date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193456/txertaketako-irregulartasunen-erantzukizuna-zentroetako-zuzendariei-egotzi-die-sagarduik.htm | Gizartea | Txertaketako irregulartasunen erantzukizuna zentroetako zuzendariei egotzi die Sagarduik | Osasun Sailak kaleratutako protokoloa «oso argia» dela defendatu dute sozialistek, eta txertaketa «aurreikusitako eta jasotako txertoen» erritmoan doala gehitu du Sagarduik. | Txertaketako irregulartasunen erantzukizuna zentroetako zuzendariei egotzi die Sagarduik. Osasun Sailak kaleratutako protokoloa «oso argia» dela defendatu dute sozialistek, eta txertaketa «aurreikusitako eta jasotako txertoen» erritmoan doala gehitu du Sagarduik. | Azken asteotan Osakidetzako zenbait zentrotan eztanda egindako eskandaluarekin zerikusirik ez duela adierazi du berriz Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Haren hitzetan, ESI Erakunde Sanitario Integratuen buruak dira txertaketaren arduradun nagusiak, eta, hain zuzen ere, protokoloa bete ez dutenak kargutik kentzeko erabakia hartu dutela gehitu du, «konfiantza galtzeak» eraginda. Sailburuaren alde egin dute EAJ eta PSEko legebiltzarkideek, protokoloa bete ez dutenak txertaketa irregularra izan duten zentroetako zuzendariak izan direla baieztatuz, eta gehitu dute Jaurlaritzak ez duela informaziorik ezkutatu.
Oposizioko taldeek pandemiaren kudeaketari eta zenbait osasun zentrotako txertaketa irregularrari buruz egindako galderak erantzun ditu Sagarduik gaur arratsaldean Eusko Legebiltzarrean egindako Osasun Batzordean. EH Bilduk, Elkarrekin Podemos-IUk, PP+Cs-ek eta talde mixtoko VOX alderdiak galdekatu dute Sagardui. Guztiek salatu dute ez duela «sinesgarritasunik» Basurtu eta Santa Marinako ospitaleetako txertaketa irregularraren berririk ez zuela adieraztean, zentroko zuzendariak eta hark elkarri bidalitako mezuek bestera adierazten dutela argudiatuta. Bestalde, zuzendaritzako karguei emandako txertoen erregistroa ez egitea ere kritikatu dute.
Ana Collazos Labiko kidearen izena ere errepikatu dute. Lehen lerroan ez egonagatik ere txertatua izan dela salatu du PP+Cs-eko legebiltzarkide Laura Garridok. Sagarduik, aldiz, haren txertaketa defendatu du, Collazos Basurtuko ospitaleko sektore guztietan ibiltzen dela argudiatuz, eta lehen lerroan dauden langileekin zuzeneko harremana duela gehituz. Bestalde, Collazos Basurtuko zuzendaritzako kideen txertaketa baimentzeko elkarrizketetan egon zela gogorarazi du Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak.
«Zehaztasun falta»
Osasun Sailaren «zehaztasun falta» salatu dute: lehen mailan dauden langileak zeintzuk diren argi ez dagoela esan du Garridok, eta, protokoloan horrela jasota ez badago ere, erlijiosoak ere txertatu dituztela gehitu du Uberak.
Bestalde, txertatutako zuzendarien kasua «akats» gisa ulertzen bada, erantzule bakarra egon beharrean gehiago egon beharko liratekeela gehitu du Jon Hernandez Elkarrekin Podemos-IUko legebiltzarkideak, eta erantzukizun guztia zuzendariena ez dela gehitu du Garridok.
Herritarrei neurriak betetzea eskatzen dietela baina beraiek betetzen ez dituztela aurpegiratu dio Uberak Sagarduiri, eta birusaren kontrolerako eta jarraipenerako baliabide gehiago eskatu dizkio. Osakidetzaren «izen ona» zikintzen duela adierazi dio Garridok. Azken horrek eta VOXeko Amaia Martinezek sailburuaren dimisioa eskatu dute. |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193457/juanito-oiartzabal-erietxean-da-pneumonia-baten-ondorioz.htm | Kirola | Juanito Oiartzabal erietxean da, pneumonia baten ondorioz | Koronabirusak eragin dio pneumonia. Arnasa hartzeko makina batekin egon eta gero, hobetzen ari da, baina azaldu du osatzea kostatzen ari zaiola, mendian izandako biriketako odolbilduak direla eta. | Juanito Oiartzabal erietxean da, pneumonia baten ondorioz. Koronabirusak eragin dio pneumonia. Arnasa hartzeko makina batekin egon eta gero, hobetzen ari da, baina azaldu du osatzea kostatzen ari zaiola, mendian izandako biriketako odolbilduak direla eta. | Gasteizko Txagorritxuko erietxean dago ospitaleratuta Juanito Oiartzabal, koronabirusak eragindako pneumonia bat tarteko. Duela 15 egun atzeman zioten alpinistari COVID-19a, ebakuntza baten aurretik egindako test batean. Bost egun egin zituen etxean, baina "makal eta gaizki". Hala, ospitalera joan zen.
Arnasa hartzeko makina jarri behar izan zioten, eta pneumonia atzeman zioten. Kontuan izan behar da bi odolbildu izan zituela biriketan: bat, 2011n, eta bestea, 2016ean. Hain zuzen, Dhaulagiritik bueltan erietxean egon behar izan zuen horren ondorioz. Gainera, bertan behera utzi behar izan zuen hamalau zortzimilakoak igotzeko 2X14X8000 proiektua.
Oiartzabalek Efe albiste agentziari azaldu dio "zertxobait hobeto" dagoela. "Saturazioa hobetuz doa, baina, nire aurrekariak kontuan hartuta, kosta egiten ari zait buelta ematea. Zorionez, ez dut bestelako sintomarik". Lehen egunetan arnasa hartzeko makina batekin egon behar izan ostean, orain oxigeno maskara batekin dago, eta lau egun daramatza jan gabe; gazurarekin elikatzen da.
Duela aste batzuk iragarri zuen Oiartzabalek zortzimilakoak igotzeari utziko ziola, eta, BERRIAri eskainitako elkarrizketa batean, ondorengoa zioen uzteko erabakiaz: "Bizirik jarraitzea da nire zortzimilako onena". Uztearen arrazoia ere azaldu zuen: Aconcaguara joan nintzen 31. aldiz, eta ez nuen batere ondo pasatu. Konturatu nintzen altuera batetik gora oxigenoa falta zitzaidala. Izugarrizko nekea pilatzen zitzaidala ikusi nuen, eta han hasi nintzen erretiroan pentsatzen. Azken urte honetan konturatu naiz galtzeko gehiago nuela irabazteko baino. Negozioa nola dagoen gutxik bezala dakit, eta argi daukat oso sasoiko egon behar dela altuera horietan ibiltzeko". |
2021-2-10 | https://www.berria.eus/albisteak/193458/alberto-corazon-diseinatzaile-espainiarra-hil-da-79-urterekin.htm | Kultura | Alberto Corazon diseinatzaile espainiarra hil da, 79 urterekin | Besteak beste, hainbat euskal literatur lanen azalak egin zituen, eta Bilboko kaleetako seinaleen tipografia ere diseinatu zuen. | Alberto Corazon diseinatzaile espainiarra hil da, 79 urterekin. Besteak beste, hainbat euskal literatur lanen azalak egin zituen, eta Bilboko kaleetako seinaleen tipografia ere diseinatu zuen. | Alberto Corazon Climent diseinatzaile, argazkilari, eskultore eta margolari espainiarra hil da, 79 urte zituela. Espainiako Arte Ederren Errege Akademiako kide izan zen, eta Diseinatzaile Profesionalen Espainiako Elkartea sortu zuen. ONCEren, Espainiako Liburutegi Nazionalaren eta beste hainbat elkarte eta erakunderen logoak ere hark diseinatu zituen.
Euskal Herriarekin ere izan zuen loturarik, halere. Lur argitaletxearen hastapenetako hainbat euskal literatur lanen azalak berak egin baitzituen, 1960 eta 1970eko hamarraldietan. Besteak beste, Ramon Saizarbitoriaren Egunero hasten delako eleberriarena –50. urteurrenean berrargitaratu zuten aleak ere jatorrizko azala darama–.
Eliza katolikoak 1933an kanonizatu zuen Bernadette Soubirousen aurpegia aukeratu zuen artistak azalerako. Ez Saizarbitoria ez Lur argitaletxeko beste inor ez zen konturatu abortuaren aldeko alegatu hartan Lourdesen Ama Birjina ikusi omen zuen santututako neskatxaren aurpegia ageri zela.
Artistak diseinatu zituen Bilboko kaleetako seinaleak ere; letra larriz idatzitako testuak egiteko, Bilboko alfabetoa tipografia sortu zuen, hain zuzen. Harena da, halaber, Bilbao Ria 2000 sozietate publikoaren logoa ere, eta Alde Zaharreko kaleetako plaken diseinuan ere aritu zen. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193492/trumpen-jarraitzaileak-legebiltzarkideak-harrapatzeko-zorian-egon-zirela-erakutsi-dute.htm | Mundua | Trumpen jarraitzaileak legebiltzarkideak harrapatzeko zorian egon zirela erakutsi dute | Presidente ohiaren bigarren 'impeachment' epaiketan Kapitolioaren kontrako erasoaren bideoak erakutsi dituzte, orain arte zabaldu gabekoak. | Trumpen jarraitzaileak legebiltzarkideak harrapatzeko zorian egon zirela erakutsi dute. Presidente ohiaren bigarren 'impeachment' epaiketan Kapitolioaren kontrako erasoaren bideoak erakutsi dituzte, orain arte zabaldu gabekoak. | Donald Trump AEBetako presidente ohiaren kontrako bigarren impeachment epaiketaren bigarren saioa egin dute bart AEBetan, eta errepublikanoen buruari indarkeriaren sustatzaile nagusia izatea egotzi diote. Eraso haren bideoak erakutsi dituzte saioan; besteak beste, orain arte zabaldu gabeko irudiak. Bideo horietako batean, Kapitolioko Poliziak Pence eta haren familia nola atera zituen ikusten da, erasotzaileetako batzuek hura urkatzeko eskatzen zuten bitartean. Urkamendi bat ere prest zuten manifestariek, erakinaren aurrean.
Stacey Plaskett ordezkariak esan duenez, Trumpek «apropos xaxatu» zuen jendetza, eta hark seinalatu zien noren kontra jo; besteak beste, Mike Pence presidenteordearen aurka. Traidoretzat jo zuen Trumpek Pence alderdikidea, esan zuelako iruzurrik ez zela egon presidenteak galdutako hauteskundeetan.
Urtarrilaren 6an eraso zion giza saldo handi batek AEBetako parlamentuko bi ganberak aterpetzen dituen Kapitolio eraikinari. Legebiltzarkideak Joe Biden bozen irabazlea presidente izendatzeko saioa egiten ari ziren. Trumpek milaka jarraitzaile bildu zituen Etxe Zuriaren aurrean. Esan zien bozak iruzur baten bitartez galdu zituela, eta Kapitoliora joateko eskatu zien. Bost pertsona hil ziren erasoan.
Trump errudun izendatuz gero, kargu politikorik hartzeko debekua ezar ziezaioketen Alderdi Errepublikanoko buruari, eta ezingo luke presidentetzarako hurrengo bozetara aurkeztu. Baina, horretarako, bi hereneko gehiengoa beharko da Senatuan, baina Alderdi Errepublikanoak eta Demokratak berdinduta daude aulki kopuruan. Beraz, litekeena da Trump errugabetzea. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193493/2021erako-aurrekontuak-onartu-ditu-eusko-legebiltzarrak.htm | Politika | 2021erako aurrekontuak onartu ditu Eusko Legebiltzarrak | Jaurlaritza osatzen duten taldeen babesarekin egin du aurrrera: 41 boto. Oposizio guztiak eman du kontrako botoa, eta EAJren eta PSE-EEren jarrera salatu. | 2021erako aurrekontuak onartu ditu Eusko Legebiltzarrak. Jaurlaritza osatzen duten taldeen babesarekin egin du aurrrera: 41 boto. Oposizio guztiak eman du kontrako botoa, eta EAJren eta PSE-EEren jarrera salatu. | Gai bakarra izan dute gaur Eusko Legebiltzarreko osoko bilkuran: 2021erako aurrekontuen behin betiko onespena. Ez da sorpresarik egon, eta EAJk eta PSE-EEk gehiengo absolutua baliatu dute aurrekontuei oniritzia emateko: aldeko 41 boto jaso ditu proiektuak, eta kontrako 34; oposizio guztiarenak.
09:30ean hasi da saioa, baina horren aurretik mintzatu da Pedro Azpiazu Ekonomia eta Ogasun sailburua, legebiltzarrera iristean. Nabarmendu du kontuen onarpenak modua emango duela COVID-19ak eragindako krisiaren aurkako jarduna indartzeko: «Espero dugu aurrekontuak onartzean are gehiago aktibatu ahal izatea Jaurlaritza gauzatzen ari den politikak».
Azpiazuk uste du aurrekontuen proiektuak «babes nahikoa baino gehiago» izango duela eta oposizioarekin ados jartzeko saio antzuak «iragana» direla: «Saiatu gara, eta ez da posible izan; orain, beste gai batera. Ikusiko dugu datorren urtean aukerarik ba ote dagoen adostasun zabalagoak lortzeko edo ez».
Legebiltzarreko eztabaidan, agerian geratu da gobernuko alderdien eta oposiziokoen arteko arrakala. Itxaso Berrojalbiz EAJko legebiltzarkideak aurrekontuen diru sail ugari xehatu ditu, eta oposizioko taldeei egin die galdera: «Uste duzue ez direla ausartak? Ez al dira onak aurrekontu hauek? Ados egongo zarete arrazoizkoak direla krisi honi aurre egiteko». Gaineratu du EAJk ezezkoa eman diela zuzenketei, «baina argudioekin», eta azaldu aurrekontuak «prebisio batekin» egin direla: «Horrek ez du esan nahi moldatu ezin direnik. Baina EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk beren arrazoi nagusiari heltzen diote oraindik: «Gastu gehiago eta aberatsentzako zerga gehiago». Denok nahiko genuke baliabide gehiago, baina lehentasunak jarri behar dira».
Zenbakiekin bezainbeste, Jaurlaritzaren portaerarekin kexatu da EH Bildu. Josu Estarrona legebiltzarkideak nabarmendu du oposizioko talde guztiek denera 1.289 zuzenketa aurkeztu dituztela, EH Bildurenak «egingarriak» direla eta «planteamendu errealistak» aurkeztu dituztela, eta guztiei ezezkoa emateak «beste sintoma bat» adierazten duela: «Argi izan duzue hasieratik ez zenutela ahalegin handirik egingo gehiengo absolutua izanda». Gaineratu du «asteak pasatu ahala, ageriago» geratu dela Jaurlaritzak ez duela asmorik izan akordioetarako edota «oposizioari erabaki espazioetan leku txikiena» eskaintzeko: «Gaur, arlo parlamentarioan, gobernuak irabaziko du, baina jendeak galduko du: abenduan aurrekontu ez-nahikoak ziren, urtarrilean zaharkituak eta otsailean iraungiak».
Sonia Perezek (PSE-EE), ordea, akordiorik ezaren ardura oposizioaren bizkar utzi du, ordea. Elkarrekin Podemos-IUri erantzun dio: «Jaurlaritzaren eskaintza eskuzabala eta bideragarria zen, errealista. Saiatu gara, uste dugulako egoerak eskatzen duela maila ematea». Perezek uste du aurrekontuak «hobetu edo indartu» zitezkeela oposizioko alderdien babesarekin.
«Koma txiki bat aldatu gabe»
Elkarrekin Podemos-IU koalizioko bozeramaileek ere kritika politikoak eta ekonomikoak uztartu dituzte. Miren Gorrotxategik (Ahal Dugu) nabarmendu du aurrekontu proiektua legebiltzarrean «sartu zen bezala» aterako dela: «Koma txiki bat aldatu gabe, ahaleginik egin gabe». Halaber, aurrekontuen jite ideologikoa arbuiatu du, iritzita politika publikoetarako helburuak «hondarrekoak» direla: «Garrantzitsuena defizit helburua da. Kontabilitate xedeak jartzen dituzue zibilizazio mailako erronkei erantzuteko». Formekin kexu Jon Hernandez (Ezker Anitza) ere: «Esaten da denok elkarrekin arraun egin behar dugula, baina honek, traineru bat baino gehiago, galera erromatar bat dirudi: batzuek arraun egiten dute, beste batzuek erritmoa ezartzen dute eta gutxi batzuek brisaz gozatzen dute».
Jaurlaritza osatzen duten alderdien jokabidearekin kritiko azaldu da Luis Gordillo PP+C’s koalizioko legebiltzarkidea ere; gehiengo absolutua izanik, «harrokeriaz» jokatzea leporatu die, eta «proposamenak entzuteko garaia» zela: «Horrek ez du ezer ilegitimotik; gobernuak egin dezake, baina gero ez egotzi oposizioari aurrekontuei atxikimendurik ez ematearen ardura». Era berean, aurrekontuen onarpena «marmotaren egunarekin» alderatu zuen, Jaurlaritzak urtero «diru sail berdinak edo oso antzekoak» aurkezten dituelakoan: «Ez zaudete gobernatzera ohituak, administratzera baizik».
Eskubideen Kartaren protesta
Hori, Eusko Legebiltzarraren eraikin barruko eztabaida. Kanpoan, berriz, Euskal Herriko Eskubideen Kartak protesta egin du parlamentuaren aurrean, salatzeko 2021erako aurrekontuek «bizkarra» ematen diotela herritarren gehiengoaren beharrei eta «errealitatetik kanpo» daudela, iritzita ez dituela «nahikoa» neurri jasotzen COVID-19aren izurriari erantzuteko. Ondasunak banatu, eskubideak bermatu, zerbitzu publikoak garatu. Lehenik bizitza lelopean elkartu dira, besteak beste, Mitxel Lakuntza eta Garbiñe Aranburu ELA eta LAB sindikatuetako idazkari nagusiak.
Lakuntzak azaldu du protestaren helburua dela «haserrea eta desadostasuna» adieraztea aurrekontu proiektua dela-eta, uste baitute «ezer gertatuko ez balitz bezala» prestatutakoak izan direla. Aranburuk, berriz, uste du gaurko argazkiak islatzen duela «momentuko krisi politikoari eta pandemiaren kudeaketari eman beharreko erantzunetan bi eredu kontrajarri daudela». Haren hitzetan, «bizitza erdigunean jartzea» aldarrikatu du Eskubideen Kartak, eta «patronalaren mesedetan» aritzea egotzi die EAJri eta PSE-EEri. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193494/motozale-bat-hil-da-donostian-autobus-batek-harrapatuta.htm | Gizartea | Motozale bat hil da Donostian, autobus batek harrapatuta | Gipuzkoako hiriburuko zentroan gertatu da ezbeharra. | Motozale bat hil da Donostian, autobus batek harrapatuta. Gipuzkoako hiriburuko zentroan gertatu da ezbeharra. | Istripua gertatu da gaur goizean Donostian, eta, horren ondorioz, 36 urteko gizonezko bat hil da.
Udalak azaldu duenez, gaur goizeko 09:00etan, autobus pribatu batek motor bat harrapatu du, Okendo kalearen eta Askatasunaren hiribidearen bidegurutzean. Hantxe bertan hil da motozalea, osasun langileak artatzen ari zirenean.
Autobuseko bidaiaririk ez da zauritu gertaeran.
Donostiako Udaltzaingoa istripuaren lekukoen bila dabil. Zer edo zer ikusi dutenei eskatu diete Morlanseko egoitzara joateko 08:00etatik 14:00etara. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193495/hazkunde-aurreikuspena-txikitu-du-europako-batzordeak.htm | Ekonomia | Hazkunde aurreikuspena txikitu du Europako Batzordeak | Eurogunea %3,8 da haztekoa aurten, azaroan iragarritakoa baino lau hamarren gutxiago. | Hazkunde aurreikuspena txikitu du Europako Batzordeak. Eurogunea %3,8 da haztekoa aurten, azaroan iragarritakoa baino lau hamarren gutxiago. | Espero bezala, errebote ekonomikoaren itxaropenak txikitu ditu Europako Batzordeak. Udazkeneko eta neguko agerraldiek berriro gerarazi dute jarduera ekonomikoa kontinenteko herrialde guztietan, COVID-19ari aurre egiteko neurri murriztaileen ondorioz, Horrela, azaroan iragarri zuen aurten %4,2 haziko zela euroguneko barne produktu gordina, eta orain dio %3,8 baizik ez dela izango. Europako Batasun osoko aurreikuspena ere murriztu du, %4,1etik %3,7ra.
Baina aurten berreskuratuko ez den jarduera ekonomikoa 2022an berreskuratuko dela uste du Bruselak. Horrela, azaroan baino hazkunde handiagoa espero du orain: %3 esan zuen azaroan eurogunean eta EB osoan, eta orain dio eurogunea %3,8 haziko dela eta %3,9 EB osoa.
Paolo Gentiloni Europako Batzordeko Ekonomia komisarioak baikor agertu nahi izan du: «Europarrak garai gogorrean bizitzen ari gara. Pandemiak estutzen gaitu; antzeman egiten ditugu garen ondorio sozialak eta ekonomikoak. Baina, azkenean, bada argia tunelaren beste aldean. Hurrengo hilabeteetan txertoa hartu dutenen kopurua handitu ahala, kontrol neurriak arintzeak errebotea sendotu beharko luke udaberrian eta udazkenean».
Gentilonik ziurtatu du EBko ekonomia 2022ko bigarren hiruhilekoan itzuliko dela krisiaren aurreko mailara, 2019ko laugarren hiruhilekora. Baina ohartarazi du lau herrialdetik bat ez dela maila horretara iritsiko epe horretarako. Izan ere, atzeraldiak gehiago eragin die turismoarekiko menpekotasunik handiena duten lurraldeei, eta horiek izango dira motelenak zulotik ateratzen, aurtengo udan ere hainbat murrizketa indarrean egotea espero baita.
Joera hori ikusteko adibide ona da Espainia. Iaz, danbatekorik handienetako bat izan zuen, %11 txikitu baitzen haren BPGa; eta, aurten, berak izango du hazkunderik handiena (%5,6), betiere Europako Batzordearen aurreikuspenak betetzen badira. 2022an beste %5,3 haztekoa denez, urte horren amaieran edo 2023an hasieran helduko litzateke 2019ko mailara. Datu horien barruan Hego Euskal Herrikoak sartuta dauden arren, pentsatzekoa da lehenago berreskuratuko duela jarduera ekonomikoa, industriaren pisu handiagoak eragin baitu uzkurtzea txikiagoa izatea: %9,5 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %8,3 Nafarroan.
Turismoak pisu handia du aurten erreboterik handiena izango duten beste bi estatu kideetan ere: Frantzia %5,5 da haztekoa (iaz, -%8,3), eta Kroazia, berriz, %5,3 (iaz, -%8,9).
Funtsak kontuan hartu gabe
Aurreikuspen horiek egitean Europako Batzordeak ez du kontuan hartu zein eragin izango du EBren suspertze funtsak, Hurrengo Belaunaldia planak, nahiz eta asmoa den dirua 2021. bigarren erdialdetik aurrera banatzea, Edonola ere, kalkulatu du 2021-2022ko aldian BPGaren bi puntu gehi ditzaketela diru horiek.
Brexit-ak ere izango du eragina: 2022 amaierarako BPGaren %0,5 kenduko omen dio Europako Batasunari eta %2,2, berriz, Erresuma Batuari,
Gentilonik eskatu die EBko kideei ez dezatela diru publikoaren iturria itxi, ekonomiak artean laguntza behar duelako. Gaur egun etenda dago aurrekontu publikoak orekatzea eskatzen duen EBren agindua, eta komisarioak ez du azaldu noiz jarriko duten indarrean. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193496/bizikidetzaz.htm | Iritzia | Bizikidetzaz | Bizikidetzaz. | Lokotx-apustua herri-joko bat zen, Gipuzkoan behinik behin herrietako festetan egiten zena: zumezko saski batean sartu behar ziren hamar lokotxak, hau da, alerik gabeko hamar artaburu, hasieran ilaran jarrita egoten zirenak, elkarrengandik ez oso urruti. Jokalariak lokotx bat bakarra eraman zezakeen lasterraldi bakoitzean; beraz, hamar lasterraldi ziren guztira, hamar joan-etorri, eta berdin zion ordenak: lasterkari batek lehenbiziko lokotxa har zezakeen aurrena, edo bosgarrena, edo hamargarrena, eta gero nahi bezala segitu. Logikoak hasieratik hasten ziren, gertuen zeukaten lokotxarekin; fantasiasoek, berriz, edozeinekin. Zumezko saskia aurrena nork bete, huraxe irabazle.
Aspaldi-aspaldiko oroitzapena dut hori, baina berehalaxe gogoratzen zait Arabako Foro Sozialak bizikidetzaz egin didan galderari erantzun nahian hasten naizenean: Nola osatu bizikidetza? Nola bete saskia? Ondo bidean, oinarri batzuk bildu behar lituzke kosmos politiko bat sortzeko, hiri bat ondo gobernatua eta ondo bizitzekoa, orekatua, harreman onak lituzkeena; unibertso bat harmonian egongo litzatekeena izaki baten destinoarekin, jakinik izaki hori bestelakoa dela gainerako animalien aldean, hizkuntza daukalako eta, beraz, soziabilitaterako prest dagoelako.
Gutxi gorabeherako erantzun bat baino ezin eman, beti bezala, halaxe gertatu baita giza kontuotan lehenbiziko filosofoen garaiaz geroztik, fisika- eta natura-gaietan ez bezala; nik, gainera, esperientzia falta dut Boterearen, sistemaren barrunbeen kontuetan, esperientzia falta apal eta soila. Horregatik ausartzen naiz herri-joko apal eta soil baten metafora hona ekartzera.
Lehenbiziko oinarria aipatuko dut oraintxe, lehenbiziko lokotxa: berdintasun soziala.
Saskian ezin da ezer sartu berdintasun soziala baino lehenago. Pobreen eta aberatsen arteko arrakala sakona da, eta gero eta handiagoa; BPGak eta beste garapen-indize batzuek gora eta gora egiten dute etengabe, eta alderantzizko proportzio zital batean handitzen dira, gainera, pobreen bizimoduaren aldean —zeinak "esklabotza" beste izenik ez baitu merezi toki askotan—; Cáritasen 2020ko txostenaren arabera, Espainiako Estatuan 8,5 milioi lagun daude gizartean bazterturik —2007. urtean baino 1,2 milioi gehiago—, eta hemen, Euskadin, 64.000 etxetan lanik gabe daude kide aktibo guztiak, Naiz.eus-en arabera: hori guztia ikusita, "bizikidetza" hitz erdi hutsala da dudarik gabe, edo, onenean ere, termino utopiko bat, hau da, urrutikoa, urruti-urrutikoa, lokotx bat basamortuan.
Ideia hori biribiltzeko eta irtenbide baten bila, hona hemen zer idatzi zuen Joaquín Estefaníak Emmanuel Sáez-en eta Gabriel Zucman-en El triunfo de la injusticia liburuaren erreseinan (El País, 2021eko urtarrilaren 24a):
"Garbi dago liburuaren tesia: pairatzen ari garen desberdinkeria neurrigabe honek badu eragile argi bat: zerga-sistema. Bidegabekeria fiskalaren garaipena, oroz gain, demokraziaren ukapen bat da".
Horra hor nondik joko duen irtenbideak. Saskian erreforma fiskala sartu behar da, gutxienez.
Halako azpijana egiten zaion gizarte batean, biztanleen %18,5 bazterturik edo segregaturik dauzkan gizarte batean —horixe baita Espainiako Estatuko 8,5 milioi pobreei dagokien ehunekoa—, pentsatzekoa da txarranpina bezala agertu behar liratekeela salaketak, jendaurreko kexuak, protesta-adierazpenak, eta gero eta gehiago ugalduko liratekeela. Ez da hala, ordea; ez, behintzat, erabat. Hizkera mertzenarioak, "siglen eta eufemismoen armada erreakzionarioak", eragotzi egiten du errealitate gordina azaleratu eta denon begien bistan geratzea, paisaia bat bezain garden; horrek nahastu egiten du jende asko eta asko, eta zernahi erreakzio isilarazi.
Zoritxarrez, hizkera mertzenarioa ez du erabiltzen engainatzaileak bakarrik, hizkera hori ez dagokio hitzaren lehengai ezin malguagoaz baliatuz eta orotariko faltsukerien bidez statu quo-a defendatzen duen ahots pribatu edo publikoari bakarrik. Hizkera hori denek erabiltzen dute, erabiltzen dugu. Beste hizkera guztiekin gertatzen dena gertatzen da hizkera gaizto horrekin ere: errepikatzearen poderioz —errepikapena baita hitzen bizigarria—, beste hizkera inbaditzen du, hizkera leiala, egiaren bila dabilena, eta hartan urtzen da ura uretan nola, ikusezin, zaila baino zailago bihurtuz zein makurra den ohartzea. LTI (Lingua Tertii Imperii, Lengua del Tercer Reich) liburuaren egile Victor Klemperer-ek ondo azaltzen ditu nolako ondorioak dituen inbasio linguistiko horrek. Bere egunkarietako ohar batean, ikaratu egiten da ikusirik berak ere, Bigarren Mundu Gerran Dresdengo "etxe judu" batean konfinatuta dagoelarik, nola arrazoitzen duen batzuetan nazien hitz eta molde sintaktikoekin, eta honela baieztatzen du: "Hizkuntzak pentsatzen du gure ordez". Hala gertatzen baldin bazen garai hartan, Joseph Goebbels-ek eskuorriak, egunkariak eta irratia besterik ez zeukanean mezuak zabaltzeko, zer ez ote da gertatuko orain, ezin konta ahala tresna elektronikok etengabe hizkeratzen duten honetan? Gehien hizkeratzen dutenek diotenez zernahi mezu biralizatzen den garai honetan?
Ez da sekula izan hau baino garai hoberik hizkera mertzenarioa zabaltzeko, eta, hala, ia ikusezinak dira, esaterako, gizartean bazterturik dauden 8,5 milioi pertsonak. Nahikoa da egunkarietako informazio ekonomikoari erreparatzea. Etengabe erabiltzen dute eufemismo estatistikoa, eta baieztatzen dute, esaterako: "Espainiak beste atzeraldi bat izan du". Nor da, ordea, "Espainia" delako hori? Denak dira "Espainia"? Hala paradisuetakoak nola Cañada Realekoak? Oro har, Inperioko Laugarren Hizkeraren ezaugarrietako bat zera da, soziala dena meteorologikoa balitz bezala aurkeztea. Ez da aipatzen hezur-haragizko inor, eta aipatzen bada, are okerragoa da batzuetan, psikologikoa lehenesten baitute, hizkeratuz adibidez egunean hamasei orduz ganba izoztuak zuritzen aritzen diren neska nerabe marokoarren depresioari buruz, eta haien aldarteaz hitz eginez, eta ez miseria bat ordaintzen dien enpresari holandarraz, edo esplotazioa baimentzen duen politikari-jendeaz.
Halako egoera batean, nekez izan daiteke demokraziarik, bizikidetzarik, eta ez dut dudarik bigarren lokotxak egoera horri heldu behar diola; iparra ez galtzeko modua eman behar luke, komunikazio-tresnarik behinena —ahozko eta idatzizko mintzaira— ia beti engainagarria den Hiri batean. Nik neronek ez dut ikusten lan komunitarioa beste irtenbiderik: jendeak elkarrekin lan egitea, bidexketan bezala, informazio hobea edukitzeko eta hobeto pentsatzeko. Bizilagun bat engainatu daiteke, herrixka bateko biztanle bat, gizabanako bat; zailagoa da, ordea, auzo oso bat, herrixka bat, lagun-talde bat engainatzea.
Argia aldizkariaren 2718. zenbakian irakurri dut: "Negarrez nola torturatu ninduten kontatu nionean, beste aldera begiratu zuen Marlaskak, tramite hutsa banintz bezala”. Besteak beste hori esan zuen Iñigo González Etayok urtarrilaren bukaeran egindako prentsaurreko batean; Giza Eskubideen Europako Auzitegiak kondenatu berria zuen Espainiako Estatua, González Etayori ustez eman zizkioten tratu txarrak ez ikertzeagatik. Argia-k ez ezik, beste komunikabide askok ere azaldu zuten auzia; besteak beste, La Vanguardia egunkariak, aurtengo urtarrilaren 19an:
"Epaian, instantzia judizial bat baino gehiago aipatzen dira torturen salaketa ez ikertzea gaitzesten denean. Haietako bat Auzitegi Nazionaleko 3. instrukzio epaitegia da, garai hartan Fernando Grande-Marlaska oraingo Barne ministroak zuzendua. Hain zuzen, Marlaskak berak zuzendutako instrukzio baten ingurukoak dira salaketak".
Euriaren ondoren euria. Segi eta segi. Nola ez ekarri gogora, berria irakurtzean, torturaren eta tratu txarren erabilerari buruzko txostena, Eusko Jaurlaritzak Francisco Etxeberria auzitegi-medikuari enkargatua: 1960 eta 2014 bitarteko 4.113 kasu dokumentatu zituen Etxeberriak. Nik neronek ez daukat ahazteko nolako salaketak egin zituen Javier Ortiz kazetariak zenbait artikulu eta liburutan, eta zer erantzun zion Manuel Rivasi Rafael Sánchez Ferlosiok, XX. mendeko idazleetan beharbada itzalik handiena duenak, El Globo aldizkarian argitaratu eta orain Diálogos con Ferlosio liburuan jasotako elkarrizketa batean (Editorial Triacastela, Madrid, 2019):
MR: Ba al dago zerbait etengabe haserre bizian jartzen zaituena, barrenak erretzen dizkizuna?
RSF: Tortura. Sumingarria eta interesgarria iruditzen zait amildegi hori, bereizten dituena Ordena Publikoko Indarretako kide baten testigu-gaitasun juridikoa eta herritar soil batena; halakoetan herritarra ez izatea ia inor, eta Ordena Publikoko Indarretako kide baten lekukotasuna, berriz, erabakigarria izatea, hori ez da onartzekoa, hainbat gutxiago gogoan badugu indarkeria armatu monopolikoa erabiltzeko boterea duenak izan behar duela sistematikoki hasierako susmagarria".
Laburbilduz: jakina zen, jakina da, eta inor ez da harritzen Estrasburgok Espainiako Estatua kondenatu duelako; era berean, kontuan harturik zer-nolako zuhurtziaz aritzen diren Espainiako komunikabideak —batzuetan elefante baten laguntza behar izaten baitute eskandalu baten berri emateko—, ez da harritzekoa egunkari eta telebista batzuek ez kontatu izana oraingo Justizia ministroa dela kondena horren interpelatu nagusia, Fernando Grande-Marlaska, alegia; baina lehen ere aritu naiz hizkera mertzenarioaz, eta orain nahiago dut gertatuaren beste irakaspen bat aipatu. Labur-labur esanda, oraindik ageriago uzten du azkenaldian aprentsioz, are etsipenez, sumatutakoa: ahula dela Espainiako Estatuaren erakunde-sarea. Botere judizialaren arlotik aldendu gabe, gogora dezagun zer gertatu den Altsasuko gazteekin; Arnaldo Otegirekin eta haren kideekin; Egunkaria-ren itxierarekin; Oriol Junquerasekin eta agintari katalanekin... Jokabide horiek guztiak ikusita, kazetaririk moderatuenek ere duda egin zuten botereak bereizita ote dauden, demokraziaren berme hori ba ote dagoen. Botere Exekutiboak eta haren mila adarrek ere herritar askorengan ez dute pizten konfiantza adeitsua, zinezkoa, erosokeriarik edo interesik gabea: izan ere, ugari-ugariak izan dira Alderdi Popularraren ustelkeria-kasuak, eta onartzen zaila da PSOEk, Podemosek, EAJk eta beste alderdi batzuek etxegabetze ankerrak onartzea de facto, eta "mozal legea" aplikatzen segitzea, Pablo Hásel raperoa espetxeratzeraino, protestek eragozten ez badute... "Mozal", horra hor demokraziarekin ezin ezkondu den hitz bat. Ondo ezkontzen da, ordea, errepresioarekin eta diktadurako isiltasun likitsarekin, zeina antzezlan batean islatu zuen Alfonso Sastrek, hain zuzen Mozala izenekoan.
Gogoan dut nola irrati-solas transkribatu bat irakurri nion Theodor W. Adornori, eta nola erakundeen balioa ukatzen zuen, eta deiadar egiten: "Desesperazioa da irtenbide bakarra". Latza litzateke ikuspegi hori hartzea, egia balitz ere; ez dakit zer esan, ordea, grosso modo "demokrazia" esaten zaion horrek behar duen bistako berrosaketaz; izan ere, sistema politiko horrek, errealitate errealean, Amerikan eta Europan, sagu batzuk-batzuk sortu ditu, denak ere eskuin muturrekoak. Alferrik da, beraz, eskua luzatzea hirugarren lokotxa hartzeko, ez baitago halakorik, ez baitago ilaran. Laugarrena ere ez dut ikusten, ez bosgarrena, eta ez hurrengoak. Ezin dut bukatu jokoa, ezin ditut hamar lokotxak sartu saskian. Baina badu konponbiderik horrek. Herrietako festetan herri-jokoan guztiz galarazita zegoen gauza bat, parte-hartzaile bat ordezkatzea, ezinbestekoa da foroan. Etorriko dira berriak: berriak eta zoliak.
* Artikulu hau ekarpen bat da, Foro Sozial Iraunkorraren "Bizikidetza demokratikoa eraikitzeko konpromiso soziala" prozesuari eginikoa.
**Erredakzioan itzulia | |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193497/maskara-higienikoek-laborategien-bermea-izan-beharko-dute-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Maskara higienikoek laborategien bermea izan beharko dute Hego Euskal Herrian | Espainiako Gobernuak gogortu egingo ditu maskarak saldu ahal izateko neurriak, eta aurrerantzean debekatu egingo du laborategien onespena ez duten maskarak saltzea. | Maskara higienikoek laborategien bermea izan beharko dute Hego Euskal Herrian. Espainiako Gobernuak gogortu egingo ditu maskarak saldu ahal izateko neurriak, eta aurrerantzean debekatu egingo du laborategien onespena ez duten maskarak saltzea. | Espainiako Gobernuko Kontsumo Ministerioak pauso bat gehiago eman du maskaren erregulazioan: ezingo dira saldu laborategi teknikoen bermerik ez duten maskara higienikoak. Osasungintzakoak ez diren maskarak arautzea du helburu arau berriak. Gaur onartuko dute araua, eta bihar sartuko da indarrean. Dena den, hilabeteko epea izango dute saltzaileek bermerik gabeko maskarak saltzeari uzteko.
Madrilek maskarak arautzeko hartuko duen bigarren erabakia izango da gaurkoa. Lehenak, iazko apirilean, maskarek eraman beharreko etiketak eta beraien komertzializazioa arautu zuen. Bestalde, azterketa teknikorik gabeko maskarak baimendu zituen UNE Espainiako Normalizazio Erakundeak ezarritako irizpideak edo antzekoak betetzen bazituzten. Neurri horrek «edozein produktu maskara higienikotzat jotzea» ekarri zuela onartu du orain ministerioak; eta hain zuzen ere, horregatik izango da derrigorrezkoa laborategien bermea aurrerantzean.
Arau hori «koronabirusaren sintomarik ez duten eta gaixoekin harremanik ez duten herritarren» segurtasuna bermatzeko dela azaldu du ministerioak. Maskaren etiketen eta ontziratzearen inguruan ere zorroztu ditu irizpideak, berezko ontziratzetik kanpora edo «irizpideak betetzea bermatzen ez duen beste edozein egoeratan» saltzea debekatuz.
Maskarek soilik ez, laborategiek ere irizpide jakin batzuk bete beharko dituzte azterketa egin ahal izateko. UNEk ezarritako gidalerroak erabili beharko dituzte maskarak aztertzeko orduan, eta azterketa horietarako akreditazioa dutela erakutsi beharko dute. Baldintza horiek bete ezean, isuna jasoko dute laborategiek, «bost urtez laborategia ixtea» ere ekar dezaketenak. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193498/epidemiologoek-atzera-egiteko-eskatu-diote-garrido-epaileari.htm | Gizartea | Epidemiologoek atzera egiteko eskatu diote Garrido epaileari | Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ostalaritza zabaltzeko baimena eman duen aretoko buruak adituen lana gutxietsi zuen ebazpenaren bezperan. | Epidemiologoek atzera egiteko eskatu diote Garrido epaileari. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ostalaritza zabaltzeko baimena eman duen aretoko buruak adituen lana gutxietsi zuen ebazpenaren bezperan. | Espainiako Epidemiologia Elkarteak gutun baten bidez adierazi du Luis Angel Garridoren hitzak «onartezinak» direla, eta atzera egiteko eskatu diote. Epaile horrek zuzentzen du asteartean ostalaritza zabaltzeko baimena eman zuen EAEko administrazioarekiko auzietako sala. Bezperan, Bilboko Herri Irratian eginiko adierazpenetan, epidemiologoen lana gutxietsi zuen. Esan zuenez, adituok «ikastarotxo bat egin duten familia medikuak dira». Horrez gain, adituon aholkuari jarraikiz onartzen ari ziren neurriak «Erdi Aroan hartzen ziren» haien antzekoak direla gaineratu zuen.
Elkarteak adierazi duenez, epailearen hitzak «okerrak» eta «onartezinak» dira. Haren arabera, «ezjakintasuna eta mespretxua» adierazten dute. Epidemiologo izateak «bizi osoko formakuntza» eskatzen duela gogoratu diote, eta profesionalak atsedenik gabe lanean ari direla gaineratu dute. Eremu horretan dabiltzan pertsonen artean, sendagileez gain, botiketan, estatistikan, erizaintzan, soziologian eta psikologian adituak direnak ere badaudela esan dute, eta horietako askok masterrak eta bestelako formakuntza zehatza dutela. Azaldu dute neurriak ez dituztela adituok hartzen, baizik eta ardura politikoa daukatenek.
Epaileari «desinformazioa, gezurra eta albiste faltsuak» elikatzea leporatu diote.
«Suposa dezagun sexuaren bidez transmitituriko gaitzak %2.000 areagotzen direla», esan zuen Garrido epaileak irratsaioan. «Orduan, neu heltzen naiz, inguruko epidemiologo handia, eta esaten dut: oso erraz, egon zaitezte bi urtez sexu harremanik gabe, eta kurba jaitsiko da. Eta orain esatea birusa murrizteko etxean geratu behar duzula, inorekin hitzik ez egitea, antzerkira ez joatea... hori bazekiten Erdi Aroan».
Van Morrisonen kantua
Epailearen joeraren beste zantzua haren Whatsapp kontuan dagoela adierazi dute kritikoek azken orduotan. Izan ere, lelo gisa, No more lockdown (Konfinamendu gehiagorik ez) esaldia dauka jarrita. Van Morrison abeslari irlandarraren abesti bat da, konfinamenduan sortu eta grabatutakoa, eta agintariek ezarritako neurriak salatzen ditu. Besteak beste, honako ahapaldi hauek ditu:
Konfinamendu gehiagorik ez Gobernuaren gehiegikeria gehiagorik ez Gure bakea zapuzten polizia faxista gehiagorik ez
Ez jarraitu gure askatasuna kentzen eta Jainkoak emaniko eskubideak Gure segurtasunaren aldekoa dela plantak egiten gu esklabotzeko besterik ez denean
Musikaria murrizketa neurrien kontra mintzatu da hainbatetan, eta negazionisten ikur bihurtu da azken hilabeteotan. Ipar Irlandako Osasun sailburuak kantariaren aurka jo zuen: «Esaten ari dena arriskutsua da, eta jendea bultza dezake koronabirusa serio ez hartzera. Gehiago espero genuen harengandik».
Garridok adierazi du bera ez dela negazionista, eta aipamen hori daukala Whatsappeko soslaian, kantua gustuko duelako. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193499/pscrekiko-akordiorik-ez-egitea-adostu-dute-alderdi-subiranistek.htm | Mundua | PSCrekiko akordiorik ez egitea adostu dute alderdi subiranistek | Catalans per la Independencia mugimenduak sustatu du akordioa, eta Junts per Catalunya, ERC, PDeCAT eta CUP dira sinatzaileak. | PSCrekiko akordiorik ez egitea adostu dute alderdi subiranistek. Catalans per la Independencia mugimenduak sustatu du akordioa, eta Junts per Catalunya, ERC, PDeCAT eta CUP dira sinatzaileak. | Alderdi subiranistek argitu dute nolabait igande osteko testuingurua: ez dute koalizioa osatzeko akordiorik egingo Salvador Illa hautagai sozialistarekin, bozetako emaitza edozein dela ere. Erabakiak asko mugatzen ditu balizko negoziazioak, izan ere, PSC Kataluniako Alderdi Sozialistak hauteskundeak irabaziko balitu, Comukoen, PPcren eta Ciutadansen babesa beharko luke —Illak baztertu egin du Voxekin elkartzea—, eta, hala ere, inkestek aurreikusitakoa betetzen bada behintzat, ez lituzke gehiengoa izango.
Nabarmentzekoa da, dena den, akordioa ez dela alderdiek eurek bultzatutakoa izan, nahiz eta sinatu duten. Catalans per la Independencia mugimenduak bultzatu du, eta Junts per Catalunyak, ERCk, PDeCATek eta CUPek babestu. Idatziaren arabera, alderdi horiek ez dute «inolaz ere» gobernua osatzeko akordiorik egingo sozialistekin. Laura Borrasek (JxC), Angels Chaconek (PDeCAT) eta Dolors Sabaterrek (CUP) zerrendaburuek sinatu dute oharra, eta ERCren izenean Sergi Sabriak, parlamentuko bozeramaileak. Azken horiek ziren koalizio posible bat osatzeko sozialisten aukera nagusia, Comukoekin batera.
«Otsailaren 14ko hauteskundeak aukera bat dira Kataluniako errepublika errealitate bilakatzeko beharrezko indarra biltzeko», dio testuak, eta dei egiten die alderdiei herrialdeak «bizi duen errepresioaren erantzule direnei» aurre egitera.
Ez da lehen aldia alderdiek halako akordio bat egiten dutena. 2003an Tinelleko akordioa izan zen, zeinaren arabera, PSCk, ERCk eta Iniciativa per Catalunyak hitzeman zuten PP koalizio gobernutik at utziko zutela. Hiru urte geroago, berriz, Artur Mas CiUko hautagaiak ere antzeko konpromisoa hartu zuen, notario batera joanda PPrekin akordioa egiteari uko eginez.
Testuinguru horretan aukera gutxi ditu Illak, nahiz eta berak esan bozak irabazten baditu inbestidurara aurkeztuko dela. Sozialistek dagoeneko ohartarazi dute independentistak koalizioa adosteko gai ez badira, eta hauteskundeak berriz egin behar badira, «erantzukizun osoa» ERCrena izango dela. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193500/greba-mugagabean-hasiko-dira-tubacexen-150-kaleratzeen-aurka.htm | Ekonomia | Greba mugagabean hasiko dira Tubacexen, 150 kaleratzeen aurka | Astelehenean abiatuko da lanuzte mugagabea, langile batzordeak jakinarazi duenez. Gaurko eta biharko ere lanuzteak deitu ditiuzte sindikatuek | Greba mugagabean hasiko dira Tubacexen, 150 kaleratzeen aurka. Astelehenean abiatuko da lanuzte mugagabea, langile batzordeak jakinarazi duenez. Gaurko eta biharko ere lanuzteak deitu ditiuzte sindikatuek | Ekoizpenaren alorrean «erabatekoa» da grebaren oihartzuna, Santiago Ibernia batzordeko presidentearen arabera. Lantaldea elkar harturik dagoela esan du Iberniak, 150 langile kaleratzeko enpresak martxan jarri duen erregulazioaren aurka. Era berean, lanuzteak ere badira Arabako planta guztietako langileentzako proposatu duten ABEEaren aurka. Iberniak esan du astelehenean hasiko den greba mugagabearen abisua eman dutela jada lan agintaritzan.
Udan piztu ziren alarmak Tubacexen, enpresa 150 kaleratzeri buruz hitz egiten hasi zenean. Langile batzordeko presidenteak «arduragabekeria» hitza erabili du orain baino lehen zuzendaritzaren kudeaketa azaltzean. Enpresak «krisi larriari» erreparatu dio azaltzeko lantaldea murriztu behar dela. Gasaren eta petrolioaren sektorean inbertsioak etenda daude aspaldian, eta Arabako tutu egilearen kontuak ez dira zuzendaritzak nahi lituzkeenak. Sektoreko inbertsioa mundu zabalean erdira apaldu da 2015etik, zuzendaritzak dioenez. Trantsizio ekologikoa hasi delarik, Tubacexek ez du espero sektorearen inbertsioa haztea datozen urteetan.
COVID-19aren krisiaren ondorio jakinekin lotu du zuzendaritzak zortziehun langilerentzako mahairatu duen aldi baterako erregulazioa. Azken hilabeteetan, antza, eskaerak «izugarri» jaitsi dira enpresan. Langile batzordearentzat, krisi koiunturala da hau, epemuga jakina duena txertoei esker, eta aldi baterako neurriak baino ez ditu onartzen. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193501/euskarazko-eredua-eskainiko-dute-antsoaingo-haur-eskolan.htm | Gizartea | Euskarazko eredua eskainiko dute Antsoaingo haur eskolan | 2021-2022 ikasturtean euskarazko adarra eskainiko dela jakinarazi dio udalak D eredua eskatzen aritu den plataformari. | Euskarazko eredua eskainiko dute Antsoaingo haur eskolan. 2021-2022 ikasturtean euskarazko adarra eskainiko dela jakinarazi dio udalak D eredua eskatzen aritu den plataformari. | Antsoainen Haur Eskola Euskalduna plataformak jakinarazi duenez, udalak jakinarazi berri die datorren ikasturtean euskarazko adarra eskainiko dutela bertako haur eskolan. Uztailean udalarekin elkartu zirenean baieztatu zien aukera hori, eta aste honetan ofizialki jakin dute. Ohar bidez eman dute albistearen berri, eta baita balorazioa ere: “Pozik gaude udalak hartutako erabakiarekin, urte luzez herriko haurrei herrian euskara ezagutzeko eta euskaraz hezteko eskubidea ukatu baitzaie”. Hiru urtez borrokan aritu direla gogoratu dute, eta argi utzi hori izan dela euskarazko eredua lortzeko gakoa: “Ziur gara mobilizaziorik gabe ez ginatekeela egoera honetan egongo”.
Antsoaingo udalarekin izandako bileran jakin dutenez, euskal adarra modu progresiboan ezarriko dute herrian. 2021-2022ko ikasturtean txikienekin hasiz, eta hurrengo ikasturteetatik aurrera 0-3 ziklo osoa D eredukoa izateraino. “Guri, herri egitasmoa martxan jarri genuen gurasoon haurrei, neurriak ez digu zuzenean eragingo. Baina guretzat une honetan garrantzitsuena hau da: herriari eta hurrengo belaunaldiei egingo diegun ekarpena”.
Era horretan, guraso berriak animatu nahi izan dituzte euskarazko adarraren alde egin dezaten eta D ereduan matrikulatu ditzaten seme-alabak. Azkenik, dei argia egin dute Nafarroa osoan D eredua lortzeko borrokan jarraitzeko: “Antsoainen aldaketa borrokaren bidez lortu da, Mendigorrian ere bai... Jarrai dezagun euskaltzaleok dagozkigun hizkuntza eskubideen aldeko domino efektua herriz herri hauspotzen”. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193502/maite-etxemendi-axiari-hil-da-errobi-jaialdiaren-antolatzailea.htm | Kultura | Maite Etxemendi-Axiari hil da, Errobi jaialdiaren antolatzailea | Lapurdiko kulturako izen ezaguna zen: besteak beste, Ezkandrai elkarteko lehendakaria zen, eta baita Buhamiak emakumeen koruko kidea ere. Ekintzaile feminista garrantzitsua ere izan zen. 72 urterekin zendu da, gaixotasun baten ondorioz. | Maite Etxemendi-Axiari hil da, Errobi jaialdiaren antolatzailea. Lapurdiko kulturako izen ezaguna zen: besteak beste, Ezkandrai elkarteko lehendakaria zen, eta baita Buhamiak emakumeen koruko kidea ere. Ekintzaile feminista garrantzitsua ere izan zen. 72 urterekin zendu da, gaixotasun baten ondorioz. | Lapurdiko kulturgintzak eta feminismoak kide behinenetariko bat galdu zuten atzo: Maite Etxemendi-Axiari. Ekintzaile ezpeletarra 72 urterekin hil zen, gaixotasun luze baten ondoren. Kultur arloari dagokionez, Ezkandrai elkarteko lehendakaria izan zen, eta, horrenbestez, Itsasun (Lapurdi) antolatzen den Errobi festibalaren eta Baionako Etiopikoak egitasmoaren antolatzaileetako bat; Gerezien denbora pastoralean ere esku hartzea izan zuen.
1968ko maiatzaz geroztik, feminismoari atxiki zitzaion, eta, kulturan arloan nola, ekintzaile feminista gisa ere aztarna utzi zuen Iparraldean. Bi bideak batu ahal izan zituen, esaterako, Buhamiak koruan: soilik emakumezkoek osatutako abesbatza da, eta Etxemendi-Axiari hamabost urtez izan zen bertako kide.
Aitortza
Jean-Rene Etxegarai Baionako auzapez eta Euskal Elkargoko lehendakariak doluminak eman zizkien Etxemendi-Axiariren senideei sare sozialetan, eta kulturgilearen jarduna goraipatzeko ere aprobetxatu zuen mezua. Etxemendi-Axiariren heriotza euskal kulturarentzat «galera handia» zela adierazi zuen, eta nabarmendu euskal «adierazpen artistikoen berrikuntzaren aldeko ekintzaile amorratua» izan zela, haren senar Beñat Axiarirekin batera.
Buhamiak abesbatzako zuzendari Pantxika Urrutik ere gomutan izan du hainbeste urtetako kidea. Etxemendi-Axiariren «indarra» azpimarratu du: «Beti ekinean zen». |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193503/etaren-biktimen-omenezko-ekitaldian-ez-ahanztera-deitu-dute.htm | Politika | ETAren biktimen omenezko ekitaldian «ez ahanztera» deitu dute | Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidenteak lore eskaintza bat egin du «terrorismoaren biktimen omenez» Iruñeko Baluarte plazan dagoen monumentuan, 09:00etan. Gero, 10:30ean, ETAren biktimen elkarte batzuek beste ekitaldi bat egin dute. | ETAren biktimen omenezko ekitaldian «ez ahanztera» deitu dute. Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidenteak lore eskaintza bat egin du «terrorismoaren biktimen omenez» Iruñeko Baluarte plazan dagoen monumentuan, 09:00etan. Gero, 10:30ean, ETAren biktimen elkarte batzuek beste ekitaldi bat egin dute. | «ETAk eragindako desplazatuen eta gizateriaren kontra eragindako biktima guztien memoriaren eguna» dela eta, lore eskaintza bat egin dute gaur goizean Iruñeko Baluarte plazan, ETAren biktimen omenez egindako eskulturaren aurrean. Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakaria hainbat alderdikiderekin eta gobernukiderekin izan da bertan, minutu bateko isilune bat egin du, loreak uztearekin batera, eta gero Parlamentura joan da, osoko bilkurara. Gero 10:30ean, elkarte batzuek antolatuta beste ekitaldi bat izan da. Honako elkarte hauetako ordezkariak izan dira bertan: ETAren Terrorismoaren Biktimen Nafarroako Elkartea, Tomas Caballero fundazioa, Berriozarko Bakearen Aldeko Bizilagunen Elkartea, Nafarroako Gizarte Zibila, Nafarroa Berreskuratu, Doble 12, Libertad Ya, Pompaelo Kultura Elkartea eta Tolerantziaren Aldeko Elkartea. Navarra Suma eta UPNko ordezkariak ere batu dira elkarte horiekin batera egin den elkarretaratzera.
Deialdia egin duten elkarteentzat, «zentzuzkoa» izan zen otsailaren 11 izendatzea «ETAk eragindako desplazatuen eta gizateriaren kontra eragindako biktima guztien memoriaren egun gisa»; izan ere, «arriskua» dago «sufrimendua guztia ezertarako balio ez izana». Haien ustez, «ahaztea ezinbesteko tresna da biolentoek euren helburuak lortu ditzaten». Erakundeei eta alderdiei dei egin zieten «ez ahazteko» ETAren indarkeria. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193504/hizkuntza-politika-berrirako-bide-orria-eztabaidatzen-hasi-da-kontseilua-euskalgintzarekin.htm | Gizartea | Hizkuntza politika berrirako bide orria eztabaidatzen hasi da Kontseilua euskalgintzarekin | Euskara aise erabili ahal izatea izango luke helburu hizkuntza politika berri horrek, hau da, jardun sozial oro euskaraz erosotasunez eta bazterkeriarik gabe egin ahal izatea. | Hizkuntza politika berrirako bide orria eztabaidatzen hasi da Kontseilua euskalgintzarekin. Euskara aise erabili ahal izatea izango luke helburu hizkuntza politika berri horrek, hau da, jardun sozial oro euskaraz erosotasunez eta bazterkeriarik gabe egin ahal izatea. | Gaur egungo egoeran hizkuntza politika «aurrerakoiagoak» behar direla eta, adostasun sozial zabalak lortzeko eztabaida abiatu berri du Kontseiluak. Izan ere, egin duten azterketaren arabera, euskal hiztunen eskubideek bermatu gabe diraute oraindik ere, eta hiztunen arteko desoreka eta desberdinkeria nabarmena da gaur egun. Horregatik uste dute hizkuntza politika berriak behar direla, eta horiek nolakoak izan beharko luketen eztabaidatzen hasi da bere bazkideekin. Hau da, euskalgintzako eragileekin.
Mintegiak egiten hasi ziren atzo, eta beste lau gehiago egingo dituzte aurrerantzean —gaur izango da bigarrena—. Bazkideen zein euskalgintzako beste eragileen ekarpenak eta atxikimenduak jasoko ditu Kontseiluak, «ahalik eta adostasunik zabalenean oinarritu dadin» proposamen berria.
Helburua oso argia da: euskara aise erabili ahal izatea. Hau da, eguneroko jardun sozial oro euskaraz egin ahal izatea erosotasunez eta bazterkeriarik gabe. Hori errealitate egiteko, lehen proposamenak bi ardatz ditu: erabilera erosoa bultzatzeko espazioak eta baldintzak sortzea, batetik, eta euskararen unibertsalizazioa lortzea, bestetik. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193505/araba-bizkai-eta-gipuzkoan-positiboen-tasa-5etik-behera-apaldu-da-49-da.htm | Gizartea | Araba, Bizkai eta Gipuzkoan positiboen tasa %5etik behera apaldu da: %4,9 da | Nafarroako datuak ere erantsita tasa %4,6koa da, eta datuen beherakadaren zantzuetako bat da | Araba, Bizkai eta Gipuzkoan positiboen tasa %5etik behera apaldu da: %4,9 da. Nafarroako datuak ere erantsita tasa %4,6koa da, eta datuen beherakadaren zantzuetako bat da | Eusko Jaurlaritzako osasun agintarien COVID-19aren egoera epidemiologikoaren berri ematen duten txostenean, gaur, abenduaren 23tik ikusten ez zen datu bat ikus daiteke; birusa atzemateko egiten diren test positiboen tasa %5etik beherakoa da: %4,9. Hain justu, 13.820 test egin zituzten atzo, eta 684 izan ziren positiboak. Nafarroakoak ere erantsita, 784 izan ziren denera, eta Hegoalde osoko tasa %4,6 da. OME Osasunaren Mundu Erakundeak nabarmendu izan ohi du %5etik gorako kopuruak transmisio komunitarioaren seinale direla, eta horregatik da nabarmentzekoa datua.
100.000 biztanletik gorako intzidentzia metatuari ere erreparatzea garrantzitsua da. Eta badira aintzat hartzeko beherako joerak. Donostian, adibidez, 505 kasuan dago, eta horrek esan nahi du, ondo bidean, eremu gorri deitutik atera ahal izango dela aurki Gipuzkoako hiriburua.
Egoeraren larritasunaz ohartarazten duten datuak badira, hala ere, oraindik. Osakidetzan, adibidez, ZIU Zainketa Intentsiboen Unitateetan dauden pazienteek goia jo dute: 167 dira. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193506/torturaren-biktimak-aitortzeko-eskatu-die-foro-sozialak-nafarroako-erakundeei.htm | Politika | Torturaren biktimak aitortzeko eskatu die Foro Sozialak Nafarroako erakundeei | Nafarroako Foro Sozial Iraunkorra Jon Patxi Arratibel, Xabier Beortegi Martinez eta Iñigo Gonzalez Etayorekin elkartu zen Europako Giza Eskubideen Auzitegiak torturak ez ikertzeagatik Espainia berriz zigortu ostean. Aztnugal dinamikako ordezkarien eskaerekin bat egin du Foro Sozialak. | Torturaren biktimak aitortzeko eskatu die Foro Sozialak Nafarroako erakundeei. Nafarroako Foro Sozial Iraunkorra Jon Patxi Arratibel, Xabier Beortegi Martinez eta Iñigo Gonzalez Etayorekin elkartu zen Europako Giza Eskubideen Auzitegiak torturak ez ikertzeagatik Espainia berriz zigortu ostean. Aztnugal dinamikako ordezkarien eskaerekin bat egin du Foro Sozialak. | Nafarroako Foro Sozial Iraunkorrak bat egin du Aztnugal dinamikako ordezkariekin, eta Nafarroako alderdi eta erakundeei eskatu diete torturaren biktima horiek aitortzeko eta «babesa» adierazteko, uste dutelako giza eskubideen urraketa guztiek errekonozimendu politiko eta legala merezi dutela, baita erreparazioa ere. «Hori da bizikidetza demokratikoa eraikitzen jarraitzeko berme nagusia».
Nafarroako Foro Sozial Iraunkorreko ordezkariak iragan urtarrilaren 29an elkartu ziren Jon Patxi Arratibel, Xabier Beortegi Martinez eta Iñigo Gonzalez Etaiorekin. 2011n atxilotu zituzten, Fernando Grande Marlaska orduko Auzitegi Nazionaleko epailearen aginduz. Inkomunikazioaldian torturak salatu zituzten, eta Europako Giza Eskubideen Auzitegiak, gazteek jarritako helegiteak aintzat hartuta, Espainia zigortu dute berriz ere torturak ez ikertzeagatik.
Azken epai horren harira elkartu zen Nafarroako Foro Sozial Iraunkorra Aztnugal dinamikako ordezkariekin. Foro sozialari eskatu zieten torturari buruzko epaiak eta Torturaren Prebentziorako Europako Batzordearen txostena eragileei helarazteko eta ikerketa ofizial bat egiteak duen garrantzia azpimarratzea, «Nafarroan Estatuko Segurtasun Indarrek zenbat pertsona torturatu dituzten argitzeko, eta, era berean, giza eskubideen urraketa larri horrek Nafarroan izan dituen ondorioen argazki osoa eskaintzea».
Foro sozialak bat egin du eskaera horiekin, eta hori aintzat hartuta banatu du txostena Nafarroako Parlamentuko alderdi guztien artean. Oharrean diotenez, «Nafarroako Foro Sozial Iraunkorrak askotan egiaztatu ahal izan du torturaren biktimek bizi duten diskriminazio-egoera bereziki lazgarria dela, aitorpen-maila oso txikia dutelako, biktima kopurua handia izan arren».
Horregatik, uste dute tortura ez zela noizbehinkako praktika bat izan, «eta denboran irautea ahalbidetu zutenek egindako kaltea jendaurrean onartzea eskatzen dute». Bestetik, «antzeko ezaugarriak dituen Euskal Legeari buruz Konstituzio Auzitegiak emandako epaien ondoren, 16/2019 Foru Legeari errekurtsoak aurkeztu zizkioten hiru alderdi politikoei errekurtsoa kentzeko eskatu diete», eta azkenik, Bake eta Bizikidetza Zuzendaritzari eskatu diete jarrai dezala torturak Nafarroako Foru Komunitatean izan duen eraginaren argazki osoa egin nahi duen azterlanarekin. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193507/elkarte-gastronomikoak-ireki-zitezkeela-argitaratu-du-osasun-sailak-akats-baten-ondorioz.htm | Gizartea | Elkarte gastronomikoak ireki zitezkeela argitaratu du Osasun Sailak akats baten ondorioz | Osasun Sailak, gaur eguerdian atera duen ebazpenean, esan du bertan behera zegoela txokoak eta elkarteak irekitzeko debekua, eta BERRIAk hala jaso du albistea. Akatsa zuzendu du gero Osasun Sailak | Elkarte gastronomikoak ireki zitezkeela argitaratu du Osasun Sailak akats baten ondorioz. Osasun Sailak, gaur eguerdian atera duen ebazpenean, esan du bertan behera zegoela txokoak eta elkarteak irekitzeko debekua, eta BERRIAk hala jaso du albistea. Akatsa zuzendu du gero Osasun Sailak | Ipar Euskal Herrian eta Nafarroan bezala, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ere txokoak eta elkarte gastronomikoak itxita egongo dira aurrerantzean ere. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak akats bat egin du gaur eguerdian udalerriei dagokien ebazpenean, eta argitaratu du, EAEko Auzitegi Nagusiaren astearteko erabakiaren ondorioz, txoko eta elkarteen itxiera ere bertan behera geratzen zela. Ebazpen horretan oinarrituta eman du BERRIAk txoko eta elkarte gastronomikoen irekieraren albistea.
Honela zioen, okerreko ebazpenak: "Era berean, kautela-neurrien 12/2021 pieza bereizian, Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiko Administrazioarekiko Auzien Salaren Hirugarren Sekzioak, 2021eko otsailaren 9ko autoaren bidez, kautelaz erabaki du ostalaritzako, jatetxeetako, txokoetako eta elkarte gastronomikoetako establezimendu eta zerbitzuak berriz irekitzeko arauei buruzko tartekiaren indarraldia etetea, Lehendakariaren abenduaren 10eko 44/2020 Dekretuaren eranskineko 9.1) atalekoa, Lehendakariaren urtarrilaren 22ko 4/2021 Dekretuak luzatutakoa. Indarraldia eteteak esan nahi du aipatutako establezimenduak jendearentzat ireki ahal izango direla, abenduaren 10eko 44/2020 Dekretuaren 9. ataleko 3. puntuan ezarritako neurriak betez".
Gero, ordea, Osasun Sailak zuzendu egin du akatsa, eta, BERRIAri baieztatu dionez, lehen ebazpen hori akats bat izan da, eta Auzitegi Nagusiaren erabakiak soilik tabernei eragiten die. Txoko eta elkarte gastronomikoak, beraz, itxita egongo dira aurrerantzean ere. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193508/bidenek-myanmarko-buruzagi-militarren-kontrako-neurriak-hartuko-ditu.htm | Mundua | Bidenek Myanmarko buruzagi militarren kontrako neurriak hartuko ditu | Militarrek AEBetan duten dirua blokeatu du Bidenek. Aung San Suu Kyi Estatu Kontseilariaren hurbileko kideak atxilotu dituzte. | Bidenek Myanmarko buruzagi militarren kontrako neurriak hartuko ditu. Militarrek AEBetan duten dirua blokeatu du Bidenek. Aung San Suu Kyi Estatu Kontseilariaren hurbileko kideak atxilotu dituzte. | Otsailaren 1ean, Myanmarko armadak estatu kolpea eman zuenetik urak bere bidera etorri ezinik daude herrialdean. Nazioartean asaldura sortu zuen armadak boterea hartu eta herrialdeko agintariak atxilotu izanak, eta hainbat estatuk armadaren kontrako neurriak hartuko zituztela iragarri zuten. AEB Ameriketako Estatu Batuetako presidente Joe Biden izan da zigorrak iragartzen lehena. Asteazkenean egindako prentsaurrekoan aurreratu zuen neurriak hartu dituela Myanmarko gobernuak AEBetan dituen mila milioi dolarrak ez baliatzeko.
Gainera, kolpea zuzendu zuten buruzagi militarren, haien interes komertzialen eta hurbileko familiako kideen aurkako neurriak iragarri zituen Bidenek, nahiz eta ez zuen zehaztu zein izango ziren neurri horiek. Myanmarko gobernuko kide izandakoek ontzat eman dituzte Bidenen iragarpenak, eta argudiatu horrek berresten duela estatu kolpea «legez kontrakoa» dela.
Junta militarrak AEBetan duen dirua izozteaz gain, datozen egunetan neurri gehiago iragarriko dituela nabarmendu zuen Bidenek. «Militarrek hartu duten botereari uko egin behar diote, eta Myanmarko herriak azaroaren 8ko hauteskundetan hartu zuen erabakia errespetatu», azpimarratu zuen presidenteak. Horrez gainera, atxilotutako agintariak aske uzteko eskatu zuen. Azaroan egindako hauteskundeetan 346 diputatu eta botoen %83 bereganatu zituen Aung San Suu Kyiren NLD Demokraziaren Liga Nazionalak.
Otsailaren 1ean herrialdeko boterea hartu eta Aung San Suu Kyi Estatu Kontseilaria eta Win Mynt presidentea atxiki zituztenetik, 220tik gora herritar atxilotu ditu armadak. Atxilotu horietatik 200 inguruk segitzen dute oraindik preso. Tartean dira NLDko kideak, baina baita irakasleak eta gizarte zibileko ordezkariak ere. Azken orduetan, gainera, NLDk zabaldu duenez, Aung San Suu Kyi Estatu Kontseilariaren hurbileko kideak ere atxilotu dituzte. Halaber, orain arte Myanmarko Estatu Kontseilariaren Bulegoko ministro izandako Kyaw Tint Swe desagertuta dagoela zabaldu dute. NLDko informazio batzordeko kide Kyi Toek nabarmendu du estatu kolpearen egunean militarrak haren etxera sartu zirenetik ez dagoela haren berririk. Bertze lau agintari ere desagertutzat eman dituzte.
Protestak karrikan
Armadak estatu kolpea jo zuenetik, milaka lagunek hartu dituzte karrikak Myanmarren estatu kolpearen aurka. Etxeratze agindua eta bortz pertsonatik gorako bilkurak debekatu egin dituzte, baina horrek ez ditu herritarren mobilizazioak ekidin. Militarrek Interneterako sarbidea eta albiste agentzien jarduna mugatu dute, eta herrialdetik ateratzen den informazioa kontrolatzeko zibersegurtasunerako lege berri bat paratu dute indarrean.
Armadak Myint Swe jeneral ohia izendatu du behin-behineko presidente, eta Aung Hlain komandanteburua agintari nagusi. Aung Hlainek orain arteko buruekin zituzten «desadostasun garrantzitsuak» eta azaroaren 8ko bozetan «iruzur egin izana» jarri zituen horiek botatzeko arrazoitzat telebistara zabaldutako mezuan, eta urtebeteko epean bozak deitzeko konpromisoa dutela nabarmendu zuen.
Herrialdeko merkataritza legea hautsi izana egotzi zioten Aung San Suu Kyi Estatu kontseilari eta Bakearen Nobel saridunari. Poliziak dio irrati uhinak atzemateko gailu bat aurkitu zutela, ustez atzerriko herrialde batetik inportatutakoa, eta, beraz, Myanmarrera legez kanpo sarturikoa. Baliteke hiru urterainoko kartzela zigorra izatea delitu horrengatik. Win Myinen kasuan, hondamendi naturalen kudeaketaren legea bete ez izana leporatu diote. Koronabirusak eragindako pandemiaren testuinguruan hartutako erabaki batengatik hartu diote kargu: hauteskunde kanpainako bidaia batean 220 ibilgailu mugitzea baimendu izana.
Indar armatuen presentzia politikan ez da egun batetik besterakoa; izan ere, 2008ko konstituzioaren arabera, militarrek parlamentuko bi ganberetako eserlekuen %25 dituzte gordeak, eta baimena ematen die estatuko «boterea hartzeko larrialdi egoeran». Larrialdi egoera hori zehazki zer den ez dago batere zehaztua, eta interpretazioen menpe geratu da. Barne, Muga eta Defentsa ministerioen kontrolari eustea lortu dute testu horri esker, eta aurretik mende erdi izan ziren boterean. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193509/aurten-espainiako-vuelta-ez-da-igaroko-euskal-herritik.htm | Kirola | Aurten Espainiako Vuelta ez da igaroko Euskal Herritik | Abuztuaren 14tik irailaren 5era bitarte jokatuko da lasterketa, eta azken urteetako ibilbiderik orekatuena izango du. Berritasuna, hauxe: erlojupeko luze batekin bukatuko da. | Aurten Espainiako Vuelta ez da igaroko Euskal Herritik. Abuztuaren 14tik irailaren 5era bitarte jokatuko da lasterketa, eta azken urteetako ibilbiderik orekatuena izango du. Berritasuna, hauxe: erlojupeko luze batekin bukatuko da. | Euskal Herritik ez da pasatuko 2021eko Espainiako Vueltako etapa bat bera ere. Iaz Irunen (Gipuzkoa) abiatu zen lasterketa, eta guztira hiru etapa jokatu ziren osorik euskal errepideetan. Aurten, baina, sartu-irtenik ere ez da izango. Burgosen hasiko da proba, abuztuaren 14an, eta irailaren 5ean bukatu, Santiago de Compostelan. 2014az geroztik, lehen aldia izango da Madrilen amaituko ez dena, eta, ohiko txangoaren ordez, azken egunean 33,7 kilometroko erlojupeko bat jokatuko da.
Hasi ere, bakarkako saio batekin hasiko da Vuelta. Zortzi kilometroko esfortzu laburrak zangoak berotzen hasteko balioko die txirrindulariei. Hortik aurrera, ibilbide malkartsua topatuko dute: guztira mendiko zazpi etapa jokatuko dira, eta oso bukaera gogorrak egongo dira Velefiquen, Covadongan eta Gamoniteirun. Azken hori aurrenekoz igoko da Espainiako lasterketan, eta itxura du ez duela inor epel utziko, hamabost kilometro eta ia %10eko batezbesteko pendiza izanik.
Ibilbideak ohiz kanpoko ezaugarriak ere izango ditu. Esaterako, ohi baino horma gutxiago izango da amaieretan. Muino labur eta tenteak Vueltaren bereizgarri bihurtu dira azken urteetan, baina aurten pare bat besterik ez da izango. Normalean baino etapa lau gehiago izango da –sei guztira–, esprinterrek ere distira egiteko aukera izan dezaten. Bukaera maldan behera izango duen mendiko etaparik ere izango da, eta hori ez da oso ohikoa Vueltan.
Oilarrek hirugarren etapan izango dute lehen buruz burukoa, lehen mailako Picon Blancon gora. Zazpigarren etapak ere zailtasun horretako bukaera izango du, Alacanteko Balkoian. Bederatzigarren etapan, berriz, maila bereziko Velefiquen egongo da helmuga. Atseden hartuko dute gero ziklistek, eta hamalaugarren etapan izango dute hurrengo azterketa serioa, lehen mailako Villuercasen. Azken astean, berriz, erabakigarriak izango dira Asturiasko bukaera gogorrak: 17. etapak Covadongako aintziretan izango du helmuga, eta hemezortzigarrenak maila bereziko Gamoniteirun. Azken epaia Padron eta Santiago de Compostela artean jokatuko den erlojupeko luzeak emango du. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193510/11-urteko-mutil-bat-hil-da-gasteizen-fatxada-zati-bat-gainera-erorita.htm | Gizartea | 11 urteko mutil bat hil da Gasteizen fatxada zati bat gainera erorita | Baranda kalean gertatu da ezbeharra, Arriaga-Lakua auzoan. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, 9:15ean eraikin baten zementuzko zati bat askatu da bi metro ingurutik, eta gainera erori zaio umeari. | 11 urteko mutil bat hil da Gasteizen fatxada zati bat gainera erorita. Baranda kalean gertatu da ezbeharra, Arriaga-Lakua auzoan. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, 9:15ean eraikin baten zementuzko zati bat askatu da bi metro ingurutik, eta gainera erori zaio umeari. | 11 urteko mutil bat zendu da gaur, Gasteizen, eraikin baten fatxadaren zementuzko zati bat gainera erorita. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi du 09:15 inguruan gertatu dela ezbeharra, Arriaga-Lakua auzoko Baranda kalean. Eraikin baten zementuzko zati bat erori zaio mutikoari gainera, bi metro ingurutik, eta lesio larriak eragin dizkio.
Anbulantziak Txagorritxuko ospitalera eraman du haurra, baina hil egin da. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193511/ehuk-aurrekontua-handitu-nahi-du-lau-milioi-jarrita-medikuntza-fakultate-berrirako.htm | Gizartea | EHUk aurrekontua handitu nahi du, lau milioi jarrita Medikuntza fakultate berrirako | Iazkoarekin alderatuta, %2,14 igo dute. EHUko Gobernu Kontseiluak lehen bilera egin du gaur Eva Ferreira errektore izendatu zutenetik | EHUk aurrekontua handitu nahi du, lau milioi jarrita Medikuntza fakultate berrirako. Iazkoarekin alderatuta, %2,14 igo dute. EHUko Gobernu Kontseiluak lehen bilera egin du gaur Eva Ferreira errektore izendatu zutenetik | EHU Euskal Herriko Unibertsitateak Gobernu Kontseilua egin du gaur, Eva Ferreira errektore izendatu zutenetik lehena —urtarrilaren 25ean hartu zuen kargua —. 2021erako aurrekontu aurreproiektua aurkeztu dute bertan, eta iazkoa baino handixeagoa izango da: denera, 437,37 milioi euro. Joan den urtean, 428,22 milioiko aurrekontua izan zuen; %2,14 handitu dute, beraz. Azaldu dutenez, aurreproiektuaren igoera hori, nagusiki, beste eraikin bati dagokio: Bilbon egingo duten Medikuntza eta Erizaintza Fakultateari, lau milioi jarriko baitituzte horretarako.
Behin aurrekontua aurkeztuta, martxoaren 4tik 11ra bitarteko epean aurkeztu ahal izango dituzte zuzenketak. Ondoren, dokumentua berriro Gobernu Kontseilura eramango da, eta martxoaren 18an egingo duten bileran onartu beharko dute. Baiezkoa bada, EHUko Gizarte Kontseiluari bidaliko zaio gero, behin betiko onespena eman diezaioten.
Ferreiraren lehen bilera honetan, aurpegi berri ugari egon dira Gobernu Kontseiluan. Izan ere, errektoretza talde berriko hamar kidek Nekane Balluerka errektore ohiaren taldekoak ordezkatu dituzte; orotara, 47 pertsonak osatzen dute kontseilua. Ferreirak aukera baliatu du aurreko taldeari eskerrak emateko «agintaldian egindako lanagatik». «Oso harro nago gure unibertsitate publikoko errektore izateaz, baina umiltasunez hartzen dut kargua. Kargudun publiko bat izatea ez da pribilegio bat eskuratzea; gizarteari zerbitzua emateko ekintza batean konpromisoa hartzea da», adierazi du.
Medikuntza fakultatearen proiektua
EHUk 2018. urte amaieran aurkeztu zuen Bilbon Medikuntza fakultate berria egiteko proiektua. Hala, Medikuntza eta Erizaintza fakultatea Leioako campusetik Bilbora eramateko egitasmoa aurkeztu zuen. Hura martxan jarri nahi zuten epea ere zehaztu zuen: 2024-2025eko ikasturtea. 2020ko amaiera jo zuten, berriz, obrak abiatzeko data. Basurtuko ospitalearen alboan hasiko dira eraikina egiten, EHUrentzat gordeta zegoen lursail batean, eta 32.000 metro koadroko eremua hartuko du azpiegiturak. Lanek 52 milioi euroren inbertsioa eskatuko dutela jakinarazi zuten aurkezpenean, eta EHUk zazpi milioi jarriko dituela ekipamendua erosteko eta tasak ordaintzeko.
Medikuntza, Erizaintza eta Fisioterapia gradu ikasketak eskainiko ditu EHUk Basurtun eraikiko den fakultatean —Odontologia, berriz, Leioan geratuko da–, baita osasun zientzietako sei master eta sei doktoretza programa ere. Balluerkak nabarmendu zuen fakultatea ospitale baten alboan edukitzea «ezinbestekoa» dela sinergiak sortzeko. Jon Darpon Jaurlaritzako orduko Osasun sailburuak, berriz, aitortu zuen egitasmoak «zor historiko bat» kitatuko duela, eta fakultatea «gizartearen zerbitzura» egongo dela. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193512/patronalari-betorik-ez-emateko-ohartarazi-diote-madrili-ccook-eta-ugtk.htm | Ekonomia | Patronalari «betorik» ez emateko ohartarazi diote Madrili CCOOk eta UGTk | Protestak egin dituzte Hego Euskal Herrian, lan eta pentsio erreformei ekiteko «ordua» iritsi dela esateko eta gutxieneko soldata handitzeko | Patronalari «betorik» ez emateko ohartarazi diote Madrili CCOOk eta UGTk. Protestak egin dituzte Hego Euskal Herrian, lan eta pentsio erreformei ekiteko «ordua» iritsi dela esateko eta gutxieneko soldata handitzeko | Urtarrilean porrot egin du gutxieneko soldata igotzeko Espainiako Lan Ministerioaren saioak. Yolanda Diaz Lan ministroaren nahia azpiratu dute PSOEko beste ministroek, Nadia Calviño Ekonomia ministroa buru dela. Eta alarma piztu da UGT eta CCOO sindikatuetan, PSOE eta Unidas Podemosen gobernu programa betetzea uste baino zailagoa gertatuko dela argi baitago dagoeneko.
Elkarrizketa sozialaren aterkian egin nahi ditu Pedro Sanchezen gobernoak aldaketa handiak, eta horrek esan nahi du CEOE patronalak beto eskubidea izan dezakeela aurrerantzean, gutxieneko soldataren gaian izan duen bezala, lan erreforman eta pentsio erreforman ere. Patronalari «betorik» ez emateko exijitzeko eta erreforma horiek egiten hasteko garaia iritsi dela ohartarazteko, kalera atera dira CCOO eta UGT, Hego Euskal Herriko hiriburuetan. Orain bai lelopean elkartu dira, Gasteizko Espainiako Gobernuaren Ordezkaritzaren aurrean, sindikatu bien arduradunak EAEn, Raul Arza eta Loli Garcia. Gutxieneko soldataren igoera, eta lan eta pentsio erreformak «funtsezko hiru errebindikazio» direla esan dute, eta ez dagoela «justifikaturik» gutxieneko soldata ez igotzea; «CCOOk igoera hori ikusi nahi du aurten: ezin da krisiaren pisua zigor handiena dutenen bizkarrean jarri», esan du Mari Cruz Vicente CCOOko Ekintza Sindikaleko arduradunak.
Soldata orain ez igotzeak «egoera zaila eragingo luke» negoziatzeko dauden beste edukiei begira, sindikatuek ez dutelako onartuko «patronalaren beto eskubiderik». CCOOk gogorarazi du lan erreformaren aldaketak «oso aurreratuak» daudela aspaldian, eta ez dagoela «justifikazioarik» prozesu hori gelditzeko. Alegia, sindikatuen pazientzia amaitzen ari dela helarazi diote Pedro Sanchezen gobernuari, eta «hauteskunde kanpainan agindutakoa» betetzeko ordua iritsi dela.
Langileen txanda da
Iruñean egindako manifestazioaren aurretik, Nafarroako UGTko idazkari nagusi Ignacio Santosek esan dio Espaniako Gobernuari «izozturik dituen negoziazio mahaiak» zabaltzeko, «pandemian aurpegia eman dutelako langileek eta soldatak apaldu direla ikusi dutelako». Langileen txanda iritsi dela ohartarazi dio Santosek Madrilgo gobernuari, aldi baterako erregulazioak, kaleratzeko erregulazio «bihurtzen ari direlako han eta hemen». «Osasuna ekonomiaren aurretik egon behar zuela ulertu dute langileek, eta ahalegin handia egin dute, baina, orain, gobernuak bere lana egiten hasi behar du, langileei agindutakoa betez».
Madrilgo manifestazioan atera dira, bestalde, Espainiako sindikatuetako idazkari nagusiak, Unai Sordo eta Pepe Alvarez. Sordok esan du «lehentasuna» pandemia dela oraindik ere; «baina birusa gainditzen denean ekonomia suspertzen hasiko da, eta hazkunde hori langileen artean banatu beharko da». Horregatik, 2010. eta 2015. urteen artean egindako erreformak, lan arloan eta pentsioen arloan, «sobera» dituzte sindikatuek. 2008ko krisiaren irteera ez, beste bat behar dela erantsi du, eta horretarako lan erreforma aldatu behar dela lehenbailehen. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193513/ebren-arabera-jaurlaritzak-ez-zuen-zabortegien-zuzentaraurik-urratu.htm | Gizartea | EBren arabera, Jaurlaritzak ez zuen zabortegien zuzentaraurik urratu | Europako Batzordeak Europako Parlamentura bidalitako dokumentuan nabarmendu dute Verterrek ez ziela zabortegiaren egonkortasun arazoen berri eman agintariei | EBren arabera, Jaurlaritzak ez zuen zabortegien zuzentaraurik urratu. Europako Batzordeak Europako Parlamentura bidalitako dokumentuan nabarmendu dute Verterrek ez ziela zabortegiaren egonkortasun arazoen berri eman agintariei | Europako Batzordearen esanetan, Eusko Jaurlaritzaren teknikariek «erregularki» egiten zituzten ikuskaritzak iazko otsailaren 6an amildutako Zaldibarko Verter Recycling 2002 SM zabortegian (Bizkaia), EB Europako Batasunaren arloko arautegiari jarraikiz. Zaldibar Argitu plataformak, Ekologistak Martxan elkarteak eta Sallabente auzo elkarteak (Ermua, Bizkaia) eskatu zuten Europako Parlamentuko Eskaeren Batzordean ikertu zedila ea administrazioek urratu ote zuten hondakinen edo zabortegien kudeaketari eragiten dioten EBko zuzentarauren bat. Auzia ikertu du batzordeak, eta ez du «identifikatu» zuzentarauen urraketarik agintarien aldetik.
Joan den otsailaren 3an igorri zion txostenaren bi orrialdeko laburpen bat parlamentuko eskaeren batzordeari, eta horretan nabarmendu du Verterrek, zabortegia kudeatzen zuen enpresak, ez ziola 2018ko ikerketa batek egonkortasun arazoez esaten zuenaren berri eman Jaurlaritzako Ingurumen Sailari. Laburpenean batzordeak gogoratu duenez, orain urte batzuk «isunak» jarri zizkioten enpresa kudeatzaileari, nahiz eta horiek ez zuten zerikusirik «istripuarekin».
Ez eskatzaileek, ez europarlamentariek ez dute oraindik dokumentazioa jaso. Ondoren, Europako Batzordeak txostenean emandako argudioei erreparatuta, Europako Parlamentuko Eskaeren Batzordeak erabaki beharko du eskaerari segida eman edo hura itxi. Ixteko proposatu dezake, kontuan hartuta batzordeak ez duela zuzentarauen urraketarik identifikatu. Azkenean ixtea erabakitzen badu, Zaldibar Argituk eta Ekologistak Martxan-ek alegazioak jarri ahal izango dituzte. «Honek luze joko du», adierazi dio BERRIAri Bruselako iturri batek.
Espainiako Gobernuari Jaurlaritzak emandako informazioaren bidez osatu du txostena Europako Batzordeak. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193514/cimade-elkarteak-salatu-du-migrante-adingabe-bat-mugara-itzularazi-dutela.htm | Gizartea | Cimade elkarteak salatu du migrante adingabe bat mugara itzularazi dutela | Frantziako legeak debekatu egiten du adingabeak mugara eramatea, baina hala gertatu zen 16 urteko gazte baten kasuan, joan den otsailaren 3an: Poliziak Baionan atxilotu zuen, eta Irunen utzi zuen gero, Espainiako Poliziaren eskutan. Haiek kalean utzi zuten. | Cimade elkarteak salatu du migrante adingabe bat mugara itzularazi dutela. Frantziako legeak debekatu egiten du adingabeak mugara eramatea, baina hala gertatu zen 16 urteko gazte baten kasuan, joan den otsailaren 3an: Poliziak Baionan atxilotu zuen, eta Irunen utzi zuen gero, Espainiako Poliziaren eskutan. Haiek kalean utzi zuten. | Ipar Euskal Herrian migrante eta errefuxiatuekin lan egiten duen Cimade elkarteak salatu du Frantziako Poliziak adingabe bat Hego Euskal Herrira itzularazi zuela joan den otsailaren 3an. 16 urteko mutil bat da Irunera eramandakoa (Gipuzkoa), eta elkarteak salatu du modu ilegalean utzi zutela Espainiako Poliziaren esku. Cimadek jakinarazi duenez, hain zuzen, joan den otsailaren 3an atzeman zuen Frantziako Poliziak mutila, 12:00ak aldera, Baionako tren geltokian. «2005an sortua da, eta Frantziako agintariek ez zuten zalantzan jarri adingabea zenik», dio elkarteak zabaldu duen oharrak. Espainiako Estatura itzularazteko agintzen zion agiri bat eman zioten, ordea, «helegitea jartzeko eperik zehaztu gabe», eta Irunera eraman zuten, Cimaderen hitzetan. Espainiako Poliziaren eskutan utzi zuten han, eta, polizia etxean hainbat ordu igaro ondotik, «kalean» utzi zuten, «bakarrik».
Gertatuaren harira, Cimadek oroitarazi du debekatuta dagoela adingabeak Frantziako Estatutik bertze herrialde batzuetara kanporatzea: «Egoera kezkagarria da, Frantziako administrazioak babes neurriak ezarri beharko bailituzke adingabeentzat, eta bere gain hartu beharko bailituzke, bere lurraldean dauden bezain laster». Elkarteak dio adingabearen zaintza gailendu beharko litzatekeela halako kasuetan, «Frantziak izenpetua duen Umeen Eskubideen Nazioarteko Hitzarmenak dioen gisan».
Elkarteak ohartarazi du 16 urteko mutil gaztearena ez dela kasu bakarra: «Frantziako agintariek mugan egunero egiten dituzten ekintza ilegalak jasan behar dituzten pertsonen zerrenda luzatzen du». Cimaderen ustez, umeak «arriskuan» jartzen dituzte halakoek, bertzeak bertze, kasu honetan gertatu den gisan. Frantziako Poliziak Ipar eta Hego Euskal Herriaren artean jartzen dituen kontrolak salatu ditu oro har Cimade elkarteak, «jarduera ilegalak» bultzatzen baititu: «Azal kolorearen araberako kontrolak, prozedura irregularrak, asilo eskubidearen urratzea, adingabeen babesik eza...». Horiek guziek «arriskuan» jartzen dute «hainbat pertsonaren bizitza, egunero, baita umeena ere», Cimaderen hitzetan. Frantziako Gobernuari eskatu diote haurren eskubideak babes ditzala. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193515/inaki-palacios-txistulariak-hirugarren-diskoa-kaleratu-du-the-gaels-taldearekin-baltik.htm | Kultura | Iñaki Palacios txistulariak hirugarren diskoa kaleratu du The Gael’s taldearekin: ‘Baltik’ | Obrak Irlandarekin du harremana, baina euskal tradizioa ahaztu gabe: hala, txistua whistle-arekin uztartu du musikariak, besteak beste. Larunbatean emango dute lehen kontzertua, Gasteizko Ur Biltegian | Iñaki Palacios txistulariak hirugarren diskoa kaleratu du The Gael’s taldearekin: ‘Baltik’. Obrak Irlandarekin du harremana, baina euskal tradizioa ahaztu gabe: hala, txistua whistle-arekin uztartu du musikariak, besteak beste. Larunbatean emango dute lehen kontzertua, Gasteizko Ur Biltegian | «All is baltik». Hots, dena da baltik. Hori entzun zion Iñigo Palacios musikariak irlandar bati iaz, pandemiaren egoeraren harira. Hitzak arreta eman zion, eta zer izan zitekeen bilatzen hasi zen. «Ipar Irlandan erabiltzen da, batez ere. Eguraldi txarra, hotza, denboralea... dena batera dagoenean, horrela esaten diote egoerari», azaldu du txistulariak. Disko berria hala izendatzea erabaki du: Baltik. The Gael’s taldearekin batera ondu du, eta Baga Biga produkzioak ekoiztetxearekin eman du argitara. Izenburuak iradokitzen duen hotza gorabehera, kontrakotik ere baduela nabarmendu du Ritxi Aizpuru ekoizleak: «Taldeak eman nahi izan dion berotasuna da diskoaren ifrentzua».
Hirugarren albuma du Palaciosek, baina «aurpegi berri bat» agertzen duela uste du Aizpuruk, The Gael’s taldeak musikariaren «nortasuna sendotu» baitu. Irlanda dute erreferentzia garrantzitsu, eta horrek «harritu» egin duela aitortu du ekoizleak. «Ez nuen ezagutzen Iñakiren [Palacios] alde hori. Irlandako jendea eta nortasuna hona ekarri ditu». Musikariak azaldu duenez, irlandar «estetika» erabili dute disko berrian, baina «tradizioa mantenduz», betiere. «Disko honek ez du zerikusirik aurrekoekin. Bizitza osoan folka egiten aritu naiz, baina oraingo honetan beste gauza bat egin dut. Musika tradizionala da, baina nire belaunaldiko jendearena».
Irlandar eta euskal doinuen uztarketaz baliatu da Palacios bi tradizioak harremanetan jartzeko: euskal txistua eta irlandar txirula —whistle izenez ezagutua— erabili ditu konposizioetan. Musikariaren hitzetan, irlandar txirula «txistuaren antzeko musika tresna da. Zulo gehiago ditu, eta sonoritate baxuagoa du». Instrumentu horiez gain, biolina eta banjoa ere entzun daitezke diskoko abestietan, besteak beste. Batuketa horrek «sonoritate berria» izan du emaitza, Palaciosek dioenez: «Gitarra akustikoak nabarmenagoak dira. Orain arte landu gabeko sonoritate bat da». Era berean, txistuari ere ekarpena egin diote inguruan izan dituen tresna horiek guztiek: «Txistua hotza dela diogu, baina hemen babestuta dago», azpimarratu du ekoizleak, eta musikariak arrazoia eman dio. «Txistua ondo janzten badugu, emaitza onak ateratzen dira. Jendeak ez zekien txistutik halako doinurik atera zitekeenik», erantsi du Palaciosek.
Orotara, bederatzi kantako uzta eman du euskal eta irlandar tradizioen erlazioak. Horietan, AMAK taldeko kideek kolaboratu dute, eta letra duen diskoko abesti bakarrean The Gael’s-eko Goiatz Duttok jarri du ahotsa. That Boot is for Me du izena kantak, eta Dublinetik gertuko errugbi talde baten ohitura du hizpide, Palaciosek azaldu duenez. «Jokalari bat lehen taldera igotzen denean egiten dute: partidua bukatzean, edaten ari denetik pixka bat botatzen du taldekide bakoitzak bitrinan gordetako bota berezi batean, eta taldekide berriak nahaste hori edan behar du, tragoz. Momentu horretan taldeko parte bihurtzen da». Erreferentzia hori hartu, eta Irlandara iritsi berria den lagun batek sentitzen duenaz hitz egiteko aprobetxatu du Palaciosek.
Ekaitza bidaia osoan
Irlandarekin aspalditik du «harreman estua» Palaciosek, haren ezagun asko bizi baitira bertan. «Asko gustatzen zait bertako kultura, tabernetan egiten duten sozializazioa. Ahal nuen bakoitzean hara joaten nintzen». Diskoak Irlanda izanda ardatz, ezinbestekoa zirudien hamaikagarrenez bertaratu eta kanten bideoklipak hango bazterretan grabatzea, baina oraingo honetan musikaria ezin izan da hango giroaz baliatu. Albuma kaleratu baino lehen, azarorako kontzertu bira txiki bat zuten aurreikusia Irlandan, baina, dena lotua eta prest izan arren, hegaldia bertan behera geratu, eta ezin izan zuten bidaiatu.
Diskoa sortzeko prozesuan ere asko izan dira azken hilabeteetako egoerak halabeharrez eragindako oztopoak. Hainbeste, ezen «eleberri bat» ere egin baitaiteke, Palaciosek umorez adierazi duenez. Album bat ontzean, aurrena kantak sortzen ditu Palaciosek, txistua eta gitarra erabilita; ondoren, taldekide batekin partekatzen ditu sorkuntzak. «Aurrez aurre nuen lehen feedback hori ezin izan dut eduki. Dena bideo deien bitartez izan da». Itxiera perimetralak entseguak oztopatu ditu, eta orobat izan dituzte arazoak Oiartzungo (Gipuzkoa) Mecca estudioetara grabatzera joateko. «Hau irten zedin esfortzu handia egin dugu, baina uste dut ezin ginela geldirik geratu». Hala ere, zailtasunek diskoari «indarra» eman diotela uste du Palaciosek: «Momentu txarretatik gauza oso politak ateratzen dira, eta disko honetan tema pertsonalak ere badaude. Diskoko kantek letrarik balute, protestak izango lirateke. Ez dut albo batera uzten folk protesta egitea», gaineratu du musikariak, txantxetan.
Etzi, kontzertua
Aurrez aurrekoak antolatzeari dagokionez, zuhur agertu da Palacios. «Oso konplikatua da luzera begirako planak egitea. Egoera egonkortu arte egongo gara zain». Alabaina, luze gabe badute, behintzat, data bat itxia: larunbatean Gasteizko Ur Biltegian aurrez aurre interpretatu ahal izango dituzte kanta berriak. Hurrengoak non eta noiz antolatu ahal izango dituzten ez dakien arren, txistularia itxaropentsu dago. Baltik-eko azaleko ilustrazioan agertzen den itsasargia baliatu du metafora gisa: «Argia dago bukaeran». |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193516/lucas-egibar-munduko-txapeldun.htm | Kirola | Lucas Egibar, munduko txapeldun | Donostiarrak urrezko domina irabazi du snowboardercrosseko Munduko Txapelketan, Idre Fjaellen (Suedia) | Lucas Egibar, munduko txapeldun. Donostiarrak urrezko domina irabazi du snowboardercrosseko Munduko Txapelketan, Idre Fjaellen (Suedia) | "Ezin dut sinetsi. Hau amets bat da. Etxekoak ditut batez ere gogoan". Lucas Egibar hala mintzatu zaio Berriari, snowboardekocrosseko Munduko Txapeldun izan berritan. Ederki sufritutako garaipena izan da, atzetik aurrera eginda lortutakoa. Izan ere, azken zuzenguneari ekin aurretik hirugarren zen Egibar. Alessandro Haemerle austriarra eta Eliot Grodin kanadarra zituen aurretik. Baina azken zuzengunean, azken jauzietan, abiadura bizia hartu du donostiarrak, eta aurkariei aldea kentzen hasi da. Harrapatu egin ditu biak, baita pasatu ere. Horren estua izan da amaiera, helmugaren fotoa ikusi behar izan dutela epaileek. Baina ez dute zalantzarik izan, eta Egibarri eman diote garaipena. Orduan lehertu da donostiarra. "Banekien azken txanpa horretan zegoela gakoa, eta horraino gertu eta erori gabe iristen banintzen nire aukerak izan nintzakeela, eta halaxe izan da. Teknikoki ibilbide konplexua zen, eta horrek mesede egiten zidan. Atzetik nentorrela, Haemerle hain gertu ikusi dudan, pentsatu dut arriskatzeko unea zela, eta hor egon da gakoa".
Sufritutako garaipena izan da, baina guztiz merezitakoa, sekulako lana egin baitu Munduko Txapelketan, hasi eta buka. Asteartean, hirugarren denborarik onena egin zuen sailkatze proban. Haemmerle eta Merlin Surget frantziarra bakarrik izan zituen aurretik. Gaur, berriz, lehiatu den lau lasterketak irabazi ditu: final-zortzirenetan, final-laurdenetan, finalerdietan eta finalean izan da azkarrena. "Finalean, edozeinek irabaz zezakeen. Gure kirola oso eroa da, eta eroriko edo akats batek hankaz gora jartzen du dena. Zorionez, gaur dena alde atera da".
Garaipena sekulako bultzada da datozen erronkei begira, batez ere hurrengo urtean izango diren Neguko Olinpiar Jokoei begira. "Ni jakitun nintzen onenen artean egon nintekeela, behin baino gehiagotan erakutsi dut. Baina egia da azken txapelketa handietan ez nintzela emaitza onak lortzen ari, aipatutako eroriko edo akatsengatik. Denboraldia ere ez nuen ondo hasi. Baina garaipen honek sekulako konfiantza ematen dit". Hala ere, bazuen kezka txiki bat. "Ez naiz erori, baina saltoetako batean keinu txarren bat egin dut, eta bizkarrean min dezente daukat. Ea ez den ezer, datorren astean Munduko Kopako proba bat baitut Austrian, eta ordurako ondo egon nahi dut". Hala, gaurko garaipena ospatzeko denbora gutxi izango du Egibarrek. "Gaur zertxobait gozatu dut, baina bihartik aurrera Austrian pentsatzen jarri behar dut. Hilabete falta zait, dena den, denboraldia amaitzeko, eta orduan izango dut Donostiara, bueltatu eta gaur lortutakoaz patxadaz eta gertukoekin gozatzeko aukera".
Gaur irabazitako urrezko dominarekin, Egibarrek duela bi urte Park Cityn (AEB) jokatutako Munduko Txapelketako arantza atera du. Orduan ere oso lan egin zuen: finalera iritsi zen, beste hiru lehiakiderekin batera, baina azkena geratu zen, eta esku hutsik geratu zen, dominarik gabe. Kolpea izan zen, bi urte lehenago handia egin baitzuen Sierra Nevadan (Espainia) jokatutako ekitaldian. Bi domina irabazi zituen orduan, zilarrezkoak biak, banakako eta taldekako lehian. Aurretik ere balentria eginda zuen, 2015ean Munduko Kopa irabazita.
Euskal herritar batek munduko txapelketetan irabazitako seigarren domina da. Donostiarrak lortutako hiru dominei Xavier de la Rue baionarrak aurretik irabazi zituen hirurak gehitu behar zaizkie. Hark ere snowboardercrossean eskuratu zituen: bitan izan zen munduko txapeldun (2003an eta 2007an), eta behin txapeldunorde (2009an). |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193517/gurasosen-ondasunak-bahitzea-nahi-du-ghk-k.htm | Gizartea | GuraSOSen ondasunak bahitzea nahi du GHK-k | Kolektiboaren aurkako salaketa jartzeari uko egin dio Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioko batzarrak. | GuraSOSen ondasunak bahitzea nahi du GHK-k. Kolektiboaren aurkako salaketa jartzeari uko egin dio Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioko batzarrak. | Zubietako erraustegiaren aurka ari den GuraSOS elkartearen ondasunak -5.387 euro- bahitzeko prozedura hasi du Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak (GHK). Gaur egindako batzarrean, PSE-EEko eta EAJko batzarkideek bat egin dute Jose Ignacio Asensio Ingurumen diputatu eta GHK-ko presidenteak egindako proposamenarekin. Hain zuzen ere, hainbat auzibidetan izandako kostuak ez ordaindu izana egotzi diote taldeari, eta horregatik «bahitu» nahi dizkiote ondasunak. GuraSOSek ohar baten bidez jakinarazi du auzibide horietan epaileak ez zirela sartu edukiak aztertzera, eta forma arazoak aipatu zituztela salaketak baztertzeko. GHK-k Gipuzkoako Diputazioaren esku utziko luke elkarte horren dirua bereganatzeko prozedura. Zehazki, hilabete bateko epea eman diote GuraSOSi kostu horiek ordaintzeko, eta, hala egingo ez balu, «premiamenduzko nahitaezko diru-bilketaren prozedura» hasiko lukete.
Joan den urtarrilaren 12an Asensiok ohartarazi zuen aztertzen ari zirela erraustegiaren aurka ari den kolektibo horren aurkako salaketa jartzea, baina gaur ez dute aukera hori aztergaien artean izan. Hain zuzen ere, egun horretan jakinarazi zuen GuraSOSek fiskaltzak ikertuko duela ea erraustegiaren legeztatze prozesuan irregulartasunak egin ote diren. Elkarteak uste du Zubietako erraustegiari Ingurumen Baimen Bateratua eman ziotela obrak amaitu baino lehenago, nahiz eta nahitaezkoa den obrak amaituta egotea baimen hori jasotzeko.
GuraSOSek gaur zabaldutako oharrean salatu duenez, gizarte eragileen parte hartzeari buruzko auzian, oraindik ere salaketa bat dago Europako Batzordeak ebatzi zain. Gaineratu duenez, Europako zuzentarau batek dio herritarrek parte hartzeko eskubidea dutela hondakinen kudeaketa zehazten duten plangintzetan, eta taldeak salatu du Gipuzkoan herritarrek ez dutela izan horretarako aukerarik. |
2021-2-11 | https://www.berria.eus/albisteak/193518/aebek-aztertu-egingo-dute-klima-larrialdiaren-biktimei-babesa-ematea.htm | Mundua | AEBek aztertu egingo dute klima larrialdiaren biktimei babesa ematea | Fenomeno horrek migrazioan duen eragina zehazteko eskatu du Joe Biden herrialdeko presidenteak. | AEBek aztertu egingo dute klima larrialdiaren biktimei babesa ematea. Fenomeno horrek migrazioan duen eragina zehazteko eskatu du Joe Biden herrialdeko presidenteak. | Klima larrialdiari loturiko auziak daude Joe Biden AEB Ameriketako Estatu Batuetako presidentearen agintaldi hasierako lehentasunen artean. Parisko Hitzarmenera itzultzea izan da lehen erabaki nagusia, eta orain migratzaileengan jarri du arreta agintariak, klima krisiak desplazatuetan duen eragina nolakoa izaten ari den zehazteko eskatu baitu. Horrek baldintzatuko du, besteak beste, AEBek horren biktimei babesa ematearen inguruko erabakia.
Egun, geroz eta lagun gehiago daude behartuta beren herrialdetik ihes egitera klima larrialdiaren ondorioz. Bidenen iritziz, arazo horretan arreta handiagoa jarri behar da, eta horregatik eskatu du ikerketa bat egiteko, sei hilabete iraungo duena; nazioarteko legediaren ikuspuntutik, klimarekin zerikusia duten migratzaileek ez dute babesik, eta, hortaz, zulo hori betetzeko asmoa du AEBetako presidenteak. Eta, horrekin batera, bere herrialdea klima krisiaren kontrako borrokaren nazioarteko gidaria izatea berriz ere.
Txostenak fenomeno horrekin zerikusia duen migrazioa aztertuko du, eta arreta jarriko du iheslarien segurtasunean eta atzerriko laguntza jasotzeko aukeran. Horrez gain, klima larrialdiagatik desplazatu behar izan diren norbanakoen «babes eta lekualdatze aukerez» ebatziko du.
2019ko datuen arabera, 24 milioi lagun izan ziren arrazoi horrengatik etxetik joan behar izan zirenak; 2011-2020ko hamarkadako batez besteko kopurua, berriz, 21,5 milioi izan zen urtero, CSIS Nazioarteko eta Ikerketa Estrategikoetarako Zentroaren txosten baten arabera.
Hori ikusirik, Bidenen administrazioak aztertu egingo du nola identifikatu, babestu eta lekualda daitezkeen klima larrialdiak zeharka edo zuzenean lekuz aldarazi dituen norbanakoak. Txosten horretatik aterako diren ondorioek eragina izan dezakete AEBek datozen urteetan izango duten atzerri politikan, besteak beste, klima larrialdiarekiko zaurgarriak diren eremuak laguntzeko prestasuna izatea baita aukera posibleetako bat.
AEBetako estatuburuak esana du bere herrialdearen «sinesgarritasuna eta aginte morala berreskuratu» nahi duela, «galdu egin baita erabat» azken urteotan.
125.000 errefuxiatura igo nahi du
Bidenen helburua da datorren urterako AEBek jasotzen duten errefuxiatu kopurua 125.000ra igotzea, eta kargua hartu zuenetik hona eragin dituen aldaketek gainontzeko herrialdeei presio egiteko balio izatea klima larrialdiaren kontrako borrokan.
Auzi horretaz, AEBetako presidenteak iragan astean adierazi zuen pausoak ematen ari direla «klima helburuak» bere diplomaziaren «parte» izan daitezen, eta herrialdeak orain arteko izandako «anbizioa handitu dezan».
Bidenek ahalik eta azkarrena hautsi nahi du Donald Trumpen aroa, presidente karguan bere aurretik jardundakoarena, eta horri begirako estrategia bat sustatu du. Klimaren kasuan, etxean, esaterako, bertan behera utzi zuen Keystone XL oliobidea egiteko baimena, Kanadatik AEBen hegoaldeko Texas estatura doan eta indigenen lurretatik pasatuko litzatekeen horrena. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193519/anoetako-zinegotzi-bat-kargutik-kendu-du-eh-bilduk-osasun-neurriak-ez-betetzeagatik.htm | Politika | Anoetako zinegotzi bat kargutik kendu du EH Bilduk, osasun neurriak ez betetzeagatik | Koalizioak jakinarazi duenez, Jokin Tolosa zinegotzia kargutik kendu du, «COVID-19aren hedapena geratzeko helburuarekin ezarritako arau sozio-sanitarioak behin baino gehiagotan hautsi dituela jakin duenean». | Anoetako zinegotzi bat kargutik kendu du EH Bilduk, osasun neurriak ez betetzeagatik. Koalizioak jakinarazi duenez, Jokin Tolosa zinegotzia kargutik kendu du, «COVID-19aren hedapena geratzeko helburuarekin ezarritako arau sozio-sanitarioak behin baino gehiagotan hautsi dituela jakin duenean». | Jokin Tolosa Anoetako (Gipuzkoa) zinegotzia kargutik kendu du EH Bilduk. Koalizioako zuzendaritzak prentsa ohar batean jakinarazi duenez, erabakia hartu du zinegotzi ohiak «COVID-19aren hedapena geratzeko helburuarekin ezarritako arau sozio-sanitarioak behin baino gehiagotan hautsi dituela jakin duenean».
Horrekin batera, EH Bilduk argi utzi nahi izan du «zero tolerantzia» duela «osasun publikoa arriskuan jar dezaketen portaerekin, are eta gehiago bizi ditugun garai zailetan». Horregatik, Tolosaren jarrera onartezina dela iritzi dio koalizioak. Anoetan alkatetza du EH Bilduk; eurenak dira 11 zinegotzitik sei, eta bost ditu EAJk. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193520/dena-erabakitzeko.htm | Kirola | Dena erabakitzeko | Athleticek bana egin du Levanteren kontra, Espainiako Kopako finalerdietako joanekoan, San Mamesen. Melerok eta Iñigo Martinezek sartu dituzte golak. Martxoaren 4an jokatuko da itzulerakoa. | Dena erabakitzeko. Athleticek bana egin du Levanteren kontra, Espainiako Kopako finalerdietako joanekoan, San Mamesen. Melerok eta Iñigo Martinezek sartu dituzte golak. Martxoaren 4an jokatuko da itzulerakoa. | Airean. Halaxe geratu da Athleticen eta Levanteren arteko Espainiako Kopako finalerdia, bana berdindu baitute San Mamesen. Futbola justua ez dela esaten da batzuetan. Baina, oraingoan, zelaian ikusitakoa islatu du emaitzak. Izan ere, bi zati oso desberdin izan du neurketak. Lehen zatian, Levante izan da nagusi. Harena izan da jokoaren ekimena eta baloi jabetza. Bigarrenean, berriz, Athletic hobea izan da, kementsu eta adoretsu atera da, eta horrek eman dio berdinketa. Hiru aste barru erabakiko da kanporaketa. Etxetik kanpo gol bat sartzea beti izan ohi da abantaila txiki bat. Baina zalerik gabe jokatuta, dena aldatzen da, eta zuri-gorriek aukera guztiak dituzte apirilean bigarren final bat jokatzeko.
Marcelinok ohiko hamaikakoa zelairatu du. Hala, Muniain eta Raul Garcia hasieratik aritu dira. Zelai erdian jokalari gehiago pilatuz, Levantek hobeto ekin dio partidari. Jokoaren ekimena eta baloiaren jabetza harenak izan dira, Athleticen zelaian jokatuz. Gainera, berehala erakutsi ditu zeintzuk ziren neurketa irabazteko erabili nahi zituen kartak: sakon jokatzea eta geldikako jokaldiak. Melerok gertu izan du gola, Athleticen huts baten ostean. Baina epaileak bertan behera utzi du jokaldia, jokoz kanpokoagatik. Partidako lehen txanpan zuri-gorrien zelai erditik aurrerako jokalariak ia ez dira azaldu. Ia ez zuten baloirik. Eta hala iritsi zen Levanteren lehenbiziko gola, 26. minutuan. Melero bakarrik zen penalti puntuan, eta ezkerretik iritsitako erdiraketa bat baliatu du. Hala, gauzatu da zelaian erakusten ari zen nagusitasuna.
Presioan berandu iristen zen Athletic, edo Paco Lopezen taldea baino jokalari gutxiagorekin. Lehen zatiko azken txanpan zuri-gorriak hegaletatik erdiraketak eginez saiatu dira min egiten, batez ere Muniainen bidez. Baina gehiago izan da adoreari esker jokoagatik baino. Gainera, ez dute aparteko arriskurik sortu. Levante, berriz, ondo kokatuta zegoen zelaian, baloia berreskuratu eta kontraerasoan irteteko asmoz. Hala amaitu zen lehen zatia.
Beste itxura bat
Marcelinori ez zitzaion batere gustatu lehen zati horretan ikusitakoa, eta, hala, atsedenalditik bueltan Vesga, Unai Lopez eta Berenguer irten dira. Gainera, Muniain barrurago sartu du. Asmoa argia zen: zelai erdiari beste itxura bat eman, eta baloia edukita partidaren norabidea aldatzea. Eta artean izandako bi aukerarik argienak izan dituzte zuri-gorriek. Cardenasek ondo erantzun die Raul Garciak buruz eta Berengerrek penalti puntuan egindako erremate banari. Partidak beste itxura bat zuen, eta hala iritsi da berdinketaren gola. Muniainek korner bat atera du, eta, atzetik indartsu iritsita, Iñigo Martinezek sartu du gola. Eta, segidan, gertu izan zuen bigarrena Berenguerrek. Baina berriro ere ondo erantzun zuen Cardenasek.
Athleticek ordu erdi zuen beste behin partida iraultzeko. Baina hurrengo minutuetan, Moralesek gidatuta, jokoa geratu du Levantek. Horretan lagundu dio Bardhik. Eta zuri-gorriek lehen zatian egin duten bezala, erdiraketak eginez saiatu da Levante aurkariaren nagusitasuna gainetik kentzen. Hortik aurrera dezente berdindu da norgehiagoka. Levantek ontzat eman du berdinketa. Athleticek, berriz, baloia zuen, eta Carndenasen atera gerturatzen ahalegindu zen. Baina, minutuak aurrera joan ahala, zuri-gorriak ere nekea antzematen hasi ziren. Kopa eta Superkopa tarteko, Marcelinoren taldeak hainbat aste daramatza astean bi partida jokatzen, eta igarri egin zen. Hor amaitu zen partida. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193549/chick-corea-jazzaren-mitoa-hil-da-79-urterekin.htm | Kultura | Chick Corea jazzaren mitoa hil da, 79 urterekin | Pianista estatubatuarra 1960ko hamarkadan hasi zen, eta orain dela gutxira arte aritu da zuzenean jotzen. Jazz mugimendu ugariren parte eta eragile izan da. | Chick Corea jazzaren mitoa hil da, 79 urterekin. Pianista estatubatuarra 1960ko hamarkadan hasi zen, eta orain dela gutxira arte aritu da zuzenean jotzen. Jazz mugimendu ugariren parte eta eragile izan da. | Erretiratzeko asmorik gabe segitzen zuen, «musikariak ez direlako inoiz erretiratzen», eta etorkizunerako ideiak eta proiektuak zituen artean buruan, erretiratzen ez denak beti duelako zerbait egiteko. Chick Corea musikaria izan zen bizitza osoan, 4 urterekin pianoa jotzen hasi eta atzo arte, eta musikari zela zendu da, 79 urterekin eta jazzak azkeneko 60 urteetan egin duen bidearen eragile eta lekuko pribilegiatua izanaren jakitun. Atzo gauean eman zuten Corearen heriotzaren berri haren Facebookeko orri ofizialean: «Tristura handiarekin iragarri behar dugu Chick Corea hil dela, duela gutxi antzeman dioten minbizi forma arraro baten ondorioz». Orain dela oso gutxira arte aritu izan da Corea zuzenean jotzen, eta, horrenbestez, sorpresaz harrapatu ditu albisteak mundu osoko jazzaren zaleak.
Erreferente ezinbestekoa izan da Corea jazzaren mundu zabalean, eta musika estilo horrek 1960ko hamarkadaz geroztik hartu dituen norabide ezberdinen iturburuan izan da pianista estatubatuarra. Hain zuzen ere, 1960ko eta batez ere 1970eko hamarkadan jazzera rockaren eta poparen elementuak eraman zituen belaunaldiko parte izan zen Corea. Miles Davisen talde elektrikoko kide zela, historian arrastoa utzi duten bi disko grabatu zituen, In a Silent Way (1969) eta Bitches Brew (1970), eta, ondoren, jazzaren garapenean ezinbesteko pisua izan zuen taldea eratu zuen: Return to Forever. Jazza poparekin eta bestelako herri musika batzuekin uztartuta, jazz fusioaren ardatzetako bat bilakatu zen Return to Forever, nahiz eta Coreari berari ez zitzaion gehiegi gustatzen etiketa: «Inoiz ez zitzaidan egokia iruditu jazz fusio etiketa Return to Foreverrentzat. Gaur egun proiektu hura definitu beharko banu esango nuke hard jazz-rock orkestrala egin genuela».
Chelsean, Massachusettsen (AEB) jaio zen Armando Anthony Corea, 1941ean, etorkin italiarren familia batean, eta oso gaztetatik izan zuen lotura musikarekin. Aitak —hura ere Armando—, tronpeta jotzeaz gain, jazz tradizionaleko banda bat zuzentzen zuen garai hartan Bostonen, eta oso txikitatik bultzatu zuen semea musika ikastera. Pianoarekin hasi zen 4 urte besterik ez zituela, eta 8rekin bateria ikasketak ere hasi zituen, nahiz eta gero perkusioa utzi eta teklatuan jarri zuen fokua. Nolanahi ere, geroago onartuko zuen perkusio ikasketa haiek eragin handia izan zutela bere pianoa jotzeko moduan.
Garaiko bebop mugimenduak astinduta, institutuan zegoela eman zituen bere lehenengo kontzertuak, eta 60ko hamarkadaren hasieran New Yorkeko Juilliard musika eskola ospetsuan ikasi ondoren, berehala hasi zen beste hainbat musikari ezagunen bandekin jotzen, besteak beste Blue Mitchell, Herbie Mann eta Cal Tjaderrekin. 1966an Stan Getzen laukotera batu zen Corea, eta bi urte geroago bere bakarkako lehenengo diskoa argitaratu zuen: Tones for Joan's Bones. Lan hari berehala eman zion jarraipena Now He Sings, Now He Sob Miroslav Vitous eta Roy Haynesekin grabatutako disko laudatuak, eta ia aldi berean Miles Davisen laukote elektrikoko partaide bilakatu zen. Davisen Filles de Kilimanjaro (1967) diskoko pare bat piezatan parte hartu zuen, eta In a Silent Way eta Bitches Brew lanetan, berriz, berea izan zen pianoaren ardura. Bi disko haiek esperimentatzeko eta bide berriak bilatzeko ateak izan ziren tronpeta jotzailearentzat, eta Corearen lana, teklatu elektrikoan oinarritutakoa, ezinbestekoa izan zen haietan.
Hurrengo urteek berebiziko garrantzia izan zuten Corearen musika garapenean. 70eko hamarkada hastearekin batera, Circle sortu zuen, Dave Holland, Barry Altschul eta Anthony Braxtonekin. Musika atonalarekin eta abangoardiazkoarekin «jolasteko» eta, horrekin batera, publikoarekin konektatzeko helburu argiarekin, poparen, rockaren eta herri musikaren oihartzunak bilduko zituen jazz proiektua abiatu zuen: Return to Forever. «Publikoarekiko komunikazioa oso inportantea bihurtu zen orduan niretzat», onartu zuen Coreak urte batzuk geroago. «Aurkikuntza bat izan zen niretzat. Hazi nintzen pentsatuz zein inportantea zen pianoa jotzen disfrutatzea, baina erreparatu gabe horrek jendearengan zuen eraginari. Ordura arte ez nuen pentsatu entzuleekiko komunikazio horretan». 70eko hamarkadan jazzak hartutako norabidearen ordezkari nagusietakoa izan zen Return to Forever. Elementu akustikoak eta elektronikoak uztartu zituen, eta, rockera ez ezik, Latinoamerikako musiketara ere jo zuen inspirazio bila hainbat diskotan.
Haren talde proiektuek, hala ere, ez zuten Corearen denbora guztia hartzen, eta bakarkako bideari ere eutsi zion urte haietan. Hala, 1976an grabatu zuen My Spanish Heart, flamenkoarekiko maitasuna eta lotura erakusten zituen diskoa —gerora ere askotan erakutsi zuen Espainiako musikarekiko zaletasuna, eta behin baino gehiagotan egin zuen lan Paco de Lucia gitarristarekin—, eta hurrengo urteetan bestelako talde proiektuak ere abiatu zuen, jazza alde batera eta bestera eramanda: Trio Music, Elektrik Band, The Vigil, Origin...
Jazz pianista oso laudatua izan zen Corea, eta 23 Grammy sari irabazi zituen bere bizitza osoan. Euskal Herriko jazz jaialdietan ere sarritan izan zen. Donostiakoan 1981ean jo zuen aurrenekoz, eta 1998an jaialdiaren sari nagusia irabazi zuen. Orain dela hiru urte, 2018an izan zen azkenekoz Corea Donostian (Kursaalean), eta jazz elektrikoaren eta jazz fusioaren ordezkaririk behinena izanda ere, ordukoan formatu akustikoan aritu zen Corea. Gasteizko Jazzaldian ere behin baino gehiagotan jo zuen, besteak beste Paco de Luciarekin. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193550/adingabe-transexual-bati-eraso-egin-diotela-salatu-du-naizen-elkarteak.htm | Gizartea | Adingabe transexual bati eraso egin diotela salatu du Naizen elkarteak | Lau adingabek transexuala izateagatik iraindu eta jo egin zuten, Iruñerriko parke batean. Salaketa jarri dute lesioengatik eta gorroto delituagatik. | Adingabe transexual bati eraso egin diotela salatu du Naizen elkarteak. Lau adingabek transexuala izateagatik iraindu eta jo egin zuten, Iruñerriko parke batean. Salaketa jarri dute lesioengatik eta gorroto delituagatik. | Transexual adingabeen gurasoen Naizen elkarteak salatu du taldeko ume bati eraso egin ziotela joan den igandean, lagunekin jolasean ari zela. Bertze lau adingabek egin zioten eraso, Iruñerriko parke batean: transexuala izateagatik iraindu zuten, eta lurrera bota eta ostikoka aritu zitzaizkion. Umearen senideek salaketa jarri dute Foruzaingoan, lesioengatik eta «gorroto» delituagatik.
Eraso horren ondorioz, haurra kalera irteteko beldur da orain, erasotzaileekin topo egin dezakeelakoan, Naizen-en arabera. Elkarteak adierazi du edozein pertsonari egindako eraso guztiak gaitzesten dituztela, baina elkarteko haur transexualek «sarriago» jasaten dituztela holakoak, «eurak direna izateagatik».
Era berean, pertsona transexualen aurkako gorroto mezuak gaitzetsi dituzte: «Gure seme-alabak ukatzen dituzten argumentu horiek guztiek hegoak eta legitimazioa ematen diete pertsona transexualak zuzenbide subjektuak ez direla uste dutenei», esan dute ohar batean.
Azaroan, beste eraso bat
Joan den azaroan, beste salaketa bat egin zuen Iruñeko emakume gazte batek, 19 urteko Eva Bildosolak; Bartzelonan eraso egin ziotela salatu zuen sare sozialetan. «Trabesti zikina» eta «munstro» irainak bota zizkioten, garrasika, eta heldu egin zioten, bi ukabilkada eman zizkioten aurpegian, eta ostikoak eta bestelako kolpeak eman zizkioten gorputzean. Hark ere salatu zuen, hain zuzen, trans ugarik jasan behar izaten dituztela gisa bereko erasoak. «Nik ez diot kalterik egiten inori, ez duzue eskubiderik hori egiteko». Transfobia gelditzeko eskatu zuen. «Ez dut bihar hil nahi». |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193551/gorpu-bat-agertu-da-ibaizabalen-sestao-parean.htm | Gizartea | Gorpu bat agertu da Ibaizabalen, Sestao parean | Ertzaintza, Guardia Zibila eta Gurutze Gorria gorpua uretatik ateratzeko lanean ari dira. | Gorpu bat agertu da Ibaizabalen, Sestao parean. Ertzaintza, Guardia Zibila eta Gurutze Gorria gorpua uretatik ateratzeko lanean ari dira. | Ostiral goizean, 08:50 aldera, Sestaoko herritar batzuek (Bizkaia) gorpu bat ikusi dute uretan, Ibaizabalen, eta abisua eman diote Ertzaintzari. Gorpua uretatik ateratzeko lanean ari da Ertzaintza, Guardia Zibilarekin eta Gurutze Gorriarekin batera. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193552/myanmarko-junta-militarrak-amnistia-eman-die-23000-presori-baino-gehiagori.htm | Mundua | Myanmarko junta militarrak amnistia eman die 23.000 presori baino gehiagori | Urtarrilaren 31 baino lehen zigortutako presoei eragingo die neurriak. | Myanmarko junta militarrak amnistia eman die 23.000 presori baino gehiagori. Urtarrilaren 31 baino lehen zigortutako presoei eragingo die neurriak. | Myanmarren otsailaren 1ean estatu kolpea eman zuen armadako buru Min Aung Hlaingek amnistia eman die herrialdeko 23.000 presori. Hain zuzen ere, Herrialdeak Batasunaren Eguna ospatzen duen egunean hartu du junta militarreko buruak presoak askatzeko erabakia. «Estatuko Administrazio Kontseiluak 23.314 presori zigorra kendu die, Birmaniako Errepublika bakearen, garapenaren eta diziplinaren estatu demokratiko berri bat eraikitzen ari delako», dio junta militarrak bidalitako agiriak. Halaber, presoak askatzearen atzean arrazoi «humanitarioak» eta presoak «herritar zintzo bihurtzeko nahia» daudela nabarmendu dute agirian.
Amnistia eman dieten preso denak dira aurtengo urtarrilaren 31 baino lehen zigortuak —otsailaren 1ean izan zen estatu kolpea—, eta, delitugileek delitua berriz eginez gero, kartzela zigor osoa bete beharko dute. Amnistiaz gain, dekretuan beste onura batzuk ere jasota daude presoentzat, hala nola, heriotza zigorra betiko kartzela zigorrarekin aldatzea, eta kartzela zigor luzeak dituztenei horiek murriztea. Amnistia eman dieten 23.314 presoetako 55 dira atzerritarrak.
Otsailaren 1ean armadak estatu kolpea eman zuen, eta ordutik egoera nahasia da herrialdean. 260 pertsonatik gora atxilotu dituzte geroztik, tartean Aung San Suu Kyi Estatu kontseilaria eta Win Myint presidentea. LD Demokraziaren Liga Nazionalak salatu duenez, junta militarrak gobernuko kide ohiak atxilotzen jarraitzen du.
Militarren ikusgarritasuna murriztuko du Facebookek
Facebook sare sozialak, bere aldetik, militarrek Facebooken duten ikusgarritasuna murrizteko neurriak hartuko dituela iragarri du gaur goizean. Multinazionalaren arabera, militarrek behin eta berriz zabaldu dute informazio faltsua sare sozial horretan. Konpainiak ez ditu militarren kontuak ezabatuko, baina horiek sustatzeari utziko dio. Horrez gainera, gobernuak ezin izanen du eskatu sare sozial horretan dagoen informazioa kentzeko. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193554/argindarrak-eta-elikagaiek-05era-igo-dute-inflazioa.htm | Ekonomia | Argindarrak eta elikagaiek %0,5era igo dute inflazioa | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako saltokietan %7,4 jaitsi ziren salmentak 2020an. | Argindarrak eta elikagaiek %0,5era igo dute inflazioa. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako saltokietan %7,4 jaitsi ziren salmentak 2020an. | Iazko apirilean sartu zen inflazioa tasa negatiboetan, konfinamenduak erregaien prezioaren hondoratzea eragin ondoren. Azken hilabeteetan, erregaien produkzio txikiari kontsumo handiagoa batu zaio, eta berriz ari dira garestitzen gasolina eta gasolioa, baina hori ez da izan urtarrileko gorakadaren arrazoia. Are gehiago, iaz baino merkeago daudenez, behera egin dio tira urte arteko tasari. Horrela, garraioak atalean prezioak iaz baino %3,6 merkeago daude Nafarroan, eta %2,8 merkeago Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.
Beste energia batek eragin handia izan du: argindarra. Urteko lehen bi asteetan, sekulako garestitzea izan zuen, Filomena ekaitzak eskaria handitu zuelako eta gas garesti baten beharra izan zelako kontsumoari heltzeko. Ondorioz, hilabetean %4,5 garestitu da, eta %3tik gora urte arteko tasan.
KPIaren saskian pisu handia dute erregaiek eta argindarrak, baita elikagaiek ere. Urtarrilean, %0,6 garestitu dira Nafarroan eta %0,6 beste hiru lurraldeetan, eta duela urtebete baino ia %2 garestiago daude.
Merkataritza, behera 2020an
Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako saltokietan %7,4 jaitsi ziren salmentak 2020an.
Autoen saltzaileek eta tailerrek nabaritu dute gehien COVID-19aren kolpea. Merkataritzaren sektorean haiek izan dituzte galerarik handienak 2020an: aurreko urtean baino % 11,4 gutxiago irabazi zuten iaz. Eustatek jakinarazitako datuen arabera, sektoreak batez beste %7,4ko galera izan du. Txikizkako merkataritzaren kasuan, salmentak % 4,9 murriztu dira, eta handizkako merkataritzan,% 8,5.
Bizkaian handiagoa izan da jaitsiera: %8,3. Gipuzkoan,%6,7 txikitu dira salmentak, eta Araban,%5,7.
Aldi baterako enplegu erregulazioei esker eutsi izan diete lanpostu gehienei sektorean; hala ere, %1,8 galdu dira. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193555/nafarroako-gobernuak-atzera-bota-ditu-eskoletako-onartze-araudiaren-inguruan-behatokiak-egindako-ekarpenak.htm | Gizartea | Nafarroako Gobernuak atzera bota ditu eskoletako onartze araudiaren inguruan Behatokiak egindako ekarpenak | Behatokiak salatu du ikasleen hizkuntza hautua bermatu ezean ez direla beteko berdintasun eta gertutasun printzipioak. | Nafarroako Gobernuak atzera bota ditu eskoletako onartze araudiaren inguruan Behatokiak egindako ekarpenak. Behatokiak salatu du ikasleen hizkuntza hautua bermatu ezean ez direla beteko berdintasun eta gertutasun printzipioak. | Hizkuntza Eskubideen Behatokiak jakinarazi duenez, Nafarroako Gobernuak uko egin dio ikastetxe publikoetan eta ikastetxe pribatu itunduetan ikasleak onartzeko araudiaren inguruan Behatokiak egindako ekarpenak jasotzeari. Hori dela eta, Behatokiak salatu du Foru Dekretuak ez duela beteko «berdintasun eta gertutasun printzipioa».
Behatokiak, besteak beste, eskatu zuen familiek aukera izan behar dutela nahi duten ikastetxea eta eredu linguistikoa hautatzeko. «Egun, ez da horrela. Eskola Mapak ikastetxe jakin batzuetara mugatzen du D eredua. Hortaz, Foru Dekretuak aipatzen dituen berdintasun eta gertutasun printzipioak bete nahi badira, ikastetxe guztietara zabaldu behar da. Euskaraz ikasi nahi duena ez dadin egon beste ikastetxe batera joatera behartuta».
Horrez gainera, gurasoek aurrematrikulazioan zentro guztietan nahi duten eredua adierazteko aukera izan beharko luketela ohartarazi zuen Behatokiak. «Eskola Maparen arabera zehazten dira ikastetxeen ereduen eskaintzak, eta gurasoek hala aitortutako ikastetxeetan bakarrik dute D eredua nahi dutela adierazteko aukera».
Hezkuntza Departamentuak atzera bota du, halaber, behar bereziak dituzten haurren hizkuntza hautuari gertutasun printzipioa aplikatzeko eskaria. «Berariaz kontuan hartu behar dira ikasle hauen hizkuntza eskakizuna eta behar espezifikoak. Eragina dute euren ongizatean eta heziketan», azpimarratu du Behatokiak.
Horiek horrela, Behatokiak salatu du nekez bete ahalko direla berdintasun eta gertutasun printzipioak: «Euskaraz ikasi nahi dute ikasleek bermetik gabe jarraituko dute». Adierazi du Eskola Mapak txertatu duela Mendigorriko D eredua, baina gainontzeko mugei eusten dietela. «Ikasleen hizkuntza eskubideentzako langa izango da aurrerantzean ere».
Nafarroako Gobernuaren erantzuna gazteleraz jaso izana ere kritikatu dute. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193556/mugakide-diren-udalerrien-artean-mugitzea-baimendu-du-labik.htm | Gizartea | Mugakide diren udalerrien artean mugitzea baimendu du Labik | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udalerrien itxiera perimetralak bere horretan segituko du, baina mugakide diren udalerrien arteko joan-etorriak baimenduta egongo dira jarduera sozioekonomikoak egiteko eta aire zabalean kirola egiteko. Neurri berriak astelehen gauean sartuko dira indarrean, eta gutxienez martxoaren 5era arte egongo dira indarrean. | Mugakide diren udalerrien artean mugitzea baimendu du Labik. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udalerrien itxiera perimetralak bere horretan segituko du, baina mugakide diren udalerrien arteko joan-etorriak baimenduta egongo dira jarduera sozioekonomikoak egiteko eta aire zabalean kirola egiteko. Neurri berriak astelehen gauean sartuko dira indarrean, eta gutxienez martxoaren 5era arte egongo dira indarrean. | Goizeko bederatzietan elkartu da Labi aholku batzordea, izurria Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan kontrolatzeko neurriak hartzen dituena. Mahai gainean izan du atzo Labiren beraren batzorde teknikoak egindako txostena, eta, horretan oinarrituta, indarrean dauden neurri murriztaileen inguruan erabaki du. Iñigo Urkullu lehendakariak jakinarazi berri duenez, indarrean dagoen dekretuan aldaketak egingo dituzte, mugakide diren udalerrien arteko mugimenduak baimentzeko. Mugakide diren udalerrien arteko joan-etorriak baimenduta egongo dira jarduera sozioekonomikoak egiteko eta aire zabalean kirola egiteko. Udalerrien itxiera perimetralari eutsiko bazaio ere, baimenduta egongo da udalerrien artean mugitzea kasu hauetan: lehiaketa profesionala edo erdi profesionala egiten duten taldeen entrenamenduetarako eta lehiaketetarako; eremu gorrian ez dauden udalerrien arteko joan-etorriak baimenduta egongo dira, halaber, kirolari federatuen lehiaketa eta entrenamenduetarako, eskola kiroleko entrenamenduetarako, eta gimnasio, kirol klub edo kiroldegietako ikastaro edo jardueretan parte hartzeko.
Epaileen erabakiari helegiterik ez
Lehendakariak jakinarazi du Jaurlaritzak ez diola helegiterik jarriko EAEko Auzitegi Nagusiak ostalaritzaren itxieraren aurka hartutako erabakiari. «Alferrikakoa izango litzateke helegitea aurkeztea sala berberean, epaile berberak izanda, eta txosten gehigarririk aurkezteko aukerarik gabe», argudiatu du Urkulluk. Eremu gorriko udalerrietan ostalaritza ixtea erabaki egokia dela adierazi du lehendakariak, baina gaineratu du helegite bat aurkezteak ez lukeela «eraginkortasunik» izango. Halaber, iragarri du Jaurlaritzak ez duela errefusatuko Luis Angel Garrido epailea, nahiz eta Jaurlaritzak uste duen epaileak «irizpide epidemiologikoaren» eta «pandemiaren ebidentzien» aurka egin duela. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193558/etxerat-ek-txalotu-du-alderdien-arteko-adostasuna.htm | Politika | Etxerat-ek txalotu du alderdien arteko adostasuna | Sakabanaketaren ondorioz hildakoen sufrimenduak zenbait udaletan aitortu eta «presoen afera konpontzeko» eskatu izana «albiste bikaintzat» jo dute | Etxerat-ek txalotu du alderdien arteko adostasuna. Sakabanaketaren ondorioz hildakoen sufrimenduak zenbait udaletan aitortu eta «presoen afera konpontzeko» eskatu izana «albiste bikaintzat» jo dute | Etxerat elkarteak «albiste bikaintzat» jo du zenbat udalerritan presoen aferaren inguruan azaleratu den adostasun politiko eta sindikala. Lasarte-Oriako, Tolosako eta Soraluzeko udal batzarretan (Gipuzkoa) zenbait mozio onartu dira, espetxeetarako joan-etorrietan hildako hamasei lagunen sufrimendua aitortzen dutenak. Gainera, mozio horietan azaltzen da presoen afera «arrazoizko epe batean konpontzea, legeria arrunta eta espetxe politika normalizatua soilik aplikatuz, ekarpen garrantzitsua» litzatekeela bizikidetza demokratikoa eraikitzeko.
EAJ, EH Bildu, PSE-EE eta Elkarrekin Podemos-IU agertu dira mozio horien alde, eta sindikatu guztien babesa izan dute. Etxerat elkartearen ustez bereziki garrantzitsua da hori,«espetxe lege arrunterako ibilbide hori erraztu» egin behar dela uste dutelako, «elkarbizitzarako ekarpen erabakigarri gisa».
Azken hilabeteetan espetxeetan egiten ari diren lekualdaketak ere ontzat eman ditu Etxerat-ek, «urrunketaren pixkanakako amaiera» delakoan, baina nabarmendu dute haien eskakizuna «0 kilometroa» edo euskal presoak Euskal Herrian bertan egotea dela, eta egoera horretan EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboa osatzen duten presoen %14 baino ez daudela. Edonola ere, nabarmendu dute «lehenengo aldiz azken 30 urtean, hots, urruntzea hasi zenetik» presoen erdiak baino gehiago 400 kilometro baino gutxiagoko distantzian daudela. Elkarteak emandako datuen arabera, egun EPPK-ko 217 preso daude, 400 kilometro baino urrunago daudenak %44 dira, eta Algeciras, Badajoz, Caceres, Ocaña eta Herrera de la Mancha espetxeetan (Espainia) jadanik ez dago euskal presorik.
COVID-19aren pandemiak espetxeetan sorturiko egoera ere hizpide izan du Etxerat-ek, eta salatu du izurria izaten ari den eragina «negargarria» dela, praktikan Espainiako eta Frantziako estatuek «espetxeak ixtea» erabaki dutelako. Elkartearen ustez, egoera asko arinduko litzateke espetxe agintariek «legezko parametroetan» presoak askatzeko neurriak ezarriko balituzte. Gogora ekarri dute asko direla kalean egon zitezkeen presoak, zigorraren zati handi bat bete dutelako, gaixotasun larriak dituztelako, espetxean 20 urte baino gehiago eman dutelako edo adinekoak direlako.
Iurdan Martitegi, bakarturik
Joan den uztailean sartu zuten Iurdan Martitegi preso durangarra Espainiako Soto del Real espetxean, Frantzian 11 urteko zigorra bete ostean. Durangoko Sarek salatu duenez, geroztik presoak «hilabete luzeak» eman ditu bakarturik, nahiz eta, teorian, presoak bakartzeko neurria salbuespenezkoa izan eta gehienez ere 15 egunez ezarri beharrekoa.
Egoera horren ondorioz, Martitegik arazo handiak izan ditu senitartekoekin komunikazioak izateko, patiora jaisteko orduak murrizturik ditu, eta kirola egiteko, janari freskoa erosteko eta «bizimodu osasuntsua izateko gutxieneko baldintzak» lortzeko zailtasun handiak ditu.
Martitegi eta bakartze moduluetan dauden gainerako presoak handik ateratzeko eta «bakarmorturik arnasgunera» igarotzeko eskatu du Durangoko Sarek, «preso guztiek bizitza duin bat izateko eskubidea daukatelako». Gaur egun, Martitegiz gain, Iñaki Reta eta Marixol Iparragirre dira bakartze moduluetan dauden euskal preso bakarrak. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193559/azkeneko-eztabaida-beroena.htm | Mundua | Azkeneko eztabaida, beroena | Elkarri mokoka jardun dira hautagaiak La Sexta katean, COVID-19a, Voxen ekitaldiak eta PSCren aurkako akordioa tarteko. Arranek protesta egin du Jusapol polizien sindikatuaren elkarretaratze baten aurka. | Azkeneko eztabaida, beroena. Elkarri mokoka jardun dira hautagaiak La Sexta katean, COVID-19a, Voxen ekitaldiak eta PSCren aurkako akordioa tarteko. Arranek protesta egin du Jusapol polizien sindikatuaren elkarretaratze baten aurka. | Laguntasun gutxi erakutsi zuten atzo Kataluniako presidentegaiek La Sexta katean. Aurrez egin zituzten eztabaidak baino beroagoa izan zen atzokoa, eta azken egunetan polemika sortu duten hainbat gai izan zituzten hizpide, programa politikoak baino gehiago: Voxen ekitaldietan izandako istiluak, Illaren ezezkoa eztabaiden aurretik antigenoen proba egiteari, elkarren arteko akordioak...
Eztabaida hasi bezain pronto hasi ziren hautagaiak elkarri gauzak aurpegiratzen. Laura Borras JxCateko hautagaiak, bere lehen hitzartzean, maskara bat oparitu nahi izan zion Salvador Illa PSCren hautagaiari, eta janzteko eskatu zion. Gauza bera egin zuten Pere Aragonesek (ERC), Carlos Carrizosak (C's) eta Alejandro Fernandezek (PP) ere. Atzo, TV3en egindako eztabaidan bezala, Illak uko egin zion eztabaidaren aurretik antigenoen proba bat egiteari, eta argudio berak erabili zituen: «Protokolo guztiak» betetzen dituela, kasu horretan ez zela gomendagarria proba egitea, eta telebistako platoan neurri guztiak behar bezala betetzen dituztela.
Illak erantzun zuen ez dela kritikak sahiesteko «antzezten» hasiko, eta ez zuela proba egin ez zuelako sintomarik eta ez zelako positibo eman duen inoren kontaktu zuzena izan. Txertorik ez duela jaso ere baieztatu zuen. Horretaz gain, gaitzetsi egin zuen «alderdi independentistek nire aurka egindako akordioa»: «Illaren aurka guztiak balio duela dirudi», gehitu zuen. PSCren hautagaia izan zen eztabaida lasaitu nahi izan zuten gutxietako bat, eta esan zuen ez zegoela eroso «hautagaien tonuarekin».
Hika-mika gehien sortu zuten beste hautagaietako bat Voxeko Ignacio Garriga izan zen. Azken egunetan istiluak ari dira izaten eskuin muturreko alderdiaren hainbat ekitalditan, talde antifaxistak gerturatzen ari baitira haiei aurre egitera. Garrigak ERCri eta CUPi egotzi zien «eraso» horien ardura, «terrorista» deitu zien, eta Laia Estrada CUPeko ordezkaria «politikari sartu den gaizkilea» dela san zuen.
Aragones ERCko hautagaiak argi utzi zion beti egin izan diotela aurre eskuin muturrari, demokratikoki, eta hala egiten jarraituko dutela: «90 urte daramatzagu hori egiten, eta Kataluniako alderdi errepresaliatuena izan gara: frankistek fusilatutako presidente bat dugu». Borrasek eta Estradak bat egin dute Aragonesekin, eta Garrigaren baieztapenak onartezintzat jo dituzte.
Jessica Albiach En Comu Podemeko hautagaiak ere kritikatu zuen Aragones, JxCatekin gobernu akordioa egin nahi izateagatik. Gogoratu zion Katalunian ezkerreko hainbat neurri onartu dituztela azken urteetan; aipatu zituen alokairuaren prezioari jarritako mugak eta pobrezia energetikoari aurre egiteko borroka, besteak beste. ERCko hautagaiak, berriz, babesa eskatu zion Albiachi, «ezkerrekoa eta subiranista den presidente bat izan dezan Kataluniak».
Inkesten arabera, hauteskundeak irabazteko faboritoak PSC, ERC eta JxCat dira, eta elkarren arteko akordioei eman zieten protagonismoa hiru alderdi horietako hautagaiek. Aragonesek Borrasi gogoratu zion JxCatek PSCrekin batera agintzen duela Bartzelonako diputazioan, eta Borrasek erantzun zion ERCk, Madrilen, nahiago izan duela beti PSOErekin bat egin JxCatekin baino.
Arran eta Jusapol
Gaurko elkarretaratze bat zuten deituta Jusapol, Jupol eta Jucil polizien sindikatuek Bartzelonako Sant Jaume plazan. Hara bertaratu dira Arran CUPen gazte erakundeko ehun kide inguru ere, Poliziei aurre egitera. Elkarretaratzea babesten ari ziren mossoek, ordea, ez diete plazara sartzen utzi, baina hainbat lelo oihukatu dituzte manifestariek: «Poliziak torturatu eta hil egiten du» eta «faxistak gure auzoetatik kanpora», besteak beste.
Mobilizazioari babesa erakutsi dio CUPek, eta Carles Riera diputatuak gaitzetsi egin du Generalitateak eta Mossoek «faxistak defendatzen» jarraitzea.
Azken eguna
Atzokoa hautagaien arteko azken eztabaida izan zen, eta gaur da kanpainako azken eguna. Alderdi gehienek iluntzean egingo dituzte azken ekitaldiak, zalantzan dauden hautesleak erakartzeko asmoz. Azkenean, gainera, ez dirudi hauteskundeak egiteko arazorik izango dutenik. Bernat Solé Kataluniako Gobernuko kontseilariak gaur esan duenez, badute mahaien %99,9 osatzeko adina jende. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193560/ehbe-elkarteko-bikoiztaileak-lanera-itzuli-dira.htm | Bizigiro | EHBE elkarteko bikoiztaileak lanera itzuli dira | Urtarrilaren 12an greba hasi zuten EHBEko bikoiztaileek. BERRIAk jakin duenez, haien eskaerak lortu dituzte eta lanera itzuli dira. | EHBE elkarteko bikoiztaileak lanera itzuli dira. Urtarrilaren 12an greba hasi zuten EHBEko bikoiztaileek. BERRIAk jakin duenez, haien eskaerak lortu dituzte eta lanera itzuli dira. | Duela hilabete bat, Euskal Herriko Bikoizleen Elkarteak uko egin zion Mixer enpresan ETBrako lan guztiak egiteari, gaztelaniazko lan bat salbu. Mixerrek 2018an bi urterako kontratua sinatu zuen ETBrekin bikoizketa lanerako; ondotik, urtebete luzatu zuen, eta abuztura arte dauka. EHBE elkartekoak kexu ziren baldintzekin. Haien lanuztearen arrazoiak jaso zituen BERRIAk, asteazkenean: «Bikoizketako langileok erabaki dugu lanuztea egitea, ordainsari duinak nahi ditugulako, eta etengabeko gainbeherari galga jarri, Euskal Herriko bikoizketari etorkizunerako irtenbideak eman behar zaizkiolako». Lanuzteari amaiera eman diote orain, eskatutakoa lortu dutela iritzita. EHBEk ez du adierazpenik egin nahi izan.
Bieuse Bikoiztaile Euskaldunen Elkartekoek, bestalde, 2018ko irailean hasi zuten greba. Eta greban jarraitzen dute. Lanuzteei ekin zietenean, EHBE elkartekoek lanean jarraitu zuten, bereziki Mixer enpresan (Bilbo). Zera adierazi du Bieuse elkarteko zuzendaritzak: "Lanuztea hondatu duen langile talderik edo eskirolik egon ez denez, berehala lortu dute, dirudienez, salneurri igoera bat, 2018ko jaitsiera ere konpentsatzen ez duena. Beraz, bi urteren ondoren lanuztea egin genuenei, Bieuse elkarteko kideei, arrazoia eman eta planto egin ondoren, 2018. urteko tarifa jaitsiera konpentsatu ere egin gabe lanera itzultzea onartu dute. Alegia, 2018. urtean egindako jaitsieraren zati bat onartzen jarraitzen dute, eta horren aurrekoak ere bai, noski". Bieuse Bikoiztaile Euskaldunen Elkartekoek argi dute lanuztearekin jarraituko dutela, elkartea sortu izanaren arrazoia lanbidea arautuko duen hitzarmen kolektibo bat lortzea delakoan. "Erkidego mailan legez lanbidea arautzen ez den bitartean, lan baldintzen eta salneurrien beherakada amaigabea izango da (hala izan da azken hogei urteetan). Lanera itzuli diren horiek enpresekin egindako hitzarmenak baliatzen dituzte, tokian tokiko salneurriak jaso eta gutxienekorik bermatu gabe lanean jarraitzeko. Une honetan egiten ari direna, hitzez hitz, EITBri gainerako bezeroei baino salneurri altuagoa eskatzea da. Beste enpresetan edo dauden horretan (Mixer enpresa) gaztelerazko lana merkeago eginaz, eta modu horretan sektore guztia murriztuz". Galdera hauek egin ditu Bieusek: "Zer dela eta ordaindu behar luke EITBk beste edozein bezerok baino gehiago? Edo gutxiago?. Euskaraz bikoizteagatik?"
Azkeneko hamarkadatan jaitsiera izan du euskarazko bikoizketa orduen kopuruak: 1991n, 1.589 ordu bikoiztu ziren; 1998an, 536 ordu; 2006an, 470 ordu; eta 2013an, 132 ordu. Azken datu horren bueltan dabil azkeneko urteetan.
Katalunian, TV3ek 1.200 ordu eman dizkie estudioei katalanez bikoizteko azkeneko urtean. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193561/arabako-aldundiak-diru-laguntzak-emango-dizkie-ostalariei.htm | Ekonomia | Arabako Aldundiak diru laguntzak emango dizkie ostalariei | Eskaera bakoitzeko 2.100 eurorainoko laguntza jaso ahalko da, eta herri txiki eta ertainetako establezimenduek lehentasuna izango dute. | Arabako Aldundiak diru laguntzak emango dizkie ostalariei. Eskaera bakoitzeko 2.100 eurorainoko laguntza jaso ahalko da, eta herri txiki eta ertainetako establezimenduek lehentasuna izango dute. | Arabako Foru Aldundiak ezohiko diru poltsa bat jarriko du ostalaritza sektorearentzako laguntzetarako. Denera, 500.000 euroko zorroa prestatu du, eta, batez ere, alokairuak eta hipoteka maileguak, autonomoen kuotak, ur eta energia hornidurak eta pandemiari lotutako aholkularitza zerbitzuak diruz laguntzea du helburu.
Establezimendu bakoitzak 1.400 eta 2.100 euro artean jasoko ditu gehienez; langile kopuruaren arabera, betiere. Kopurua finkoa da, eta, beraz, eskari guztiei erantzuteko emango ez balu, irizpide jakin batzuen arabera emango dira laguntzak.
Bada, aldundiak lehentasuna emango die herri txiki eta ertainetako ostatuei kasu horretan, Cristina Gonzalez Enplegu, Merkataritza eta Turismo Sustapenaren Saileko diputatuak adierazi duenez: «Udalerri horietako toki erakundeek ez dute baliabiderik sektoreari zuzeneko laguntzak emateko. Eta gainera, joan-etorriak murrizteak gehien kalte egin dieten negozioak dira».
Gonzalezek azaldu duenez, lehen aldia da Arabako Foru Aldundiak ostalaritzarako laguntzak ematen dituela. Baina azpimarratu du pandemiari aurre egiteko neurri murriztaileek gehien erasan dieten negozioei laguntzea duela helburu. «Izan ere, sektoreko negozio guztiak gaizki pasatzen ari badira ere, egoera okerragoa da gastu finko garrantzitsuei aurre egin behar dietenentzat, hala nola jarduera egiten den lokalari lotutako alokairu bati edo hipoteka mailegu bati. Horrela, eta gainerakoak ahaztu gabe, arreta berezia jarriko dugu horrelako kasuetan». |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193562/aita-mari-libiako-kostalderantz-abiatzekoa-da-gaur.htm | Gizartea | 'Aita Mari' Libiako kostalderantz abiatzekoa da gaur | Itsasontzia bost bat egun barru da iristekoa bilaketa eta erreskate eremura | 'Aita Mari' Libiako kostalderantz abiatzekoa da gaur. Itsasontzia bost bat egun barru da iristekoa bilaketa eta erreskate eremura | Itsas Salbamendu Humanitarioa GKE gobernuz kanpoko erakundearen Aita Mari erreskate ontzia gaur da abiatzekoa Adrako (Almeria, Espainia) portutik, eta Libiako kostaldea izango du helburu. GKEak ohar batean nabarmendu duenez, Mediterraneo itsasoan lanean ari diren beste GKE batzuek ikusi ahal izan dute azkeneko asteotan milaka pertsona abiatu direla Afrikako kostaldetik, gainezka zihoazen ontzietan. Aita Mari-ren intentzioa da Libia eta Italia lotzen dituen migrazio bidera bost bat egun barru iristea, eta bilaketa eta erreskate lanei ekitea. Itsasontzia hilaren hasieran zen abiatzekoa, baina ezin izan du itsasoratu, «ikuskaritza zorrotzak» egin dizkiotelako.
Euskal GKEaren esanetan, azken asteetan Afrikako kostaldeetatik abiatutako migratzaile horietako asko itsasoan harrapatu dituzte, eta berriro Libiara itzularazi. Datu batzuk eman ditu: IOM Nazioarteko Migrazio Erakundearen arabera, atzo bertan 200 pertsona itzularazi zituzten, eta otsailaren 2a eta 5a bitartean, ia 1.500. IOMen zenbaketa aintzat hartuta, aurten bost ontzi hondoratu dira, eta 87 pertsona hil Mediterraneoan.
Itsas Salbamendu Humanitarioak gogoratu du NBE Nazio Batuen Erakundeak berak salatu duela Libian ez direla giza eskubideak errespetatzen, eta EB Europako Batasuna gertatzen ari denaren «konplizea» dela.
Hamahiru kidek osatuko dute ontziaren eskifaia. Klinika bat daukate, baita antigeno testak egiteko materiala eta norbera babesteko ekipamenduak ere. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193563/kontratu-finkoa-dutenek-soilik-hartu-ahal-izango-dute-erretiro-partziala-eaeko-administrazioan.htm | Ekonomia | Kontratu finkoa dutenek soilik hartu ahal izango dute erretiro partziala EAEko administrazioan | Eusko Jaurlaritzak CCOO eta UGT sindikatuekin egin du akordioa. ELAk salatu du lantaldea egonkortzeari uko egin diola gobernuak. | Kontratu finkoa dutenek soilik hartu ahal izango dute erretiro partziala EAEko administrazioan. Eusko Jaurlaritzak CCOO eta UGT sindikatuekin egin du akordioa. ELAk salatu du lantaldea egonkortzeari uko egin diola gobernuak. | Euskal Autonomia Erkidegoko Langile Publikoen Erretiro Partzialeko Plana onartu dute Eusko Jaurlaritzak eta CCOO eta UGT sindikatuek. Ohar batean, gobernuak ziurtatu du akordioak langile publikoen lan bizitzaren amaiera «nabarmen hobetzea» ahalbidetuko duela, eta gaineratu du enplegu berria sortzea erraztuko duela. ELA sindikatuarentzat, berriz, behin-behineko kontratuen ugaritzea ekarriko du neurriak, erretiroa hartzen dutenen postuak kontratu horiekin ordezkatuko direlako.
Akordio hori ezartzeak lan kontratu finkoa dutenei soilik eragingo die, eta honako sailetako langileei: Administrazio Orokorreko eta haren erakunde autonomoetakoei, Hezkuntza Saileko irakasle eta hezitzaileei, eta Segurtasun Sailekoei eta Osakidetzakoei. 2022ko urtarrilaren 1a baino lehen eginiko eskaerentzat izango da; UGTren arabera, 400 langile inguruk hartu ahal izango dute erretiro partziala aurten.
Jaurlaritzak adierazi du sindikatuen aldetik «ahalik eta adostasunik handiena» lortzen saiatu dela. ELAk eta LABek ez dute akordioa sinatu. Ohar batean, ELAk salatu du «modu autoritario eta antidemokratikoan» hartu dutela erabakia gobernuak eta CCOO eta UGT sindikatuek, «administrazioko langile gehienen ordezkari diren sindikatuei bizkarra emanez».
Baldintza «zailagoak»
Sindikatu abertzalearen arabera, plan berriak «are gehiago zailtzen» ditu erretiro partziala hartzeko baldintzak – adin eta kotizatutako urte gehiago behar direla dio-, eta azpimarratu du langile finkoek soilik izango dutela horretarako eskubidea, eta haien ordezkoek behin-behineko kontratua izango dutela. Salatu du horrek handitu egingo duela EAEko administrazioan egun dagoen eta «onartezina» den behin-behinekotasun tasa, eta erretiro partziala hartzeko «aukerarik gabe» utziko dituela aldi baterako dozenaka langile, «jubilatzeko eskakizun guztiak bete arren». Horrekin batera, adierazi du ez dela funtzionarioen erretiro aurreratua ahalbidetzeko formularik adostu, eta erretiro osagarrien murrizketa mantentzen duela.
UGT, berriz, «pozik» agertu da adostutakoarekin eta «arduragabekeria» leporatu die ELAri eta LABi. Gogorarazi du gobernuak berretsi zuela akordiorik ezean ez lukeela errelebo kontraturik egingo aurten. Ildo horretan, azpimarratu du proposamenarekin bat egin duela langile batzuek erretiroa «berehala» hartzeko duten beharragatik. Gaineratu du, halaber, gobernuak konpromisoa hartu duela 2021eko azken lauhilekoan hurrengo urteetarako txanda kontratuen luzapenak negoziatzeko, eta batez beste 56 urte dituzten sailetako lantaldeak gaztetzeko neurriak hartzeko. Horri begira, hainbat proposamen egin ditu: besteak beste, 55 urtetik gorakoentzako murrizketa ordainduak, opor gehigarriak, eta erretiro partzialak langile, estatutupeko langile eta funtzionarioentzat.
ELAk, berriz, azaldu du Mahai Orokorreko bileretan honako eskaerak egin zituela: sektore publikoko langile guztiek izatea errelebo kontraturako edo erretiro partzialerako eskubidea; erreleboa hartzen dutenek lanaldi osoko kontratua izatea eta lanpostu hori ez galtzea; erretiro partziala hartzen dutenen laneko denbora efektiboa murrizteko neurri guztiak aztertzea; eta funtzionario eta langile estatutarioek erretiratzeko adina aurreratzeko tresnak eta formulak izatea. Sindikatuak salatu duenez, Jaurlaritzak uko egin dio horri guztiari, «indarrean dagoen legediak horretarako aukera eman arren eta EAEko beste zenbait erakundetan hala egin arren». |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193564/muturreko-arrisku-egoeratik-atera-da-nafarroa.htm | Gizartea | Muturreko arrisku egoeratik atera da Nafarroa | Positibo tasa %4,6 da Hego Euskal Herrian, atzo eginiko 15.915 testetan 740 COVID-19 kasu atzeman ostean. | Muturreko arrisku egoeratik atera da Nafarroa. Positibo tasa %4,6 da Hego Euskal Herrian, atzo eginiko 15.915 testetan 740 COVID-19 kasu atzeman ostean. | Espainiako Gobernuko Osasun ministerioak lau mailako alerta sistema ezarria du, COVID-19aren arrisku maila neurtzeko. Azkenaldian, arrisku goreneko mailan egon dira Hego Euskal Herriko lau herrialdeak; atzotik, ordea, koska bat beherago dago Nafarroa. Arriskua «handia» da oraindik, baina intzidentzia metatua eta, batez ere, ZIUen egoera hobeak dira.
Kurbaren beheranzko joera hori islatu zen atzo detektatutako positibo kopuruan ere. Guztira, 740 kasu atzeman zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak: 93 Araban, 400 Bizkaian, 139 Gipuzkoan eta 97 Nafarroan. 15.915 PCR eta antigenoko proba egin zituzten lau herrialdeotan; hortaz, positibo tasa %5etik jaitsi da Hegoaldean bigarren egunez: %4,6 da uneotan.
Bestalde, 63 ospitaleratze gehiagoren berri eman du Osakidetzak. 173 gaixo larri daude Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ospitaleetako ZIUetan. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193565/lan-ikuskaritzak-5000-txosten-egin-ditu-covid-19arekin-lotuta.htm | Ekonomia | Lan Ikuskaritzak 5.000 txosten egin ditu COVID-19arekin lotuta | Lan kontratu gutxiago aztertu zituen iaz 2019an baino: hirutik bat aldatu behar izan zuten, legera egokitzeko | Lan Ikuskaritzak 5.000 txosten egin ditu COVID-19arekin lotuta. Lan kontratu gutxiago aztertu zituen iaz 2019an baino: hirutik bat aldatu behar izan zuten, legera egokitzeko | Eusko Jaurlaritzako Lan Ikuskaritzak 9.668 kontratu berrikusi zituen iaz, hau da, 2019an baino % 55 gutxiago. Horietatik guztietatik,%30 inguru —2019koaren antzeko proportzioa— aldatu egin behar ziren, legera egokitzeko. Kontratu horien %85 aldi baterakoak ziren lehen, eta mugagabeak bihurtu ziren; eta beste %15 lanaldi partzialeko kontratuak ziren, eta lanaldi osokoak bihurtu ziren.
Elena Perez Barredo Lan eta Gizarte Segurantzako sailburuordearen arabera, 2020an, COVID-19aren ondorioz, Lan Ikuskaritzak bere lana egokitu behar izan du egoera soziosanitariora; horrekin lotuta, 4.900 txosten egin ditu. Horietatik 647 enpresetan osasun arau prebentiboak betetzen zirela egiaztatzeko izan ziren: guztira, zortzi arau-hauste akta eta 207 errekerimendu bidali zituen enpresetara. Halaber, 4.148 azterketa egin ziren enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteekin lotuta, eta beste 30 konfinamenduaren ondoren enpresek abiarazteko planekin.
Barredok azpimarratu du Lan Ikuskaritzak 2020an kontratazioko iruzurraren aurkako kanpainetan eta enpresetako berdintasun planen egiaztapenean jarri duela arreta. Guztira, aurrenekoarekin lotuta, 18.004 txosten egin zituen iaz, eta horietatik 794tan aurkitu zituen arau hausteak, ia 3,5 milioi euroko kostua izan zutenak.
Berdintasuna eta istripuak
Berdintasun planei dagokienez, 113 kasu aztertu zituen, eta 22tan topatu zituen arau hausteak. Sailburuak gogoratu du 250 langile baino gehiago dituzten enpresetan ez ezik 100 langile baino gehiago dituztenetan ere egingo dituztela azterketak aurten; izan ere, mota horretako plan bat eduki beharko dute martxotik. Uda ostean hasiko dituzte azterketak.
Lan istripuei dagokienez, Ikuskaritzak 12 zehapen espediente ireki zituen istripu hilgarriengatik, 58 istripu larriengatik eta 52 istripu arinengatik.
Guztira, 4.711 txosten egin zituen langileen segurtasuna eta osasun eskubidea zaintzeko. Horietatik 1.835 eraikuntzaren sektorearekin lotuta egon ziren, sektore horretan gertatzen baitira istripu gehien eta larrienak. Obra publikoari dagokionez (676 txosten), bosten batean errekerimenduak egon dira, baina ez da zehapenik ezarri. Prebentziorekin lotutako 3.890 errekerimendu bidali zituen iaz.
Barredok gogoratu duenez, aurten laneko arriskuen prebentzioen ikuskaritza «areagotuko» da, sei ikuskatzaileorde berrirekin. Horiek batuko dira 50 ikuskatzaile eta ikuskatzaileordez osatutako egungo taldera. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193566/elurbilduak-arriskua-eta-bizikidetza.htm | Bizigiro | Elurbilduak: arriskua eta bizikidetza | Udazkenetik udaberrira bitarte, elurra botatzen duen mendi inguru guztietan gertatzen dira elur jausiak, urtero. Elurbilduak noiz, non eta zergatik gertatzen diren eta horiek kudeatzeko irizpideak aztertuko dira biharko ‘Bizigiro’ sailean. | Elurbilduak: arriskua eta bizikidetza. Udazkenetik udaberrira bitarte, elurra botatzen duen mendi inguru guztietan gertatzen dira elur jausiak, urtero. Elurbilduak noiz, non eta zergatik gertatzen diren eta horiek kudeatzeko irizpideak aztertuko dira biharko ‘Bizigiro’ sailean. | Europan, batez beste, 100 pertsona hiltzen dira urtean elur jausi baten azpian harrapatuta. Elurra egiten duenean, saihestu ezinezko fenomeno naturalak dira elur jausiak. Gertakaria aztertzen eta aurreikuspenak egiten lan egiten duen Jon Apodaka geologoak elur jausien inguruko informazio praktikoa azalduko du biharko Bizigiro sailean. Ibai Rico mendi gidariak arriskuaren kudeaketari buruzko zenbait jarraibide emango ditu, eta Edurne Pasaban mendizalea elur jausiek mendizale baten bizitzan duten garrantziaz jardungo da.
Elurbilduen nondik norakoez gain, migratzaileen karabanei buruzko La caravana de los sueños (Ametsen karabana) izeneko erakusketa izango du hizpide Bizigiro-k. Asier Vera fotokazetariak Gasteizko Salburua auzoan jarri du ikusgai Mexikoko Huixtla hirian bizi izandakoen laburpena, argazki-sorta formatuan.
The Mole dokusaila izango du mintzagai Mikel Yarzak telesailen atalean. Mads Brugger norbegiarrak zuzendu du ikus-entzunezkoa, eta hamar urtetan Ipar Korean ezkutuan grabatutako irudiekin osatu du pieza.
Zinemari dagokionez, Movistarren eta Filminen The King of State Island jarriko dute ikusgai hilaren 19tik aurrera. Pete Davidson umoristaren bizitza biltzen du ekoizpenak, drama umoretsu baten estiloan.
Gastronomia atalak Ziordia (Nafarroa) herriko sukaldaritza tradizioa jasoko du. Izan ere, 350 biztanle inguruko herri txikia izanik ere, goi mailako hamahiru sukaldariren jaioterri da Ziordia. Sukaldari horiei eskainitako liburua ondu du Jesus Maria Alegriak (Araia, Araba, 1949): Navarra, hasta la cocina. Historias de los grandes cocineros de Ziordia (Nafarroa, sukalderaino: Ziordiako sukaldari handien historiak). |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193567/errusiak-europarekin-dituen-harremanak-eteteko-mehatxua-egin-du.htm | Mundua | Errusiak Europarekin dituen harremanak eteteko mehatxua egin du | Josep Borrell Europako Batasuneko diplomaziaburuak Errusia zigortzeko eskatu du asteon. Ukrainako gerra bukatu nahi ez izatea leporatu diote Errusiari Ameriketako Estatu Batuek eta Europak. | Errusiak Europarekin dituen harremanak eteteko mehatxua egin du. Josep Borrell Europako Batasuneko diplomaziaburuak Errusia zigortzeko eskatu du asteon. Ukrainako gerra bukatu nahi ez izatea leporatu diote Errusiari Ameriketako Estatu Batuek eta Europak. | Tentsioa nagusi da Europako Batasunaren eta Errusiaren arteko harremanetan. Asteartean aurreratu zuen Josep Borrell Europako Batasuneko diplomaziaburuak Errusiaren kontrako zigorrak eskatuko dituela haren joera «autoritarioagatik». Gaur goizean etorri da Errusiaren erantzuna. Errusiako Atzerri ministro Sergei Lavroek erran du ezen, Europako Batasunak Errusiako ekonomiari kalte egin diezaiokeen zigor ekonomikoren bat onartzen badu, Europarekin dituzten harreman denak hautsiko dituztela. «Europako Batasunarekin ditugun harremanak puskatzeko prest gaude, hark Errusiako sektore zaurgarrienen kontrako isun ekonomikoak ezartzen baditu», nabarmendu du.
Areago jo du Lavroek, eta azpimarratu du Errusiak ez duela mundutik bakartu nahi, baina horretarako prest egon beharra dagoela: «Bakea nahi baduzu, presta zaitez gerrarako».
Borrell iragan astean izan zen Errusian kargua hartu zuenetik lehenengoz. Han bildu zen Lvroe Atzerri ministroarekin, eta polemikaz betetako prentsaurreko bat eman zuten. Borrellek Alexei Navalni Errusiako oposizioko kide ezaguna aske uzteko eskatu zion Lavrori, baita azken asteetan atxilotutako haren jarraitzaileak ere. Lavrov, ordea, ez zen kikildu, eta «arrazoi politikoak dituzten erabaki judizialak hartzea» egotzi zion Borrelli; tartean, «azkenaldian Europako Batasunean eta Ameriketako Estatu Batuetan bizitako gehiegikeria polizialak», eta preso dauden Kataluniako buruzagi subiranisten kasua.
Prentsaren aitzinean zirela, gainera, Errusiak Alemaniako, Poloniako eta Suediako diplomazialariak herrialdetik botatzeko erabakia hartu zuen, eta horrek are gehiago gaiztotu zituen Europaren eta Errusiaren arteko harremanak.
Krimeako auzia
Hori ez da, ordea, Errusiak eta Europako Batasunak zabalik duten auzi bakarra. Izan ere, atzo Ameriketako Estatu Batuek eta Europak Errusiari aurpegiratu zioten Ukrainako gatazka bukatu nahi ez izatea. Errusiak deituta, NBE Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluko batzarra izan zuten atzo arratsaldean. Minskeko Ituna sinatu zela eta Ukrainako gerra bukatu zela ospatu behar zen batzarrean; azkenean, baina, Errusiaren aurkako akusazioekin bukatu zen bilera.
Rodney Hutler diplomazialari estatubatuarrak Krimea erasotzeari uzteko eskatu zion Errusiari: «Errusiak Ukraina ekialdeari erasotzeari utzi behar dio berehala, eta Krimea probintziaren okupazioa amaitu behar du». Bi aldeko jokoa egitea leporatu zion Putin buru duen gobernuari: «Negoziazio diplomatikoetan aurrerapauso esanguratsuak blokeatu ditu Errusiak, eta, aldi berean, inguruko indarrak armatu, forma eman, finantzatu eta zuzentzen ditu, eta tokian bertan beren burua agintari izendatu dutenak laguntzen ».
Hori ez zen izan Errusiari egin zitzaion akusazio bakarra. Alemaniak Nazio Batuetan duen enbaxadore Christoph Heusgenek Errusiari leporatu zion ez dituela bete Minskeko akordioko funtsezko puntuak: tartean, 2015eko lehen su-etena, arma astunak eta atzerriko indar armatuak ez erretiratzea, eta nazioarteko begiraleen zirkulazio librea eten izana Errusia eta Ukraina arteko mugan. «Egun, oraindik ere, Errusiako indar armatuak daude mugan. Baliteke Errusiako armadaren zigilu ofizialik ez izatea, baina bertan jarraitzen dute. Errusiaren laguntzarik gabe, Lunganskek eta Donetsek ezin dute bizirik iraun».
Vassily Nebeinza Errusiak NBEn duen enbaxadoreak, aldiz, gaitzetsi egin zituen herrialderen kontra eginiko akusazioak, eta frantziarren eta alemaniarren babespean Minskeko akordioan ezarritako neurriak bete ez izana leporatu zion Ukrainari. Halaber, Kieveko gobernuari, Donbassko bizilagunekiko «erabateko axolagabekeriaz» jokatzea leporatu zion. «Alemania eta Frantzia eskualdeko jendearen aurkako krimenen konplize bihurtu dira», nabarmendu zuen. «Ukrainako nazio auzian alde bakarra defendatzen dutenek eta errusiar erasoaren fantasia gaixoa bere egiten dutenek ezin dioete beren buruari bitartekari deitu».
Rosemary DiCarlo Nazio Batuen ordezkari politikoak, berriz, erran zuen 2020ko uztailean erabakitako su-etena "hein handi batean" errespetatu dela, baina azken hilabeteetan hainbat eraso militar egin direla. «Joera arriskutsu hori azkar aldatu behar da», nabarmendu zuen. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193568/emakume-bat-hil-dute-sestaon-eta-ustez-senarra-da-hiltzailea.htm | Gizartea | Emakume bat hil dute Sestaon, eta ustez senarra da hiltzailea | Indarkeria matxistarekin zerikusia izan dezakeela adierazi du Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak. Senarrak bere buruaz beste egin du, eta gaur goizean aurkitu dute haren gorpua. | Emakume bat hil dute Sestaon, eta ustez senarra da hiltzailea. Indarkeria matxistarekin zerikusia izan dezakeela adierazi du Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak. Senarrak bere buruaz beste egin du, eta gaur goizean aurkitu dute haren gorpua. | 56 urteko emakume bat hil dute Sestaon (Bizkaia), eta Ertzaintza hilketa matxista bat ote den ikertzen ari da. Izan ere, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, goizean 57 urteko gizonezko baten gorpua aurkitu dute itsasadarrean, eta familiari haren heriotzaren berri ematera joan direnean aurkitu dute andrearen gorpua etxean, indarkeria zantzuekin. Ertzaintza heriotza ikertzen ari da, baina azpimarratu du hilketa indarkeria matxistaren ondorio izan daitekeela; hori da hipotesi nagusia. Heriotza salatzeko, bihar elkarretaratze bat egingo dute, 12:00etan, Kasko plazan, Sestaoko Udalak deituta. Mugimendu feministak ere deialdi bat egin du, biharko, 18:00etarako, plaza berean.
Sestaoko Udalak, elkarretaratzera deitzearekin batera, hilketa gaitzesteko adierazpen bat argitaratu du. «Udalak eraso matxista bortitz honen gaitzespena adierazi nahi du, eta gure babesa eta hurbiltasuna adierazi nahi die haren senideei eta hurbilekoenei». Haren arabera, hilketa indarkeria matxistaren «adierazpenik gorenena» da, eta uste du ez dela «ekintza bakan» bat. «Gure gizartea egituratzen duten jokabide esplizitu, mezu normalizatu eta sinbolikoen parte da, emakumeak gizonen mende jarraitzea helburutzat duena». Konpromisoa hartu du indarkeria matxistari aurre egiteko, eta baliabideak eta tresnak eskaintzeko. Mugimendu feministak antolatutako deialdiak ere babestuko dituela adierazi du, eta herritarrak ere deitu ditu parte hartzera.
Emakundek ere hilketa gaitzetsi du sare sozialak erabiliz, andreen aurkako indarkeriaren «adierazgarri latz eta gogorrena» dela nabarmenduta. Hildako emakumearen familiari eta ingurukoei ere elkartasuna adierazi die, eta hilketa salatzera deitu ditu herritarrak. «Emakumeen aurkako indarkeriarik gabeko gizarte bat eraikitzeko, herritarren jarrera aktiboa ezinbestekoa da». Eudel Euskadiko Udalen Elkarteak, berriz, gizartearen erantzukizuna izan du aipagai: «Tragedia honek berriro dakarkigu gogora hala erakundeek nola euskal gizarte osoak daukagun erantzukizuna, gure udalerrietan berdintasuna eraginkor egiteko».
2021eko bigarrena
Hilketa indarkeria matxistaren ondorio balitz, Euskal Herrian bortxa horrek aurten hildako bigarren emakumea litzateke, eta 2003tik 109.a. Aurretik, Aintzane Pujanaren gorpua aurkitu zuten, Aizarnazabalen (Gipuzkoa). 32 urte zituen, eta ikerketaren arabera, bikote batek prostituitzera behartzen zuen. Urtarrilaren 2an hil zuten. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193569/bi-preso-euskal-herriratuko-dituzte-eta-hiru-hurbilduko.htm | Politika | Bi preso Euskal Herriratuko dituzte, eta hiru hurbilduko | Gorka Loran Zaballara lekualdatuko dute, eta Juan Carlos Subijana, berriz, Basaurira, osasun egoerak modua ematen duenean. | Bi preso Euskal Herriratuko dituzte, eta hiru hurbilduko. Gorka Loran Zaballara lekualdatuko dute, eta Juan Carlos Subijana, berriz, Basaurira, osasun egoerak modua ematen duenean. | Azken asteetako legez, Espainiako Espetxe Erakundeek jakinarazi dute beste bost euskal preso lekualdatuko dituztela; haietatik bi Euskal Herriko espetxeetara ekarriko dituzte, eta hiru Euskal Herritik gertuago dauden kartzeletara hurbilduko.
Zehazki, Gorka Loran eta Juan Carlos Subijana dira Euskal Herriratuko dituztenak. Loran Dueñasen dago preso, Euskal Herritik 310 kilometrora, eta Zaballara (Araba) aldatuko dute; Subijana, berriz, Mansillatik (370 kilometro) Basaurira (Bizkaia).
Gerturatuko dituztenak Bittor Franco, Agustin Almaraz eta Jon Kepa Preciado dira. Franco Estremeratik (520 kilometro) Logroñora (170 kilometro) hurbilduko dute, eta Almaraz, berriz, Estremeratik bertatik Zuerara eramango dute (245 kilometro). Hori horrela, eta Antton Troitiño askatu berritan, jada ez da egongo euskal presorik Estremeran. Preciado zegoen bosten artean urrunen: Kordobatik (835 kilometro) Dueñasera (310 kilometro) gerturatuko dute.
Preciadok izan ezik beste laurek zigorren hiru laurdenak beteak dituztela azaldu du Espetxe Erakundeetako Idazkaritza Nagusiak. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193570/frantziako-justizia-ministroak-euskal-herriko-ordezkaritza-bat-hartu-du-bake-prozesuaz-aritzeko.htm | Politika | Frantziako Justizia ministroak Euskal Herriko ordezkaritza bat hartu du bake prozesuaz aritzeko | Parisen egin dute bilera Eric Dupond-Moretti Frantziako Justizia ministroarekin. Euskal Herriko bake prozesuaz eta espetxe politikaz aritu dira. | Frantziako Justizia ministroak Euskal Herriko ordezkaritza bat hartu du bake prozesuaz aritzeko. Parisen egin dute bilera Eric Dupond-Moretti Frantziako Justizia ministroarekin. Euskal Herriko bake prozesuaz eta espetxe politikaz aritu dira. | Frantziako Justizia ministroak, Eric Dupond-Morettik, Euskal Herriko ordezkaritza bat hartu zuen atzo Parisen, Vendome plazan. Euskal Herriko bake prozesuaz eta Frantziako Estatuaren kartzeletan diren euskal presoez aritu ziren. Jean Rene Etxegaraik, Vincent Bruk, Max Brissonek, Frederique Espagnacek, Michel Tubianak, Michel Berokoirigoinek eta Anaiz Funosasek osatu dute Euskal Herriko ordezkaritza.
Euskal Herriko ordezkaritzak dosier bat aurkeztu zion Justizia ministroari, konpontzeko dauden zenbait auziren ingurukoa, eta lehentasuna duten auziak azpimarratu dizkiote. Elkarrizketa giro eraikitzailean aritu zirela azaldu dute Euskal Herriko ordezkaritzakoek, eta ministroak engaiamendua berretsi du jarraipena emateko. «Euskal Herrian eraiki nahi dugun elkarbizitzaren aldagai erabakigarriak diren heinean, ordezkaritzak arretaz begiratuko dio aipaturiko dosierren bilakaerari», azaldu dute, ohar bidez. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193571/psck-ez-du-gobernatzeko-adinako-babesik-eskuratuko.htm | Mundua | «PSCk ez du gobernatzeko adinako babesik eskuratuko» | Kataluniako hauteskundeen analisia egin dute Julen Aperribai eta Arantxa Elizegi BERRIAko kazetariek, kanpainako azken egunean. | «PSCk ez du gobernatzeko adinako babesik eskuratuko». Kataluniako hauteskundeen analisia egin dute Julen Aperribai eta Arantxa Elizegi BERRIAko kazetariek, kanpainako azken egunean. | Bi egun soilik falta dira. Igandean egingo dituzte Kataluniako hauteskundeak, eta ikusteko dago nola osatuko den gobernu berria. Fronte asko daude zabalik, hautagai asko daude jokoan, eta elkarren arteko akordioak inoiz baino garrantzitsuagoak izan daitezke. Inkesten arabera, PSCk, ERCk edo JxCatek irabaziko dituzte hauteskundeak.
Katalunian daude Julen Aperribai eta Martxelo Otamendi BERRIAko berriemaile bereziak, eta gaur, telematikoki, egoeraren analisia egin du Aperribaik Arantxa Elizegi kazetariarekin batera. Hizpide izan dituzte, besteak beste, Kataluniako egoera, PSCren kanpaina eta gorakada, gobernua osatzeko aukerak, subiranistek sinatu duten akordioa, bozak egiteko arazoak, eta parte hartzea.
BERRIA bozen berri ematen ari da luze eta zabal, eta igandean ere zuzenean emango ditu emaitzak. Ikusi hemen argitaratutako albiste, elkarrizketa eta analisien sorta. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193572/kartzela-zigorra-azken-aukera-izatea-dute-helburu-nafarroan.htm | Gizartea | Kartzela zigorra azken aukera izatea dute helburu Nafarroan | Nafarroako Gobernuak espetxe zigorrak betearazteko planteatuko ereduak «neurri alternatiboak» lehenesten ditu. | Kartzela zigorra azken aukera izatea dute helburu Nafarroan. Nafarroako Gobernuak espetxe zigorrak betearazteko planteatuko ereduak «neurri alternatiboak» lehenesten ditu. | Nafarroak ez ditu espetxeko eskumen osoak, baina haren esku dago zigorrak nola betearazi, eta kartzela zigorra azken aukera izatea du asmo. Horixe da, hain zuzen, espetxe zigorrak betearazteko Nafarroako Gobernuaren ereduaren helburu nagusietako bat. Eduardo Santos Justizia eta Migrazio Politiken kontseilariak gaur aurkeztutako dokumentuaren arabera, kartzela zigorren ordez «neurri alternatiboak» lehenetsi behar dira. Izan ere, ereduak jaso dituen lau ildo estrategikoak aintzat hartuta, kartzeletan daudenen bizitza hobetu eta haien eskubideak bermatu nahi ditu Nafarroako Gobernuak, asmotzat edukita zigortutako pertsonen gizarteratzea eta erregimen erdi irekiak indartu ahal izatea.
Santosen esanetan, ereduan proposatutakoaren bidez «integratu» egingo dira «espetxeko populazioari» emandako zerbitzuak; haiei emandako arreta «hobetu» egingo da, eta «prozesu guztiek» gizarteratzea izango dute asmo. Kontseilariarentzat, ereduak ez ditu gizartetik «aldentzen» askatasunik gabe utzi dituzten pertsonak. Iruditzen zaio kartzelak «gizarte horren partetzat» hartu behar direla. Dokumentuan, gainera, kontuan hartu dute eredua modu eraginkorrean ezarri ahal izateko beharko zen antolaketa administratiboa.
Azkeneko zortzi hilabeteotan ondu dute gobernuak plazaratutako eredua. Hamabi pertsonak osatutako talde batek landu du 130 orrialdeko dokumentua, eta tartean ziren, Santosez gain, abokatuak eta, besteak beste, espetxeratutakoekin lan egiten duten elkarteak.
«Justizia sendagarria»
Aste honetan, hain zuzen, Zigorra Betearazteko eta Justizia Errestauratiborako Zerbitzua sortu du Nafarroako Gobernuak, eta Justiziaren Zuzendaritza Nagusiaren menpe egongo da. Santosek bulego berri horren «garrantzia» nabarmendu du: «Zerbitzu publikoa, zerbitzua herritarrei, espetxeko populazioari, eta delituen biktimei».
Kontseilariaren iritziz, «gizarte hobe bat» eraikitzen lagunduko duen «justizia sendagarriaren aldeko apustua» egin du foru gobernuak. Aurrera eraman nahi duten ereduaren bidez, iruditzen zaio «gatazken konponketan» «agente aktibo» izateko aukera edukiko dutela aldeek. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193573/berriak-vilaweb-en-eskutik-emango-ditu-bozetako-emaitzak.htm | Mundua | BERRIAk 'Vilaweb'-en eskutik emango ditu bozetako emaitzak | Euskarazko kazetak eta Kataluniako atariak elkarlan akordio bat egin dute hauteskunde gauerako. | BERRIAk 'Vilaweb'-en eskutik emango ditu bozetako emaitzak. Euskarazko kazetak eta Kataluniako atariak elkarlan akordio bat egin dute hauteskunde gauerako. | Luze eta zabal jorratuko du BERRIAk igandean Kataluniako hauteskunde eguna. Goizean hasi, eta parte hartze datuak emango ditu eguerdian eta arratsaldean. 19:00etatik aurrera hasiko da hauteskunde gaueko kontakizun berezia. Zuzeneko kontaketa horrez gain, Vilaweb-ek ematen dituen emaitzak ikusgai izango dira BERRIAren webgunean.
Euskarazko kazetak eta Kataluniako atariak elkarlan akordio bat egin dute hauteskunde gauerako, eta, horri esker, BERRIAk Vilaweb-en emaitzak jasoko ditu. Grafiko horietan, alderdi bakoitzak jasotzen duen boto kopuruaz gain, Kataluniako Parlamentua nola osatuko den erakutsiko du grafiko batean, baita 2017ko hauteskundeetako emaitzak ere.
Beste grafiko batean, independentziaren aldeko indarrek bototan eta eserlekutan zer ordezkaritza lortzen duten ikusi ahal izango da.
BERRIA jarraipen berezia egiten ari zaie bozei azken aste honetan. Katalunian daude Julen Aperribai eta Martxelo Otamendi BERRIAko berriemaile bereziak, eta hainbat albiste, elkarrizketa eta analisi argitaratu dituzte. Kanpaina itxieran, gainera, Kataluniako hauteskundeen analisia egin dute Aperribaik eta Arantxa Elizegi BERRIAko Mundua saileko arduradunak, kanpainako azken egunean. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193574/laben-arabera-langileen-62k-babestu-dute-iruneko-haur-eskoletako-greba.htm | Gizartea | LABen arabera, langileen %62k babestu dute Iruñeko haur eskoletako greba | Iruñeko haur eskoletako langileek grebara jo dute, besteak beste, euskarazko lerroetan ingelesezko jarduerak sartuko dituztela salatzeko. Gurasoek kritikatu dute euskarak «atzerakada» egingo duela. | LABen arabera, langileen %62k babestu dute Iruñeko haur eskoletako greba. Iruñeko haur eskoletako langileek grebara jo dute, besteak beste, euskarazko lerroetan ingelesezko jarduerak sartuko dituztela salatzeko. Gurasoek kritikatu dute euskarak «atzerakada» egingo duela. | Guztiz ona. Horrelakoa izan zen, LAB sindikatuaren hitzetan, gaurko LABek eta CCOOk Iruñeko haur eskoletan deitutako grebaren jarraipena. Nabarmendu dutenez, langileen %62ren babesa izan dute, eta oihartzuna handiagoa izan da euskaraz diharduten haur eskoletan: langileen %86k bat egin dute. Halere, salatu dutenez, gutxieneko zerbitzuak direla eta, langileen ia erdiek ez dute greba egiterik izan. Horretarako aukera izan dutenek, besteak beste, salatu dute ingelesezko jarduerak sartu nahi dituztela Iruñeko Udaleko bi haur eskoletako euskarazko lerroetan.
«Euskaraz, bizi, hezi eta lan egin nahi dugu», aldarrikatu dute sindikatuek. Haien hitzetan, Iruñeko haur eskolak «trukerako txanpon» izaten ari dira: «Enegarren aldiz, haur eskoletako langileek lan aukerak eta eskubideak murriztu dizkietela ikusiko dute udalak haur eskoletarako proposatu duen eta Nafarroako Gobernuak onartu duen hizkuntza ereduen aldaketa honekin».
Azaldu dutenez, aldaketa horiek tarteko, ingeleserako B1 ziurtagiria ez duten behin-behineko langileei lan aukerak murriztuko dizkiete. Euskarazko lerroa sartuko duten haur eskoletan ere antzera gertatuko dela uste dute sindikatuek: «C1 hizkuntza eskakizuna ez dutenek ezin izango dute beren lana egiten jarraitu lanpostua duten eskoletan».
Gurasoak ere bai
Langileek ez ezik, gurasoek ere kaleak hartu dituzte. Irmo hitz egin dute: «Haserre gaude, oso». Euskarak «atzerakada» izango duela uste dute, eta nabarmendu dute borrokan jarraituko dutela euskaldun gisa dituzten eskubideen alde.
Salatu dutenez, Iruñeko hamasei haur eskola publikoetatik bakarrak du euskarazko murgiltze eredua, eta datorren ikasturtetik aurrera ingelesezko jarduerak sartuko dituzte euskarazko eta gaztelerazko lerroak izango dituzten bost haur eskoletatik bitan. |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193575/trump-errugabetzat-jo-du-aebetako-senatuak.htm | Mundua | Trump errugabetzat jo du AEBetako Senatuak | Goi ganberak ebatzi du AEBetako presidente ohiak ez zuela «matxinada bat bultzatu». Hura arduradun jotzearen alde bozkatu dute 57 ordezkarik eta kontra 43k, eta, beraz, ez da bi hereneko adostasunik izan ganberan. | Trump errugabetzat jo du AEBetako Senatuak. Goi ganberak ebatzi du AEBetako presidente ohiak ez zuela «matxinada bat bultzatu». Hura arduradun jotzearen alde bozkatu dute 57 ordezkarik eta kontra 43k, eta, beraz, ez da bi hereneko adostasunik izan ganberan. | Bigarrenean ere, errugabe. AEB Ameriketako Estatu Batuetako Senatuak ebatzi du Donald Trump herrialdeko presidente ohiak ez zuela «matxinada bat bultzatu», eta, hortaz, ez zuela hark eragin iragan hilaren 6an Kapitolioan gertaturikoa.
Impeachment-etan botoen bi heren dira beharrezkoak, eta, hortaz, Alderdi Demokrataren botoez gain, akusazioak gutxienez hamazazpi senatari errepublikanoren baiezkoa ere behar zuen arrakasta izateko. Ez da halakorik gertatu: 57 ordezkarik bozkatu dute Trump errudun izendatzearen alde, eta 43k, kontra. Horrenbestez, ez dute kargu politikoetarako ezgaituko.
Azken unera arte izan da ikusmina, zenbat errepublikanok bozkatuko zuten Trump zigortzearen alde. Zalantzak uxatu eta alderdi barruan jarrerak bateratzeko adierazpena egin du Mitch McConnell errepublikanoen Senatuko liderrak, bozketaren aurretik: Trump errugabetzearen alde egingo zuela jakinarazi du, eta berdin jokatzeko eskatu die bere alderdikideei.
Epaiketa politikoan, akusazioak argudiatu du iragan hilabetekoa «antolatua» izan zela, azaroko presidentetzarako hauteskundeak baino «bost-sei hilabete lehenago hasita». Jamie Raskin kongresukideak esan du Trump «komandante burua izatetik bultzatzaile burua izatera pasatu» zela; agintari ohiaren defentsak, berriz, adierazpen askatasunean jarri du arreta bezeroaren jarrera azaltzeko.
Ustekabeko lekukoa
Azken saioan, bozketa atzeratuko zela eman du aditzera Senatuaren ustekabeko erabaki batek: epaiketara lekuko gehiago deitzea onartu du, demokraten eta bost senatari errepublikanoren eskariz. Akusazioak Jaime Herrera Beutler kongresukide errepublikanoak deklaratu dezala galdegin du, hark atzo adierazi zuelako Trump Kapitolioari eraso egin ziotenen alde lerratu zela, erasoa gertatu zen egunean bertan, Kevin McCarthy errepublikanoen Kongresuko buruarekin telefonoz izan zuen elkarrizketa batean.
Trumpen abokatu Michael van der Veenek salatu egin du Senatuak lekuko gehiago deitzeko aukera onartu izana, eta berak orduan ehun lekuko gehiago deitu beharko dituela ohartarazi du. «Orain azken argudioak entzuteko unea da, kontzientziaren arabera bozkatzekoa», esan du abokatuak.
Azkenean, eta epaiketa hainbat astez luzatu zitekeela ikusita, erdibideko akordio batekin itxi dute eztabaida, akusazioak eta defentsak, impeachment-ak aurrera jarrai zezan. Akusazioak eta defentsak adostu dute Jaime Herrera Beutler kongresukide errepublikanoaren testigantza gehitzea ordura arte bildutako probei, baina, defentsak nahi bezala, lekuko gehiago deklaratzera deitu gabe.
Herrera Beutlerrek atzo adierazi zuenez, Kevin McCarthy errepublikanoen Kongresuko buruak esan zion Trump Kapitoliora sartu ziren erasotzaileekin lerratu zela, urtarrilaren 6an, erasoaren egunean, McCarthyrekin berarekin izan zuen telefono dei batean. Haren arabera, dei horretan, Trumpek baztertu egin zuen erasotzaileei Kapitoliotik irteteko eskatzea eta erasoa bertan behera uzteko exijitzea. «Badirudi hauteskundeengatik zu zaudena baino haserreago daudela», esan omen zion presidente ohiak McCarthyri.
Herrera Beutlerrek ohar bat kaleratu du, Trumpen eta McCarthyren arteko elkarrizketa horren lekuko izan zirenei mintzatu zitezela eskatzeko. «Ezer gehitzeko baldin baduzue, orain da garaia».
Alderdi Errepublikanoko zenbait senatarik ohartarazia zuten iritzia alda zezaketela aurkezturiko frogak «pisutsuak» balira, baina, Herrera Beutlerren hitzak ez dira nahikoa izan Trumpen kontrako boto nahikoa biltzeko.
AEBetako presidente ohia bi aldiz epaitu duten lehen agintaria bilakatu da. Iragan urtean egin behar izan zion aurre lehen epaiketari, «botere abusua eta Kongresuaren lana oztopatzea» leporatu ziotenean, baina Senatuak errugabea zela bozkatu zuen, Alderdi Errepublikanoak zuen gehiengoari esker.
. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193576/tokioko-jokoen-antolatzaileak-kargua-utzi-du-iruzkin-matxistak-egin-zituelako.htm | Kirola | Tokioko Jokoen antolatzaileak kargua utzi du, iruzkin matxistak egin zituelako | Emakumeek gehiegi hitz egiten dutela eman zuen aditzera Yoshiro Morik joan zen astean. | Tokioko Jokoen antolatzaileak kargua utzi du, iruzkin matxistak egin zituelako. Emakumeek gehiegi hitz egiten dutela eman zuen aditzera Yoshiro Morik joan zen astean. | «Batzordeko presidente kargua utziko dut», esan du Yoshiro Mori Tokioko Olinpiar eta Paralinpiar Jokoetako arduradun nagusiak gaur, Tokion. Jokoetako antolakuntza taldeko bileraren aurretik egin du iragarpena. Bileran bertan aukeratu asmo zuten Moriren ondorengoa.
83 urte ditu Morik, eta joan zen astean egin zituen iruzkin matxistek eskandalua eragin dute Japonian eta munduan. Japoniako Olinpiar Batzordeak %20tik %40ra igo nahi du emakumezko kide kopurua, eta, horren harira, Morik esan zuen aurrerantzean bilerak «luzeagoak» izango zirela, «emakume batek hitz egiten duenean beste guztiek ere hala egin nahi izaten baitute».
Hainbat kirol erakundek txarretsi egin dituzte Moriren adierazpenak. Nazioarteko Olinpiar Batzordearen (NOB) arabera, Morik esandakoak «talka egiten du NOBk dituen konpromisoekin eta 2020 Olinpiar Agendan egiten ari den aldaketekin. NOBk lanean jarraituko du sexu parekidetasunaren, elkartasunaren eta diskriminaziorik ezaren alde».
Dimisioa beste kolpe bat da Japoniari oso aldapa gora egiten ari zaion antolakuntza lan batean. Iazko udan ziren egitekoak Tokioko Olinpiar Jokoak, baina bertan behera utzi zituzten, pandemiarengatik. Jokoak aurten egingo zituztela iragarri zuten, baina horren inguruko zalantzak ere adierazi dituzte nazioartean.
Halere, urtarrilaren amaieran, Japoniako lehen ministro Yoshihide Sugak adierazi zuen udan Olinpiar Jokoak egitearen asmoari eusten diotela. Jokoak egitea «gizateriak COVID-19a mendean hartu duen seinale litzateke», esan zuenez.
The Times egunkariak argitaraturikoari aurre egin zion Sugak. Kazeta horren arabera, Japoniako Gobernuak «pribatuan» erabakia du Olinpiar Jokoak ez antolatzea, eta lanean ari da 2032koak antolatzea eskatzeko. Izan ere, 2024koek eta 2028koek badute egoitza: Paris eta Los Angeles (AEB), hurrenez hurren.
Dimititu berri duen Moriren Nazioarteko Olinpiar Batzordeak ere oharra atera zuen: «Japoniako Gobernuak ateratako oharra argia da, eta ozen esan nahi dugu informazio horiek faltsuak direla. Denak ari gara lanean uztailean egingo diren Jokoak arrakastatsuak izan daitezen. Hori besterik ez dugu buruan. Arreta osoa hor dugu jarrita. Beharrezkoak diren neurri guztiak hartzeko lanean ari gara». |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193577/koronabirusak-dagoeneko-kutsatu-dituenei-txerto-bakarra-jartzea-gomendatu-dute-frantzian.htm | Gizartea | Koronabirusak dagoeneko kutsatu dituenei txerto bakarra jartzea gomendatu dute Frantzian | Frantziako Osasun Aginte Nagusiak argudiatu duenez, kutsatu gabekoei jarritako bi dosiek adina indarra dauka kutsatutakoei emaniko dosi bakarrak. Lehena da munduan halako erabakia hartzen. | Koronabirusak dagoeneko kutsatu dituenei txerto bakarra jartzea gomendatu dute Frantzian. Frantziako Osasun Aginte Nagusiak argudiatu duenez, kutsatu gabekoei jarritako bi dosiek adina indarra dauka kutsatutakoei emaniko dosi bakarrak. Lehena da munduan halako erabakia hartzen. | Europako Batasunean orain arte onarturiko txerto guztiek bi dosi jartzea eskatzen dute, gizabanakoak birusari aurre egiteko adina antigorputz sor ditzan. Zer gertatzen zaie, ordea, dagoeneko kutsatu direnei? Horiek berez badituzte antigorputzak, nahiz eta agian ez behar adina berriz ez kutsatzeko. Frantziako Osasun Aginte Nagusiak (HAS) erabaki salomonikoa hartu du: birusarekin kutsatu direnei txertoaren dosi bakarra jartzea gomendatu du.
Munduan beste inon ez dute halakorik esan, oraingoz. HASek gaur Parisi helarazi dion agiri batean, erakundeak zehaztu du txerto hori infekzioa izan eta handik hiru-sei hilabetera eman beharko litzatekeela. Behin bakarrik.
Gaitz kutsagarrien elkarteak eta Pfizer-BioNTech laborategiek aurkezturiko ikerketak erabili dituzte gomendioa arrazoitzeko. Lau ikerketa horietan guztietan ondorioztatu dutenez, kutsatu gabekoengan bi dosik sortzen duten immunitate erantzunaren parekoa edo handiagoa eragiten du dosi bakarrak dagoeneko kutsatu direnetan. Izan ere, horiek antigorputz gehiago sortu dituzte, eta azkarrago, lehenek baino, dosi bakarra jasota ere.
Horrez gain, erakundeak adierazi du kutsatutakoek txertoaren nahi gabeko ondorio gehiago pairatzen dituztela, hala nola mina, nekea eta sukarra. Bigarren dosiaren ondoren agertzen dira sarriago erreakzio horiek kutsatu gabekoengan. Baina kutsatutakoen artean, lehenengo dosian ere agertzen dira. Izan ere, immunitate sistemaren erreakzioaren ondorioa dira, eta horrek ere erakutsiko luke dosi bakarrak behar adina efektua eragiten dietela dagoeneko kutsatuta daudenei.
Edonola ere, immunitate sistema ahula dutenei —kimioterapia tratamendua egiten ari direnei edo GIB birusa dutenei, esaterako— txertoaren bi dosiak jartzeko esan du elkarteak. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193578/draghik-politikariak-eta-teknikariak-uztartuko-ditu-gobernuan.htm | Mundua | Draghik politikariak eta teknikariak uztartuko ditu gobernuan | Italiako lehen ministro hautatua babestu duten alderdietako kideek hartuko dituzte ministerio gehienak. Bihar egingo dute karguaren zina. | Draghik politikariak eta teknikariak uztartuko ditu gobernuan. Italiako lehen ministro hautatua babestu duten alderdietako kideek hartuko dituzte ministerio gehienak. Bihar egingo dute karguaren zina. | Enkargua bete du Mario Draghi Europako Banku Zentraleko buru izandakoak. Sergio Mattarella Italiako presidenteak gobernua eratzen ahalegintzeko eskatu zion aurreko astean, eta, alderdien artean kontsulta egin eta gero, horretarako nahikoa babes baduela baieztatu du. Parlamentuan ordezkaritza duten indar guztiek eman diote baiezkoa hark gobernu berri bat gidatzeari, salbuespen bakarrarekin: kontra agertu da Italiako Anaiak eskuin muturreko alderdia. Mattarellari gobernu ardura bere gain hartuko duela jakinarazi dio presidentearekin Quirinale jauregian egin duen bileran. Segidan, ministro karguetarako aukeratu dituen pertsonen zerrendaren berri eman die hedabideei.
Italiako hurrengo gobernuak 23 ministro izango ditu. Gehienak Draghi babestu duten alderdi politikoetako kideak izango dira, baina lehen ministro hautatuak alderdietatik kanpoko teknikariak aukeratu ditu lehentasunezkotzat dituen arloetarako. Hala, Daniele Franco Italiako Bankuko zuzendari ohiak hartuko du Ekonomia Ministerioa; Vittorio Colao Vodafone enpresako kontseilari izandakoaren esku geldituko da Berrikuntza eta Trantsizio Digitalerako Ministerioa; Roberto Cingolani Italiako Teknologia Institutuko buru ohiarentzat izango da Ekologia Ministerioa; eta Marta Cartabiarentzat Justizia arlokoa —Italiako Auzitegi Konstituzionaleko presidentea izandakoa da bera—.
Hamabost ministerio hartuko dituzte Draghiri babesa eman dioten alderdiek; hau da, M5S 5 Izar Mugimenduak, Alderdi Demokratikoak, Libreak eta Berdinak-ek, Italia Bizirik-ek, Forza Italiak eta Legak.
Conteren sei ministro
Egun jardunean dauden ministroetako seik karguan jarraituko dute. Horien artean, Roberto Speranza Osasun ministroak, pandemiaren kontrako estrategiaren arduradunak. Harekin batera, Luigi Di Maio Atzerri ministroak eta Luciana Lamorgese Barne ministroak ere bai.
Hirurak izan dira Giuseppe Conteren koalizio gobernuko kide, hark dimisioa eman zuen arte. Contek urtarrilaren 26an utzi zuen kargua, agintean jarraitzeko nahikoa babes ez zuela baieztatu ondoren. Haren aginteak ez du hiru urte ere iraun. M5Sri eta Legari esker iritsi zen gobernura, 2018 hasierako bozen ostean, baina, 2019ko abuztuan, Matteo Salvinik bere alderdia atera zuen koaliziotik, hauteskundeak behartzeko.
Jokaldia, ordea, ez zitzaion ondo atera, eta haren lekua hartu zuen Matteo Renziren Italia Bizirik alderdiak. Renzik, baina, gobernua uztea erabaki zuen iragan hilabetean. Europako Batasuneko funtsen inguruko eztabaiden ondorioz, Italia Bizirik alderdiko bi ministroek dimisioa aurkeztu zuten, eta Conte gutxiengoan gelditu zen. Lehen ministro ohiak berriz ere kargura itzultzeko ahaleginak egin dituen arren, ez du lortu nahikoa babes.
Egoera politiko ezegonkor horretan eta COVID-19aren pandemiari aurre egiteko behar larrian, Draghirengana jotzea erabaki zuen Mattarellak, eta hari gobernu berri bat eratzen ahalegintzeko eskatu zion. |
2021-2-12 | https://www.berria.eus/albisteak/193579/finalerdietan-da-baskonia-joventuti-irabazi-eta-gero.htm | Kirola | Finalerdietan da Baskonia, Joventuti irabazi eta gero | Hasieran lorturiko errentari etekina atera dio Dusko Ivanovicen taldeak, eta laugarren laurdenaren lehen minutuetan hautsi du partida. Azkenean, bederatzi puntugatik irabazi du (96-87). | Finalerdietan da Baskonia, Joventuti irabazi eta gero. Hasieran lorturiko errentari etekina atera dio Dusko Ivanovicen taldeak, eta laugarren laurdenaren lehen minutuetan hautsi du partida. Azkenean, bederatzi puntugatik irabazi du (96-87). | Artistak abilezia izaten du gutxirekin asko egiteko. Talentua atera, eta emaitza lortu. TD Systems Baskoniak horrela irabazi dio gaur Joventuti Espainiako Kopako final-laurdenetan (96-87). Erasoan sekulako eraginkortasuna izan du, asko saskiratu du, eta kataluniarrak pixka bat gerturatu izan zaizkionean, hiruko batekin erantzun du Euskal Herriko taldeak.
Puntu askoko partida izan da. Bi taldeak ibil dira eraginkor erasoan. Ez hainbeste, defentsan. "Une batzuetan bakarrik izan gara oldarkorrak defentsan", esan du Achille Polonarak partida amaieran. Badaki Baskoniak gaur baino hobeto defendatzen. Beharra izan duen edo ez beste kontu bat da. Garbi dago partida hasieran lorturiko aldearekin haizearen fabore ibiltzeko moduan izan dela. Bosgarren minuturako 16-6 aurretik zen. Erasoan, lasaitasunez ibili da baloia mugitzen, eta bi taldeen arteko ezberdintasun fisikoa baliatu nahian: baloia postera, eta hortik jokatuz, saskiratzea lortu edo aukera hobeak bilatu. Aurkariak erraztasunak eman dizkio defentsan, eta baliatu egin ditu Baskoniak. Beste aldean ere, ordea, bigun aritu dira Ivaovicenak; batez ere, saskipean eta Joventuten joko-antolatzaileen buruz burukoetan, eta hasieran Dmitrijevicek eta gero Jacksonek erraz aurkitu dute saski azpirako bidea. Bi horiei eta Ante Tomic pibotari esker jarraitu du partidan sartuta Joventutek, bestela lehen laurdenean ia erabakita utziko zuelako Baskoniak (28-17). B horiei esker eta erasoko erreboteei esker.
Bigarren laurdenean ere, Baskoniak kontrolpean izan du partida. Zortzi, bederatzi eta hamar puntuko aldeak eduki ditu. Lehengo lepotik zeukan burua partidak: izugarri ari zen asmatzen Baskonia erasoan, eta Joventut bizirik bazen, arabarren defentsa epelagatik zen. Azkenean, biak ari ziren erasoan asmatzen, eta atsedenaldiko emaitza da horren adierazgarria: 55-47, Ivanovicenen alde. Baskoniak Kopan lehen zatian sartu duen puntu kopuru handiena da.
"Hobetu defendatu behar dugu bigarren zatian", esan du Montenegroko entrenatzaileak atsedenalditik bueltan. Beharrik ere ez, erasoan asmatzen segitu duelako taldeak. Horri esker, hamar-hamabi puntuko aldeak izan ditu. Joventut sei puntura jarri zaionean, zortzigarren minutuan, orduan hasi da defentsako lana bizi egiten Baskonia. Une bat izan da, baina nahikoa aldeari eusteko. Laurdenaren amaieran, 78-68 aurretik zen Baskonia.
Azkeneko hamar minutuak ekin bezain azkar jo dio kolpe erabakigarria partidari. Defentsan minutu onenak eginez, eta erasoan lehen bezala asmatuz, 19 puntuko aldea izan du. Joventutek bost minutu behar izan ditu laurdeneko aurreneko saskiratzea sartzeko. Gero, errazago sartzen hasi da, eta defentsan nola estutu egin duen goian eta bere pista erdian presioa eginez, gainera joan zaio Baskoniari: zazpikoa zuen aldea hiru minuturen faltan. Ondoren, berriz igo du tartea Baskoniak, eta azkenean, bederatzikoa izan da.
Baskonian, erasoko talde lan onaren barruan, saskiratzaile onenak Pollonara eta Rokas Giedraitis izan dira 19na punturekin; Alec Peteresek 17 sartu ditu, eta Pierria Henryk 16. Joko-antolatzaile estatubatuarrak zortzi asistentzia ere banatu ditu, eta hiru baloi lapurtu. Jokoaren alor horrek ere izan du zeresana azkeneko emaitzan, 15 galdu dituelako Joventutek; ACB ligan, bigarren txarrena da horretan. Baskonia, aldiz, onena, eta gaur ere bederatzi baloi kendu dizkio aurkariari.
Bihar du finalerdia Ivanovicen taldeak (19:00), eta aurkaria Bartzelona edo Unicaja. Bi horien arteko partida 21:30ean hasiko da. Beste finalerdian, Tenerife eta Real Madril ariko dira (16:00). |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193611/40-urte-bete-dira-joxe-arregi-torturatuta-hil-zutenetik.htm | Politika | 40 urte bete dira Joxe Arregi torturatuta hil zutenetik | Haren omenez antolatzen da Torturaren Aurkako Eguna, gaurko egunez. Ekitaldiak egin dituzte Zizurkilen eta Bilbon, Egiari Zor fundazioak antolatuta. Berria TBk Joxe Arregiren torturaren argazkien egia izeneko bideoa egin zuen 2009an, Unzurrunzagaren adierazpenekin. | 40 urte bete dira Joxe Arregi torturatuta hil zutenetik. Haren omenez antolatzen da Torturaren Aurkako Eguna, gaurko egunez. Ekitaldiak egin dituzte Zizurkilen eta Bilbon, Egiari Zor fundazioak antolatuta. Berria TBk Joxe Arregiren torturaren argazkien egia izeneko bideoa egin zuen 2009an, Unzurrunzagaren adierazpenekin. | «Nolako tortura motak sufriarazi zizkioten galdetu genion, eta oso makal erantzun zuen: 'Oso latza izan da'». Halaxe idatzi zuten Iñaki Agirre Errazkin ETApm-ko kideak, Xose Lois Fernandez Gonzalez GRAPOkoak eta Lois Alonso Riveiro PCEko militanteak Joxe Arregiren heriotza jakinarazi eta haren azken orduen berri emateko Carabanchelgo kartzela-ospitaletik bidalitako gutunean. 1981eko otsailaren 4an atxilotu zuen Espainiako Poliziak Joxe Arregi zizurkildarra, Madrilen, eta bederatzi egunez eduki zuten inkomunikatuta, Segurtasuneko Zuzendaritza Nagusian, torturapean. Otsailaren 12an eraman zuten Carabanchelera, hagitz egoera larrian: «Fisikoki zanpatua», ziegakideek bidalitako gutunaren arabera. Haren azal kolpez betea eta errea ere deskribatu zuten, gizonaren arnasestua, eta Arregik berak kontaturiko sufrikarioa. Artean ez ziren zabalduak egun gutira lau haizeetara hedatuko ziren gorputz torturatuaren irudiak, baina kideek jasotako hitzek ematen zuten gertatuaren tamaina: «'Barra batetik zintzilikatu ninduten hainbat aldiz, oinetan kolpeak emanez eta ez dakit zerekin errez; nire bularraren gainean saltoka ibili ziren; borra kolpeak, ukabilkadak eta ostikoak leku guztietan ematen zizkidaten'». Arregiren azkenetariko solasak izan ziren.
Otsailaren 13an zendu zen, gaurko egunez, duela 40 urte; autopsiak azalduko zuenez, bronkopneumoniak jota. Espetxeko erietxean diagnostikatua zioten eritasuna, eta Carabanchelgo medikuak galdegin zuen kanpoko ospitale batera eraman zezatela Arregi. Lekuz aldatu behar zuten une horretan bertan hil zen.
Ordutik egun seinalatua da Euskal Herrian otsailaren 13a, Arregiren omenez Torturaren Aurkako Eguna antolatzen baita; eta, aurtengoa haren heriotzaren 40. urteurrena izanik, ekitaldiak eginen dituzte gaur Zizurkilen (Gipuzkoa) eta Bilbon, Egiari Zor fundazioak antolatuta. Zizurkilgoa Arregiren beraren izena duen plazan egin dute, eta Bilbokoa, Bizkaia Aretoan: Alfonso Sastreren Zutoin Beltza obraren irakurketa dramatizatua estreinatu dute.
Absolbituak eta sarituak
Berrogei urte bete dira Arregi torturaren ondorioz hil zenetik, baina erakunde politikoek ez dute gaurdaino gertaturikoa aitortu. Ikerketak ere urriak izan ziren garai hartan: autopsiak, erraterako, adierazi zuen ez zegoela jakiterik Arregiren gorputzeko markak eta bronkopneumonia atxilotu baino lehen edo ondotik sorturikoak ote ziren. Santi Brouard medikuaren hitzetan, alta, biriketako gaitza azaltzeko «modu bakarra» bainuontziaren torturak eragin izana zen.
Madrilgo Probintzia Auzitegiak Arregirekin egon ziren 73 polizietatik bortzi soilik hartu zien deklarazioa, eta horietako bi baino ez zituen auzipetu, «tratu txarrak» egotzita: Julian Marin Rios eta Juan Antonio Gil Rubiales. Auzitegiak bitan absolbitu zituen. 1989ko urrian, Gorenak zigortu egin zituen bi poliziak, azkenean, baina ez luzerako: lau eta hiru hilabeteko atxiloaldiak eta hiru eta bi urteko lan etenaldiak ezarri zizkien. Felipe Gonzalezen gobernuak indultatu egin zituen gero, eta mailaz igo zituzten, baita hasieran auzipeturiko bertze hiru poliziak ere. Gainerako 68 agenteen izenik ez zuten zabaldu.
Hilerriko argazkiak
Asteartea zen, 1981eko otsailak 16 zituen. Juan Kruz Unzurrunzaga Zizurkilera joan zen, Arregiren omenaldian parte hartzera. Han bururatu zitzaion egun hartan bertan gorpua hilobitik ateratzea eta argazkiak egitea, bertsio ofiziala erabat indargabetzearren. «Bixente Ameztoiri esan nion». Laguna zuen artista, izan ere. Horrela hasi zen torturak Euskal Herrian utzitako argazki lazgarrienetako batzuen historia. Askoren memorian geratu ziren iltzatuta Arregiren argazki horiek: gorpua harrizko mahai baten gainean, torturak txikituta, baldosa zuriak eta ate beltza atzean. Unzurrunzagak 2009an kontatu zion BERRIAren Igandea gehigarriari nola atera zituzten argazki horiek, Zizurkilgo hilerrian bertan. |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193612/ziburuko-aisialdi-zentroa-hetsi-dute-birusaren-aldaera-baten-kasu-bat-atzeman-ondoan.htm | Gizartea | Ziburuko aisialdi zentroa hetsi dute, birusaren aldaera baten kasu bat atzeman ondoan | Ziburuko aisialdi zentroa hilaren 21era arte egonen da hetsirik, langile batek positibo eman duelako. | Ziburuko aisialdi zentroa hetsi dute, birusaren aldaera baten kasu bat atzeman ondoan. Ziburuko aisialdi zentroa hilaren 21era arte egonen da hetsirik, langile batek positibo eman duelako. | Ziburuko (Lapurdi) Herriko Etxeak baieztatu du informazioa: otsailaren 21era arte hetsirik egon beharko du aisialdi zentroak. Izan ere, atzo, langile batek positibo eman zuen PCR proban, eta birusaren aldaera baten arrastoa atzeman zioten probari. Hala, berehala hetsi dituzte zentroko ateak. Bertan egon diren haur guztiak abisatu ditu Herriko Etxeak. Eskualdeko Osasun Agentziak 11 urtez gorako haur guztiei proba egiteko agindu du, eta 11 urtez beherakoentzat proba egitea «oso gomendagarria» dela esan du. Ez dute zehaztu zein den atzemandako aldaera —Brasilgoa, Hegoafrikakoa edo Erresuma Batukoa— baina horiek «kutsakorragoak» direla esan zuen Olivier Veran Frantziako Osasun ministroak.
Iragan astean, Frantziako Hezkuntza ministroak ikastetxeak eta aisialdi zentroak hesteko protokoloa zorroztu zuen. Ordura arte, hiru kasu atzeman behar ziren eskola berean eskola hesteko. Iragan astetik aitzina, ordea, aparteko aldaera baten kasu bakarra atzeman orduko hetsi behar da ikastetxea.
Ziburuko Herriko Etxeak gutxieneko zerbitzua jarri du martxan herriko Marinela eskolan. Otsailaren 8tik 12ra aisialdi zentroan egon ez diren haurrak hartzen ahalko dituzte bertan.
Herenegun, Eskualdeko Osasun Agentziak baieztatu zuen birusaren Hegoafrikako aldaeraren «bizpahiru» kasu atzeman zituztela Ipar Euskal Herrian. Hegoafrikako aldaera atzematean, kutsabideak argitzeko protokoloa indartu dute: hurbileko kontaktuez gain, hurbileko kontaktuen kontaktuak ere kontuan hartzen dituzte. Bestalde, bakartze denbora luzatu diete Hegoafrikako aldaera dutenei: zazpi egunetik hamar egunera. |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193613/positibo-tasa-5ean-dago-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Positibo tasa %5ean dago Hego Euskal Herrian | Behera egin dute positiboek: atzo beste 695 kasu atzeman zituzten proba diagnostikoetan. | Positibo tasa %5ean dago Hego Euskal Herrian. Behera egin dute positiboek: atzo beste 695 kasu atzeman zituzten proba diagnostikoetan. | Kutsatzeen kurbak beheranzko joera hartu du Hego Euskal Herrian, Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuek agerian utzi dutenez. Atzo, 13.728 proba diagnostiko egin zituzten (PCR eta antigenozkoak) eta horietatik 695 izan ziren positibo. Egindako test guztietatik %5ek eman zuten positibo, beraz. OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurritea kontrolpean egoteko ezartzen duen gehieneko tasa da hori.
Kurbaren beheranzko joera hori modu argian islatzen dute Nafarroako datuek. Atzo, 82 positibo detektatu zituzten, eta positibo tasa %3,2an dago herrialdean. Beste lurraldeei dagokienez, Bizkaian atzeman zituzten kasu gehien: 367 positibo. Gipuzkoan, 162 izan ziren positiboak, eta Araban, 71.
Ospitaleratzeei dagokienez, Osakidetzak jakinarazi du atzo beste 80 pertsona ospitaleratu zituztela gaitzak jota, eta orain 170 lagun daudela larri Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako erietxeetako ZIUetan. Osasunbideak arratsaldean eguneratuko ditu ospitaleratzeei dagozkien datuak. |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193614/eh-bildu-euskal-egitasmo-nazionala-gaurkotzea-helburu.htm | Politika | EH Bildu: «Euskal egitasmo nazionala» gaurkotzea helburu | EH Bilduk II. kongresurako prestatutako ponentzia politikoa aurkeztu die kideei. | EH Bildu: «Euskal egitasmo nazionala» gaurkotzea helburu. EH Bilduk II. kongresurako prestatutako ponentzia politikoa aurkeztu die kideei. | Hauteskunde koalizio gisa jaio zenetik hamarkada bat igarota, bigarren kongresua egiteko prozesuan dago Euskal Herria Bildu, eta, testuinguru horretan, haren estrategia politikoa birdefinitzeko prozesuan. Indar subiranistak gaur aurkeztu dio militantziari kongresuan eztabaidatuko duten ponentzia politikoa, eta, dokumentu horretan, hamar oinarritan laburbildu dute estrategia politikoa; besteak beste, «euskal egitasmo nazionalaren oinarri sinboliko eta programatikoak eguneratzea» da helburua.
EH Bilduren iritziz, «zibilizazio krisi» baten aurrean, subiranismoak frogatu beharra dauka «euskal eskala garaiko erronka kolosalei erantzun baikor bat emateko funtzionala» dela. Horretarako, beharrezko jo du «herri egitasmo sendo bat» jostea, «narratiba berritu bat, zehaztasun programatiko nahikoarekin». Langiltza horri EH 2030. Merezi Duzun Herria deitu diote, eta asmoa da «datozen hilabete eta urteetan nazio elkarrizketa zabal baten bidez» taxutzea.
Oinarri estrategikoen artean, «gizarte esparru guztietan barneratzea» ere kokatu du EH Bilduk: «Subiranismoak herri erakunde eta boteregune guztietan barneratu behar du, herria eta nazioa ahal beste esparru desberdinetatik egin ahal izateko». Funtsean, nahia da EH Bilduren proiektuak «influentzia gaitasuna» irabaztea «gizarte zibileko esparru askotarikoetan», «herri burujabetzaren aldeko botere metaketa» garatzeko.
Prozesu «autozentratua»
Txosten politikoan proposatutakoaren arabera, EH Bilduk uste du Euskal Herria «autonomismotik burujabetzarako igarobidean» dagoela, eta diagnostiko bat egin du: «Ez da momentum-ik egongo epe laburrean. Estatuak ez du bere subiranotasunaren haustura ekar lezakeen ezer adostuko gehiengo demokratiko zabalek gainezkatzen ez duten bitartean; eta, momentuz, konfrontazio demokratiko horretarako baldintzarik ere ez dago». Testuinguru horretan, EH Bilduk beharrezko jo du «herri prozesu autozentratu sendo baten konfigurazioa, indar harreman berriak eraikitze bidean».
Indar harreman horietan eragiteko, Espainiako Estatuarekiko eztabaida dialektikoaz gogoetatu dute; aldebakartasunez edo aldebikotasunez jokatu beharraz. EH Bilduren iritziz, «ez dago dikotomiarik» bi aukeren artean: «Gure estrategia ezin da aldebikotasunean oinarritu, horrek giltza estatuen eskuetan uztea esan nahiko lukeelako; baina ezta aldebakartasun hutsean ere». Izan ere, euskal gizartean hegemonia lortzeko, «hala Estatua deslegitimatzeko nola nazioartearen konplizitatea irabazteko, behar-beharrezkoa da subiranismoak gatazka politikoa elkarrizketa eta negoziazio bidez konpontzeko borondatea agertzea, eta hartarako proposamen konkretuak luzatzea behin eta berriro».
Horrez gain, «gutxieneko polarizazioa ezinbesteko» jo dute «hegemonia subiranistaren lehiarako». «Uneak, gaiak eta moldeak ondo aukeratuta», EH Bilduk dio «gizarte mobilizaziorako mekanismoak» sustatu behar dituela, «subiranismoaren aldeko pedagogia soziala» egiteko.
Horrez gain, udalgintzari buruzko gogoetak ere jaso dituzte dokumentuan, iritzita esparru hori dela «ezkerreko subiranismoak eremu urbanoetan eman beharreko jauziaren gako nagusietako bat». Zehazki, hiriguneak «proiektu subiranistaren motor bilakatu» nahi ditu EH Bilduk, eta, horretarako, hirugune horietan «euskal egitasmoaren narratibarekin sintonian baina tokian tokiko berezitasunekin koloreztatutako narratiba komunitario eraldatzaileak sortzeko gai diren egitasmo munizipalista sendoak gorpuztea» da oinarri estrategikoetako bat.
Aliantzak eta Makiavelo
Bestalde, datozen urteetan garatu beharreko aliantza politikari buruzko hausnarketak ere bildu dituzte txostenean; horien arabera, aliantza politikak «geometria aldakorrekoa» izan behar du: «Naturalitatearekin bizi behar dugu une berean aliantza desberdinak garatzea (kontrajarriak izanik ere». Horretarako, aliantzak «deszentralizatzea» proposatu dute; «helburuen arabera ulertu», ez «irizpide moralen» arabera: «Ikuspegi makiavelikoa landu behar dugu, bere zentzurik onenean: aliantza politika egokia helburuetara hurbiltzen gaituena da, ez konfort gunean edo purutasunean bermatzen gaituena». |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193616/inauteriak-2021-pandemiko-honetan.htm | Bizigiro | Inauteriak, 2021 pandemiko honetan | Eibarko Kezka dantza taldeak koko dantzak egin ditu Mandiola bailaran, eta bideo bat zabaldu du sare sozialetan. | Inauteriak, 2021 pandemiko honetan. Eibarko Kezka dantza taldeak koko dantzak egin ditu Mandiola bailaran, eta bideo bat zabaldu du sare sozialetan. | COVID-19aren pandemiak azpian hartu ditu inauteriak ere. Maskara eguneroko jantzi bat da herritarrentzat, baina garai honetako urteroko festak bertan behera utzi dituzte Euskal Herrian. Eibarko (Gipuzkoa) Kezka dantza taldekoek, baina, asmatu dute gaitzak albora uzten, eta ospakizun berezi bat egin dute, maskarak ez ezik, mozorroak ere soinean zituztela. Koko dantzariek eta kokomarruek kantuan eta dantzan ospatu dituzte aurtengo inauteri ezohikoak. Sare sozialetan zabaldu dute bideoa; irudiak Idoia Lahidalgarenak dira.
Mandiola bailaran egindako grabaketan Hartza, Martin perratzailea, Batista kojua, Arraguetako Ama Birjina, Sasikartia, aixerixak, masustak, mamarruak, koko-dantzariak, burburixuak, Kattalin eta Manuela eta Eibarko inauteriko gainontzeko kokomoko guztiak ageri dira Adolfo Jainaga, Unai Narbaiza, Enrike Montero eta Iraide Ansorena musikarien doinura, Dantzan atariak jaso duenez.
Joan den astean, joaldunak eta mozorroak kalera atera ziren Iturenen (Nafarroa) eta Zubietan (Nafarroa). Haiek ere ezin izan zituzten inauteriak aurreko urteetan bezala ospatu, baina errituari eutsi zioten, maskara jantzita eta elkarren arteko tarteak zainduta. |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193617/tortura-sistematikoa-izan-dela-salatu-eta-erantzukizunak-eskatu-dituzte.htm | Politika | Tortura «sistematikoa» izan dela salatu, eta erantzukizunak eskatu dituzte | Torturaren Aurkako Egunaren harira, ekitaldiak egin dituzte Zizurkilen eta Bilbon, Egiari Zor fundazioak antolatuta. | Tortura «sistematikoa» izan dela salatu, eta erantzukizunak eskatu dituzte. Torturaren Aurkako Egunaren harira, ekitaldiak egin dituzte Zizurkilen eta Bilbon, Egiari Zor fundazioak antolatuta. | «Tortura praktika sistematikoa izan da atxiloketa zentroetan, ondo diseinatutako egitura bati eskerrak. Ez zen, beraz, polizia jakin batzuen kontua izan: tortura posible egin zuten mediku forentseek, epaileek, abokatuek, komunikabideek, garaian garaiko gobernu arduradunek, zenbait alderdi politikotako buruzagiek…». Torturatu zuten Urtza Alkortaren hitzak dira, Egiari Zor fundazioak Zizurkilen (Gipuzkoa) Torturaren Aurkako Egunaren harira egindako ekitaldian esandakoak.
Joxe Arregi gaur 40 urte hil zen, torturatuta, eta, hura salatzearekin batera, Alkortak gogorarazi du ez zela torturaren ondorioz hildako lehena izan: «Aurretik hil zituzten Mercedes Antxeta, Vicente Lertxundi, Manuel Thomas Gomes, Jose Maria Quesada, Javier Escalada, Antinio Goñi, Juan Jose Munduate eta Alfredo Valcarcel». Alkortak gogoan izan du «demokrazia deritzon hori» iritsitakoan ere torturak ez zuela etenik izan: «Zoritxarrez, demokrazia deritzon hori heldu ostean, beste izen batzuk ere gehitu zizkioten torturagatik hildakoen zerrenda tetrikoari: Esteban Muruetagoiena, Mikel Zabalza, Juan Calvo, Gurutze Iantzi eta Xabier Kalparsoro».
Azpimarratu du guztiak polizia etxeetan edo kartzeletan jasandako «kolpe edo zauri bortitzen» edo horiek eragindako «ondorio larrien» eraginez hil zirela, baina oraindik ez dutela aitorpen ofizialik jaso: «Hamalau izen horiek dira Euskal Herrian torturak ostu dituen bizitzak, baina horietako batek ere ez du oraindik aitorpen ofizialik lortu inongo erakunderen eskutik». Aitortza hori ezinbestekotzat du Alkortak: «Ezinezkoa da etorkizuneko elkarbizitza demokratikoa sortzea heriotza horiek, eskubide urraketa larri horiek aitortzen ez baditugu».
Zizurkilen aitortza eskatu du torturatu zuten Jon Patxi Arratibelek ere: «Hori da, tamalez, Euskal Herriko gatazkaren testuinguruan gertatu diren hainbat eta hainbat eskubide urraketaren aitortzak gaur egun oraindik planteatzen duten erronka: Poliziaren testigantzak edo bertsioak zeuden ebidentzien gainetik hartu dira aintzat urte luzeetan, estatuak baliatu duen indarkeriaren dimentsioa difuminatzeko; ezkutatzeko; kamuflatzeko; eta, horrela, gatazka politiko baten existentzia ukatzeko».
Tortura kasuak ikertzen eta argitzen jarraitzeko eskatzearekin batera, Alkortak nabarmendu du argitu beharra dagoela horiek posible egin zitezen baldintzak sortu zituztenen erantzukizun politikoak zein izan diren ere. «Egia argitara ateratzea justizia kontua da». Egia hori ezagutzeko, Arratibelek erantsi du beharrezkoa dela «eskubide urraketak ukatzeko eraikitako gezurrak desmuntatzea: «Hainbat eta hainbat heriotzaren kasuan egin beharreko lana da hori, eta baita torturak jasan ditugunon kasuan ere, urte luzeetan gezurra esan izana edo geure buruari mina egin izana leporatu baitigute».
Erakundeei eta ordezkari politikoei begira ere jarri dira. Alkortaren hitzetan, ezin da onartu haiek «aitzakiak» bilatzen jarraitzea, «botere publikoetatik giza eskubideak urratzeko erabakiaren ondorio diren erantzukizun politikoak ebidentzian uztea galarazteko». Arratibelen hitzetan, tortura posible izan zedin, hari bide ematen zion «estatu itun bat» zegoen. Horrela azaldu du: «Oso ondo diseinatutako sistema bat zegoen, non bakoitzak bere papera bete behar zuen eta non zigorgabetasuna funtsezkoa zen. Horrela izan da posible hamarkadetan zehar, isilpean, baina modu sistematikoan, indarkeria baliatu izana proiektu politiko jakin bat kriminalizatzeko eta komunitate oso bat beldurtuta eta isilpean mantendu nahi izateko». Ardurak euren gain hartzeko eskatu die Arratibelek ere: «Beharrezkoa ere bada gure biktimagileek eta horiek babestu zituzten arduradun politikoek dagozkien ardurak beren gain hartzea, eta goresteak eta kondekorazioak kentzea horiek umiliatuta sentiarazten gaituztelako».
Halere, Arratibelek azpimarratu duenez, lortu dute torturaren ukazioa garaitzea, testigantzak emanez, gorputz zanpatuak erakutsiz eta torturatuei nahiz haien ingurukoei eragin dieten mina argitara ateraz. «Hamarkada luzeetan zehar eta zigorgabetasun osoz torturatu gaituztela jakina da dagoeneko. Orain, biktimak aitortzeko eta dagokionak erantzukizunak nork bere gain hartzeko ordua iritsi da».
Oraindik, ordea, zereginak badaudela uste du Arratibelek, hainbat gauza zor dizkietela torturatuei: Egia, errekonozimendua eta erreparazioa, «giza eskubideen urraketa larriak jasan dituzten pertsona guztiek merezi duten maila berean»; aitortzarako legeak, «jasan duten eskubide urraketa larria modu ofizialean aitortzeko eta erreparatzeko»; memoria politika publikoetan lekua, «argi gera dadin tortura Estatuak gatazkaren testuinguruan modu sistematikoan baliatu duela, herritarron eskubideak zaindu beharrean, urratzeko»; eta ikerketak, torturak izan duen benetako dimentsioa zein izan den argitara ateratzeko.
Eta torturaren ondorioz hildakoak gogoratzea beharrezkotzat du Alkortak: «Horren ondorioz hil zituztenen izenak espresuki aitortzea oinarrizkoa da, aurrerantzean berriro ere ez daitezen gutariko inorentzat arrotzak izan. Haiek oroitzea berriro horrelakorik gertatuko ez dela bermatzeko modurik onena da. Ez dezagun, beraz, gertatu dena ahantzi». Ildo beretik jo du Arratibelek ere: «Ez ditzagun torturaren biktimak, Joxe [Arregi] eta beste hamahiru hildakoak, ahaztu, eta berma ditzagun behingoz herri honetan giza eskubideen urraketak jasan dituzten pertsona guztien eskubideak».
Memoria, ez errepikatzeko
«Salaketak, erroldak, testigantzak, argazkiak, autopsiak, protokoloak, abestiak, poemak, izugarrizko ondorioak, trauma transgenerazionala... Tortura gure historia familiar, sozial, akademiko, kultural, psikikoaren parte da oroimena daukagunetik: hemen torturatu egin da». Hala salatu du Ane Muguruzak, Torturaren Aurkako Egunaren harira Bilbon egindako ekitaldian. Egiari Zor fundazioko kidea da Muguruza, baita talde parapolizialek hil zuten Josu Muguruzaren alaba ere.
Haren hitzetan, gaur egun esan daiteke «gaitz honen [torturaren] inguruko negazionismoa» gainditu dela: «Gaur egun, egia instituzional bat dugu, krimen baten aplikazio sistematikoa adierazten duen txosten mardul ofizial bat, EAEn bakarrik 4.113 tortura kasu egiaztatu dituen ikerlana. Gure borondatea da Nafarroan ere ikerketa hau egin ahal izatea, eta hemen eta beste edozein lekutan praktika hori desagerrarazteko behar diren mekanismoak aktibatzeko abiapuntua izatea». Muguruzak ere memoria eskatu du, berriro errepika ez dadin: «Egiari Zor fundazioaren ustez, ez dugu ahaztu behar gatazkaren testuinguruan bizi izandako biolentziak eragindako tragedia. Gertatutako guztia ezagutu behar dugu, etorkizunean horrelakorik berriro gerta ez dadin».
Mikel Zabalza gogoan
Lesakan (Nafarroa) ere, ekitaldi bat egin dute, bereziki eskualdean izan dituzten tortura kasuak salatzeko, ohar bidez azaldu dutenez: «Mikel Zabaltzaren gorpua Bidasoa ibaian agertu zen haren atxiloketatik hogei egunera. Ordutik ia 35 urte pasatu dira, baina ez da izan gure eskualdean izaniko tortura kasu bakarra». Igor Porturi eta Mattin Sarasolari egindakoa ere gogorarazi dute: «Ibai horretan bertan torturatu zituzten Igor Portu eta Mattin Sarasola ere, Estrasburgoko Giza Eskubideen Auzitegiak garaian ateratako sententziak aipatu bezala, ez zuten Espainiako Estatua torturak ez ikertzeagatik kondenatzen, estatuko segurtasun indarretako kideek atxilotuei tratu iraingarri eta ankerra emateagatik baizik». Halere, azpimarratu dute bi kasu nabarmen horiez gain, «zabalagoa eta isilagoa» izan dela torturak Bidasoaren inguruan utzitako arrastoa. |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193618/sestaoko-hilketa-matxista-arbuiatu-dute-ehunka-lagunek.htm | Gizartea | Sestaoko hilketa matxista arbuiatu dute ehunka lagunek | Ordezkari politiko ugarik hartu dute parte elkarretaratzean. Bestalde, epaileak espetxera bidali du Gasteizen bikotekide ohiaren oraingo bikotekidea hiltzea egotzita atxilotutako gizona. | Sestaoko hilketa matxista arbuiatu dute ehunka lagunek. Ordezkari politiko ugarik hartu dute parte elkarretaratzean. Bestalde, epaileak espetxera bidali du Gasteizen bikotekide ohiaren oraingo bikotekidea hiltzea egotzita atxilotutako gizona. | 56 urteko emakume bat hil zuten atzo Sestaon (Bizkaia), eta Ertzaintzaren hipotesi nagusia da hilketa matxista bat izan dela. Izan ere, Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi zuenez, 57 urteko gizonezko baten gorpua aurkitu zuten atzo goizaldean Bilboko itsasadarrean, Sestao parean, eta familiari haren heriotzaren berri ematera joan zirenean aurkitu zuten andrearen gorpua etxean, indarkeria zantzuak zituela.
Gaur, ehunka herritar elkartu dira Sestaon, hilketa arbuiatzeko. Hamabost minutuko elkarretaratze isila egin dute, eta bertara joandakoen txaloek eten dute isiltasun hori.
Ordezkari politiko ugari batu dira mobilizaziora; besteak beste, Josu Bergara alkatea eta udal talde guztietako ordezkariak, Beatriz Artolazabal Jaurlaritzako Berdintasun sailburua, Izaskun Landaida Emakundeko zuzendaria, Denis Itxaso Espainiako Gobernuak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan daukan ordezkaria, Ana Otadui Bizkaiko Batzar Nagusietako presidentea eta Teresa Laespada Berdintasun diputatua.
«Tristura sentitu arren, ez dugu onartuko indarkeria matxistaren pozoia gure gizartean zabaltzea», nabarmendu du Itxasok. Bergarak, berriz, herritarrei esan die berdintasuna «egunero» lantzen dela, «etxean, erakundeetan edota saltokietan», eta udalaren helburua dela berdintasun politikak indartzea.
Artolazabalek, berriz, herritarrei eskatu die adi jarraitzeko: «Guztiok hauteman ditzakegu indarkeria egoerak, eta erakundeok hainbat tresna ditugu gaituak emakume horiei laguntzeko. 900-840 111 telefonoa 24 orduz erabilgarri dago, eta baliabide egokia da egoera horiei aurre egiteko».
Gasteizko atxilotua, espetxera
Bestalde, epaileak espetxera bidali du asteazkenean 18 urteko gazte bat hiltzea leporatuta atxilotutako gizonezkoa. 27 urte ditu akusatuak, eta haren bikotekide ohiaren oraingo bikotekidea zen sastakatuta hildako gaztea. 27 urteko gizona asteazkenean bertan atxilotu zuten, eta gaur eraman dute epailearen aurrera, deklaratu zezan. |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193619/kurti-ezkerreko-hautagaia-da-faborito-kosovoko-hauteskundeetan.htm | Mundua | Kurti ezkerreko hautagaia da faborito Kosovoko hauteskundeetan | Inkestek iragarri dutenez, Autodeterminazioa alderdiko zerrendaburuak botoen %50 inguru jaso ditzake bihar. | Kurti ezkerreko hautagaia da faborito Kosovoko hauteskundeetan. Inkestek iragarri dutenez, Autodeterminazioa alderdiko zerrendaburuak botoen %50 inguru jaso ditzake bihar. | Zazpi aste egin zituen lehen ministro karguan Albin Kurti Autodeterminazioa alderdiko hautagaiak, iaz. Otsailaren 3ko bozetan gailendu zen, baina oposizioak kargutik kendu zuen martxoan, zentsura mozio baten bidez, COVID-19aren pandemiari aurre egiteko gai ez zela iritzita. Abdullah Hoti kontserbadoreak hartu zuen haren lekua, ekainaren 3ko bozak irabazi zituen eta. Urte erdi eskas iraun zuen haren aginteak, iazko abenduan Hotiren izendapena legez kontrakoa izan zela ebatzi zuen Kosovoko Auzitegi Konstituzionalak —Autodeterminazioa alderdiaren salaketa bat hartu zuen aintzat—, eta hauteskundeak errepikatzea agindu zuen. Erabaki horren ondorioa izango dira biharko bozak.
Inkesta guztiek aitortzen diote goranzko joera Kurtiri eta haren ezkerreko indarrari. Alderdi albaniar abertzaleak —Kosovoko biztanleriaren %90 da albaniarra— botoen erdiak eskuratu ditzakeela aurreratu dute—.
Halako emaitza lortuko balu ere, ez litzateke nahikoa izango herrialdea bakarrik gobernatzeko, eta Autodeterminazioak beste indar baten babesa bilatu beharko luke. Jarduneko lehen ministro Hotiren LDK Kosovoko Liga Demokratikoa, PDK Kosovoko Alderdi Demokratikoa eta AAK Kosovoren Etorkizunaren Aldeko Aliantza lirateke gobernu baterako bazkide izateko hautagaiak.
Kanpainaren ardatzetako bat pandemia eta hark ekarri duen krisi ekonomikoa izan dira. Kosovora ez da oraindik txertorik iritsi, eta Hotik gabezia horri aurre egingo diola hitzeman du. Haren esanetan, berak gidatzen duen jarduneko gobernuak 1,85 milioi dosi erosi ditu 40 milioi eurotan, eta urte amaierarako herritarren %75 txertatuta egongo dela ziurtatu du.
Baieztapen horiek gezur hutsa direla salatu dute gainerako alderdiek. Kurtik ohartarazi du bere gobernua izango dela soilik Kosovon txertaketa kanpaina duin bat antolatzeko gai, biztanleriaren %60 txertatuko dela ziurtatuko duena.
Egoera ekonomikoak nabarmen egin du okerrera koronabirusaren hedatzearekin. 2020an, 92.000 lagunek baino gehiago gelditu dira lanik gabe eta barne produktu gordina %9 murriztu da. Langabezia tasa %30ekoa da, eta gazteen erdiak ari dira lan bila. Lehendik ere egoera ez zen xamurra Balkanetako estaturik pobreenean. Kosovon bizi proiektu bat garatzeko aukera faltagatik, 170.000 herritarrek utzi zuten herrialdea 2015 eta 2019 artean —biztanleriaren ia %10ak—.
Serbia eta Albania
Kosovok independentzia deklaratu zuen 2008an, eta aldebakarreko erabakiz banandu zen Serbiatik. Azken horrek ez du estatu independente gisa aitortzen, ordea, bere lurraldearen parte dela aldarrikatzen du, Errusiaren babesarekin. Azken hilabeteetan, EB Europako Batasuna eta AEB saiatu dira Serbiaren eta Kosovoren arteko akordio bat lortzen, bien arteko harremanak bideratze aldera, baina egin dituzten bilerek ez dute uztarik eman.
Serbiaren eta Kosovoren arteko elkarrizketak ere eztabaidagai izan dira kanpainan. Kurtik gogor kritikatu du Hotiren gobernuak Serbiarekiko izan duen jarrera. Haren esanetan, otzanegia izan da, eta ohartarazi du egiazko elkarrizketa berdintasun printzipioa betetzen gerta daitekeela soilik.
Autodeterminazioa alderdia demokrazia zuzenaren aldekoa da, eta herritarrek Kosovoko gai garrantzitsuenen gainean erreferendum bidez erabakitzeko aukera izan behar dutela defendatu du. Besteren artean, herrialdeak Albaniarekin batu nahi duen erabaki beharko lukete herritarrek, Kurtiren iritziz.
Bide horretan, aliatu izan dezake Ramush Haradinaj lehe ministro ohiaren AAK alderdia. Haradinajek adierazi duenez, Kosovo ez litzateke Serbiarekin akordio bat sinatzera behartu behar. «Beste aukera batzuk» aztertzearen alde agertu da; horien artean, Albaniarekin bat egiteko erreferendum bat egitearena. |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193620/mcconnellek-trump-errugabetzearen-alde-egingo-duela-jakinarazi-du.htm | Mundua | McConnellek Trump errugabetzearen alde egingo duela jakinarazi du | Errepublikanoen Senatuko liderrak jarrera bera hartzera deitu ditu bere alderdikideak. Oraingoz, demokratek ez dute lortu AEBetako presidente ohia Kapitolioaren aurkako erasoaren arduradun jotzeko nahikoa babes. | McConnellek Trump errugabetzearen alde egingo duela jakinarazi du. Errepublikanoen Senatuko liderrak jarrera bera hartzera deitu ditu bere alderdikideak. Oraingoz, demokratek ez dute lortu AEBetako presidente ohia Kapitolioaren aurkako erasoaren arduradun jotzeko nahikoa babes. | Donald Trump AEBetako presidente ohiaren kontrako epaiketa politikoa azken txanpan sartu da. Haren kontrako akusazioak eta defentsak beren azken argudioak aurkeztuko dituzte gaur Senatuan, eta ondoren auziaren gaineko azken erabakia hartu beharko du ganberak. Oraingoz, Trumpen aldera okertuta dago balantza. Hura matxinada bat bultzatzeagatik errudun jotzeko, bi hereneko gehiengoaren adostasuna behar du Senatuak, eta horrek esan nahi du hamazazpi senatari errepublikanok bozkatu beharko luketela AEBetako presidente ohiaren kontra, ordezkari demokratez gain. Oraingoz, azken horiek ez dute halako babesik lortu, eta Mitch McConnel errepublikanoen Senatuko buruak Trump errugabetzearen alde bozkatuko duela jakinarazi du gaur. Jarrera bera hartzera deitu ditu alderdikideak.
Saioa hasi eta gutxira, ustekabea gartatu da. Trumpen kontrako bigarren impeachment-a gaur amaitzea espero zuten askok, eta hala ez zela izango pentsatzera bultzatu du Senatuak hartu duen erabakiak, auzira lekuko gehiago deitzea onartu duenean, demokraten eta bost senatari errepublikanoren babesarekin. Azkenean, baina, atzera egin du ganberak, eta epaiketak aurrera jarraituko du lekuko gehiago deklaratzera deitu gabe.
Akusazioak eta Trumpen defentsak akordioa lortu dute azken puntu horren gainean: demokratek eskatu bezala, Jaime Herrera Beutler kongresukide errepublikanoaren testigantza gehituko dute epaiketan orain arteko bildutako probetara, baina, defentsak nahi bezala, lekuko gehiagok deklaratu gabe, eta, beraz, prozesua gehiago luzatu gabe.
Herrera Beutlerrek atzo adierazi zuenez, Kevin McCarthy errepublikanoen Kongresuko buruak esan zion Trump Kapitoliora sartu ziren erasotzaileekin lerratu zela, urtarrilaren 6an, erasoaren egunean, McCarthyrekin berarekin izan zuen telefono dei batean. Haren arabera, dei horretan, Trumpek uko egin zion erasotzaileei Kapitoliotik irteteko eskatzera eta erasoa bertan behera uzteko exijitzera. «Badirudi hauteskundeengatik zu zaudena baino haserreago daudela», esan omen zion presidente ohiak kongresukide errepublikanoari.
Akusazioak bideokonferentzia bidezko galdeketa bat eskatu du Herrera Beutlerrekin. Raskinen iritziz, haren lekukotza «ebidentzia baieztatzeko beste pieza erabakigarri bat» izango da.
Trumpen abokatu Michael van der Veenek salatu egin du lekuko gehiago deitzeko aukera onartu izana, eta ehun lekuko deitzearekin egin du mehatxu. «Orain azken argudioak entzuteko unea da, kontzientziaren arabera bozkatzekoa». Azkenean, erdibideko akordio batekin itxi dute eztabaida, eta impeachmentak aurrera jarraituko du, azken bozketa ez luzatze aldera.
Herrera Beutlerrek ohar bat kaleratu du Trumpen eta McCarthyren arteko elkarrizketa horren lekuko izan zirenei mintzatu daitezela eskatzeko. «Ezer gehitzeko baldin baduzue, orain da garaia».
Bigarren 'impeachment'-a
AEBetako presidente ohia parlamentuak bi aldiz epaitu duen lehen agintaria bilakatu da. Iragan urtean egin behar izan zion aurre lehen epaiketari, «botere abusua eta Kongresuaren lana oztopatzea» leporatu ziotenean, baina Senatuak errugabea zela bozkatu zuen; besteak beste, Alderdi Errepublikanoak zuen gehiengoari esker. Aurten, berriz, Kapitolioko istiluetan ustez izan duen rolaren harira izan da.
Epaiketa politikoan, akusazioak argudiatu du iragan hilabetekoa «antolatua» izan zela, azaroko presidentetzarako hauteskundeak baino «bost-sei hilabete lehenago hasita». Jamie Raskin kongresukideak esan du Trump «komandante burua izatetik bultzatzaile burua izatera pasatu» zela; agintari ohiaren defentsak, berriz, adierazpen askatasunean jarri du arreta bezeroaren jarrera azaltzeko.
Trumpen kontrako epaiketan, Kapitolioaren kontrako erasoaren irudiak egin ditu publiko akusazioak, orain arte argitaratu gabeak. Bideo horietako batean, Kapitolioko Poliziak Mike Pence AEBetako presidenteorte ohia eta haren familia babesera nola eraman zituzten ikusten da, erasotzaileetako batzuek hura urkatzeko eskatzen zuten bitartean. Urkamendi bat ere prest zuten manifestariek, erakinaren kanpoaldean.
Senatuak Trump errudun joko balu, presidente ohiak kargu politikoak hartzeko debekua izango luke, eta ezingo luke presidentetzarako hurrengo bozetara aurkeztu. |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193621/astrazenecaren-txertoa-umeetan-probatzen-hasi-dira.htm | Gizartea | AstraZenecaren txertoa umeetan probatzen hasi dira | 6 eta 17 urte arteko umeekin entsegu klinikoak egiten hasi da gaur Oxford unibertsitatea. Txertoak haurrengan duen eraginkortasuna aztertu nahi dute. | AstraZenecaren txertoa umeetan probatzen hasi dira. 6 eta 17 urte arteko umeekin entsegu klinikoak egiten hasi da gaur Oxford unibertsitatea. Txertoak haurrengan duen eraginkortasuna aztertu nahi dute. | Oxford unibertsitateak gaur ohar bidez jakinarazi duenez, entsegu klinikoak egiten hasi da 6 eta 17 urte arteko umeekin, AstraZeneca botika etxearen txertoaren eraginkortasuna neurtzeko. Adin tarte horretan egiten den lehen entsegu klinikoa da. Entsegu klinikoan 300 umek parte hartuko dute: horietatik 240k AstraZenecaren txertoa jasoko dute, eta gainerakoek, meningitisaren aurkako txertoa. Entseguak Oxford, Londres, Southampton eta Bristolen egingo dira.
Andrew Pollard Oxford unibertsitateko haurren infekzio eta immunitate ikerketako buruak esan duenez, koronabirusak ez ditu umeak horrenbeste kutsatzen, eta oso gutxi dira larri gaixotutakoak, «baina garrantzitsua da txertoaren segurtasuna eta erantzun immunea ezartzea». |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193622/pentsiodunek-kalera-jo-dute-berriro-pentsio-publiko-eta-duinak-eskatzeko.htm | Ekonomia | Pentsiodunek kalera jo dute berriro, «pentsio publiko eta duinak» eskatzeko | Mobilizazioak egin dituzte Hego Euskal Herriko hiriburuetan eta beste zenbait herritan | Pentsiodunek kalera jo dute berriro, «pentsio publiko eta duinak» eskatzeko. Mobilizazioak egin dituzte Hego Euskal Herriko hiriburuetan eta beste zenbait herritan | Berriro ere, milaka lagun –12.000, antolatzaileen arabera– kalera atera dira pentsio publiko eta duinak eskatzeko, Toledoko Itunak egindako gomendioak gaitzesteko, eta argi uzteko, hiru urteren ostean eta pandemia baten erdian izanda ere, ez daudela prest amore emateko eta mobilizazioei eusteko asmoa dutela.
Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan eta beste 30 bat udalerritan egin dituzte mobilizazioak. Pandemiaren kontrako neurriak direla eta, galarazita daude herrien arteko joan-etorriak, eta, horregatik, deialdiak deszentralizatzea hobetsi du pentsiodunen mugimenduak. Mobilizazio guztiak segurtasun tarteak gordez eta ilaran egin dituzte.
Bilbokoa izan da manifestaziorik jendetsuenetako bat. 3.500 lagun inguru bildu dira, antolatzaileek emandako datuen arabera. Moyua plazatik Kale Nagusia zeharkatu dute Plaza Zirkularreraino, eta handik udaletxera egin dute. Ohi bezala, han amaitu dute mobilizazioa.
Bi txistularik ireki dute segizioa, eta haien atzean, manifestazioaren buruan, hiru pankarta eraman diuzte, lelo banarekin: Pentsio publiko duinak, Hiru urteko borroka: pentsiodunak aurrera eta Toledoko itunari ez. Horien atzetik joan dira manifestariak, hiru ilaratan, horietako askok pentsiodunen mugimenduaren zapi gorria eta haien aldarrikapen nagusiak azaltzen zituzten kartelak zeramatzatela. Babestu elkarteak, Eskubide Sozialen Gutunak eta mobilizazioa babestu duten beste eragile batzuek ere pankartak eraman dituzte.
Eskaera nagusiak
Amaiera ekitaldian irakurritako agirian, pentsiodunen mugimenduak gogorarazi ditu bere eskaera nagusiak: pentsio publiko eta duinak legez bermatzea, murrizketak baztertzea, eta 2010eko eta 2012ko lan erreformak eta 2011ko eta 2013ko pentsioen erreformen «alderdi atzerakoiak» indargabetzea. Halaber, Toledoko Itunaren gomendioak kritikatu dituzte, horietan pentsiodunen aldarrikapen nagusiak baztertu dituztelakoan, eta Espainiako Kongresuak gomendio horiek berretsi izana ere salatu dute. «Bozketa horren ostean, 2011ko eta 2013ko erreformek indarrean jarraitzen dute, eta beste erreforma batzuei ateak irekitzen zaizkie, hala nola erretiro aurreratua zigortzea, pentsioa kalkulatzeko kotizazio urteak luzatzea, erretiro adina handitzea, diru publikoarekin sustatutako pentsio plan pribatuak bultzatzea, eta pentsio minimoa eta alarguntasunarena desnaturalizatu eta murriztea».
Esan dutenez, orain arteko erreformek «ideia neoliberalak» izan dituzte oinarri, hau da, pentsiodunek diru sari handia jasotzen dutela eta «luzaroegi» bizi direla. «Baina pentsioen arazoa diru sarreretan dago, ez gastuetan, eta gure belaunaldirako eta etorkizunekoetarako horiek bermatzeak enplegu gehiago eta hobea eskatzen du, eta langileok gure lanarekin sortzen dugun aberastasuna birbanatzea», erantsi dute.
Manifestazioa hasi aurretik, pentsiodunen mugimenduko bozeramaile Jon Fanok esan du pentsiodunen borrokak «lorpen txikiak» erdietsi dituela, azken urteotako pentsioen igoera kasu, baina oraindik ere haien aldarrikapen nagusiek ez dutela erantzunik izan. Horregatik, iragarri du protestek jarraituko dutela: «Hiru urte eman dugu borrokan, 154 astelehenetan egin ditugu asteroko elkarretaratzeak, eta prest gaude segitzeko».
Bide horretan «koordinazioa eta elkarlana» sustatu nahi dute sindikatuekin, emakume taldeekin, gazte erakundeekin eta beste zenbait eragilerekin: «Hau ez da soilik oraingo pentsiodunen arazoa. Batez ere, hurrengo belaunaldien arazoa da».
Eusko Legebiltzarrean onartu berri diren aurrekontuak ere kritikatu ditu Fanok: «Aurrekontu horiek ez dituzte gure eskaera nagusiak jasotzen. Jaurlaritzak badu legezko ahalmena pentsioak osatzeko, 1.080 euroko saria erdietsi arte». |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193623/enrique-rodriguez-galindo-hil-da.htm | Politika | Enrique Rodriguez Galindo hil da | Guardia Zibilean ibilbide loriatsua egin zuen Galindok; Intxaurrondo kuarteleko buruak dominak pilatu zituen gerra zikinaren urteetan, Lasa eta Zabalaren auzian zigortu zuten arte. COVID-19ak jota hil da. | Enrique Rodriguez Galindo hil da. Guardia Zibilean ibilbide loriatsua egin zuen Galindok; Intxaurrondo kuarteleko buruak dominak pilatu zituen gerra zikinaren urteetan, Lasa eta Zabalaren auzian zigortu zuten arte. COVID-19ak jota hil da. | Haiek bezalako sei gizonekin, Hegoamerika osoa konkisatu zitekeen». Esaldiaren tamainak ematen du egilearen neurria. 1999ko abenduaren 16an esan zuen epailearen aurrean Enrique Rodriguez Galindo Guardia Zibileko jeneralak, akusatuen aulkian zegoela, 1983ko urrian Joxi Zabalaren eta Joxean Lasaren bahiketak, torturak eta hilketak agintzea egotzita. Enrique Dorado eta Felipe Bayo guardia zibilentzako ziren epaiketan botatako loreak; horiek ziren Lasaren eta Zabalaren bahiketan, torturan eta hilketan parte hartu zutenetako bi, eta horiek bezalako sei nahi zituen Galindok. Jenerala izan da torturak Euskal Herrian izan duen ikur nagusietako bat, eta hilaren 2an jakin zen Zaragozako erietxe bateko ZIUan zegoela, COVID-19arekin kutsatuta. Gaur hil da, Torturaren Aurkako Egunean, 82 urte bete berri zituela.
Torturaren eta zigorgabetasunaren aurpegia da Rodriguez Galindorena: Intxaurrondoko kuartelaren buru zela, bertan atxilotuei emandako tratu ankerrarengatik —horren testigantza eman zuen, besteak beste, Ion Arretxe zenak—; bere ibilbide profesionalaren garapenagatik eta urte horietan jasotako kargu eta dominengatik; eta baita Lasa eta Zabala auzian jasotako zigorrarengatik ere: 75 urteko kartzela zigorretik lau urte eta lau hilabete inguru egin zituen espetxean.
1936ko gerra bukatu baino bi hilabete eskas lehenago jaio zen Rodriguez Galindo (Granada, Espainia, 1939), eta aitaren ibilbideari jarraituz sartu zen guardia zibil. 1980an iritsi zen Euskal Herrira, Donostiako Intxaurrondo auzoko Guardia Zibilaren kuartelera. Kuarteleko bigarrena zen, baina de facto harena zen Intxaurrondoko agintea. PSOEk 1982ko hauteskundeak irabazi eta gero, Barne eta Justizia Ministerioko talde berriak kargutik kendu nahi zuen. «Kargutik kentzea zaila zen», Fernando Lopez Agudin Ministerioko prentsa arduradunaren esanetan. «ETAri buruzko aditu nagusia zen, eta sekulako babesa zeukan Espainia osoan». Galindo botatzeak eragingo lituzkeen kritiken beldur, karguan utzi zuten, eta 1988an lortu zuen kuarteleko buru izatea.
Dominak pilatuz joan zen 1980ko hamarkadan zehar. 1981eko urtarrilaren 7an, Guardia Zibilaren bereizgarri zuriko gurutzea eman zioten, baina hiru urte eta erdi geroago heldu zitzaion sari handiagoa: bereizgarri gorriko gurutzea. 1984ko urrian saritu zuen Felipe Gonzalezen gobernuak, Lasaren eta Zabalaren bahiketa, tortura eta hilketatik urtebetera, eta kolorea ez zen dominaren bereizgarri bakarra: preziatuagoa da gorria, besteak beste, bizi guztirako pentsioa ziurtatzen dielako. Lau bider eman diote ikur hori; guztira, hogei domina.
Maila militarretan ere gorantz egin zuen pixkanaka: 1992ko abuztuan brigadako jeneral izendatu zuen, koronel karguan sei hilabete eskas eginda, eta jeneral izendatu zuten 1995eko abuztuan. ETAren aurkako heroi bat, azken urteetan ere Guardia Zibilaren inguruko argitalpen batzuetan irakur daitekeenez. Oraindik orain ere, haren figuraren loriaren eta kondenaren erlatibizazioaren artean mugitzen dira Guardia Zibileko kargu garrantzitsu batzuk; «Zigortuak izan ziren gertaera jakin batzuengatik, baina, ekintza horiek alde batera utzita, terrorismoaren aurkako ibilbide oso garrantzitsua egin zuten», zioen Pablo Martin teniente jeneralak iazko urrian, ABC egunkarian. Oro har, Galindo Intxaurrondora heldu izana giltzarri jotzen dute ETAren aurkako jardunean, besteak beste, ETAren kontrako borroka «modernizatu» zuelakoan. 900 bat pertsona atxilotu zituzten hark aginduta.
Euskal Herrian eginiko urteak liburu batean bildu zituen Galindok: Mi vida contra ETA: la lucha antiterrorista desde el cuartel de Inchaurrondo (Nire bizitza ETAren aurka: Borroka antiterrorista Intxaurrondoko kuarteletik).
Hortik aurrera, gerra zikinak zipriztindu zuen Galindoren ibilbidea. 1996ko maiatzean atxilotu zuten Lasa eta Zabalaren auzian, eta Auzitegi Nazionalak 71 urteko zigorra ezarri zion; 75era igo zuen gero Auzitegi Gorenak. Epaiketan «jainkoagatik» eta bere «ohorearengatik» zin egin zuen ez zuela zerikusirik izan hilketekin. Senideek indultua eskatu zuten, 100.000 sinaduraren babesarekin, baina Auzitegi Goreneko Fiskaltzak indultua baztertu egin zuen. Hala ere, Rodriguez Galindo hilabete gutxira atera zen espetxetik, 2004ko urriaren 1ean, gaixotasunagatik. 2005eko urtarrilaren hirugarren gradua eman zioten. 2013an, berriz, baldintzapeko askatasuna eman zioten, «jarrera ona» zeukalako eta «birgizarteratzearen aldeko pronostikoa» egin ziolako Zuerako espetxeko Tratamentu Batzordeak. Bidean, karrera militarretik kanporatu zuten 2002an.
Lasa eta Zabalarena, ordea, ez zen Galindoren aurkako auzibide bakarra izan. GAL berdearekin —Guardia Zibilaren adarrarekin— lotura izateagatik inputatu zuten, baina 2002an kendu zioten inputazioa, argudiatuta delitu konkreturik ezin zitzaiela leporatu, eta erakunde armatuko kide izatearen delitua ordurako preskribituta zegoelako. Aurrez, 1989. urtean, Luis Navajas Donostiako fiskalak droga trafikoarekin nahastu zuen Rodriguez Galindo, baina haren txostena desagertu egin zen, eta Donostiako Instrukzio Auzitegiak artxibatu egin zuen auzia. |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193624/xabier-agirre-arabako-ahaldun-nagusi-ohia-hil-da.htm | Politika | Xabier Agirre Arabako ahaldun nagusi ohia hil da | 2007-2011 legealdian izan zen ahaldun nagusi. | Xabier Agirre Arabako ahaldun nagusi ohia hil da. 2007-2011 legealdian izan zen ahaldun nagusi. | Xabier Agirre Lopez Arabako ahaldun nagusi ohi eta EAJko kidea zendu da gaur, 70 urte betetzear zituela. EAJk berak eman du heriotzaren berri: "Xabier Agirre zendu da, Arabako abertzaletasunaren ordezkari historikoa eta euskal politikaren erreferente etikoa. Goian bego", idatzi du alderdiak.
Ahaldun nagusi karguaz gain, EAJko legebiltzarkidea izan zen 2004 eta 2007 artean, eta EAJko Araba Buru Batzarreko lehendakari. Euzkadi Buru Batzarreko idazkari eta bozeramaile ere izan zen 1983tik 1987ra.
Heriotzaren berri zabaldu ondoren, Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak doluminak eman dizkie senide eta lagunei: «Gaztetatik bere bizitza osoan konpromisoa zer den erakutsi zigun». Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiak nabarmendu du «gaztetatik» konprometitu zela Euskal Herriarekin: «Erreferente etiko bat izan da euskal politikan. Goian bego Ahaldun Nagusia». Esker oneko mintzatu da Gorka Urtaran Gasteizko alkatea ere: «Politikan emandako lehendabiziko urratsak Xabierrekin egin nituen. Arabar eta abertzale sutsua. Gizon ona. Beti lagundu ninduen. Udal politikan, momentu erabakigarriak bizi ginen elkarrekin, 2015eko ekainekoa bezalakoa. Egun handira arte, Xabier. Goian bego».
Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak, berriz, gogoan izan du Agirre «abertzale eta jeltzale fina, gizon langile eta lagun ona» zela. Idoia Mendia Jaurlaritzako lehendakariorde eta PSE-EEko idazkari nagusiaren arabera, berriz, «galera mingarria» dela. Maddalen Iriarte EH Bilduren bozeramaileak doluminak eman dizkie Agirreren senide, lagun eta EAJko familia politikoari. |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193625/nahi-baino-sari-txikiagoa.htm | Kirola | Nahi baino sari txikiagoa | Eibarrek berdindu egin du Valladolidekin Ipuruan, eta nahi baino urrats txikiagoa egin du mailari eusteko lehian. Kike Garciak sartu du eibartarren gola | Nahi baino sari txikiagoa. Eibarrek berdindu egin du Valladolidekin Ipuruan, eta nahi baino urrats txikiagoa egin du mailari eusteko lehian. Kike Garciak sartu du eibartarren gola | Ezer gutxi aldatu da Eibarrentzat. Aldaketarik handiena helburua betetzeko partida bat gutxiago geratzen dela da. Mailari eusteko lehiatik pixka bat urruntzeko aukera izan du gaur, aurkari zuzen baten aurka, baina bana berdindu du Valladolidekin Ipuruan, eta puntu gazi-gozo batekin konformatu behar izan du. Oraindik liga amaitzeko hamabost jardunaldi geratzen badira ere, bere-biziko garrantzia duen partida izan da bi taldeentzat, eta hori asko nabaritu da berdegunean. Irabaztera atera dira, baina galtzeko beldurrarekin.
Maldan gora jarri zaio partida hasiera-hasieratik Eibarri, bosgarren minuturako atzetik baitzen. Azken jardunaldietan gertatu bezalaxe, atzean eginiko akats larri baten ondorioz jaso du gola. Arbillak Guardiola zangotrabatu du area barruan, eta epaileak penaltia adierazi du. Roque Mesak ez du hutsik egin: 0-1.
Oso erritmo baxua izan da lehen ordu laurdenean, eta horrek ez dio mesederik egin etxeko taldeari. Deseroso zen zelaian, tokia hartu ezinik. Sergio Gonzalezek partida nahi zuen tokian zuen: markagailuan aurretik, eta Eibar bere zelaian sartuta, Masipek zaindutako atetik urrun.
Minutuak aurrera egin ahala bere jokoa egiten hasi da Eibar, baloia hegaletara eraman eta hain ondo menderatzen duten erdiraketa-errematearen bidez berdintzeko abaguneak sortuz. Minutu gutxitan, hiru aukera huts egin dituzte, baina laugarrenean ez dute barkatu. 22. minutuan Bryan Gilen erdiraketa sarera bidali du Kike Garciak. Berdintzearekin partida bera ere parekatu da. Lehen zatiko azken hamabost minututan bi taldeak ez diote elkarri batere arriskurik sortu. Zelai erdia irabazteko borrokan ibili dira, eta nekez iritsi dira aurkarien areara.
Bigarren zatia lehena amaitu bezalaxe hasi da: parekatuta eta gol aukerarik gabe. Partidaren garrantzia nabaria zen bi taldeetan. Batak zein besteak gutxi arriskatu du baloiarekin, gauzak erraz egin dituzte, galtzeak zekarren ondorioaren jakitun. Ez dute puntua ontzat ematen, baina zuten apur hori ez dute galdu nahi, eta are gutxiago aurkari zuzen bati eman.
Funtzionatzen duena ez omen da aldatu behar, eta bi entrenatzaileek ere ez dute asko arriskatu aldaketak egiteko orduan. Ez Jose Luis Mendilibarrek, ez Sergio Gonzalezek ere ez dute eskema aldatu, eta biek 4-4-2koari tinko eutsi diote azken minutura arte. Minutuak pasatzen ziren, eta tentsioa geroz eta handiagoa zen soropilean. Partidak, baina, berdin jarraitzen zuen: gol aukerarik gabe.
Azken hamar minutuetan iritsi dira presak bi taldeentzat. Etxean jokatzearen inertziaz Eibarrek partidari erritmoa igo dio, eta garaipenaren bila joan da. Azken jokaldira arte saiatu zdira eibartarrak, baina ez da golaren saria iritsi. Jose Angel Cote-k denboraldiko lehen minutuak jokatu ditu aurreko sasoiko azken partidan eskuin belaunean min hartu zuenetik. |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193626/ez-du-izan-aukerarik.htm | Kirola | Ez du izan aukerarik | Baskoniak galdu egin du Bartzelonaren aurka, eta Espainiako Kopatik kanpo geratu da. Gasteiztarrek partida txarra jokatu dute | Ez du izan aukerarik. Baskoniak galdu egin du Bartzelonaren aurka, eta Espainiako Kopatik kanpo geratu da. Gasteiztarrek partida txarra jokatu dute | Espainiako Kopa da Baskoniaren lehiaketarik kutunena. Bertan lortu ditu titulu gehien: sei. Baina bada hamarkada luze bat Gasteizko taldeak ez duela aparteko lanik egin: pasatu ditu final-laurdenak, sarritan, baina inoiz ez finalerdiak; beti geratu da finalerako bidean. Horixe gertatu zaio oraingoan ere. Nagusitasunez gainditu zuen aurreneko langa, Joventuti irabazita, baina bigarrena igaro ezinda geratu da beste behin. 77-68 galdu du gaur Bartzelonaren kontra, eta agur esan dio Kopari.
Erasoan izandako eraginkortasuna izan zuen makulu Baskoniak final-laurdenak gainditzeko: 96 puntu lortu zituen. Gaur, ordea, erasoko jokoa izan du galbide. Oso gaizki aritu da, inolako argitasunik gabe, batez ere lehen zatian: 27 puntu baino ez ditu lortu, bezperan eskuratutakoen erdia baino gutxiago, 55. Halako zenbakiekin ia ezinezkoa da inori irabaztea, eta zer esanik ez aurrean Bartzelona bezalako talde indartsu bat baldin badago. Hori gutxi ez, eta hemezortzi errebote gutxiago jasoz gero, orduan soberan dago ia hori; ezinezkoa da. Eta halaxe izan da gaur: ezinezkoa.
Partida nola hasi den ikusita, inor gutxik pentsatuko zuen gasteiztarrak halako ezinarekin ariko zirenik erasoan. Hamabi puntu sartu dituzte lehen bost minutuetan (8-12). Henryk sartu ditu horietatik hamar. Nahieran aritu da aurreneko minutuetan. Baina Dusko Ivanovicek atsedena eman dio, eta hura aulkian eseri eta sekulako itzaldia izan du Baskoniak. Bartzelona, ordea, suspertu egin da, eta taldeko jokoari esker, ziztu bizian eman dio buelta partidari, 7-0ko partziala lortuta: 15-12. Halaxe amaitu da lehenbiziko laurdena.
Henry bakarrik zen gai saskiratzeko, baina hura ere nekea pilatzen hasi da, eta huts egiten hasi. Nagusi zen Bartzelona, baina baloi dezente galtzen zituenez, ez du lortu ihes egitea. Nahikoa izan du hori hobetzea eta hirukoak sartzen hastea berehala zuloa egiteko. Hala, 11 puntu gora zen atsedenaldian: 38-27.
Etenak ez du ezer aldatu: egurrean jarraitu du Bartzelonak. Eta Baskonia? Ezinean segitu du, eta saskiratze bat lortzeko bereak eta bi sufrituta. Ondorioa: hamazazpi puntuko aldea lortu dute katalanek azkeneko laurdenaren faltan, 64-47. Erabakita zirudien lehiak, are gehiago aldea hogeira luzatuta (67-47). Baina gutxien espero zenean suspertu da Baskonia. Defentsan estutu eta erasoan asmatzen hasi da. Lau puntura jarri da bost minutu falta zirela (69-63), eta Bartzelona ataka estuan jarri. Baina hortxe eten da gorakada. Katalanek 8-1eko partziala lortu dute, eta neurketa erabakita utzi. |
2021-2-13 | https://www.berria.eus/albisteak/193627/astindua-jaso-du.htm | Kirola | Astindua jaso du | Gasteizko taldeak partida txarra egin du Camp Noun, eta zigor gogorra jaso du | Astindua jaso du. Gasteizko taldeak partida txarra egin du Camp Noun, eta zigor gogorra jaso du | Esku hutsik eta astindua jasota itzuliko da Alaves Bartzelonatik. Gasteizko taldea gai izan zen lehen itzulian, Mendizorrotzan, Kataluniako taldea ezustean harrapatzeko —bana berdindu zuten—, baina gaur ez du hori egiteko aukerarik txikiena ere izan. Partida txarra jokatu du, eta ez da kapaz izan inongo momentutan Bartzelona estu hartzeko.
Etxeko taldea nagusi izan da hasi eta buka. Lehen zatian eraginkorragoa izan balitz, atsedenaldian jada erabakita egongo zen partida. Hala ere, oso bideratuta utzi du garaipena, bi goleko aldea baitzuen: Trincaok sartu du lehena, 29. minutuan, eta Messik, bigarrena, lehen zatia amaitzear zela.
Bigarren zatian ere indartsu zelairatu da Ronald Koemanek entrenatutako taldea, neurketa erabakita uzteko asmoz. Aukera garbiak izan ditu, baina ez da fin aritu Pachecoren atearen aurrean. Eta bat-batean, 58. minutuan, eta izan duen aukera ia bakarrean gola sartu du Alavesek, Luis Riojak. Gol horrek itxaropena eman die Abelardo Fernandezek entrenatutakoei, baina gutxi iraun die esperantzak. Trincaok bere bigarren gola sartu du, 74. minutuan, eta Messik beste horrenbeste egin du minutu bat geroago. Kito partida. Juniorrek eman die azkena bisitariei 80. minutuan bosgarren gola sartuta.
Alavesentzat eguneko albiste on bakarra izan da sailkapenean atzetik dituen aurkari bakar batek ere ez diola aurrea hartu. Hala, jaitsiera postuetatik kanpo dago oraindik ere. Hala ere, puntu bakarrera ditu. |
2021-2-14 | https://www.berria.eus/albisteak/193628/ahoa-itxita-hil-da-galindo.htm | Politika | Ahoa itxita hil da Galindo | Ahoa itxita hil da Galindo. | Behin hil behar, eta garai egokian hil da Enrique Rodriguez Galindo Guardia Zibilaren jeneral ohia, baina modu desegokian.
Garai egokian, oraindik itxi gabe dagoelako Espainiako Gobernuaren bi kideek Espainiako demokraziaren kalitatearen inguruan darabilten eztabaida. Pablo Iglesias presidenteordeak, Kataluniako politikari erbesteratuak eta espetxeratuak gogoan, dudatan jarri zuen demokrazia horren kalitatea. Lau ministro, tartean Estrasburgoko Giza Eskubideen Auzitegiak eman dizkion kondenen ondoren isilik egoteko hobeto dagoen Fernando Grande-Marlaska bilbotarra, ziztu baten atera ziren esanez Espainiako demokrazia munduko onenen artean zegoela.
Hil da Galindo, eta eztabaida bere lekuan jarriko du: Galindo baita demokrazia horren kalitatea neurtzeko bektorerik egokiena. Ez dago mendebaldeko Europa osoan terrorismoaren borroka deritzan aktibitate horretan Galindok bezala 75 urteko kartzela zigorra jaso duen polizia bururik. Jose Antonio Lasa eta Jose Ignacio Zabala iheslariak bahitzeagatik eta hiltzeagatik zigortu zuen Auzitegi Nazionalak lehendabizi eta Gorenak ondoren. ETAren aurkako jardunean, arduradun guztiz ahaltsuaren boterea eman zioten Felipe Gonzalez presidenteak eta haren gobernu sozialistak, eta ez zioten batere eragozpenik jarri Intxaurrondoko kuartela mendebaldeko Europako tortura gunerik handiena bihurtzeko. Ikono bat zen, ukiezina, «estatua estatuaren barruan», urte haietan sakondu dutenen esanetan. Neurrigabeko boterea eman zioten ETAren aurkako borrokan emaitza onak lortzen zituen bitartean. Horren ordain, dominez bete zioten paparra. Erabiltzen zituen metodoen jakitun, oso gutxi izan ziren hori salatzera ausartu zirenak, botere orohartzailea zeukalako.
Modu desegokian hila da, ordea, ahoa itxita; estatuaren sekreturik beltzenen jabe; nahiz eta 75 urteko zigorra eduki, bost urte baino gutxiago pasatu zituen kartzelan. Isiltasuna kalera ateratzearen truke, eta jeneral baten diziplinarekin bete du inon idatzi gabeko akordioa. Denak pozik, bera kalean eta bere babesle politikoak ahalik eta kalterik txikienarekin pasatuko dira historia ofizialera. Galindo PSOEren produktu bat da —Felipe Gonzalez, Alfonso Guerra, Jose Barrionuevo, Rafael Vera, orduko gobernadore zibilak…—, garai horretan eman baitzioten mugarik gabeko boterea.
Felipe Gonzalez presidenteari eskandaluen lokatza kokotseraino iritsi zitzaionean, estatuek askotan egiten duten bezala, erabaki zuten Galindo oztopo bat zela eta paretik kendu beharra zegoela. Jeneral izendatu zuten Intxaurrondotik atera ahal izateko, eta ondoren epaitu egin zuten eta zigortu. Beste aterabiderik ez zeukan estatuak.
Espainiako demokraziaren kalitatea defenditzen dutenek esango dute Galindo ikertu izanak erakusten duela demokrazia horren kalitate altua. Erantzun erraza dauka argudio horrek: kalitatezko demokrazia batean Galindo ez zen horren urrutira iritsiko, kalitatezko demokrazia batek horrelakorik gertatu ez dadin detektagailu zorrotzak dauzkalako.
Galindoren biktimei egin dakiekeen minik handiena da esatea haren babesleek ez zekitela zertan ari zen. Intxaurrondok zabalik segitzen du, Galindok torturatu zituenek ez dute errespetua merezi, oso gutxiri axola dielako torturatu horiek kuartelaren parean igarotzen diren aldiro sentitzen duten mina. Kuartela eraitsitakoan hasiko da bakarrik min hori baretzen. | |
2021-2-14 | https://www.berria.eus/albisteak/193667/parte-hartzea-2017an-baino-22-puntu-txikiagoa-izan-da-arratsaldean.htm | Mundua | Parte hartzea 2017an baino 22 puntu txikiagoa izan da arratsaldean | Parte hartzea 2017an baino 22 puntu txikiagoa izan da arratsaldean. | Jende gutxi joan da lehen orduan ere, herritar zaurgarrienek botoa emateko tartea baita 12:00ak artekoa. Generalitatea «ziur» da emaitzak gauean emateko moduan izango direla.
Botoa ematera deituta zeuden herritarretatik %46,02k bozkatu dute arratsaldeko 18:00etarako Kataluniako Parlamenturako hauteskundeetan. 2017an, ordu berean, berriz, parte hartzea %68,26koa zen; aurten baino 22 puntu handiagoa. 1992tik izan diren parte hartze daturik okerrenak dira. Hiri nagusiei begiratuz gero, berriz, Girona izan da parte hartzerik handiena izan duena, %47,5rekin; jarraian leudeke Lleida %46,18rekin, Bartzelona %45,9rekin, eta Tarragona %42,8rekin. Aipagarria da parte hartzea gehien jaitsi den inguruan artean daudela Tarragona bera eta Bartzelonako metropoli ingurua, biak ere sozialistek boto gehien lortu ohi dituzten eremuak.
Eguerdirako, berriz, herritarren %22,59k bozkatu dute Katalunian, Generalitateak emandako lehen datuen arabera. 2017ko hauteskundeekin alderatuta, parte hartzea hamabi puntu apalagoa da. Goizean ez da jendetzarik elkartu bozkalekuetan, herritar zaurgarrienek botoa eman zezaten gorde baitzuten 09:00etatik 12:00etara arteko tartea. BERRIAk udaletxeko bozkalekuaren irekiera jaso du albiste honen gaineko bideoan.
Inkesta guztiek aurreratu zuten gaurko bozetako parte hartzea ohi baino apalagoa izango zela. Osasun egoerak eragina izango du horretan, baita aurreko hauteskundeetako mobilizazio handiek ere. Izan ere, 2017an inoiz baino jende gehiagok eman zuten botoa: %79,1ek.
Gainera, posta bidezko botoak gorakada izugarria izan du: %380koa, duela lau urteko bozekin alderatuta, Kataluniako Gobernuak emandako datuen arabera.
Zenbait presidentegai joan dira bozkatzera. JxCko Laura Borrasek BERRIArekin hitz egin du gero, eta bere agurra helarazi die euskal herritarrei: «Bozka dezagun askatasuna lortzeko. Askatasunerako bidean lagun izango dugu Euskal Herria», adierazi du.
Ernest Maragallen hitzak ere jaso ditu BERRIAk. ERCren bozeramailea da Bartzelonako Udalean: «Erabakitzeko grina dugu. Noizbait gure etorkizuna erabakitzeko modurik onena da gaur erabaki zuzena hartzea».
09:00etatik zabalik daude Kataluniako 2.763 hauteslekuak. 2017ko bozetan baino 83 gehiago jarri dituzte, eta lehenetsi dute espazio zabalak izan daitezela, jenderik pilatu ez dadin. Bernat Sole Atzerri kontseilariak TV3n esan du ez dutela arazorik izan mahaiak osatzeko. 11:30erako, mahai guztiak osatuta zeuden. Horrek kezka piztu izan du azken asteetan; izan ere, mahairako aukeratutako lau lagunetik batek salbuetsia izatea eskatu zuen.
BERRIAk hauteskunde gaueko kontakizun berezia egingo du, 19:00etatik aurrera. Zuzeneko kontaketa bat izango du martxan, eta emaitzak ikusgai izango ditu, Kataluniako Vilaweb hedabidearekin egindako elkarlan akordio bati esker.
Azken asteetan hauteskundeei buruz idatzitako albisteak, elkarrizketak eta analisiak testu bilduma honetan daude jasota. | |
2021-2-14 | https://www.berria.eus/albisteak/193668/nafarroako-positibo-tasa-3-da.htm | Gizartea | Nafarroako positibo tasa %3 da | Gaurko datuetan, beherakada handia izan da Hegoaldean. 480 positibo atzeman dituzte, aurreko egunetan baino test gutxiago eginda. Positibo tasa %5,4 da. Jaurlaritzako Osasun Sailak nabarmendu du intzidentzia tasa metatua 500etik jaitsi dela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. | Nafarroako positibo tasa %3 da. Gaurko datuetan, beherakada handia izan da Hegoaldean. 480 positibo atzeman dituzte, aurreko egunetan baino test gutxiago eginda. Positibo tasa %5,4 da. Jaurlaritzako Osasun Sailak nabarmendu du intzidentzia tasa metatua 500etik jaitsi dela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. | Beheraldia orokorra da, baina Nafarroan da nabarmenena. 57 kasu atzeman zituzten atzo, 1.886 proba eginda. Lurralde horretako datuek bilakaera ona izan dute, eta Eguberrien aurreko kopuruetara itzultzen ari dira. Positibo tasa %3 da; OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurria kontrolpean izateko ezarri zuen gehieneko %5etik behera egon da aste osoan.
Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi du azken hamalau egunetako 100.000 biztanleko intzidentzia tasa metatua 500etik jaitsi dela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Bihar osatuko dute informazioa.
Hego Euskal Herrian, 480 positibo atzeman dituzte denera, 10.766 proba eginda. %5,4ko positibo tasa erakusten du horrek. Araban 58 kasu atzeman dituzte, bezperan baino hamahiru gutxiago; Bizkaian, 242, aurreko egunean baino 125 gutxiago; eta Gipuzkoan, 115, ostiralean baino 47 gutxiago. PCR eta antigeno proben kopuruak ere neurri berean egin du behera: 8.880 proba egin zituzten atzo hiru lurralde horietan, eta 10.000 baino gehiago egin izan dituzte egunero aste osoan.
Nafarroako Gobernuak ez du ospitaleetako daturik eguneratu oraindik. Osakidetzan, berriz, beste 31 paziente ospitaleratu zituzten atzo, eta 170 daude egun zainketa intentsiboetako unitateetan; kopuru hori ez da aldatu bezperatik. |
2021-2-14 | https://www.berria.eus/albisteak/193669/independentistek-gehiengo-osoa-izango-dute-parlamentuan.htm | Mundua | Independentistek gehiengo osoa izango dute parlamentuan | PSCk irabazi du bototan, baina unionismoan ez du nahikoa babes izango Illak presidente izateko; Ciutadans hondoratu egin da. PSCk bezala, ERCk 33 eserleku lortu ditu, eta, JxCrekin (32) eta CUPekin (9), independentismoak gehiengo osoa izango du. | Independentistek gehiengo osoa izango dute parlamentuan. PSCk irabazi du bototan, baina unionismoan ez du nahikoa babes izango Illak presidente izateko; Ciutadans hondoratu egin da. PSCk bezala, ERCk 33 eserleku lortu ditu, eta, JxCrekin (32) eta CUPekin (9), independentismoak gehiengo osoa izango du. | * ERC, gobernabidearen erdigunean.
* Illak iragarri du inbestidurara aurkeztuko dela.
* Ciutadansek hondamenditzat jo ditu emaitzak.
* Parte hartzea 2017an baino 22 puntu txikiagoa izan da arratsaldean. |
2021-2-14 | https://www.berria.eus/albisteak/193671/zundaketen-arabera-independentistek-botoen-erdiaren-langa-gaindituko-dute-lehen-aldiz.htm | Mundua | Zundaketen arabera, independentistek botoen erdiaren langa gaindituko dute lehen aldiz | ERCk izango luke ordezkaritzarik handiena, 36-38 diputaturekin, eta PSCk 34-36 eserleku izango lituzke; JxCk, aldiz, 30-33 bilduko lituzke. Subiranistek babesen %52,7 eskuratuko lituzkete, eta Vox parlamentuan sartuko litzateke estreinakoz. Arratsalderako, parte hartzea 22,5 puntu txikitu da: %45,7koa izan da. | Zundaketen arabera, independentistek botoen erdiaren langa gaindituko dute lehen aldiz. ERCk izango luke ordezkaritzarik handiena, 36-38 diputaturekin, eta PSCk 34-36 eserleku izango lituzke; JxCk, aldiz, 30-33 bilduko lituzke. Subiranistek babesen %52,7 eskuratuko lituzkete, eta Vox parlamentuan sartuko litzateke estreinakoz. Arratsalderako, parte hartzea 22,5 puntu txikitu da: %45,7koa izan da. | PSC Kataluniako Sozialisten Alderdiaren eta ERC Esquerra Republicana de Catalunyaren artekoa izango da lehen postuan amaitzeko lehia, TV3 eta Catalunya Radioren zundaketaren arabera. PSCk jasoko luke babesik handiena, botoen %24,5 bilduta, eta atzetik izango luke ERC, botoen %24,3 jasota, baina ordezkaritza kopuruan ordena kontrakoa izango litzateke: Pere Aragones hautagai duen alderdiak 36-38 diputatu artean izango lituzke Kataluniako Parlamentuan, eta Salvador Illa presidentegai duenak, 34-36 artean. Botoei dagokionez, independentismoak horien erdiaren langa gaindituko luke lehenengoz.
Kopuru horien arabera, ERCk aurrea hartuko lioke JxC Junts per Catalunyari independentisten blokean, Laura Borras hautagai duen alderdia babes gehien bildu duen hirugarren indarra izango litzatekeelako, botoen %20,5 eta 30-33 eserleku bilduta. CUPek, berriz, ia bikoiztu egingo luke ordezkaritza, aurreikusten baitute lautik zazpira igoko litzatekeela, botoen %5,4 jasota.
PDeCAT Alderdi Demokrata Europar Katalanari, aldiz, gehienez bi diputatu ematen dizkio zundaketak. Hala, subiranistek legebiltzarrean duten eserleku kopurua 70etik 73-78 artera handituko lukete; boto kopuruari dagokionez, PDeCATen babesa gehituta, %52,7ra iritsiko lirateke, eta, hortaz, independentistek lehen aldiz pasatuko lukete babesen erdiaren langa. Ganbera independentistagoa litzateke.
Unionisten artean, PSCk C’s Ciutadansen lekua hartuko luke ordezkaritza handiena duen indar gisara, eta atzetik izango lituzke ECP En Comu Podem, parlamentuan lehen aldiz ordezkaritza lortuko lukeen Vox eskuin muturrekoa eta C’s; hirurek sei-zazpi eserleku artean izango lituzkete. PPC Kataluniako Alderdi Popularrak, berriz, ordezkaritza kopuruari eutsi edo bat gehiago irabaziko luke, lau-bost eserleku artean eman baitizkio zundaketak.
Emaitza horiek beteko balira, legebiltzar independentistago bat izateaz gain, Kataluniakoak ezkerrera egingo du nabarmen 2017ko hitzordutik ateratakoarekin konparatuz gero: 61etik 83-88 artera igoko lirateke horien ordezkaritza, 135etik. Zundaketen emaitzak jakin eta berehala, balizko errealitate horretaz aritu da CUPeko Carles Riera: «Gure helburua emaitza bikoitz hori lortzea zen: independentismoak gehiengoari eustea, eta [parlamentuak] ezkerrera egitea».
Gobernabideari begira, balizko ezkerreko koalizio bati buruzko lehen hitzak ECPkoek esan dituzte, «ezkerreko gobernu bat» eskatuz. David Cid kanpaina zuzendariaren esanetan, datuek argi uzten dute posible litzatekeela halako bat osatzea, hori baita Kataluniara «aldaketa eramateko modu bakarra».
ERCko Sergi Sabriak, berriz, hiru ideia horiek bildu ditu bere agerraldian: «Inpostaturiko bozak izan dira. Ez ziren orain egin behar. Eta, halere, independentismoak berriz ere irabaziko du. Hiru auzi hartu beharko dira kontuan: independentismoak zenbat eserleku lortzen dituen, zenbat boto biltzen dituen eta ezkerretik edo eskuinetik gidatzen duen». JxCko Elsa Artadirentzat, «gau handia izango da berriz ere independentismoarentzat».
Datozen asteetan, kanpainan esandakoari eusten badiote, alderdi independentistek ez dute koalizioa osatzeko akordiorik egingo PSCrekin, bozetako emaitza edozein dela ere, hala adostu baitzuten kanpainan publiko egindako ohar batean. Catalans Per La Independencia mugimenduak sustatu du ideia, eta JxCk, ERCk, PDeCATek eta CUPek babestu dute.
Parte hartzea da gaurko beste auzi garrantzitsua. Inkesta guztiek aurreratu zuten gaurko bozetako parte hartzea ohi baino apalagoa izango zela. Osasun egoerak eragina izango du horretan, baita aurreko hauteskundeetako mobilizazio handiek ere.
Izan ere, 2017an inoiz baino jende gehiagok eman zuten botoa: %79,1ek. Prozesu subiranistak izan duen eboluzioa izan da aldaketa hori eragin duen beste faktoreetako bat. Arratsalderako, parte hartzea 2017an baino 22 puntu txikiagoa izan da: %45,7koa. Denera, 284.706 herritarrek eman dute botoa posta bidez, 2017an baino %350 gehiago. |
2021-2-14 | https://www.berria.eus/albisteak/193672/ciutadansek-hondamenditzat-jo-ditu-emaitzak.htm | Mundua | Ciutadansek hondamenditzat jo ditu emaitzak | 2017an hauteskundeak irabazi eta 36 ordezkari lortzetik seirekin geratzera igaro da Carlos Carrizosaren alderdia. Vox, berriz, indarrez sartuko da Kataluniako Parlamentuan. | Ciutadansek hondamenditzat jo ditu emaitzak. 2017an hauteskundeak irabazi eta 36 ordezkari lortzetik seirekin geratzera igaro da Carlos Carrizosaren alderdia. Vox, berriz, indarrez sartuko da Kataluniako Parlamentuan. | Sozialisten garaipena onartu du Carlos Carrizosa Ciutadanseko zerrendaburuak, eta onartu du hondamendia izan direla emaitzak. «Albiste txarra da, separatistek gehiengo osoa lortuko ez duten arren, aurrez zuten ordezkaritza handituko dutelako. Hala ere, gure alderdiak orain arte egin duena egiten jarraituko du, eta etxean geratu diren konstituzionalisten alde lanean jarraituko dugu. Katalunian katalan, espainiar, eta europar sentitzen direnen elkarbizitza defendatzen jarraituko dugu». 2017an hauteskundeak irabazi eta 36 eserleku eskuratzetik, seira igaro da alderdi laranja. Inkestek aurrez ere iragartzen zioten beherakada, baina horrek ez du kolpearen indarra murriztu.
Hauteslekuak itxita, zundaketak eskuetan iragarpenei buruz galdetu diote kazetariek Nacho Martin Blanco diputatuari, baina hark ez du galderarik erantzun nahi izan, soilik adierazi du parte hartze datuak ez direla onak izan. Handik minutu gutxira heldu da Ines Arrimadas alderdiko buruaren erreakzioa, zeinak batzorde exekutiboaren bilera deitu duen bihar arratsalderako.
Vox, berriz, Ciutadansen gainbeheraz baliatu da. Ignacio Garrigaren zerrendak ordezkaritza izango du lehen aldiz Kataluniako Parlamentuan, 11 eserlekurekin. Emaitzak ikusita esan liteke eskuin muturrera jo dutela aurrez alderdi laranjari bozkatu zutenetako askok, baina ez horiek bakarrik. PPk ere azken urteetako emaitza kaxkarrena lortu du, lau diputatutatik hirura igaroaz, eta talde parlamentariorik gabe geldituaz.
Alejandro Fernandez PPko zerrendaburuak berak aitortu du porrot egin dutela, eta ez dituztela kanpaina hasieran ezarritako helburuak bete. |
2021-2-14 | https://www.berria.eus/albisteak/193673/erc-gobernabidearen-erdigunean.htm | Mundua | ERC, gobernabidearen erdigunean | Illaren eta Aragonesen alderdiak berdinduta geratu dira 33na eserlekutan. Kataluniako Parlamentua ezkertiarragoa izango da, eta independentistek lehen aldiz pasatu dute botoen erdien langa, gehiengo osoa handitzearekin batera. Bideoa, albistearen barruan. | ERC, gobernabidearen erdigunean. Illaren eta Aragonesen alderdiak berdinduta geratu dira 33na eserlekutan. Kataluniako Parlamentua ezkertiarragoa izango da, eta independentistek lehen aldiz pasatu dute botoen erdien langa, gehiengo osoa handitzearekin batera. Bideoa, albistearen barruan. | Kataluniako Parlamentua independentistagoa eta ezkertiarragoa izango da, eta ERC Esquerra Republicana de Catalunya gobernabidearen erdigunean geratu da: datozen asteetan, Pere Aragonesen alderdiak erabaki beharko du ea ardatz independentistari ala ezkertiarrari emango dion lehentasuna gobernua osatzeko elkarrizketetan.
Aurtengo hauteskundeek aldaketa garrantzitsuak eragin dituzte bi blokeetan. Independentistek gehiengo osoari eutsi diote, eta ez hori bakarrik, kopurua handitzea ere lortu baitute, lehen aldiz botoen erdien langa gainditzearekin batera.
ERCk 33 eserleku izango ditu (+1) JxC Junts Per Catalunyari aurrea hartu ostean, Laura Borras hautagai duen alderdia 32 diputaturekin geratu baita (-2). CUPek, berriz, bikoiztu baino gehiago egin du bere ordezkaritza, lau ordezkaritik bederatzira pasatuta.
Hala, alderdi independentisten gehiengo osoa 70etik 74ra igo da; beraz indar horien arteko negoziazioak izango dira gobernabidea bermatzeko aukeretako bat, eta, ziurrenik, protagonismoa hartuko duten lehen negoziazioak. Teorian, aukera bakarra litzateke, kanpainan PSCri ezarritako betoak behartuta.
Independentismoko bi alderdi nagusien harremana kontuan hartu beharreko faktorea izango da, asko gaiztotu baita azken urteotan, errepublikaranzko bidea desberdin irudikatzen dutelako; batez ere 2017ko urriaren 1eko independentzia erreferendumaren ostean. Aliantzei begira ere, bien artean desadostasunak dira nagusi, soilik independentista izango den gobernu bat egin nahi baitu JxCk. ERCk, berriz, amnistia eta autodeterminazioa aitortzen dituzten indar guztiekin hitz egin nahi du; tartean, ECP En Comu Podemekin.
Unionisten artean, Salvador Illaren PSC Kataluniako Sozialisten Alderdiak Ciutadansen 2017ko testuinguru berean ikus dezake bere burua: babes handiena jaso duen indarra izan arren, agintean amaitzeko behar adina sostengurik ez lortzea. Illak, halere, berretsi egin du inbestidurara aurkeztuko dela.
PSCren garaipenak, 33 eserlekurekin (+16), independentziaren aurka baina elkarrizketaren alde dauden milaka herritarren nahia islatu du, eta, hortaz, subiranistekin zubiak eraikitzearena. Kataluniako Parlamentuan ezkerreko gehiengo bat ere egongo da, eta, hortaz, bide hori hartzea begi onez ikusiko dute Illaren alderdian.
Zehazki, ezkerreko alderdien parlamentuko ordezkaritza 61etik 83ra igo da; horretarako, ordea, Aragonesen indar politikoaren oniritzia beharrezkoa izango da; kasu horretan, Espainiako gobernabideak ere zeresana emango luke negoziazioetan. ECPk zortzi eserlekuko ordezkaritzari eutsi dio eta, beraz, PSCren eta ERCren eserlekuak gehituta, ezkerreko gobernu batek gehiengo osoa izango luke, CUPen beharrik gabe.
ECPren hautagai Jessica Albiachek ere ezkerreko gobernu baten alde egin du emaitzak jakin osteko agerraldian, eta hori lortzen saiatuko direla jakinarazi du: «Kataluniaren historiako parlamenturik ezkertiarrena osatuko da. Ezkerreko gobernua geldiezina da; lehenago edo beranduago iritsiko da».
Beste aukera bat ERCk, ECPk eta CUPek osaturiko koalizio bat osatzea litzateke, gehiengo osorik izango ez lukeen arren; kasu horretan, bozketa bakoitzaren arabera, gobernu horrek PSCrengana edo JxCrengana jo lezake.
Ikusteko dago ERCk zeren eta noren alde egingo duen, baina Aragonesek adierazi du inbestidurara aurkeztuko dela. |
2021-2-14 | https://www.berria.eus/albisteak/193674/illak-iragarri-du-inbestidurara-aurkeztuko-dela.htm | Gizartea | Illak iragarri du inbestidurara aurkeztuko dela | PSCko hautagaiak ERCren babesa beharko luke presidente izateko. ERCk, JxCk eta CUPek 74 diputatu izango dituzte parlamentuan, gehiengo osoaren gainetik. | Illak iragarri du inbestidurara aurkeztuko dela. PSCko hautagaiak ERCren babesa beharko luke presidente izateko. ERCk, JxCk eta CUPek 74 diputatu izango dituzte parlamentuan, gehiengo osoaren gainetik. | Inork uste bazuen momentu egokia zela hau unionismoak aurrerapauso bat emateko Katalunian, okertu egin da. Salvador Illa Espainiako Osasun ministro ohi eta PSCko hautagaiak hauteskundeak bototan irabazi baditu ere, Ciutadans hondoratzearen ondorioz ez du nahikoa babes izango unionismoan Kataluniako presidente izateko.
Alderdi independentistak, ordea, indartuta atera dira. Ez da legegintzaldi erraza izan aurrekoa haientzat: deserria, espetxe zigorrak, tira-birak eta, azken finean, desmobilizazioa izan dute. Gaur, ordea, Kataluniako Parlamentuan zuten gehiengoa sendotu eta lehen aldiz botoetan ere irabazi dituzte Kataluniako hauteskundeak.
Garbi dago, beraz, ardatz nazionala hartuta, gobernua osatu eta prozesu subiranistan aurrera egiteko moduan izango direla independentistak, ados jartzen badira. ERCk, JxCek eta CUPek 74 eserleku izango dituzte parlamentuan, gehiengo osoa (68) aise gaindituz.
Badago, ordea, beste aukera bat gobernua osatzeko, eta jada hortik jo du En Comu Podemek, PSCrekin eta ERCrekin hitz egiteko prest agertuz. "Aurkeztu ginenean, esan genuen ezkerreko gobernu bat nahi genuela, eta horretarako aukera badagoela uste dugu, eta hori ere iritsiko da", esan du Jessica Albiachek. Hiru alderdi horiek ere 74 eserleku batuko dituzte.
Ikusteko dago, ordea, zer bide duen aukera horrek. Illak hauteskunde gauean bertan iragarri du aurkeztu egingo dela inbestidurara. Ezinbestekoa izango du, ordea, ERCren babesa, gobernuaren giltza ERCk izango baitu. Botoetan Illak irabazi duen arren, ezin daiteke uka gaurko garaileak errepublikanoak direla. Giltza horri eusten diote, JxCren aurretik egoten jarraitzen du, gutxigatik bada ere (50.000 botora ez da iristen aldea), eta Madrilen zein Bartzelonan negozioazio guztietan erdian eseriko da. |
2021-2-14 | https://www.berria.eus/albisteak/193675/pere-aragones-gatazka-konpontzeko-garaia-da.htm | Mundua | Pere Aragones: «Gatazka konpontzeko garaia da» | Pere Aragones: «Gatazka konpontzeko garaia da». | Pere Aragones (ERC): «Autodeterminazio erreferendum bat egiteko ordua da»
«Historia egin dugu». Hitz horiekin hasi du agerraldia Pere Aragones ERCko zerrendaburuak, eta mezu argi bat helarazi dio bai Pedro Sanchez Espainiako presidenteari, baita Europako Batasunari ere: «Gatazka konpontzeko garaia da. Autodeterminazio erreferendum bat egiteko ordua da». Alde horretatik, Aragonesek iragarri du «berehala» hasiko direla lanean, eta alderdi independentista guztiekin hitz egingo duela «errepublika katalan bat» eraikitzeko bidean: «Borroka partekatuen gobernua izango da heldu dena».
Oriol Junqueras (ERC): «Prozesu hau errepublika batekin amaituko dugu»
Botoetan bigarren indarra izan den arren, eserlekuetan PSCrekin berdinduta geratu da Esquerra. Hala, Oriol Junquerasek nabarmendu du 80 urtean lehen aldiz ERCk kudeatuko duela Generalitateko presidentetza».
Laura Borras (JxC): «Botoen erdiaren langa gainditzeak ondorioak izan behar ditu»
Junts per Catalunya izango da parlamentuko hirugarren indarra, 32 eserlekurekin. Laura Borras zerrendaburuak defendatu du garaipen handia izan dela beraiena: «Kanpaina esan genuen independentismoak botoen erdiaren langa gainditzeak ondorioak izan behar zituela, ondorio politikoak, eta aldarrikapen berdinari eusten diogu».
Carles Puigdemont (JxC): «Independentismoak irabazi egin du, duela hiru urte bezala»
Carles Puigdemont Generalitateko presidente kargugabetuak agerraldi berezia egin du Waterlootik (Belgika), eta nabarmendu duela hiru urteko garaipena errepikatu dela: «Hiru urte geroago, hobeto gaude. Independentismoak botoen erdiaren langa gainditu du, eta jendeak mezua berretsi du. Independentismoak bakarrik eraiki dezake gobernu alternatibo bat».
Dolors Sabater (CUP): «Bide berria zehaztu behar dugu orain»
Bost eserleku gehiago irabazi ditu CUPek duela lau urteko emaitzekin alderatuta. Emaitza horiekin gehiengo subiranista bat osatzeko gakoa izango da alderdia. Hala, lortutakoarekin gustura agertu da Dolors Sabater zerrendaburua, eta nabarmendu du lanean hasteko garaia dela orain: «Bide orria zehaztu behar dugu. Kataluniak aurrera egin behar du nazio gisa eta gizarte gisa».
Salvador Illa (PSC): «Inbestidurara aurkeztuko naiz»
Botoetan irabazi eta eserlekuetan ERCrekin berdinduta txalotu du Miquel Iceta PSCko idazkari nagusiak. Berak hartu du hitza sozialisten lehen agerraldian, eta berak eman dio pasoa ere Salvador Illa hautagai eta bozetako irabazleari. «Botoetan izan dugun garaipen argiak Katalunian orrialde berri bat idazteko aukera ematen digu, eta elkar berriz aurkitzekoa. Katalunia itzuli egin da gaur, horregatik, gaur iragarri nahi dut inbestidurara aurkeztuko naizela. Aldaketa heldu da, eta geldiezina da», esan du Illak.
Carlos Carrizosa (Ciutadans): «Etxean geratu diren konstituzionalisten alde lanean jarraituko dugu»
Sozialisten garaipena onartu du Carlos Carrizosa Ciutadanseko zerrendaburuak, eta aitortu ez dutela jakin hautesle konstituzionalista mugiarazten. «Albiste txarra da, separatistek gehiengo osoa lortuko ez duten arren, aurrez zuten ordezkaritza handituko dutelako. Hala ere, gure alderdiak orain arte egin duena egiten jarraituko du, eta etxean geratu diren konstituzionalisten alde lanean jarraituko dugu. Katalunian katalan, espainiar eta europar sentitzen direnen elkarbizitza defendatzen jarraituko dugu».
Alejandro Fernandez (PP): «Oso emaitza txarra lortu dugu»
PPk inoizko emaitzarik txarrenetako bat izango du aurtengo bozetan, 2017ko lau eserlekuetatik bat galduta. Alejandro Fernandez zerrendaburuak porrot onartu eta Illa zoriondu du: «Oso emaitza txarra lortu dugu, ez ditugulako geure buruari jarritako helburuak, hau da, talde parlamentarioa lortzea eta aurreko urteetako emaitzak hobetzea». | |
2021-2-14 | https://www.berria.eus/albisteak/193676/independentziazaleek-osatuko-dute-gobernua.htm | Mundua | Independentziazaleek osatuko dute gobernua | Independentziazaleek osatuko dute gobernua. | Beste behin gaizki atera zaie jokaldia Espainiako estatu egiturei: gobernuari, justiziari, poliziei… 2017an saiatu ziren buruzagi politikoak eta sozialak erbestera eta espetxera bidali ondoren abenduan ezarri zituzten hauteskundeekin. Kataluniako Parlamentuan gehiengoak alderdi independentziazaleen esku segitu zuen, 100.000 boto gehiago lortu zituzten, baina 72 eserlekutik 70era jaitsi ziren. Espainiaren aldeko botoaren mobilizazio handia izan zen orduan, inoizko handiena Kataluniako hauteskundeetan.
Igande gauean ere porrota jaso du indepedentziazaletasunari gehiengoa kentzeko estrategiak. Quim Torra inhabilitatu zuten epaileek, pankarta bat kendu nahi izan ez zuelako. Berriro hauteskundeetara, eta oraingo honetan, besteak beste Espainiaren aldeko botoa ez delako duela hiru urte bezala kezkatu, gora egin dute eserlekuetan independentzia nahi dutenek.
Hauteskunde hauek ez dute funtsean asko aldatu Kataluniako blokeen mapa; bai, ordea, bloke bakoitzaren barruko indar korrelazioa. ERC nagusitu da independentziazaleen blokean, oso gutxigatik 2017koetan eskuratu ez zuen nagusitasuna orain lortuta. Indepentziazaleen arteko akordio luzetsiaren ondorengo gobernuaren lema hartuko du ERCk. Nahiz asko kostako den, eta luze joko baitu negoziazioak, Pere Aragones izango da presidente berria, eta ERC, JxC eta CUPen babesarekin izendatuko dute. ERCri dagokio orain gobernu berriaren estrategia politikoa zehaztea eta aurrera eramatea.
ERCk PSOErekin irekita daukan mahaia izango da garai berriaren erreferenteetako bat. Mahaia bi gobernuen artekoa izateko jaio bazen ere, funtsean ERC eta PSOEren artekoa zen. Orain ERCkoak lehendakaritzan, bi gobernuen artekoa izatera itzuliko da. Espainiako gobernua saiatuko da ahalik eta gehien luzatzen mahairen bizitza, jakinda mahai horretatik ez dela ezer aterako U-1ean Poliziaren jipoi ikaragarria jasan zutenak aseko dituenik. Mahai hori izango da, subiranotasunaren esparruan, Kataluniako gobernua osatuko duten ERCren eta JxCren arteko liskar gune nagusia. Bi alderdi horiek ezin dute errepikatu azken bi urteotan babesa eman dieten herritarren aurrean antzeztu duten etengabeko desadostasuna, herritar horiei agortzen ari zaielako pazientzia.
CUPek 4tik 9ra bikoiztu du eserleku kopurua, nahiz 10.000 boto galdu. Parlamentari kopuru horrek indarra emango die exijitzeko gobernu berriari urrutiago joan dadila gizarte politiketan eta ekonomia arloko aldaketetan. Ez da gobernuan sartuko, baina, orain arte ez bezala, abiatuta dago kide batzuen arteko eztabaida.
Independentziazaleek lehen aldiz lortu dute botoen %50en langa sinbolikoa gainditzea, oso gutxigatik. Emaitza horrek, garrantzitsua izanda ere, beste behin sortzen du independetziazaleek sabai jo ote duten eztabaida. Asko, ikaragarri, kostatzen ari zaie oinarria zabaltzea.
PDeCATek porrota sekulakoa da, parlamentutik kanpo geratu delako, eta jaio berria den Partit Nacionalista de Catalunyaren arrastorik ez dago.
Ciutadansen kolpe ikaragarriaren ondorioz, Espainiaren aldekoen alorrean, Salvador Illa hautagai sozialistak oso emaitza onak lortu ditu, hauteskundeak irabazteaz gain, bikoiztu egin duelako eserleku kopurua. Topiko bat erabilita, garaipen mikatza Illarena. Ez dauka batere aukerarik presidente izateko, eta oposizio burua izatearekin konformatu beharko du; orain eta hurrengo hauteskundeetan abertzaleen arteko elkarlanak, haserreak haserre, segitzen duen bitartean.
Miquel Iceta oso pozik dago Madrilen ministro izanda; Illari galdetu behar gustura egongo ote den oposizioan. | |
2021-2-14 | https://www.berria.eus/albisteak/193677/erck-katalunia-hegoaldean-jaso-du-babesik-handiena-eta-jxck-iparraldean.htm | Mundua | ERCk Katalunia hegoaldean jaso du babesik handiena, eta JxCk, iparraldean | PSCk Bartzelonan eta hiriburuaren inguruko hirietan bildu du aldeko boto gehien; Voxek, berriz, kostaldeko udalerrietan. CUPek lau probintzietan lortu du ordezkaritza. | ERCk Katalunia hegoaldean jaso du babesik handiena, eta JxCk, iparraldean. PSCk Bartzelonan eta hiriburuaren inguruko hirietan bildu du aldeko boto gehien; Voxek, berriz, kostaldeko udalerrietan. CUPek lau probintzietan lortu du ordezkaritza. | Kataluniako Parlamenturako hauteskundeen mapak hiru kolore ditu: ERC Esquerra Republicana de Catalunyak batez ere hegoaldean eta mendebaldean lortu du babesik handiena; JxC Junts per Catalunyak, iparraldean; eta PSC Kataluniako Sozialisten Alderdiak, Bartzelonan eta hiriburuaren inguruko hirietan.
Blokeen ikuspuntuetatik, alderdi independentistek biztanleria gutxiagoko eremuetan izan dira indartsuagoak, eta unionistak, kontrara, biztanleria handiko hirietan eta eremuetan. Zatiketa islatzen duen beste faktoreetako bat jaioterria da: Kataluniatik kanpo jaio direnak gehiengo diren tokietan boto gehiago biltzen dute subiranistak ez diren alderdiek.
Hala, subiranistek probintzia guztietan lortu dute ordezkaritzaren gehiengo osoa, Bartzelonan izan ezik. Han, PSC izan da boto gehien bildu eta ordezkaritzarik handiena eskuratu duena, baita Bartzelona hirian ere, Ciutadansek 2017an egin zuena errepikatuta. Gironan, JxCk eskuratu du eserleku kopururik handiena; Tarragonan, ERCk; eta Lleidan, berdinduta geratu dira bi alderdi independentista horiek. CUPi dagokionez, aurten Lleidan eta Tarragonan ere lortu ditu diputatuak, eta, beraz, lau probintzietan izango du ordezkaritza.
Parte hartzeari begira, ERC eta JxC indartsu aritu diren eremuetan txikitu da gutxien, eta unionistek boto gehiago lortu dituztenetan gehien: geroz eta kostalderago joan, orduan eta handiagoa izan da 2017ko kopuruekiko aldea. Halere, Voxek kostaldeko udalerrietan lortu du babesik handiena. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193678/muga-ahaztua-pasabide-trabatua.htm | Gizartea | Muga ahaztua, pasabide trabatua | Muga pasabide batzuk itxiarazi zituen Frantziak, urtarrilean. Egunero etxetik lanera joateko Izpegiko lepoa zeharkatu behar dutenentzat trabak ekarri ditu neurriak. | Muga ahaztua, pasabide trabatua. Muga pasabide batzuk itxiarazi zituen Frantziak, urtarrilean. Egunero etxetik lanera joateko Izpegiko lepoa zeharkatu behar dutenentzat trabak ekarri ditu neurriak. | Bazterrak harrotu zituen Frantziako Pirinio Atlantikoetako prefetak urtarrilean mugak ixteko hartu deliberoak. Osasun testuinguruak aski tinkaturik hori gabe ere, «terrorismo» lanjerra zelakoan mugako zenbait pasabide zerratzeak herritarren kexua eragin zuen segidan: Lizuniagan eta Izpegin elkarretaratzeak egin ziren, eta EH Baik eta EH Bilduk neurriaren kontrako izenpedura bilketa abiatu dute. Eta, egunero-egunero, alde batean bizi eta bestean lan egiten dutenek bidea egiten segitzen dute, ahal bezala.
HITZAk elkarrizketatutako langileei ulergaitza egiten zaie egoera; batetik, zergatik eta noiz arte beren laneko bidea itxia egonen den galdezka ari dira; bestetik, ulertu nahi lukete zergatik pasabide batzuk zerratu eta besteak irekirik utzi diren, justu benta handienak diren guneetan. Izpegiko lepoa zenbait langileren ohiko bidea da, hiru bentatako salmenta gunea, eta kamioilari batzuentzat, bezeroengana joateko bide laburrena.
Haize Arrieta. Elizondoko bizilaguna, Baigorrin lanean.
«Egunero jaso behar dut kontrola, gelditzen bainaute nahitaez»
Egunero-egunero ez, baina, Baigorriko Zurlan enpresako langilea denez, «noizbehinka» egiten du bidea Haize Arrietak. Azken egunetan, bidea luzatzen du Dantxarinetik; Izpegitik oren erdiz egiten duen bidea oren batekoa bilakatzen zaio Luzaidetik. Polizia kontrolak ohikoak bilakatu direla erran du. «Egunero jaso behar dut kontrola, gelditzen bainaute nahitaez», nahiz eta poliziek lanera doala badakiten behin eta berriz datuak hartzen dizkiotelako. Lehen konfinamenduan bi noranzkoetan izaten ziren kontrolak; orain, berriz, soilik Nafarroatik Baxenabarreko zentzuan. Azken aldian, Dantxarinean, PCR proba ere galdetu zioten: «Duela hiru aste egindakoa erakutsi nuen, baina ez dakit ea beharko den berritu astero edo…». Goizean lehenago jaiki behar izaten du, polizia kontrolean autoak baldin baditu aitzinetik hamar minutu galtzen dituelako.
Lorea Lapeyrade Brust. Lekarozen bizi, Baigorrin lanean.
«Jendarmerian ere telebistaren bidez ukan zuten erabakiaren berri»
Baigorriko postan ari da lanean Lorea Lapeyrade Brust, eta lehen konfinamenduan, laneko bidea ezin zuenez Izpegiko lepotik egin, Baxenabarren bizitzen egon behar izan zuen. «Sobera goiz jaiki behar nuen bestela, bostak aitzin, Dantxarinetik pasatu behar nuelako». Oraingoan polizia kontrolak ez dira hain zorrotzak, haren erranetan, eta ahal dueno Izpegitik joaten da lanera. Joan den ostiralean gelditu zuten lehen aldiz, eta beldur da «istante problemak» hasiko direla Izpegin. Postako nagusiari Donibane Garaziko jendarmerian erran zioten lanarengatik muga pasa zezakeela langileak, baina ez da komunikaziorik izan. «Telebistaren bidez jakin nuen mugak itxiko zirela, eta nagusia deitu nuen jendarmeriara joan zedin. Han erran zioten haiek ere telebistaren bidez ukan zutela erabakiaren berri». 30 kilometro baditu etxetik lanera; itzulia eginez, berriz, 70 bat.
Santiago Villares. Urdazubiko kamioi gidaria.
«Buelta gastu gehigarria da, eta denbora gehiago bidean»
Santiago Villaresek pentsua, lastoa edo luzerna saltzen du «laborantza tipietan», Baigorrin, Alduden, Bankan eta bazter orotan. Izpegitik kurritzen da oraino ere, lehen konfinamenduan muga zaindua zelarik Luzaidetik itzulia egin behar bazuen ere. «Baina hori gastu gehigarria da, eta denbora gehiago bidean». Goizean goizik abiaturik Izpegi gainean nehor ez izateko xantza gehiago duela jakitun, saiatzen da oraino ere. Bidea luzarazten ahal diotela badaki, hala ere. «Joaten bazara eta erraten badizute buelta egitea, bi aldiz buelta handiagoa egin behar duzu». Ezagutzen ditu egoera hori bizi izan dutenak, nahiz bere enpresako gidariei oraindik ez zaien gertatu. Neurriari ez dio zentzurik ikusten, terrorismo arriskua aipaturik ere: «Neurri politikoa da. Ez da ulertzen ahal. Norbaitek nahi badu zerbait gaizki egin, pasatuko da igual-igual, eta guretzat kalte handia da».
Idoia Gillenea. Bereko Bentako nagusia
«Pandemiarekin bazen muga bat; orain, muga fisikoa»
Badu urte eskas Idoia Gillenea benta eramaten hasi zela, baina pandemiarekin eta neurri desberdinekin, «bakarrik sei hilabetez» lan egin ahal izan dute. Beste bi bentak ez bezala, harena itxia da orain, Nafarroan ostalaritza kanpoan soilik onartua baita, eta aro hotzarekin, haize eta euriarekin, ez da terrazarako giro. Hastapen batean bezero gehienak Hego Euskal Herrikoak baziren ere, azken hilabetean doi-doi bestaldeko bezeroak ere hasi zitzaizkien joaten: «Kezka da berriz irekitzean nola joanen den». Egoera horrez asaldatua da: «Haserre eta inpotentzia sentsazioa dugu. Bertze muga bat. Pandemiarekin bazen muga bat; orain, muga fisikoa». Soilik martetarren eraso bat falta zaiela gehitu du, ironiazko karkailan. Kexu da pasabide «tipiak» direlako itxiarazi, eta neholaz ere benta handiak kokatzen diren pasabideak. Horri gehiturik Frantziak neurria hartzeko arrazoia «terrorismoa» izan dela, «astakeria» iduri zaio, eta geroaz kezkatua azaldu da: «Etorkizunean, zer? Noraino iraun behar du egoera honek? Zer dago atzean?».
Joseba Irigoien. Irigoieneko bentaren nagusia.
«Iparraldeko jendeak beldurra du bentetara joateko»
Barnean zerbitzatzeko debekua duen zeinahi ostalarik bezala, jardunean beherakada ukan du Joseba Irigoienek ere. Gainera, haren bentaren bezeroen %95 bat Ipar Euskal Herrikoak dira, nagusiaren arabera, eta, mugak zerratzeko neurriarekin, beherakada are azkarrago sentitu dute.«Iparraldeko jendeak beldurra du bentetara joateko», Irigoienek erran duenez, nahiz ez hain argi izan «pasatzen ahal den edo ez». Frantziak «goizetik gauera pasabideak ixtea» erabaki izana ulertu gabe segitzen du oraindik ere, beste garai batzuetako oihartzuna aipatuz: «Muga ahaztua genuen, baina ikusten dugu hor dagoela beti». Bere inguruko baztandar anitz ezagutzen ditu egunero lanerako bidea Dantxarinetik egiten dutenak. «Bidaia luzea» egiten zaiela erran du, bi aldiz luzeago baita itzulia. Arranguratzen du ez jakiteak noiz arte iraunen duen egoerak. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193679/memoria-eta-kontzientzia-sortu.htm | Gizartea | Memoria eta kontzientzia sortu | Bizipenak eta testigantzak. Konfinamenduaren eragina eta ondorioak Nafarroako emakumeengan’izenburuko lana egin du Sara Ibarrolak. Nafarroako Berdintasunerako Institutuak eskatutako «ikerketa kualitatiboa» da, eta itxialdian «lehen lerroan» izan diren andreen hitzak jaso ditu. | Memoria eta kontzientzia sortu. Bizipenak eta testigantzak. Konfinamenduaren eragina eta ondorioak Nafarroako emakumeengan’izenburuko lana egin du Sara Ibarrolak. Nafarroako Berdintasunerako Institutuak eskatutako «ikerketa kualitatiboa» da, eta itxialdian «lehen lerroan» izan diren andreen hitzak jaso ditu. | Nazioarteko zenbait erakundek ohartarazi dute: bertze krisialdi anitzetan bezala, emakumeak baztertzen dituen egiturazko desberdinkeriak ekarriko du, oraingoan ere, koronabirusaren pandemiak andreak gogorrago jotzea. Horregatik, Nafarroako Berdintasunerako Institutuak urrats bat egin du aurrera, eta emakumeen eskubideak ezbaian jarri dituen egungo jokalekuan «ikerketa kualitatibo bat» bultzatu du, andreon iazko martxotik maiatzera bitarteko konfinamenduaren bizipenak eta testigantzak jasotzeko. Bizipenak eta testigantzak: konfinamenduaren eragina eta ondorioak Nafarroako emakumeengan izena du, eta Sara Ibarrola soziologoak egin du, helburu nagusi batekin: genero kontzientzia eta memoria kolektiboa sortzea, politika publikoen bidea markatzeko.
Ibarrolak 51 emakume elkarrizketatu ditu ikerketa osatzeko. «Ikuspuntu androzentrikoa gainditzeko» asmoz egin du lana, pandemiaren lehen lerroan egon diren emakumeei betetzen duten «funtsezko rola» aitortzeko. Emakumeok erreferente bilakatu ditu bertze emakumeentzat, eta, oro har, gizartearentzat; ez hori bakarrik: «Elkarri entzun diotenean, emakumeak ohartu dira itxialdiko egoera anitz emakume izateagatik bizi dituztela; norberaren esperientzia subjektibotik memoria kolektiboa eraiki dute; ahozko testigantzak ezagutza bilakatu dituzte. Ezagutza horri, hain zuzen, duen balio zientifikoa onartu behar zaio», erran du Ibarrolak.
Ahozko ezagutza hori nabarmentzeaz gain, ikerketak agerian utzi nahi izan ditu emakume batzuen eta bertzeen arteko desberdintasunak ere: «Emakume izateagatik sufritzen duten bazterketa dute denek komun, baina norbere errealitateak inguratzen du». Finean, konfinamendua ez da gauza bera etxetik lan egin behar duenarentzat, etxebizitza batean gela bat bertzerik ez duen emakume batentzat, andre ijito batentzat edo desgaitasuna duen bertze batentzat. «Testuinguru horiek guztiak kontuan hartu behar dira emakumeon beharrei behar bezala erantzun ahal izateko», erran du soziologoak.
Ideia nagusiak
Sara Ibarrolarentzat «erronka handia» izan da ikerketa bat egitea osasun krisiak ezarritako etxealdiaren gisako «gertaera ezohiko» bati buruz. Emaitza eskuan, hiru ideia nagusi nabarmendu ditu, emakume guztien bizipenak eta testigantzak kontuan hartuta: «Batetik, konfinamenduak erakutsi digula elkarren beharra dugula denok; bertzetik, agerian gelditu dela zaintza erabat feminizatua dagoela, eta krisia dugula arlo horretan; eta, hirugarrenik, emakumeak gai izan direla unerik latzenetan ere aurrera egiteko».
Ibarrolak zenbait taldetan banatu ditu ikerketan parte hartu duten emakumeak, arlo bateko zein bertzeko irudia lortu asmoz. Zehazki, sei esparru bereizi ditu: telelana eta zaintza uztartu behar izan dituzten emakumeena; autonomoak diren edo negozio txiki bat dutenena; pobreziak jotakoena; indarkeria matxista sufritu dutenena; emakume ijitoena; eta, azkenik, 65 urte baino gehiagokoena.
Pobreziak jota
Martxoko itxialdiak etxera bidali zituen herritarrak etxea zutenak, behintzat. Etxean lan egin ahal izan zuten eta dute batzuek, baina osasun krisiak etendako jardueretan ari zirenak jokaleku ezezagun batean gelditu ziren. «Bi hitz erranen nituzke telelana eta zaintza uztartu behar izan dituzten emakumeen testigantza laburbiltzeko: itota eta lan kargak zanpatuta sentitu direla; autonomoen eta negozio txikiak dituzten emakumeen sentsazioa, berriz, ziurgabetasun hitzak islatzen du hobekien».
Pobreziak jota dauden emakumeen kezkak lotuta daude, batez ere, egunerokoari aurre egiteko aukerarekin. L.M.R, adibidez, etxebizitza bateko gela batean bizi da, senarrarekin eta semearekin batera. «Etxe berean bizi dira bertze familia bat eta etxeko nagusia; konfinamenduan, gure gela izan da gure espazio bakarra». U.P, berriz, langabezian dagoen emakumea da; bakarrik bizi da bi seme autistekin. Liburutegi publikoen gisako zerbitzuak bertan behera gelditu izanak «nabarmen» okertu zuen andre horren egunerokoa konfinamenduan. «Oro har, pobreziak jotako emakumeek izugarrizko estresa izan dute itxialdian; kasu anitzetan, zer jan erosteko dirua lortzeko ahaleginak bete du emakumeon egunerokoa», azaldu du Sara Ibarrolak.
Indarkeria matxista
«Erresistentzia». Ibarrolak hitz hori nabarmendu du indarkeria matxista pairatu duten emakumeen kontakizunaren ondorioz. «Erasotzailearen aurrean, erresistentzia ikaragarria erakutsi dute; autokontrolerako eta erasotzailea kontrolatzeko gaitasunak ere balio izan die erresistitzeko», erran du soziologoak.
Konfinamenduarekin batera, gora egin zuten 016 telefono zenbakira egindako deiek. Laguntza eskatu zuten emakume anitzek, alarma egoerak beren erasotzaileekin batera itxi eta gero. E.E.A.-k alabarekin partekatu zuen etxebizitza konfinamenduan, baina, egun oro, eraikineko atarian izan zuen erasotzailea, ikerketan kontatu duenez. «Kontrola erabatekoa izan da». Kontrola indarkeria fisiko eta psikologiko bilakatu da bertze kasu anitzetan: «Bakarrik ginen. Zer egiten nuen? Nahi zuen guztia. Behin baino gehiagotan barruan utzi ninduen, itxita, jatekorik eta dirurik gabe».
Ijitoak
Sara Ibarrolak garbi du bere ikerketak balio behar duela emakumeen inguruko estereotipoak apurtzeko. Egungo gizarteak estereotipo huts bilakatu ditu emakume ijitoak, neurri handi batean, eta irakurketa horri aurre egin nahi izan dio soziologoak bere lanaren bidez. «Bazterketaren adibiderik garbiena izan daitezke emakumeok. Gizarteak duen irudiaren arabera, formakuntzarik gabeko emakumeak dira ijitoak, gizonen menpeko, erabat. Jasotako testigantzek bertzelako errealitate bat jarri dute gure aurrean: emakumeok hartu dute beren familiak aurrera ateratzeko ardura».
Emakume ijitoen testigantzek agerian utzi duten bertze elementu bat nabarmendu du Ibarrolak bere ikerketaren bidez: elkartasunarena. Ijitoen arteko elkartasun sareek bete duten funtsezko rola aipatu du soziologoak. Bertzalde, konfinamenduan agerian gelditu dira gizartean dauden zenbait arrakala, eta horietako batek irakaskuntzaren esparruan eragin die ijitoei. Izan ere, eskolak itxi eta gero, familia anitzetan izan dituzte haurrek zailtasunak eskolak Interneten bidez jasotzeko.
Errealitate horren berri jaso dute ikerketan parte hartu dutenen testigantzek. Hala dator bat: «Zazpi pertsona ginen etxe txiki batean. Nire lehengusu txikia lagundu behar nuen etxeko lanekin, bere amak ez zekielako nola egin. Itota sentitu ginen konfinamenduaren amaieran; latza izan zen eustea».
65 urte baino gehiago
Ibarrolak 65 urte baino gehiago dituzten emakumeen testigantza jasotzeko interes berezia izan du. Izan ere, koronabirusak eragindako osasun krisiak bete-betean jo ditu adin tarte horretako andreak. Zahar etxeetan gertatu denak, bertzeak bertze, eman du COVID-19aren arriskuaren maila. Soziologoa ez da harritu, beraz, 65 urte baino gehiagoko emakumeen testigantzetan nabarmendu den sentsazioaz jabetu denean: «Beldurra. Hiltzeko beldurra dute; beldurra diote gaitzari, eta beldurra diote gaitza bertze norbaiti kutsatzeari», nabarmendu du ikerlariak.
Egunerokoari aurre egiteko lehentasunak hartu du emakume gazteagoen konfinamendua: «Zaintza eta telelana uztartzeko modua aurkitzeko beharra edo enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientearekin soldata jasotzeko premia zituzten buruan; 65 urte baino gehiagoko emakume anitzek pentsioa kobratzen dute, eta, egunerokoak markatutako premiazko kontu horiek bermatuta, beldurrak hartu ditu». 2020. urte hasierako konfinamenduak eta osasun krisiak gerora ekarritako murrizketek eragindako «kalte emozionala» nabarmendu du Ibarrolak.
Sentitu duten beldurraren adibideak utzi dituzte beren testigantzetan: «Bikotekideak eta biok 70 urte baino gehiago ditugu. Gure sasoia kontuan hartuta, arrisku txikiena nork zuen aztertu genuen, eta erabaki genuen ni aterako nintzela erosketak egitera».
Nafarroako Berdintasunerako Institutuak igualdadnavarra.es bere webgunean jarri du Sara Ibarrolak egindako ikerketa. Idatziz jaso dituzte elkarrizketatutako emakumeen testigantzak, baita YouTuben ikus-entzunezko lan batean ere, euskarazko azpi idatziekin.
Ibarrola soziologoak oroitu du ikerketa joan den urtean koronabirusa dela-eta martxoan hasitako konfinamenduaren ingurukoa dela, baina garbi utzi du merezi duela pandemiak geroztik eragindakoak ere aztertzen jarraitzea. Batez ere, haren erranetan, inor bazter utziko ez duten politika publikoak markatzeko asmoz. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193680/garai-zail-hauetan-burua-elikatu-behar-dugu-eta-museoek-hori-ematen-dute.htm | Kultura | «Garai zail hauetan burua elikatu behar dugu, eta museoek hori ematen dute» | Pandemiaren eraginez aisialdi eta kultur eskaintza mugatua dagoen garai honetan, herrietako museoetara joateko deia egin du Aizpea Goenagak. Zailtasunak zailtasun, «ilusioz eta berritzeko gogoz» dago aktore, gidoilari eta zuzendaria. | «Garai zail hauetan burua elikatu behar dugu, eta museoek hori ematen dute». Pandemiaren eraginez aisialdi eta kultur eskaintza mugatua dagoen garai honetan, herrietako museoetara joateko deia egin du Aizpea Goenagak. Zailtasunak zailtasun, «ilusioz eta berritzeko gogoz» dago aktore, gidoilari eta zuzendaria. | Kameraren edo ikusleen aurrean egoteari utzi, eta Irungo Oiasso museoa koordinatzera egin du jauzia Aizpea Goenaga aktore, gidoilari eta zuzendariak (Donostia, 1959). Hamarkada askotan telebistan, antzerkian edo Etxepare Euskal Institutuan zuzendari gisa bildutako esperientzia hori museoan irauli du. Iazkoa ezohiko urtea izan arren, egoerari eutsi diote Oiasso museoan, eskaintza eta izaera birmoldatzen aritzen baitira etengabe.
Aktorea, gidoilaria, zinema zuzendaria… Eta, orain, Oiassoko koordinatzaile orokorra zara. Nolatan iritsi zara museo batean lan egitera?
Museoaren zuzendari izandako Mertxe Urteagak sartu ninduen erromatarren mundu honetan. Hark egin ditu hemengo indusketarik garrantzitsuenak; esaterako, Arditurrin ibilitakoa da. Aspalditik laguna dut, eta betidanik sartu izan digu ziri hori. Gogoan dut Irungo Santiago kalean garai bateko egurrak aurkitu zituztenean gertutik erreparatu niola prozesu guztiari; oso polita izan zen, oso aberasgarria. Eta, bere garaian, nik egin nuen Oiasso museoko ikus-entzunezkoa ere. Hortaz, hasieratik banuen halako lotura bat museoarekin. 2019an museoa kudeatzeko deialdia egin zuten, eta niri proposatu zidaten postu hori, museoari alderdi kultural hori eransteko, batez ere. Eta, kasualitatez, hasi eta berehala pandemia eta eromen hau guztia etorri zitzaigun.
Nola heldu diozue pandemiak eragindako egoera berriari?
Pandemia iritsi bezain laster, bi aukera genituela ikusi genuen: geldirik eta egoerari begira egon, edo gure eskuetan zegoen guztia egin museoa aktibatzeko. Eta bigarren aukera hori baliatu genuen, inolako zalantzarik gabe, gainera. Sare sozialetan asko mugitzen hasi ginen, Ficab jaialdiko [Bidasoko Nazioarteko Zinemaldi Arkeologikoa] filmak proiektatzen, bideoak eskaintzen… Eta jendeak primeran erantzun du hasiera-hasieratik. Lehenengo itxialdian, mugimendu handia nabaritu genuen gure webgunean. Gauza asko egin genituen, eta, irekiera iritsi zenean, eutsi egin genion eskaintza horri.
Egoera zaila da: oso zaila izan da museo guztientzat. Jendea ez dago oso animatuta gauzak ikustera edo zabaltzera, eta animatuta dauden askok taberna behar dute, ezta? [barrez]. Txantxaz harago, oso urte zaila izan da denentzat. Gipuzkoako museo arkeologiko bakarra da Oiasso, eta guk hasieratik oso argi izan dugu gure zeregina ez dela publiko orokorrari begirakoa bakarrik. Museo askok minimoetara jo dute, eta gu, aldiz, eskaintza indartzen saiatu gara; birmoldatzen ari gara etengabe. Ahalegin horretan murgilduta gabiltza; gauza berriak egiten saiatzen ari gara.
Zergatik animatu beharko lukete herritarrek Irungo Oiasso museoa bisitatzera?
Museo honek sekulako interesa piztu zidan lehen egunetik. Gehienok ez dakigu hemen nola bizi ginen orain dela 2.000 urte. Egiptoko gauza asko dakizkigu, baina, askotan, hemengo aurkikuntza eta aztarna asko ez ditugu ezagutzen. Guretzat oso garrantzitsua da jakintza hori gordetzea. Memoria hori jasotzen dugu, ikerlariek eta antropologoek aurkitutako hori erakusten dugu, baina baita horren gaineko hausnarketa sortu ere. Askotan ez gara kontziente izaten, baina benetako altxorrak daude hemen, ikaragarriak.
Adibidez?
Oiasson ikusgai dauden pieza batzuk bakarrak dira: munduan horrelako bat edo bi gehiago aurki daitezke asko jota. Milaka urteko egurrezko mortero bat dugu, adibidez, berezitasun horiek dituen bakarra. Gure museoan ez dago arte edo eskultura pieza ikaragarririk, bizitza dago. Nola bizi ziren lehen? Zer objektu erabiltzen zituzten? Galdera horiei erantzuten diegu guk.
Beste adibide bat: duela 2.000 urteko arrantzarako soka bat dugu, sekulako balioa daukana, garai hartan nola arrantzatzen zuten erakusten baitigu. Hondarribiko sare konpontzaileekin egon ginen, haiek elkarrizketatu genituen, eta erromatarrak ziren piezak eraman genizkien. Minutu eta erdi kostatu zitzaien horiekin moldatzea. Gaur egungoen oso-oso antzekoak dira. Baina kontua da memoria hori galduz joango dela; izan ere, gaur egun sareak puskatu, eta zakarretara botatzen dira. 2.000 urteko tradizio bat pikutara doa; ikaragarria da hori. Garai bateko memoria hori mantendu egin behar dugu, memoria edukitzea baita daukagun altxorrik preziatuena.
Memoria honi lotuta, museoan esnea berotzeko harriak ditugu ikusgai egun, betidanik erabili direnak, baina gaur egun jada galdu direnak. Historiaurretik erabili izan dira. Urrian jarduera batzuk izan genituen; helduekin eta gazteekin bildu ginen. Eta, halako batean, adineko emakume bat ikusi genuen, hunkituta, gaztetxoei harri horiek zer ziren kontatzen. Gazteek ez zuten ezagutzen; harriak soilik ziren haientzat. Hori da museoek duten gauza ederrenetako bat: memoria berreskuratzen da hemen, memoria bizi hori, belaunaldiz belaunaldi igarotakoa.
Berreskuratze lan horretan, zertan ari zarete orain?
Irungo meategien inguruan ari gara lanean azkenaldian. Irun meategi gune ikaragarria izan da historikoki, sekulako garrantzia izan dute hemengo meategiek, eta orain ia inork ez daki hori existitu zenik ere. Gure aitona-amonek han egin zuten lan, eta hori ere desagertu da. Meategien memoria bizi hori ere jasotzen ari gara, bertan lan egin zutenen lekukotasunak izateko.
Oraindik altxor asko dago aurkitzeke Irunen?
Museoaren inguruan eta Irunen denetik aurki daiteke oraindik. Bizilagun askok deitzen jarraitzen dute, txanpon edo piezaren bat aurkitu dutelako. Erne egonez gero, konturatzen zara aztarna asko daudela inguruan, uste baino gehiago. Pandemia iritsi aurretik, paseo historikoak egiten genituen, eta txundituta geratzen zen jendea.
Aisialdi eta kultur eskaintza murritza da egun. Behar hori betetzeko aproposak dira museoak?
Uste dut aukera onenetakoa dela, zalantzarik gabe. Museo bat baino leku seguruagorik aurkitzea zaila da egun. Ez duzu ezer ukitzen eta neurri zorrotzak hartzen dira. Aireztapena dago, espazio handiak dira, eta ez dira leku masifikatuak. Askotan pentsatzen dut supermerkatura egunero joaten garela, jende gehiagorekin, eta gauzak ukituz, gainera. Eta bada oso garrantzitsua den beste gauza bat ere: garai zail hauetan burua elikatu behar dugu batez ere, eta museoek aukera hori ematen dutela uste dut. Museora joatea izugarrizko plana dela uste dut. 45 minutu edo lau ordu pasatu ditzakezu museoan, paseoan. Pandemia garai hauetan funtsezkoa da jakin-mina piztea, burua elikatzea, pentsatzea… eta ez denbora guztian birusaz hitz egiten aritzea.
Pentsarazteko aukera ematen dute museoek; mimo hori ematen dute, denbora hori. Historiaren gordailuak dira, baina oso biziak. Egia da museoa kontenedore moduko bat dela, baina, era berean, espazio aktiboak dira; ezin dute eduki pasibotasun hori. Jendearekin hartu-emana izan behar dute: kultur eragileak dira, neurri batean. Askotan ez da izan behar historiarekiko zaletasunik; izan daiteke burdinarekiko zaletasuna, tresnekikoa, ontziekikoa… Jakin-mina piztu dezaketen milaka gauza daude.
Beraz, kultura, orokorrean, segurua da.
Horixe baietz! Kultura erabat segurua da, eta beharrezkoa, gainera. Kulturak elikatu egiten du; bihotza, arima, eta, batez ere, gogoa, bizitzeko gogo hori. Egoera honetan jende asko oso triste dago, oso bakarrik, eta kulturari esker egoerari bira ematen ari dira. Norbera garatzeko erremintak ematen ditu kulturak, eta horregatik da hain garrantzitsua antzerki obra bat, film edo telesail bat ikustea, liburu bat irakurtzea edo museo bat bisitatzea. Lehentasunezko gauza bat beharko luke izan kulturak. Eta, horretarako, beharrezko baliabideak jarri behar dira, noski.
Kultur arloan denetik egin duzu azken hamarkadetan. Zerk bete zaitu gehien?
Gauza ezberdinak egiteak betetzen nau ni; egindako guztiak eman dit gauza bereziren bat. Baina antzerkia oso kutuna dut, eta museoan antzerkia egitea da nire ametsetako bat. Hemen tailerrak eta emanaldiak eskaintzea gustatuko litzaidake. Antzinako munduan eta mundu klasikoan antzerkiak sekulako garrantzia izan zuen, eta hori berreskuratzea gustatuko litzaidake. Ea osasun egoerak baimentzen duen, baina beste bide bat hartuko dugu bestela.
Nola ikusten duzu zure ogibide kutun horren egoera? Zer diote kideek?
Oso-oso beldurgarria da panorama. Antzerkiaren munduan bertan behera gelditzen ari dira emanaldiak, eta arrisku handia dago filmetan eta telesailetan ere. Kezkatuta nago, baina betiko kezka da, ez oraingoa. Sortzaileek betidanik izan dute arrisku hori, beti mugan bizi izan gara. Diru laguntzak egon daitezke, baina ez daude espazioak produzitzeko, probatzeko edo arriskatzeko. Zail dago egoera. Eta beldurra ematen du batzuetan.
Horrelako krisialdi batean dena bihurtzen da oso prekarioa, eta sortzaileek, askotan, mugak jartzen dizkiote euren buruari, prekaritate horri aurre egiteko. Eta arriskutsua eta penagarria da hori. Burua eta espiritua elikatzea hain beharrezkoa den momentu honetan, uste dut garrantzitsua dela sorkuntza, kulturak beste estadio batean egon beharko lukeela. Asko pozten naiz arrisku guztien gainetik jendea gauzak egiten ari dela ikusteak. Norabidea aurkitu ezinik dabiltza lagun eta ezagun asko, etsita, neurri batean. Beste batzuk, ordea. ez. Eta pozgarria da hori. Baina, oso kontziente izanda, zailtasun handiak daudela.
Pena handia ematen didate gure adinekoek ere, eta jende gazteak ere bai. Gazteei ez zaie tokatzen egoera hau pairatu behar izatea. Nire mezua ez da pesimista batere, errealista da. Egoera zail honi buelta emateko, borrokan jarraitu behar du kulturak, eta lan horretan alboan izango naute ni.
Ziur baduzula proiektu berriren bat esku artean…
Hala da, bai. Besteak beste, antzerki gida bat egiten ari naiz eskoletarako, nahi duten guztiei modu librean eskuragarri jartzeko. Uste dut oso garrantzitsua dela txikitatik antzerkia egitea. Neska-mutilek berezkoa duten zerbait da imitazioz edo errepikapenez ikastea. Eskola askok sartzen dute antzerkia euren curriculumean, baina indartu egin behar dela uste dut. Denetik behar da, eta hori guztia irakatsi nahi dut gida honetan.
Nolako 2021a aurreikusi duzue?
Inork ez daki zer gertatuko den, baina argi dugu iazko espiritu berberarekin jarraituko dugula lanean. Garai gogorra izan arren, ilusioz gaude, berritzeko gogoz. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193681/oin-bat-finalerdietan-dute.htm | Kirola | Oin bat finalerdietan dute | Binakako Txapelketako seigarren garaipena eskuratu dute Elezkanok eta Zabaletak, eta sailkapenaren buruan sendotu dira. Sendotasuna erakutsi dute Olaizola eta Rezustaren aurka. | Oin bat finalerdietan dute. Binakako Txapelketako seigarren garaipena eskuratu dute Elezkanok eta Zabaletak, eta sailkapenaren buruan sendotu dira. Sendotasuna erakutsi dute Olaizola eta Rezustaren aurka. | Zazpi neurketatan sei garaipen eskuratu dituzte Danel Elezkanok eta Jose Javier Zabaletak. Atzo, Baikoko bikote izarra zuten parean, sailkapeneko hirugarren sailkatua, baina sendo aritu ziren Aspekoak, eta 18-22 gailendu ziren. Garaipen horri esker, ia ziurtatua dute finalerdiertarako sailkatzea.
Neurketaren hasieran ikuskizuna eskaini zuten Elezkanok eta Zabaletak. 0-5 irabazten hasi ziren, eta nola, gainera: atzean, Zabaleta gailendu egin zitzaion Rezustari, eta, aurreko koadroetan, erasokor jokatu zuen Elezkanok. Hala, neurketaren erdira arte errenta nabarmenak izan zituzten, baina Olaizola eta Rezusta ez dira amore ematen duten horietakoak, eta kosta ahala kosta eutsi zioten Aspekoen joari.
11-16tik 16nako berdinketara iristea lortu zuten Baikokoek, baina orduan pilotakada garbi bat galdu zuen Rezustak, eta berriz ere bide ona aurkitu zuten Elezkanok eta Zabaletak. Azkenean, arriskatu egin behar izan zuen Olaizolak, baina ez zuen asmatu, eta gorrientzat izan zen garaipena.
Sailkapena
1. Elezkano II.a-Zabaleta, 6 puntu 2. Altuna III.a-Mariezkurrena II.a, 5 (neurketa baten faltan) 3. Olaizola II.a-Rezusta, 4 4. Peña II.a-Albisu, 4 5. Urrutikoetxea-Imaz, 3 6. Ezkurdia-Galarza, 3 7. Artola-Aranguren, 1 (neurketa baten faltan) 8. Jaka-Martija, 1 |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193682/lokatz-artean-aurkitu-ditu-hiru-puntuak.htm | Kirola | Lokatz artean aurkitu ditu hiru puntuak | Hiru zutoinen artera errematerik egin gabe utzi du Realak Getafe, eta Isaken gol bati esker eskuratu du garaipena. Sailkapenean bosgarren dira txuriurdinak. | Lokatz artean aurkitu ditu hiru puntuak. Hiru zutoinen artera errematerik egin gabe utzi du Realak Getafe, eta Isaken gol bati esker eskuratu du garaipena. Sailkapenean bosgarren dira txuriurdinak. | Realak bolada ona berreskuratu duela dirudi. Atzo huts eta bat gailendu zitzaion Getaferi, eta irudi ona eman zuten txuri-urdinek, defentsan batez ere. Aurreikusi bezala, neurketa gogorra izan zen, kontaktu askokoa, baina baldintza horietan ere lehiatzen badakitela erakutsi zuten donostiarrek, eta hiru puntu garrantzitsu eskuratu zituzten.
Denboraldiko une garrantzitsuenetako bat gertu dela ari da berriz ondo sentizten Imanol Alguacilen taldea: Realak ostegunean jokatuko du Europa Leagueko kanporaketako joaneko neurketa Manchester Uniteden aurka. Taldeaz gain, une gozoan helduko dena Alexander Isak da. Aurrelari suediarrak eskuratu zuen atzo Realaren gol bakarra, 30. minutuan, eta bosgarren neurketaz jarraian lortu zuen baloia sarera bidaltzea.
Jokaldia Joseba Zalduaren hanketan hasi zen. Donostiarrak erdiraketa bikaina jarri zuen, eta gutxigatik ez zen sartu Mikel Oiartzabalen errematea; Isak, ordea, egon behar zuen lekuan zegoen, eta baloia bultza soilik egin behar izan zuen denboraldiko bere bederatzigarren gola eskuratzeko. Aukera gutxi gehiago izan zituen Realak.
Neurketak balio izan zuen lehen aldiz Realaren zelai erdiko hirukote magikoa batera ikusteko: Illarramendi, Merino eta SIlva hasieratik zelairatu zituen Alguacilek, eta haietako bi lesioetatik atera berri dauden arren, igerri zen haien presentzia zelaian. Garaipenari esker, sailkapenean bosgarren da Reala, eta olatu ona hartu du denboraldiko unerik garrantzitsuenetako batean.
Getafe: Soria; Damian Suarez (Aleña, 57'), Chakla, Cabaco, Oliveira (Portillo, 72'); Maksimovic (Kubo, 57'), Arambarri, Nyom, Cucurella; Cucho Hernandez (Enes Unal, 72') eta Mata (Angel, 77').
Reala: Remiro; Zaldua, Elustondo, Zubeldia, Monreal; Illarramendi (Gebara, 87'), Merino, Silva (Le Normand, 86'); Januzaj (Portu, 73'), Oiartzabal (Barrenetxea, 78') eta Isak (Fernandez, 78'). |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193683/bihar-hasiko-da-berdelaren-kanpaina.htm | Ekonomia | Bihar hasiko da berdelaren kanpaina | Ia bost mila tona arrantzatu ahal izango dituzte martxoa bitartean. | Bihar hasiko da berdelaren kanpaina. Ia bost mila tona arrantzatu ahal izango dituzte martxoa bitartean. | Lehenik, arte txikien flota abiatuko da, eta, gero, inguraketa flota gehituko zaie. Urte honetarako ezarritako kuota behin-behinekoa da, brexit-aren negoziazioengatik. Oraingoz, iazko kuotaren %65 arrantzatu ahal izango dute urteko lehen hiruhilekorako: 2.612 tona arte txikietarako eta 2.328 tona inguraketarako.
Kostaldetik oso gertu egiten den arrantza da, eta, beraz, lehen deskargak laster egitea espero da, eta aste honetan bertan lehen berdelak izatea arrandegietan.
Kosterak hastearekin batera —martxoan hasi ohi da antxoarena—, zabalduko dute berria Kofradia Itsas-Etxea, Donostiako kaian. Bizkaiko eta Gipuzkoako baxurako kofradien proiektu bat da, arrantzaren eta bere inguruan dagoen sektoreari balioa emateko. Bertan harrapatutako arrainaren kontsumoa sustatu nahi dute horren bidez, eta kanpainei, espezieei, arrantza arteei eta nutrizio onurei buruzko informazioa eman.
Berdelaren kanpainan, espezie horretan oinarritutako errezetak azalduko dituzte, «bai eta baxurako arrain mota hau ezagutarazten lagunduko duten hainbat jarduera ere». Baxurako arrantza herritarrengana hurbiltzeko asmoz, jarduera hauek egingo dira: Hondarribiko eta Pasaiako lonjak bisitatzea: bertan, Matter Itsasontzi Museoaren ekipoarekin batera, arrantzarekin, enkantearekin eta berdelaren salmentarekin zerikusia duen guztia ezagutu ahal izango da. Eta Donostiako portua eta Isturiz I itsasontzia bisitatzea: bertan, Euskal Itsasontzi Museoko ekipoak Kaiarriba auzoko bitxikeriak, historia eta arkitektura kontatuko ditu. Borja Isturiz-ek, baxurako itsasontziko patroiak, berdelak harrapatzeko erabiltzen dituen aparailuak eta teknologia erakutsi eta azalduko ditu, baita arrantzale profesional baten egunerokoa nolakoa den ere.
Berdelaren kanpainan, Kofradia Itsas-Etxean espezie hori modu ezberdinetan dastatu ahal izango da: ikatz parrillan, kroketetan, marinatua, ketua eta marmitakoan. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193684/budimir-herrera-eta-garaipena.htm | Kirola | Budimir, Herrera eta garaipena | Levantek urtebete zeraman etxean galdu gabe, baina, Budimirrek 74. minutuan sartutako golari eta Herrerak jarraian gelditutako penaltiari esker, hiru puntu garrantzitsu eskuratu ditu Osasunak. | Budimir, Herrera eta garaipena. Levantek urtebete zeraman etxean galdu gabe, baina, Budimirrek 74. minutuan sartutako golari eta Herrerak jarraian gelditutako penaltiari esker, hiru puntu garrantzitsu eskuratu ditu Osasunak. | Osasunak bi garaipen eskuratu ditu jarraian. Erronka zaila zuten atzo Jagoba Arrasateren mutilek: etxean galdu gabe urtebete zeraman Levanteri gailentzea. Ciutat de Valencia estadioan irabazi zuen azken taldea Alaves zen, iazko urtarrilaren 18an (0-1). Osasunak, ordea, lortu zuen helburua; hori bai, gogor lan eginda.
Neurketako aukerarik onenak etxeko taldeak izan zituen, baina neurketa bikaina egin zuen Sergio Herrerak, gorritxoen atezainak. Bigarren zatiaren erdialdean, Levantek neurketa nahi zuen tokian zuela zirudien, baina kontraeraso bikain bat egin zuten Barjak eta Budimirrek, Arrasateren aldaketetako bik. Lehenak gidatu zuen baloia, eta erdiraketa bikain errematatu zuen aurrelari kroaziarrak.
Neurketa, ordea, ez zen hor amaitu. Handik gutxira, penalti bat egin zuen Juan Cruzek, baina haren erakustaldiari ginga jarri zion Herrerak, eta Moralesen jaurtiketa gelditu zuen. Azken bi garaipenei esker, sailkapenean hamabigarren da Osasuna, eta lau puntura ditu jaitsiera postuak. Arnasa apur bat har dezakete nafarrek.
Levante: Aitor Fernandez; Duarte, Rober (Bardhi, 62'), Vezo, Miramon (Son, 85'); Radoja, Toño (Clerc, 74'), Malsa, Rochina (De Frutos, 62'); Sergio Leon (Morales, 62') eta Dani Gomez.
Osasuna: Herrera; Nacho Vidal, David Garcia, Aridane, Juan Cruz; Iñigo Perez (Manu Sanchez, 70'), Moncayola (Unai Garcia, 86'), Torro, Ruben Garcia (Oier, 81'), Roberto Torres (Barja, 70'); eta Calleri (Budimir, 70'). |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193685/aske-utzi-dute-oier-andueza-euskal-presoa-hogei-urte-kartzelan-pasatuta.htm | Politika | Aske utzi dute Oier Andueza euskal presoa, hogei urte kartzelan pasatuta | Azarotik Basauriko espetxean zegoen Andueza. | Aske utzi dute Oier Andueza euskal presoa, hogei urte kartzelan pasatuta. Azarotik Basauriko espetxean zegoen Andueza. | Oier Andueza euskal presoa Basauriko kartzelatik (Bizkaia) atera da gaur goizean, Etxerat elkarteak jakinarazi duenez. Preso durangarrak hogei urte igaro ditu espetxean.
Andueza 2001ean atxilotu zuten. ETArekin lotuta egon da espetxean, hainbat hilketa saiakera leporatuta. Azken urteak Murtzia II espetxean egin ditu, pasa den azaroan Basaurira gerturatu zuten arte. 2014an, Murtzia II espetxean zegoela, Etxerat elkarteak salatu zuen presoa jipoitu egin zutela. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193686/luis-angel-garrido-laquobarkamena-eskatu-nahi-dutraquo.htm | Gizartea | Luis Angel Garrido: «Barkamena eskatu nahi dut» | Tabernen irekieraren aldeko ebazpena eman zuen epaileak onartu du jabetu dela bere adierazpenek osasun langileen artean sortutako «atsekabeaz» | Luis Angel Garrido: «Barkamena eskatu nahi dut». Tabernen irekieraren aldeko ebazpena eman zuen epaileak onartu du jabetu dela bere adierazpenek osasun langileen artean sortutako «atsekabeaz» | «Ikastaro bat egin duten familia medikuak dira»: EAEko Auzitegi Nagusiko epaile Luis Angel Garridok halaxe deskribatu zituen joan den astelehenean epidemiologoak, Radio Popular irratian egindako adierazpen batzuetan. Ondoren, hurrengo egunean, COVID-19aren intzidentzia handieneko tokietan ere ostatuak irekitzeko aukera eman zuen epaia ebatzi zuen, ostalarien elkarteek aurkeztutako helegite bat ontzat jota. Atzetik, soka luze batean, haren hitzen kontrako adierazpenak katigatu ziren aste osoan, osasun profesionalen elkarteenak, batez ere. Gaur, irratian hitz egin du berriz, eta esandakoaren okerraz jabetu dela esan du: «Barkamena eskatu nahi dut».
Esan zituen hitzek osasun profesionalen artean «atsekabea» sortu dutela onartu du, eta «iraintzat» hartu zituztela. «Zorigaiztoko» hitz horiek bere benetako pentsatzeko era ez dutela erakusten adierazi du gaur: «Lan garrantzitsua egiten ari dira pandemia honetan». |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193687/laboral-kutxak-87-milioi-irabazi-zituen-2020an-36-gutxiago.htm | Ekonomia | Laboral Kutxak 87 milioi irabazi zituen 2020an, %36 gutxiago. | Hornidurak handitu ditu, eta kapitala sendotu du: %21,26 kaudimena dauka. | Laboral Kutxak 87 milioi irabazi zituen 2020an, %36 gutxiago.. Hornidurak handitu ditu, eta kapitala sendotu du: %21,26 kaudimena dauka. | Bere lehiakideen antzera, Laboral Kutxari ere nabarmen jaitsi zaizkio irabaziak 2020. urtean. Mondragon taldearen finantza erakundeak 2019an baino %36 gutxiago irabazi zuen iaz; kopuru osoetan, 50 milioi euro gutxiago irabazi ditu, 137 milioitik 87 milioira igaro baita.
Irabazi txikiagoen garaia luzatu egingo dela uste du Laboral Kutxak, koronabirusaren pandemiaren eragin kaltegarria batu zaiolako aurreko urteetan finantza erakundeek negozioa egiteko zuten zailtasunari, interes tasa txikiei. Euriborra, esaterako, inoizko maila txikienean dago, -%0,5ean, eta horrek zaildu egiten du bankuek bere negozio ohikoa egitea: aurrezkia jasotzea eta hari ematen dioten interesa baino handiagoa duten maileguak ematea. Interes marjina 254.6 milioikoa izan da, %1,89 handiagoa, baina hori «bultzada komertzialaren ondorioz» izan da. Hau da, enpresei mailegu gehiago eman dizkielako inbertsioetarako, eta familiei etxeak erosteko.
Kreditu inbertsioan 2020. urtea «inflexio puntua» gertatu dela azaldu du Laboral Kutxak, aspaldiko partez gehiago direlako sinatutako mailegu berriak urtean amortizatutakoak baino. Kredituen saldo bizia %4 handitu zaio, 14.382 milioiraino. Hipoteketan, esaterako, 2019an baino %16,8 gehiago eman ditu, eta urtearen amaieran saldoa aurreko urtekoa baino %1,2 handiagia zen, hamarkada batez jaisten aritu ondoren. Ez da halakorik gertatu kontsumorako kredituetan: %9,7 gutxituko zaizkio.
Enpresen arloan, pandemiak handitu egin ditu haien finantzaketa beharrak, eta hori nabaritu da kontratazioan: aurreko urtean baino %80 mailegu gehiago eman ditu, eta kredituen saldo bizia %15 handitu da. Horietako asko enpresei likidezia bermatzeko maileguak izan dira, eta erakundeek ICO, Elkargi, Sonagar eta EIFren bitartez gaitutako tresnen bidez eman dituzte.
Berankortasuna handitzeko zain
Mailegu asko emateak badu arrisku bat: haietako batzuk bueltan ez jasotzea. Krisiaren ondorioz arriskua are handiagoa dela onartu du Arrasateko kreditu kooperatibak. «Datozen hiletan eta urteetan, familiei eta enpresei pizgarriak emateko neurria bertan behera utzi ostean, berankortasunak gora egingo duela espero da». Horregatik, zuhur jokatzea erabaki du, eta 65,7 milioi euroko ezohiko hornidura egin du, etorkizunean izan ditzakeen mailegu usteletarako prest egoteko. 2020an, berez, berankortasuna 0,42 puntu jaitsi zaio Laboral Kutxari, eta %3,31koa du.
Etor daitezkeen arazoei aurre egiteko, Europako Banku Zentralak behin eta berriro eskatu die bankuei beren kapitala sendotzeko, eta horregatik debekatu die oraintsu arte irabaziak banatzea. Talde txikia izanik, Laboral Kutxa ez dago EBZren zaintza zuzenean, baina hark ere egin ditu etxeko lanak. CET1 ratioaren arabera neurtuta, %21,26ko kapitala du Laboral Kutxak, «kaudimenik handiena bere erreferentziazko merkatuan». |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193688/zientziari-buruzko-mintegian-izena-emateko-azken-eguna-da-gaur.htm | Gizartea | Zientziari buruzko mintegian izena emateko azken eguna da gaur | Asteazkenean mintegia egingo du BERRIAk Miren Basaras, Izortze Santin Gomez eta Ana Galarragaga Aiestaran zientzialariekin. | Zientziari buruzko mintegian izena emateko azken eguna da gaur. Asteazkenean mintegia egingo du BERRIAk Miren Basaras, Izortze Santin Gomez eta Ana Galarragaga Aiestaran zientzialariekin. | Urtebete da COVID-19ak bizitza aldatu zigunetik. Denbora honetan guztian gertatu dena ulertzeko, artikulu sorta berezia prestatzen ari da BERRIA. Eta, egoera berezia izanda, formatu berezian ere landuko du gaia: web bidezko mintegi bat egingo dugu, zientzia arloko irakaspenak aztertzeko. Urte honetan lehen lerrora igaro dira zientzia eta zientzialariak. Urtebete emankorra eta lanpetua izan dute. Baina zer ikasi dugu? Galdera horixe aletzen saiatuko gara asteazkenean, hilak 17, hiru zientzialarirekin.
Etxeko pantailara eramango dizkizu BERRIAk urte honetan lehen lerroan egon diren hiru andre zientzialari: Miren Basaras Ibarzabal mikrobiologo eta EHUko irakaslea; Izortze Santin Gomez biologo eta EHUko irakaslea; eta Ana Galarragaga Aiestaran zientzia dibulgatzaile eta Elhuyarreko kidea.
Mintegia ikusteko, izena eman behar da, lekuak mugatuak baitira, eta gaur emaitzen da epea. Izena ematen duenak Zoom bidez ikusiko du mahai ingurua, zuzenean. Gainera, aplikazioaren txata baliatzeko aukera egongo da, galderak egiteko. Behin izena emanda, mintegira batzeko esteka posta elektronikoz iritsiko zaie partaideei bihar, saioaren bezperan. Estekan klik eginez, mintegian sartu ahal izango da, bai Zoom aplikazioaren bidez, eta baita nabigatzailearen bidez ere.
Hilaren 28tik aurrera, mintegia BERRIAren webgunean egongo da, edonorentzat ikusgai. Izan ere, igande horretan erreportaje sorta bat argitaratuko du COVID-19a Euskal Herrian agertu zeneko urteurrena dela-eta.
Koronabirusak fisikoki urrundu gaituen honetan, forma berriak topatu ditugu elkarrekin egoteko. Pantailan elkartu gara lagunekin, eta pantailan elkartu gara adituekin. Urruti dagoena hurbiltzeko moduak topatu ditugu. Tresna berriek emandako aukerak baliatu, eta etxeko pantailaraino ekarrizko dizkizu adituak BERRIAk, hain eskura ez dugun jendea esku-eskura jarriz. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193689/motorzale-bat-hil-da-azkarateko-gainean-trafiko-istripuz.htm | Gizartea | Motorzale bat hil da Azkarateko gainean, trafiko istripuz | Elgoibartik Azkoitirako noranzkoan gertatu da ezbeharra. Errepidetik atera da gidaria, eta bertan hil da. | Motorzale bat hil da Azkarateko gainean, trafiko istripuz. Elgoibartik Azkoitirako noranzkoan gertatu da ezbeharra. Errepidetik atera da gidaria, eta bertan hil da. | Motor baten gidaria hil da gaur goizean GI-2634an, Azkarateko gainean (Gipuzkoa), Elgoibartik Azkoitirako noranzkoan. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, istripuan beste ezin ibilgailuk ez du kalterik jasan. Motorra errepidetik atera da, eta motorzalea bertan hil da, egindako zaurien ondorioz. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.