date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193221/itp-castingseko-langileek-greba-utziko-dute-astelehenean-borroka-fase-berri-batean-sartzeko.htm | Ekonomia | ITP Castingseko langileek greba utziko dute astelehenean, «borroka fase berri batean sartzeko» | Lan Ikuskaritzaren txostena «kaleratzeen aurka» agertu dela esan dute langileek, eta «ez direla beharrezkoak» dioela | ITP Castingseko langileek greba utziko dute astelehenean, «borroka fase berri batean sartzeko». Lan Ikuskaritzaren txostena «kaleratzeen aurka» agertu dela esan dute langileek, eta «ez direla beharrezkoak» dioela | ITP Castingseko langileek —lehen PCB zen— astelehenean utziko dute greba mugagabea. 70 egun dira lanuzteekin hasi zirela, enpresako zuzendaritzak erregulazio espedientea egiteko asmoen berri eman zuenetik. Gerora etorri ziren 83 kaleratzeak, eta langileek greban jarraitu zuten. Orain, baina, «borroka fase berri batean sartzeko» asmoa plazaratu du langile batzordeak. Azken asteetan Ezkerraldean, eta handik haratago sortu diren «aliantzak» indartu nahi dituzte kaleratzeak eragozteko. Azken egunetan, sindikatuez gain, hainbat udal agertu dira ITPren erabakiaren zain, baita Bizkaiko Batzar Nagusiak ere.
Langileen jarrera aldaketak beste oinarri bat du: Lan Ikuskaritzak kasuaren inguruan eginiko txostena. Batzordearen arabera, ikuskaritza «erregulazio espedientaren aurka» agertu da. Txostenean esan du kaleratzeak ez direla beharrezkoak, eta «beste bide batzuk badaudela». Ondorio horietan oinarrituta, batzordeak bi bilera egin ditu enpresarekin, eta bietan, betiere batzordearen arabera, enpresak «kaleratzeei buruz» baino ez du eztabaidatu nahi izan. Hori dela eta, negoziatzeko borondaterik ez izatea egotzi diote. Erregulazioa auzitara eramana dute sindikatuek, eta «itxaropentsu» daudela esan dute.
Langile batzordeko kideek, grebak iraun duen bitartean, eserialdiak egin dituzte lantegiaren sarreran, greban ez zeuden langileei sartzea oztopatuz. Aste hasieran, baina, protestaldien tentsioa handitu egin zen; langileen aburuz, Ertzaintzak oldarkorrago jokatu zuelako. «Ertzainek egunero jipoitu dituzten horien beraien lanpostuak defendatzen» ari ziren langileak zirela azaldu dute. Hainbat zauritu txosten dituzte, tartean sudurra hautsi zioten CCOOko Industria Federazioko idazkariarena.
Ironiaz egin diote kritika Jaurlaritzari. Langileek nabarmendu dute Segurtasun Sailaren «eraginkorra» izan dela baina ezin dutela gauza bera esan Industria Sailaz. Salatu dute Industria Sailak bi aldiz uko egin ziola beraiekin biltzeari, «inolako oinarririk gabeko aitzakiak jarrita». Jakina da bietako batean behintzat grebalariak protestetan indarkeria erabiltzen ari zirelako egin ziola uko Industria Sailak bilerari.
Batzordeak, halaber, gogoratu du Eusko Jaurlaritzak ITP eta beste enpresa batzuk diruz lagundu zituela, «trukean ezer eskatu gabe». ITP taldeak 983 milioi euroren sarrerak izan zituen 2019an, eta 105 milioi euroko EBITDA. Irabazi garbia, berriz, 95 milioi izan zen. Datu horiekin enpresa aldi baterako espediente bat bere gain hartzeko moduan dagoela uste dute. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193222/hiru-preso-euskal-herriratuko-dituzte-eta-bi-hurbilduko.htm | Politika | Hiru preso Euskal Herriratuko dituzte, eta bi hurbilduko | Iñaki Arakama Mendia, Iñaki Armendariz Izagirre eta Roberto Lebrero Panizo dira Euskal Herrira ekarriko dituztenak: Zaballako espetxera ekarriko dituzte (Araba). Beñat Aginagalde Dueñasera hurbilduko dute, eta Jose Maria Novoa Arroniz, Mansillara. | Hiru preso Euskal Herriratuko dituzte, eta bi hurbilduko. Iñaki Arakama Mendia, Iñaki Armendariz Izagirre eta Roberto Lebrero Panizo dira Euskal Herrira ekarriko dituztenak: Zaballako espetxera ekarriko dituzte (Araba). Beñat Aginagalde Dueñasera hurbilduko dute, eta Jose Maria Novoa Arroniz, Mansillara. | Azken hilabeteotako ortziraleroko albistea iritsi da gaur ere euskal presoen alorrean: bertze bortz preso mugituko dituzte; horietako hiru Euskal Herrira, eta bertze bi Euskal Herri inguruko espetxeetara. Iñaki Arakama Mendia, Iñaki Armendariz Izagirre eta Roberto Lebrero Panizo dira Euskal Herriratuko dituztenak: Zaballako espetxera ekarriko dituzte (Araba). Arakama Sevilla II espetxean zegoen (990 kilometro), eta Armendariz eta Lebrero, Burgosen (215 kilometro).
Hurbilduko dituzten presoak, berriz, Beñat Aginagalde Ugartemendia eta Jose Maria Novoa Arroniz dira. Aginagalde Dueñasera mugituko dute (310 kilometro), Jaengo espetxetik (775 kilometro). Novoa, berriz, Murtzia Ietik (810 kilometro) Mansillara lekualdatuko dute (370 kilometro). Azken bi lekualdaketa horiek eta aitzinetik iragarritako batzuk gauzatuta, hutsik geldituko dira Jaengo espetxea eta Murtzia I kartzela.
Arakama eta Aginagalde, bertzalde, lehen gradutik bigarren gradura pasatuko dituzte.
Gaurko iragarpenekin, dagoeneko 151 dira Espainiako Espetxe Erakundeek 2018ko ekainetik iragarritako mugimenduak. Pilatzen ari dira iragarri bai baina oraindik mugitu ez dituztenak, ordea: gaur-gaurkoz, 31 euskal preso daude iragarritako lekualdaketak egin zain. Koronabirusaren egoerak moteldu egin ditu lekualdaketak, hain zuzen. Aste honetan, erraterako, euskal preso bakarra eraman dute iragarritako lekura: Olga Comes euskal presoa. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193223/beiruteko-portua-leherketa-gertatu-eta-sei-hilabetera.htm | Mundua | Beiruteko portua, leherketa gertatu eta sei hilabetera | Sei hilabete pasatu dira Libanoko hiriburuko lehergailu biltegi batean leherketa izugarri bat gertatu zenetik. Gaur egun portua nola dagoen erakusten duten irudiak grabatu dituzte, eta agintariak ere plan ugari zehazten hasi dira esparru hori berreraikitzeko. | Beiruteko portua, leherketa gertatu eta sei hilabetera. Sei hilabete pasatu dira Libanoko hiriburuko lehergailu biltegi batean leherketa izugarri bat gertatu zenetik. Gaur egun portua nola dagoen erakusten duten irudiak grabatu dituzte, eta agintariak ere plan ugari zehazten hasi dira esparru hori berreraikitzeko. | Sei hilabete dira Beiruteko portuan leherketa ikusgarri bat gertatu zela. Libanoko hiriburuko portuko lehergailu biltegi batean izan zen leherketa, eta jazoera hark dardarka jarri zuen Beirut. Inguruko eraikin, kale eta txoko ugari suntsitu zituen, eta, leherketa bizi izan zuten hainbat lekukoren arabera, portutik hainbat kilometrora ere sumatu zen eztanda. Sei hilabeteren ondoren, gaur egun portua nola dagoen erakusten duten irudiak grabatu dituzte, eta agintariak ere plan ugari zehazten hasi dira esparru hori berreraikitzeko. Guztira, 200 hildako eta 6.500 zauritu inguru eragin zituen leherketa hark, eta bi asteko larrialdi egoera ezarri zuten. Egitasmo batzuen arabera, memoria kolektiborako parke bihurtu nahi dute.
Munduko Bankuaren kalkuluen arabera, 425 eta 520 milioi dolar bitartean kostatuko da, gutxi gorabehera, berreraikitze plan hori; izan ere, oraindik ere zulo handi bat ikus daiteke abuztuaren 4ko leherketaren lekuan. Bassem Kaissi portuko zuendariak EFE agentziari esan dionez, desegin aurretik ere bazegoen instalazioak modernizatzeko plan bat, eta, eztandaren ondorioz, agintariek "birdiseinatu eta berregituratu" egin behar dute orain. Hondamendi hura gertatu ondoren izendatu zuten Kaissi portuko zuzendari, postu horretan zegoena atxilotu egin baitzuten tragediaren erantzule izan zela leporatuta. Etxeko atxiloaldia ezarri zieten Beiruteko Portuko Agintaritzako kideei, hango biltegi batean sei urtez gordetako 2.750 tona amonio nitrato baitaude leherketaren atzean. Halaber, Hasan Diab Libanoko lehen ministroak dimisio gutuna aurkeztu zuen gertatutako ezbeharraren ondorioz.
Zer gertatu zen ahantz ez dadin
Memoria kolektiborako parke bihurtzeko proiektuaren harira "plan maisuaren" proiektu bakoitza diseinatzeko lizitazioak egingo dituztela adierazi du Kaissik, eta dagoeneko badagoela "aldi baterako monumentu" bat eraikitzeko arkitekto baten plan bat. Proiektu horietako proposamen sendoenetako bat Carlos Mubarak arkitekto libanoarrarena da: herritarren artean iritziak bildu, eta bere proiektu hori herritarrekin, biktimekin eta haien senideekin elkarlanean egin nahi du, haien iritziak ere kontuan hartuta. "Garai historiko bat da, gertaera historiko bat, inoiz izan diren leherketarik handienen artean historikoa, eta hori bakarra da historian; beraz, bere handitasunarekin bat datorren zerbait egin behar da", azaldu du arkitektoak. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193224/gasteizko-udalak-zortzi-egun-eman-dizkie-olarizuko-bizilagunei-beren-etxeak-uzteko.htm | Gizartea | Gasteizko Udalak zortzi egun eman dizkie Olarizuko bizilagunei beren etxeak uzteko | Bizilagunek adierazi dute helegitea aurkeztuko dutela legez agintzen den hilabeteko epean, baina litekeena da kaleratzeak lehenago gertatzea. Hori dela eta, herritarren defendatzailearengana jotzeko asmoa agertu dute. | Gasteizko Udalak zortzi egun eman dizkie Olarizuko bizilagunei beren etxeak uzteko. Bizilagunek adierazi dute helegitea aurkeztuko dutela legez agintzen den hilabeteko epean, baina litekeena da kaleratzeak lehenago gertatzea. Hori dela eta, herritarren defendatzailearengana jotzeko asmoa agertu dute. | Gasteizko Olarizu hiribideko udal etxebizitzak 21 Zabalgunea udal sozietatearenak ziren, baina 2020ko uztailean Gasteizko Udalak erosi zituen bi eraikinak. 21 Zabalguneak, bide penaletik baino ezin zuen jo eraikina okupatuta zeukaten bizilagunak kaleratzeko, eta, behin bide hori agortuta, 2020ko urrian Gasteizko Udala adostasun batera heldu zen, PPrekin batera: udalak etxebizitza horiek erosiko zituen, azpiegiturak eraitsi, eta toki horretan beste hirigintza proiektu bat egiteko. Horrek etxegabetzea azkartzea dakar. Izan ere, etxebizitzak organo publiko baten eskuetan egoteak, auzia bide administratibotik bideratzen du, eta, beraz, prozedurak asko azkartzen dira. Horrela, urriaren 29an Olarizuko bizilagunek 35 alegazio aurkeztu zituzten, eta iragan astean iritsi zitzaien udalaren erantzuna: guztiak atzera bota dituzte, eta zortzi eguneko epea eman diete etxetik irteteko.
Gaur goizean Okupatu Zure Bizitza eta Etxebizitza Eskubidearen Aldeko eta Gizarte Bazterkeriaren Kontrako Ekimena plataformek eman duten prentsaurrekoan adierazi dutenez, bizilagunek helegitea aurkeztuko dute: «Udalak egin nahi duen prozedura ez dator bat legearekin. Horregatik, berraztertzeko errekurtsoak jarriko ditugu». Bizilagunek hilabeteko epea daukate helegitea aurkezteko. Hala ere, epe hori bete aurretik utzi beharko dituzte euren etxeak, zortzi egunen buruan. «Guztiz inkoherentea da zortzi eguneko epea ezartzea gure etxebizitzak uzteko, errekurtsoa aurkezteko epe barruan gaudenean. Horregatik, Sindikoaren esku hartzea eskatuko dugu, kaleratzea geldiarazteko, harik eta administrazio bidea eta bide judiziala ebatzi arte».
Udala titulartasun aldaketa «aprobetxatzen saiatzen» ari dela ere salatu dute. Izan ere, legearen arabera, okupatutako tokiaren jabea den organo publikoak aukera dauka gunea berreskuratzeko, okupaziotik urte bat edo gutxiago igaro bada. Horrela, udalak etxebizitzak bereganatu dituenetik urte bat baino gutxiago igaro denez, aukera izango luke etxegabetzeak gauzatzeko. «Udalak uste du etxebizitza hauek bere ondarean integratzen dituen unetik aurrera sortzen dela horiek defendatzeko legez emandako ahalmena», azaldu dute prentsaurrekoan. Thais Madrid Okupatu Zure Bizitza plataformako kideak azaldu duenez, ordea, bizilagun batzuek urtebete baino dezente gehiago daramate Olarizun bizitzen: «Batzuek zazpi urte daramatzate, eta udalak ondo daki hori. Baina titulartasun aldaketa baliatzen ari da, legez kontuan hartu ez dadin zenbat denbora daramagun bertan».
Udalak azken asteetan iragarri du Olarizuko hogeita bat familiak jaso dutela gizarte zerbitzuen laguntza. Hala ere, plataformak salatu du behin-behineko konponbideak baino ez dizkiela eskaini: «Gizarte zerbitzuek eskaini dizkiguten irtenbideak guztiz desegokiak dira, eta oso behin-behinekoak. Olarizun bizi garen berrogei familiei eskaintzen zaigun bizitoki aukera bakarra udal aterpetxea da». Gainera, prentsaurrekoan gogorarazi dute prest daudela alokairu sozial bat ordaintzeko: «Inoiz ez diogu uko egin gure baldintza ekonomikoetara egokitzen den alokairu bat ordaintzeari». Baina salatu dute udalak beste bide bat hartu duela: «Gasteizen alokairu sozialerako etxebizitzak birgaitzeko dirua erabiliko dute gure etxebizitzak eraisteko». Madriden hitzetan, haurrak eta adineko pertsonak ere bizi dira okupatutako etxebizitzetan, eta gehienek ez daukate beste alternatibarik.
Konfinamendua, baliabiderik gabe
Pandemia garaian erabat «abandonatuak» izan direla ere salatu du plataformak. Ur zerbitzua eta argindarra eten zieten udalak 2019ko udan, eta, geroztik, kanpora irten behar izaten dira ur bila. «Konfinamenduan, udaltzainek eta ertzainek zigortu egin gaituzte ur bila irteten ginenean», salatu dute bizilagunek. Gainera, ohartarazi dute oraintxe bertan etxebizitzak egoera kaskarrean daudela: «Orain, gure etxeak klimaren ondorioak pairatzen ari dira: hezetasunak, muturreko hotza eta zimenduaren ahultzeak eragindako pitzadurak daude. Horren ondorioz, blokeak edozein unetan eror daitezke». |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193225/heraldabide-adimen-artifiziala-euskal-hedabideen-zerbitzuan-jarriko-duen-proiektua.htm | Bizigiro | Heraldabide, adimen artifiziala euskal hedabideen zerbitzuan jarriko duen proiektua | Berrikuntza proiektu bat jarri dute martxan BERRIAk, Kanaldudek, Hamaikak eta Antxeta irratiak, Elhuyarren laguntza teknologikoarekin. Egitasmoak Akitania Berria-Nafarroa-Euskadi euroeskualdearen babesa du. | Heraldabide, adimen artifiziala euskal hedabideen zerbitzuan jarriko duen proiektua. Berrikuntza proiektu bat jarri dute martxan BERRIAk, Kanaldudek, Hamaikak eta Antxeta irratiak, Elhuyarren laguntza teknologikoarekin. Egitasmoak Akitania Berria-Nafarroa-Euskadi euroeskualdearen babesa du. | Adimen artifizialaren onurak euskarazko komunikabideen mesedetan erabiliko dituzte Heraldabide egitasmoan. Teknologia kazetarien, kudeatzaileen eta erabiltzaileen zerbitzuan jarriko dute, eta, horretarako, zenbait eragile elkartu dira. Heraldabide proiektuan euskarazko lau komunikabidek parte hartuko dute: BERRIAk, Kanaldudek, Hamaikak eta Antxeta irratiak; Elhuyar fundazioak emango die laguntza teknologikoa. Egitasmoaren xedea izango da euskarazko hedabideetara iristea adimen artifizialaren olatuaren onurak, digitalizazioaren eta negozio eredu berrien erronkei hobeto heltzeko, baita erabiltzaileen esperientzia eta beharrei erantzuteko ere.
Josu Aztiriak, Elhuyarreko Adimen Artifiziala Hizkuntzan unitateko koordinatzaileak, azaldu du proiektuari lotuko zaizkion hiru eragin eremu daudela: «Batetik, irisgarritasuna, hau da, euskarazko edukiak ahalik eta jende gehienarengana iristea. Horretarako, oso beharrezkoak dira transkripzio teknologiak eta hizketa testu bihurtzen duten teknologiak». Kasu praktiko bat martxan da jada: Antxeta irratiko webgunean (antxetamedia.eus) sartzen den erabiltzaileak audioa duen albiste batean klik egiten badu, ikus dezake nola entzuten duen audioa testu moduan agertzen zaion pantailan.
Teknologiaren bidez, azpidatziak automatikoki sortu daitezke. «Horrekin, arazoak dituzten pertsonek ahozko edukiak ulertzeko aukera izango dute. Edo euskaraz ulertzeko mugak dituzten pertsonek ere ikus-entzunezkoak ulertu eta barneratzeko aukera errazagoa izango dute. Jende gehiagorengana iristeko modua izango dute hedabideek», gaineratu du Aztiriak. Ohartarazi du, hala ere, erronkak ez direla gutxi: euskalkien erabilera, bat-bateko hizkera eta elkarrizketak ondo transkribatzea. «Zuzeneko emankizunen azpidazketa ere hor dago. Badaude erronka teknologiko batzuk aurrera eraman beharko ditugunak».
Bestalde, kudeakertarekin lotutako erronkak aipatu ditu Elhuyarreko ordezkariak: «Testuen meatzaritzak aukera ematen du orain arte tratatu ezin genituen testuak sailkatu, hitz gakoak atera, katalogatu eta bilaketa errazagoak egiteko. Uste dugu horrek hedabideen kudeaketa eraginkorragoa egiteko aukera emango duela». Kazetarien eta kudeatzaileen lana erraztu dezake teknologia horrek. «Edukietara iristea errazagoa izango dute, eta edukiak hobeto kudeatu ahalko dira».
Eta hirugarren eremuan kontsumo eredua kokatu du Aztiriak: «Erabiltzaileek gero eta eduki pertsonalizatuagoak behar dituzte. Eduki horiek ondo sailkatuta baldin badituzte, hitz gakoak aterata baldin badaude, eta baldin badakigu erabiltzaile horiek zer duten gustuko eta zergatik sartu diren eduki horretan, pista asko emango dizkio komunikabideari. Bai proiektu berriak diseinatzeko, bai gehien kontsultatzen diren edukiak zein diren jakiteko. Hori guztia datuen analitikarekin ondo uztartuta, potentzialtasun handia eman diezaioke teknologiak hedabideei».
Hiru urterako proiektua da Heraldabide, eta Akitania Berria-Nafarroa-Euskadi euroeskualdearen babesa izango du. Iragarri dutenez, uztailean eman ahalko dituzte aurreneko emaitzak.
Plataformak funtzio hauek izango ditu: etiketa semantikoen erauzketa neuronala testuetatik eta audioetatik euskarara, frantsesera eta gaztelaniara; etiketa semantikoen erauzketa aberatsa, gai orokorrak, gai zehatzak, eta izendun entitateak (pertsonak, erakundeak eta tokiak) bereiziko dituena; edukiak Wikidata ezagutza data base estandarreko kontzeptuekin lotzea; eta audioen azpidazketa automatiko sendoa, aintzat izango dituena hizkera espontaneoa, euskalkiak eta inguruko zarata. Iparraldeko aldakerak eta bizkaiera hartuko dira aintzat.
Martxelo Otamendi: «Landaretxoak basoan» Proiektuan parte hartuko duten lau hedabideetako ordezkariak elkartu dira gaur Heraldabideren aurkezpenean, Donostian. Martxelo Otamendi BERRIAko zuzendariak nabarmendu du garrantzitsua dela Euskal Herri osoko komunikabideak elkartzea eta egitasmoa nazionala izatea. Proiektua «polita» dela uste du: «Hainbat eduki antolatzeko baliagarria izango da. Interesgarria izango da datuen azterketaren ondorioz hobeto ezagutzea eta identifikatzea kontsumo joerak zein diren: jauzi bat emango digu tresna horrek». Onura gehiago ere izango ditu. «BERRIAko edukien bilaketa bizkorrago egin ahalko da, askoz ñabardura eta zehaztasun gehiagorekin. Erabiltzaileentzat ona izango da, egun dagoen baso handi horretan bilatu nahi den landaretxo hori topatzeko. Baita guretzat ere, BERRIArentzat, jakiteko jendeak zer landaretxo nahi dituen baso handi horretan. Halaber, guk eskaini ahal izateko jendeak nahi dituen landaretxo mota horiek».
Hamaika telebistako zuzendari Iñaki Uriari «sekulako poza» eman dio proiektua aurkezteak. «Euskara eta teknologia lotzen dituen proiektu bat da, inteligentzia artifiziala aprobetxatuz. Ondo etorriko zaigu hedabideoi zenbait erabilgarritasunetan». |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193226/positiboak-milatik-gora-dira-oraindik-ere-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Positiboak milatik gora dira oraindik ere Hego Euskal Herrian | 1.146 kasu atzeman dituzte, eta positiboen ehunekoa %6,12koa da. Kutsatzeen eta ospitaleratuen kopuruak handiak dira oraindik. | Positiboak milatik gora dira oraindik ere Hego Euskal Herrian. 1.146 kasu atzeman dituzte, eta positiboen ehunekoa %6,12koa da. Kutsatzeen eta ospitaleratuen kopuruak handiak dira oraindik. | Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak eman dituzten datuen arabera, beste 1.146 positibo atzeman dituzte azken orduetan Hego Euskal Herrian eginiko diagnostiko probetan. Egindako proba guztien %6,12k eman dute positibo. COVID-19aren transmisio datuak aztertuta, esan daiteke kutsatzeen kopuruak handiak direla oraindik ere: urtarrilaren 19tik mila kasuren langatik ez dira jaitsi positiboak Hegoaldean. Osakidetzak eta Osasunbideak jakinarazi dutenez, herrialdeen artean Bizkaian detektatu dute positibo gehien: 479. Gipuzkoan, 281 zenbatu dituzte; Nafarroan, 225 eta Araban, 151.
Kutsatzeez gain, ospitaleratuen datuak ere kezkatzekoak dira. Beste 106 lagun ospitaleratu dituzte gaitzarekin Hegoaldeko erietxeetan, eta orain 914 paziente daude koronabirusarekin, horietatik 193 larri ZIUetan. Gainera, Nafarroako Gobernuak COVID-19arekin lotutako hiru heriotzaren berri eman du: atzo hildako 77 urteko gizonezko bat, eta aurreko egunetan zendutako 86 eta 92 urteko bi emakumezko. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193227/borrellek-navalni-askatzeko-eskatu-du-eta-errusiak-kataluniako-espetxeratuen-auzia-gogorarazi-dio.htm | Mundua | Borrellek Navalni askatzeko eskatu du, eta Errusiak Kataluniako espetxeratuen auzia gogorarazi dio | Moskun bildu dira Europako Batasuneko diplomaziaburua eta Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroa. Lavrovek Espainiak jaso duen tratu bera nahi dutela esan du: «Madrilek bere justizia sistema errespetatzeko eskatu du, eta bere erabakiak zalantzan ez jartzeko». | Borrellek Navalni askatzeko eskatu du, eta Errusiak Kataluniako espetxeratuen auzia gogorarazi dio. Moskun bildu dira Europako Batasuneko diplomaziaburua eta Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroa. Lavrovek Espainiak jaso duen tratu bera nahi dutela esan du: «Madrilek bere justizia sistema errespetatzeko eskatu du, eta bere erabakiak zalantzan ez jartzeko». | Eskaera argia egin dio gaur Josep Borrell Europako Batasuneko diplomaziaburuak Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroari: Alexei Navalni Errusiako oposizioko kide ezaguna aske uzteko esan dio, baita azken asteetan atxilotutako haren jarraitzaileak ere. Lavrov, ordea, ez da kikildu, eta «arrazoi politikoak dituzten erabaki judizialak» egotzi dizkio Borrelli; tartean, «azkenaldian Europako Batasunean eta Ameriketako Estatu Batuetan bizitako gehiegikeria polizialak», eta preso dauden Kataluniako buruzagi subiranisten kasua.
Borrell kargua hartu zuenetik lehen aldiz joan da Moskura. Han bildu da Lavrovekin, eta, jarraian, hedabideei esan die espero duela Errusiak «ikerketa independente eta oso bat» egingo duela Navalniren pozoiketaren inguruan. Navalniren esanetan, Errusiako presidente Vladimir Putinen aginduz pozoitu zuten, joan den udan, baina Moskuk ukatu egin du zerikusia duela. Putinen kritikoa asteartean kondenatu zuten hiru urte eta erdiko kartzela zigorra betetzera, iruzur egitea leporatuta.
Borrellek eta Lavrovek Navalniren kasuari buruz htz egin dute gaurko bileran. Borrellek azpimarratu du EBk errespetatzen duela Errusiaren subiranotasuna eta nazioarteko betebeharrekin duen konpromisoa, baina gehitu du askatasun politikoekin eta giza eskubideekin lotutako gaiak garrantzitsuak direla EB eta Errusiaren arteko harremanak hobetzeko.
Lavrovek, berriz, Kataluniako buruzagi subiranisten kasuaz jardun du: «Erreferendum bat antolatzeagatik daude kartzelan. Belgikako eta Alemaniako epaitegiek erabaki horren aurka egin dute, baina, hala ere, ez du atzera egin Espainiak». Errusiak Espainiak jaso duen tratu bera nahi duela esateko gogoratu du kasu hori Atzerri ministroak. «Madrilek bere justizia sistema errespetatzeko eskatu du, eta haren erabakiak zalantzan ez jartzeko. Hori nahi dugu guk ere, berdintasuna», amaitu du Lavrovek.
Navalniri dagokionez, beste behin ere zalantzan jarri du haren pozoiketa: esan du Moskuk ez zuela zerikusirik izan, eta kritikatu egin du «Mendebaldeko hedabideek» halako kasuak zabaltzerakoan duten «estandar mediatiko bikoitza».
Ez da hor bukatu ika-mika. Borrellek onartu du EBn eta AEBetan ere badaudela Poliziaren indarkeria kasuak, baina azaldu du haietan «gauzak behar den tokian jarri eta ardurak eskatzeko» baliabideak dituztela: «Zuzenbide estatu indartsu bat izatearen abantailak dira».
«Mendebaldearen histeria»
Alemaniatik Errusiara itzultzean, atxilotu eta behin-behinean espetxeratu zuten Navalni, urtarrilaren 17an. Izan ere, Alemanian zen bitartean baldintzapeko askapena urratzeaz akusatu zuen fiskalak, eta, azkenan, hiru urte eta erdiko kartzela zigorra ezarri zioten joan den asteartean. Navalni itzuli zenetik, protestak eta liskarrak izan dira herrialdean, eta milaka lagun atxilotu dituzte; tartean, Navalniren emazte Yulia Navanaya.
EBko eta AEBetako buruzagi politiko gehienek hitz egin dute azken astean, Navalni aske utz dezatela eskatzeko. Moskuk, ordea, gaitzetsi egin du «Mendebaldearen histeria». |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193228/libian-trantsizio-gobernua-eratu-dute-abenduaren-24ko-bozak-antolatzeko.htm | Mundua | Libian trantsizio gobernua eratu dute, abenduaren 24ko bozak antolatzeko | Libiako Elkarrizketa Politikorako Foroak bigarren itzulian hautatu ditu Presidentetza Kontseilua osatuko duten hiru kideak eta herrialdeko lehen ministroa. Abenduaren 24an egingo dituzte bozak. | Libian trantsizio gobernua eratu dute, abenduaren 24ko bozak antolatzeko. Libiako Elkarrizketa Politikorako Foroak bigarren itzulian hautatu ditu Presidentetza Kontseilua osatuko duten hiru kideak eta herrialdeko lehen ministroa. Abenduaren 24an egingo dituzte bozak. | Urteetako gatazka armatua amaitzeko beste urrats bat egin dute gaur Libian. 2014tik gerran diren aldeek trantsizio gobernu bat izendatu dute. Herrialdean hauteskundeak antolatzea izango da gobernu horren egiteko nagusia, ondoren Libiako lurralde osoan erakunde bateratuak eratzeko.
NBE Nazio Batuen Erakundearen babesean sortu den Libiako Elkarrizketa Politikorako Foroak hautatuak ditu trantsizio gobernua osatuko duten kideak: Presidentetza Kontseiluko hiru kideak eta Libiako lehen ministroa. Mohammad Yunes Menfi izango da kontseiluko presidentea, eta Mossa al-Koni eta Abdullah Hussein al-Lafi presidenteordeak. Lehen ministroaren kargurako, berriz, Abdul Hamid Mohammed Dbeibah aukeratu dute.
Lau zerrenda aurkeztu dituzte gobernurako hautagai, Genevan (Suitza) egin den bozketan. Bigarren itzulian hautatu dute irabazlea, lehenengoan batek ere ez baitu lortu %60ko babesa. Bigarren bozketan, Yunes Menfik gidatutako zerrenda gailendu zaio askoren iritziz faboritoa zenari: Aqila Saleh buru zuen zerrendari. Saleh Tobrukeko Parlamentuko burua da. Hau da, Tripolin egoitza duen eta NBEren aitortza izan duen GNA Batasun Nazionaleko Gobernuarekin etsaituta egon den aldekoa.
Zerrendak osatzeko garaian, ezinbesteko baldintza izan da hautagai multzo bakoitzak elkarrizketa foroko 17 kideren babesa jasotzea —75 dira guztira—, eta horiek Libiako hiru eskualdeetako ordezkarienak izatea: mendebaldeko zortzi boto, ekialdeko sei eta hegoaldeko hiru.
Ezegonkortasun hamarkada bat
Munduko petrolio ekoizle handienetakoa den herrialdea indarkeria zurrunbilo batean murgilduta egon da 2011az geroztik. Urte horretan, Muammar Gaddafi boteretik kendu eta hil zuen altxamendu batek. Matxinadak NATOren babesa izan zuen, haren esku hartze zuzenarekin. Gaddafiren ostean ez da izan herrialdean botere politiko zentralizatu eta iraunkorrik, eta talde armatuen arteko gatazkek egoera nahasian izan dute herrialdea.
Libiako lurraldea bitan zatituta gelditu zen 2014an: mendebaldea Tripoliko GNAren menpe, eta ekialdea Trobukeko aginteari lotutako LNA Libiako Armada Nazionalaren esku, Khalifa Haftar militarra buru.
Atzerriko eragileek ere esku hartu dute gatazkan, aldeak armekin hornituta ala mertzenarioak frontera bidalita. GNAk Turkia izan du aliatu, eta ekialdearen aldeko jarrera hartu dute Errusiak, Egiptok eta Arabiar Emirerri Batuek.
Irtenbide negoziatu baterako aukerarentzako bidea egingarriagoa bihurtu zuen su-eten iragarpenak, iazko urrian. Hurrengo hilabetean, lehen elkarrizketa sorta egin zuen Elkarrizketa Politikorako Libiako Foroak Tunisen, eta Libian «hauteskunde aske, garbi, barneratzaile eta sinesgarriak» antolatzeko akordioa lortu zuten. Bozak abenduaren 24an dira egitekoak. Parlamentua eta presidentea hautatuko dituzte. Hauteskundeen helburua da horien bidez Libia osorako estatu erakunde bateratzaileak sortzea, eta lurraldea aginte bakarraren pean batzea.
Hauteskundeak antolatzeaz gain, trantsizio gobernuak izango du bestelako erronkarik, ordea. Geroz eta hondatuago dauden zerbitzu publikoak hobetzea eta ustelkeriaren kontrako neurriak hartzea gizartean oso zabalduta dauden bi eskari dira, bai ekialdean nahiz mendebaldean. Hain justu, arrazoi horiengatik piztu zen azken protesta oldea Libian, iazko udan. Gainera, hilaren 17an hamar urte beteko dira Gaddafiren kontrako matxinada piztu zela, Tunisian lehertu zen Udaberri Arabiarraren beroan, erreforma ekonomikoak eta sozialak eskatzeko manifestazio jendetsuekin. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193229/kutxabankek-27-milioi-euro-banatuko-ditu-dibidendutan-2020ko-emaitzen-kontura.htm | Ekonomia | Kutxabankek 27 milioi euro banatuko ditu dibidendutan 2020ko emaitzen kontura | EBZtik dibidenduak banatzeko baimena jaso du Kutxabankek, baina gehienera soilik irabazien %15 bana ditzake. Horrek eragin zuzena izango du banku fundazioen sarreretan. 27 milioi euroen %57 joango dira BBKra, %32 Kutxara, eta %11 Vitalera. | Kutxabankek 27 milioi euro banatuko ditu dibidendutan 2020ko emaitzen kontura. EBZtik dibidenduak banatzeko baimena jaso du Kutxabankek, baina gehienera soilik irabazien %15 bana ditzake. Horrek eragin zuzena izango du banku fundazioen sarreretan. 27 milioi euroen %57 joango dira BBKra, %32 Kutxara, eta %11 Vitalera. | 2020ko ekitaldiko mozkinen konturako dibidendutan BBKren, Kutxaren eta Vitalen artean 27 milioi euro banatzea erabaki du gaur Kutxabanken Akziodunen Batzorde Nagusiak. Euroguneko banku guztiek bezala, Kutxabankek hainbat hilabetez galarazia izan du dibidenduak banatzea; orain lortu du kopuru mugatu bat partitzeko Europako Banku Zentralaren oniritzia, eta iazko irabazietatik zenbat banatuko duen zehaztu du.
EBZk gehienera irabazien %15 banatzea baimentzen die kapital sendotasuneko baldintzak betetzen dituzten euroguneko bankuei, zeintzuek banaka jaso duten baimena. Oniritzirik jaso ez edota eskatu ez duten bankuek debekatuta dute dibidendurik banatzea edota akziorik berrerostea.
Printzipioz urrian erabakiko du EBZk %15eko muga kenduko duen. Hala bada, eta dibidenduak partitzeko debekua erabat indargabetzen bada, orduan banatu ahal izango ditu Kutxabankek 2019ko dibidenduetatik banatu gabe gelditutako 42,5 milioi euroak. Eta baita gaurko 27 milioi euroez gain akziodunen artean 2020ko emaitzetatik banatzea hobesten duen kopurua ere.
Zergatik galarazi zituen dibidenduak EBZk?
Koronabirusak zekarrena ikusita, EBZk nahi zuen euroguneko bankuak gai izatea galerei aurre egiteko eta ekonomiari sostengua emateko. Bankuek zuhur jokatzea nahi zuen, beren kapital ratioak sendotu zitzatela, ordaindu ezineko kredituen olatu bat iristeko arriskua handia zelako.
Horretarako, banku zentralak gomendioa egin zuen 2020ko martxoren 27an, bankuei praktikoki galaraziz dibidenduak banatzea eta akzioak berrerostea. Bankuen atsekaberako, urrira artekoa zen «gomendioa» 2020. urtearen bukaerara arte luzatu zuen EBZk uztailean.
Nori eragin dio?
Banku bakoitzari desberdin eragin dio neurriak. Entitateetako batzuek 2019ko dibidendu guztiak banatuak zituzten 2020ko martxoaren aurretik; batzuen dibidenduen zati bat banatu gabe geratu zen; eta beste batzuek ez zuten tarterik izan aurretik dibidendurik banatzeko, eta, ondorioz, iazko urte osoan ez dute aukerarik izan diru horiek banatzeko edo eta akzioak berrerosteko.
Bankuak, hori bai, oro har ez zeuden batere gustura EBZren debekuarekin: haiek dibidendurik ezin banatu zeudela, beste sektoreetako konpainiek partitu zitzaketen, eta azken horiek teorian erakargarriago bihurtu ziren inbertsiogileentzat. Gainera, AEBetako bankuek ez zuten dibidenduak pagatzeko mugarik.
Bankuen presioa areagotuz joan zen Frankfurtera begira. Besteak beste, Erresuma Batuko banku zentralak jada kendua zuelako banku britainiarren gaineko debekua ere.
Zer erabaki da orain?
Abenduan, presioei men egin eta EBZk erabaki zuen soka pixka bat lasaitzea, arnas pixka bat ematea. Debekua altxa zuen baina soilik banku sendo eta prestatuei, «kapital ibilbide sendoko banku errentagarriei», eta modu mugatuan. Horrela, banku bakoitzak bere planak aurkeztu behar izan zituen Frankfurten, eta bana-banako azterketa baten ondoren, orain EBZk entitate batzuei 2019ko eta 2020ko mozkinen gehienez %15 banatzeko baimena eman die. Horien artean daude, Kutxabankez gain, BBVA, Caixabank eta Santander eta Europako beste hainbat banku handi.
Salbuespen horiek kenduta, 2021eko irailera arte behintzat, indarrean egongo da dibidenduak banatzeko eta akzioak berrerosteko debekua. Beraz, baimenik lortu ez duten bankuek eta baimenik eskatu ez dutenek galarazia dute dibidendua banatzea.
Zenbat da %15?
Kontuan izan behar da entitateek normalean irabazien %40-50 banatzen dituztela akziodunen artean; %15 gutxi da. Are gutxiago koronabirusaren eraginez eta batez ere hornidura handiagoek uzkurtutako 2020ko emaitzen %15a bada.
2019. urteko ekitaldiko emaitzen kargura, Kutxabankek 133,5 milioi euro banatu zituen (konturako) dibidendutan 2019aren bukaeran bertan. Banatzeko beste 42,5 milioi gelditzen zitzaizkiola iritsi zen EBZren erabakia, eta ordainketa etenda geratu zen. Kopuru hori akziodunen artean banatzeko, orain, printzipioz, aurtengo urrira arte itxaron beharko du Kutxabankek, orduan amaituko delako, teorian, EBZren debekua.
Teorian, orduan banatu ahalko du, gaurko 27 milioiez gain, 2020ko emaitzetatik banatzea erabakitzen duen gainerako kopurua ere.
Zergatik da garrantzitsua dibidendua?
Kutxabanken akziodunak hiru banku fundazioak dira: BBK, Kutxa eta Vital Kutxa. Haien gizarte ekintzarako diru iturri nagusia, hain zuzen, Kutxabanken dibidenduak izanda, argi dago sarrera txikiagoek eragina izango dutela hiru fundazioen ekintzetan.
Baina dibidenduak garrantzi handiagoa du BBKrentzat. Bizkaiko banku fundazio hori Kutxabanken %57ren jabea da, eta behartuta dago 2024. urterako 235 milioi euroko erreserba funts bat osatzera. Espainiako Bankuak ezarritakoa da baldintza, Kutxabank burtsara ez ateratzearen truke. Erreserba funtsa, erabiltzekotan, Kutxabanken kapitala sendotzeko erabili behar du. Eta horrek ondorioa orain arte izanda, BBK-k urtero 25 milioi euro jarri dituela erreserba funtsean.
Dena den, badirudi aurten ere erreserba funtsa elikatzeko moduan izango dela BBK, beste diru iturri eta gordekinetatik aterarako diruarekin. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193230/gasteizko-44-jazzaldia-uztailaren-15etik-18ra-egingo-dute.htm | Kultura | Gasteizko 44. Jazzaldia uztailaren 15etik 18ra egingo dute | «Unean uneko osasun baldintzetara» egokituko dute jaialdia. Igandean ezagutaraziko dute nork jasoko duen Letter One Rising Stars saria, eta irabazlea Gasteizen izango da. | Gasteizko 44. Jazzaldia uztailaren 15etik 18ra egingo dute. «Unean uneko osasun baldintzetara» egokituko dute jaialdia. Igandean ezagutaraziko dute nork jasoko duen Letter One Rising Stars saria, eta irabazlea Gasteizen izango da. | Gasteizko Jazzaldiak badu data: uztailaren 15etik 18ra izango da jaialdiaren 44. aldia. Iaz osasun egoerearen ondorioz atzeratu behar izan zuten, eta, ondorioz, antolatzaileek ohar bidez adierazi dute «ilusioz» daudela aurten Gasteizen «jazzik onenaren lagin bat» eskaintzeko aukera izateagatik.
Festibalaren formatua, halere, «unean uneko osasun baldintzetara» egokituko dutela azaldu dute: «Pandemiaren bilakaeraren eta osasun agintarien jarraibideen zain gaude». Jaialdiaren egunetatik harago, ez dute ia besterik ezagutarazi.
Ez dute zehaztu zer kontzertu izango diren, baina bai Letter One Rising Stars saria irabazten duen musikariak Jazzaldian parte hartuko duela. Sari horrek, hain zuzen, nabarmentzen ari den musikari bati aukera ematen dio nazioarteko hainbat agertoki entzutetsutan jotzeko, jazzaldietan; besteak beste, Gasteizkoan. Igande honetan jakinaraziko dute nor den aurtengo saritua, eta, hark ez ezik, iazko irabazleak ere joko du Gasteizen, Kathrine Windfeld piano jotzaile eta konpositore daniarrak, iaz bertan behera gelditu baitzen haren emanaldia.
Iazkoa, formatu txikian
Iaz, «azkeneraino» saiatu ondoren, jaialdia ez egitea erabaki zuten antolatzaileek. Uztailaren 13tik 18ra bitarte zen egitekoa, baina bertan behera utzi zuten azkenean, osasun larrialdiak baldintzatuta. Emanaldi batzuk iragarriak zituzten ordurako: besteak beste, Branford Marsalis, The Charlie Parker Legacy Band, Anne Paceo eta Antonio Sanchez ziren Gasteizen aritzekoak. Horren ordez, zortzi kontzertuko ziklo bat egin zuten, uztail erdialdean, The Garage Club aretoan. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193231/demokrazia-baik-oldarraldi-antidemokratikotzat-jo-du-bateragune-auzia-berriro-epaitzea.htm | Politika | Demokrazia Baik oldarraldi antidemokratikotzat jo du 'Bateragune auzia' berriro epaitzea | Egitasmoaren ustez, «kontzientzia demokratikoa daukan inork ezin dio entzungor egin oinarri demokratikoen aurkako zuzeneko eraso honi, ez eta Europako esparru judizialaren aurkako adarkadari ere». | Demokrazia Baik oldarraldi antidemokratikotzat jo du 'Bateragune auzia' berriro epaitzea. Egitasmoaren ustez, «kontzientzia demokratikoa daukan inork ezin dio entzungor egin oinarri demokratikoen aurkako zuzeneko eraso honi, ez eta Europako esparru judizialaren aurkako adarkadari ere». | Europako Giza Eskubideen Auzitegiak Bateragune auziko epaia baliogabetzat jo bazuen ere, Espainiako Auzitegi Gorenak aurrez inoiz hartu gabeko erabaki bat hartu zuen Europako ebazpenaren ostean: epaiketa berriz egiteko agindu zuen. Gorenak aho batez hartu zuen erabaki horri helegitea jarri dio Bateragune auziko defentsak Auzitegi Konstituzionalean, argudiatuta pertsona bat ezin dela bi aldiz epaitu ekintza batengatik, eta, Europako Auzitegiak emandako ebazpenean esaten zuen gisan, epaiketa berriz egitekotan auzipetuek beraiek eskatu behar dutelako hori.
Argudio horiekin bat egin du Demokrazia Bai plataformak: «Lege oinarria argia da. Non bis in idem, hau da, gertakari bera ezin da birritan zigortu. Horregatik, ez dator zuzenbidearekin bat Bateraguneko auzipetuak berriro epaitzea». Egitasmoa babesten dutenek ohar batean adierazi dutenez, Manuel Marchena Auzitegi Goreneko buruaren ekimen «zesaristak» ez die eragiten «auzipetuei eta haien inguru politiko jakinari bakarrik», eta «Europako esparru judizialaren aurkako erronkatzat» jo dute: «Kontzientzia demokratikoa daukan inork ezin dio entzungor egin oinarri demokratikoen aurkako zuzeneko eraso honi, ez eta Europako esparru judizialaren aurkako adarkadari ere».
Euskal testuinguruari erreparatuta, Demokrazia Baik uste du onartezina dela, bakea eraikitzeko sasoian, «probokazio» baten bidez «iraganeko garaiak» berpiztu nahi izatea: «Dirudienez, aipatu auzitegiak estaturik gabeko nazioak suntsitzea du zeregin, nazionalismo espainol harroputz eta baztertzailetik abiatuta. Katalunia eta Euskal Herria txandaka hartzen gaituzte zartakoen zakutzat».
Horrenbestez, beharrezkotzat jo dute «egoerak eskatu duen bakoitzean ongi funtzionatu duten herri baliabideak» aktibatzea, «alderdi desberdintasunen eta bestelakoen gainetik», eta dei egin du «oldarraldi antidemokratikoa» geldiaraztera. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193232/gernikako-lekuek-festibala-martxoan-itzuliko-da.htm | Kultura | Gernikako Lekuek festibala martxoan itzuliko da | Martxoaren 13tik 21era bitartean egingo da Gernikako Lekuek Festibala. Jaialdiaren zortzigarren edizioa izango da aurtengoa. | Gernikako Lekuek festibala martxoan itzuliko da. Martxoaren 13tik 21era bitartean egingo da Gernikako Lekuek Festibala. Jaialdiaren zortzigarren edizioa izango da aurtengoa. | «Ahots ozenez nator, martxoan alkar ikusteko gogoz». Pandemiaren ondorioz, joan den urteko edizioa bertan behera geratu ondoren, «indarrez» dator Gernika-Lumoko (Bizkaia) Lekuek festibala. Martxoaren 13tik 21era egingo dute, eta «Astran, Iparragirren edo Lizeo Antzokian» elkar ikusteko «gogoz» daude antolatzaileak.
Boluntarioen lanari eta Gernika-Lumoko hainbat elkarteri esker antolatzen da Lekuek festibala. Musika ardatz hartuta, eskaintza zabala izan ohi dute: kontzertuak, tailerrak, erakusketak, hitzaldiak, proiekzioak... Adin eta molde guztietako publikoari zuzendutako jaialdia da. Hala ere, pixka bat itxaron beharko da aurtengo programazioa ezagutu ahal izateko. Izan ere, laster iragarriko dituzte martxoan Gernikan arituko diren taldeen izenak.
Urtero-urtero, eskualdeko artista batek izaten du Lekuek-eko kartela egiteko ardura, eta aurten, Iban Sainz Jaio artistak sortu du iruditegi guztia. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193233/madrilek-baimena-eman-du-astrazenecaren-txertoa-18-eta-55-artekoei-emateko.htm | Gizartea | Madrilek baimena eman du AstraZenecaren txertoa 18 eta 55 artekoei emateko | Espainiako Gobernuak txerto horren 1,8 milioi dosi banatuko ditu asteburu honetatik aurrera, eta haiek alferrik ez galtzeko hartu du erabakia. Argudiatu dute laborategiak ez dituela behar beste proba egin adineko pertsonekin eta haurrekin. | Madrilek baimena eman du AstraZenecaren txertoa 18 eta 55 artekoei emateko. Espainiako Gobernuak txerto horren 1,8 milioi dosi banatuko ditu asteburu honetatik aurrera, eta haiek alferrik ez galtzeko hartu du erabakia. Argudiatu dute laborategiak ez dituela behar beste proba egin adineko pertsonekin eta haurrekin. | Espainiako Gobernuak erlojuaren aurka hartu du erabakia. Adituek lau egun eman dituzte AstraZenecaren txertoarekin zer egin erabakitzen, eta azkenean heldu dira adostasunera: txertoa jartzea baimenduko dute, baina 18 eta 55 urte artekoei soilik. Zergatik? Presak direla eta, adinekoekin eta gazteenekin txerto hori behar beste ez dutela probatu ondorioztatu dutelako. Bestelako gaitzak dituztenei ere ez diete jarriko.
Madrilek Oxfordeko Unibertsitatean garatutako txerto horren 1,8 milioi dosi ditu, eta asteburuan hasiko da banatzen. Hori bai, erabakiaren ondorioz. aurrez zituen asmoak aldatuko ditu, txerto horietako asko 70 urtetik gorakoei bideratzeko asmoa baitzuen. Horien ordez txertoa jasoko dutenak osasun langile talde batzuk izango dira, lehen lerroan ez daudenak, baina lanean dabiltzanak. Besteak beste, dentistek ere jaso dezakete.
Dena den, multzo horretan ez daude 1,8 milioi dosi erabiltzeko adina lagun, eta Espainiako Gobernua txertatze plan berri batean ari da lanean. Dirudienez, txertoa jasotzen hurrengoak irakasleak eta Poliziak izan daitezke. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193234/nazioarteko-zigor-auzitegiak-atea-ireki-dio-israel-gerra-krimenengatik-ikertzeari.htm | Mundua | Nazioarteko Zigor Auzitegiak atea ireki dio Israel gerra krimenengatik ikertzeari | Epaiketa Aurreko Ganberak ebatzi behar zuen auzitegiak eskumenik ba ote duen Palestinako lurretan nazioarteko krimenak ikertzeko, eta jurisdikzioa duela erabaki du, Palestina erakundeko estatu kide delako. | Nazioarteko Zigor Auzitegiak atea ireki dio Israel gerra krimenengatik ikertzeari. Epaiketa Aurreko Ganberak ebatzi behar zuen auzitegiak eskumenik ba ote duen Palestinako lurretan nazioarteko krimenak ikertzeko, eta jurisdikzioa duela erabaki du, Palestina erakundeko estatu kide delako. | Fatou Bensouda NZA Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskalak atariko ikerketa abiatu zuen Israelek Palestinan gerra eta gizateriaren aurkako krimenik egin ote zuen argitzeko, eta hura amaitutzat eman zuen2019ko abenduan. Ondorioztatu zuenez, «arrazoizko oinarria» dago Israelen kontrako ikerketa formal bat hasteko, baina ez zuen halakorik egin. Aurretik, argibide eskari bat egin zion NZAko Epaiketa Aurreko Ganberari, hark argitu zezan NZAren jurisdikzioak Gaza eta Zisjordania hartzen dituela, ekialdeko Jerusalem barne. Ganberak gaur eman du erabakiaren berri: auzitegiak badu horretarako eskumena, Palestina erakundeko estatu kidea delako. Erabakiak aldeko bi boto izan ditu eta kontrako bat.
Palestina 2015ean bihurtu zen NZAko estatu kide, Erromako Estatutua izenpetu ostean, eta handik aste gutxira aurkeztu zuen Israelen kontrako salaketa. Palestinak estatutua sinatzeko aukera izan zuen, NBE Nazio Batuen Erakundeak bere barruko estatu begirale gisa aitortu zuelako aurretik.
Tel Avivek, ordea, ez dio zilegitasunik aitortzen auzitegiari, eta Benjamin Netanyahu lehen ministroak ganberaren erabakia salatu du. «Gaur, beste behin ere, auzitegiak baieztatu du erakunde politiko bat dela, eta ez erakunde judizial bat». Haren esanetan, NZAk ezikusiarena egiten du «egiazko gerra krimenen aurrean», eta Israel «jazartzen» du, «zuzenbide estatua defendatzen duen herrialde demokratiko bat».
Ez du iritzi bera Michael Kearneyk, Al-Haq giza eskubideen aldeko Palestinako elkarteko zuzenbide ikertzaile nagusiak. BERRIAk hari eginiko elkarrizketa argitaratu zuen iazko abenduan, eta bertan adierazi zuenez, «Israelen krimenen gaineko ikerketa ez hastea zigorgabetasun sentsazioa eta zigorgabetasunaren errealitatea indartzea» litzateke. «Zigorgabetasunari esker, Israelen okupazioa errotzen ari da Palestinako lurretan. AEBen babesa duten anexiorako politiken bidez, gerra krimenak eta gizadiaren kontrako krimenak gertatzen ari dira etengabe zuzenbide estaturik ez den ingurune batean. Apartheid erregimen bat ezarri du Israelek».
Auzitegiak Palestinan gertatu diren krimenen gaineko eskumenik duen erabaki baino lehen, aldeen argudioak biltzeko epe bat ezarri zuen Epaiketa Aurreko Ganberak. Israelen estatu aliatuek adierazi zuten Palestina ezin dela auzitegiko estatu kidetzat hartu. Jarrera horrekin egin dute bat Alemaniak, Australiak, Hungariak eta Txekiar Errepublikak. Epaileen iritziz, baina, ganberak ez du modurik estatu kideek Palestina erakundean onartzeko erabili zuten prozeduraren aurka egiteko, eta gaineratu du Erromako Estatutura gehitzeko egin zituen urratsak «zuzenak eta ohikoak» izan zirela.
Ganberaren erabakiarekin, fiskalak auzitegiaren babesa jaso du ikerketa formal bat hasteko. Dena den, ikusi beharko da Israelen kontrako akusazio batek zein ondorio eraginkor ekar ditzakeen. Izan ere, NZAk ez du hartzen dituen neurriak betearazteko Poliziarik, eta estatu kideen esku uzten du horiek gauzatzeko ardura. Beraz, auzitegiak Israelgo agintariren bat gerra edo gizateriaren kontrako krimenen arduradun dela ebatziko balu ere, ez dago batere argi inork hura NZAaren aurrera eramango duen. |
2021-2-5 | https://www.berria.eus/albisteak/193235/balio-handiko-garaipena-lortu-du-alavesek.htm | Kirola | Balio handiko garaipena lortu du Alavesek | Alavesek irabazi egin dio aurkari zuzen bati etxean: Valladolidi. Joseluk sartu du partidako gol bakarra 65. minutuan. 22 punturekin, eta jardunaldiko beste emaitzen zain, arnas apur bat hartuko du Abelardoren taldeak. | Balio handiko garaipena lortu du Alavesek. Alavesek irabazi egin dio aurkari zuzen bati etxean: Valladolidi. Joseluk sartu du partidako gol bakarra 65. minutuan. 22 punturekin, eta jardunaldiko beste emaitzen zain, arnas apur bat hartuko du Abelardoren taldeak. | Garaipen guztiak dira garrantzitsuak. Baina badira batzuk balio handia dutenak. Azken horietako bat lortu du Alavesek, Valladoliden kontra: 1-0. Mugarri izan daitekeen garaipena izan daiteke arrazoi askorengatik. Batetik, Alavesek sei jardunaldi zeramatzalako irabazi gabe; bestetik, jaitsierarako lehian aurkari zuzen baten kontra lortu duelako, eta golen aldea ere arabarren esku egongo delako; eta, bukatzeko, asteburuko emaitzen zain, 22 punturekin jaitsiera postuetatik atera delako.
Espero bezala, partida parekatua hasi da. Ez du ikusgarritasunik izan, eta nahiz eta Alaves saiatzen zen erasoko jokaldiak lotzen, Valladolidek etengabe geratu du jokoa, faltak eginez. Horrek ez dio ahalbidetu Abelardoren taldeari jokoan jarraipena izatea. Atezainek ez dute lanik izan lehen 45 minutu horietan. Oscar Planoren esku bat VARean begiratu du Soto Grado epaileak. Baina ez du ezer adierazi.
Bigarren zatian gauzak aldatu egin dira. Alaves oso nagusi izan da, jokoaren ekimena izan du, eta arriskua sortzen hasi da Masipen ate aurrean. Ekinak saria izan du 65. minutuan. Zelaian denbora gutxi zeraman Martin Agirregabiriak. Baloia jaso, eta erdiraketa ona egin du. Atzetik etorrita Joseluk gola egin du beste behin. Baloia primeran gurutzatu du aurrelariak. Merezitako gola, arabarrak askoz hobeak izaten ari baitziren. Hurrengo minutuetan jokoa apur bat nahastu egin da. Baina berriro ere Alavesek hartu du jokoaren ekimena, eta ziurrenik orduan jokatu ditu neurketako minuturik onenak, hainbat gol aukera sortu baititu. Baina Lucas Perezen pare bat erremateri erantzun oso ona eman die Masipek. Alaveseko aurrelaria min hartuta egon da, eta gaur itzuli da. Arabarrek igarri dute, hark gidatu baitu erasoko jokoa. Aipagarria da baita ere, Iñigo Cordobak debuta egin duela Alavesekin.
Garaipen garrantzitsua Alavesentzat, hurrengo bi partidak goiko postuetan dauden bi talderen kontra izango baititu: Bartzelonaren eta Realaren kontra. |
2021-2-6 | https://www.berria.eus/albisteak/193267/behe-lainoa.htm | Iritzia | Behe-lainoa | Behe-lainoa. | «Behe-lainoa altxatuko da», esan zion Arartekoak Verterren zabor-mendia amildu ondorengo astean, eta orduz geroztik behin baino gehiagotan entzun diot esaldi hori amari: «Behe-lainoa altxatuko da». Ideia hori iltzatu zitzaion buruan, sinetsi nahiko balu bezala denborak gertaera guztiak xehe-xehe argituko zituela.
Denbora. Hilabete bat, bi, hiru... Sei igaro ziren otsailetik abuztura, osabaren gorpuzkiak topatu zituzten arte. Abuztuaren 16an izan zen, hain justu, 25 urte lehenago aitite hil zen egun berean.
Artean, BERRIAren bidez jakin genuen enpresak 8,5 milioi euro irabazi zituela 2017 arte; Ingurumen sailburuak adierazi zuen 3 urte geratzen zirela eremua oso-osorik betetzeko, hasierako asmoa zabortegia 2046an ixtea zen arren; Ertzaintzaren ikerketak azaleratu zuen nagusiak arriskuaren jakitun zeudela eta ez zutela ezertxo ere egin eguneroko martxa gelditzeko. Jasotako berri bakoitza aurrekoa baino jasangaitzagoa izan da. Ondorioa, berriz, argia: diru-gosea eta utzikeria estaltzen ditu behe-lainoak.
Gure aldetik, bidean erakundeetako hainbat ordezkari ezagutu ditugu eta, honakoa ere amari hartuko diot, ikusi dugu «instituzioak pertsonak direla». Hots, erakundeen atzean hezur-haragizko pertsonak daudela eta horien artean denetarik dagoela. Batzuek gertutasuna helarazten dizute, nolabaiteko enpatia, eta beste batzuk euren zilborrari so bizi dira. Azken horien adibide gordinena: Arartekoarekin bildu ginen astean bertan, Osalaneko arduradunek ez zuten amarekin elkartu nahi izan. Laneko Segurtasun eta Osasunerako Euskal Erakundeak ez zuen zer esanik, antza, Verterren gertatutakoaren gainean.
Urtea bete den honetan, oroitzen dut Alberto ikusi nuen azken eguna. Otsailaren 2a izan zen, igande eguzkitsua. Gurasoen etxera etorri ziren izeko eta biak, amamarekin eguna pasatzera, eta ni arratsaldean batu nintzaien. Gogotik barre egin genuen, arrebak egindakoa kontatu zigunean amak: ostegunean, pentsioen aldeko greban, goizean kalez kale ibili zen Alde Zaharreko manifestazioan eta, arratsaldean, pinpirin-pinpirin jantzita joan zen Bilboko enpresa handienetako batean burutzen ari zen praktikak egitera. Hemen ez da kontraesanik gabekorik, eta Olaia ez da salbuespena.
Egun, 2021eko otsailean, pentsiodunen tropelean behar luke osabak, luizia gertatu zenean urtea baino gutxixeago geratzen baitzitzaion erretiroa hartzeko. Tropel horretan lagun izan behar luke Jabier Arrate lehengusua. Sei hilez langileak zaborpetik ateratzeko ahaleginean nekaezin aritu ostean, lehen hezur-zatia agertu zen egunean zendu zen, mundua zer den.
Oroitzapenak geratu zaizkigu. Otsailaren 2ko hartan, esaterako, gogoan dut osabak zoriondu egin ninduela, urtarrileko lasterketa batean bigarren arrebaren pare ibiltzeagatik. Interneten ikusi omen zuen eta harrituta zegoen. Ez zen gutxiagorako, Albertorentzat ez baitzen arrebaren neurriko kirolaririk. Helene zen haren begikoena eta lehiaketa guztietan segitzen zuen, bertatik bertara ezin bazuen, online. Jarraitzailerik sutsuena galdu zuen arrebak; neba bakarra amak; aita lehengusinak; eta aitite ia ezagutu gabe geratu da Oier.
Eta Joaquin Beltran? Urte oso baten ondoren, ez dugu baikorrak izateko tarte handirik, baina itxaropena omen da galtzen azkena eta nik, behintzat, badut hura aurkituko duten esperantza. Inork ez du merezi senitartekoa agurrik gabe galtzea, are gutxiago haren oroitzapenerako lekurik ez izatea.
Zabortegian ez, jakina. Bernardo Atxagak proposatu zuen sikiera santutegi laiko bihur zitekeela Verterren munstroa, gertatutakoaren oroigarri, berriro halakorik errepika ez dadin. Erantzunik ezak ere erantzunaren balio bera duen neurrian, Atxagaren hitzek jaso duten isiltasuna dugu gai hau ezkutuan mantentzeko desioaren erakusle.
Dena geratu da behe-laino azpian, zabor-jausiaren aurrekoa zein ondorengoa. Honaino iritsita, ez ninduke harrituko gertatutakoa konpontzeko ahalegin guztia egiten ari omen den enpresak eta enpresaburuak zigorrik ez izateak. Hondamendiko lanen erantzukizuna hartu duen Jaurlaritzan, bien bitartean, ez da erantzukizun politikorik izan.
Gabriel Arestik Bilboko simaurtegian aurkitu zuen lorea bezalatsu, egiari zor, ilunpe honetan ikusi dugu eguzki-izpirik. Zaldibarko elizako arkupean hurbildu zitzaigun andre afrikarra datorkit burura, eta amari eman zion besarkada, «coraje y fe». Gure zaborbideko aurkia eta ifrentzua izan dira Osalan eta Zaldibarko emakume hura.
Ea Arartekoaren hitzek behingoz zentzua hartzen duten eta urtebetean pilatu diren galdera guztiak argitzen diren. Alberto eta Joaquin, erantzukizunak, osasuna, ingurumena. Bada garaia otsailaren 6tik gainean dugun behe-lainoa altxa dadin. | |
2021-2-6 | https://www.berria.eus/albisteak/193269/hamalaugarren-d-eredua.htm | Gizartea | Hamalaugarren D eredua | Eremu misto eta ez-euskalduneko hamahiru herrik dute D eredua, 2015ean atea ireki zitzaienetik. Ez dago argi zein irizpide bete beharko diren aurrerantzean | Hamalaugarren D eredua. Eremu misto eta ez-euskalduneko hamahiru herrik dute D eredua, 2015ean atea ireki zitzaienetik. Ez dago argi zein irizpide bete beharko diren aurrerantzean | Urtebete pasako borroka izan da. Mendigorriko (Nafarroa) guraso talde bat D ereduko hezkuntza publikoa eskatzen hasi zen 2015. urtean, baina 2019ko azaroan jo zuten Hezkuntza Departamentura nahi horrekin. Martxan dagoen ikasturte honetarako nahi zuten euskarazko adarra euren herrian, baina ez da posible izan. Azken urtean, gurasoek behin eta berriro salatu dute Hezkuntza Departamentuak trabak bata bestearen atzetik jarri dizkiela, baina azkenean lortu dute. Joan den astean departamentuko ordezkariekin izandako bileran jakin zuten, 2021-2022koikasturtean euskaraz ikasi ahal izango dutela Mendigorriko Julian Maria Espinal Olcoz ikastetxeko haurrek. Era horretan, Euskararen Legea aldatu zenetik, eremu misto eta ez-euskaldunean D eredu publikoa ezarriko den hamalaugarren herria izango da.
2015eko otsailean izan zen lege-aren azken aldaketa, hartan oraindik Yolanda Barcina Nafarroako presidente zela. Euskararen zonifikazioari eutsi zitzaion, baina aukera ematen zuen D eredua lurralde osoko irakaskuntza publikoan ezartzeko. Ordura arte, eremu ez-euskalduneko herritarrei ez zitzaien aukera hori ematen. Finean, eremu mistoko sistema ezarri zieten: euskaraz ikasteko aukera eskola publikoetan —D eredua—, baina euskaraz ez ikasteko aukerari eutsiz —G eredua: euskara ez da ikasgai—. Berez, legea aldatu beharrik ere ez zegoen bide hori urratzeko, ez baitzegoen euskarazko irakaskuntza debekatzeko biderik. Baina UPNren gobernuek ez zuten inoiz erakutsi D eredua Nafarroa osora zabaltzeko asmorik.
Areago, eremu mistoan, euskarazko irakaskuntza publikoa ezartzeko zailtasunak izan zituzten herri askotan. Zudairiko kasua hori izan zen, besteak beste: gura-soek A ereduan eskaintzen zena baino euskara gehiago eskatu zu-ten, baina gobernutik ez zitzaion nahi horri biderik ematen. Borroka ugariren ondoren, D eredua lortu zuten Zudairin eta Abartzuzan, 2015-2016ko ikasturtean. Lege aldaketak, beraz, bazuen traba horiek guztiak leuntzeko asmoa.
Euskararen Legea berritu ondoren iritsi zen gobernu aldaketa,eta D eredua eremu mistoko zeinez-euskalduneko herri gehiago-tara iritsiz joan zen urterik urte.2016-2017ko ikasturtean lau herritan ezarri zen, hurrengo bi urteetan beste hiru herritan, eta2019-2020koan bakarrean. Denetara, 11 herritan jarri zen martxan euskarazko irakaskuntza publikoa. Gobernuak berak ere erreferentziazko eskaintza ezarri zuen beste lau herritan: Los Arcosen, Zarrakaztelun, Zangozan eta Tuteran. Baina adar horiek ez dira martxan jarri, ez delako ia eskaerarik izan.
Irizpide argirik ez
Azken gobernu aldaketa izan denetik, Mendigorrikoa izango da D eredua ezarriko den lehen kasua. Eta hori hainbat mobilizazio, eskaera eta interpelazioren ondoren lortu dela aldarrikatu dute hango gurasoek. Baina zer da legeak dio-ena? Zein irizpide bete behar dute gurasoek aurrerantzean euren herrian euskarazko adarra lortzeko? Galdera horiek egin dizkio BERRIAk Nafarroako Hezkuntza Departamentuari, eta erantzun du auzion gaineko zehaztapenak fintzeko orain urte bi egin zuen 80/2019 dekretuari erreferentzia eginda. Hau da, foru agindu baten bidez nahi dituen aldaketak egin ditzakeela Hezkuntza Departamentuak. Horrez gain, hezkuntza mapan alda-ketak bi bidetatik egin daitezkeela dio: departamentuak egin dezake horretarako beharra sumatzen badu, edo udalen batek adierazten badu bere herrian halako nahiren bat dagoela.
Mendigorriko gurasoek udalaren babesa jaso zuten, eta Hezkuntza Departamentura jo zuten D eredu eske, 2019ko azaroan.Ordurako, dekretua indarrean zen. Erantzun zieten hezkuntza mapa egokitu beharra zegoela lehenbizi, baina dekretuak dio foru agindu bidez ere egin daitezkeela aldaketak. Horrek esan nahi du aurrerantzean etorriko diren kasuetan auzia beste horrenbeste luzatuko dela? Hezkuntza mapa aldatu beharko dela aldiro? Gal-dera horiek ere bidali dizkio BE-RRIAk departamentuari, baina ez du erantzunik jaso. Aurrerantzean herri gehiagok D eredu publikoa eskatzen badute, Hezkuntza Departamentuak ez du argi utzi zein irizpideren arabera bideratu beharko diren. |
2021-2-6 | https://www.berria.eus/albisteak/193270/eskaintzen-ez-den-tokietan-d-eredua-eskatzeko-dei-egin-dute-mendigorriko-gurasoek.htm | Gizartea | Eskaintzen ez den tokietan D eredua eskatzeko dei egin dute Mendigorriko gurasoek | Behatokia kezkaturik dago Nafarroako Gobernuak ez baitu hezkuntza mapa berria argitaratu | Eskaintzen ez den tokietan D eredua eskatzeko dei egin dute Mendigorriko gurasoek. Behatokia kezkaturik dago Nafarroako Gobernuak ez baitu hezkuntza mapa berria argitaratu | «Oso pozik gaude». Iñigo Lerga argi mintzatu da Mendigorrian (Nafarroa) D ereduaren alde borrokan aritu diren gurasoen izenean. «Baina ez zaigu ezer oparitu, inondik inora», zehaztu du. Heldu den ikasturtean haurrek herrian euskaraz ikasteko aukera izanen dutela esan zien Nafarroako Hezkuntza departamentuak, baina bide horretan oztopo ugari izan dituztela azaldu du Lergak, eta ordu asko eman dituztela lanean. «Hala ere, merezi du». Eredu izan nahi dute besteentzat, eta bidelagun, haiek zabaldutako xendan jarrai dezaten beste batzuek ere: «Gurasoek ozen esan behar dute D eredua nahi dutela ikastetxean D eredua ez egon arren. Eskaera hori, gainera, publiko egin behar dute».
Balorazio ona egin du Mendigorriko guraso taldeak, seme-alabak D ereduan matrikulatzeko aukera izanen baitute Maria Espinal Olcoz ikastetxe publikoan. Hala ere, kezkaturik agertu da Agurne Gaubeka Hizkuntz Eskubideen Behatokiko zuzendaria, oraindik ez baitute eskolen mapa berritua argitaratu. Astelehenean edo asteartean eginen zutela esan zien Hezkuntza departamentuak, baina ez da hala izan. «Aurtengo matrikulazio garaian Mendigorrian D ereduaren aukera behingoz efektiboa izan dadin bermatu dezan eskatzen diogu hezkuntza departamentuari, inolako baldintzarik edo aitzakiarik gabe».
Gaubekak azaldu du zein den haien kezken iturria: «Mapa argitaratu behar dute, hilabete egon behar du publiko, eta behin dekretuaren aldaketa parlamentutik pasatu eta onartuta, aldaketak egin daitezke eta D ereduan matrikulatzeko aukera izanen lukete». Hala ere, Hezkuntza departamentuarekin egindako bileran D ereduan matrikulatzeko aukera bermatuko zietela esan zieten gurasoei. «Kezka da ea matrikulazio eperako garaiz egingo duten prozesu osoa».
Udalek badute zer esanik
Mendigorriko guraso taldea ez zaio soilik beste herrietako gurasoei zuzendu. Udalek ere badutela zer eginik gogorarazi dute: «Nafarroako Gobernuak esan zuen Mendigorriko Udalak ez zuela zilegitasunik D eredua eskatzeko, baina epaileak baietz ondorioztatu du: herritarrei eskubideak berdintasunean bermatzen ez zaizkienean udalak herritarrak babesteko zilegitasun osoa duela». Horregatik, Nafarroako udalak D ereduaren aldeko borrokan «bidelagun» izan behar direla eskatu dute gurasoek.
Mendigorriko afera Nafarroa osora zabaldu du Lergak: «Ez dugu gure haurren eskubideengatik egin, Nafarroa osoko haur guztien eskubideen alde baizik. Haur guztiek izan behar dute euskaraz ikasteko eta bizitzeko eskubidea, axola gabe zein den euren egoera sozioekonomikoa edo jatorria». Bide horretan, Behatokiak Nafarroako Euskararen legea izan du jomugan, herrialdeko haurren artean «desberdinkeria» ezartzen duelakoan. Nafarroan euskaraz ikasi nahi duenak «bazterketa» jasaten duela esan du, eta gaztelaniaz egin nahi duenak «berme guztiak» dituela.
Are, herrian bertan ez, baina Mendigorriko haurrek Garesen (Nafarroa) euskaraz ikas zezaketenez, Hezkuntza departamentuak esan zien hizkuntza eskubideak «bermatuta» zituztela. Haien aburuz, inon ez da zehazten euskaraz ikasteko eskubidea herrian bertan bermatu behar denik. «Hagitz larria da hori, euskarazko ikasleentzat ez duelako gertutasun printzipioak balio». Hori «onartezina» dela uste du Gaubekak, eta eskari zuzena egin dio Nafarroako Gobernuari: «Gaurdanik bermatu beharko lituzke gertutasun printzipioa eta zentro guztietan euskaraz ikasteko eskubidea».
Horri lotuta, eskaera-eskaintza logika bazter uzteko eskatu dio gobernuari, eta euskarazko hezkuntza hizkuntza eskubideen logikaren arabera eskaini dezan. Gainera, oraingo sistemarekin ezin da behar bezala neurtu zein den eskaria, Gaubekaren arabera: «Eskari sistemarekin euskaraz ikasteko gogoa ezkutatzen da, ezin delako hautatu D eredua hezkuntza mapan ez badago». Horregatik uste dute garrantzitsuak direla Mendigorrian D eredua lortzeko edo Iruñeko Haur Eskoletan euskarazko eskaintza lortzeko borroka publikoak. |
2021-2-6 | https://www.berria.eus/albisteak/193271/zabortegiak-europako-baldintzak-eta-eskakizunak-betetzen-zituela-esan-du-tapiak.htm | Gizartea | Zabortegiak Europako baldintzak eta eskakizunak betetzen zituela esan du Tapiak | Hondamendiaren lehen urteurrenean agerraldia egin dute Arantxa Tapia sailburuak eta Josu Erkoreka Jaurlaritzaren eledunak, eta kanpo auditoriaren txostenaren ondorio batzuen berri eman dute. | Zabortegiak Europako baldintzak eta eskakizunak betetzen zituela esan du Tapiak. Hondamendiaren lehen urteurrenean agerraldia egin dute Arantxa Tapia sailburuak eta Josu Erkoreka Jaurlaritzaren eledunak, eta kanpo auditoriaren txostenaren ondorio batzuen berri eman dute. | Urtebete da Zaldibarko zabortegia amildu zela (Bizkaia). Josu Erkoreka Jaurlaritzaren eledunak eta Arantxa Tapia Ekonomia Garapeneko sailburuak hondamendiaren lekuan izan dira gaur, oraindik galduta dagoen langilea topatzeko lanak zertan diren azaltzeko, eta zabortegiak Bruselak ezarritako eta bertako arauak betetzen zituela esateko.
Hondamendian hildako Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran langileak gogoratzeko minutu bateko isilunea egin dute. Abuztuan topatu zituzten Sololuzeren gorpuzkiak, amildutako zaborraren azpian. Beltranen arrastorik ez dute aurki oraindik.
Erkoreka eta Tapia, gaurko agerraldian. Aitor Biain
Ondorengo hitzaldian, jorratzen ari diren hiru lan ildo aipatu ditu Tapiak: desagertutakoen erreskatea litzateke lehentasuna, horien arabera; gero, zabortegia egonkortzea, eta, azkenik, ingurumena zaintzea halakorik berriro gerta ez dadin bermatzeko. Jaurlaritza hasieratik «arin eta eraginkor» aritu dela esan du sailburuak.
Behin lanak amaitutakoan zabortegia itxi egingo dutela iragarri du Tapiak: «Ezingo da zabor gehiago bota. Betiko itxiko da».
Kanpo auditoria
Adituen txostenak badituztela esan du Tapiak, eta fiskaltzaren esku jarri dituztela. Batez ere, zabortegiaren eraikuntzan egiten omen du azpimarra txostenak. Ongi aztertzen ari direla adierazi du sailburuak.
Kanpoko auditoria bat ere eskatu zuen Jaurlaritzak, eta Tapiaren arabera, txostenak ondorioztatu du Europak ezarritako baldintzak eta eskakizunak bete zituela Zabortegiak. «Ikuskapenak ere zuzentarauen arabera egin zirela zehazten da», adierazi du sailburuak.
Beltranen bila aritu diren guneetan amaitutzat jo dituzte lanak, Erkorekak esan duenez. Hemendik aurrera beste bi eremuetan hasiko dira: B1B eta B1C guneetan. Horietan kamioiak garbitzeko putzua zegoen. Ingurumenari egindako kalteak Verterren ardura direla berretsi du Jaurlaritzak.
Omenaldia langileei
Zaldibar herrian omenaldia egin diete hondamendia hildako bi langileei. Lore eskaintza egin dute, eta aurreskua dantzatu dute Zaldibar argitu mezua zuen pankarta baten aurrean.
«Gaurko eguna, bereziki, Joaquin eta Alberto oroitzeko baliatu nahi genuke. 2020ko otsailaren 6an lanera joan ziren, eta ezin izan zuten etxera bueltatu», adierazi dute ekitaldian.
Ondoren, gertatutakoa argitzeko eskatu dute. |
2021-2-6 | https://www.berria.eus/albisteak/193272/1119-kasu-berri-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 1.119 kasu berri atzeman dituzte Hego Euskal Herrian | 18.101 probra egin zituzten atzo, PCR eta antigenoen testen artean. Bizkaia da kutsatze berrien kopurua handitu duen lurralde bakarra. | 1.119 kasu berri atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. 18.101 probra egin zituzten atzo, PCR eta antigenoen testen artean. Bizkaia da kutsatze berrien kopurua handitu duen lurralde bakarra. | Apaltze txiki bat izan da COVID-19ak kutsatutakoen artean, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera. 1.119 kasu berri atzeman zituzten atzo Hego Euskal Herrian, 18.101 proba egin ondoren. PCR eta antigenoen test horien arabera, 27 kutsatu gutxiago izan dira ostiraletik larunbatera. Bizkaia da kutsatze berrien kopurua handitu duen lurralde bakarra. Ipar Euskal Herriari dagokionez, herenegun eman zituen azken datuak Eskualdeko Osasun Agentziak: Pirinio Atlantikoen departamenduetan positibotasun tasa eta intzidentzia tasa doi bat apaldu direla zioten zenbakiek.
Nafarroan COVID-19ren 172 kasu positibo berri atzeman zituzten atzo, hau da, aurreko bi egunetan baino gutxiago, 200 kutsatze baino gehiago izan baitziren. Atzokoan 2.810 proba egin zituzten, PCR eta antigenoen testen artean, eta horrek %6,1eko positibotasun tasa eman du, Nafarroako Gobernuaren behin-behineko datuen arabera. Honakoak izan dira Foru Erkidegoak astean zehar eman dituen datuak: 191 kasu atzeman zituzten astelehenean ( % 6,2), 167 asteartean ( % 4,9), 229 asteazkenean ( % 6), 225 ostegunean ( % 6,9) eta 172 ostiraletan.
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 947 kasu berri izan dira, atzo baino 26 gehiago, eta egindako probekin alderatuta, positiboen tasak ere gora egin du, % 6,2an kokatzeraino Eusko Jaurlaritzak zabaldutako datuen arabera. Ospitaleratze berriak 84ra jaitsi dira eta 163 pazientek zainketa intentsiboetako unitateetan jarraitzen dute. Osasun Sailak jakitera eman duenez, ostiralean 15.291 PCR proba eta antigenoen testa egin zituzten, ostegunean baino 200 gutxiago. Horietan, 947 izan dira positiboak. Horrela, kasu positiboen tasa hiru hamarren igo da egindako proba diagnostikoen kopuruarekin alderatuta: %5,9 ziren ostegunean, eta % 6,2 atzo. Bizkaia da kutsatze berrien kopurua handitu duen bakarra: 545 (ostegunean baino 66 gehiago). Gipuzkoan 264 positibo atzeman dituzte (17 gutxiago) eta Araban 130 (21 gutxiago).
AstraZenecaren 1.600 dosi Ipar Euskal Herrian
AstraZeneca laborategi britainiarraren txertoa Ipar Euskal Herrira iritsi da. Frantziako Osasun Agintaritzak aste honetan balioetsi du, gaurtik aitzina zabalduko da Lapurdi, Nafarroa Behera eta Zuberoako txertaketa zentroetan. Larunbat honetan 1.600 dosi iritsi dira, eta bihartik hasiko dira 65 urtetik beherako osasun langileei ematen, horiek lehenetsiko baitituzte txerto honekin. Ospitaleetatik hasiko dira, ondoren gainerako osasun zentroetara zabaltzeko.
Frantziako Osasun Agintaritzak baimendutako Pfizer eta Moderna laborategien lehen bi txertoak ez bezala, AstraZenecarena 65 urtetik beherako pertsonei bakarrik emango zaie. Izan ere, zalantzak sortu dira adin horretatik gorako pertsonengan duen eraginkortasunari buruz.
Ikasleak zine geletan
Otsailaren 22tik aitzina, ezohiko publikoa hartuko dute Angeluko (Lapurdi) zinemetan. Ikasgela bilakatuko dira, Montaury unibertsitateko ikasleek klaseak presentzialki hartzeko aukera izan dezaten. Unibertsitateko zuzendariak egin zuen eskaera, eta Frantziako Estatuko zerbitzuek baimendu dute. 200 pertsonako gaitasuna duten geletan 70 ikasle sartuko dira, urruntze fisikoa atxiki ahal izateko. |
2021-2-6 | https://www.berria.eus/albisteak/193273/erraz-gailendu-zaio-bartzelona-anaitasunari.htm | Kirola | Erraz gailendu zaio Bartzelona Anaitasunari | Hasieratik izan da nagusi Kataluniako taldea, Eskubaloiko Asobal ligan. | Erraz gailendu zaio Bartzelona Anaitasunari. Hasieratik izan da nagusi Kataluniako taldea, Eskubaloiko Asobal ligan. | Baja ugari zituen Bartzelonak gaurko partidarako: Blasz Janc, Dika Mem eta Timothey N' Guessan. Eta Anaitasunak ere koronabirusaren kalteak pairatzen ari da oraindik ere.
Katalanak berehala nagusitu dira: 8-3 markagailuan, bost puntu abantaila zeukaten, 7. minuturako. Horrekin eroso, erritmoa azkartu du Bartzelonak, eta atsedenaldira heldu da partida, 23-12 markagailuan.
Lehen zatian sei jokalarirekin jokatu du erasora Anaitasunak, baina, ondoren, taktika aldatu eta zazpi jokalari jarri ditu Quique Dominguez entrenatzaileak erasoan. Baina horrek ahuldu egin du taldearen defentsa.
Hori ikusita, partida gelditu du berriz Dominguezek, markagailuak 31-16 erakusten zuenean, 43. minutuan, eta berriro itzuli da seiko erasora.
Hurrengo sei minutuetan tartea murriztu dute nafarrek, 32-19 jarri arte. Baina Bartzelonak berriro handitu du abantaila, azkeneko 40-23. |
2021-2-6 | https://www.berria.eus/albisteak/193274/iratiren-ahots-askotarikoak.htm | Politika | Iratiren ahots askotarikoak | Irati gurasoekin uzteko eskatu dute Bilbon kalejira batekin. Katixa Agirrek eta Yogurinha Borovak hartu dute parte, besteak beste | Iratiren ahots askotarikoak. Irati gurasoekin uzteko eskatu dute Bilbon kalejira batekin. Katixa Agirrek eta Yogurinha Borovak hartu dute parte, besteak beste | «Buruhandiak daude! Eta iratxoak ere badaude». Eta panderoak, akordeoiak, puxika more mordoa, eta baita lau lagunek eramandako herensuge urdin argi bat ere. Hori dena batu zuten atzo Irati Gurasoekin Euskal Herrira dinamikakoek Bilboko Arriaga plazan, eta, elementu pila horiekin batera, baita jende andana ere, haur zein heldu. 3 urte betetakoan, martxoaren 8an, Aranjuezeko (Espainia) kartzelan dauden gurasoekin batera bizitzeari utziko dio Iratik, eta bana ez ditzaten eskatzeko antolatu zuten Jira eta bira ekitaldia.
Festa giroa, proposamenak luzatzeko modua baino ez zen izan, ordea. Zehazki, hiru «aldarrikapen mahaigaineratu» zituzten, dinamikako kide Eztizen Artolaren hitzetan. Batetik, «Euskal Herriko kartzeletan familientzako modulu mistoa eratzea» galdegin zuten, Irati eta bere gurasoak «elkarrekin bizi ahal izateko». Bestetik, «zaintzapeko pisuak antolatzea» ere proposatu zuten, «behin Irati kartzelatik ateratzean gurasoekin bizitzeko duen eskubidea errespetatzeko». Azkenik, «aldarrikapen egingarriak» zirela azpimarratu zuen Artolak, eta eskumenen transferentziarekin «aurrera urrats» nahikoa egiten ari direla nabarmendu zuen.
Enara pailazoak hartu zuen hitza aurrena. «Motxiladun umea naiz», adierazi zuen. «Leku gris batean jaio nintzen, eta 3 urte bete nituenean, esan zidaten: ‘Kanpora!’». Egoera aurkeztu ondoren, kalejira gidatu zuen kamioira igo zen. Konfeti eta suziri eztandekin eta euri jasa hotsarekin batera abiatu zen segizioa, eta, bozgorailutik entzun ziren abestiak gorabehera, guztien tartetik izan zuen abagunea Enarak «aitatxo eta amatxo etxean nahi» zituztela hainbatetan gogorarazteko. «Nekatuta gaude hainbeste kilometro egiteaz».
Molde askotako aldarriak
Arriaga plazatik Plaza Biribilera abiatu zen kalejira, eta hortik udaletxerako bideari ekin zion. Bertan, Yogurinha Borovari eman zion hitza Enarak, eta abeslariak dantzan jarri zituen bertaratutakoak. Berriro abiatu zen kamioia, patinetean zihoazen ume talde batek gertutik jarraitzen zuela.
Areatzan, tonu solemneagoa erabili zuen Katixa Agirrek haurren eskubideak aldarrikatzeko. «Umeei min emateko modu asko daude egun. Gauza bakarra dute beharrezkoa: gurasoen maitasuna eta babesa. Iratik ezin duenez ahotsa altxatu, hemen dauka gurea». Biolin baten doinuen abaroan biribildu zuen ekitaldia idazle gasteiztarrak. |
2021-2-7 | https://www.berria.eus/albisteak/193316/jaurlaritzak-trebinuren-inguruan-duen-utzikeria-salatu-du-eh-bilduk.htm | Gizartea | Jaurlaritzak Trebiñuren inguruan duen «utzikeria» salatu du EH Bilduk | Koalizio independentistak esan du azarotik ez dela jakinarazi hango osasun daturik. | Jaurlaritzak Trebiñuren inguruan duen «utzikeria» salatu du EH Bilduk. Koalizio independentistak esan du azarotik ez dela jakinarazi hango osasun daturik. | Eusko Jaurlaritzak Trebiñurekin duen jarrera salatu du EH Bildu koalizioak, eta azalpenak eskatu ditu Legebiltzarrean. Izurriari aurre egiteko neurrien inguruan «utzikeriaz» aritzea egotzi dio Lakuari Itxaso Etxeberria legebiltzarkideak. Azaldu duenez, «joan zen azarotik ez da inongo daturik eman izurriaren egoeraz, ezta ezarritako neurrien ingurukoaz ere».
Trebiñu Araban dago, baina Burgosen (Espainia) administraziopean. Horrek kontraesan bat sortu du eremuan: izurriaren aurkako borrokan, logikak agintzen du Trebiñun ere Arabarako harturiko neurriak jarri behar direla indarrean —konfinamendu perimetralari dagozkienak, besteak beste—, Arabako eremuz erabat inguraturik baitago. Baina Gaztela eta Leongo Gobernuak joan zen astean agindu zien hango udalerriei Burgoserako neurriak ezartzeko. Horrek egoera «are gehiago zaildu du», EH Bilduren arabera. Horregatik, galdera egin du koalizioak Legebiltzarrean, jakiteko zein den eremu horretako osasun egoera, zer neurri hartu diren eta ea Jaurlaritza Arabako Foru Aldundiarekin, Trebiñuko alkateekin eta Gaztelako agintariekin koordinatu ote den. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193318/ap-68aren-inguruan-dauden-herri-guztiak-diskriminatuta-daude.htm | Gizartea | «AP-68aren inguruan dauden herri guztiak diskriminatuta daude» | Alañak salatu du Bilbo eta Altube lotzen dituen AP-68 Espainiako Estatuko ordainpeko autobiderik garestienetan laugarrena dela. Plataforma eratuta, eskatu dute aldundiek konponbidea «berehala» ezartzeko. | «AP-68aren inguruan dauden herri guztiak diskriminatuta daude». Alañak salatu du Bilbo eta Altube lotzen dituen AP-68 Espainiako Estatuko ordainpeko autobiderik garestienetan laugarrena dela. Plataforma eratuta, eskatu dute aldundiek konponbidea «berehala» ezartzeko. | Bilbotik Altubera (Araba) doan AP-68 ordainpeko autobidearen lehen hamabi kilometroak doakoak izateko eta gainerakoan hobariak ezartzeko plataforma sortu dute Bizkaia eta Araba lotzen dituen errepide inguruko herritarrek. Kepa Alaña (Ondarroa, 1957) da horietako bat. Laudion (Araba) bizi da.
AP-68 ordainpeko autobidea doan izan beharko litzatekeela diozue zuek. Zergatik?
Ez dugu eskatzen osorik doan izatea. Autobidearen lehen hamabi kilometroak doan izan daitezela eskatzen dugu: hain zuzen, Bilbotik Laudiora arteko bidea. Hamabi kilometro horietatik hamar, gutxi gorabehera, Bizkaikoak dira. Bizkaian, AP-8 errepidean ere, hamabi kilometro daude Bilbotik Galdakaoko ospitaleraino, eta horiek doan dira. Bizkaiko Foru Aldundiak AP-68an aukera bera ezar dezala eskatzen dugu.
Bilbotik Orozkoko irteerarainoko zatiaren doakotasunaz gain, Altuberainoko zatirako hobariak eskatu dituzue.
Bai. Eskatzen dugu egun bateko joan-etorriak ordainleku berean sartuta eta aterata egiten dituzten langileentzat bidaia doan izatea. Uste dugu segurtasuna ez dela ordaindu behar den luxu bat, langileen eskubide bat baizik. Lanbideren arabera, 13.000 bizkaitar joaten dira lanera Arabara, eta 9.000 arabar etortzen dira Bizkaira. Sindikatuen babes handia lortu dugu. Istripu gehiago gertatzen baitira lanerako joan-etorrietan enpresan bertan baino.
Gainerako erabiltzaileentzat %50eko beherapena eskatzen dugu, Espainiako Estatuko laugarren ordainpeko autobiderik garestiena baita hau. Bilbotik Orozkora doan zatia 2,10 euro ordaindu behar da —kilometroa 0,21 euro—ÂÂ. Beherapena eginda ere, patronalak berak eskatzen duena baino gehiago ordainduko genuke. Izan ere, SEOPAN azpiegitura eta ordainpeko autobideen patronaleko presidenteak duela gutxi esan zuen nahikoa litzatekeela kilometroa 0,09 euro ordaintzea.
Hobari eskari gehiagorik bai?
Bai. %75eko beherapena eskatzen dugu hiru ardatzetik gora dituzten garraio arriskutsuentzat, errepide nagusitik garraio astun eta arriskutsu guztia desager dadin. Aragoiko eta Errioxako [Espainia] gobernuek hala egiten dute. Horri esker, lortuko genuke kamioi arriskutsuak ez pasatzea auzo eta etxe artetik, ez ditzatela gurutza Arakaldo, Arrankudiaga edota Ugaoko herriak. Txirrindularientzat ere arrisku handia sortzen du. Neurri horren bidez lortu nahi duguna da errepide nagusi horretatik pasatu beharrean garraio mota hori AP-68tik joatea.
2019ko abenduaz geroztik dago errepidearen kudeaketa Arabako eta Bizkaiko aldundien esku. Zergatik sortu duzue orain plataforma?
Ordainpeko autobideen kontzesioa epe jakin baterako izaten da. Errepide honen Bilbotik Orozkorako zati hau 1978an inauguratu zuten. Kontzesioa 2011n amaitu behar zen. 2002an, ordea, [Jose Maria] Aznarrek luzatu egin zuen 2026ra arte. Autobidea kupo bidez ordaintzen ari ginen. 2019ko azaroan, Espainiako Gobernuak Eusko Jaurlaritzari transferitu zion kontzesioa. Jaurlaritzak aldundiei eman zien, eta ordutik, azken horiek aukera izan dute hobariak ezartzen hasteko. Ramiro Gonzalezek [Arabako ahaldun nagusia] 2019ko maiatzean agindu zuen hobariak ezarriko zituztela. Ia urte eta erdi pasatu da, eta ez dituzte ezarri. Horregatik osatu dugu plataforma hau. Arabako Batzar Nagusietan batzorde bat bide azkarren finantzaketa aztertzen ari da. Bertan parte hartzera gonbidatu gaituzte, baina uko egin diogu. Horrez gainera, esan dute urtebete baino gehiago iraungo duela, eta, bien bitartean, herritarrek ordaintzen jarraitu behar dute, edo arriskuan jartzen dira errepide nagusietatik ibili behar dutelako, nahiz eta euskal herritar guztiona den autobide hau dugun. Konponbidea oso azkarra izan daiteke: aldundiek badakite zenbat herritarrek erabiltzen dugun errepidea, eta berehala konpon dezakete. Ez dugu ulertzen batzordea egin beharra.
Batzordean lanak finantzatzeko hiru bide aztertzen ari dira. Bata, aurrekontuen bidez; bestea, tasen bidez: autoa dugunok zerga bat ordainduta; eta hirugarrena, erabiltzen duenak ordain dezala. Gure ustez, hobariak ezarri behar dituzte, eta, gero, erabakitzen dutenean zer-nola ordaindu, aplika diezazkietela denei.
Zuen ustez, zer-nola ordaindu beharko litzateke mantentzea?
Askok esaten didate dena ezin daitekeela izan doan. Noski. Ezin da onartu, ordea, hain garestia izatea eta horrenbeste ordaintzea. Gure ustez, konponbide logikoa da EAEko azpiegitura guztien kostua kalkulatzea eta kopurua bertan matrikulatuta dauden ibilgailuen artean zatitzea. Ibilgailuaren arabera, zirkulazio zergan sartu, eta T Bidea egin bertako herritar guztientzat. Laudio, Amurrio, Urduña, Orozko eta AP-68aren ondoan dauden herri guztiak diskriminatuta daude, herritarrek lanera joateko diru asko gastatzen dutelako. Bilbotik Gasteizera edo Gasteiztik Bilbora lanera doanak 250 euro gastatu behar ditu hilean bidesarietan. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, euskal herritarrek, batez beste, 25.000 euro irabazten dute. Bidesariaren %10 autobideak ordaintzera bideratzen dute. Hobariak egon behar dira.
Arabako Aldundiak %60ren hobariak ezartzen ditu hamabost bidaiatik gora, ibilbide guztiak Araba barruan egiten direnetan. Era horretako hobarien eta ordainpeko autobideen kontra gaude. Baina ordainpeko autobide hau eginda dago jada, eta ordaindu dugu denon artean; beraz, erabil dezagun, seguruagoa delako.
Zergatik zaudete hobarion kontra?
Laudiotik Gasteizera hamar bidaia eginez gero, 37,5 euro ordaindu behar dira. Hogei eginez gero, ordea, hobariari esker, 30 euro ordaindu behar dira. Neurri horrek ibilgailua erabiltzea sustatzen du. Gu kontra gaude.
Nortzuk osatzen duzue plataforma?
Bost lagun ari gara buru-belarri. Horrez gain, Amurrioko, Laudioko eta Urduñako txirrindulari taldeek babesa erakutsi digute. Sindikatu askok ere bai. Hainbat alderdik babestuko dituzte udaletako mozioak. Zenbait alderdi politikok aurkeztutako mozioak —gure ustez, logikoak— atzera bota dira alderdi politiko jakin batek aurkeztu dituelako. Horregatik eratu dugu plataforma. Alderdi politikoetatik bereizita egin nahi dugu lan. Hala ere, aurkezpena egiten dugunean, denak gure atzean egon daitezen nahi dugu, babesa ager diezaguten.
Aurrera begira, zer pauso emango duzue?
Enpresa batzorde batzuekin hitz egiten ari gara, eta sindikatuekin. Batzar nagusietako ordezkariekin ere batzartzen ari gara. Eragileekin hitz egin eta martxoan udaletako osoko bilkuretan aurkeztu nahi dugu. Laudion, Amurrion, Orozkon eta Aiaraldean aurkeztuko ditugu mozioak. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193319/elkartasuna-plazara.htm | Bizigiro | Elkartasuna plazara | Gorka Belasko ilustratzaileak Zaldibar Argitukoen protesten kronika grafikoa bildu du ‘Elkartasunaren Plaza’ fanzinean. Arte Bizkarra Kulturgintzaren babesarekin argitaratuko du, eta bihar banatuko ditu ale horiek, musu truk. | Elkartasuna plazara. Gorka Belasko ilustratzaileak Zaldibar Argitukoen protesten kronika grafikoa bildu du ‘Elkartasunaren Plaza’ fanzinean. Arte Bizkarra Kulturgintzaren babesarekin argitaratuko du, eta bihar banatuko ditu ale horiek, musu truk. | Otsailaren 6an, urte bat bete da Zaldibarko zabortegia amildu eta bertako behargin Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze luiziak irentsi zituenetik. Urte honetan, hainbat izan dira Euskal Herrian han eta hemen egindako mobilizazio, elkarretaratze eta ekitaldiak, Zaldibarren gertatutakoa argitu, erantzukizunak eskatu eta familia kaltetuei elkartasuna adierazteko.
Beltran desagertuta dago oraindik, eta haren Zallako auzokideak posible izan den guztietan elkartu dira udalerri horretako Euskadi plazan, Zaldibar Argitu plataformakoek deituta; “ez-leku” hori “Elkartasunaren plaza” bilakatu da. Ahal izan den guztietan, bertan egon da Gorka Belasko ilustratzailea, ekitaldi bakoitzari dagokion kronika grafikoa eginez. Beltranen auzokideek familiari agertutako babesaren lekukotasuna koadernoan irudikatu, eta urte oso bat iraun duen kronika grafikoa osatu du.
Urteurrenaren harira, egindako marrazki guztiak bildu ditu Belaskok, berariaz sortutako Elkartasunaren Plaza fanzinean. Arte Bizkarra Kulturgintzaren babesarekin aterako du argitara ia 50 marrazki batzen dituen bilduma hori: osteguneroko hamar minutuko horietan eta manifestazioetan egindakoak, “mutuak baina esanguratsuak”, baldintza ezberdinetan, eguzkitan zein euripean, epe horretan erabili dituen koadernoen formatu askotarikoetan.
“Nik etengabe marrazten dut beti gainean daramadan koadernoan. Institutu bateko irakasle naiz, eta koadernoa tresna pedagogiko moduan erabiltzen dut. Eguneroko bizitzako hainbat gauza paperera eramaten saiatzen naiz, eta, horien artean, halako ekitaldiren batera baldin banoa, bertan ikusten dudana marrazten saiatzen naiz”, azaldu du Belaskok. Fanzinean, egileari atera zaizkion bezala agertuko dira marrazki guztiak, haietako batzuek denboraren joanean kolorea galdu badute ere. Belaskok kontatu duenez, bertan batzen dena “giza kalitatea da, kalitate grafikoa baino gehiago”. “Urte gogor eta latz batean metatu den elkartasunaren adierazlea”
Esplikatu duenez, lehenengoa marraztu zuenean, ez zuen buruan halako bilduma bat egiteko intentziorik: “Lehendabizikoa marraztean, ez nekien honek zenbat iraungo zuen”. Beste edozein auzokide bezala, gertatutakoa salatzeko elkarretaratzeetara agertzen hasi zela esan du, eta, bertan zela, bere kronika grafiko propioa egiten hasi zen.
Ilustratzaileak azaldu duenez, “ezustean” sortutako ideia bat izan zen fanzinea osatzea: “Osasun neurriek ahalbidetu duten ostegun guztietan elkarretaratzea egin dugu Zallan. Ni ahal izan dudan guztietan egon naiz, nire koadernoarekin. Behin konturatu nintzen marrazki dezente nituela gai honekin, eta, urtea betetzear zegoenez, bertan bildutakoei omenaldi bat egiteko aukera nuela bururatu zitzaidan”.
Eskerrak emateko
Esan eta egin. Orain, urteurrenarekin batera, Arte Bizkarra Kulturgintzak berrehun ale argitaratuko ditu ostegunero elkartzen direnen artean musu truk banatzeko. “Asmoa da guztien ekarpena eskertu eta ostegunero erakusten duten elkartasuna ez ahazteko oroigarri bat izatea fanzinea. Horregatik, dohainik banatuko diegu urtean zehar agertu diren auzokide horiei guztiei”. Batez ere, astero bilkuran egon direnei eskaini nahi die Belaskok fanzinea. “Azken finean, haiek dira ilustrazioetan agertzen direnak, eta, era batera edo bestera, egitasmo honetan parte hartu dute; adierazi duten elkartasunaren lekukoa da bilduma hau, baita elkartasun hori eskertzeko modu bat ere”.
Marrazkiei lotuz, ostegunero plazan sortzen zen giroa transmititzen saiatu dela azpimarratu du Belaskok: “Elkarretaratzeak hamar minutukoak izaten dira, eta, ahal dudanean, arinago joaten saiatzen naiz; toki desberdinetan kokatu, eta eremu fisiko desberdinak marrazten ditut”. Hala, denak batzean ikuspegi orokor bat osatzen dela azaldu du. Kioskoa, agertokia, pankarta, banderak…; elkarretaratze bakoitzean momentuko elementurik adierazgarriena irudikatzen saiatu dela esan du. “Giroa, elementu adierazgarrien bidez islatzea izan da ideia, azkenean oso egoera ezberdinetan egin baititugu elkarretaratzeak, eta uneko argazkia testuinguruarekin batera aldatuz joan da”.
Bilduman, era kronologikoan ageri dira marrazkiak, eta Belaskok ez du txertatu ez testurik, ez azalpenik. “Behin, adibidez, manifestazio batera joan ginen Eibarrera [Gipuzkoa], eta bertan entzun ziren oihuak eta aldarriak txertatu nituen marrazkietan”, esplikatu du. “Zallakoak, ordea, elkarretaratze isilak dira, eta bertako irudietan ageri den testu bakarra pankartetan eta salaketa karteletan agertzen diren leloak dira”.
Osasun larrialdiaren gorabeherengatik batzuetan batu ezin izan diren arren, Belaskok urte osoan elkartasun “handi bat” sortu dutela nabarmendu nahi izan du. “Astean hamar minutu izaten dira; une laburra bezain esanguratsua bilakatu da elkarretaratzea”. Jende kopurua aldakorra izan arren, adin guztietako auzokideen presentzia goraipatu du, guztiak Zaldibarren geratutako ezbeharra argitzeko aldarriaren eta familiarekiko elkartasuna helarazteko gogoaren inguruan bilduta. “Denok ikusten dugu familia batentzat oso gogorra izan behar duela egoera honetan urtebete bakarrik igarotzeak; horregatik, falta duten berotasuna ematen saiatu da herria”. Esan du Zallan hainbesteko jarraitutasunez sentitu diren oso gauza gutxi egon direla. “Ez dakigu zenbat luzatuko den egoera hau, baina denok espero dugu ahalik eta arinen bukatzea, beste fase batera igaro ahal izateko”. |
2021-2-7 | https://www.berria.eus/albisteak/193320/berdinketa-artalekun.htm | Kirola | Berdinketa Artalekun | Estu-estu ibili da lehia gaur Irunen, eta, partida irabazi ez arren, irundarrak bigarren dira oraindik ere eskubaloiko Asobal Ligan. | Berdinketa Artalekun. Estu-estu ibili da lehia gaur Irunen, eta, partida irabazi ez arren, irundarrak bigarren dira oraindik ere eskubaloiko Asobal Ligan. | Bidasoa Irun eskubaloi taldeari ez zaio egin espero bezain gogorra Galiziako Morrazo. Emozio handiko partida izan da, eta bi taldeek 27na berdindu dute Artalekun.
Bidasoak 5-1 defendatu du bere atea, Crowley, Zabala edo Odriozola erasoan. Baina irundarrak ez dira oso fin ibili, eta huts ugari egin dituzte. Horrek aukera eman die bisitariei kontraerasoan aritzeko. Izan ere, galiziarrak aurretik jarri dira 15. minutuan.
Jacobo Cuetara entrenatzaileak denbora eskatu du orduan, eta Bonanno eta Azkue sartu ditu. Horri esker, Bidasoak berriz aurretik jartzea lortu du, eta lehen zatia 14-12 irabazten amaitu.
Bigarren zatian, Morrazok 23-24 aurreratzea lortu du. Cuetarak berriz eskatu du denbora, eta, lehen zatian bezala, funtzionatu egin du: galiziarrak 26-27 irabazten ari zirela, Rodrigo Salinasek sartu du azkenekoa, eta partida berdindu. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193321/realak-anoetan-irabazi-du-hiru-hilabeteren-ondoren.htm | Kirola | Realak Anoetan irabazi du hiru hilabeteren ondoren | Txuri-urdinek atsedenaldirako bideratua zuten neurketa, eta nagusitasunez gailendu zaizkie Cadizi. Oiartzabalek eta Isakek bina gol sartu dituzte. | Realak Anoetan irabazi du hiru hilabeteren ondoren. Txuri-urdinek atsedenaldirako bideratua zuten neurketa, eta nagusitasunez gailendu zaizkie Cadizi. Oiartzabalek eta Isakek bina gol sartu dituzte. | Cadiz baino gehiago izan Reala atzo Anoetan. Hala ikusi zen zelaian, baita markagailuan ere. Denboraldi osoan ate aurrean gutxi asmatzea egotzi diote hainbatek Imanol Alguacilen taldeari, baina atzo bestelakoa izan zen kontua, eta, bigarren zatia hasi eta gutxira, txuri-urdinek jada hiru golen errenta zuten.
Realak epaileen erabakiak ere alde izan zituen. Partidako 25. minutuan Negredok besoarekin ukitu zuen baloia area barruan, epaileak bideoan begiratu zuen zer gertatu zen, eta penaltia adierazi zuen. Mikel Oiartzabalek ez zuen hutsik egin. Minutu gutxi geroago, ordea, aurkakoa jazo zen beste arean: baloiak besoan jo zuen Zubeldia, epaileak penaltia adierazi zuen, baina, bideoa ikusi ostean, iritzia aldatu, eta penaltirik gabe utzi zuen Cadiz.
Realak lanean jarraitu zuen, eta berehala iritsi zitzaion saria: 33. minutuan, Oiartzabalek Merinoren pase bat jaso zuen, bikain babestu zuen baloia, eta eibartarrak sareetara bidali zuen. Atsedenaldiaren aurretik, gainera, epaileak txartel gorria erakutsi zion Marcos Mauro Cadizeko jokalariari, eta, ordurako, donostiarrek neurketa ondo bideratua utzi zuten.
Alexander Isak izan zen bigarren zatiko protagonista. Suediarraren jardunak zalantzak sortu ditu aurten, baina badirudi konfiantza berreskuratu duela, eta golak sartzen hasia da. 53. minutuan, Januzajen pase bat jaso, eta maisuki amaitu zuen jokaldia area barruan. Hiru eta huts. Bost minutu geroago, beste bat: Oiartzabalek buruz errematatu zuen erdiraketa bat, Ledesmak geldiketa bikaina egin zuen, baina Isak egon behar zuen lekuan zegoen, eta baloiari bultza egin behar izan zion soilik.
Cadizek markagailua txukundu zuen 64. minutuan Jairok eskuratutako golari esker, baina txuri-urdinek ez zuten estualdirik pasatu.
Reala: Remiro; Gorosabel, Aritz, Zubeldia (Sagnan, 82. min), Monreal; Gebara, Merino, Illarramendi (Silva, 62. min); Januzaj (Merquelanz, 62. min), Oiartzabal (Barrenetxea, 82. min) eta Isak (Fernandez, 73. min).
Cadiz: Ledesma; Iza (Alcala, 45. min), Mauro, Cala (Espino, 59. min), Jairo; Jonsson (Garrido, 16. min), Fali, Salvi, Perea; Lozano (Sobrino, 45. min) eta Negredo (Saponjic, 59. min). |
2021-2-7 | https://www.berria.eus/albisteak/193322/osasuna-azken-azkenean-gailendu-zaio-eibarri.htm | Kirola | Osasuna azken-azkenean gailendu zaio Eibarri | Budimirrek 87. minutuan sartutako golak eman die garaipena gorritxoei, eta nafarrak irten egin dira sailkatzeko postuetatik. Eibar haietatik gertu dago. | Osasuna azken-azkenean gailendu zaio Eibarri. Budimirrek 87. minutuan sartutako golak eman die garaipena gorritxoei, eta nafarrak irten egin dira sailkatzeko postuetatik. Eibar haietatik gertu dago. | Ezinbesteko hiru puntu Osasunarentzat; porrot mingarria Eibarrentzat. Hori da bi taldeek Sadarren jokatu duten partidak utzitakoa. Mailaz ez jaisteko borrokan dabiltza bi taldeak, eta atzokoa, derbia izateaz gain, zuzeneko bi aurkariren norgehiagoka zen. Izan ere, garaipenari esker, Osasunak sailkapenean aurrea hartu dio Eibarri; 22 puntu dituzte nafarrek, eta 20 gipuzkoarrek.
Beharrak baldintzatutako lehia izan da. Ez zuten behar baino gehiago arriskatu bi taldeek, zuzeneko jokoa hautatu zuten bi entrenatzaileek, eta, amaitzeko minutu gutxi falta zirela, bazirudien neurketa berdinketara kondenatua zegoela. Amaiera hori, ordea, Ante Budimirrek eragotzi zuen, 87. minutuan: Roberto Torresek erdiraketa ona jarri zuen, Adrianek buruz luzatu zuen, eta Budimirrek, ahal bezala, sareetara bidali zuen baloia. Aurrelari kroaziarrak gorritxoentzako garrantzi izugarria duen gola sartu zuen, eta ospatu ere hala ospatu zuten Osasunako jokalariek.
Beste bi golak lehen zatian sartu zituzten. Osasunak sartu zuen lehenbizikoa, 17. minutuan; Jonathan Callerik bikain errematatu zuen Manu Sanchezen erdiraketa bat. Atsedenaldiaren aurretik, ordea, Kike Garciak beste hainbeste egin zuen, eta modu ikusgarrian amaitu zuen Bryan Gilen jokaldi bat. Arriskuaren sinonimo da Gil eta Garcia elkartzea.
Azkenean, Sadarren geratu ziren bi puntuak, Osasuna sailkapeneko 15. postura igo da, eta jaisteko postuetatik irtetea lortu du. Oraindik ez dago haietan Eibar, baina ozta-ozta: armaginak 17. daude sailkapenean, Valladolidekin berdinduta, hura ere jaisteko postuetan baitago.
Osasuna: Herrera; Nacho Vidal, Aridane, David Garcia, Sanchez; Sanjurjo (Moncayola 62. min), Torro, Barja (Torres, 62. min), Ruben Garcia (Iñigo Perez, 89. min); Calleri (Adrian, 70. min) eta Budimir (Gallego, 89. min).
Eibar: Dmitrovic, Arbilla, Oliveira, Bigas (Burgos, 45. min), Soares; Recio (Diop, 73. min), Exposito (Quique, 90. min), Muto, Bryan Gil; Enrich (Pozo, 73. min) eta Kike Garcia (Sergio Alvarez, 85. min). |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193324/rajoyren-eta-aznarren-lekukotzak-baztertzeko-eskatu-du-ppren-abokatuak-lehen-auzi-saioan.htm | Mundua | Rajoyren eta Aznarren lekukotzak baztertzeko eskatu du PPren abokatuak, lehen auzi saioan | Alderdiak Madrilgo Genova kalean duen egoitzako eraberritze lanak ea kontu beltzetatik finantzatu zituzten argitzea du helburu gaur hasi duten epaiketak. | Rajoyren eta Aznarren lekukotzak baztertzeko eskatu du PPren abokatuak, lehen auzi saioan. Alderdiak Madrilgo Genova kalean duen egoitzako eraberritze lanak ea kontu beltzetatik finantzatu zituzten argitzea du helburu gaur hasi duten epaiketak. | Luis Barcenas PP alderdiaren diruzain izandakoa eseri da akusatuen aulkian, eta lekuko gisa deklaratuko dute PP Alderdi Popularreko bi presidente ohik, Mariano Rajoyk eta Jose Maria Aznarrek. Argitu beharreko galdera, berriz, alderdiak diru beltzarekin ordaindu ote zituen Madrilgo egoitzaren eraberritze lanak. Barcenasek esandakoen arabera, 900.000 euro baliatu zituzten horretarako. Diruzain ohiak beste bost urteko kartzela zigorra jaso dezake hori frogatuta geratuko balitz; alderdiak, ordea, kolpe handiagoa jaso dezake.
Fiskaltzak berretsi du auzi saioaren hasieran ez zela egin hauteskunde deliturik; aldiz, herri akusazioetatik bik argudiatu dute baietz, diru beltza baliatu baitzen 2007ko eta 2008ko bozetarako kanpainak finantzatzeko. Alde horretatik, Barcenas ez da bakarrik egongo akusatuen aulkian. Harekin batera eseriko dira PPko kudeatzaile izandako Cristobal Paez, eta alderdiaren egoitzako lanak egin zituen arkitektoen bulegoko hiru kide.
PPren defentsaz arduratzen den Jesus Santos abokatuak, berriz, akusazio partikularren aurka jo du, eta «salaketa politikoak» egitea leporatu dio. Santosek kritikatu du abokatuetako hainbatek «harreman estua» dutela PSOE Espainiako Alderdi Sozialistarekin eta IU Izquierda Unida alderdiarekin, eta Gonzalo Boye jarri du adibide, zeina Kataluniako Generalitateko presidente ohi Carles Puigdemonten abokatua ere baden.«Saihestu behar dugu aretoa komunikabideentzako ikuskizun bat edo borroka politikorako eremu bilakatzea», ohartarazi du Santosek. Zentzu horretan, herri akusazioak lekuko gisa deitutako hainbat lagunek deklaratu beharrik ez izatea ere eskatu du Santosek, tartean Rajoy eta Aznar, argudiatuz «etsaia politikoki lotsaraztea» soilik bilatzen dutela.
Joan den astean Barcenasek idatzi bat bidali zion Espainiako Ustelkeriaren Fiskaltzari, diru ezkutuaren inguruko hainbat xehetasun emateko. Alderdia 1982tik eta 2009ra bitarte legez kanpo finantzatu zela aitortu zuen testuan, eta PPk ezkutuan jasotako diruak, batzuetan, kontratu publikoen truke eman zituztela enpresek. Fiskaltzak, ordea, froga gehiago eskatu ditu hark esandakoak ontzat emateko, sei urteko atzerapenarekin hasiko den epaiketan.
Barcenasek esandakoen arabera, alderdiaren legez kanpoko diruaren berri eman zion Mariano Rajoy Espainiako Gobernuko buru ohiari 2009. urtean, eta hark ezkutuko kontuak jasotzen zituzten agiriak hartu eta papera txikitzeko makinan sartu zituela, jakin gabe Barcenasek bazeukala haien kopia bat. Horrez gain, «soldata osagarriak» jaso izana egozten die Rajoyri, Maria Dolores de Cospedal, Javier Arenasi, Francisco Alvarez Cascos, Angel Acebesi, Federico Trillo eta Rodrigo Rato ministro ohiei, eta Senatuko presidente ohi Pio Garcia Escuderori eta Jaime Ignacio del Burgo diputatu ohiari. Guztiek deklaratuko dute lekuko gisa auzian, nahiz eta epaitegiak horretarako egunik ez duen oraindik jarri.
Fiskaltzak, baina, garrantzia kendu dio idatziari ahozko auzi saioa hasi berritan. Prentsa ohar batean adierazi du «berritasun gutxi» jasotzen dituela diruzain ohiaren azken idazkiak, eta horien artean ez dagoela «pisuzkorik», ez gaur hasi duten auziarekin lotuta, ezta aurrera begira geratzen direnei dagokienez ere. Barcenasen abokatuak, bestalde, ez du baztertu Rajoyrekin aurrez aurreko bat eskatzea, betiere presidente ohiaren deklarazioa akusatuak esandakoekin bat ez badator.
Alderdiko buru Pablo Casadok sinesgarritasuna ukatu dio Barcenasi, eta baztertu du harekin inolako zerikusirik izatea Onda Cero irratiari eskainitako elkarrizketa batean: «Barcenas zigortuta dago, eta ez dut traturik gaizkileekin. Ez dugu beldurra izateko inolako arrazoirik, eta oso nekatuta gaude honekin guztiarekin. Bere kontakizuna behin baino gehiagotan aldatu duen pertsona batek ez du sinesgarritasunik».
Bihar jarraituko dute epaiketarekin. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193325/ozta-ozta-garaipen-bat-gehiago-altuna-mariezkurrenarentzat.htm | Kirola | Ozta-ozta, garaipen bat gehiago Altuna-Mariezkurrenarentzat | 21 eta 15 aurretik joan diren arren, azkenera arte sufritu behar izan dute Pena eta Albisu mendean hartzeko. Binakako Txapelketako liderrak dira, Elezkano-Zabaletarekin berdinduta. | Ozta-ozta, garaipen bat gehiago Altuna-Mariezkurrenarentzat. 21 eta 15 aurretik joan diren arren, azkenera arte sufritu behar izan dute Pena eta Albisu mendean hartzeko. Binakako Txapelketako liderrak dira, Elezkano-Zabaletarekin berdinduta. | Bosgarren garaipena Altuna eta Mariezkurrenarentzat. Aurtengo Binakako Txapelketan onentsuen jokatzen ari diren bi bikote izan ziren aurrez aurre, atzo, Eibarko Astelena pilotalekuan, baina neurketak ez zuen halakorik erakutsi; bi bikoteek huts asko egin zituzten, bai eta pilotakada asko galdu ere. Aurrelariek ez zuten jokoan nahi beste parte hartu.
Lehia horretan, ordea, Jokin Altuna eta Jon Mariezkurrena nagusitu ziren partida ia osoan, 21 eta 15eraino. Altuna III.ak hasieran erakutsi zuen bere jokoa, eta gorriak 8-2 aurreratu ziren. Hortik aurrera, ordea, atzelariak izan ziren protagonistak, eta atzeko koadroetan jokatu zen norgehiagoka.
Hala iritsi zen partida ia bukaeraraino. Altunaren jokaldi on batzuei esker, 17-15etik 21-15era igaro ziren, baina orduan hasi ziren komeriak gorrientzat. Urdinek berdinketa eskuratu zuten, eta zentimetro gutxigatik ez zuten garaipena ere lortu: Peñak txokoan utzi zuen pilota bat, baina txapan jo zuen, eta Altunak eta Mariezkurrenak arnasa lasai hartzeko beta izan zuten.
Nola edo hala, garaipen garrantzitsua eskuratu zuten; Peña II.a eta Albisu zuzeneko aurkariak dira, eta, atzo irabaztea lortuz gero, bi bikoteak berdinduta geratuko ziren sailkapenean. Ez zen hala izan, ordea, eta Altunak eta Mariezkurrenak osatutako bikotea da Binakako Txapelketako liderra, Elezkano eta Zabaletarekin berdinduta: bosna garaipen ditu bikote bakoitzak. Peña eta Albisu laugarrenak dira, Ezkurdia-Galarzarekin berdinduta. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193326/astrazeneca-txertoa-jarri-dute-baionako-ospitaleko-langileek.htm | Gizartea | AstraZeneca txertoa jarri dute Baionako ospitaleko langileek | 1.600 dosi jaso ditu Ipar Euskal Herriko ospitaleak. 65 urtez beherako osasun langileak txertatzen hasi dira. | AstraZeneca txertoa jarri dute Baionako ospitaleko langileek. 1.600 dosi jaso ditu Ipar Euskal Herriko ospitaleak. 65 urtez beherako osasun langileak txertatzen hasi dira. | Pfizerren txertoaren ondotik, beste txerto bat heldu da Ipar Euskal Herrira, AstraZenecarena hain zuzen. Iragan astean, Frantziako Osasunaren Aginte Gorenak txerto horren erabilera baimendu zuen 65 urtez beherako herritarrentzat. Hala, AstraZeneca txertoaren dosiak banatzen hasi dira, eta Baionako ospitaleak 1.600 dosi jaso zituen iragan larunbatean. Atzo hasi ziren txertaketak egiten, eta dagoeneko 50 osasun langilek jarri dute txertoa.
Oraingoz, 50 urtez gorako 750 langile txertatu dituzte Baionako ospitaleko egoitzetan. Txertaketa kanpaina zalutzeko asmoa dute orain: AstraZeneca txertoa eskuratu dutenez, 65 urtez beherako langile orok jartzen ahalko du lehen dosia.
Datozen egunetan dosi gehiago eskuratuko dituela segurtatu du Baionako ospitaleak. «Txertaketa kanpainak aitzina segituko du, eta, eskuratuko ditugun dosien bidez, Ipar Euskal Herriko osasun egoitza guztietako langileak txertatuko dira», baieztatu dutenez. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193327/sei-pertsona-hil-dira-koronabirusaren-ondorioz-bilboko-santutxu-auzoko-eraikin-batean.htm | Gizartea | Sei pertsona hil dira koronabirusaren ondorioz Bilboko Santutxu auzoko eraikin batean | Gotzone Sagardui Osasun sailburuak baieztatu du oraingoz sei direla eraikinean hildakoak. Gainera, beste 33 bizilaguni detektatu diete birusa. Bizilagunak kexu agertu dira Osakidetzak egindako kudeaketarekin, baina Osasun Sailak erantzun du «azkartasunez» jokatu dutela. | Sei pertsona hil dira koronabirusaren ondorioz Bilboko Santutxu auzoko eraikin batean. Gotzone Sagardui Osasun sailburuak baieztatu du oraingoz sei direla eraikinean hildakoak. Gainera, beste 33 bizilaguni detektatu diete birusa. Bizilagunak kexu agertu dira Osakidetzak egindako kudeaketarekin, baina Osasun Sailak erantzun du «azkartasunez» jokatu dutela. | Urtarrilaren 21ean izan zen lehenbiziko heriotza: birusarekin eri zen 85 urteko emakumezko bat zendu zen egun hartan. Ordutik, eraikin berean gertatutako beste lau heriotzaren berri eman du Osakidetzak azken asteetan, eta gaur jakinarazi du seigarren kasua Osasun Sailak. Gainera, birusaren agerraldia atzeman ondotik, Osakidetzak baheketa bat egin zuen bizilagunen artean beste kasu positiborik ba ote zegoen jakiteko: test horietan, hildakoez gainera, 33 pertsonari atzeman diete COVID-19a. Guztira 65 familia inguru bizi dira eraikinean.
Birusaren agerraldiaren zergatiak zein diren jakiteko lanean ari da Osasun Saila, eta zenbait hipotesi ari dira aztertzen. Besteak beste, birusa azkar transmititzea ekarri duen superkutsatzailerik dagoen jakiteko ikerketa abiatu dute. Bestalde, esplikatu dute eraikineko eremu komunek duten aireztapen eskasa ere izan daitekeela agerraldiaren arrazoietako bat.
«Ezin da beti garaiz iritsi» Azken asteotako gertakariak ikusirik, larri daude eraikineko bizilagunak. Egoerak «oso kezkatuak» dituela onartu dute auzokide batzuek, eta, era berean, salatu dute administrazioak ez duela eman egoerari buruzko argibide nahikorik. Kontrara,Sagarduik esan du Osakidetzak «azkar» jokatu duela, eta argudiatu du birusaren agerraldiaren berri izan bezain laster ekin ziotela baheketa prozesuari. Gainera, erantsi du Osakidetzaren aztarnari sareari esker lortu zela agerraldia detektatzea, eta azaldu du horrek agerian uzten duela aztertze lanak eraginkorrak direla. Hala eta guztiz ere, sailburuak aitortu du «ezin dela beti garaiz iritsi». |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193328/zupiria-laquoegoerak-eskatzen-du-zorroztasunez-jarraitzearaquo.htm | Gizartea | Zupiria: «Egoerak eskatzen du zorroztasunez jarraitzea» | Ostiral honetan Labiren aholku batzordeak hartuko dituen erabakiak kutsatzeen bilakaerak baldintzatuta egongo dira, Jaurlaritzako eledunaren arabera. Azken egunetan beheranzko joera bat egon bada ere, «tentsioari» eustearen aldekoa da Zupiria. | Zupiria: «Egoerak eskatzen du zorroztasunez jarraitzea». Ostiral honetan Labiren aholku batzordeak hartuko dituen erabakiak kutsatzeen bilakaerak baldintzatuta egongo dira, Jaurlaritzako eledunaren arabera. Azken egunetan beheranzko joera bat egon bada ere, «tentsioari» eustearen aldekoa da Zupiria. | Ostiralean elkartuko da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan izurria kontrolatzeko neurriak hartzen dituen Labi aholku batzordea. Bilera horretan har daitezkeen neurriei buruz mintzatu da gaur Euskadi Irratian Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramailea, eta zuhur jokatzearen alde egin du. Zupiriak ez du aurreratu zein erabaki hartu ditzakeen Labiak, baina azpimarratu du pandemiaren eta kutsatzeen datozen egunetako bilakaerak baldintzatuta hartuko direla. Hala ere, Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak esan du azken egunetako kutsatzeek beheranzko joera adierazten duten arren, egoera edozein unetan alda daitekeela eta ezinbestekoa izango dela «zorroztasunez» jarraitzea. «Kontuan izanda zer datorkigun eta zer daukagun aurrean, eta zeintzuk diren datozen hilabeteetarako helburuak, egoerak eskatuko digu zorroztasunez jarraitzea. Batetik, ez dakigu zein gorabehera izango duen gaixotasunak gure artean, eta, bestetik, txertoak bere eragin potoloa eta nagusia gizartearen parte handiarengan eduki arte, tentsio batean bizi beharko dugu gaixotasun honekin».
Teknikariek egindako analisiaren arabera hartuko ditu erabakiak Labiak ostiralean, baina betiere Jaurlaritzak ezarriak dituen lehentasunak aintzat hartuta, Zupiriak azpimarratu duenez. Hiru aipatu ditu: jarduera ekonomikoa ahal den irekiena izatea, aurrez aurreko hezkuntza bermatzea, eta bizitza soziala «ahal den eramangarriena» egitea.
Ostalaritzari ezarritako neurri murriztaileei buruz ere mintzatu da Zupiria. Bihar erabakiko du EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak ostalaritza eta jatetxeen itxieraren aurka patronalak aurkeztutako helegiteari buruz, eta Eusko Jaurlaritzako abokatuek gaur aurkeztuko dizkiote alegazioak helegite horri. Zupiriak azaldu du «ebidentzietan» oinarritutako alegazioak aurkeztuko dituztela. Ostalaritzako murrizketak Europako herri nagusietan indarrean dauden neurrien parekoak direla esan du, eta horiek hartzeko arrazoiak badirela defendatu: «Bai hemen bai beste toki batzuetan ikusi dugu ez dugula berdin jokatzen okindegi batean edo taberna batean. Okindegian gure txanda errespetatzen dugu, eta tabernetan pilatu egiten gara, jateko edo edateko maskara kentzen dugu eta arrisku egoerak sortzen ditugu. Neurri murriztaileak indarrean daude hemen, estatuan eta Europako herrialde gehienetan». |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193329/elkarretaratze-jendetsua-egin-dute-azkoitian-ertzaintzaren-jarrera-salatzeko.htm | Gizartea | Elkarretaratze jendetsua egin dute Azkoitian Ertzaintzaren jarrera salatzeko | Larunbatean tabernak itxi ostean herrian jazo ziren gertakariak salatu zituzten atzo Azkoitian, eta deialdiak erantzun zabala izan zuen. Herritar andana bildu zen Jazarpen polizialen aurrean, klase batasuna lelopean. | Elkarretaratze jendetsua egin dute Azkoitian Ertzaintzaren jarrera salatzeko. Larunbatean tabernak itxi ostean herrian jazo ziren gertakariak salatu zituzten atzo Azkoitian, eta deialdiak erantzun zabala izan zuen. Herritar andana bildu zen Jazarpen polizialen aurrean, klase batasuna lelopean. | Jazarpen polizialen aurrean, klase batasuna lelopean, elkarretaratze jendetsua egin zuten atzo iluntzean Azkoitian, larunbatean jasandako «jazarpena» salatu eta Ertzaintzaren jarrera gaitzesteko. Azkoitiko Gazte Asanbladako kideek egin zuten mobilizaziorako deia, eta herritar andana bildu zen: Azkoitiko plazan egin zuten protesta, ertzain ugari alboan zituztela.
Besteak beste, larunbat iluntzean gertatu zena salatu, eta «Poliziaren presentziaren gorakada, mehatxuak, eta identifikazioak» gaitzetsi zituzten. Hala dio Azkoitiko Gazte Asanbladak gertatutakoaren harira plazaratu duen idatziak: «Egoera honek goia jo du joan den larunbatean Azkoitiko gazteok jasan dugun erasoarekin. Egunean zehar ohi baino presentzia polizial gehiago izan genuen. Kaleak kontrolatzen ibili ziren, eta tabernetara ere sartu ziren». Idatziaren arabera, Ertzaintza gazteak identifikatzen hasi zen, eta polizia ugari agertu ziren: «Bi patruila eta istiluen aurkako furgoi bat ikusi genituen, herriko udaltzaingoekin batera. Bertan zegoen jendeari mehatxuka hasi ziren, sakabanatzeko esanez, bestela identifikatuak izango zirela».
Iluntzean gertatu zen, 20:00ak pasatxo zirenean, eta, Azkoitiko Gazte Asanbladaren oharrean dioenez, handik« gutxira «kalean zeudenen aurka egin zuen Poliziak». Nabarmendu dutenez, «inongo irizpiderik gabe» jo zuten gazteen aurka, eta horietako hainbat «erasoak» izan ziren: «Gazte bat ahotik eutsita kalean zehar arrastaka eraman zuten. Beste batzuk, aldiz, paretaren aurka bultzatu edo lurrera jaurti zituzten, eta ostikada ugari ere jaso zituzten». Gainera, «aldez aurretik planifikatutako ekintza» gisa izendatu dute Ertzaintzaren agerraldi hura, «horren denbora gutxian hainbeste polizia agertzeak» harrituta utzi baitzituen Azkoitiko Gazte Asanbladako kideak eta biztanleak.
Ordu erdi inguru iraun zuen elkarretaratzeak, eta protesta amaitzean ohar bat irakurri zuten: «Egoera justifikatzeko pandemiaren hedapena aitzakiatzat hartu den arren, ikusten ari garen neurriek ez dute arazoarentzat konponbidea bermatzen edota bilatzen. Osasun arlora baliabide gehiago bideratu beharrean, oinarrizko eskubide eta askatasunak ukatzen dituen estatu poliziala eraikitzearen alde egin dute agintariek, partidu politiko guztien onespenarekin». Era berean, salatu dute gazteak direla «estatu polizial» horren jopuntu: «Gazteok dugu gertatzen ari denaren errua komunikabideak ematen ari diren kriminalizazio kanpainaren arabera. Psike kolektiboan gazteria kriminalizatzera mugatu dira, horiek arduragabe gisa irudikatzen». |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193330/andres-arauzek-irabazi-ditu-presidentetzarako-hauteskundeak-botoen-32-lortuta.htm | Mundua | Andres Arauzek irabazi ditu presidentetzarako hauteskundeak, botoen %32 lortuta | Arauzek bigarren itzulira joan beharko du, eta Pachakutik mugimendu indigenako hautagai Yaku Perez izango du aurkari. | Andres Arauzek irabazi ditu presidentetzarako hauteskundeak, botoen %32 lortuta. Arauzek bigarren itzulira joan beharko du, eta Pachakutik mugimendu indigenako hautagai Yaku Perez izango du aurkari. | Rafael Correa presidente ohiaren sokakoa da Andres Arauz, eta UNES Itxaropenerako Batasuna alderdiko hautagaiak; hark irabazi ditu atzo Ekuadorren egindako presidentetzarako hauteskundeak, botoen %32,31 eskuratuta. Baina ezin izan du bigarren itzulira joatea saihestu, horretarako beharrezkoa baita hautagaietako batek botoen erdiak baino gehiago eskuratzea. Apirilaren 11n egingo dute bigarren itzulia.
Indigenek osatutakoa da Pachakutik mugimendua, eta haren hautagaia da Yaku Perez, eta huraxe izango du oraingoz aurkari Arauzek. Perezek botoen %19,78 lortu dituk, behin-behineko datuen arabera. Baina oso gertu du hirugarren hautagaia, Guillermo Lasso kontserbadorea, botoen %19,61ekin. Bi hautagaien arteko aldea txikia izanik, Perezen jarraitzaileek ohartarazi dute ez dutela iruzurrik onartuko eta, beharrezkoa bada, hauteskunde batzordearen egoitzaren kanpoaldean egingo dutela gaua. Lassok, irabaziz gero, hirugarrenez eskuratuko luke presidentetza, eta esan du zenbaketa azkarrak dagoeneko argi utzi duela bera joango dela bigarren itzulira Arauzekin batera.
Presidentetzarako hauteskundeak ez ezik, legebiltzarreko bi ganberetarakoak ere egin zituzten igandean Ekuadorren. Horietan ere UNES izan zen nagusi, %28,47ko babesa lortuta, eta Pachakutik mugimendua geratu zen bigarren tokian, botoen 22,01 eskuratuta. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193331/lasarte-oria-tolosa-eta-soraluzeko-udalek-urrunketaren-biktimak-aitortu-dituzte.htm | Politika | Lasarte-Oria, Tolosa eta Soraluzeko udalek urrunketaren biktimak aitortu dituzte | Orotara hamasei euskal herritar hil dira espetxeetara bidean izandako auto istripuetan; hiru udalerri horietan, zazpi. EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemosek babestu dituzte «presoen senideek pairatutako sufrimendua» aitortzen duten mozioak. | Lasarte-Oria, Tolosa eta Soraluzeko udalek urrunketaren biktimak aitortu dituzte. Orotara hamasei euskal herritar hil dira espetxeetara bidean izandako auto istripuetan; hiru udalerri horietan, zazpi. EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemosek babestu dituzte «presoen senideek pairatutako sufrimendua» aitortzen duten mozioak. | Euskal presoak Espainiako eta Frantziako kartzeletan urrunduta edukitzeak eragiten duen «sufrimendua» aitortu dute Lasarte-Oriako, Tolosako eta Soraluzeko udalek (Gipuzkoa). Zeinek mozio batean, herri bakoitzean euskal presoei bisitan joatean auto istripuz hil ziren herritarrak gogoratu dituzte, «urrunketaren eraginez presoen senideek pairatutako sufrimendua» aitortuta. EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemosek babestu dituzte Etxerat elkarteak proposaturiko mozioak.
Lasarte-Oriako Udala izan zen lehena: urtarrilaren 14an onartu zuen Argi Iturralde eta Iñaki Balerdi urruntzearen biktima gisa aitortzen zituen mozioa. Hemezortzi urte pasatu dira Lasarte-Oriako bi herritarrak hil zirela, Albacete aldean (Espainia), espetxean zuten semea eta anaia bisitatzera zihoazela.
Tolosan joan den urtarrilaren 28an onartu zuten mozioa, eta hartan gogoratu dute 38 eta hamasei urte bete direla Arantza Amezaga eta Rosa Amezaga, batetik, eta Leo Esteban Nieto, bestetik, «euskal presoei zein haien senide eta gertukoei espetxe politikak ezartzen dieten urrunketa politikaren testuinguruan hil zirela». Arantza eta Rosa Amezaga 1982ko irailaren 9an hil ziren, Espainiako Auzitegi Nazionaletik bueltan, auto istripu batean, preso zuten senide baten epaiketa batera joanak baitziren Madrilera. Leo Esteban Nieto 2004ko ekainaren 4an zendu zen, Puerto de Santamariako kartzelatik bueltan (Andaluzia, Espainia), senide bati bisita egitetik Euskal Herrira zetorrela. Tolosako Udalak adierazi du heriotza horiek ez zirela «kasualitatea» izan: «Bidaia luzeak egitea aukera bakarra dute presoen senideek eta lagunek bisita eskubidea bermatzeko, duela hiru hamarkada Frantziako eta Espainiako gobernuek euskal presoen aurkako urruntze politika martxan jarri zutenetik».
Soraluzeko mozioa otsailaren 3an onartu zuten, eta, kasu horretan, Iñaki Saez eta Asier Heriz izan zituzten gogoan: Brivako espetxera bidean izandako auto istripu batean hil ziren, duela hemeretzi urte.
Etxerat-ek nabarmendu du hiru udaletan lorturiko adostasun politikoetan «espetxe politika berri baten beharra» defendatzen dutela lau alderdiek: «Sakabanaketaren eta urrunketaren aurka agertzen dira, haien eraginez izandako heriotzak berriz ere gerta ez daitezen, eta legedi arruntaren eta normalizatutako espetxe politikaren aldeko hautua ere egiten dute».
Orotara, hamasei hildako
Guztira, hamasei lagun hil dira euskal presoen urruntzearen ondorioz izandako auto istripuetan, Etxerat-ek oroitarazi duenez, eta elkarteak jakinarazi du «sakabanaketaren eraginez» hildakoen jatorrizko bertze herri batzuetan ere proposatuko dituztela akordioak. Iruñeko eta Barañaingo udalek aitortuak dituzte lehendik bertze bi biktima: Sara Fernandez eta Karmele Solaguren. 2018an aitortu zituzten.
Etxerat-en ustez, «berebiziko garrantzia» dute alderdiek adostu eta onartutako adierazpen horiek, «duela 30 urte baino gehiago aktibatutako euskal presoen urrunketak eta dispertsioak eragindako biktimen aitortza ezinbestekoa» delako, «inoiz gehiago gerta ez dadin». Euskal presoen senideen elkartearen ustez, «konponbidearen eta bakearen bidean lortutako aurrerapauso garrantzitsua» da erdietsitakoa. Oroitarazi dute «euskal gizartearen lanarekin eta konpromisoarekin batera ezinbestekoak» direla ekinbide instituzionalak eta akordio politiko, sindikal eta sozialak «elkarbizitzan aurrera egiteko». |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193332/otegi-kataluniakoa-xxi-mendeko-iraultza-demokratikoa-da.htm | Mundua | Otegi: «Kataluniakoa XXI. mendeko iraultza demokratikoa da» | Arnaldo Otegi ERCrekin kanpaina egiten jardun da asteburuan. Katalunian izan dira, besteak beste, Pedro Sanchez eta Pablo Iglesias ere. Kataluniako Gobernua emaitzen hedapena atzeratzeko plan bat prestatzen ari da, mahai askotan arazoak baldin badaude. | Otegi: «Kataluniakoa XXI. mendeko iraultza demokratikoa da». Arnaldo Otegi ERCrekin kanpaina egiten jardun da asteburuan. Katalunian izan dira, besteak beste, Pedro Sanchez eta Pablo Iglesias ere. Kataluniako Gobernua emaitzen hedapena atzeratzeko plan bat prestatzen ari da, mahai askotan arazoak baldin badaude. | Kanpaina politiko betean daude Katalunian. Ez dago argi zein izango den bozen osteko panorama politikoa, eta alderdi guztiak euren liderren inguruan babesak bildu nahian ari dira. EH Bilduk ERC babesteko eskatu du —azken urteetako norabide berean—, eta asteburuan errepublikanoek egin duten ekitaldi batean izan da, besteak beste, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusia. Katalunian izan dira Pedro Sanchez Espainiako presidentea eta Pablo Iglesias presidenteordea ere, PSC eta En Comu Podem babesten, hurrenez hurren.
Otegik, Gironan, EAEko egoerarekin alderatu du Kataluniakoa. Inkesten arabera, Salvador Illa PSCren hautagaia da bozak irabazteko faboritoa, baina ikusteko dago norekin egingo duen bat. Otegik argi du: «Guk esperientzia dugu sozialisten eta eskuinaren arteko aliantza horietan, eta Illak Espainiako eskuinarekin bat egiteko aukera badu, hala egingo du, ez izan zalantzarik; euren helburua nagusia zuek independentziarako bidea egiten ez jarraitzea da». Horregatik eskatu du bozkatzera joateko, sozialisten eta «eskuinaren» arteko gehiketa hori posible ez izateko.
Hauteskunde kanpainaz gain, «Kataluniako herriak azken urteetan egin duena» goraipatu du Otegik: «Egin duzuena eta egingo duzuena kolosala da». EH Bilduko idazkari nagusiaren iritziz,« Kataluniakoa XXI.mendeko iraultza demokratikoa da, eta, kontraesanak izatetik salbu ez dagoen arren, bikaina da».
Voxi buruz ere jardun du, haren hitzetan, «Companys fusilatu zuen berberak». Abascalen alderdiak Kataluniako bozetan gora egin dezakeela dirudi, eta hori kezkagarria dela uste du EH Bilduk: «Dena den, gerra bat galdu eta 40 urteko diktadura baten ostean oraindik hemen gaude gu, eta hori da beraien porrota».
Asteburuko beste albisteetako bat, zehazki, Voxen ekitaldiek utzi dute. Katalunian izan dira Santiago Abascal eta Javier Ortega Smith alderdiko buruzagiak, eta bien agerraldietan izan dira istiluak Mossoen eta manifestarien artean, Salten (Girona) eta Vallsen (Tarragona). Voxek salatu du manifestariek zenbait gauza jaurti zizkietela, eta Mossoek haiek babestu zituztela «agindu politikoengatik»: «Badakit Mosso horiek, berez, jende zintzoa direla».
Bestalde, gaur arratsaldean, Sortuko Arkaitz Rodriguezek CUPek antolatutako mahai inguru batean hartuko du parte, Internet bidez.
PSC eta En Comu Podem, aldenduta
Otegi eta Abascal bezala, Gironan izan da Pedro Sanchez Espainiako presidentea ere, Salvador Illa PSCren hautagaiarekin. PSOEko buruak Kataluniako Generalitateak azken urteetan izandako ibilbidea gogor kritikatu du, eta gaitzetsi egin du 2017ko urrian «inoiz posible izango ez den independentzia» aldarrikatu izana.
Alderdi subiranisten diskurtsoa gutxietsi du Sanchezek: «Independentistentzat, bozetan jokoan dagoena da bihar independentzia aldarrikatzea edo ez, baina eurek ere ez dute sinisten hori posible denik. Eta eskuin muturrarentzat, berriz, kontrakoa: Espainia salbatzea dago jokoan. Haiek ere ez dute sinisten hala egingo dutenik», gehitu du. PSOEko buruarentzat, berriz, jokoan dagoena da fase berri batean sartu eta indarrak jartzea Kataluniako ekonomiaren berreskurapenean eta elkarbizitzan.
Pablo Iglesias Unidas Podemosek idazkari nagusia, berriz, Katalunian posizio propio bat eraiki nahian dabil azken egunetan, PSOEren ikuspuntutik aldenduz. Asteburuan Santa Coloma de Gramaneten (Katalunia) izan zen Jessica Albiach En Comu Podemen hautagaiarekin, eta gaur, adibidez, aitortu du Espainian ez dagoela normaltasun demokratikorik, «izan ere, Kataluniako Gobernuan dauden alderdietako buruzagi bat Bruselan dago, eta bestea kartzelan».
Hala, joan den astean Arantxa Gonzalez Laya Espainiako Atzerri ministroak egindako adierazpenekin ez dator bat Iglesias: «Katalunian gertatzen dena epaileek eta Poliziak konponduko dutela uste duenak ez du azken 200 urteetako Espainiaren historia ulertzen».
Emaitzak atzeratzeko plana
Kataluniako Gobernua bozetako emaitzen plazaratzea atzeratzeko plan bat prestatzen ari da. Arazoak dituzte zenbait mahai osatzeko, eta, lortzen ez badute, litekeena da milaka lagunek bozkatzeko arazoak izatea. Kasu horretan, emaitzak hauteslekuak itxi eta 48 ordura emango lituzkete.
Gobernuak adierazi duenez, ez dute uste hori gertatuko denik, baina badaezpada ere ari dira plana prestatzen. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193333/illa-eta-bandwagon-efektua.htm | Mundua | Illa eta ‘bandwagon efektua’ | Illa eta ‘bandwagon efektua’. | Psikologiak eta marketinak aztertu izan dute bandwagon edo arraste efektua: herritar batek gizartearen portaerei jarraitzeko joera, modari men egitekoa. Politika zientzietan ere sarri erabilitako kontzeptua da, azaltzeko nola herritar askok botoa ematen dioten hauteskundeak irabazteko aukera duen hautagaiari, arrazoi horrexegatik. Kontrakoa litzateke underdog efektua: galtzailearekiko atxikimendua edo indar handia lortzeko aukerarik apenas daukan alderdiak sortzen duen sinpatia.
Bandwagon efektua sortzeko, pieza garrantzitsuak dira inkestak. Horiek egiten dute unean uneko boto asmoen argazkia, baina argazki horretan ere eragiten dute ezinbestean: garaile posibleak identifikatzen dituzte inkestek, eta, beraz, mezu bat bidaltzen diote hautesleari; zein izan daitekeen apustu irabazlearen karta, zenbaterainoko lehia dagoen...
Egun gutxi falta dira Kataluniako Parlamenturako hauteskundeak egiteko, eta azken egunetan argitaratutako inkesta ugarik argi adierazten dute PSC dela unionismoaren bandwagon efektua: Illa efektua esan zaionari zenbakiak jarri dizkiote inkestek, eta argi utzi dute ministro ohia dela independentismoak gobernatzeari uzteko apustu garailea; PSCrekiko filia handiagoa edo txikiagoa izan, antiindependentismoa mobilizatzeko erreminta nagusia. 2017an, Ciudadanosek bete zuen rol hori, eta, unionismoaren eskaintza politikoa hain dibertsifikatua dagoen garai honetan, Illa da estatu operazioa; Voxek ere esana du prest dagoela Illa presidente izateko botoak emateko, eta El Periódico-ren inkesta baten arabera, Ciudadanosen eta PPren boto emaileek nahiago dute PSCko hautagaia izatea presidente, eurek babestutako alderdietakoak baino. Eta D’Hont arauak, hauteskunde sistema proportzionaletan erabili arren, saritu egiten du lehen indarra. Horra erreferentzia argi baten garrantzia.
Inkestek erakusten dute beste aldagai bat: independentismoaren arteko lehia hain dagoela parekatua, ezin baita argi identifikatu karta irabazlerik. Horrek zer eragingo du: aukera independentisten barruan dudatan egon daitekeen hautesleria dudatan geratzea eta botoa sakabanatzea, edo, bi karta garaileren aukera elikatuta, bi hautesleria guztiz mobilizatuta edukitzea? Igandean ikusiko da hori, emaitzak egunean bertan jakinarazten badituzte. | |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193334/estatu-kolpe-saio-bat-desegin-duela-esan-du-haitiko-presidenteak.htm | Mundua | «Estatu-kolpe saio bat» desegin duela esan du Haitiko presidenteak | 23 pertsona inguru atxilotu dituzte, kolpea prestatzea egotzita. Oposizioak prest zuen prozedura Moiseren ordezkoa aukeratzeko, argudiatuta estatuburuaren agintaldia amaitua dela. | «Estatu-kolpe saio bat» desegin duela esan du Haitiko presidenteak. 23 pertsona inguru atxilotu dituzte, kolpea prestatzea egotzita. Oposizioak prest zuen prozedura Moiseren ordezkoa aukeratzeko, argudiatuta estatuburuaren agintaldia amaitua dela. | Igande goizean, tiro hotsak ziren nagusi Port-au-Princen, presidentearen jauregi inguruetan. Eguerdian, Jovenel Moise presidenteak berak eman zuen gertatutakoaren berri, aireportutik eta sare sozialen bidez egindako agerraldi batean. Han jakinarazi zuenez, segurtasun indarrek «estatu-kolpe saio bat» desegin zuten, eta, gutxienez, 23 pertsona atxilotu zituzten.
Joseph Jouthe lehen ministroak eman zituen azalpen gehiago arratsaldean egindako prentsaurrekoan. Haren esanetan, atxilotuen artean daude Auzitegi Goreneko epaile bat eta Poliziako goi kargudun bat. «Pertsona horiek presidentearen jauregiko segurtasun arduradunekin jarri ziren harremanetan, horiek presidentea atxilotu eta beste gune batera eraman zezaten; horrez gain, behin-behineko buruzagi baten kargu hartzea bermatu behar zuten, zeinak bozak egin bitartean aginduko zukeen herrialdean». Joutheren esanetan, atxilotuen bizilekuetan audio grabazioak, dokumentuak eta ustezko presidente berriaren hitzaldiaren idatzia topatu dituzte.
Haitiko oposizioko alderdiek iragarri zuten behin-behineko gobernu berri bat izendatzeko asmoa. Haren buru Auzitegi Goreneko epaile bat jarri asmo zuten, eta lehen ministro karguan, berriz, oposizioko kide bat. Haiek argudiatzen dute Moiseren agintaldia igandean amaitu zela. Estatuburuak dio, baina, beste urtebete geratzen zaiola, argudiatuta legealdia ez zela hasi aurreko presidenteak kargua utzi zuenean —2016ko otsailaren 6an—, hauteskundeak egin eta berak karguaren zina egin zuenean baizik —2017ko otsailaren 7an—.
Oposizioko alderdien koalizioko buru Andre Michelek gaitzetsi egin ditu atxiloketak, eta berretsi Moiseren legealdia larunbat gauerdian amaitu zela: «Auzitegi Gorenaren Justizia Batzordeak du azken hitz gatazka politikoetan, eta hark esana du Moiseren agintaldia amaitua dela». |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193335/eusko-jaurlaritzak-diru-laguntzak-emango-ditu-seme-alaben-zaintzaileak-kontratatzeko.htm | Gizartea | Eusko Jaurlaritzak diru laguntzak emango ditu seme-alaben zaintzaileak kontratatzeko | 2020-2021eko ikasturtean 3 eta 14 urte arteko haurrak zaindu dituzten zaintzaileen kontratazioetan aplikatu ahalko da diru laguntza. Langileek kontratua izan behar dute, eta enplegatzaileak Gizarte Segurantzan dagokion kotizazioa ordaindu beharko du. | Eusko Jaurlaritzak diru laguntzak emango ditu seme-alaben zaintzaileak kontratatzeko. 2020-2021eko ikasturtean 3 eta 14 urte arteko haurrak zaindu dituzten zaintzaileen kontratazioetan aplikatu ahalko da diru laguntza. Langileek kontratua izan behar dute, eta enplegatzaileak Gizarte Segurantzan dagokion kotizazioa ordaindu beharko du. | Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailak jakinarazi du diru laguntzak emango dituela 2020-2021eko ikasturtean 3 eta 14 urte arteko haurren eta nerabeen zaintzaileak kontratatzeko. Hain zuzen, azpimarratu du orain arte 3 urtetik beherako seme-alabak zituztenentzat «antzerako» diru laguntza bat egon dela, baina COVID-19aren ondorioz familiek zailtasun handiagoak dituztela eta, beraz, «salbuespenezko diru laguntza ildo bat» markatzea aurreikusi dutela. Guztira, hiru milioi euro jarriko dituzte horretarako, eta gobernu kontseiluak bihar onartuko du.
Laguntza horiek jasotzeko, ordea, baldintza batzuk bete behar dira. Diru laguntza jaso nahi duenak, esate baterako, kontratupean izan beharko du langilea, eta dagokion Gizarte Segurantzaren kotizazioa ordaindu beharko du. Hain zuzen, etxeko langileak Gizarte Segurantzaren erregimen orokorrean daude, baina sistema berezi bat dute. Enplegatzaileak, beraz, gizarte segurantzari ordaintzen dion kopuruaren %100 berreskuratu ahal izango du, baina errentak ere baldintzatuko du. Zehazki, 20.000 eurotik beherako errenta dutenei %100 ordainduko die Jaurlaritzak, eta handiagoa dutenei, %75era arte.
Eskaerak martxoaren 1etik ekainaren 30era bitartean egin beharko dira, baina ikasturte osoa hartuko da kontuan: 2020ko irailaren 1etik irailaren 30era bitartean eginiko kontratazioak, alegia.
Kontziliaziorako arazoak
Jaurlaritzaren arabera, izurritean zehar, seme-alabak dituzten zenbaitek kontziliazio arazoak izan dituzte haurren zaintza beste zeregin batzuekin bateragarria izateko, eta, beraz, zaintzaileak kontratatzea erabaki dute. Laguntza honen bitartez beraz, nabarmendu dutenez, COVID-19ak sortutako egoeraren «eragin ekonomikoa» arindu nahi dute, eta baita zaintzaileek egiten duten lanaren «balioa» azaleratu ere. «Helburua da, batez ere emakumeek beren lana eta lanbidea garatzen jarraitu ahal izatea, eta, aldi berean, etxeko lanaren eta etxe barruan egiten den zaintza lanaren gizarte eta ekonomia aitorpena egitea», adierazi du Irune Muguruza Familia eta Haurren azpisaileko zuzendariak. Haren arabera, asmoa da krisi honetan «desberdintasunak» ez areagotzea, eta emakumeen eskubideak bermatzeko orduan «atzerakadarik» ez egotea. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193336/zasek-zurrumurru-diskriminatzaileen-aurkako-kanpaina-berria-aurkeztu-du.htm | Gizartea | ZASek zurrumurru diskriminatzaileen aurkako kanpaina berria aurkeztu du | Internetera eta sare sozialetara bideratu dute kanpaina. "Diskriminazioa prebenitu eta kultur aniztasunaren potentziala azaleratu" nahi dute. | ZASek zurrumurru diskriminatzaileen aurkako kanpaina berria aurkeztu du. Internetera eta sare sozialetara bideratu dute kanpaina. "Diskriminazioa prebenitu eta kultur aniztasunaren potentziala azaleratu" nahi dute. | Zurrumurru diskriminatzaileen kontrako kanpaina berria aurkeztu dute Gipuzkoako Foru Aldundiko Giza Eskubideetako eta Kultura Demokratikoko Zuzendaritzak eta ZAS Zurrumurruen Aurkako Sareak. Argi azaldu dute helburua: “Diskriminazioak prebenitu eta kultur aniztasunaren potentziala azaleratu nahi dugu”. Aurreiritziak eta estereotipoak “desmuntatu” eta gizarte kohesioa bultzatzea dute xede.
Pandemia egoerak izan duen eraginean jarri dute azpimarra, eta, hori dela eta, beste “bultzada eta ikuspegi” bat eman nahi izan diote kanpainari; aurtengoa, batez ere, Internetera eta sare sozialetara bideratu dute.
“Osasun krisi batean murgilduta gaude, eta honek ekonomia eta gizarte arloan ere sekulako kolpea eragin du. Krisialdi egoera guztietan bezalaxe, honetan ere egoera zaurgarrienetan dauden pertsonak izaten dira kolpatuenak, eta horiek, askotan, migratzaileak izaten dira”. Azaldu dute horrelako egoerak zurrumurru eta aurreiritziak zabaltzeko “giro egokiak” izaten direla, eta adibide bidez arrazoitu dute baieztapena: izurriaren hasieran txinatar jatorriko pertsonei egotzi izana birus honen sorreran ardura izatea, edota ijito baten hiletan izandako kutsatze beten ondorioz sare sozialetan haien kontrako mezuak zabaldu izana, besteak beste. “Badirudi osasun larrialdia giro egokia izan dela kolektibo eta jatorri ezberdinetako pertsonengan fokua jartzeko”.
Gizartean kultur aniztasuna indartzeko eta diskriminazioa prebenitzeko “zirimiri” moduko bat izan nahi dutela argitu dute. “Horrelako ekimen bat ez da epe labur batean egiteko, baizik eta luzaroan landu behar da”.
ZASek kanpainan aurrera emango dituen hainbat puntu zehaztu dituzte: batetik, jakinarazi dute webgunea berritu dutela. Hiru ardatzi erreparatu diote horretarako: dibulgazioa, diskurtsiboa eta prestakuntza. “Webean sortzen diren material guztiak jasotzen dira; ekitaldien berri ematen da; eta estrategiarako esanguratsuak diren albisteak eta iritzi artikuluak biltzen dira”. Publikoarekin eta herritarrekin konektatu eta errealitatea eratzeko erabiltzen diren esparruak “aldatzen joatea” nahi dute. “Herritarren duten begiratzeko modu horretan eragiteko, kasu honetan, dibertsitateari eta migrazioari dagokionez”. Horrez gain, sare sozialetan hedatzeko bi bideo eta hamar infografia berri egin dituzte. Infografien bidez jorratzen diren gaiak dira generoa, hezkuntza interkulturala, aterpeak, bakarrik dauden adingabeen egoera edota arrazismoa. Andrea Ruiz ZASeko kideak azaldu duenez, infografietako batzuk izaera soziodemografikoa dute, “herritarrek ulertzeko Gipuzkoan migrazioaz hitz egiten ari garenean zertaz ari garen”. Diseinu “erakargarria eta bisuala” landu dute, sareetan zabaltzeko “aproposa”.
Gipuzkoako hainbat herritan hizketaldi eta mahai inguruak ere antolatu dituzte. “Elkarrizketa formatua erabiliko dugu, arinagoa eta dinamikoagoa delako”. Badute hurrengo saiorako data: otsailaren 16an izango da, Aretxabaletan. Adierazpen askatasunaren eta gorroto diskurtsoaren inguruan arituko dira hizketan Imanol Zubero Soziologian doktorea eta Mikel Mazkiaran Gipuzkoako SOS Arrazakeria elkarteko kidea, eta Rosabel Argote EAEko CEAReko kideak egingo ditu moderatzaile lanak.
Azkenik, formakuntza arloari heldu diote, eta joan den urteko irailean Tokikom euskarazko tokiko komunikabideek osatutako sarearekin egindako hitzarmena azpimarratu dute. Formakuntza saioak antolatu dituzte haiekin, mintegien bidez.
Urte zaila Xabier Aierdi ZASeko kidearen arabera, aurtengoa “urte zaila” izan da egitasmoak aurrera eramateko, bai eta aproposa ere “estereotipoak sortu eta indartzeko”. “Ez dago azalpen errazik arazo zailen aurrean. Estereotipoek, zurrumurruek eta abarrek egiten dutena da errealitatea sinplifikatu, eta, normalean, erantzun oso sinpleak ematen ditu, nahiz eta errealitatearen azterketak beti eskatzen duen sakontasun gehiago”. Adierazi du “inpunitate eremuak” txikitu egin behar direla. “Ezin da ez daukagulako argumenturik, ez dakigulako nola erantzun… korrontea jarraitu. Gure lana hori da: jendeari korronte hori ez jarraitzeko tresnak ematea”. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193337/hasi-dituzte-n-121-a-errepidea-zabaltzeko-lanak-ezkaba-eta-olabe-artean.htm | Gizartea | Hasi dituzte N-121-A errepidea zabaltzeko lanak, Ezkaba eta Olabe artean | Alde batera bi bide eta bertzera bat izanen ditu errepideak lanak bururatzean. «Segurtasuna eta funtzionaltasuna hobetu» nahi dituzte bidea zabalduta. | Hasi dituzte N-121-A errepidea zabaltzeko lanak, Ezkaba eta Olabe artean. Alde batera bi bide eta bertzera bat izanen ditu errepideak lanak bururatzean. «Segurtasuna eta funtzionaltasuna hobetu» nahi dituzte bidea zabalduta. | Nafarroako Gobernuak N-121-A errepiderako proposaturiko konponbidea hasi da forma hartzen: 2+1 motako errepidea egin nahi dute, alegia, alde batera bi lerro eta bertzera bat dituena errepidearen zati guzietan —batzuetan noranzko batean, bertze batzuetan bertzean—. Nafarroako Gobernuaren helburua da errepidearen «segurtasuna eta funtzionaltasuna» hobetzea, urtero hildako anitz eragiten baititu, eta, haren erranetan, 2+1 eredua nazioartean hagitz zabaldutakoa da, bide segurtasunean duen «eraginkortasunagatik». Ezkabako tuneletatik Olaberainoko zatian hasi dituzte lanak, gaur —bortz kilometroko zatia da—, eta iragarri dute heldu den udazkenerako bukatuko dituztela. 8,1 milioi euroko aurrekontua izanen dute zati horretako lanek.
Errepidea 2+1 forman jartzeaz gain, Ezkaba-Olabe zatian hiru biribilgune egingo dituzte, bidegurutzeetako konexioak hobetze aldera: Ezkabako kanpinaren eta Agirre ostatuaren artean eginen dute bat, Orikaingo sarreran; eta bertze biak Soraurenen eginen dituzte, herrirako sartze-ateratzeetan.
Jakinarazi dute lanak egiten dituzten bitartean ez dutela errepidea itxiko, baina abiadura muga moteldu eginen dute: orduko 60 kilometro izanen da onarturiko gehienezko abiadura.
Maria Txibite Nafarroako presidentea lanen hasieran izan da gaur, Bernardo Ziriza Lurralde Kohesio kontseilariarekin eta Jose Luis Arasti Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkariarekin batera. Nafarroako Gobernuko kideek adierazi dutenez, azken urtean hainbat neurri hartu dituzte N-121-A errepideko istripu kopurua murrizteko: bi noranzkoetako bideak bereizteko etenik gabeko marra margotu dute, hiru bide dituzten zatietan aurreratzea noranzko bakarrean ahalbidetu dute, radar finkoak eta Polizia gehiago jarri dituzte, eta seinale horizontalak eta lurrekoak berriro jarri dituzte. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193338/gasteizko-el-carmen-ikastetxea-itxi-dute-covid-19aren-agerraldi-baten-ondorioz.htm | Gizartea | Gasteizko El Carmen ikastetxea itxi dute COVID-19aren agerraldi baten ondorioz | Irakasleen artean sei positibo zenbatu dituzte, eta zuzendaritza taldea konfinatuta dago. | Gasteizko El Carmen ikastetxea itxi dute COVID-19aren agerraldi baten ondorioz. Irakasleen artean sei positibo zenbatu dituzte, eta zuzendaritza taldea konfinatuta dago. | COVID-19aren agerraldi bat antzeman dute Gasteizko El Carmen HHI ikastetxean, eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak jakinarazi du aurrez aurreko jarduera bertan behera uztea erabaki dutela. Arabako Aleak aurreratu duenez, zentroko 30 irakasleetatik seik positibo eman dute, eta zuzendaritza talde osoa konfinatuta dago.
Gaur goizean bildu da zentroko zuzendaritza Hezkuntzako Ikuskaritzarekin, eta aurrez aurreko eskolak bertan behera uztea erabaki dute. 150 ikasle inguru ditu zentroak.
Hezkuntza Sailaren datuen arabera, orotara, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 250 ikasgela daude itxita, 140 ikastetxetan; ikasgela guztien %1,42, alegia. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193339/koska-bat-gehiago-apaldu-dira-kasu-berriak-701-positibo.htm | Gizartea | Koska bat gehiago apaldu dira kasu berriak: 701 positibo | 12.339 PCR eta antigeno test egin zituzten atzo lau probintzietan, eta horietatik %5,6k eman zuten positibo. | Koska bat gehiago apaldu dira kasu berriak: 701 positibo. 12.339 PCR eta antigeno test egin zituzten atzo lau probintzietan, eta horietatik %5,6k eman zuten positibo. | Berriz ere pixka bat apaldu dira azken 24 orduetan atzemandako koronabirus kasuak Hego Euskal Herrian. Bigarren egunez jarraian mila kasutik behera daude positiboak; izan ere, atzo 701 kasu atzeman zituzten proba diagnostikoetan, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera. Guztira, 12.339 PCR eta antigeno test egin zituzten atzo, eta horietatik %5,6k eman zuten positibo.
Nafarroak erakutsi du beheranzko joerarik argiena: 80 positibo zenbatu dituzte testetan. Azken hilabetean Nafarroan izan den positibo kopururik apalena da hori. Beste aldean dago Bizkaia, kutsatze berrien kopurua handitu duen lurralde bakarra da: 371. Gipuzkoan, berriz, 188 positibo detektatu dituzte, eta Araban, 56. Hala eta guztiz ere, kutsatzeen kurba ere apalduz doa Araban, Bizkaia eta Gipuzkoan, hiru lurraldetan azken hamalau eguneko intzidentzia metatuak erakusten duenez: 624,85 kasu daude 100.000 biztanleko (duela astebete 667,31 kasu ziren).
Kutsatze berrietan igartzen ari da apaltzea, baina ez ospitaleen gaineko presioa. Osakidetzak emandako datuen arabera, atzo bete 42 lagun ospitaleratu behar izan zituzten koronabirusagatik , eta, orain, 573 lagun daude Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako erietxeetan gaitz horrek jota, eta ZIUetan larri daude 164 lagun. Nafarroako Gobernuak arratsaldean emango ditu ospitaleratzeei buruzko datuak. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193340/ekiolak-energia-berriztagarrien-kooperatibak-bultzatuko-ditu.htm | Ekonomia | Ekiolak energia berriztagarrien kooperatibak bultzatuko ditu | Energiaren Euskal Erakundeak eta Mondragon Taldeko Krean erakundeak eratu dute sozietatea, eta udalerrietan zein eskualdeetan autokontsumorako parke eoliko txikien kooperatibak bultzatuko ditu herritarren artean. | Ekiolak energia berriztagarrien kooperatibak bultzatuko ditu. Energiaren Euskal Erakundeak eta Mondragon Taldeko Krean erakundeak eratu dute sozietatea, eta udalerrietan zein eskualdeetan autokontsumorako parke eoliko txikien kooperatibak bultzatuko ditu herritarren artean. | Europako Batasunak 2030erako helburu gisa jarri du kontsumitutako energiaren %32ak «autosortua» izan behar duela, eta, xede hori lortzeko bidean, herritarrak inplikatu nahi ditu Eusko Jaurlaritzak. Ekiola sozietatea eratu dute EEE Energiaren Euskal Erakundeak eta Mondragon Taldeko Krean erakundeak, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udalerrietan zein eskualdeetan energia arloko kooperatibak bultzatzeko asmoz. Sozietate horrek autokontsumorako 1-1,5 MWh ekoizteko gai diren eguzki parke txikiak bultzatuko ditu, eta kooperatiban biltzen diren herritarrak izango dira haren jabe, ekoizle zein kontsumitzaile.
«Ez da soilik ekimen publiko pribatua, baizik eta gizartearen parte hartzea bilatzen du, gizartea bera jartzen du erabakien muinean. Ekoizten den energia, zero kilometrokoa da, hurbil-hurbilekoa», iragarri du Iñigo Ansola EEEko zuzendari nagusiak Txillida Lekun egin den aurkezpenean. Harekin batera izan dira Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen sailburua, Iñigo Uzin Mondragon taldeko lehendakaria eta Jon Berbel Krean erakundeko zuzendari nagusia. Halaber, Nagore Alkorta Azpeitiko alkatea ere aurkezpenean izan da.
Ansolaren arabera, Ekiolaren sorrerarekin lehen urratsa baino ez da egin, eta hark bultzatutako proiektu zehatzen berri emango dute datozen asteetan. Azpeitian egitasmo bat «aurreratuta» dago, eta, halaber, Arabako eta Gipuzkoako aldundiekin elkarlanean ari dira proiektu gehiagoren inguruan.
Kooperatiben xehetasunak
Jon Barbel Krean erakundeko zuzendariaren arabera, Ekiolarekin «jauzi kualitatiboa» egin nahi dute, trantsizio ekologikoaren bide luzean herritarrak inplikatzeko eta energia arloan ahalduntzeko asmoz. «Ezinbestekoa da herritarren konpromisoa». Aldez aurretik egindako ereduaren arabera, energia kooperatiba horietan gutxienez 300 lagun eta gehienez 500 pertsona elkartuko dira. Eguzki plakak ezarriko dira, eta 1 MW eta 1,5 MW ekoizteko ahalmena izango dute.
Hori errealitate egiteko, kooperatiba bakoitzak hektarea bat zoru beharko du, teknikoki «proiektu bideragarria eta eraginkorra» izan beharko du, eta finantzaketa irtenbide egoki bat izan. Hori guztia bideratzeko, Jaurlaritzak, Europako Batasunak edo aldundiek ezarritako laguntza mota desberdinak jasotzeko aukera izango dute. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193341/gerran-hildako-21000-pertsonaren-datuak-sarean-jarri-dituzte.htm | Gizartea | Gerran hildako 21.000 pertsonaren datuak sarean jarri dituzte | Beatriz Artolazabal sailburuak esan du egitasmo horrekin «memoria partekatua, irekia, inklusiboa, kritikoa eta etikoa» sustatu nahi izan dutela. | Gerran hildako 21.000 pertsonaren datuak sarean jarri dituzte. Beatriz Artolazabal sailburuak esan du egitasmo horrekin «memoria partekatua, irekia, inklusiboa, kritikoa eta etikoa» sustatu nahi izan dutela. | Gogora Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuak sarean jarri ditu 1936ko gerran hildako 21.000 herritarren datuak, eta Euskadin gerra zibilean hildako biktimak izeneko txostena argitaratu du datu base horretako emaitza nagusiekin. Biktimen errolda hori 2019an aurkeztu zuten lehen aldiz, baina, orain arte, hango datuak kontsultatu nahi zituztenek Gogora institutuaren egoitzara jo behar zuten. Aurrerantzean, datu horiek guztiak Gogora.euskadi.eus helbidean egongo dira.
Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburu Beatriz Artolazabalek esan du datu base horren bidez «memoria partekatua, irekia, inklusiboa, kritikoa eta etikoa» sustatu nahi izan dutela: «bizikidetzarako memoria bat», hitz gutxitan.
Jose Antonio Rodriguez Ranz Giza Eskubide, Bizikidetza eta Lankidetza sailburuordeak gogora ekarri du orain arte ikerketa ugari egin direla 1936ko gerraren inguruabarrei buruz, ikuspegi askotatik eta mota askotakoak, baina webgune honekin «iraganera hurbiltzeko modu berri bat» proposatu nahi izan dutela, «pertsonengan oinarritua» eta «biktimak erdigunean» jartzen dituena.
Bi aldeetako hildakoak
Webgunean 20.970 hildakoren datuak jasotzen ditu: 1936tik 1945ra gerraren eta errepresioaren ondorioz Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan hildakoak, bai eta hiru herrialdeetako batean jaio eta kanpoan zendutakoak ere. Horietatik 13.283 faxistek eragindako heriotzak izan ziren, eta 7.687, berriz, Errepublikaren aldeko indarrek eragindakoak.
Fitxetan agertzen diren hildakoetatik gehienak, 19.962, gizonezkoak dira, 977 emakumeak, eta 31 hildakoren kasuan ezin izan da zehaztu sexua. Rodriguez Ranzek esan duenez, gerra guztietan emakumeak «ahaztutako biktimak» izaten dira, eta errealitate hori ere azaleratu nahi izan dute lan honen bidez.
Frankistek eragindako hildakoei dagokienez, 1.361 bonbardaketetan hil ziren; 991 gerra kontseiluen ondorioz exekutatu zituzten; 1.155 epaiketarik gabe exekutatu zituzten; 2.238 preso zeudela hil ziren; 91 nazien kontzentrazio esparruetan hil ziren; eta 7.204 borrokan hildako gudari edo milizianoak izan ziren.
Beste aldean, 75 pertsona errepublikanoen bonbardaketetan hil ziren, 19 exekutatu zituzten Euzkadiko Herri Auzitegiaren epai bidez, 971 judiziorik gabe exekutatu zituzten, eta 5.922 borrokan hildako matxinatuak izan ziren.
Artolazabalek esan du «legez eratutako erregimen demokratiko baten aurkako matxinadaku» ekarri zuela gatazka militarra; hala ere, hildako frankistak ere zerrendan jasotzeko erabakia defendatu du: «Gaitzesten ditugu haien ideiak, haien arrazoiak, haien proiektu totalitario eta antidemokratikoa, baina pertsonak, biktimak, gure historiaren parte ere badira». |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193342/emakumeak-astronauta-izatera-animatu-ditu-esak-aurki-egingo-duen-lan-deialdi-baterako.htm | Mundua | Emakumeak astronauta izatera animatu ditu ESAk aurki egingo duen lan deialdi baterako | 11 urtean lehen aldiz, astronauta izateko deialdia egingo du ESAk, eta lau eta sei astronauta bitartean kontratatuko ditu. Zientzia ezagutzak izatea eta ingelesa jakitea dira baldintzetako bi. | Emakumeak astronauta izatera animatu ditu ESAk aurki egingo duen lan deialdi baterako. 11 urtean lehen aldiz, astronauta izateko deialdia egingo du ESAk, eta lau eta sei astronauta bitartean kontratatuko ditu. Zientzia ezagutzak izatea eta ingelesa jakitea dira baldintzetako bi. | Europako Espazio Agentziak belaunaldi aldaketa bat gauzatu nahi du bere astronauta taldean, eta, horretarako, lau eta sei astronauta bitartean kontratatzeko lan deialdia egingo du aurki. 11 urtean egiten duen lehenengoa izango da, eta 1975ean sortu zenetik, laugarrena. Gaur jakinarazi duenez, belaunaldi aldaketaz gain, genero aniztasuna ere helburu jarri du, eta horregatik, batik bat, emakumeak animatu ditu deialdian parte hartzera. Martxoaren 31tik maiatzaren 28ra egingo du kanpaina ESAk.
Hautagaiek zientzia ezagutzak izatea da baldintzetako bat, eta ESAk adierazi du astronauta izateko adin tarterik onena 27 eta 37 urte artekoa dela. Ingelesa ere jakin behar dute hautagaiek, eta gero errusiera ere ikasiko dute, bi horiek baitira Nazioarteko Espazio Estazioan hizkuntz ofizialak. David Parker Giza Esplorazio eta Robotika zuzendariak gaineratu du aniztasuna elbarritasun fisikoak dituztenekin ere lortu behar dutela, eta esan du helburu horrekin abiatuko dutela Parastronauten Bideragarritasun Proiektua, baina xehetasun gehiago eman gabe.
ESAk ohar baten bidez jakinarazi du «Europa espazioaren esplorazio aro berri batean» sartzen ari dela, eta astronauta gazteek orain arte zeregin horretan izan diren astronautekin egingo dute lan. Gaur egun zazpi astronauta ditu ESAk, sei gizonezko eta emakumezko bat. 2009ko maiatzean hautatu zituzten, eta Danimarkakoak, Alemaniakoak, Italiakoak eta Erresuma Batukoak dira. Jan Worner orain arteko zuzendari nagusiak adierazi du Europa bere lekua egiten ari dela espazioaren esplorazioan eta deialdi hau «lehen urrats bat dela inoiz baino urrunago iristeko».
Hilaren 16an emango ditu ESAk lan deialdiaren xehetasunak. Maiatzean hautagaitzak aurkezteko epea amaitzen denean ekingo diote hautaketa prozesuari. Sei zati izango ditu denera, eta 2022ko urrian amaitzea aurreikusi dute. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193344/nafarroako-gobernuak-hilaren-25era-arte-luzatu-ditu-neurri-murriztaileak.htm | Gizartea | Nafarroako Gobernuak hilaren 25era arte luzatu ditu neurri murriztaileak | Bilakaera epidemiologikoak hobera egin arren, herrialdea "arrisku handiko egoeran" dela esan du Indurain kontseilariak | Nafarroako Gobernuak hilaren 25era arte luzatu ditu neurri murriztaileak. Bilakaera epidemiologikoak hobera egin arren, herrialdea "arrisku handiko egoeran" dela esan du Indurain kontseilariak | Nafarroako Gobernuak erabaki du otsailaren 25era arte luzatzea indarrean dauden neurri murriztaileak. Hala, besteak beste, ostalaritzaren barrualdeak itxita jarraituko du, bilkurak familia unitatera mugatuta, eta etxeratzeko ordua 23:00etatik 6:00etara. Herrialdearen itxiera perimetralak ere indarrean segituko du.
Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilari Santos Indurainek adierazi duenez, bilakaera epidemiologikoak hobera egin du azken asteetan, baina «arrisku handiko» egoeran dago oraindik herrialdea, eta murrizketak luzatzea egokiena da. Azken 14 egunotako intzidentzia metatua 432,6koa da Nafarroan, 100.000 biztanleko. Ospitaleko oheen okupazio maila ere handia da: COVID-19a duten 180 paziente daude ospitaleratuta, eta horietatik, 31 ZIU zaintza intentsiboko unitatean.
Besteak beste, ostalaritzaren eta merkataritzaren sektoreei eraginen die neurri murriztaileen luzapenak, tabernen barnealdea itxita egonen baita (terrazak zabalik). Saltokietan sar daitekeen jende kopuruari dagokionez, berriz, edukieraren %50ekoa da denda txikietan, eta %30ekoa, berriz, merkatalgune eta saltoki handietan.
Mugikortasunari eragiten dioten neurriak ere luzatu dituzte: itxiera perimetralak eta etxeratzeko aginduak indarrean segituko dute hilaren 25era arte. Espazio itxietan, bizikidetza unitate bakarra elkartu ahalko da aurrerantzean ere. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193345/mugak-zabaldu-ditzatela-eskatzeko-sinadura-bilketa-bat-abiatu-dute.htm | Politika | Mugak zabaldu ditzatela eskatzeko, sinadura bilketa bat abiatu dute | EH Baik eta EH Bilduk salatu dute «Euskal Herria ukatu eta haren barne bizitza baldintzatzeko konplexurik gabe hartu duten erabakia». Mugak zabaltzeko deia egin dute. | Mugak zabaldu ditzatela eskatzeko, sinadura bilketa bat abiatu dute. EH Baik eta EH Bilduk salatu dute «Euskal Herria ukatu eta haren barne bizitza baldintzatzeko konplexurik gabe hartu duten erabakia». Mugak zabaltzeko deia egin dute. | Sinadura bilketa abiatu dute EH Baik eta EH Bilduk, eskatzeko Ipar eta Hego Euskal Herriko mugako zortzi pasabideak berriz ireki ditzatela. Bi alderdiek esan dute aitzakiak direla «terrorismoaren aurkako borroka eta migrazioa oztopatzeko argudioak», eta salatu dute presentzia militar eta poliziala «neurriz kanpo» areagotu dela. Hainbeste, ezen Baigorrin (Nafarroa Beherea) «setio egoera itogarria» jarri baitute.
Komunikatu bateratuan salatu dutenez, euskal herritarren arteko harremanak eten dituzte «inposizio bidez» eta neurria Euskal Herria bera ukatzeko neurri bat izan da. «Salatzen dugu, era berean, migranteen kontrako ehiza areagotzen duelako eta eskuin muturreko ideien hegemonia indartzen duelako terrorismoa eta migrazioa lotuz».
Jarrera «autoritario eta zentralistaren» aurrean, nazio eta herri gisa bizitzeko eta erabakitzeko beharra «inoiz baino handiagoa dela» esan dute. Pasabideak irekitzearekin batera, dispositibo militar eta poliziala kentzeko ere eskatu dute EH Baik eta EH Bilduk. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193346/zaldibarko-hondamendia-zela-eta-militarrak-eskatu-ez-izana-kritikatu-du-robles-defentsa-ministroak.htm | Gizartea | Zaldibarko hondamendia zela-eta militarrak eskatu ez izana kritikatu du Robles Defentsa ministroak | Eusko Jaurlaritzak adierazpen horiek gaitzetsi ditu, eta errefusa ditzala eskatu. «Ezbeharraren inguruko erabateko ezjakintasunetik» hitz egin duela ere leporatu diote. | Zaldibarko hondamendia zela-eta militarrak eskatu ez izana kritikatu du Robles Defentsa ministroak. Eusko Jaurlaritzak adierazpen horiek gaitzetsi ditu, eta errefusa ditzala eskatu. «Ezbeharraren inguruko erabateko ezjakintasunetik» hitz egin duela ere leporatu diote. | Margarita Robles Espainiako Defentsa ministroak Eusko Jaurlaritza kritikatu du gaur, Zaldibarko hondamendian desagertutako langileen bilaketa lanetarako militarren presentzia ez eskatzeagatik. «Ez dut ulertzen nola leku batzuetan esan daitekeen militarrak ez direla joan behar, akaso, duela urtebete militarrek esku hartu izan balute gaur egun gorpu bat ez baitzen leku batean egongo». Ez du Jaurlaritza zuzenean aipatu, ezta Zaldibar bera ere, baina hitzok ildo horretatik joan direla ulertu dute EAJk eta Jaurlaritzak berak.
Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak azkar erantzun dio, «ezbeharraren inguruko erabateko ezjakintasunetik» egindako adierazpenak izan direla esanez. «Ez dakit zehazki zein testuingurutan egin diren adierazpen horiek», azaldu du, baina hitz horiek Zaldibarko luiziari lotutakoak izan baldin badira «injustuak» direla. «Luiziari eta desagertutakoen bilaketa lanei aurre egin behar izan dioten pertsonek bakarrik dakite zer-nolako egoerei egin behar izan dieten aurre». Gogora ekarri du zenbat hondakin tona mugitu behar izan dituzten, zenbat eremu egonkortu, edota zenbat sute itzali behar izan dituzten.
Aitor Esteban EAJk Espainiako Kongresuan duen bozeramaileak ere kritikatu egin ditu Roblesen hitzak, eta gogorarazi dio bere garaian egin zituen adierazpenak. Estebanen arabera, ministroak esan zuen «militarrek ezingo zutela egin Urkulluren gobernua egiten ari zen baino gehiago». |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193347/donostian-izan-beharrean-turinen-ziurrenik.htm | Kirola | Donostian izan beharrean, Turinen ziurrenik | Italiako Gobernuaren oniritzia falta da Europa Ligako Reala-Manchester United joaneko partidaren leku aldaketa gauzatzeko. COVID-19ari aurre egiteko neurriek galarazi dute Anoetan jokatzea. | Donostian izan beharrean, Turinen ziurrenik. Italiako Gobernuaren oniritzia falta da Europa Ligako Reala-Manchester United joaneko partidaren leku aldaketa gauzatzeko. COVID-19ari aurre egiteko neurriek galarazi dute Anoetan jokatzea. | Realak azkenean ezingo du Anoetan jokatu Manchester Uniteden aurka. Europa Ligako final-hamaseirenetako joaneko partida Turinen (Italia) izango da ziurrenik, Juventus Stadium-en, baldin eta Italiako Gobernuak ametoa ematen badu. COVID-19ari aurre egiteko neurrien artean dago Espainiako Gobernuak Ingalaterrako hegaldiei eta itsasontziei bertan sartzeko debekua, eta erabaki horrek bete-betean harrapatu du partida. Otsailaren 18an da norgehiagoka, eta berez, bi egun lehenagora arte dauka neurri hori hartuta, bainaRealak ezin zuen egun horretara arte zain egon. Izan ere, UEFAri lehenago jakinarazi behar zaiolako non izango den.
Juventusen eta UEFAren oniritzia dauka Realak. Hain justu, Europako futbola bere hartzen duen erakundeak Juventus Stadium dauka horrelako egoeretan partidak hartzeko zelaien zerrendan. Azkenean, ezingo balitzateke hor jokatu, Reala lanean ari da beste estadio baten bila. Itzulikoa Manchesterren izango den edo Ingalaterratik kanpo ez dago argi. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193348/hiltzat-jo-dituzte-k2n-desagertutako-hiru-mendizaleak.htm | Kirola | Hiltzat jo dituzte K2n desagertutako hiru mendizaleak | Juan Pablo Mohr txiletarra, Muhammad Ali Sadpara pakistandarra eta John Snorri islandiarra ostiral eguerdian ikusi zituzten azkenekoz eskalatzeko zatirik zailenean, Botila Lepoa deiturikoan. Said Sadpara espediziokideak adierazi du gorpuak aurkitzea dela orain erreskate operazioaren helburua. | Hiltzat jo dituzte K2n desagertutako hiru mendizaleak. Juan Pablo Mohr txiletarra, Muhammad Ali Sadpara pakistandarra eta John Snorri islandiarra ostiral eguerdian ikusi zituzten azkenekoz eskalatzeko zatirik zailenean, Botila Lepoa deiturikoan. Said Sadpara espediziokideak adierazi du gorpuak aurkitzea dela orain erreskate operazioaren helburua. | Erreskatea hiru egunez luzatu da dagoeneko, eta ez dute desagertutako mendizaleen berririk. Pakistango armadaren helikopteroak bila ari dira K2 mendian, munduko mendirik garaienetako bigarrenean (8.611 m). Larunbat goizean eman zieten abisua: Juan Pablo Mohr (Txile, 1987), Muhammad Ali Sadpara (Skardu, Pakistan, 1977) eta John Snorri (Olfus, Islandia, 1973) ez ziren hirugarren kanpalekura itzuli (7.300 m) bezperan gailurrera igotzeko egin zuten ekinalditik. Egunak aurrera doaz, eta susmoa hedatzen ari da: ez dute mendizaleak bizirik aurkitzeko itxaropenik.
Gaur, helikopteroak 7.000 metro inguruan aritu dira bila, baina arratsaldean eten dute erreskatea, eguraldia dela eta. «Bertan behera dago oraingoz. Agintariek erabakiko dute bihar jarraitu ala ez», adierazi dio Abu Zafar Pakistango Klub Alpinoko presidenteak Efe berri agentziari.
Said Sadparak, desagerturiko mendizale pakistandar ezagunaren semeak, eman zien hedabideei gertatutakoaren berri, hark ere espedizioan parte hartu baitzuen. Espedizioa Snorrik sustatu zuen, eta besteak hari laguntzen ari ziren. Gailurrera oxigenorik gabe igotzeko asmoa zuten. Ostiral gauean hartu zuten gorako bidea. «Botila Lepoa izeneko inguruan, ondoezik nengoen; oxigenoa falta nuen. Aitak eta biok ez geneukan botilarik. Aitak esan zidan Snorriren botila bat hartzeko, baina arazoak izan nituen, eta oxigenoa alferrik galdu zen. Jaitsi egingo nintzela erabaki genuen, eta hirugarren kanpalekuan itxarongo niela. Bost bat ordu behar izan nituen kanpalekura iristeko. Handik, kanpaleku nagusikoei eman nien abisua», kontatu zuen Said Sadparak. Orduak igaro ziren, eta ez ziren itzuli.
Egin dituen adierazpenetan, Said Sadparak azaldu du kideak ikusi zituela Botila Lepoa igarotzen, eta bistatik galdu zituenean, gailurrera bidean zihoazela. Ez dakite iritsi ziren ala ez, baina hark baietz uste du, eta beherako bidean ezbeharren bat izan zutela. Said Sadparak esan du erreskate operazioaren helburua gorpuak aurkitzea dela orain.
Ali Sadpara Pakistango mendizalerik ezagunenetako bat da. Zortzi zortzimilako igo ditu. Lautan igo du Nanga Parbat (8.126 m), beste inork baino gehiagotan. Neguan igoa du Pumori (7.161 m), eta bakarka bide berri bat egina du Spantiken. Zamaketari izan zen aurrena, altuerako xerpa gero, eta alpinista bilakatu zen azkenean. BERRIAk 2016ko abenduan egin zion elkarrizketa. «Pakistanen ez naiz inor berezia zortzimilakoak igotzeagatik», esan zuen orduko hartan. Lorpen historiko bat egin berri zuen, baina: Nanga Parbateko neguko lehen igoera, Simone Mororekin eta Alex Txikonekin batera.
Txikon, Manaslun
Txikon Manaslu mendiaren (8.156 m) beheko kanpalekuan dago egun. Handik hitz egin zuen Said Sadpararekin, eta jakin zuen Ali Sadpara espediziokide ohiaren desagerpenaren berri. «Gure bihotzak Ali, John eta Juan Pablorekin daude», idatzi zuen atzo Twitterren. Bera Manaslu neguan igotzeko espedizio betean da. Egun hauetan dira gailurrerako ahalegina egitekoak.
Aurten, K2 mendia albiste izan da, xerpa talde batek lehen aldiz lortu duelako neguan gailurrera iristea. Mendizale nepaldarrek historia egin zuten egunean bertan, baina, bestelako albiste bat ere gertatu zen: Sergi Mingote mendizale katalana hil zen, lehen kanpalekutik jaisten ari zela. Espedizio horretan, Mingoterekin batera zihoan Mohr, egun desagertuta dagoen mendizale txiletarra. |
2021-2-8 | https://www.berria.eus/albisteak/193349/arnaldo-otegik-kartzelara-lagundu-die-buruzagi-independentista-presoei.htm | Mundua | Arnaldo Otegik kartzelara lagundu die buruzagi independentista presoei | Hirugarren graduan dauden buruzagi independentistak Arnaldo Otegirekin iritsi dira gaur gauean Lledonerseko espetxera. Arratsaldean, EH Bilduko koordinatzaile nagusia Forcadellekin elkartu da. | Arnaldo Otegik kartzelara lagundu die buruzagi independentista presoei. Hirugarren graduan dauden buruzagi independentistak Arnaldo Otegirekin iritsi dira gaur gauean Lledonerseko espetxera. Arratsaldean, EH Bilduko koordinatzaile nagusia Forcadellekin elkartu da. | Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusia ERCrekin kanpaina egiten jardun da asteburuan, eta, gaur, Carme Forcadell Kataluniako Parlamentuko presidente espetxeratuarekin batzartu da. «Ordezkatzen dituzun duintasunarekin eta balioekin, zure herriak lortuko du bilatzen duen askatasun ametsa», idatzi du Otegik Twitterren.
Bilera horren ondoren, Oriol Junqueras ERCko buru espetxeratuaren herrian izan da, Sant Vicenc dels Horts herrian. Junqueras hango alkate izan zen 2011tik 2015era. Handik, auto berean, Lledonerseko espetxera joan dira Otegi eta Junqueras.
Kartzelaren kanpoan, giro onean egon dira Jordi Cuixart, Joaquim Forn, Junqueras, Raul Romeva, Josep Rull, Jordi Sanchez eta Jordi Turull preso independentistak, Otegirekin batera, 21:00etan haiek barrura sartu diren arte. Hauteskunde kanpaina hasi orduko, Generalitateak hirugarren gradua eman zien buruzagi independentista presoei. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193384/jaurlaritzak-kargutik-kendu-du-itxiera-perimetrala-hautsi-duen-labiko-kidea.htm | Gizartea | Jaurlaritzak kargutik kendu du itxiera perimetrala hautsi duen Labiko kidea | Ibon Etxeberria Bilboko etxebizitzatik Laukarizko golf klubera joan zen igandean (Mungia, Bizkaia), bi hiriak gune gorrian egon arren. Jaurlaritzak adierazi du ez datorrela bat hark arauaz eginiko interpretazioarekin. | Jaurlaritzak kargutik kendu du itxiera perimetrala hautsi duen Labiko kidea. Ibon Etxeberria Bilboko etxebizitzatik Laukarizko golf klubera joan zen igandean (Mungia, Bizkaia), bi hiriak gune gorrian egon arren. Jaurlaritzak adierazi du ez datorrela bat hark arauaz eginiko interpretazioarekin. | Ibon Etxeberria Olañeta Labiko kide eta Osasun Saileko Araubide Juridiko, Ekonomiko eta Zerbitzu Orokorretako zuzendaria kargutik kenduko duela adierazi du Jaurlaritzak. Labi taldeko —Eusko Jaurlaritzari izurriaren kontrako neurriak proposatzen dizkion horrexetako— kideak itxiera perimetrala hautsi zuen joan zen igandean, golf klub batera joateko.
Gotzone Sagardui Osasun sailburuak iragarri du neurria, gaur, asteartea, Gobernu Kontseiluaren osteko prentsaurrekoan. Sagarduik esan duenez, Etxeberriak emaniko arrazoiak ez datoz bat «arauaren espirituarekin». Herrien arteko joan-etorriak debekatzen dituen dekretuko «letra txikia» interpretatzeko orduan irizpide ezberdinak egon balitezke testuaren erredakzioa berrikusi beharko dela adierazi du, baina arau horren helburua eztabaidaezina dela erantsi du segidan: herrien artean mugikortasuna txikitzea. «Ez gaude ados [Etxeberriak] arauaz egin duen interpretazioarekin, eta, horregatik, kargutik kenduko dugu zuzendari hori».
Etxeberria Bilbon bizi da, eta Mungiara joan zen, Laukarizko golf zelaira. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, norbere herritik ateratzeko debekua ezarrita dago, eta, horrez gain, Bilbo eta Mungia gune gorrian daude, 500 kasu baino gehiago antzeman dituztelako 100.000 biztanleko. Horietan, ostalaritza erabat itxita dago, eta eskola kirola, galarazita. El Correo egunkariak kaleratu du informazioa, eta Jaurlaritzak, hasieran, defendatu egin du Etxeberria, adierazi baitu kanpoan egiten diren jarduerak baimenduta daudela.
Etxeberriak Vocentoko kazetari esan dio korrika egitera joan zela golf zelaira, eta ez zuela araurik hautsi, badelako astebete Jaurlaritzaren Zuzenean arreta ataria baietz erantzuten ari dela galdetzen diotenean gune gorrian dauden herrietara joaterik ba ote dagoen kanpoan kirola egitera. Halere, onartu du agiri ofizialetan oraindik ez dutela irizpide hori eguneratu.
BERRIAk, ordea, galdera egin du Zuzenean zerbitzuan, eta erantzun argia jaso du: ez, ezin da norbere udalerritik atera jarduera fisikoa aire zabalean egiteko. Jaurlaritzak berak urtarrilaren 25ean argitaraturiko jarraibideetan argi adierazi du ezin dela mugitu gune gorrian dauden herrien artean, ezta kanpoan kirola egiteko ere. Horrela diote jarraibide horiek, hitzez hitz: «Udalerri mugakideen arteko joan-etorriak egin daitezke banakako gizarte, ekonomia eta kirol jarduerak edo aire zabaleko jarduera fisikoak egiteko? Ez.».
Larrialdietako burua eta ertzainburu bat
Etxeberriaren kasuak gogora ekartzen du Jon Sanchez Osakidetzako osasun larrialdietako buru ohiarena. Iazko apirilean, etxeko konfinamendu zorrotza ezarrita zegoenean, Sanchez salatu zuten, konfinamendua hautsi eta bigarren etxebizitzara joan zelako.
Nekane Murga orduko Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak esan zuen Sanchezek adierazi zuela «arrazoi justifikatuak» zituela bigarren etxebizitzara joateko, Castro Urdialesera (Espainia). Baina Murgaren erantzunak ez zituen gogobete oposizioko alderdiak, eta gutxiago sindikatuak.
Sanchezek maiatzaren hasieran aurkeztu zuen dimisioa. 2019ko urtarrilaren 2an hartua zuen kargua. Aurrez, Bizkaiko Batzar Nagusietan diputatu eta Bilboko Udaleko zinegotzi izan zen, EAJrekin. Osasun larrialdien berrantolaketak eragindako krisian ailegatu zen orain zuen postura.
Josu Erkoreka Jaurlaritzaren eledunak orduan esan zuenez, Sanchezek ez zien gertatutakoaren berri eman Osasun Saileko buruei.
2020ko maiatzean, berriz, ertzainburu bat salatu zuten konfinamendua hausteagatik. Sestaoko ertzain etxeko poliziaburua ere Castro-Urdialesen geratu zuten, gaixoaldian zegoela, eta auto ofizialarekin. Espedientea ireki zioten, Segurtasun Sailak azaldu zuenez. Ertzainburuak argudiatu zuen Castro duela bizileku, baina ez zegoen han erroldatuta.
Txertoen aferaren harira, beste bi dimisio
Urtarrilaren amaieran, Eduardo Maiz Bilboko Basurtu ospitaleko zuzendariak eta Jose Luis Sabas Santa Marina erietxekoak dimisioa eman behar izan zuten, Osakidetzak ezarritako protokoloa bete ez eta COVID-19aren aurkako txertoa jarri zutelako, ez zegokienean, eta irizpideetan zerrendatutako beste arrisku talde batzuen aurretik.
Jose Luis Sabas Bilboko Santa Marina ospitaleko buru ohiak orduan esan zuen Osakidetza txertaketen jakitun zegoela, eta dimisioa «mehatxuengatik» aurkeztu zuela. Osakidetzako arduradunei abisatu zien ospitalean «txertaketa jendetsu bat» egingo zutela, COVID-19ak bertan eragin handia izan zuela erantsita, eta sailetik oniritzia eman ziotela, eta, besteak beste, Sagardui sailburuarekin ere hitz egin zuela. «Ez dugu ezer txarrik egin», adierazi zuen. «Etikoki ere ez. Ospitale bateko zuzendariek beste edozein langilek adina aukera dute kutsatzeko».
Maizek barkamena eskatu zuen: «Noizbait zerbaitetan akats egin badut».
Sagarduik nabarmendu zuen protokoloak «argiak eta zorrotzak» zirela. Hala ere, geroztik oposizioko alderdiek behin baino gehiagotan eskatu diote kargua uzteko Osasun sailburuari. Iñigo Urkullu lehendakariak haren jarduna defenditu du, ordea. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193385/jean-claude-carriere-gidoigile-frantziarra-hil-da-89-urterekin.htm | Kultura | Jean-Claude Carriere gidoigile frantziarra hil da, 89 urterekin | Luis Buñuelekin egindako lanek eman zioten ospea, baina Milos Forman, Volker Schlondorff, Philipp Kaufman, Jean-Paul Rappeneau eta Andrzej Wajdaren filmentzako testuak ere idatzi zituen, besteak beste | Jean-Claude Carriere gidoigile frantziarra hil da, 89 urterekin. Luis Buñuelekin egindako lanek eman zioten ospea, baina Milos Forman, Volker Schlondorff, Philipp Kaufman, Jean-Paul Rappeneau eta Andrzej Wajdaren filmentzako testuak ere idatzi zituen, besteak beste | Bere burua «Lumiere anaien garaiko entziklopediagile» gisa definitzen zuen, eta, horregatik, «jende guztiari dena kontatzea» zuen helburuetako bat. Horregatik, idazketara eta, bereziki, idazketa zinematografikora bideratu zuen bere lanaren parte handiena. Jean-Claude Carriere, azken 60 urteetako gidoigile ezagun eta ospetsuenetakoa, gaur hil da. 89 urte zituen, eta ia bere bizitzaren amaiera arte segitu zuen bere pasioa lantzen. Istorioak kontatzen. Zinemarako kontatzen.
Bitxia bada ere, libururik gabeko eremu batean jaio zen Carriere (Colombieres-sur-Orb, Frantzia, 1931-Paris, 2021), ardogileen familia batean. Berehala piztu zuten, baina, literaturak eta zinemak haren arreta, eta, hain zuzen ere, Literatura eta Historian graduatu zen. Lehenengo pausoak literaturaren eremuan eman zituen, eta Mary Shelleyk idatzitako Frankenstein nobelari omenaldia eta erreferentzia egiten zieten hainbat eleberri argitaratu zituen 1950eko hamarkadaren amaieran. Baina zinemak ere deitzen zuen Carriere gaztea, eta, 60ko hamarkada hastearekin batera, lehen kolaborazioak egin zituen Pierre Etaix zinemagilearekin.
1963ko Cannesko Zinemaldian ezagutu zuen Luis Buñuel zinemagile espainiarra, eta horrek Carriereren ibilbidea baldintzatuko zuen. Ordurako surrealismoa maite zuen idazle eta gidoigileak, eta, Viridiana-ren zuzendaria ezagutu zuenean, bere kezkak eta ideiak zituen pertsona bat ikusi zuen aurrez aurre. Mexikotik iritsi berria zen Buñuel, eta berehala hasi ziren eskuz esku lanean. Haien elkarlanaren lehenengo emaitza hurrengo urtean iritsi zen, Le journal d'une femme de chambre (1964), baina ez zen bakarra izan; izan ere, Buñuelen handik aurrerako film ia guztien gidoietan parte hartu zuen Carrierek: Belle de jour (1967), La voie lactée (1969), Le charme discret de la bourgeoisie (1972) —ingelesez besteko film onenaren Oscar saria irabazi zuena—, Le fantôme de la liberté (1974) eta Cet obscur objet du désir (1977). Film horietan, irreberentzia landu zuten bi sortzaileek, dramaturgiaren klixeei muzin eginda eta instintuari lehentasun erabatekoa emanda. Kontatzen zutenez, aurrez aurre eseri, ideiak bota, eta hiru segundo baino ez zioten ematen elkarri onak ala txarrak ziren erabakitzeko. Baina, betiere, estereotipoetatik eta bide markatuetatik aldentzeko gogo irmoarekin. «Nola zen Buñuelekin lan egitea? Luzea eta motela zen lana, egun huts eta aztoragarriak zituen prozesua. Isiltasuna, ezinegona, berriro hasi beharra, porrotak, aurkikuntzak, barreak....Hutsalkeriaren amildegiez inguratuta egin behar genuen aurrera, arrunkerian erori gabe, baina inkongruentziari izkin eginda», azaldu zuen Carrierek bere memorietan.
Nahiz eta zinemagile espainiarra bera baino 30 urte zaharragoa izan, konplizitate berezia lortu zuten Buñuelek eta Carrierek, baina gidoigilearen lana ez zen mugatu haren filmetara. Lan egin zuen Louis Mallerekin (Viva Maria, 1965) —Brigitte Bardot eta Jeanne Moreau izarrentzat—, Milos Formanekin (Taking Off, 1971), Jacques Derayrekin (La piscine, 1969), eta eleberri ospetsuak ere moldatu zituen zinemarako: Die Blechtrommel (Volker Schlöndorff, 1979), Gunter Grassen nobelan oinarrituta, eta The Unbearable Lightness of Being (Phillip Kauffman, 1988), Milan Kunderaren liburua ardatz hartuta.
Carriereren azken lanetako bat L’homme fidèle izan zen, Louis Garrelek zuzendu eta 2018an Donostiako Zinemaldiko Sail Ofizialean eman zutena. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193386/eremu-gorrian-dauden-ostatuak-zabaldu-ahalko-dira.htm | Ekonomia | Eremu gorrian dauden ostatuak zabaldu ahalko dira | EAEko Auzitegi Nagusiak onartu egin du ostalariek jarritako helegitea, auziaren muina aztertu eta behin betiko erabakia hartu artean. Iazko abuztuan ere aintzat hartu zuen Bizkaiko eta Gipuzkoako ostalarien helegitea. | Eremu gorrian dauden ostatuak zabaldu ahalko dira. EAEko Auzitegi Nagusiak onartu egin du ostalariek jarritako helegitea, auziaren muina aztertu eta behin betiko erabakia hartu artean. Iazko abuztuan ere aintzat hartu zuen Bizkaiko eta Gipuzkoako ostalarien helegitea. | Eremu gorrian dauden udalerrietako ostatuek zabaltzeko baimena izango dute aurrerantzean. Hala erabaki du EAEko Auzitegi Nagusiak, ostalarien elkarteek jarritako helegite baten ondorioz.
Berriz irekitzeko aukera ezarri arren, Jaurlaritzak onartutako dekretua indarrean dago oraindik; beraz, hainbat neurri bete beharko dituzte: hala nola 20:00etan ixtea, edukiera erdira murriztea, mahaietan eseritako pertsonen arteko distantziak bermatzea, mahai bakoitzeko lau pertsona esertzea, eta barran ezin kontsumitzea.
Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ostalariek aurreko astean jarri zuten Jaurlaritzaren aginduaren aurkako helegitea, iritzita «neurrigabea» dela eremu gorrian dauden udalerrietako ostatuak ixteko agindua. Eta salatu zuten azken asteetan izan diren kutsatzeen jatorria ez dagoela tabernetan, Eguberrietako topaketen ondorio direla baizik. Hori salatzeko, auzitara jo zuten, eta eskatu dute behin betiko erabakia hartu bitartean agindua bertan behera uzteko.
Bada, EAEko Auzitegi Nagusiak gaur aztertu du auzia, eta erabaki du ostalariek eskatutako behin-behineko neurriak onartzea. Auzitegiak arrazoitu du egungo baldintzetan ostalaritza irekitzea ez dela «arriskutsua» osasun publikoarentzat. Izan ere, uste du azken asteetan izan diren kutsatzeen areagotzeak ez duela zerikusirik tabernak eta jatetxeak zabalik egotearekin.
Ebazpenak, batez ere, kutsatzeak eragozteko hartutako neurrietan egiten du azpimarra, eta esaten du Osasun Sailaren txosten baten arabera «intzidentziarik apalena» abenduaren 27an izan zela, eta orduan hasi zela gora egiten. «Ordurako, ordea, ostalaritzak hamabost egun zeramatzan irekita, muga handiekin. Ez da oso aldi luzea, baina gaur egun positiboentzat eta positiboen kontaktuentzat eskatzen diren 10 eguneko bakarraldia gainditzen du, bai eta hamalau eguneko intzidentzia metatua ere».
Horrez gain, kasuak gora egin aurretik neurri batzuk «arindu» zirela ere aipatzen du, batez ere joan-etorriei lotutakoak, eta gogora dakar, halaber, senideen eta lagunen arteko topaketak egiten hasi zirela eremu pribatuetan Gabonetako ospakizunen harira. «Topaketa horiek, epidemiologoen parte handi baten arabera, kutsatzeen % 80 inguru eragin ditzakete», azaldu du ebazpenak.
Ez da behin betiko erabakia, ordea; denbora gehiago beharko du auziaren muina aztertu eta ebazpen bat emateko. Ez da lehen aldia ostalariei arrazoi ematen diela, halere; iazko abuztuan ere aintzat hartu baitzuen Bizkaiko eta Gipuzkoako ostalarien elkarteek ordutegiaren inguruan jarritako helegitea.
Ebazpena aldekoa izanda, ordea, ostalariak beldur dira Eusko Jaurlaritzak «zigor eredugarria» edota «baldintza berriak» ezarriko ote dizkieten. Hala adierazi diete berri agentziei gaur goizean, erabakiaren zain zeudela auzitegiaren aurrean, Bilbon egin duten elkarretaratzean.
Jaurlaritzaren erreakzioa
Eusko Jaurlaritzak uste du, baina, ostalaritza itxi izanak kutsatze kopuruak murriztea eragin duela, eta atzo alegazioak aurkeztu zituen, udalerri horietan ostalaritza ixteko erabakia defendatzeko.
Jaurlaritzaren gobernu bileraren osteko prentsaurrekoa egiten ari zela iritsi da erabakia. Bingen Zupiria Jaurlaritzako eledunak adierazi du Jaurlaritzak erabakiak hartzeko dituen ahalmenen inguruko eztabaida mahai gainean jartzen duela «berriz ere». «Jaurlaritzak hilabete hauetan etengabe eskatu dio Espainiako Gobernuari bere esku uztea beharrezko dituen tresnak egoera honi aurre egiteko. Auzitegiaren epaiak galdera ikur bat handi bat jartzen du horren inguruan, benetan baditugun edo ez behar ditugun tresnak egoera honi erantzuteko».
Zupiriak arratsaldean baloratu du epaia, agerraldi batean. Esan du Jaurlaritzak ezin duela «ulertu» EAEko Auzitegi Nagusiak hartutako erabakia, eta «bereziki larria» iruditu zaio epaimahai batek «bere kasa» baloratu izana zer-nolakoa den bilakaera epidemiologikoa, batzorde teknikoari dagokiolako egoeraren jarraipena egitea. Jaurlaritzaren zerbitzu juridikoek aztertuko dute epaiari helegitea jarri ala ez. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193387/kritika-politikoa-isilarazi-nahia-salatu-dute-deklarazioen-lehen-egunean.htm | Politika | Kritika politikoa isilarazi nahia salatu dute deklarazioen lehen egunean | Urriaren 12an Iruñean egindako ekintza batengatik Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratzen hasi dira Nafarroako hamabi gazte. Elkarretaratze jendetsua egin dute Nafarroako Auzitegi Nagusiaren aitzinean, handik ari baitira deklaratzen, modu telematikoan. Madrilen ere elkarretaratzea egin dute, elkartasunez. | Kritika politikoa isilarazi nahia salatu dute deklarazioen lehen egunean. Urriaren 12an Iruñean egindako ekintza batengatik Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratzen hasi dira Nafarroako hamabi gazte. Elkarretaratze jendetsua egin dute Nafarroako Auzitegi Nagusiaren aitzinean, handik ari baitira deklaratzen, modu telematikoan. Madrilen ere elkarretaratzea egin dute, elkartasunez. | «Kritika politikoaren eta adierazpen askatasunaren kontrako eraso bat da gu deklaratzera deitzea». Halaxe adierazi dute Lur Albizuk eta Unai Ekizak gaur Iruñean egindako elkarretaratzean. Adierazpen askatasuna zioen pankarta baten gibelean elkartu dira dozenaka herritar Albizuri, Ekizari eta bertze hamar gazteri elkartasuna adieraztera. Izan ere, gaur hasi dira gazteak Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratzen, Espainiako koroaren aurkako delituak leporatuta. Joan den urriaren 12an Iruñean egindako ekintza sinboliko bat dago auzibidearen oinarrian, eta horixe bera azpimarratu dute gazteek mobilizazioan: «ekitaldi sinboliko bat» baino ez zutela egin, «78ko erregimena botatzearen irudikapen bat». Ekitaldirako beren-beregi eraikitako Felipe VI.a Espainiako erregearen estatua bat eta Kristobal Kolonen bertze bat eraitsi zituzten egun hartan, jendetza artean. «Oso gogorra da Espainiako Auzitegi Nazionalera joan behar izatea kritika politikoa egiten duten ekimen batzuengatik».
Nafarroako Auzitegi Nagusiaren aitzinean egin dute elkarretaratzea, handik deklaratuko baitute gazteek egunotan, modu telematikoan, Espainiako Auzitegi Nazionalera. Gaur, bihar eta ortziralean deklaratu beharko dute hamabi gazteek. Protestaren bukaeran eskerrak eman dizkiete atxikimendua adierazi duten eragile politiko, sozial eta sindikalei, anitz izan baitira babesa eman dietenak: «Oso polita izan da jaso dugun elkartasun guztia». Halaber, salatu dute haien aurkako auzibidea «eskandalu» bat izan dela hasieratik, Espainiako Poliziak eta Guardia Zibilak abiatu baitzuten ikerketa, «inork eskatu gabe».
«Aurrera jarraituko dugu»
Gazteek adierazi dute ez dakitela auzibideak zein norabide hartuko duen, baina gauza bat argi dute: «Aurrera jarraituko dugu». Izan ere, ongi dakite, jakin, gazteei «beldurra eragitea» dela deklaratzera deitzearen helburua: «Baina guk jarraituko dugu adierazpen askatasuna defendatzen».
Madrilen ere elkarretaratzea egin dute hainbat lagunek, Espainiako Auzitegi Nazionalean deklaratzen ari diren gazteei elkartasuna adierazteko. Adierazpen askatasuna galdegin dute han ere.
Madrilen elkarretaratzea egin dute gaur Espainiako Auzitegi Nazionalaren aitzinean. BERRIA |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193388/enpresa-handienek-etekinen-76-baizik-ez-dute-ordaintzen-sozietate-zergan-elaren-arabera.htm | Ekonomia | Enpresa handienek etekinen %7,6 baizik ez dute ordaintzen sozietate zergan, ELAren arabera | Sindikatuak ondorioztatu duenez, 22 enpresa handienek %25eko zerga tasa ordaindu izan balute 2019an, 225 milioi euro gehiago bilduko lukete Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ogasunek | Enpresa handienek etekinen %7,6 baizik ez dute ordaintzen sozietate zergan, ELAren arabera. Sindikatuak ondorioztatu duenez, 22 enpresa handienek %25eko zerga tasa ordaindu izan balute 2019an, 225 milioi euro gehiago bilduko lukete Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ogasunek | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 22 enpresa handienen kontu ekonomikoak eta ikuskaritza txostenak aztertu ditu ELA sindikatuak, eta ondorioztatu du batez beste etekin gordinen %7,6 baino ez zutela ordaindu 2019an. Dena den, ehuneko hori batezbesteko bat da, eta sindikatuak gaitzetsi du zenbaitek ez zutela «euro bakar bat» pagatu urte hartan: horien artean daude Petronor, Bridgestone, Tubacex, Pepsico, eta GKN. Egun, fakturazio handiko enpresentzat %25eko tasa dago sozietate zergan, eta hura ezarri izan balitz hiru foru ogasunek 225 milioi euro gehiago bilduko lituzkeela nabarmendu du sindikatuak.
Datu orokor horiek ikusita, irmo mintzatu da Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusia: «Hemen dagoen auzolan bakarra Eusko Jaurlaritzaren eta patronalaren artekoa da enpresa handiek zergarik ordaindu behar izan ez dezaten», adierazi du, Jaurlaritzak aipatu ohi duen auzolanari erreferentzia eginez. Haren hitzetan, enpresa handi horiek «euskal lobby» edo presio taldea osatzen dute, eta zerga arloa arautzen ari dira. «Etikoki eta sozialki onartezina da», salatu du.
Lakuntzaren arabera, «ez da batere albiste ona diru nahikorik ez biltzea osasungintzarako, zaintza sektorerako, hezkuntzarako edo enplegua sustatzeko». Horregatik, premiazkotzat jo du zerga erreforma abiaraztea. Bilerak eskatuko ditu Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariarekin, hiru ahaldun nagusiekin, EH Bildurekin eta Elkarrekin Podemosekin. Datozen hilabeteetarako ere mobilizazioak iragarri ditu.
Kutxabankek %4,6
Foru arauen arabera, 30.000 eurotik gorako zerga oinarria duten sozietateek %25eko tasa ordaindu behar dute, baina ELAk jakinarazi du 22 enpresa handienek batez beste %7,6 pagatzen dutela. ELAren datuen arabera, gainera, batezbesteko horretatik behera daude enpresa esanguratsuak: esaterako, Kutxabankek eta ITPk %4,6 ordaindu zuten 2019an; CIE Automotivek, %5,6; eta Aernnovak, %7,6. Halaber, Gasteizko Mercedesek %10,4 pagatu zuen, eta Euskaltelek, %11,1. Enpresa handien artean, bik %25etik gora pagatu zuten: Papresak, %27,5; eta Eurestek, %33. Amenabar eraikuntza enpresak, berriz, %22,7 ordaindu zuen, eta Olabarriako Arcelor Mittalek, %19,9.
ELAk egindako salaketan nabarmentzen da enpresa esanguratsu batzuek ez dutela sozietate zergarik pagatu, nahiz eta urte hartan irabaziak deklaratu. Petronorrek 135 milioi euroko irabaziak aitortu zituen; Pepsicok, 16,5 milioi eurokoak; Bridgestonek eta Tubacexek, 11,5 milioi eurokoak; eta GKNk, 8,3 milioikoak. ELAk aztertutako kooperatiben kasuan, berriz, «ia ez dute zergarik ordaintzen»: Ampok ez zuen zergarik pagatu; Danobatek, %0,1; eta Irizarrek %4,9ko «ekarpen txikia» egin zuen, sindikatuaren arabera.
Inditex eta Iberdrola
Euskal Herrian jarduera handia izan baina zergak Espainiako erregimen komunean pagatzen dituzten enpresa handiei ere erreparatu die sindikatuak. Horietako bat da Iberdrola. 2019an 2.800 milioi euro inguruko mozkinak izan zituen, baina 36 milioi euro baino ez zituen ordaindu sozietate zergan; hau da, irabazi guztien %1,3. «Zerbaiten adibidea bada, jardunbide fiskal txar baten adibidea da», salatu du ELAk..
Inditex ere aipatu du. 10.400 milioi euroren irabaziak izan zituen 2019an, baina ez zuen sozietate zergarik pagatu: «Argi dago ez dela Amazon zergak ez ordaintzeko ingeniaritza fiskala erabiltzen duen enpresa bakarra. Inditexen jabe nagusi Amancio Ortegak erakundeei egindako dohaintzak erabiltzen ditu bere irudia garbitzeko. Hobe luke lortutako irabaziengatik zergak ordainduko balitu».
Zergak igotzeko tartea
Hori guztia ikusirik, ELAk uste du «tarte handia» dagoela enpresei ezarritako zergak nabarmen handitzeko. Etikoki ere, guztiz beharrezkotzat jo du euro bakar bat ordaintzen ez duten enpresa horiek euren ekarpena egitea zerbitzu publikoak eta gizarte babeserako sistema garatzen lagun dezaten. Lakuntzaren arabera, begien bistakoa da botere ekonomikoa eta politikoa bat datozela, eta erlazio horren jatorria azaldu du: «Ate birakariak eta zerga sistema txanpon beraren bi aldeak dira».
Batzar nagusietan eta Nafarroako Parlamentuan zerga erreforma eztabaidatzeko lantaldeak osatzea eskatuko dute, sindikatuen eta gizarte eragileen parte hartzearekin. Erreforma horri begira, sindikatuak planteatzen du sozietate zergan gutxieneko tasa erreala %25ekoa izatea. ELAk deitoratu egin du Eusko Jaurlaritzaren, Nafarroako Gobernuaren edo Foru Aldundien borondate politikorik eza. «Haien esanetan, enpresek ezin izango lukete beren mozkinengatik zerga igoera jasan, eta datuek gezurtatu egiten dute hori». |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193389/mary-wilson-the-supremes-taldeko-kidea-zendu-da.htm | Kultura | Mary Wilson The Supremes taldeko kidea zendu da | Diana Ross eta Florence Ballardekin batera, soul hirukote ospetsua osatu zuen. Kantu arrakastatsu ugari grabatu zituen 1960ko eta 1970eko hamarkadetan. | Mary Wilson The Supremes taldeko kidea zendu da. Diana Ross eta Florence Ballardekin batera, soul hirukote ospetsua osatu zuen. Kantu arrakastatsu ugari grabatu zituen 1960ko eta 1970eko hamarkadetan. | Sarrritan The Supremes taldearen izena Diana Rossi lotuta azaltzen bada ere, harekin batera beste bi kantarik osatu zuten Motown Detroiteko (AEB) soul zigilu ospetsuko talderik arrakastatsuena: Florence Ballardek eta Mary Wilsonek. Azken hori 76 urterekin hil berri dela jakinarazi du BBCk.
The Supremes 1961ean sortu zuten Wilsonek, Ballardek, Rossek eta Barbara Martinek, baina Martinek berehala utzi zuen taldea, eta The Supremes hirukote bilakatu zen. Motown diskoetxearekin kontratua sinatu zuten, eta, hainbat single oihartzun handirik gabe argitaratu ondoren, 1963an hirukotearen lehen kantu arrakastatsua kaleratu zuten: When the Lovelight Starts Shining Through His Eyes.
1964 eta 1965. urteetan argitaratu zituen The Supremesek bere kanturik arrakastatsuenak, haietako asko Lamont Dozierrek eta Brian Holland eta Edward Holland anaiek idatzitakoak, eta hirukotea talde oso ezagun bihurtu zutenak: Baby Love, Stop! In the Name of Love, Come See About Me, Back in My Arms Again.
Nolanahi ere, taldean tentsio ugari ere izan ziren garai haietan, Berry Gordy Motowneko buruak Diana Rossen pisua indartu nahi izan zuelako hasieratik. Gordyk erabaki zuen Ross izango zela kantari nagusia, eta 1967an Ballard taldetik bota zuen. Gerora, Diana Ross & The Supremes bilakatu zen hirukotea —Cindy Birdsongek ordezkatu zuen Ballard—, eta, 1970etik aurrera, Rossek bakarkako bideari heldu zion, eta The Supremes itzaliz joan zen poliki-poliki, 1977an desegin arte.
Wilsonek bakarkako disko bat argitaratu zuen 1979an, eta handik urte batzuetara, berriz, Motownen jasandako gehiegikeriak salatu zituen liburu batean. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193390/sindikatuek-ere-aitortu-dituzte-urruntzearen-biktimak.htm | Politika | Sindikatuek ere aitortu dituzte urruntzearen biktimak | Gipuzkoako hiru udaletan onarturiko mozioei jarraikiz urruntzearen aurkako adierazpen bat onartu dute ELA, LAB, CCOO, UGT, Steilas, ESK, Gipuzkoako eta Nafarroako EHNE, Etxalde, Hiru, CGT eta CNT sindikatuek. | Sindikatuek ere aitortu dituzte urruntzearen biktimak. Gipuzkoako hiru udaletan onarturiko mozioei jarraikiz urruntzearen aurkako adierazpen bat onartu dute ELA, LAB, CCOO, UGT, Steilas, ESK, Gipuzkoako eta Nafarroako EHNE, Etxalde, Hiru, CGT eta CNT sindikatuek. | Lasarte-Oriako, Tolosako eta Soraluzeko udalek egindako adierazpenei jarraipena eman diete gaur Hego Euskal Herriko sindikatuek. ELAk, LABek, CCOOk, UGTk, Steilasek, ESK-k, Gipuzkoako eta Nafarroako EHNEk, Etxaldek, Hiruk, CGTk eta CNTk onarturiko testu batean, «garrantzitsutzat» jo dute udaletan alderdi politikoek lorturiko akordioa, eta «urruntze politikaren testuinguruan trafiko ezbeharretan hildako hamasei pertsonaren familiek jasandako sufrimenduaren aitorpena» egin dute haiek ere, heriotza horiek «Espainiako Estatuko hainbat presondegitara urrun dagoen preso bat bisitatzera zihoazenean edo itzultzen ari zirenean» gertatu zirela azalduta.
Era berean, «desadostasuna» adierazi dute «urrunketaren espetxe politikarekin», «Espetxeko Lege Orokorraren gizarteratze printzipioei jarraituz, askatasuna kentzeko zigorra dutenen deserrotzea ekiditeko». ETAren behin betiko amaieraren ondoren «ireki den garai berriaren barruan», espetxe politika berri baten beharra aldarrikatu dute, «zigortuak zigorra errotze sozial eta familiarretik gertu betetzea ahalbidetzen duena, horrela haien senideekin duten harremana erraztuz eta adingabeko seme-alaben eskubideak defendatuz, haien ongizatea bermatzeko».
Sindikatuen ustez, senide eta lagunei ezartzen zaien «zigor gehigarria» da urruntzea, eta espetxe politika hori «premiaz amaitzeko eskaera» egin dute, «hamasei heriotza horien antzeko gertaera tragikoak berriro gerta ez daitezen». Adierazpenaren izenpetzaileen hitzetan, «legedi arrunta eta normalizatutako espetxe politika bat aplikatuz, beste neurri batzuekin batera, presoen arazoari erantzun bat ematea elkarbizitza demokratiko bat eraikitzeko kontuan izateko ekarpena litzateke». |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193391/eskuin-muturreko-taldeek-1975-1985-bitartean-egindako-26-atentatu-zenbatu-ditu-nafarroako-gobernuak.htm | Politika | Eskuin muturreko taldeek 1975-1985 bitartean egindako 26 atentatu zenbatu ditu Nafarroako Gobernuak | Hiru hilketa biltzen ditu txostenak: Montejurrako atentatuan hildako bi, eta Angel Gurmindoren hilketa Hendaian. Jose Migel Etxeberria ‘Naparra’-ren desagerpena ere erregistratu dituzte. | Eskuin muturreko taldeek 1975-1985 bitartean egindako 26 atentatu zenbatu ditu Nafarroako Gobernuak. Hiru hilketa biltzen ditu txostenak: Montejurrako atentatuan hildako bi, eta Angel Gurmindoren hilketa Hendaian. Jose Migel Etxeberria ‘Naparra’-ren desagerpena ere erregistratu dituzte. | Eskuin muturreko taldeek Nafarroan edo nafarren aurka egindako 26 atentatu erregistratu ditu Nafarroako Gobernuak. Terrorismo ezezaguna. Eskuin muturrak Nafarroan egindako atentatu terroristak (1975-1985) izeneko txostena aurkeztu dute gaur goizean Ana Ollo Herritarrekiko Harremanetarako kontseilariak eta Martin Zabalza Bake, Bizikidetza eta Giza Eskubideen zuzendariak, txostena egin duten Javier Dorado eta Ignacio Perez Macias ikerlariek. Denetariko atentatuak erregistratu dituzte, eta horien artean hiru hilketa daude: Montejurrako atentatuetan hildako biak, eta Hendaian hil zuten Angel Gurmindorena. Jose Migel Etxeberria Naparra-ren desagerpena ere erregistratu dute. Horiez gain, liburu denden aurkako erasoak, alderdi politiko edo sindikatuen egoitzen aurkakoak, edo ostalaritzako establezimenduen zein San Ferminetako peñen aurka egindakoak ere bildu dituzte.
Perez Macias Madrilgo Karlos III.a Unibertsitateko Zuzenbidean doktorea da, eta ikerketaren inguruko xehetasunak eman ditu. Haren arabera, ikerketa hau ez dago itxita, eta bertan bilduta dauden erasoez aparte gehiago ere izan ziren. Zehaztu du, ez dela ikerketa historiko bat, baina errealitatera ahal beste gerturatzen saiatu direla. «Eskuin muturreko taldeen indarkeriazko ekintza asko zigorrik gabe geratu ziren, ez baitzen egon ez salaketarik, ez prozedura judizialik». Datu batzuk biktimek emandako testigantzetatik bildu dituzte. Hori dela eta, atentatu gehiagoren berri eman dezakeen orori dei egin die Bakearen, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen zuzendaritzarekin harremanetan jartzeko.
Hamabi biktimekin hitz egin dute txostena osatzeko, eta, ikerlariak nabarmendu duenez, «ez daukate kalte ordain ekonomikoa eskatzeko inongo asmorik». Interesatzen zaiena da egia jakitea eta gertatutako ezagutaraztea. Orain txostena eginda, Ollok uste du hemendik aurrera gobernuak ildo horretatik joko duela. «Ekitaldi publikoak egin beharko dira zorra kitatzeko, eta familiei egia, justizia eta erreparazioa eskaintzeko».
Sakabanatutako talde ugari Perez Maciasek eskuin muturreko talde horien bereizgarriak zein izan ziren zerrendatu du. Indarkeriaren erabileraren alde egiten zuten taldeak ziren, eta euren artean sakabanaketa handia zegoela ere zehaztu du. Hain justu, txostenak eskuin muturreko 25 talde zerrendatu ditu. «Euren helburuak oso zehatzak ziren, euren ideologiaren aurkakoak ziren eragile edo taldeen aurkako erasoak egin zituzten, baina liburu denda edo kultur eragileen aurka ere egin zuten».
Txostenak ondorioztatzen duenez, «kuantitatiboki ETAren indarkeria baino txikiagoa izan arren, eragindako kaltea handia izan zen, demokrazia sendotzeko bidean aurrera egin nahi zuen gizarte batean». Eskuin muturreko indarkeriaren sufrimendu pertsonalaren eta sozialaren arrastoak bere erreparazio soziala izan beharko lukeela ere nabarmendu du. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193392/omek-baieztatu-du-koronabirusak-animalia-batean-duela-jatorria.htm | Gizartea | OMEk baieztatu du koronabirusak animalia batean duela jatorria | Osasunaren Mundu Erakundeak berretsi du COVID-19aren lehenbiziko arrastoak 2019ko abenduan agertu zirela, Wuhanen. | OMEk baieztatu du koronabirusak animalia batean duela jatorria. Osasunaren Mundu Erakundeak berretsi du COVID-19aren lehenbiziko arrastoak 2019ko abenduan agertu zirela, Wuhanen. | Lau asteko ikerketa gauzatu dute Osasunaren Munduko Erakundeko teknikariek Wuhanen (Txina), eta gaur eman dituzte ateratako ondorioei buruzko azalpenak. Kideek onartu dutenez, ikerlanak balio izan du aurretik ziren uste batzuk baieztatzeko. «Gauza berri asko ikasi ditugu? Ez dakit. Ordea, balio izan digu birusari buruz gehiago ikasteko? Guztiz», adierazi du Peter Embarek OMEko Elikadura Segurtasun eta Zoonosi programetako zuzendari eta Wuhango ikerketa taldeko presidenteak.
Oraingoz ez dago aurretik ere zabaldua zela erakusten duen «zantzu nahikorik», baina Wuhango merkatua ez zen izan birusaren agertoki bakarra. OMEk esan du birusa laborategi batetik atera izana «biziki gertagaitza» dela. Edonola ere, OMEk berretsi du koronabirusak animalia batean duela jatorria.
Wuhango Hunan itsaski merkatuan gertatutako kutsatzeak izan ziren koronabirusaren lehenbiziko kasu ezagunak, 2019ko abenduan azaldutakoak. Hain zuzen ere, hara jo dute OMEko ikerlariek, birusak herrialdean egindako aurreneko urratsei buruz gehiago jakiteko. Argitu dute birusaren agerraldiak ez zirela merkatuan bakarrik izan. «Aldi berean, Wuhango beste toki batzuetan ere ari zen birusa transmititzen», zehaztu du Txinako Osasun Batzordeko Liang Wanning doktoreak.
Birusaren jatorriari buruz ikertzen segitu beharra dagoela nabarmendu du OMEk, eta askotariko hipotesietatik abiatuta segituko dute lanean. Besteak beste, Wuhango Hunan itsaski merkatuko produktu izoztuei erreparatuko diete, esaterako, birusak baldintza horietan duen transmisiorako gaitasunari so egiteko. Gainera, Txinako odol bankuetako laginak aztertzeko asmoa ere badu OMEk. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193393/gizon-bat-atxilotu-dute-bartzelonan-voxen-aurkako-ekintza-batean.htm | Mundua | Gizon bat atxilotu dute Bartzelonan, Voxen aurkako ekintza batean | Beste pertsona bat ere identifikatu dute Mossoek, ustez Voxen ekitaldi baten aurka gauzak botatzeagatik. Azken egunetan hainbat lekutan izan dira antzeko gertakariak. Inkestek diotenez, Voxek aurrea har diezaioke PPri. | Gizon bat atxilotu dute Bartzelonan, Voxen aurkako ekintza batean. Beste pertsona bat ere identifikatu dute Mossoek, ustez Voxen ekitaldi baten aurka gauzak botatzeagatik. Azken egunetan hainbat lekutan izan dira antzeko gertakariak. Inkestek diotenez, Voxek aurrea har diezaioke PPri. | Azken egunetan ohikoa bilakatzen ari da irudia: Katalunian, Voxek agerraldi bat egiten duen bakoitzean, ehundaka lagun gerturatzen dira haiei aurre egitera, eta, mossoak tartean sartzen direnean, istiluak hasten dira. Asteburuan, besteak beste, Vicen (Bartzelona), Salten (Girona) eta Vallsen (Tarragona) gertatu zen —han izan ziren Santiago Abascal eta Javier Ortega Smith alderdiko buruzagiak—, eta, atzo, Bartzelonan. Mossoek gizon bat atxilotu zuten, eta beste bat identifikatu.
Atzo iluntzean ehun lagun inguru bildu ziren Bartzelonako Katalunia Plazan, Voxen ekitaldiaren aurka protesta egiteko. Eskuin muturreko alderdiaren agerraldiak ez dira, zehazki, agerraldi politikoak; haien arabera, kazetarien galderarik onartzen ez duten arren, «hedabideei adierazpenak egiteko ekitaldiak» dira, publikorik gabeak.
Agerraldi horien guztien ostean, Voxek salatu du manifestariek gauzak jaurti dizkietela eta mossoek haiek babestu dituztela, «agindu politikoengatik». Abascalek, ordea, ez du polizien aurka hitz egin: «Badakit mosso horiek, berez, jende zintzoa direla».
Helburua, PPri aurrea hartzea
Inkesta gehienen arabera, Vox eta PP parean ibiliko dira datorren igandeko hauteskundeetan. Voxek hamar puntu eskaseko programa bat aurkeztu du, eta subiranisten eta migratzaileen aurkako neurriei beste bat gehitu diote oraingoan: tabernen itxieraren eta etxeratze aginduen aurka egitea.
Horrrez gain, kanpaina hasi zenetik euren agerraldien aurkako boikot ekintzak dira gehien hauspotzen ari direna. Haien arabera, horien ondorioz, igandekoak ez dira hauteskunde libreak izango. Hainbatek defendatu dute Voxek probokatzeko soilik egiten dituela ekitaldi horiek; izan ere, hautatzen dituzten lekuak boto independentista gehien dituzten lekuak dira.
Abascalen alderdiaren helburua PPri aurrea hartu eta Kataluniako Parlamentuan talde propioa izatea da. Dena den, hauteskundeek leku erabakigarri bat ematen badiote, ataka zailean izango da Vox. Abascalek behin eta berriz errepikatu du ez duela Salvador Illa sozialisten hautagaia babestuko, baina haren hautesleek are gutxiago ulertuko lukete Kataluniako Gobernua subiranisten esku uztea. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193394/kolonbiak-behin-behineko-babesa-emango-die-milioi-bat-iheslari-venezuelarri.htm | Mundua | Kolonbiak behin-behineko babesa emango die milioi bat iheslari venezuelarri | Lege babesak hamar urteko iraupena izango du, eta, hura amaitutakoan, nahi dutenek bertan geratzeko bisa eskatu ahal izango dute. Erabakia "historikoa" dela nabarmendu du Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak. | Kolonbiak behin-behineko babesa emango die milioi bat iheslari venezuelarri. Lege babesak hamar urteko iraupena izango du, eta, hura amaitutakoan, nahi dutenek bertan geratzeko bisa eskatu ahal izango dute. Erabakia "historikoa" dela nabarmendu du Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak. | Urte hasieran zabaldutako datuen arabera, venezuelarrak dira Latinoamerikako iheslari talderik handiena. Horietatik ia bi milioi dira Kolonbiako lurretan aterpea hartu dutenak, ezkutuan muga igaro ondoren. Orain, Ivan Duque presidentearen gobernuak iragarri du milioi bat etorkini Behin-behineko Babes Estatutua eskatzeko aukera emango dietela. Lege babes horrek hamar urte iraungo luke, eta, horren ostean, nahi duenak Kolonbian geratzeko bisa eskatu ahal izango luke.
Erabakia txalotu egin du UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatari Filippo Grandik, eta historikotzat jo du: «Eskualderako eredu adierazgarria da Kolonbiako Gobernuaren erabakia, baita mundu osoarentzat ere». Grandik azaldu duenez, Venezuelatik kanpo bizi diren 4,5 milioi herritarretatik %37k hartu dute aterpe Kolonbian. Bogotak berak zabaldutako datuen arabera, 1,72 milioi venezuelar bizi dira herrialdean, eta horietatik milioi bat inguru paperik gabekoak dira.
Pandemiak gogortu egin du egoera eskualdean, eta, hori dela eta, Kolonbian bizi ziren milaka lagunek euren behin-behineko lanak galdu dituzte, eta Venezuelara itzultzea erabaki dute. Baina gehiago izan daitezke urte bukaerarako kontrako norabidea hartuko dutenak. Migratzaileentzako Nazioarteko Erakundearen aurreikuspenen arabera, urtearen amaierarako 6,2 milioi iheslari venezuelar egon daitezke Latinoamerika eta Karibeko herrialdeetan.
Behin-behineko lege babesaren helburua litzateke gutxienez 800.000 venezuelarri Kolonbian bizitzeko baimena ematea, eta, horren bidez, baita osasun eta hezkuntza zerbitzuetara jotzeko aukera eskaintzea ere, eta lan kontratuak lortzekoa. «Prozedura hau mugarri bat da Kolonbiako migrazio politiketan, baita Latinoamerika osoan ere. Giza eskubideen arloan, identifikatzeko eskubidea bermatuko die herrialdean legez kanpo dauden eta gaizkile taldeen biktima bilakatzeko arriskua duten milaka migratzaileri», nabarmendu du Duque presidenteak.
Bestetik, aurrez egoera erregularrean dauden migratzaileek ere eskatu ahal izango dute lege babesa, euren egonaldia hamar urtera luzatu ahal izateko. Horiekin, baimen berezi horien onuradunak bi miloi ingurura hel daitezkeela uste du gobernuak.
Venezuelari kritikak
Caracasen eta Bogotaren arteko harremanak ez dira inoiz bereziki onak izan, baina migratzaileen krisiak are gehiago okertu ditu. Pandemia hasi berritan, eta mugak itxita zeudela, Bogotako gobernua autobusak antolatzen hasi zen Kolonbian zeuden eta herrialdera itzuli nahi zuten migratzaile venezuelarrak mugara eramateko. Venezuelako presidente Nicolas Madurok, baina, gogor kritikatu zituen garraiook, argudiatuz herritarren «osasuna arriskuan» jartzen zutela.
Oraingoan, Duque izan da Maduro jopuntuan jarri duena, esanez migratzaileen krisia konpondu nahi bada beharrezkoa dela «Venezuelako diktadura» amaitzea. «Hausnartu behar dugu nola eraikiko den gobernu plural bat, ordezkaritza zabala izango duena; nola egingo diren hauteskunde askeak eta nola hasiko diren herrialdea berreraikitzeko lanak». |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193395/bilboko-portuko-transferentzia-bizkortzeko-eskatu-du-agintaritzak.htm | Ekonomia | Bilboko portuko transferentzia bizkortzeko eskatu du agintaritzak | Urrirako lortzea ezinezkoa ikusten du, baina gaiaz hitz egiten hasteko eskatu die Jaurlaritzari eta Espainiako Gobernuari | Bilboko portuko transferentzia bizkortzeko eskatu du agintaritzak. Urrirako lortzea ezinezkoa ikusten du, baina gaiaz hitz egiten hasteko eskatu die Jaurlaritzari eta Espainiako Gobernuari | Ricardo Barkala Bilboko Portuko presidenteak portuen kudeaketaren transferentziaren gaiari arnasa berria emateko eskatu die Eusko Jaurlaritzari eta Espainiako Gobernuari. «Aurreikuspena urrirako eman zedila eskatu zen, baina gaur egun data horietan ezinezkoa da. Hori bai, gaiari buruz hitz egiten has daitezela». Barkala ez da ausartu eguna zehazten, baina egingo dela ziurtzat eman du, eta ez atzerapen askorekin: «Horrelako akordioek lege aldaketa asko dakartzate, eta, horretarako, borondate politikoa behar da. Baina sinatua dutena errespetatuko dutela uste dut».
Espetxeen transferentziak oihartzun mediatiko handiagoa hartu du, baina harekin batera eskatu zuen portuena Jaurlaritzak. Era berean, Barkalak azaldu du ez dela azpiegituraren transferentzia, haren kudeaketarena baizik. Ñabardura garrantzitsua da hori, portuak interes orokorreko azpiegiturak direlako Espainiarentzat, eta hori traba legal handia zen eskuz aldatu ahal izateko: «Zer transferitu daitekeen eta zer ez aztertzen ari gara. Autonomoagoak izango gara. Txosten bat egiten ari gara, eta Jaurlaritza ere bai». Ondo bidean, transferentziak Pasaiako portuari ere eragingo lioke. Hura ere Espainiako Gobernuaren esku dago.
Barkalak urteko datuen balantzean hartu du transferentziaren egoeraren berri. 2020a urte «oso txarra» izan zela esan du, eta, koronabirusari ez ezik, zamaketarien grebari ere bota dio errua. «Lan Harremanekin dagoen saltsarekin, nola ez dugu guk kudeatu nahiko?», galdetu du, ironikoki. Bilboko portuko zamaketariak eta zamaketa enpresak negoziatzen hasiak dira berriz, eta Barkalak «ezinezkoa» ikusten du gatazka berriz grebara iritsi ahal izatea. «Gaia ez dago itxita, ez Bilbon, ez Espainian. Hemen berriz bildu dira lan hitzarmena negoziatzeko, baina ez dago zamaketa lanen liberalizazio erreal bat. Baina uste dut alde guztiek ikusi dutela zenbaterainoko hanka sartzea izan zen greba. Horrelako beste kolpe batek joa utziko luke portua».
Beste kolpe bat esan du, 2020an portuaren jardunak %16,7 egin baitzuen behera. 2019an baino 5,9 milioi zama tona gutxiago mugitu ziren. 5,9 milioi horietatik 2,7 zama likidoa izan ziren, erregaiak eta hidrokarburoak. Petronorren jardunarengatik da hori, koronabirusaren eraginez mugimendua murriztu zenez, gutxiago kontsumitu zuelako. «Hori koiunturala izan zen; berreskuratuko dugu», iragarri du Barkalak.
Zama lehorraren —makinak, burnia, mineralak... —jaitsierak gehiago arduratzen du. 3,2 milioi tona gutxiago mugitu ziren, %22 gutxiago. Jaitsiera horren %40 pandemiari egotzi dio; beste %60, berriz, zamaketarien grebari. «Grebak kalte izugarria egin digu. Min handia egin digu, eta ez bakarrik iraun zuen bitartean. Aurretik ere, greba hotsa zegoenean ontzi asko beste portu batzuetara joaten hasiak ziren». Brexit-aren eragina ere aipatu du, baina etorkizunera begira aukera bat ere izan daitekeela aurreratu du. «Errepide bidezko garraioa murriztu egingo dela uste dut, eta guk jaso dezakegu zama hori. Oso oldarkorrak izango gara bezero berrien bila joaterakoan». |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193396/asiain-inspektorea-protagonista-egin-du-alberto-ladron-aranak-bosgarrengoz.htm | Kultura | Asiain inspektorea protagonista egin du Alberto Ladron Aranak, bosgarrengoz | Idazleak nabarmendu duenez, "agur ez" baina "gero arte" esan dio pertsonaia horri gaur aurkeztu duen lanarekin: Mendekuaren hazia eleberria. Benetan gertatutako bi krimen izan ditu liburua idazteko abiapuntu. | Asiain inspektorea protagonista egin du Alberto Ladron Aranak, bosgarrengoz. Idazleak nabarmendu duenez, "agur ez" baina "gero arte" esan dio pertsonaia horri gaur aurkeztu duen lanarekin: Mendekuaren hazia eleberria. Benetan gertatutako bi krimen izan ditu liburua idazteko abiapuntu. | Gaur egun gehien irakurtzen diren euskarazko idazleetako bat da Alberto Ladron Arana (Iruñea, 1967), eta Leire Asiain inspektorea du pertsonaia ezagunenetako bat, ezagunena ez esatearren. Idazlearen azken lanetako protagonista da Asiain, gaur aurkeztu duen Mendekuaren hazia-koa ere bai, eta, liburuaren izenburuak berak adierazten duen bezala, “mendeku baten kontakizuna” du lan berria. “Nire ustez, denok dugu justiziaren sena buruan, eta mendekua justizia mota bat da, azken batean, muturrekoa izanik ere. Horregatik gertatzen zaizkigu horren erakargarriak mendeku istorioak, justizia egarri hori asetzen dutelako nolabait”, zioen idazleak berak, aurkezpenean.
Mendeku istorio horren sinopsi laburra: Andoni Isok bere andregaia akabatu zuen Donostian, anker eta hotz, baina Ertzaintzak ezin izan zuen haren aurkako frogarik topatu. Handik urte batzuetara, berriz, beste emakume bat hil eta desagerrarazi duela dirudi, Nafarroan, baina neskaren gorpurik ez da inon ageri, eta, hilotzik ezean, ezin hilketarik egotzi. Leire Asiain Foruzaingoko inspektorea jo eta su saiatuko da, bere talde osoarekin, kasua argitzen eta Isoren akatsen bat harrapatzen, baina, susmoak eta arrastoak pilatu arren, ikerketak aurrera egin ahala, misterioa argitu ordez, mataza nahasia are gehiago lodituz eta korapilatuz doa.
Hamabitik bost
“Hau nire hamabigarren nobela da, eta Leire Asiain protagonista duen bosgarrena”, nabarmendu du Ladron Aranak. Harrian mezua (2014), Gezurren basoa (2016), Jainkoen zigorra (2017) eta Film zaharren kluba (2018) dira soka horretako aurreko korapiloak, eta, haiek bezala, Elkar argitaletxeak eman du Mendekuaren hazia ere.
Laugarren nobelatik bosgarrenera bi urteko tartea egoteari buruz, honako hau adierazi du idazleak: “Ia-ia urtero argitaratu dut azken urteotan, eta atseden hartu behar nuen. Bestetik, nobela hau patxadaz idatzi nahi nuen”. Aurreko nobelaren arrakastagatik, neurri batean. “Badakit irakurleei biziki gustatu zitzaiela Film zaharren kluba; nire lanetan orain artean harrera onena jaso duena izan da, seguruenik. Suspensezko pelikula klasikoetan ardaztu nuen, fikzioan, baina ez nuen nahi formula errepikatu, eta erabaki nuen honetan errealitatea izatea inspirazio iturri”.
Hala, urtebete eman zuen benetako krimenei buruz dokumentatzen. Bi kasu aukeratu zituen azkenean: AEBetako familia batek abiarazitako “plan harrigarria”, batetik; eta, bestetik, joan den mende amaieran Galizian gertatu zen neska baten hilketa. “Nik dakidala, azken hori ez zen argitu sekula. Bi kasuak elkartuta eta muntatuta, nobela hau idazten hasi nintzen”. 2019ko udan. Urtebetean bukatu zuen idazketa. Pandemia lehertu zen tarte horretan, eta nobelako bloke bat, hirugarrena eta azkena, moldatu egin behar izan zuen, 2020an girotuta zegoelako. Hala, maskarak, distantzia soziala eta bestelako neurriak erantsi zizkion. Nagore Laffageren hilketak eta 2016ko sanferminetako talde bortxaketak eragindako suminduraren oihartzunak eta halako delituekin barkabera den epaile bat ere bai.
Liburuko lehen bi blokeak 2014an eta 2017an daude kokatuta, hurrenez hurren: “Lehen atalean, neskalaguna hil berri duen gizon gazte bat da protagonista”. Andoni Iso. “Putakume bat, nobelan behin baino gehiagotan esaten diotenez”. Hasieratik zeukan garbi Ladron Aranak hiltzailea nor zen ez zuela ezkutatu nahi, “zerbait deberdina” egin nahi zuela.
Asiainen ifrentzua
Mendekuaren hazia-ko bigarren partean agertzen da Asiain inspektorea, Erronkariko landetxe batean desagertu berri den neska gaztearen bilaketan. “Nire irakurleek badakite Asiainek Foruzaingoa utzi zuela aurreko nobelan, 2018an. Oraingo nobelaren atal hau 2017an dago kokatuta, baina”. 2020ko zatian jakingo du irakurleak, hain zuzen ere, zein duen ogibide berria Asiain foruzain ohiak; eta Patxi Vazquez izeneko detektibea ere ezagutuko du. “Bikote oso berezia egiten dute Asiainek eta Vazquezek”. Zaharra da Vazquez, eta ez da politikoki zuzena, batere. Gizarteko eliteen kontrako gorroto moduko bat ere badu, bere homosexualitateagatik jazarria izan zelako gaztetan. “Asiain ez den guztia da Vazquez”, nabarmendu du Ladron Aranak. “Seguruenik, hau ez da Asiainen azken nobela izango; eta, seguruenik, Asiainen hurrengo nobela horretan Patxi Vazquez ere agertuko da”.
Mendekuaren hazia ez baita Asiainen agurra, baina bai eten bat. Idazlea beste nobela klase bat ari da idazten orain, gerraostean girotuta eta haurrak protagonista dituela. “Zerbait guztiz diferentea egiteko gogoa nuen. Aldaketa bat behar nuen. Mendekuaren hazia hau eta aurrekoa Asiainen nobelarik hoberenak direla uste dut, eta agur egiteko ez, baina ‘gero arte’ esateko tenorea bada segur aski. Denbora batez, behintzat, hor geratuko da”. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193397/kamioilari-bat-hil-da-donemiliagan.htm | Ekonomia | Kamioilari bat hil da Donemiliagan | Bi kamioik elkar jo dute aurrez aurre A-3020 errepidean | Kamioilari bat hil da Donemiliagan. Bi kamioik elkar jo dute aurrez aurre A-3020 errepidean | Bi kamioik elkar jo dute aurrez aurre A-3020 errepidean, Donemiliagan (Araba). Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, 13:30ean gertatu da istripua, artean azaldu ez dituzten arrazoiak direla medio.
Bi ibilgailuen barruan harrapatuta geratu dira kamioilariak, eta suhiltzaileek atera behar izan dituzte.
Haietako bat hilik zegoen atera dutenerako, eta bestea zaurituta eraman dute Gasteizko erietxera.
LAB sindikatuak daraman zenbaketaren arabera, aurten jada sei lagun hil dira lanean ari zirela. Azken hirurak, gaurkoa zenbatu gabe, bihotzekoak jota hil ziren: FCCko kale garbitzaile bat Gasteizen, Bizkaiko Foru Aldundiaren zentro bateko langile bat Derion, eta Sader enpresako behargin bat Bilbon. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193398/zubietako-erraustegiari-otsailaren-1ean-eman-zioten-abian-jartzeko-akta.htm | Gizartea | Zubietako erraustegiari otsailaren 1ean eman zioten abian jartzeko akta | Arantxa Tapiak adierazi duenez, martxan egoteko baimen guztiak dauzka plantak. | Zubietako erraustegiari otsailaren 1ean eman zioten abian jartzeko akta. Arantxa Tapiak adierazi duenez, martxan egoteko baimen guztiak dauzka plantak. | EH Bilduren ustez, «irregulartasun zantzu handiak» daude Zubietako erraustegiaren (Gipuzkoa) jardueran. «Leku, une eta esparru desberdinetan», azaldu du Mikel Otero legebiltzarkideak. Miren Gorrotxategiren iritziz (Elkarrekin Podemos-IU), «hainbat arazo» azaleratu dira plantari baimenak emateko orduan eta jarduera kontrolatzeko garaian. «Suteak, transformadorearen leherketa, isuriak...», zerrendatu ditu. Bi legebiltzarkideek eskatua zioten Arantxa Tapiari azal zezala bai baimenen egoera administratiboa, baita erraustegiak araudiak nola betetzen dituen ere. Eusko Jaurlaritzaren Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburuak Eusko Legebiltzarreko Jasangarritasun eta Ingurumen Batzordean adierazi duenez, Zubietan, «zaila» izanda ere, «arauak betez» eman dira «baimen guztiak» eta egin dira tramite administratiboak. Jakinarazi du joan den otsailaren 1ean eman ziotela abian jartzeko akta; hau da, martxan jartzeko behar zuen azken baimena. Plantak, hortaz, ia bi hilabete egin ditu martxan baimen guztiak tramitatuta eduki gabe, joan den abenduaren 11n inauguratu baitzuten.
Tapiaren arabera, ingurumen baimen integratua (IBI) iazko ekainean eman zion Ingurumen Sailak Zubietako erraustegiari, eta, «egin diren ikuskaritzak aintzat hartuta», Ekondakin enpresak kudeatutako plantak behar bezala betetzen ditu IBIak ezarritako baldintzak ingurumenari dagokionez.
«Gai energetikoa» ere izan du hizpide Tapiak, Oteroren (EH Bildu) eta Gorrotxategiren (Elkarrekin Podemos-IU) galderei erantzutean. Gogoratu du erraustegiak energia sortzen duela, hondakinen balorizazioaren bidez. «Horretarako, eta EAEko eta estatuko [Espainiako] araudiek diotenez», hiru baimen administratibo eman behar ditu Ingurumen Sailak. Tapiaren esanetan, lehen biak 2019an eman ziren, eta azkenekoa, «ustiapenari» dagokiona, joan den otsailaren 1ean igorri zuten. «Horrenbestez, bukatu dira tramiteak alde horretatik».
Eta atmosferara igorri eta erreketara isuritako «kutsatzaileei» dagokienez, Tapiak nabarmendu du kontroletan ez direla gainditu IBIan «zehaztutako balioak».
«Gardentasun falta»
Gorrotxategik «gardentasuna falta eta ilunkeria» egotzi dizkio Jaurlaritzari erraustegiaren gaian. Jaurlaritzako Ingurumen sailburua ez dator bat: «Arautegiari jarraikiz, beharrezko informaziorako sarbidea ematen dugu. Ez da gure asmoa informazioa ezkutatzea».
Zubietako erraustegian egindako «akats guztiak» zuzenduta daudela azpimarratu du Tapiak, eta planta bera defendatu du. «Modernoa da. Ondo funtzionatzen ari da beharrei egokituta». |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193399/salatu-dute-ez-dituztela-euskarazko-plaza-gehiago-eskainiko-nafarroako-gobernuak-kudeatutako-iruntildeeko-haur-eskoletan.htm | Gizartea | Salatu dute ez dituztela euskarazko plaza gehiago eskainiko Nafarroako Gobernuak kudeatutako Iruñeko haur eskoletan | Haur Eskolak Euskaraz plataformak egin du kritika. Haien hitzetan, ez dute aldaketarik egingo Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuak kudeatutako Iruñeko bost haur eskoletan, eta lekuen %18 inguru eskainiko dituzte euskaraz. | Salatu dute ez dituztela euskarazko plaza gehiago eskainiko Nafarroako Gobernuak kudeatutako Iruñeko haur eskoletan. Haur Eskolak Euskaraz plataformak egin du kritika. Haien hitzetan, ez dute aldaketarik egingo Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuak kudeatutako Iruñeko bost haur eskoletan, eta lekuen %18 inguru eskainiko dituzte euskaraz. | «Nafarroako Gobernuak garrantzi handiko erabaki politikoa hartu du. Iruñeko haur eskolen mapa goitik behera aldatzeko aukera zuen, eta ez du hala egin nahi izan. Gaur-gaurkoz, aurkeztu dugun mapan ikusten denez, hamasei haur eskoletatik bakarrak edukiko du D eredua, eta, beste bostetan, plazen erdiak euskara murgiltze eredurik gabe edota ingelesaren eta gaztelerarekin nahastatuta eskainiko dira. Iruñe erdia, hegoaldean bizi dena, ia plazarik gabe geratu da». Horrela laburbildu du Iruñeko haur eskoletako egoera Haur Eskolak Euskaraz plataformak. Beraz, taldeak azaldu duenez, Hezkuntza Departamentuak dagoeneko osatuta dauka Iruñeko haur eskolen mapa, ofizialki jakinarazi ez badu ere, eta haiek zuzenean kudeatzen dituzten bost haur eskoletan ez dute aldaketarik egingo: «Iruñeko Udalaren haur eskolen banaketa berriari oniritzia agertuko dio, eta berak zuzenenean kudeatzen dituen Iruñeko beste bost haur eskoletan mugimendurik ez duela egingo iragarri du».
EH Bilduk duela bi aste ohartarazi zuen Iruñeko Udalak ingelesezko ekintzak ere sartu nahi dituela Printzearen Harresi haur eskolan egiten den euskarazko eta gaztelerazko jardunean. Horrela, koalizio abertzalearen irudiko, udalak euskarazko murgiltzea amaitu nahi du, «euskarazko ereduan ingelesezko jarduerak sartzera behartuz». Otsailaren 4an onartu zuten proposamena, Navarra Sumaren eta PSNren aldeko botoekin.
Plataformak, berriz, Hezkuntza Departamentuari eskatu zion euskarazko eredua hirian zabaltzeko, eta «gutxieneko proposamen bat» egin zion: Iruñeko mapa lau eremutan banatu zuten, eta eskatu barruti horietako bakoitzean euskarazko murgiltze eredua bermatzeko.
Baina, erantzuna ikusita, plataformak Nafarroako Gobernuaren jarrera kritikatu du: «Nola uler daiteke gobernu aurrerakoi batek Navarra Sumaren jarrera bera edo okerragoa ahalbidetzea?». Eta kezkaz bizi dute beste indar batzuek hartutako jarrera ere: «Kezkatuak gaude zenbait indar euskaltzalek erabaki honetan eragiteko agertu duten borondate eskasarekin».
Grebak eta mobilizazioak
Datozen egunak «mugituak» izango direla aurreratu du plataformak. LAB, CCOO eta Afapna sindikatuek grebara deitu dituzte Iruñeko haur eskoletako langileak, ostiraletarako. Hori babesteko, Haur Eskolak Euskaraz plataformak gurasoei eskatu die haurrak haur eskolara ez eramateko. Gainera, ostiralean bertan manifestazioa egingo dute, 17:30ean. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193400/bilboko-gazte-migratzaileak-kalean-daude-berriro.htm | Gizartea | Bilboko gazte migratzaileak kalean daude berriro | Udalak zazpi egunerako aterpea eskaini zien, baina epea amaitu da. | Bilboko gazte migratzaileak kalean daude berriro. Udalak zazpi egunerako aterpea eskaini zien, baina epea amaitu da. | OEE Ongi Etorri Errefuxiatuak elkarteak jakinarazi duenez, Bilboko Euskalduna zubiaren azpian lo egiten zuten gazte migratzaileak kalean daude berriro. Udaltzainek leku hartatik kanporatu zituen, eta Gizarte Zerbitzuek aterpe batean lo egiteko aukera eman zien, baina soilki zazpi egunez. Epe hori amaituta, kalean daude berriro gazteak.
Edonola ere, aurrerantzean ezin izango dute Euskalduna zubiaren azpiko bazter hori lotarako erabili, Bilboko Udalak etxolak eraitsi eta hara iristeko bidea itxi duelako, OEEk emandako informazioaren arabera. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193401/kasu-berriak-ugarituta-ere-positibo-tasak-ez-du-gora-egin-hegoaldean-56.htm | Gizartea | Kasu berriak ugarituta ere, positibo tasak ez du gora egin Hegoaldean: %5,6 | 15.203 proba diagnostiko egin dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak, eta horietatik, 862k eman dute positibo | Kasu berriak ugarituta ere, positibo tasak ez du gora egin Hegoaldean: %5,6. 15.203 proba diagnostiko egin dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak, eta horietatik, 862k eman dute positibo | COVID-19 kasu berriek gora egin arren, positibo tasak aurreko egunetako joerari eutsi dio Hego Euskal Herrian. Osakidetzak eta Osasunbideak argiaratutako datuen arabera, 862 positibo detektatu zituzten atzoko PCR eta antigeno probetan. Ohi denez, asteburuan baino test diagnostiko gehiago egin zituzten astelehenean (15.203), eta, horren ondorioz, positibo tasa ez zen igo: %5,6k eman zuten positibo probetan.
Herrialdeka, 99 kasu atzeman dituzte Araban, 399 Bizkaian, 216 Gipuzkoan eta 139 Nafarroan. EAEtik kanpoko bederatzi positiboren berri ere eman du Eusko Jaurlaritzak.
Osasun sarearen egoerari dagokionez, COVID-19az kutsatutako beste 107 pertsona erietxeratu dituzte Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroako ospitaleetan eta, oraintxe, 185 paziente larri daude ZIU zaintza intentsiboetako unitateetan.
Azkenik, bederatzi heriotzaren berri eman du Osasunbideak: atzo hildako hiru —78 eta 86 urte arteko bi gizon eta emakume bat—, eta aurreko egunetan zendutako sei: 88 eta 95 urte arteko bi gizon eta lau emakume. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193402/myanmarko-junta-militarrak-laquoegiazko-demokrazia-batraquo-sustatu-nahi-du.htm | Mundua | Myanmarko junta militarrak «egiazko demokrazia bat» sustatu nahi du | Herritarrek gerra legeari aurre egin diote, eta manifestazio jendetsuak egin dituzte gobernu berriaren aurka. | Myanmarko junta militarrak «egiazko demokrazia bat» sustatu nahi du. Herritarrek gerra legeari aurre egin diote, eta manifestazio jendetsuak egin dituzte gobernu berriaren aurka. | Azaroko hauteskundeetan ustez izandako iruzurraren argudiotik tiraka, Myanmarren gobernu aldaketa eragin duen junta militarraren buruzagi Min Aung Hlaingek «egiazko demokrazia bat» sustatzeko asmoa helarazi die herritarrei, horretarako eperik eta horren definizio zehatzik eman ez duen arren.
Jeneralak «desadostasun garrantzitsuak» jarri ditu argudiotzat Aung San Suu Kyi Bakearen Nobel saridun eta Estatu kontseilaria eta Win Myint herrialdeko presidentea euren karguetatik botatzeko, nahiz eta ez dituen Estatu kontseilariaren izen-abizenak behin ere aipatu mutinaren ostera egindako lehen agerraldian. Hori bai, adierazi du bozak antolatu eta horiek irabaziko dituen alderdiari emango diotela boterea; iragan astean, militarrek adierazi zuten urtebetez egongo direla agintean.
Herrialdeko merkataritza legea hautsi izana egotzi zioten Bakearen Nobel saridunari. Iragan asteko astelehenean atxilotu zuten, eta ostera haren etxea miatu zuten; Poliziak dio irrati uhinak atzemateko gailu bat aurkitu zutela, ustez atzerriko herrialde batetik inportatutakoa, eta, beraz, Myanmarrera ilegalki sarturikoa. Gainera, agiriak dio Aung San Suu Kyik ez zuela ez lizentziarik, ez baimenik gailu hori erabiltzeko; baliteke hiru urtera arteko kartzela zigorra izatea delitu horrengatik.
Win Myinen kasuan, hondamendi naturalen kudeaketaren legea bete ez izana leporatu diote. Koronabirusak eragindako pandemiaren testuinguruan hartutako erabaki batengatik hartu diote kargu: hauteskunde kanpainako bidaia batean 220 ibilgailu mugitzea baimendu izana.
Justiziaren ikuspuntutik, juntak akusazio horiekin argudiatu du gobernua boteretik kentzea. Horren ordez, herrialdearen historian ohikoa bilakatu den militarrez osaturiko talde exekutibo bat dago orain agintean; jeneralaren arabera, baina, aurtengoa desberdina da «ministro egokiak» aukeratu dituztelako. Horietako gehienak militarren alderdiko kideak dira, Batasunaren, Elkartasunaren eta Garapenarenekoak.
Indar armatuen presentzia politikan ez da egun batetik besterakoa; izan ere, 2008ko konstituzioaren arabera, militarrek parlamentuko bi ganberetako eserlekuen %25 dituzte gordeak, eta baimena ematen die estatuko «boterea hartzeko larrialdi egoeran». Larrialdi egoera hori zehazki zer den ez dago batere zehaztua, eta interpretazioen menpe geratu da. Gainera, Barne, Muga eta Defentsa ministerioen kontrolari eustea lortu dute testu horri esker, eta aurretik mende erdi izan ziren boterean.
Lehentasunak
Jeneralak jakinarazi duenez, gobernu berriak «lanpostuak sortuko» ditu, fabrikak berriz irekitzea baimenduko du eta koronabirusaren kontrako borroka lehenetsiko du.
Atzerri eta barne politiketan aldaketa nabarmenik ez dela izango gaineratu du, eta horrek iradokitzen du rohingya etniaren kontrako borroka jarraituko dutela. Rohingyak Myanmar hego-mendebaldekoak dira, Rakhine estatukoak, eta, musulmanak izanik, baztertuta daude gehiengo budistaren aurrean; esaterako, 1982an herritartasuna ukatu zitzaien. Orduz geroztik, kanpotartzat jotzen dituzte jaioterrian, eta gehiengo budistak «migratzaile bangladeshtarrak» direla esan ohi du mespretxu osoz.
Izan ere, milioika rohingyak Bangladeshera egin behar izan dute ihes, Myanmarko armadaren erasoetatik ihes egiteko, eta gehienak hego-ekialdeko Cox’s Bazar hirian daude; bizi duten egoeraren erakusle da Nazio Batuen Erakundeak hainbatetan esana duela «munduan gehien jazarritako» etnia dela.
Junta militarrak, ordea, ez du orain arteko bidea aldatzeko asmorik, eta haren lehentasunetan jarriko du arreta datozen hilabeteetan. Min Aung Hlaing jeneralak batasun nazionala du helburu, nahiz eta herritarren parte handi bat gobernu aldaketaren kontra agertu den.
Lehen bi egunetan mobilizazio gutxi izan ziren arren, egunek aurrera egin ahala, geroz eta lagun gehiago atera dira kalera protesta egitera, nahiz eta herenegun juntak gerra-legea ezarri zuen. Aung San Suu Kyiren alderdi NLD Demokraziarako Liga Nazionalaren arabera, Poliziak gutxienez zazpi zibil zauritu zituen balekin, gomazko pilotekin eta ur kanoiekin tiro egitean. Horietako bi larri daude ospitalean. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193404/jaurlaritzak-eh-bilduk-proposatutako-berme-energetikorako-legearen-kontra-egin-du.htm | Gizartea | Jaurlaritzak EH Bilduk proposatutako berme energetikorako legearen kontra egin du | Jaurlaritzak adierazi du proposamenari «errealismoa falta» zaiola. EH Bilduren arabera, lege ekinbide hori atzera botaz uko egin dio pobrezia energetikoaren arazoa konpontzeari. | Jaurlaritzak EH Bilduk proposatutako berme energetikorako legearen kontra egin du. Jaurlaritzak adierazi du proposamenari «errealismoa falta» zaiola. EH Bilduren arabera, lege ekinbide hori atzera botaz uko egin dio pobrezia energetikoaren arazoa konpontzeari. | EH Bilduk ongizate energetikorako eskubidea bermatzea helburu duen lege proposamen bat erregistratu zuen Eusko Legebiltzarrean, pobrezia energetikoaren kontzeptua gainditzeko asmoz. Eusko Jaurlaritzak, ordea, horren aurkako txostena egin du. Adierazi dutenez, EH Bilduk egindako lege proposamenak ez du «aplikazio praktikorako beharrezkoa den errealismorik», eta, beraz, «kontuan hartzearen aurkako irizpidea» azaldu du.
Jaurlaritzaren arabera, aurkeztutako ekinbideak operadore elektrikoen eta gas operadoreen araubide juridikoari eragiten dio, «haien betebeharrei eta eskubideei eragiten die, eta arriskuan jartzen du kontsumoan, gizarte zerbitzuetan eta osasunean ditugun eskumenetan oinarritutako politika publiko propio berri baten diseinua». Gaineratu dute, euren ustez, posible dela gizarte ongizateko politika publiko eraginkor bat aplikatzea egoerarik ahulenean dauden kolektiboei laguntzeko.
Berehala erantzun dio EH Bilduk Jaurlaritzaren erabakiari, eta salatu du ekinbide hori atzera botaz uko egin diola pobrezia energetikoaren arazoa konpontzeari. «Sistematikoki egin ohi duen moduan, Jaurlaritza Ongizate Energetikoa Bermatzeko Lege Proposamena tramitatzearen aurka agertu da. Berak ez ditu neurriak hartzen norabide horretan, baina besteon proposamenak ere ez ditu onartzen. Emaitza? Egun 200.000 pertsona inguruk ez dute berogailua pizteko gaitasun ekonomikorik». Nerea Kortajarena EH Bilduko legebiltzarkideak azpimarratu duenez, politika egiteko modu horren emaitza bistakoa da: «2008az geroztik pobrezia energetikoa areagotu da Araban, Gipuzkoan eta Bizkaian. Ongizate energetikoari dagokionez, arrakala handitzen ari da gurean, eta orain arteko politikak eta neurriak ez dira nahiko errealitate horri erantzuteko. Datuen arabera, orain arteko politikak ez dira eraginkorrak izan».
Kortajarenaren hitzetan, «esanguratsua» da errealismo falta egotzi izana proposamenari: «Zergatik ez da errealista herritar guztiei oinarrizko baliabide energetikoetarako sarbidea bermatzea? Eskubide sozialen aitortzan errealismoa ekinaren ekinez lortzen da». |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193405/zupiria-eaeko-auzitegi-nagusiaren-epaiaz-ezin-dut-ulertu.htm | Ekonomia | Zupiria, EAEko Auzitegi Nagusiaren epaiaz: «Ezin dut ulertu» | Eusko Jaurlaritzako bozeramaileari «bereziki larria» iruditzen zaio epaimahai batek «bere kasa» baloratu izana zer-nolakoa den bilakaera epidemiologikoa, batzorde teknikoari dagokiolako egoeraren jarraipena egitea. | Zupiria, EAEko Auzitegi Nagusiaren epaiaz: «Ezin dut ulertu». Eusko Jaurlaritzako bozeramaileari «bereziki larria» iruditzen zaio epaimahai batek «bere kasa» baloratu izana zer-nolakoa den bilakaera epidemiologikoa, batzorde teknikoari dagokiolako egoeraren jarraipena egitea. | Eusko Jaurlaritzak «errespetatzen du» EAEko Auzitegi Nagusiak eremu gorrian dauden udalerrietako ostatuei zabaltzeko baimena aitortu izana, baina «ez dator bat», Bigen Zupiria bozeramailearen esanetan. Jaurlaritzaren zerbitzu juridikoek epaia aztertuko dute, eta haiek erabakiko dute helegitea jarri ala ez.
Zupiriak arratsaldean egin duen agerraldi batean azaldu duenez, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako osasun egoera «oso larria eta kezkagarria» da, eta, bihartik aurrera, Eusko Jaurlaritzak «tresna bat gutxiago» izango du hari aurre egiteko. Gobernuaren helburua da intzidentzia tasa 100.000 biztanleko 60an kokatzea; gaur egungo datuak hamar aldiz murriztea. Nabarmendu du horretarako adituei eta osasun publikoko ikerlariei egiten dietela kasu, Labi batzorde teknikoan, eta haiei dagokiela egoera aztertzea eta unean uneko neurriak proposatzea.
Datorren ostegunean batzartuko da berriz Labi batzorde teknikoa, eta ostiralean, berriz, aholku batzordea. Zupiriak adierazi du haiek «neurri aproposenak» hartuko dituztela, baldin eta uste badute egoerak hori eskatzen duela.
Jaurlaritzaren bozeramaileak herritarrei eskatu die «erantzukizunez eta gizalegez» joka dezaten inauteri garaian. «Horrek arrisku berezia dakar, eta Jaurlaritzak hari aurre egiteko tresna bat gutxiago izango du», ohartarazi du. |
2021-2-9 | https://www.berria.eus/albisteak/193406/euskadi-fundazioak-aurtengo-denboraldia-aurkeztu-du.htm | Kirola | Euskadi Fundazioak aurtengo denboraldia aurkeztu du | Euskaltel Euskadi taldea izango da proiektuaren buruan, eta denera 350 txirrindulari baino gehiago arituko dira profesionaletan eta harrobian. Taldeak «herri oso bat» ordezkatzen duela nabarmendu dute. | Euskadi Fundazioak aurtengo denboraldia aurkeztu du. Euskaltel Euskadi taldea izango da proiektuaren buruan, eta denera 350 txirrindulari baino gehiago arituko dira profesionaletan eta harrobian. Taldeak «herri oso bat» ordezkatzen duela nabarmendu dute. | Euskadi Fundazioak 2021. denboraldirako egitasmoa aurkeztu du gaur, Euskaltelek Derion (Bizkaia) duen egoitza nagusian. Han izan dira fundazioko txirrindulariak, enpresa babesleak, erakundeetako ordezkariak eta hedabideak. Bazkide eta jarraitzaileek, berriz, Internet bidez ikusi dute ekitaldia. Fundazioak bere hiru talde nagusiak aurkeztu ditu: Euskaltel Euskadi, Laboral Kutxa eta 23 urtez azpiko Laboral Kutxa. «Harrobia zaintzen jarraitzeko konpromisoa» berretsi du.
Izan ere, harrobian eta talde profesionaletan, 350 txirrindulari baino gehiago arituko dira aurten. Euskaltel Euskadi UCI Pro Team kategorian lehiatuko da, bigarren urtez; Laboral Kutxa, UCI Women's Continental Team bigarren kategorian, lehengoz; eta 23 urtez azpiko Laboral Kutxa, berriz, talde profesionalen egituran filial gisa lehiatuko da estreinakoz.
Euskadi Fundazioa «bakarra eta berezia» dela adierazi dute aurkezpenean, nazioarteko tropelean ez baitago beste talderik gizonezkoen eta emakumezkoen mailetan harrobiko «piramide osatuarekin» lan egiten duenik. «Gure bereizgarria da, eta oso harro gaude», esan du Jesus Ezkurdia fundazioko presidenteordeak.
Ildo horretan mintzatu da Xabier Iturbe Euskalteleko lehendakaria ere, harro. «Fundazioaren ereduak ez du parekorik txirrindularitza munduan. Gure taldeak herri oso bat ordezkatzen du, gauzak egiteko eta sentitzeko modu bat, kirola ulertzeko beste alternatiba bat». Biek «marea laranjari» eman dizkiote eskerrak, Euskaltel Euskadi taldearen zaleei.
Euskaltel Euskadi taldea da kirol proiektu horren burua. Jorge Azanzak gidatuko du taldea, eta zazpigarren denboraldia izango du lan horretan. Azanzak hogei txirrindulari izango ditu haren aginduetara: hemezortzik errepikatuko dute aurreko denboralditik; Xabier Mikel Azparren eta Luis Angel Mate dira berriak. Lehena Laboral Kutxatik iritsi da, eta Mate, berriz, Frantziako Cofidis taldetik. Taldeak indartsu hasi du denboraldia: jokatutako lehenengo lasterketan, Valentziako Sari Nagusian, taldekako sailkapena irabazi zuen, eta Mikel Aristi bigarren postuan sailkatu zen.
Aurtengoa denboraldi berezia izango da Laboral Kutxa taldearentzat, kategoria berri batean ariko delako: UCI Women's Continental Teamen. Ion Lazkanok zuzenduko du taldea, eta maila handiko lasterketetan hartuko du parte; besteak beste, Itzulian eta Durango-Durangon. «Lasterketa horietan gure maila non dagoen ikusteko aukera izango dugu», esan du Lazkanok. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193431/hezkuntza-legearen-inguruko-eztabaida-foroa-zabaldu-du-berriak.htm | Gizartea | Hezkuntza Legearen inguruko eztabaida foroa zabaldu du BERRIAk | Euskal Herri osoaren ikuspegia emate aldera, hezkuntzako hainbat eragileren iritziak bilduko ditu datozen egunetan. | Hezkuntza Legearen inguruko eztabaida foroa zabaldu du BERRIAk. Euskal Herri osoaren ikuspegia emate aldera, hezkuntzako hainbat eragileren iritziak bilduko ditu datozen egunetan. | LOMLOE legea indarrean sartu berri da Hego Euskal Herrian, eta Eusko Legebiltzarrean ere urruti gabe garatuko dute Hezkuntza Legea berritzeko eztabaida, Eusko Jaurlaritzak landutako Hezkuntza Akordioa oinarri hartuta.
Hori ikusita, BERRIAk iritzi bilketa bat egingo du hezkuntzako eragileen artean, Euskal Herri osoaren ikuspegia hartuta, erronka hurbil honen aurrean bakoitzaren posizioak azaldu eta hezkuntzak eta eskolak zer indargune eta zer behar dituzten, eta zer bide hartu behar luketen azaltzen saiatzeko.
Horretarako, Hezkuntza bidegurutzean eztabaida foroa sortu du, eta datozen egunetan joango gara argitaratzen jasotako iritziak. Gaur argitaratu dugu lehena: Lurdes Imaz, EHIGE Euskal Herriko Ikasleen Gurasoen Elkarteko koordinatzailearen Korapiloak askatzeko garaia da.
Eskola publikoa zer den, zer izan behar duen, muga administratiboetatik gaindi Euskal Herriak zer behar dituen hezkuntza alorrean, legeak bermatzen ote duen euskarazko irakaskuntza lurralde osoan, murgiltzea eta hizkuntza ereduak, curriculumari dagozkionak, egoera sozio-ekonomikoa eta ikasleen segregazioa... Asko dira hezkuntzaren korapiloak dituen hariak, eta bakoitzak erabakiko du nondik tira.
Parte hartzaileen artean egongo dira Heize zuzendariak, Ikastolen Elkartea, Seaska, Kristau Eskola, LAB, ELA, Steilas, CCOO, Euskal Eskola Publikoaz Harro, Sortzen eta SOS Arrazakeria. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193432/la-trinchera-infinita-filma-oscarren-lehiatik-at-utzi-dute.htm | Kultura | 'La Trinchera Infinita' filma Oscarren lehiatik at utzi dute | Aitor Arregi, Jon Garaño eta Jose Mari Goenagaren filma 93 laneko zerrendan zegoen, eta horietatik hamabost pasatu dira finalerdira. | 'La Trinchera Infinita' filma Oscarren lehiatik at utzi dute. Aitor Arregi, Jon Garaño eta Jose Mari Goenagaren filma 93 laneko zerrendan zegoen, eta horietatik hamabost pasatu dira finalerdira. | Amaitu da Aitor Arregi, Jon Garaño eta Jose Mari Goenaga zuzendarien aurtengo Hollywoodeko ametsa. La Trinchera Infinita filma Oscar sarietarako zerrendan zegoen, ingelesez ez diren filmen atalean (gazteleraz filmatu zuten). Beste 93 filmekin zerrendan zegoen, baina horietako hamabost baino ez dira pasatu finalerdietara.
2021eko apirilaren 25ean banatuko dituzte 93. Oscar sariak, Los Angelesen (AEB).
Lehen ere egon dira Moriarti ekoiztetxeko sortzaileok Oscarretarako bidean. Izan ere, 2016an ere abiatu zuten ibilbide hori, Loreak filmarekin, baina, orduan ere, pelikulak ez zuen Hollywoodeko akademiaren aukeraketako hurrengo fasea gainditu.
Aurreko hiru film luzeak euskaraz egin eta Euskal Herrian girotu ondoren, Espainiara jo zuten zuzendariok La Trinchera Infinita egiteko. 1936ko gerran eta haren ostean gertatzen da istorioa. Higinio Blanco errepublikazalea (Antonio de la Torre) atxilotu egingo dute tropa nazionalek. Kamioian daramatela, ihes egingo du, eta etxean egindako zulo batean ezkutatuko da, Rosa emazteak (Belen Cuesta) lagunduta. Barne itxialdi bat hasiko du, 33 urte iraungo duena, 1969ra arte. Gerra hari buruzko «beste film bat» ez dela esan dute zuzendariok, harago doalakoan: beldurra da filmaren ardatza, beldurra modu oso zabalean ulertuta, |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193433/la-trinchera-infinita-oscar-sarietatik-kanpo-gelditu-da.htm | Kultura | 'La trinchera infinita' Oscar sarietatik kanpo gelditu da | Aitor Arregik, Jon Garañok eta Jose Mari Goenagak zuzendutako filma ez da sartu azken hamabost hautagaien zerrendan | 'La trinchera infinita' Oscar sarietatik kanpo gelditu da. Aitor Arregik, Jon Garañok eta Jose Mari Goenagak zuzendutako filma ez da sartu azken hamabost hautagaien zerrendan | Loreak filmarekin gertatu bezala, Moriarti euskal ekoiztetxeko azken pelikulak ez du azken aurreko langa gainditu, eta ez da lehiatuko Nazioarteko Oscar saria irabazteko. Bart eman ditu Hollywoodeko akademiak momentuz lehian jarraitzen duten hamabost pelikulen izenak, eta ez dago horien artean La trinchera infinita. 93 filmen artean aukeratu dituzte hamabost horiek, eta oraindik beste aukeraketa bat gainditu beharko dute azken lehian sartzeko.
La trinchera infinita 2019ko Donostiako Zinemaldian lehiatu zen, eta han, zuzendari onenaren eta gidoi onenaren sariak eskuratu zituen. Loreak Garañok eta Goenagak zuzendutako filma ere Oscar sarietarako hautagaia izan zen 2016an, baina orduan ere ez zuen lehenengo pausoa gainditu.
Aurreko hiru film luzeak euskaraz egin eta Euskal Herrian girotu ondoren, Espainiara jo zuten zuzendariok La Trinchera Infinita egiteko. 1936ko gerran eta haren ostean gertatzen da istorioa. Higinio Blanco errepublikazalea (Antonio de la Torre) atxilotu egingo dute tropa nazionalek. Kamioian daramatela, ihes egingo du, eta etxean egindako zulo batean ezkutatuko da, Rosa emazteak (Belen Cuesta) lagunduta. Barne itxialdi bat hasiko du, 33 urte iraungo duena, 1969ra arte. Gerra hari buruzko «beste film bat» ez dela esan dute zuzendariok, harago doalakoan: beldurra da filmaren ardatza, beldurra modu oso zabalean ulertuta
Hauek dira Nazioarteko Oscar saria jasotzeko hautagai diren filmak: Ya no estoy aquí (Mexiko), La llorona (Guatemala), El agente topo (Txile), Quo Vadis, Aida? (Bosnia eta Herzegovina), Charlatan (Txekiar Errepublika), Druk (Danimarka), Deux (Frantzia), Shaonian de ni / Better Days (Txina), Khorshid (Iran), La nuit des rois (Boli Kosta), Hope (Norvegia), Colectiv (Errumanía) Dorogie tovarishchi (Errusia),Yangguang puzhao / A Sun (Taiwan) eta L'Homme qui a vendu sa peau (Tunisia).
Martxoaren 15ean jakinaraziko dute zein diren Oscar sarietarako azken hautagaiak kategoria guztietan, eta azken gala, berriz, apirilaren 25ean izango da, ohi baino bi hilabete geroago, pandemia dela eta. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193434/astrazenecaren-txertoa-poliziei-militarrei-suhiltzaileei-eta-irakasleei-jarriko-zaie-hegoaldean.htm | Gizartea | AstraZenecaren txertoa poliziei, militarrei, suhiltzaileei eta irakasleei jarriko zaie Hegoaldean | Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak erabaki du 55 urtetik beherako «ezinbesteko langileei» jartzea AstraZenecaren txertoa, eta baztertu egin du egoera «zaurgarrian» dauden gaixoei jartzea. | AstraZenecaren txertoa poliziei, militarrei, suhiltzaileei eta irakasleei jarriko zaie Hegoaldean. Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak erabaki du 55 urtetik beherako «ezinbesteko langileei» jartzea AstraZenecaren txertoa, eta baztertu egin du egoera «zaurgarrian» dauden gaixoei jartzea. | Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoetako ordezkariek eguneratu egin zuten txertaketa estrategia atzo arratsaldea, eta AstraZeneca botika etxeak eta Oxfordeko Unibertsitateak elkarlanean garatutako txertoa jartzeko lehentasuna izango duten kolektiboak zehaztu zituzten. Osasun Publikoko Batzordeak hartutako erabakiaren arabera, «ezinbesteko langileei» jarriko zaie aurrena txerto hori, eta ez egoera «zaurgarrian» dauden gaixoei. Txertatzen lehentasuna izango duten kolektiboaren barruan honako hauek daude: militarrak, poliziak, larrialdietako langileak (suhiltzaileak, Babes Zibileko langileak eta espetxeetako funtzionarioak) eta irakasleak (Haur Hezkuntzako irakasleak, behar berezietako irakasleak, eta Lehen eta Bigarren Hezkuntzakoak).
Osasun arloko eta esparru soziosanitarioko langileak biltzen dituen taldean beste azpitalde bat eratu dute, eta horko kideei ere jarriko zaie AstraZenecaren txertoa. Azpitalde horretan daude fisioterapeutak, terapeutak, farmazietako langileak, etxeko laguntza zerbitzua ematen dutenak, adingabeen zentroetako langileak, eguneko zentroetan aritzen direnak eta espetxeetako beharginak.
Joan den astean erabaki zuen Madrilek AstraZenecaren txertoa 18 eta 55 urte arteko pertsonei jartzea. Espainiako Gobernuak txerto horren 1,8 milioi dosi banatuko ditu. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193435/ebren-funtsen-baldintzak-onartu-ditu-europako-parlamentuak.htm | Ekonomia | EBren funtsen baldintzak onartu ditu Europako Parlamentuak | Dirua urtearen erdialdera arte ez da iritsiko. | EBren funtsen baldintzak onartu ditu Europako Parlamentuak. Dirua urtearen erdialdera arte ez da iritsiko. | Beste urrats bat egin du aurrera Hurrengo Belaunaldia planak. Europako Parlamentuak gehiengo handiz onartu du gaur goizean haren tresna nagusiaren araudia, Berreskurapenerako eta Erresilientziarako Mekanismoarena (RFF, ingelesezko laburduran), Gehiengo handiarekin onartu dute eurodiputatuek: aldeko 582 boto, aurkako 40 eta 69 abstentzio jaso ditu.
Hurrengo Belaunaldia planaren 750.000 milioi euroetatik 672.500 milioi izango ditu RFFk. Diru horren erdia transferentziak izango dira —itzuli beharko ez den dirua—, eta beste erdia epe luzean itzuli beharreko maileguak. Diruaren zatirik handiena trantsizio energetikora eta digitalera bideratzea da asmoa. %70, hain zuzen, 2021ean eta 2022an banatuko dute, eta gainontzekoa, berriz, 2026ra bitartean.
Lehen diruak urtearen erdialdera dira iristekoak, oraindik prozedura asko egin behar direlako. Europako Parlamentuaren oniritziaren ondoren, Europar Kontseiluak onartu beharko du araudia (gobernuek), eta gero argitaratuko da EBren aldizkari ofizialean,
Parlamentuen oniritzia
Aldi berean, EBko 27 estatukideetako parlamentuek baimena eman behar diote Europako Batzordeari EBren izenean finantza merkatuetara jo eta bere burua zorpetzeko. Tramite hori bizkortzeko eskatu zien atzo Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak, oraingoz sei kidek baizik ez dutelako egin: Frantzia, Portugal, Bulgaria, Eslovenia, Zipre eta Kroaziak.
Ikusteko dago urrats hori erraz egiten ote duten parlamentu guztietan, EBren dirua baldintzekin iritsiko baita, eta batzuk ez direlako denen gustukoak izango. Izan ere, dirua ez da estatuetara iritsiko baldin eta ez badituzte Europako Batzordearen irizpideak eta helburuak betetzen.
Hasteko, estatukideek zehatz-mehatz azaldu behar diote Bruselari dirua zertan inbertitu nahi duten, eta zein erreforma egingo dituzten funtsak jasotzearen truke. Hemezortzi gobernuk dagoeneko bidali dituzte beren zirriborroak, baina xehetasunetan motz geratu direlako errieta egin die Valdis Dombrovskis Europako Batzordeko lehendakariordeak. Eusko Jaurlaritzak 5.700 milioi euro eskuratzeko plana aurkeztu dio Espainiako Gobernuari, Euskadi Next izenekoa, eta horretan ari da Nafarroako Gobernua ere.
Behin plan zehatzak jaso ondoren, bi hilabete izango ditu Bruselak horiek aztertzeko eta erantzun bat emateko. Bi irizpide hartuko ditu kontuan. Batetik, dirua benetan erabiliko dela EBren lehentasunak finantzatzeko (trantsizio energetikora joan behar du gutxienez %37k, eta digitalizazioa handitzera beste %20k). Bestetik, dirua jaso nahi duten estatukideek bete egin beharko dituzte batzordeak egiten dizkien gomendio ekonomiko «guztiak edo kopuru handi bat». Hor gerta daiteke Bruselaren eta hiriburuen arteko talka, baten agendak eta besteenek ez dutelako beti bat egiten.
Espainiaren erreformak
Espainian, Europako Batzordearen bi gomendiok ematen dute zeresan gehien: pentsio sistemaren jasangarritasuna bermatzeak eta lan araudiak. Bi arlo horietan «EBk inposatuko dituen murrizketak» direla eta, EBren funtsei uko egin behar litzaiekeela argudiatu dute ELAk eta Kapitalari Planto plataformak. LABek ere kritikak egin dizkio.
Pentsio sistemak defizit handia pilatu du azken urteetan eta are handiagoa pilatu dezake urte gutxi barru, baby boom-aren belaunaldiek erretiroa hartu ahala. Erreforma martxan dago: zenbait irizpide zehaztu ditu Toledoko Itunak (Espainiako Kongresuko batzorde bereziak), eta horien gainean lege proiektu bat lantzen ari da Espainiako Gobernua. Madrilen helburua da erretiro aurreratuak zailtzea erretiroaren benetako adina adin ofizialera hurbiltzeko (67 urte, 2027tik aurrera), kotizazio urte gehiago kontuan hartzea pentsioaren zenbatekoa aintzat hartzeko, eta Gizarte Segurantzak bere gain hartzen dituen gastu batzuk aurrekontu orokorretara igarotzea. Hain zuzen ere, Hego Euskal Herriko pentsiodunen hainbat taldek manifestazioak antolatu dituzte larunbat honetarako, erreforma horien aurka.
Lan araudiari dagokionez, Bruselaren azken azterketek nabarmendu dute enpleguaren egonkortasuna handitu behar duela Espainiak, behin-behineko kontratazio gehiegi dagoelako, Baina, aldi berean, ez du nahi 2012an eta 2013an indarrean jarritako erreformak bertan behera geratzea. Horien bitartez, kaleratzea merkatu egin zen, negoziazio kolektiboa ahuldu, eta enpresek aukera dute lan baldintzak beren kabuz aldarazteko. Erreforma horien puntu batzuk bertan behera utzi nahi ditu Pedro Sanchezen gobernuak, baina oraintxe negoziatzen ari da CEOE patronalarekin eta CCOO eta UGT sindikatuekin. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193436/koronabirusaren-hegoafrikako-aldaera-atzeman-dute-ipar-euskal-herrian.htm | Gizartea | Koronabirusaren Hegoafrikako aldaera atzeman dute Ipar Euskal Herrian | «Bizpahiru kasu» daudela baieztatu du Eskualdeko Osasun Agentziak. Kutsabideak ikertzeko protokoloa eta bakartze protokoloa zorroztu dituzte. | Koronabirusaren Hegoafrikako aldaera atzeman dute Ipar Euskal Herrian. «Bizpahiru kasu» daudela baieztatu du Eskualdeko Osasun Agentziak. Kutsabideak ikertzeko protokoloa eta bakartze protokoloa zorroztu dituzte. | Aste honetan koronabirusaren Hegoafrikako aldaeraren «bizpahiru» kasu atzeman dituzte Ipar Euskal Herrian, Eskualdeko Osasun Agentziak baieztatu duenez. Izan ere, otsailaren 1etik, PCR proba eta antigeno test guztietan aztertzen dute birusaren aparteko aldaerarik ba ote den. Hegoafrikako aldaera atzematean, kutsabideak argitzeko protokoloa indartu dute aztarnariek: hurbileko kontaktuez gain, hurbileko kontaktuen kontaktuak ere kontuan hartzen dituzte, birusaren Hegoafrikako aldaera kutsakorragoa delakoan. Bestalde, bakartze denbora luzatu diete Hegoafrikako aldaera dutenei: zazpi egunetik hamar egunera.
Oraingoz, Pirinio Atlantikoetako herritarren %5ek jarri dute txertoa, horietako 6.810 Ipar Euskal Herrian. 75 urtez gorako herritarrek txertaketa guneetan jar dezakete txertoa, aldez aurretik ordua hartuz. 65 urtez beherako osasun langileak AstraZeneca txertoa jartzen hasi dira, Baionako ospitaleak 1.600 dosi jaso ondoan.
Frantziako Osasun ministro Olivier Veranek kezka berezia erakutsi zuen birusaren Hegoafrikako aldaera dela eta. Esan zuenez, kutsakorragoa izateaz gain, txertoaren eraginkortasuna zalantzan jartzen du. Hegoafrikan, txertaketa kanpaina eten egin behar izan zuten iragan astean, AstraZenecaren txertoak tokiko aldaerarekiko eraginkortasun txikiagoa duelakoan. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193437/von-der-leyenek-onartu-egin-du-europako-batasuna-laquobaikorregiaraquo-izan-zela-txertoen-epeak-jartzean.htm | Gizartea | Von der Leyenek onartu egin du Europako Batasuna «baikorregia» izan zela txertoen epeak jartzean | Europako Batzordeko buruak uste du, hala ere, EBko biztanleen %70 txertatuta egonen direla «uda amaierarako». | Von der Leyenek onartu egin du Europako Batasuna «baikorregia» izan zela txertoen epeak jartzean. Europako Batzordeko buruak uste du, hala ere, EBko biztanleen %70 txertatuta egonen direla «uda amaierarako». | Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek aitortu du Europako Batasuna «gehiegizko baikortasunez» jokatu zuela, COVID-19aren aurkako txertoak ekoizteko eta horiek banatzeko epeak kalkulatzeko tenorean: «Sinetsita geunden erreserbatu eta ordaindu genuen hori garaiz entregatuko zela». Berretsi du, hala ere, Europako biztanleen %70 inguru «immunizatua» egonen direla «uda amaierarako».
Europako Batasunaren estrategia bateratuaren alde hitz egin du Von der Leyenek: «Ez dut pentsatu nahi zer gerta zitekeen, herrialderik handienek berentzako txertoak bermatu eta herrialde txikiak bazter batean utzi izan balituzte. Burugabekeria izan zitekeen, gure komunitatearen bukaera».
Europako Parlamentuan egin ditu adierazpenok Von der Leyenek. Hainbat taldek eskatua zuten agerraldia, txertaketaren gaineko kudeaketari buruzko azalpenak eman zitzan. Batzordeari «gardentasuna» eskatu diote, besteak beste, EAJk eta EH Bilduk.
Europako Batzordeak 2.300 milioi dosi erreserbatu ditu, enpresa hauekin kontratu konfidentzialak sinatuta: Pfizer-BioNTechekin (600 milioi dosi gehienez), AstraZenecarekin (400 milioi), Sanofi-GSKrekin (300 milioi), Johnson & Johnsonekin (400 milioi), CureVacekin (405 milioi) eta Modernarekin (160 milioi). Horiez gainera, Novavax eta Valneva laborategiekin ere negoziatzen ari da Brusela, datozen hilabeteetan baimena jaso lezaketen txertoen dosi gehiago eskuratze aldera.
Europako Parlamentuko talde gehienek, ordea, Europako Batzordearen jokabidea txarretsi dute, era ilunean jardun eta multinazionalekin «malguegi» aritu delakoan: «Umiliazio eta ezintasun sentsazio bat orokortu da legebiltzarreko taldeen artean», azaldu du Pernando Barrenak, EH Bilduk Bruselan duen europarlamentariak. «AstraZenecaren auzian, adibidez, dakigun bakarra da hitzartutako txertoen erdiak bakarrik jasoko ditugula [40 milioi dosi igorriko dituzte, urteko lehen hiruhilekoan], eta enpresak ez duela horren azalpenik ere eman». Barrenaren ustea da Europari zegozkion dosiak «beste estatu batzuei» saldu dizkiela AstraZenecak, «atzeko atetik eta prezio handiagoan».
Ez da zalantzak agertu dituen bakarra: Europako Parlamentuko liberalen taldeak ere (Renew Europe) kontuak eskatu dizkio batzordeko presidente Ursula Von der Leyeni. Talde horretan dago EAJko Izaskun Bilbao europarlamentaria: «Gardentasuna behar dugu, egutegi argi eta fidagarri bat, denok jakin dezagun konpainia horiek noiz egingo dituzten bidalketak».
Sekretuen aretoa
Opakutasun horren adibide da Europako Batzordearen eta AstraZenecaren arteko kontratua. Hainbat taldek eginiko presioari esker, hitzarmena «argitara» atera du Bruselak, baina hori egiteko moduak kritika are gogorragoak eragin ditu: «Baldintza oso makurretan argitaratu dute», azaldu du Barrenak. «Europako Parlamentuan badago dokumentu konfidentzialak ikusteko areto bat. Sekretuen gela esaten diote, eta segurtasun neurri zorrotzak ditu: ezin da agirien kopiarik egin, eta europarlamentariei 50 minutuko tartea ematen zaie dena irakurtzeko». Kasu honetan, gainera, ohi baino traba gehiago jarri dizkie Batzordeak: «Aretora sartu, txostenak irakurtzen hasi, eta konturatu ginen dena zentsuratuta zegoela: preziorik ez zen inon ageri, ekoizpen eta entrega epeak ezabatuta zeuden... Lotsagarria».
Hala ere, zentsuratutako PDF dokumentuan borratuta zeuden datuetako batzuk ere azalera atera dira azken egunetan. Besteak beste, Bruselak AstraZenecaren txertoen truke ordaindutako prezioa: 870 milioi euro 300 milioi dosiren truke. «Argi dago enpresa batzuentzat negozio borobila dela hau: osasun krisi baten erdian, diru publikotik milioiak eta milioiak ematen dizkiegu lehentasunezko produktu bat ikertzeko eta garatzeko, eta, gero, produktu horren kopuru ikaragarriak erosten dizkiegu», kexu da EH Bilduko europarlamentaria. Pandemia garaian «etekin ekonomikoa lehenestea» leporatu die enpresei. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193438/zupiriak-esan-du-murrizketak-ez-direla-lehendakariaren-gutizia-bat.htm | Gizartea | Zupiriak esan du murrizketak ez direla lehendakariaren «gutizia» bat | COVID-19ak eragindako osasun egoera oraindik ere «zaila» dela ohartarazi du, eta epidemiologoek emandako neurriei atxikita ibili behar dela. | Zupiriak esan du murrizketak ez direla lehendakariaren «gutizia» bat. COVID-19ak eragindako osasun egoera oraindik ere «zaila» dela ohartarazi du, eta epidemiologoek emandako neurriei atxikita ibili behar dela. | Eusko Jaurlaritzako eledun Bingen Zupiriak esan du COVID-19ari aurre egite aldera ezarri diren prebentzio neurriak eta murrizketak ez direla Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluren «gutizia» bat. Euskal erakunde guztiak, oro har, izurriaren ondorioak samurtze eta kontrolatze aldera «direnak eta ez direnak» egiten ari direla nabarmendu du, eta erabakiak «beti» daudela oinarrituta epidemiologian aditu direnek emandako irizpideetan. Hortik aparteko biderik oraingoz ezin dela irudikatu gogoratu du, gainera, osasun egoera oraindik «zaila» dela argudiatuta. Radio Euskadin egin dioten elkarrizketa batean solastatu da gaur goizean Zupiria.
Atzo ostalariek EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren aldeko ebazpen bat jaso zuten, eta gaitzaren intzidentzia tasarik handieneko herrietan ere tabernak irekitzea lortu dute gaur horregatik; hizpide izan du ebazpena Zupiriak, eta ostalariek egin duten hautu hori bera beste kolektibo batzuek ere egitea arriskutsua litzatekeela gogoratu du: «Oso egoera zailera eraman gaitzake horrek». Adierazi duenez, ostalariek aldeko ebazpena jaso dute, eta horren aurka egiteko helegitea jartzea aztertzen ari da orain Jaurlaritza. Izan ere, gogoratu du badirela «ebidentziak» diotenak kutsatze arriskua nabarmen handitzen dela toki itxietan maskararik gabe ibilita. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193439/sercoin-enpresak-hemeretzi-langile-kaleratzeko-prozedura-abiatu-du.htm | Ekonomia | Sercoin enpresak hemeretzi langile kaleratzeko prozedura abiatu du | Erandioko enpresak lantaldearen heren bat kaleratu nahi du | Sercoin enpresak hemeretzi langile kaleratzeko prozedura abiatu du. Erandioko enpresak lantaldearen heren bat kaleratu nahi du | ELA sindikatuak salatu du Erandioko (Bizkaia) Sercoin enpresako zuzendaritzak hemeretzi behargin kaleratzeko prozedura abiatu duela, lantalde osoaren %30. Segurtasunaren alorrean aritzen da Sercoin, segurtasun sistemak instalatzen eta horien mantentze lanak egiten; adibidez, suteen aurkako sistemak eta telebista zirkuitu itxiak jartzen ditu.
ELAk gogor kritikatu du enpresak "COVID-19aren egoera itzalean" egin nahi dituela kaleratzeak, uste duelako egoera horrek epemuga bat duela, ez urrun. Zuzendaritza azken hilabeteetan "xantaia" egiten ari dela erantsi du, "soldatak jaisteko". Lansariak eskastu ezean kaleratzeak egongo zirela ohartarazten ibili da Sercoin. Bada, ELAk kaleratze kolektiboaren prozedura eteteko esan dio enpresari, eta aurrera jarraitzen badu "borroka sindikal eta judizial osoa" ezagutuko duela. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193440/txikon-igandean-saiatuko-da-manaslura-igotzen.htm | Kirola | Txikon igandean saiatuko da Manaslura igotzen | Eguraldi ona espero dute, eta horregatik egingo dute ahalegina. Gaurtik igandera bitarte arituko dira kanpaleku bakoitzera igotzen. | Txikon igandean saiatuko da Manaslura igotzen. Eguraldi ona espero dute, eta horregatik egingo dute ahalegina. Gaurtik igandera bitarte arituko dira kanpaleku bakoitzera igotzen. | Inoiz igo gabeko gorako bidea aurkitu ondoren, eta eguraldia ona izango dela ikusita, Alex Txikonen taldea asteburuan gailurra egiten saiatuko da. Horretarako, gau bakoitza altuerako lau kanpamentuetako bakoitzean igaroko dute.
Alex Txikon eta Simone Moro buru dituen espedizioa asteburuan saiatuko da Manasluko (8.163 metro) gailurra egiten. Zuhur daude, baina baikor. Eguraldiak laguntzen badie eta aurreikuspenak betetzen badira, igandean gailurrera iristen ahaleginduko dira. Hala azaldu du Txikonek berak lehen kanpalekutik abiatu aurretik.
Argi dute ez dela erronka erraza izango, azken asteetan hainbat gorabehera izan baitituzte: «Inoiz ez dakizu zer aurki dezakezun. Baina horretara etorri gara. Ahalegintzeko unea iritsi da. Indartsu gaude, oso motibatuta, eta gailurrera igotzeko ahalegina egin aurretik genituen helburu guztiak bete ditugu. Egia da arazoak izan ditugula. Igandean haize bortitza izan genuen: oinarrizko kanpalekua astindu zuen. Denda batzuk berriz muntatzera behartu gintuen horrek. Gainera, lehen eta bigarren kanpalekuen artean agertu zitzaigun errimaiak ibilbidea aldatzera behartu gintuen. Errimaia handia. Azken horrek inoiz egin gabeko gorako ibilbidea antolatzera behartu gintuen, baina badirudi, orain bai, aukera bat dugula», gaineratu du Txikonek.
Printzipioz, eta eguraldiak horretarako aukera ematen duen bitartean, asmoa gau bakoitza goialdeko kanpaleku bakoitzean igarotzea da. Txikonek, Cheppal eta Gelum xerpekin batera, gaur lehen kanpamentuan, bihar bigarrengoan, ostiralean hirugarrengoan eta larunbatean laugarrengoan egingo du lo. Morok, berriz, bihar egingo du bat taldearekin, bigarren kanpalekuraino zuzenean igoz. Atzo, berriz, Iñaki Alvarez, eta Kalden eta Namja xerpak abiatu ziren oinarrizko kanpalekutik, eta gaua lehen kanpalekuan egin dute.
Aurreikuspenak betetzen badira, igande goizean gailurra egiten saiatuko dira. «Gure onena eman beharko dugu, eta oso adi egon. Mendiak azterketa bat jarriko digu, azterketa fisikoa eta mentala, eta prest egon behar dugu. Gogorra izango da, baina prest gaude». Badirudi eguraldia «nahiko ona» izango dela. «Zerua estalita egon da. Baliteke elurra egitea gaur, baina ez dugu gauza handirik espero. Gehien kezkatzen gaituena haize boladak dira, nahiko gogorrak izan daitezkeelako. Ikusiko dugu haizea nola portatzen den. Itxaroten geunden aukera da. Altueran, haizea moteldu egiten da, eta nahiko motel egongo da igandera arte. Igandean mendebaldeko haizea ibiliko da, eta 7.000 metrotik gora haize horren eragina izango dugu», azaldu du Txikonek. Eta ondorengoa gaineratu du: «Ez dira hodeirik gabeko egunak izango, ostiraletik aurrera eboluzio hodei batzuk osatu ahal izango direlako, baina ez da prezipitazio handirik aurreikusten. Hori bai, ostegun goizaldean hotz handia egingo du, baina ostiraletik aurrera tenperaturak hobera egitea espero dugu».
Astelehenean, otsailaren 15ean, ordea, eguraldia okertu egingo da, ezegonkortasuna iritsiko da. «Aukerez hitz egin badezakegu, hau da horietako bat, zalantza barik. Saiatuko gara. Betiere mendiarekiko errespetu osoz eta pauso bakoitza ahalik eta gehien ziurtatzen saiatuz. Zoritxar larregi bizi izan ditugu aste hauetan. Oso une zailak igaro ditugu, eta lagun eta adiskide batzuk hil egin dira. Kirol hau, zoritxarrez, horrelakoa da. Dena ematen dizu, baina baita segundo batean dena kendu ere. Gailurra egiten saiatuko gara, eta, lortzen badugu, utzi gaituzten guztiei eskainiko diegu. Saiatzeko unea da», amaitu du Txikonek. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193441/guztiak-guztien-aurka.htm | Mundua | Guztiak guztien aurka | TV3ek antolatutako eztabaida saioan izan dira Kataluniako presidentegaiak, baina gutxi hitz egin dute bozen osteko akordioez; bakoitzak bere profila definitu nahi izan du. Adituek diotenez, positiboen kontaktu zuzena diren 70.000 lagun inguruk bozkatuko dute igandean. | Guztiak guztien aurka. TV3ek antolatutako eztabaida saioan izan dira Kataluniako presidentegaiak, baina gutxi hitz egin dute bozen osteko akordioez; bakoitzak bere profila definitu nahi izan du. Adituek diotenez, positiboen kontaktu zuzena diren 70.000 lagun inguruk bozkatuko dute igandean. | Bakoitza berera. Hala jardun zuten atzo Kataluniako bozetara aurkeztuko diren bederatzi alderditako ordezkariek TV3 telebista kateak antolatutako eztabaida saioan, eta, hauteskunde horietako galdera nagusietako bat ondorengo akordioak zein izango diren bada ere, gutxi jardun zuten horretaz. Gai hori mahai gainean jartzeko interes txikia zutela zirudien, hautesleak uxatzeko beldurrez edo.
Salvador Illak eta Pere Aragonesek jokatu zuten presidente rola, PSCren eta ERCren hautagaiek, hurrenez hurren. Illa, aurrez egindako eztabaidetan, kexu agertu zen guztiek bere aurka egin zutelakoan. Atzo, ordea, lezioa ikasita eraman zuten beste hautagaiek, eta, gehien aipatu zuten hautagaia Illa bera izan zen arren, ez zioten abagune hori baliatzen utzi; Alejandro Fernandez PPko hautagaiak, adibidez, argi esan zion: «Harrokeria gutxiago, hemen guztiok jasotzen dugu eta».
Illak, nagusiki, PSCren programako puntuak helarazi zituen, eta Aragonesek, berriz, Kataluniako egungo gobernuaren ibilbidean defendatu zuen. Horretarako, behin baino gehiagotan izan zituen hizpide egungo krisi sozioekonomikoaren zenbakiak, eta azpimarratu zuen ERC dela «CUPetik hasi eta En Comu Podemeraino» aliantzak sor ditzakeen alderdi bakarra.
Inkesten arabera, hauteskundeak irabazteko lehian dago JxCat ere, PSCrekin eta ERCrekin batera. Haien hautagaiak, Laura Borrasek, argi utzi zuen atzo presidente bilakatzeko nahia duela: «Ni naiz emakumezko lehen presidentea bilakatzeko aukerak dituen bakarra». Iruzkin hori, ordea, ez zuten oso ondo hartu Jessica Albiach En Comu Podemen hautagaiak eta Angels Chaconek, PdeCaten hautagaiak; azken horrek «Puigdemonten txotxongilo» izatea ere egotzi zion Borrasi.
Dolors Sabater CUPen hautagaiak ez zuen protagonismo handirik izan; ez zen sartu Ignacio Garriga Voxeko hautagaiak berarekin nahi zuen eztabaidan, eta gainerako hautagaiak kritikatu zituen: «Zuei entzunda, pena ematen dit eztabaida hau ikusten ari direnen azalean jartzeak». Garriga eta Fernandez, Vox eta PP, euren arteko eztabaidan jardun ziren.
Illa, PCR gabe
Atzoko eztabaidaren ostean, zeresana eman du Illak TV3era joan aurretik hartutako erabakiak: PCR proba bat egin ez zuen hautagai bakarra izan zen. Nacio Digital egunkariak argitaratutako albisteari, ordea, azkar erantzu dio Illak, eta argi utzi du «protokolo guztiak» betetzen dituela, eta kasu horretan ez zela gomendagarria proba egitea. Telebistako platoan neurri guztiak behar bezala bete zituztela ere gehitu du.
Bestalde, atzo Kataluniako Gobernuak adierazi zuenez, aurreikusi dute hauteskundeetan COVID-19an positibo eman duten 14.000 lagunek hartuko dutela parte, eta, ondorioz, kontaktu zuzenak diren 70.000 pertsonak ere bai. Josep Maria Argimon Osasun Publikoko idazkariak eman zuen datua.
Aitortu zuen hobe litzatekeela kontaktu zuzena diren 70.000 lagun horiek etxean geratzea, baina haiek ere badutela bozkatzeko eskubidea. Mahaiak osatzeko, berriz, esan zuen ez dutela arazorik izango, jada mahaien %99 osatuta baitaude. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193442/pen-translates-sarietako-bat-eman-diote-mintildean-i.htm | Kultura | PEN Translates sarietako bat eman diote 'Miñan'-i | Amets Arzallusen eta Ibrahima Balderen liburuaren ingelesezko itzulpenak jaso du saria, 'Little Brother'-ek. | PEN Translates sarietako bat eman diote 'Miñan'-i. Amets Arzallusen eta Ibrahima Balderen liburuaren ingelesezko itzulpenak jaso du saria, 'Little Brother'-ek. | Anaiaren atzetik, Afrikatik Europara egin behar izan zuen Ibrahima Baldek (Konakry, Ginea, 1983); hala heldu zen Irunera (Gipuzkoa), eta han ezagutu zuen Amets Arzallus (Hendaia, Lapurdi, 1983). Zekarren istorioa hari kontatu, eta elkarrekin eraman zuten liburura, Baldek ahoz eta Arzallusek eskuz. 2019ko urrian eman zuten argitalpena, eta arrakastaz zabaldu da liburua ordutik. Horren erakuslea da ingelesera eraman izana ere; eta, hain, zuzen, Little brother itzulpenari eman dio saria orain English PEN elkarteak. Timberlake Wertenbakerrek itzuli du liburua ingelesera.
Elkartearen itzulpen sari nagusietako bat da egileek jaso dutena, PEN Translates sarietako bat. Hamalau herrialdetako eta hamabi hizkuntzatako lanak izan dira sarituak aurten, askotariko generotakoak. Lehen aldiz jaso dute aipamena Gineako, Aljeriako eta Benineko literatur lanek, eta sarituen artean dago, halaber, turkieratik, kurdueratik eta alemanetik itzulitako fikzio kurduaren bilduma bat. English PENen webgunean kontsultatu daiteke sarituen zerrenda osoa.
Arzallusekin eta Balderekin Ahomentan saileko elkarrizketa bat ere argitaratu zuen BERRIAk iazko udan. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193443/sars-cov-2aren-2019ko-azaroko-arrastoak-topatu-dituzte-frantzian.htm | Gizartea | SARS-CoV-2aren 2019ko azaroko arrastoak topatu dituzte Frantzian | Pierre-Louis epidemiologia institutuko ikerlariek koronabirusaren antigorputzak atzeman dituzte Frantzian 2019ko azaroaz geroztik egindako odol hartzeetan. Hamahiru pazientek eman dute positibo 2019ko azaroaren eta 2020ko urtarrilaren artean. | SARS-CoV-2aren 2019ko azaroko arrastoak topatu dituzte Frantzian. Pierre-Louis epidemiologia institutuko ikerlariek koronabirusaren antigorputzak atzeman dituzte Frantzian 2019ko azaroaz geroztik egindako odol hartzeetan. Hamahiru pazientek eman dute positibo 2019ko azaroaren eta 2020ko urtarrilaren artean. | SARS-CoV-2a 2019ko azarotik ibili da Frantzian. Frantziako ikertzaile talde batek egin du hipotesia, eta araberako frogak bildu ditu. European Journal of Epidemiology aldizkarian eman dute ikerketaren berri. Diotenez, «agerikoa» da koronabirusa 2019ko azarotik hedatzen ari zela Frantzian: Wuhango (Txina) agerraldia baino lehenagoko arrastoak aurkitu dituzte, beraz. Izan ere, «lehen kasu ofiziala» 2019ko abenduan aurkitu zuten, Wuhanen. Ikerketaren arabera, ordea, hilabete bat lehenago, azaroan, jada Frantzian hedatzen ari zen koronabirusa.
Susmoa 2020ko maiatzean hasi zen hedatzen. Colmarreko (Rhin Garaia) ospitaleko mediku talde batek COVID-19a «gogora ekartzen» duten arrastoak atzeman zituen 2019ko azaroan ospitaleratutako paziente bati egindako biriketako eskaner batean. Ez zuten, ordea, azterketa biologikorik egin ahal izan hipotesia baieztatu ahal izateko.
2019ko azarotik, hamahiru positibo
Pierre-Louis epidemiologia institutuko ikerlariek Constances proiektua baliatu dute froga gehiago biltzeko. 215.000 herritarrek parte hartzen dute proiektu horretan, eta odol azterketak egiten dituzte erregularki ikerketa taldearentzat. Datu horiek baliatu dituzte institutuko ikerlariek koronabirusa atzematen duten azterketa serologikoak egiteko.
Aztertu dituzten laginak 2019ko azaroaren 4aren eta 2020ko martxoaren 16aren artean hartutakoak dira. 9.144 lagin aukeratu dituzte, eta birusaren memoria duten antigorputzak (IgG) bilatzeko test serologikoak egin dizkiete. Urtarriletik martxorako epean «uste baino kasu gehiago» atzeman dituzte ikerlariek. Baina deigarriagoa da atera duten bigarren emaitza: 2019ko azaroaren eta 2020ko urtarrilaren arteko epe horretan bildutako odol laginetatik hamahiruk erakutsi dituzte COVID-19aren antigorputzak.
Aztertu dituzten hamahiru pazienteei galdeketa egin diete gero Pierre-Louis institutuko ikerlariek. Gehienak pneumopatiaren bat zuten eriekin egonak ziren kontaktuan, edo munduan zehar bidaiatuak ziren, besteak beste Asiara.
Ikerlariek azterketa segitzeko asmoa dute, eta horretarako baliabideak bilatzen ari dira. Helburua 2019ko azaroa baino lehenagoko laginak aztertzea izango dute orain.
Orain arte, Frantzian baieztatutako lehen kasua abenduaren 27an ospitaleratutako paziente batena zen. Izan ere, garai hartan ezin izan zioten PCR probarik egin, baina gerora, apirilean, izoztutako laginak aztertu zituzten, eta positibo eman zuen. Lehen kasu ofiziala, momentuan test baten bidez egiaztatu zutena, urtarrilaren 24koa da. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193444/147-lagun-hil-dira-koronabirusak-jota-astebetean-hegoaldean.htm | Gizartea | 147 lagun hil dira koronabirusak jota astebetean Hegoaldean | Beste 835 COVID-19 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian, eta positiboen ehunekoa %5 da astearteko testetan. Aipatzekoa da Nafarroako datua: atzo herrialdean egindako proben %2,9k eman dute positibo. | 147 lagun hil dira koronabirusak jota astebetean Hegoaldean. Beste 835 COVID-19 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian, eta positiboen ehunekoa %5 da astearteko testetan. Aipatzekoa da Nafarroako datua: atzo herrialdean egindako proben %2,9k eman dute positibo. | Apaldu ezinik segitzen du birusa dela-eta Hegoaldean hildako pertsonen gaineko datuak: joan den igandera arte, gutxienez 147 lagun zendu ziren astebetean gaitzak jota. Azaroaren erdialdeaz geroztik erregistratutako daturik makurrena da: Eusko Jaurlaritzak eskainitako datuen arabera, otsailaren 1etik 7ra bitartean 121 pertsona hil ziren birusarekin hiru lurralde horietan. Bestalde, Nafarroako Gobernuak argitaratutako datuen arabera, 26 pertsona hil ziren egun horietan foru erkidegoan. Aurrekoan, 27.
Kutsatuen datuei dagokienez, Osakidetzak eta Osasunbideak jakinarazi dutenez, beste 835 kasu positibo atzeman dira Hego Euskal Herrian egindako probeta. Bizkaian 407 kasu detektatu dituzte; Gipuzkoan, 208; Araban, 121; eta Nafarroan, aldiz, 87 izan dira. Zehazki, 16.479 test egin ziren asteartean Hegoaldean, eta horien %5ek eman zuten positibo. Hain zuzen ere, ehuneko horretan du ezarria Osasunaren Mundu Erakundeak izurritea kontrolpean edukitzeko mugarria. Astearteko testak oinarri izanik, aipatzekoa da Nafarroako datua: positiboen portzentajea %2,9 da. Osakidetzak egindako testei dagokienez, berriz, %5,6 da ehunekoa. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193445/giza-trafikoaren-biktimen-sexu-zerbitzuak-kontsumitzea-delitu-izatea-babestu-du-europako-parlamentuak.htm | Mundua | Giza trafikoaren biktimen sexu zerbitzuak kontsumitzea delitu izatea babestu du Europako Parlamentuak | 2011n onartu zuen Europako Parlamentuak giza trafikoaren biktimen prebentziorako eta babeserako legea. Orain arte egindako urratsak ez dira nahikoa izan, parlamentuaren arabera. | Giza trafikoaren biktimen sexu zerbitzuak kontsumitzea delitu izatea babestu du Europako Parlamentuak. 2011n onartu zuen Europako Parlamentuak giza trafikoaren biktimen prebentziorako eta babeserako legea. Orain arte egindako urratsak ez dira nahikoa izan, parlamentuaren arabera. | Giza trafikoaren biktima direnen sexu zerbitzuen kontsumoa delitu izatea babestu du Europako Parlamentuak gaur goizean egindako bileran. Aldeko 571 boto jaso ditu proposamenak. Hamar urte beteko dira aurten Europako Parlamentuak giza trafikoaren biktimen prebentziorako eta babeserako legea onartu zuenetik, eta 2011ko legearen zati bat berridatziko dute delitu hori tipifikatzeko. Orain arte, estatu bakoitzak bere legediaren arabera jokatu du; hemendik aitzinera, ordea, arau bera izango da Europako 27 estatutan.
Interpretazioan egindako akatsak tarteko, 2011ko legea ez dela behar bezala bete aitortu du parlamentuak. Halaber, nabarmendu du migratzaileentzako bide seguruen faltak areagotu egiten duela horien zaurgarritasuna, eta giza trafikoaren biktima izateko arriskua handitzen duela. Hala, giza trafikoaren kontrako borrokan ahalegin handiagoa egiteko konpromisoa berretsi du parlamentuak.
Egun, giza trafikoaren biktimen %92 andreak edo adingabekoak dira, eta delitu horien egileen %75, berriz, gizonak. Legedi berriaren bidez, sexu zerbitzuen erabiltzaileak zigortzeko asmoa du Europako Parlamentuak.
Inpunitatea bukatzeko beharra
Ylva Johansson Europako komisarioak nabarmendu du trafikatzaileek duten inpunitatea bukatu egin behar dela, eta nabarmendu du horretarako «presazkoa» dela Europako 27 estatuen arteko lankidetza sustatzea. Halaber, nabarmendu du ezinbertzekoa dela sexu zerbitzuen eskaria gutxitzea. Urtean 30.000 milioi eurotik gora jasotzen dituzte trafikatzaileek giza trafikoaren ondorioz.
Nazio Batuen Erakundeko (NBE) Droga eta Krimenetarako Bulegoaren azken txostenaren arabera, emakume heldu eta adingabe gehienak sexu esplotaziora behartzen dituzte trafikatzaileek, eta hori izan da azken urteetan pertsonen salerosketen helburu nagusia. Azken datuen arabera, trafikatzaileen esku gelditu diren emakumeen hiru laurdenak behartu dituzte sexu esplotaziora. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193446/kamioilari-bat-atzeman-dute-n121an-eta-baimenduriko-alkohol-tasa-halako-sei-eman-du.htm | Gizartea | Kamioilari bat atzeman dute N121An, eta baimenduriko alkohol tasa halako sei eman du | Gidariak txikizioa egin du Latasako baserriko soro baten horman, eta ihes egiten saiatu da, Foruzaingoaren arabera. | Kamioilari bat atzeman dute N121An, eta baimenduriko alkohol tasa halako sei eman du. Gidariak txikizioa egin du Latasako baserriko soro baten horman, eta ihes egiten saiatu da, Foruzaingoaren arabera. | Huelvan bizitokia duen 46 urteko kamioilari bati salaketa jarri dio Foruzaingoak, aire litroko 0,95 miligramoko alkohol tasarekin gidatzeagatik. Gidari gehienek 0,25 miligramotan dute muga, baina profesionalek ezin dute 0,15 miligramo baino gehiagorekin gidatu. Horrez gain, istripu lekutik ihes egiteagatik eta baldintzak betetzen ez dituen ibilgailu batean zirkulatzeagatik salatu dute. Iruñea eta Irun (Gipuzkoa) arteko N121A errepidean gertatu da, gaur gauean. Errepide horretan segurtasun arazo handiak daudela salatu dute azken urteotan inguruko biztanleek.
Foruzainen arabera, 03:50ean Elizondoko patruila batek kamioi bat ikusi du errepidean, kalte handiak zituela, istripu batean jaso daitezkeenak bezalakoak. Gelditzeko keinuak egin dizkiote gidariari, baina ez da gelditu, eta hamar kilometroz jarraitu du gidatzen. Azkenean, Polizia autoa kamioiaren aurrean gurutzatu behar izan dute, Bera inguruan.
Alkohol proba egin diote, eta beste bat emaitza baieztatzeko. Baimenduriko alkohol tasa halako sei eman du gidariak.
Andaluziatik (Espainia) piperrak zeramatzan Ingalaterrara. Foruzainek esan dutenez, kexatu egin da gelditu dutelako, Ingalaterrarako ferrya galduko zuela argudiatuta.
Foruzainek errepidea aztertu dute, kamioiak eduki duen istripuaren zantzuak topatzeko. Legasako baserri bateko soroaren harresian kalteak egin dituela ikusi dute, eta biribilgune bateko seinaleetan ere bai.
Iruñeko epaitegi batek bere gain hartu du afera. Araudiaren arabera, gidatzeko baimena urtebeterako ken diezaiokete, eta ia 3.000 euroko isuna ezarri. Horrez gain, lau puntu gal ditzake.
Gertaerak agerian utzi du, berriz ere, N121A errepidearen inguruan dauden herriek azken urteotan salatu duten segurtasun arazoa. 2010etik 2019ra, 31 pertsona hil ziren errepide horretan; beste 69 larri zauritu ziren, eta 222, arin. Istripu gehienak Nafarroako lurretan gertatu dira; handik igarotzen da errepidearen zatirik luzeena. Inguruko alkateek adierazi izan dutenez, errepidea bera baino gehiago, dagoen trafikoa da arazoa: 10.000 ibilgailu pasatzen dira egunero, eta horietatik 3.500 edo 4.000 kamioiak dira. Hainbat protesta egin dituzte azken urteotan, segurtasuna eskatzeko.
Otsailaren 8an hasi ziren N-121-A errepidea zabaltzeko lanak, Ezkaba eta Olabe artean. 2+1 motako errepidea egin nahi dute; hau da, alde batera bi lerro eta bestera bat dituena, errepidearen zati guzietan, batzuetan noranzko batean eta beste batzuetan bestean bada ere. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193447/landabengo-miasa-fabrika-likidazioan-sartu-da.htm | Ekonomia | Landabengo Miasa fabrika likidazioan sartu da | Automozio arloko enpresak bertan lan egiten duten 95 langileen kontratuak eteteko erregulazio espedientea aurkeztuko du, eta langile batzordeak iragarri du langileentzako irtenbiderik egokiena bilatuko duela | Landabengo Miasa fabrika likidazioan sartu da. Automozio arloko enpresak bertan lan egiten duten 95 langileen kontratuak eteteko erregulazio espedientea aurkeztuko du, eta langile batzordeak iragarri du langileentzako irtenbiderik egokiena bilatuko duela | Azkenaldian arazoetan zebilen Miasa, Landabengo automozio fabrika. Urriaz geroztik hartzekodunen konkurtsoan sartuta, orain likidazioa eskatu dio merkataritza arloko epaitegiari, eta, aurki, bertan lan egiten duten 95 langileen kontratua eteteko erregulazio espedientea eskatuko du.
Batzordean, CCOOk du gehiengoa, lau ordezkarirekin —LABek bi eta ELAk bat—. Joseba Romeo Nafarroako CCOOko industriako idazkariaren arabera, aztertu beharra dago ea egungo lantokiak irauteko aukerarik dagoen. «Ezin dugu ziurtatu, baina, posible bada, ahalik eta lanpostu gehien salbatzen ahaleginduko gara».
Azken asteetan, hartzekodunen konkurtsoan izendatutako administratzailea eta zuzendaritza sindikatuekin izan dira negoziatzen, enpresaren inguruko itun bat hitzartu nahirik. Soldatak %20 eta %30 artean murriztea proposatu zieten, eta langileak prest ziren soldatak jaisteko. Dena den, zuzendaritzari galdegin zioten enpresaren iraupena ziurtatzeko, eta, konpromiso hori ez zutenez lortu, urtarril amaieran grebara jo zuten.
Jokaleku horretan etorri da orain enpresaren likidazio eskaera. Zuzendaritzak langileei esan die erregulazio espedientea aurkeztuko duela, baina pixkanaka egingo dituela kaleratzeak. Urrats hori egiteko zain daude orain sindikatuak. Romeoren arabera, oraingozez dute irizpiderik nola garatuko den erregulazio espedientea. «Ez da egia erdiekin ibiltzeko unea», kritikatu du.
Miasak automobilentzako galdaketa eta piezen mekanizatu lanak egiten ditu. Nafarroan industria arloan enpresa ugari izan dituen Huarte familiarena da. Joseba Romeok deitoratu egin du egoera horretara iritsi izana, eta gogorarazi du Miasak ekoizpena Txinara eta Estatu Batuetara eraman duela. «Enpresa hemen sortu zen, eta hemen lortutako errentagarritasunarekin, ekoizpena Txinara eta Estatu Batuetara eraman zuten. Eta orain esaten digute ez dela bideragarria munduan beste Miasak sortu dituen lantokia?», gaitzetsi du. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193448/disney-pluseko-estreinaldi-guztiak-euskaraz-izateko-eskatu-dute.htm | Bizigiro | Disney Pluseko estreinaldi guztiak euskaraz izateko eskatu dute | Disney Euskaraz taldeak agerraldia egin du Eusko Legebiltzarrean, eta exijitu du haurren hizkuntza eskubideak bermatzeko. | Disney Pluseko estreinaldi guztiak euskaraz izateko eskatu dute. Disney Euskaraz taldeak agerraldia egin du Eusko Legebiltzarrean, eta exijitu du haurren hizkuntza eskubideak bermatzeko. | Donostiako guraso euskaldun eta euskaltzale batzuen ekimenetik abiarazi zuten Disney Euskaraz egitasmoa, Disney konpainiari eskatzeko zinema aretoetan zein streaming plataforman ekoizpenak euskaraz emateko. Baita erakunde publikoei eskatzeko Disneyrekin harremanetan jartzeko ere, haur euskaldunen eskubideak «bermatuak egon daitezen». 5.000 sinadura baino gehiago lortu zituzten. Gaur eguerdian, taldeko ordezkari Alexander Aginagaldek agerraldia egin du Eusko Legebiltzarreko Kultura batzordean. Euskararentzat agertoki «osasuntsu batera» iristeko eman beharreko pausoak azaldu ditu, eta gogorarazi du Disneyri egindakoa eskaera zehatza dela. «Baina behar zabalago baten isla».
Aginagaldek nabarmendu du azkeneko urteetan asko aldatu direla ikus-entzunezkoen kontsumo ohiturak. «Duela urte batzuk, euskarazko marrazki bizidunek eskaintza osoaren ehuneko esanguratsu bat osatzen zuten, eta erreferenteak ziren: ez bakarrik eremu euskaldunetan, baita giro erdaldunetan bizi ziren haurrentzat ere». Azkeneko bost urteetan, ordea, ordainpeko plataformen harpidetzak %40 hazi dira. Eta plataforma horietan ez dago euskarazko edukien eskaintzarik. Aginagaldek aipatu duenez, Netflixen euskarazko bi film daude, Amazon Prime Videon bakarra, eta alerik ez HBOn eta Disney Plusen. Beste datu hau eman du: «Euskaldunen %47ek plataformak kontsumitzen dituzte».
Halaber, Disney Euskaraz taldeko kideak azaldu du ikerketa soziolinguistikoek ondorioztatzen dutela haurtzaroko aisialdiak eragin handia duela helduaroan izaten diren hizkuntza ohituretan. «Eta gaur egun, haur euskaldunek erdaraz kontsumitzen dute. Haien erreferenteak erdaldunak dira». Aginagalderen ustez, erakunde publikoei dagokie hizkuntz eskubideak bermatzea. «Bi hizkuntza ofizial dauden toki batean, berdintasun materiala izateko bitartekoak jarri behar dira. Are gehiago, hizkuntza handi bat eta txiki bat dauden herrialde batean».
Hartara, euskararentzat beste agertoki «osasuntsuago bat» lortzeko honako hau eskatu du taldeak: «Haurren zinema estreinaldi guztiak euskaraz ere izatea —Disney, Pixar eta gainerako ekoiztetxeenak—. Halaber, Disney Plus plataformaren funtzionamendua euskaraz izatea, eta euskaratuak dauden edukiak eta estreinaldi berri guztiak euskaraz egotea». Euskal hiztunen eskubideak lege propio bidez arautu behar direla uste du taldeak. Era berean, Espainiako Ikus-entzunezko lege berria tramitatzen ari direnez, «aukera bat» ikusten dute hor plataformei euskarazko ekoizpenak exijitzeko.
Talde politikoen txandan, EAJko legebiltzarkide Mikel Arruabarrenak esan du Eusko Jaurlaritzak hainbat saiakera egin dituela Disneyrekin egoteko. «Beste aldean ez dago interes handirik», esan du. «Beste aldean interesa piztu behar da». Rebeca Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak, ordea, ez du interesik ikusten gobernuan: «Katalanak ari dira. Gu atzean gelditzen ari gara». PSEk eta Elkarrekin Podemosek EITBn ekoizpenak sustatzea lehenetsi dute. Disney Euskaraz taldeko ordezkariaren arabera, EITB Nahieran «oso tresna mugatua» da. «Dragoi Bola, adibidez, ezin da bertan ikusi». |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193449/espainiako-auzitegi-gorenak-berretsi-egin-du-marixol-iparragirreren-aurkako-122-urteko-zigorra.htm | Politika | Espainiako Auzitegi Gorenak berretsi egin du Marixol Iparragirreren aurkako 122 urteko zigorra | Espainiako Auzitegi Nazionalak joan den uztailean ezarri zion 122 urteko espetxe zigorra euskal presoari, 1995ean Luciano Cortizo Espainiako armadako komandantea hiltzea leporatuta. | Espainiako Auzitegi Gorenak berretsi egin du Marixol Iparragirreren aurkako 122 urteko zigorra. Espainiako Auzitegi Nazionalak joan den uztailean ezarri zion 122 urteko espetxe zigorra euskal presoari, 1995ean Luciano Cortizo Espainiako armadako komandantea hiltzea leporatuta. | Espainiako Auzitegi Gorenak baztertu egin du Marixol Iparragirreren defentsak jarritako kasazio helegitea, eta, hala, berretsi egin du joan den uztailean euskal presoari jarritako 122 urteko espetxe zigorra. Luciano Cortizo Espainiako armadako komandantearen hilketa agindu izana leporatu diote auzitegiek, eta hilketa horretarako lehergailuetarako materiala hornitzea ere bai. 1995ean hil zen Cortizo, Leonen (Espainia), bonba auto baten ondorioz.
Espetxe urteez gain, Cortizoren alargunarentzat 300.000 euroko kalte ordaina eta seme-alaba bakoitzarentzat 160.000 eurokoa ordaintzeko betebeharra ezarri diote Iparragirreri. Alabari, gainera, 92.000 euro ordaindu beharko dizkio eragindako lesioengatik, eta bertze 250.000 euro kalteen ondorioengatik.
Defentsak helegitean galdegin zuen Espainiako Auzitegi Nazionalak ezarritako zigorra bertan behera uztea, argudiatuta ez zegoela froga nahikorik esateko hura zela Anboto ezizena zuen pertsona, zeinak aginduak eman izanen lituzkeen atentatua egiteko. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193450/ohartarazi-dute-hezkuntzako-hizkuntza-ereduak-erkidegoen-eskumenak-direla.htm | Gizartea | Ohartarazi dute hezkuntzako hizkuntza ereduak erkidegoen eskumenak direla | Euskaltzaindiak, Institut d’Estudis Catalans eta Real Academia Galega erakundeek adierazpen bateratu bat atera dute, hizkuntzek hezkuntza sisteman duten presentziaren inguruan eztabaida publikoa «berriz piztu» den garaiotan. Esan dutenez, ikasketen amaieran gazteleraz jakiteko helburua bete da orain arte, baina ez da eraginkorra izan euskaraz, katalanez eta galegoz jakitea bermatzeko. | Ohartarazi dute hezkuntzako hizkuntza ereduak erkidegoen eskumenak direla. Euskaltzaindiak, Institut d’Estudis Catalans eta Real Academia Galega erakundeek adierazpen bateratu bat atera dute, hizkuntzek hezkuntza sisteman duten presentziaren inguruan eztabaida publikoa «berriz piztu» den garaiotan. Esan dutenez, ikasketen amaieran gazteleraz jakiteko helburua bete da orain arte, baina ez da eraginkorra izan euskaraz, katalanez eta galegoz jakitea bermatzeko. | Adierazpen bateratu bat plazaratu dute Euskaltzaindia, Institut d’Estudis Catalans eta Real Academia Galega akademiek, eta hizkuntzek eskoletan izan beharko luketen presentziaren inguruko iritzia eman dute aditzera. «Berriz ere sortu da eztabaida publikoa hizkuntzek hezkuntza sisteman duten presentziaren gainean», eta, haien arabera, «berezko hizkuntza era ofizialean onartua duten erkidegoen hezkuntza sistemaren hizkuntza araudia erkidego horietako bakoitzaren eskumen esklusiboa da». Gogora ekarri dute horrek bat egiten duela Espainiako Estatuan dagoen autonomia printzipioarekin.
Hiru hizkuntza akademien arabera, hizkuntza araudi horiek modua eman beharko lukete lurralde bakoitzean euskararen, katalanaren eta galegoaren gaitasuna gaztelaniaren parekoa izateko. Hau da, lekuan-lekuan, bi hizkuntza ofizialen ezagutza bermatzea. «Ikerlan eta ebaluazio fidagarrienek, bai eta katalana, euskara edo galegoa berezko hizkuntza duten autonomia erkidegoetan egin diren askotariko esperientziek frogatu dutenez, hizkuntza horien etorkizuna normaltasunez ziurtatu nahi bada, katalanak, euskarak eta galegoak presentzia sendoa behar dutela hezkuntza-sisteman eta horrek ez diola orain arte inolako galerarik ekarri gaztelaniaren jakintzari, ezta hemendik aurrera ekarriko ere». Areago, azaldu dutenez, gaztelania jakiteko helburua «osoki bemartuta dago aplikatu diren askotariko hizkuntza ereduetan». Kontrara, nabarmendu dute eredu horiek ez direla aski izan euskararen, katalanaren eta galegoaren jakintza bermatzeko.
Hiru akademiek gogora ekarri dute, azkenik, botere publikoen erakunde aholku emaile ofizialak direla, eta eskaera egin die estatuko erakundeei eurei ere kontsulta egin diezaien. «Nahi genuke eztabaida publiko informatu eta arrazoizko baten parte izatea, estatu espainiarreko hizkuntza erkidegoen eta hizkuntzen artean elkarri begirunea izateko eta haien arteko bizikidetza errazteko. Izan ere, estatu espainiarrak hizkuntza-aniztasuna gorde eta sustatu beharreko aberastasun moduan hartu beharko luke, ez ezabatu beharreko arazo moduan». |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193451/departamenduetako-eta-eskualdeetako-hauteskundeak-ekainera-arte-atzeratu-dituzte.htm | Politika | Departamenduetako eta eskualdeetako hauteskundeak ekainera arte atzeratu dituzte | Martxoan ziren iragatekoak Ipar Euskal Herrian, baina ekainera arte atzeratzea onartu du Frantziako Asanbleak. EH Bai departamenduko hauteskundeetara aurkeztuko da; eskualdekoetara, berriz, ez. | Departamenduetako eta eskualdeetako hauteskundeak ekainera arte atzeratu dituzte. Martxoan ziren iragatekoak Ipar Euskal Herrian, baina ekainera arte atzeratzea onartu du Frantziako Asanbleak. EH Bai departamenduko hauteskundeetara aurkeztuko da; eskualdekoetara, berriz, ez. | Egoera sanitarioak ez du biderik ematen departamenduetako eta eskualdeetako hauteskundeak martxoan egiteko. Hala erabaki zuen atzo arratsean Frantziako Asanbleak, eta, beraz, ekainaren 13an eta 20an egingo dituzte lehen eta bigarren itzuliak. Pirinio Atlantikoetako Departamenduko eta Akitania Berriko eskualdeko hauteskundeak 2015ean iragan ziren azkenekoz. Lurraldeen Notre erreformaz gero eginiko departamenduetako eta eskualdeetako lehen hauteskundeak izan ziren ordukoak. Izan ere, Frantziako Gobernuaren erreformak departamenduen konpetentziak aldatu zituen, eta Frantziako Estatuaren menpe diren eskualdeak aldatu zituen. Aurtengo hauteskundeak, beraz, Notre erreformaz geroko bigarrenak izango dira.
Egoera sanitarioa ikusirik, kanpaina egiteko manera egokitu dute diputatuek. Hemeretzi egunekoa izanen da salbuespenez, usaian hamabi egunekoa baita. Bestalde, herritar bakoitzak bi ahalorde jasotzen ahalko ditu, zaurgarri direnak bozkalekuetara ez joan behar izateko. Azkenik, doako telefono zenbaki bat ezartzen ahalko dute plantan hautagaiek.
2015ean bezala, EH Baik hautagaiak aurkeztuko ditu Pirinio Atlantikoetako Departamenduko hauteskundeetara. Ipar Euskal Herriko kantonamendu guzietan hautagaiak aurkezteko helburua du, eta koalizioko kideekin ari da lanean hautagaitzak ixteko. Kantonamendu bakoitzeko bi kide aurkeztu behar dira: emakumezko bat eta gizonezko bat. Bi itzulitan iraganen dira hauteskundeak, eta departamendu kontseiluko hautetsiak hautatzeko balioko dute. 2015ean Jean Jacques Lasserre (Modem) izendatu zuten departamendu kontseiluko lehendakari. Aurten berriz aurkezteko gogoa erakutsi du Lasserrek. Departamenduaren eskumenak hauek dira, besteak beste: kolegioen kudeaketa, eskumen sozialak, garraioak, lurralde antolaketa, eta kultura eta kirola.
Eskualdeko hauteskundeetara, berriz, ez da aurkeztuko EH Bai. Akitania Berriko Eskualdeko hautetsiak izendatzeko balioko dute hauteskunde horiek. 2015ean, EH Baik zuri bozkatzera deitu zuen. Aurten, ez du boz kontsignarik emanen. 2015etik Alain Rousset da Akitania Berriko eskualdeko lehendakaria, eta aurten berriz aurkeztuko da. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193452/jakes-esnalen-justizia-gastuetarako-sostengu-kanpaina-bat-abiatu-dute.htm | Politika | Jakes Esnalen justizia gastuetarako sostengu kanpaina bat abiatu dute | Ziburuko eta Donibane Lohizuneko elkartasun komiteak jarri du martxan diru bilketa, sarean: 2.500 euro lortzea dute helburua. Esnal baldintzapean aske geratzeko bigarren eskariari kasazio helegitea jarria diote. | Jakes Esnalen justizia gastuetarako sostengu kanpaina bat abiatu dute. Ziburuko eta Donibane Lohizuneko elkartasun komiteak jarri du martxan diru bilketa, sarean: 2.500 euro lortzea dute helburua. Esnal baldintzapean aske geratzeko bigarren eskariari kasazio helegitea jarria diote. | Ziburuko eta Donibane Lohizuneko elkartasun komiteak (Lapurdi) sostengu kanpaina bat abiatu du Jakes Esnal euskal presoaren justizia gastuei aurre egiteko. Sarean abiatu dute diru bilketa, eta helburua ere jarria diote: 2.500 euro lortzea. Datozen 55 egunetan egiten ahalko zaio ekarpena.
Donibane Lohizunekoa da Esnal, eta 1990eko apiriletik dago espetxean: guztira 31 urte daramatza preso. 2008tik dauka baldintzapean aske geratzeko eskaera egiteko aukera, eta orotara bi galde eginak ditu: lehena Zigor Auzitegiak berak baztertu zuen; bigarrena, aldiz, onartu egin zuen auzitegiak. Fiskalak helegitea jarri zion, ordea, eta Dei Auzitegiak erabaki zuen Esnal baldintzapean aske uzteari uko egitea. Kasazio helegitea jarria du orain defentsak, eta elkartasun komiteak jakinarazi du prozedura horiek guziak «kostu handia» direla senideentzat: «Gastuak arintzeko asmoz, dirua biltzeko kanpaina bat abiatzea erabaki dugu. Zuen emaitzak gastu horiei aurre egiteko erabiliak izanen dira». |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193453/diputatu-maori-bat-parlamentutik-bota-dute-gorbata-gabe-joateagatik.htm | Mundua | Diputatu maori bat parlamentutik bota dute gorbata gabe joateagatik | Rawiri Waititi lepoko maori batekin joan zen Zeelanda Berriko parlamentura: «Gorbata da herrialde honetan gaizki egin diren gauzen sinboloa. Kontua asimilazio agendari aurre egitea da». Atzo utzi zioten parlamentuan sartzen, eta gaur eztabaidatuko dute araua aldatu ala ez. | Diputatu maori bat parlamentutik bota dute gorbata gabe joateagatik. Rawiri Waititi lepoko maori batekin joan zen Zeelanda Berriko parlamentura: «Gorbata da herrialde honetan gaizki egin diren gauzen sinboloa. Kontua asimilazio agendari aurre egitea da». Atzo utzi zioten parlamentuan sartzen, eta gaur eztabaidatuko dute araua aldatu ala ez. | Asteartean, trajea jantzita baina maorien lepoko batekin agertu zen Rawiri Waititi Zeelanda Berriko parlamentura. Maorien Alderdiko diputatua, ordea, hemiziklotik bota zuen Trevor Mallard parlamentuko presidenteak: Mallardek berak aitortu zuen gorbata iraganeko kontua iruditzen zaiola, baina arauak betearazi behar dituela esan zion Waititiri. Hark, irteten ari zela, pentsatzen zuena erantzun zion: «Kontua ez da gorbata; arazo kulturala da».
Izan ere, Waititik gaur bertan Facebooken idatzi duen moduan, gertatu zenaren gakoa ez da gorbata: «Gorbata, hain zuzen, herrialde honetan gaizki egin diren gauzen sinboloa besterik ez da. Kontua asimilazio agendari aurre egitea da». Parlamentutik bota zutenean hedabideei azaldu zien jantzita zeraman lepokoa, hei tikia, gorbata baten baliokidea zela maorien kulturan. Orain, helburutzat hartu du gorbata eramatera behartzen dituen araua amaitzea.
Atzo utzi zioten parlamentura itzultzen diputatu maoriari, eta parlamentuko arauak ezartzen dituen batzordea gaur gauean bilduko da gaiaren inguruan eztabaidatzeko. Waititik idatzi duenez, hori «garaipen txiki bat da maori guztientzat»: «Gure arbasoek nahi zuten moduan, geroz eta maoriagoa egin behar dugu Zeelanda Berriko parlamentua, gure herriaren askapena lortzeko». Milaka zeelandaberritarrek eman dioten babesa ere eskertu du.
Herritarren %17
Maori guztiek, ordea, ez dute bat egin Waititirekin. Peeni Henare Alderdi Laborista kide eta herrialdeko Defentsa ministro maoriak, adibidez, azaldu du berak ez duela gorbata janzteko arazorik, eta badituela lantzeko gai garrantzitsuagoak; besteak beste, maoriek etxebizitza lortzeko dituzten arazoak.
Zeelanda Berrian, gaur egun, Laboristak daude gobernuan, eta maorien kultura indartzeko neurriak hartu nahian dabiltza. Maoriak herrialdeko 4,9 milioi biztanleen %17 dira gaur egun. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193454/niemakumezientzialarianaiz-traola-sarean-nazioarteko-egunean.htm | Bizigiro | '#NiEmakumeZientzialariaNaiz' traola sarean, nazioarteko egunean | Hainbat emakume zientzialarik erantzun diote BERRIAk egindako proposamenari. | '#NiEmakumeZientzialariaNaiz' traola sarean, nazioarteko egunean. Hainbat emakume zientzialarik erantzun diote BERRIAk egindako proposamenari. | Otsailak 11 da gaur, emakume zientzialariaren eguna, eta BERRIAk #NiEmakumeZientzialariaNaiz traola proposatu du sare sozialetan zientziaren arloan lan egiten duten emakumeek ikusgaitasuna har dezaten. Euskal Herrian zientziaren esparruan ikasi edo lan egiten duten emakumeak traol horren bitartez ikusaraztea du helburu egitasmoak. Gaurko eguna gogoratzeko, #emakumeakzientzian traola ere ari dira erabiltzen hainbat pertsona aurreko egunetan ere.
Hainbat izan dira egitasmoan parte hartu duten emakume zientzialariak. Batzuek gaur egun egiten dutenaren berri eman dute, eta beste batzuek zer ikertzen dabiltzan azaldu dute, emakumeek zientzian egin duten lanari ikusgaitasuna emateko asmoz. Eta gaur egun zientzian lan egin ez arren ibilitakoak direla gogoratu dutenak ere izan dira. Guztiek egin dute zientzian geroz eta emakume gehiago egotearen aldeko aldarria.
Emakumeek zientzian duten eta izan behar duten tokia aldarrikatzeko gaur egingo diren ekintzetako bat izango da. Aurten zientzia programazio bateratua aurkeztu dute zenbait erakundek: Donostia International Physics Center, CIC Nanogune, Materialen Fisika Zentroa, CIC Biomagune, Biodonostia, Tecnun-Ingeniaritza Eskola, Ceit, Polymat, Elhuyar, EHUko Informatika Fakultatea eta Eureka zientzia museoa.
«Egitasmoaren helburua da zientzian diharduten emakumeen lana ikusaraztea, jarduera zientifiko-teknikoak gizonezkoen kontua direlako ustea apurtzea, eta neskek eta nerabeek zientziako ikasketak hauta ditzaten sustatzea». Mezua argia da: «Zientzia bada nesken kontua». Emakumeak Zientzian 2021 programaren barruan, adin guztietako jendearentzako hainbat jarduera antolatu dituzte, eta gaurtik aurrera egingo dira.
Aurten, COVID-19aren kontrako borroka ardatz
Sei urte dira Nazio Batuen Erakundeak otsailaren 11 Emakume eta Neska Zientzialarien Nazioarteko Eguna izendatu zuela. 2015eko abenduaren 22an hartu zuen erabakia, eta 2016ko otsailaren 11n ospatu zen lehen aldiz. Urtero gai jakin bat izaten du ardatz, eta eta seigarren aldi honen leloa hau da: Emakume zientzialariak COVID-19aren kontrako borrokaren buru.
NBEren arabera, zientzialarien %30 ere ez dira emakumeak gaur egun, nahiz eta eginkizun garrantzitsua izan, COVID-19arekin agerian geratzen ari den moduan. Oraindik ere genero arrakala handia dago zientzia ikasketak aukeratzeko garaian. «Azken urteetan goi mailako ikasketetan emakumeen parte hartzea asko handitu den arren, oraindik ez daude behar bezala ordezkatuta esparru horietan», dio NBEk.
Unescoren arabera, 2014 eta 2016 artean emakumeen %30ek soilik erabaki zuten goi mailako ikasketak zientzien, teknologiaren, ingeniaritzaren edo matematiken arloan egitea. Mundu osoan informazioaren eta komunikazioaren teknologietako ikasketak egiten dituztenak ez dira iristen %3ra. Natur zientzien, matematikaren eta estatistikaren arloetan ikasten dutenak %5 dira, eta fabrikazio eta eraikuntza arloetakoak, %8. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193455/27-urteko-gizon-bat-atxilotu-dute-gazte-baten-hilketaren-harira.htm | Gizartea | 27 urteko gizon bat atxilotu dute gazte baten hilketaren harira | Gasteizko Flandria kalean egin diote eraso, eta Ertzaintzak ingurua itxi du. | 27 urteko gizon bat atxilotu dute gazte baten hilketaren harira. Gasteizko Flandria kalean egin diote eraso, eta Ertzaintzak ingurua itxi du. | Pertsona batek beste bati labanaz eraso dio Gasteizen, eta ertzainak eta udaltzainak haren bila ari dira. Erasoa 16:00ak aldera gertatu da, Flandria kalean, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi duenez.
Zenbait lekukok El Correo egunkariari azaldu diotenez, bi pertsona horiek eztabaidan aritu dira, eta haietako batek labana sartu dio besteari. Biktimak konortea galdu du, eta larrialdi zerbitzuek Txagorritxuko erietxera eraman dute, baina hil egin da.
Ertzaintzak 27 urteko gizonezko bat atxilotu du, ustezko erasotzailea delakoan. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.