aplikatu zaie». Sindikatuak egoera horren jakitun direla gaineratu du. Sindikatuak, berriro esertzeko prest Mahaitik altxatu ostean agerraldia egin dute ERNE, Esan, Euspel eta SIPE sindikatuek eta adierazi dute prest daudela «gaur bertan» Eusko Jaurlaritzarekin berriro biltzeko, baldin eta «benetako borondatea» erakusten badu akordioak lortzeko. Era berean, Iñigo Urkullu lehendakariari negoziazioak berreskuratzeko lema hartzeko galdegin diote, eta ohartarazi bera eta Erkoreka direla «Tourrean gerta daitekeenaren erantzuleak». Segurtasun Sailak bilerara eraman dituen 37 neurrien proposamena ez dela berria salatu dute, eta departamenduari egotzi diote ertzainen aurkako «gezur kanpaina bat» abiatzea, kudeaketan duten «gaitasunik eza» estaltzeko. Sindikatuen ustez, Segurtasun Sailak mahaira eraman duen proposamena ez da aski eta ez dio erantzuten Ertzaintzak duen arazoari. Hala ere, prest agertu dira «negoziatzeko» eta «malgu» jokatzeko, baldin eta Ertzaintzako langileek «hirugarren mailako funtzionario izateari uzteko» konpromisoa hartzen bada. |
2023-6-23 | https://www.berria.eus/albisteak/229804/emakume-bat-hil-da-arizkunen-auto-batek-harrapatuta.htm | Gizartea | Emakume bat hil da Arizkunen, auto batek harrapatuta | Ezbeharraren ondorioz, bertan behera utzi dute gaur egitekoak ziren Arizkun Rock jaialdia. | Emakume bat hil da Arizkunen, auto batek harrapatuta. Ezbeharraren ondorioz, bertan behera utzi dute gaur egitekoak ziren Arizkun Rock jaialdia. | Emakume bat harrapatu zuen atzo auto batek Arizkungo plazan (Nafarroa), eta larriki zauritu zuen. Gaur jakinarazi dutenez, hil egin da 56 urteko emakumea.
Foruzaingoak azaldu duenez, larrialdi zerbitzuek 19:20 aldera jaso zuten abisua. Osasun langileak istripuaren lekura joan ziren, eta biktima helikopteroz eraman zuten ospitalera. Alabaina, hil egin da azkenean.
Ezbeharra dela eta, bertan behera utzi dute gaur herrian egitekoak ziren Arizkun Rock jaialdiaren azken aldia. Antolatzaileek besarkada bat helarazi diete familiari eta kaltetuei. |
2023-6-23 | https://www.berria.eus/albisteak/229805/eraikuntzako-enpresari-bat-atxilotu-dute-donostian-langileak-esplotatzeagatik.htm | Ekonomia | Eraikuntzako enpresari bat atxilotu dute Donostian, langileak esplotatzeagatik | Langile horietako batzuk Ukrainako errefuxiatuak dira, eta nagusiak «mehatxu» egiten zien, esanez bere aginduetara makurtu ezean gerrara joango zirela. Egunean hamabi eta hamahiru ordu artean lan eginarazten zien, hilean 500 euroren truke. | Eraikuntzako enpresari bat atxilotu dute Donostian, langileak esplotatzeagatik. Langile horietako batzuk Ukrainako errefuxiatuak dira, eta nagusiak «mehatxu» egiten zien, esanez bere aginduetara makurtu ezean gerrara joango zirela. Egunean hamabi eta hamahiru ordu artean lan eginarazten zien, hilean 500 euroren truke. | Espainiako Poliziak enpresari bat atxilotu du Donostian, eraikuntzako lanetan langileak esplotatzeagatik. Langile horietako batzuk gerratik ihesi Euskal Herrira etorri ziren ukrainarrak dira; gainerakoak, berriz, Latinoamerikakoak, Errusiakoak eta Tajikistangoak. Enpresaburua ere ukrainar jatorrikoa da. Ekainaren 15ean atxilotu zuten, baina gaur jakinarazi dute. Haren bazkidea ere ikertzen ari dira, langileen eskubideen kontrako delituengatik.
Espainiako Poliziaren Atzerri eta Muga Brigadak egin du operazioa, eta zazpi langile identifikatu ditu. Poliziaren arabera, langileek ez zuten ez bizileku baimenik, ezta lan baimenik ere. Bada, egoera horrek bultzatuta hasi ziren eraikuntza enpresarentzat lanean, enpresaburuak agindu baitzien lan kontratuak egingo zizkiela egoera erregularizatzeko. Alabaina, inoiz ez zien izena eman Gizarte Segurantzan, eta eskudirutan ordaintzen zien, «ordainketa txikietan»: 500 euro inguru hilabetean, «nahiz eta jakin haietako batzuk 350 euroren truke bizi zirela alokairuko logeletan».
Egunean hamabi eta hamahiru ordu artean lan eginarazten zien, «asteko egunik edo iganderik libratu gabe». Eta «mehatxu» ere egiten zien enpresaburuak, bere aginduetara makurtu ezean gerrara joango zirela esanez, langileek salatu dutenez. Sarri babes ekipamendurik gabe egiten zuten lan, eta istripuren bat izanez gero enpresaren izenik ez aipatzeko eskatzen zien nagusiak.
Gaur egun, zazpi langile horiek aldi baterako bizileku baimena dute, «Ukrainako gerrak eragindako salbuespenezko egoera dela eta», Poliziak iragarri duenez. |
2023-6-23 | https://www.berria.eus/albisteak/229806/gobernantza-eredu-berri-bat-sortu-nahi-dugu-hondarribian.htm | Politika | «Gobernantza eredu berri bat sortu nahi dugu Hondarribian» | Alkate berria du Hondarribiak, eta beste talde batekoa: Igor Enparan, Abotsanitzekoa. Esan du EAJk «alde bakarrez» gobernatu duela, eta berak akordioak lortzen saiatu nahi du; besteak beste, alardearen auzian. | «Gobernantza eredu berri bat sortu nahi dugu Hondarribian». Alkate berria du Hondarribiak, eta beste talde batekoa: Igor Enparan, Abotsanitzekoa. Esan du EAJk «alde bakarrez» gobernatu duela, eta berak akordioak lortzen saiatu nahi du; besteak beste, alardearen auzian. | Asteartea da, eta Hondarribiko udaletxeko bulegoetako ateak itxita daude. “Horrela aurkitu dugu”, esan du Igor Enparan alkate berri eta Abotsanitz taldeko kideak (Hondarribia, 1977). Beste detaile bat: larunbatean, aurreko alkate Txomin Sagarzazu (EAJ) ez zen azaldu ere egin inbestidura saiora.
2014an sortu zen Abotsanitz talde politiko gisa, eta 2015ean hiru zinegotzi lortu zituen Hondarribian; 2019an, lau; eta aurten, zazpi. Lehenengo indarra izan zarete, eta alkate, zeu. Ezustea?
Haizea aldeko nabari genuen, baina ez genuen espero tsunami hau. Espero zen EAJk galera bat izatea, baina pentsatzen genuen hark galdutakoa banatuagoa egongo zela. EAJk galdu dituen botoak [hiru aulki] Abotsanitzera etorri dira.
Zer gertatu da?
EAJ udal gobernuan izan da azken 28 urteetan, gehiengo osoarekin azken bietan, eta horietan alde bakarrez gobernatu du. Herrian bazegoen ezinegon bat haren egiteko moduarekin. Urruntasun handia egon da udalaren eta herritar eta eragileen artean, eta EAJk baztertuak zituen oposizioko talde guztiak. Herriaren eskaera izan da ezberdinen arteko gobernu bat osatzeko aukera zabaltzea.
Abotsanitzek ez dauka gehiengo osorik. Zeinekin osatu nahi duzue udal gobernua?
EH Bilduri eta PSEri proposatu diegu sartzea. Gobernantza eredu berri bat sortu nahi dugu herrian.
Zer erantzun dute?
PSEk esan digu prest dagoela laguntzeko, baina ez gobernutik, baizik eta oposiziotik. EH Bilduk erabaki zuen inbestidura saioan gu babestea, ezer eskatu gabe, eta esan du hausnartu egin behar duela udal gobernuan sartu ala ez.
Alardearen auzia dela-eta Bildun zatiketa bat izan ondoren sortu zen Abotsanitz. Zer harreman daukazue EH Bildurekin egun?
2013an eztabaidak sortu zirenean, guk uste genuen herrigintzari balio handiagoa eman behar zitzaiola, herriko erabakiak herrian hartu behar zirela. Hori izan zen aldentzearen arrazoi nagusia. Zauriak egon dira, zauriak badaude oraindik, baina denbora pasatu ahala errazagoa izan da udalean elkarlanean aritzea. Ideologikoki, gauza askotan gatoz bat.
Gogoratu duzu EAJ egon dela alkatetzan azken 28 urteetan. Zer egoera aurkitzea espero duzu?
Gaur egun, udal lanketaren %95 modu digitalean egiten da, eta, alde horretatik, espero dut espedienteak-eta bertan izatea. Dena dela, badakit badaudela hainbat gabezia: pertsonala, azpikontratazioak, grebak, bestelako lan baldintzak…
Kezka berezirik ba al daukazu?
Ez dakidana da inor etorriko zaidan galdezka ea zer den bere kontuaz. Aurretik zerbait sinatu ez bada edo konpromiso publikorik ez badago, ez dut horren ardurarik hartuko. Adibidez, hirigintza plan orokorra 2020an bertan behera geratu zen, 2021ean berretsi egin zen hori, eta, harrigarria bada ere, ez da erreklamaziorik egon, eta alde horretatik beldur naiz orain gobernu aldaketa dela-eta izango den hainbat erreklamazio.
Alardearena da Hondarribiko auzi nagusietakoa. Asteon jakin da Saindua taldeak konpainia misto bat eratzea proposatu duela alarde tradizionalean. Zer diozu?
Abotsanitzen ustez, alardeak publikoa eta parekidea izan behar du, eta horretarako urratsak egin behar dira. Sainduarena bide horretako beste proposamen bat da. Herria kohesionatzeko osagai bat izan behar du alardeak, herritarren ondarea delako, eta ondare hori babestu egin behar dugu.
Zer bide jorratuko duzu?
26 urteko gatazka bat dugu, eta gure helburua da urratsez urrats ezberdinen arteko akordioetara iristeko saiakera egitea, zubiak eraikita. Bideratu behar dugu. Ea lau urte barru baden akordio bat.
Sainduaren berri ba al zenuen?
Badakit, gutxienez, urtebeteko lanketa bat egon dela, eta, ulertzen dudanez, alarde tradizionalaren ingurukoek egin dute hori, alardeak garapen bat izateko. Bat egiten dugu, ez zehazki proposamenarekin, baizik eta helburuarekin. Kolektibo berri bat da. Urteotan, sortu dira beste batzuk, eta denak prest daude irtenbidea emateko saioa egiteko.
Baikor al zaude?
Tunel batean bizi izan gara 26 urtez, eta argi ezberdinak ageri dira. Sainduaren proposamen honekin, beste argi bat piztu da. Banako elkarrizketak hasiko ditugu, eta ea epe ertain batean guztiak mahai batean gauden.
Epe motzean, aurten zer egingo du udalak irailaren 8an, alardearen egunean?
Alarde tradizionala eta Jaizkibel konpainia hartuko ditut, eta gainerako udal taldeei eta instituzioei eskatuko diet bat egiteko harrera instituzionalarekin.
Turismoa ere gai garrantzitsua da zuen herrian. Zenbateraino baldintzatzen du Hondarribia?
Gai hau konplexua da. 1950eko hamarkadatik turismo eredu bat sustatu izan da, eta azken urteetan gorakada nabarmena bizi du. Noski, eragin handia du hondarribiarron eguneroko bizitzan. Batetik, eragin ekonomikoa du, lanpostu asko sortzen direlako. Baina, bestetik, kaleko bizitzan herritarrok udan zenbait alditan atzerritarrak sentitzen gara, nolabait. Nola egin aurre? Jasangarritasunaren alde eginda. Adibidez, Bidasoko eskualde osoaren ikuspegitik jorratuta turismoaren fenomeno hau.
Etxebizitzen arazoa handia da?
Nabarmena da, apartamentu turistiko eta bigarren etxebizitza ugari dagoelako. Prezioak ez dira herritar gazteentzako modukoak. Nire erronka izango da legealdi honetan etxebizitza politika publikoa egitea. Lurzoru batzuetan, egin daitezke etxebizitza publiko babestuak. Horrez gain, hutsik dauden bigarren etxebizitzen lanketa ere egin beharra daukagu.
Nola daude ekonomiako beste sektoreak? Zer apustu dituzue?
Herriko merkataritza indartzeaz gain —behintzat, Zaldunbordako proiektua bertan behera geratu zen—, guk ekonomia zabaltzea nahi dugu. Lehen sektorea gain behera doa —arrantza eta nekazaritza—, eta indartu behar ditugu; elikadura burujabetza sustatuta, esaterako. Bestalde, bigarren sektorerik ez dugu, eta gustatuko litzaiguke herri sarreran Zubietako parke teknologikoa garatzeko lehen urratsa egitea, beste erakunde batzuekin lankidetzan.
Hondarribian %24tik %16ra jaitsi da euskararen erabilera.
%80koa da ezagutza. Beraz, oso pobrea da %16ko datua, eta kezka handia dugu. Faktore orokorrak daude gurean ere —gazteak eta sare sozialak…—, baina herrira begirako konpromisoak hartu eta politikak egin behar ditugu.
Ez al da politika egokia egin?
Beharbada, ez. Dakiguna da, adibidez, planen urteko balorazioak eta jarraipena ez direla egin. Edota Euskara Sustatzeko Ekintza Plana iraungita dago. Esanguratsua da. |
2023-6-23 | https://www.berria.eus/albisteak/229807/kosovo-iparraldean-udal-hauteskundeak-errepikatzearen-alde-agertu-dira-pristina-eta-belgrad.htm | Mundua | Kosovo iparraldean udal hauteskundeak errepikatzearen alde agertu dira Pristina eta Belgrad | EBko diplomaziaburu Josep Borrell ari da bitartekari lanetan, eta, hiru aldeak ados dauden arren, oraingoz ez dute akordiorik. | Kosovo iparraldean udal hauteskundeak errepikatzearen alde agertu dira Pristina eta Belgrad. EBko diplomaziaburu Josep Borrell ari da bitartekari lanetan, eta, hiru aldeak ados dauden arren, oraingoz ez dute akordiorik. | Bi herrialdeen arteko tentsioak baretze aldera, EB Europako Batasuneko diplomaziaburu Josep Borrellek bilera batera deitu zituen atzo Kosovoko lehen ministro Albin Kurti eta Serbiako presidente Aleksandar Vucic. Bi agintariak elkartu ziren Borrellekin, baina, bien arteko tentsioaren adierazgarri, nork bere aldetik hitz egin zuen harekin. Halere, hiruren ustez «beharrezkoa» da Kosovo iparraldean udal bozak berriro egitea, eta zer urrats egin erabaki behar dute orain.
Edonola ere, bi aldeen arteko behin betiko akordio bat ez da egun batetik bestera iritsiko. Borrellen arabera, Kosovok eta Serbiak «oso interpretazio desberdinak» dituzte gertatutakoaren eta horrek eragindako albo kalteen inguruan, eta tentsioari irtenbide bat aurkitzeko oztopo izan daiteke hori. «Ez dakit zer neurri hartu behar genituzkeen liskarrak baretu ahal izateko», esan zuen Vucicek. Serbiako presidentearen esanetan, «sorgin ehiza» baten biktimak dira Kosovon bizi diren serbiarrak. Kurtik ordu gutxira erantzun zien haren hitzei; Vucici leporatu zion Bruselak proposatutako akordioei baiezkoa ematea eta ondoren horiek ez sinatzea.
Kosovo iparraldean bozak «lehenbailehen» errepikatzeaz gain, beste zenbait eskakizun ere zehaztu ditu EBk. Pristinari eskatu dio bertan behera utz ditzala, «berehala», udal eraikinen inguruko polizia operazioak; baita, «oraingoz», apirileko bozetan hautatutako lau alkateek —albaniarrak dira— eraikin horietatik kanpo jarduteko ere. Serbiari, berriz, zera galdegin dio: protestak etetea eskatzeko manifestariei eta «berehala» aske utz ditzala atxilo eramandako Kosovoko hiru polizia albaniarrak.
Ikusi gehiago: Pristinak atea ireki dio Kosovo iparraldean udal bozak berriz egiteari
Joan den apirilean egindako udal hauteskundeetan piztu ziren liskarrak. Kosovo iparraldean lau alkate albaniar hautatu zituzten, baina serbiarrak gehiengoa dira eskualde horretan, Metohian —50.000 inguru dira guztira—. Horrenbestez, alkate horien zilegitasuna ezbaian jarri zuten eskualdeko herritarrek. Izan ere, %3,4ko parte hartzea baino ez zen izan hauteskunde horietan, biztanle serbiarren boikotarengatik. Halere, Kosovoko Gobernuak ontzat jo zituen bozak.
Erabakiak eragindako indarkeria ikusita, EBk proposatu zuen lau udalerritako alkateek «dimisioa ematea» eta hauteskundeetara deitzea. Edo, bestela, herritarrek sinaduren %20 biltzea bozak berriz egiteko eskatzeko; horrek kargua uztera behartuko lituzke alkateak.
Indarkeriaren gorakada
Alkate albaniarren karguak ezbaian jarri, eta kalera irten ziren eskualdeko herritar serbiarrak. Ordutik, protestek ez dute ia etenik izan, eta tentsioa nabarmen handitu da bi herrialdeen arteko mugan. Iragan astean, esaterako, hiru granada jaurti zituzten eskualdeko Polizia komisaria batetik gertu. Iparraldeko Leposaviq, Zubin-Potok eta Zvecan herrietan izaten ari dira protesta handienak. Horiek dira, hain justu, gaur-gaurkoz alkate albaniarrak dituzten lau udalerrietatik hiru. Polizia erretiratzeko eskatzen dute manifestariek, eta salatu dute Kosovoko Gobernuaren «diskriminazioa» jasaten ari direla.
Istilu horietako batean, NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea buru duen KFOR Kosovo Indarreko 30 soldadu eta 52 serbiar manifestari zauritu ziren. Egoera «baretze» aldera, Kosovora 700 soldadu baino gehiago bidaltzea erabaki zuen NATOk. Baina horrek ez du murriztu lurraldeko tentsioa.
Ikusi gehiago: Vucicek Pristinari egotzi dio Kosovoko serbiarren eta NATOren artean «gatazka eragitea»
Kosovok 2008ko otsailaren 17an aldarrikatu zuen independentzia, baina alde bakarrekoa. Serbiatik bereizi zen, baina Belgradek ez du Kosovoren independentzia aitortzen. Beraz, ez zen gatazkarik konpondu, eta bien arteko harremanak ez dira batere onak. Kosovoko herritarren %90 albaniarrak dira; %8, bosniarrak; eta %3, bosniarrak. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.