date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193690/elak-grebara-deitu-ditu-eskola-garraioko-eta-jangeletako-langileak.htm | Gizartea | ELAk grebara deitu ditu eskola garraioko eta jangeletako langileak | Otsailaren 23rako eta 24rako egin dute deialdia. Besteak beste, lanpostuak bermatzea eta neurri eta protokolo zehatzak eskatu dituzte. | ELAk grebara deitu ditu eskola garraioko eta jangeletako langileak. Otsailaren 23rako eta 24rako egin dute deialdia. Besteak beste, lanpostuak bermatzea eta neurri eta protokolo zehatzak eskatu dituzte. | Beste behin ere, grebarako deia egin du ELA sindikatuak eskola garraiorako eta jangeletarako. Hain zuzen, otsailaren 23rako eta 24rako egin du deialdia, eta eskola publikoetan nahiz itunpekoetan izango du eragina. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak eta patronalak orain arteko jarrerarekin segitzen dutela azpimarratzearekin batera, hiru salaketa egin dituzte: ez dietela zerbitzua eskaintzen bazkaltiar guztiei, neurri eta protokolo zehatzak falta zaizkiela, eta bermeak falta dituztela segurtasuna eta lana eta lan baldintzak mantentzeko.
Bi egun horiek ez dira izango ELAk eskola garraiorako eta jangeletarako deitutako lehen greba egunak, urtarrilaren 27rako eta 28rako ere egin baitzuen deialdia. Beraz, gaur iragarritako erabakiarekin, greba dinamikarekin segitzea erabaki du sindikatuak. Uste dute badituztela arrazoiak horretarako: «Hezkuntza Sailak ez du hasierako jarrera aldatu, eta kolektiboek egiten dizkioten eskariei erantzun gabe jarraitzen du». Gainera, sindikatuak eman dituen datuen arabera, 17.000 bazkaltiarri jangelan jateko eskubidea kendu diete, eta, ondorioz, aldi baterako mila lanpostu suntsitu dira, eta beste mila lanpostu finko «ezegonkortasun egoerara» pasatu.
Sindikatuaren hitzetan, ikasturte honetarako eskola jantokiei 180 milioi euro eman bazaizkie ere, eta itunpekoak edo pribatuak diren ikastetxeek ere diru laguntzak jaso badituzte ere, Hezkuntza sailak ez du «beharrezko errefortzurik» ezarri horien bidez, eta sindikatuak egotzi dio aurreztea lehenetsi izana «osagarritzat», eta ez hezkuntza sistemaren partetzat dituzten zerbitzu horietan. Segurtasuna bermatzeko ere eskatu dute: «Protokolo eta neurri zehatzik ez izateak zuzenean eragiten die zerbitzuen segurtasunari eta kalitateari, baita langileen eta erabiltzaileen osasunerako eskubideari ere; izan ere, eskola ordutegirako hartutako erabakiek ez dute eraginik jantokiko edo autobuseko ordutegietan». ELAk zerbitzu horien aldeko «benetako apustua» eskatu du. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193691/eh-bildu-arazo-nazionala-mahai-gainean-dago.htm | Politika | EH Bildu: «Arazo nazionala mahai gainean dago» | Otegik nabarmendu du proiektu independentista ezkerretik hazten ari dela, eta unionista, berriz, eskuin muturretik. | EH Bildu: «Arazo nazionala mahai gainean dago». Otegik nabarmendu du proiektu independentista ezkerretik hazten ari dela, eta unionista, berriz, eskuin muturretik. | Kataluniako hauteskundeei buruzko analisia egin du eguerdian EH Bilduko Mahai Politikoak, eta horren berri eman du ondoren Arnaldo Otegi koordinatzaileak. Aldagai bat nabarmendu du: independentismoak irabazi egin dituela bozak, eta, oraingoan, «%50eko langa» gainditu duela: «Inoiz izan den parlamenturik independentistena izango da. Argi dagoena da independentismoak garaipen historiko bat lortu duela». Horiek horrela, indar independentista guztiak zoriondu ditu.
«Arazo nazionala hor dago, berriro ere mahai gainean. Egon daitezke auzitegiak, kartzelak, diktadurak; baina berriro ere eta etengabe, arazo nazionala mahai gainean dago. Horrek esan nahi du badagoela gehiengo bat libre eta demokratikoki erabaki nahi duena bere etorkizuna, eta hori hauteskundez hauteskunde kontsolidatzen da», laburbildu du Otegik.
Bide horretan, mezu bat bidali dio Espainiako Estatuari, esanez baduela «zer pentsatu», auzi nazionala «mahai gainean indarrez» jarri delako: «Independentismoak kolpe bat eman du mahai gainean. Autoritate batzuk pentsatzera eraman beharko lukete: irtenbide ezean eta errepresioan tematzea, edo, behingoagatik, errespetatzea Espainiako Estatuan gauden nazioei gure nortasun nazionala eta erabakitzeko eskubidea».
Era berean, nabarmendu du independentismoa «ezkerretik» indartu dela, eta bereziki zoriondu ditu ERC eta CUP. Gainera, beste analisi bat ere egin du: En Comu Podem-ek eskuratutako zortzi diputatuak kontuan hartuta, «boto autodeterministak %60 inguru» direla botoetan eta ordezkari kopuruan. «Proiektu independentista ezkerretik handitzen da, eta unionista, eskuin muturretik», laburbildu du Otegik: «Egia da PSCk irabazi duela, baina ez du inolako aukerarik gobernatzeko. Unionismoak eskuin muturrera egin du, eta hori kezkatzekoa da».
EH Bilduko koordinatzailearen hitzetan, subiranismoaren goraldia ez da soilik Espainian gertatzen ari: «Ezkerreko subiranistak toki guztietan gora goaz; gero eta jende gehiago ari zaio ezker independentistari babesa ematen: Hego Euskal Herrian, Katalunian eta Galizian, baina baita Eskozian eta Irlandan ere». Beraz, Otegik uste du Llotja de Marreko akordioa «oso indartuta» atera dela hauteskundeetatik, eta, beraz, baita «ERC-EH Bildu akordio estrategikoa ere».
Urkullu, «gobernabidearen» alde
Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakaria ere mintzatu da Kataluniako hauteskundeez; esan du espero duela «gobernabidea eta egonkortasuna egotea, Kataluniako herriaren mesedetan».
Bart gauean, berriz, Andoni Ortuzar EAJko Euzkadi Buru Batzarreko presidenteak nabarmendu zuen Kataluniaren gehiengoak alderdi subiranistak babestu dituela, eta horiek «gehiengo argia» eskuratu dutela parlamentuan: «Gizarte katalanak bere etorkizuna askatasunean erabaki nahi du; hala adierazi du bere botekin. Horretarako elkarrizketa eta soilik elkarrizketa da beharrezkoa».
Ortuzarrek Illa eta PSC zoriondu zituen; haren ustez, bart gaueko emaitzak «gizarte anitz baten isla» dira, eta uste du gaurtik aurrera egin beharrekoa dela «mahaian esertzea eta Kataluniaren aitortza nazionalerako irtenbide demokratiko bat bilatzea, Euskadiren kasuan bezala. Bide horretan beti topatuko dute EAJ».
Bestalde, Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusi eta Jaurlaritzako bigarren lehendakariordeak Illa zoriondu zuen, eta nabarmendu «elkarbizitzaren, irtenbideen eta blokeo politikoaren amaieraren aldeko apustuak irabazi» duela hauteskundeetan. Ramon Alzorriz PSNko bozeramailearen arabera, «blokeez hitz egiteari utzi beharra zaio, eta mahai gainean jarri behar dira jendearen bizimodua hobetuko duten politikak».
Miren Etxebeste Ahal Dugu-ko kideak, berriz, espero du «elkarrizketarako joera duten alderdiak elkartuko direla, akordioak egiteko».
Ezkorrago agertu da Javier Esparza UPNko presidente eta Navarra Sumako bozeramailea: «Albiste txarra da independentismoak gehiengoa izatea Katalunian». Gainera, kexu azaldu da «[Nafarroako Gobernuko lehendakari Maria] Txibiteren bazkide guztiak oso pozik» daudelako. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193692/kosovoko-parlamenturako-bozak-autodeterminazioa-ezkertiarrak-irabazi-ditu.htm | Mundua | Kosovoko Parlamenturako bozak Autodeterminazioa ezkertiarrak irabazi ditu | Albin Kurtiren alderdiak botoen %47,89 bildu ditu, baina ez du gehiengo osorik lortu. Gobernabidea bermatzeko, beste indarrekin negoziatu beharko du. | Kosovoko Parlamenturako bozak Autodeterminazioa ezkertiarrak irabazi ditu. Albin Kurtiren alderdiak botoen %47,89 bildu ditu, baina ez du gehiengo osorik lortu. Gobernabidea bermatzeko, beste indarrekin negoziatu beharko du. | Autodeterminazioa alderdi sozialdemokrata eta nazionalistak irabazi ditu Kosovoko Parlamenturako hauteskundeak, botoen %47,89 eskuratuta. Albin Kurti lehen ministro ohia buru duen indar politiko horrek bikoiztu egin du 2019ko bozetan lorturiko babesa, baina ez du gehiengo osorik eskuratu, eta, hortaz, ordezkaritza lortu duten gainontzekoekin negoziatu beharko du gobernabidea. Kurtik hitzeman du «justizia eta enplegua» izango direla bere lehentasunak.
Hauteskunde Batzorde Zentralaren behin-behineko datuen arabera, 1990eko hamarkadan Serbiaren aurka borrokatu zen UCK Kosovo Askatzeko Armadatik sorturiko PDK Kosovoko Alderdi Demokratikoa izan da babesik handiena bildu duten alderdietan bigarrena (%17,36), eta haren atzetik izan da Avdullah Hotiren LDK Kosovoko Liga Demokratiko kontserbadorea (%13,08), egun agintean dagoen alderdia. Gutxiengo etnikoek ere ordezkaritza izango dute parlamentuan, 120 eserlekuetatik hogei bermatzen baitizkie legeak –serbiarrak dira gehienak–. Parte hartzea, berriz, hiru puntu igo da, %47,08raino.
Kosovon desegonkortasun politikoa da nagusi, eta horrek zaildu egingo ditu gobernu bat osatzeko negoziazioak, alderdien arteko harremanak ez baitira oso onak. Gainera, iragan urtean gertaturikoak ere pisua izango du erabakietan; Autodeterminazioak eta LDK-k koalizioa osatu zuten iaz, eta Kurti lehen ministro bilakatu zen, baina zazpi aste besterik ez zuen iraun boterean, martxoan kargugabetu egin baitzuten zentsura mozio baten bidez, argudiatuta ez zela gai COVID-19aren pandemiari aurre egiteko.
Hotik hartu zuen orduan agintea, Auzitegi Konstituzionalak baimena eman baitzion gobernua osatzeko bozetara joan gabe. Baina horrek gutxi iraun zuen, auzitegi berak iragan abenduan ebatzi baitzuen iruzurragatik zigortu zuten diputatu baten botoak ez zuela balio, eta, hortaz, gobernuak ez zuela behar adina babes jaso. Kurtiren helburuetako bat, hortaz, desegonkortasun hori etetea izango da, ustelkeria amaitzearekin batera.
Horretarako, baina, oinarri sendoko koalizio bat osatu beharko du. Hauteskunde Batzorde Zentralak ez du oraindik parlamentu berriaren osaera jakinarazi, baina hango hedabide batzuek 120tik 29 eserleku eman dizkiote Autodeterminazioa alderdiari.
Kanpainako beste auzietako bat izan da pandemia eta horrek ekarri duen krisi ekonomikoa. Kosovora ez da oraindik txertorik iritsi, eta Hotik hitzeman du aurre egingo diola gabezia horri. Haren esanetan, berak gidatzen duen jarduneko gobernuak 1,85 milioi dosi erosi ditu 40 milioi euroan, eta ziurtatu du herritarren %75 txertatuta egongo direla urte amaierarako.
Baieztapen horiek gezur hutsa direla salatu dute gainerako alderdiek. Kurtik ohartarazi zuen bere gobernua izango dela soilik Kosovon txertaketa kanpaina duin bat antolatzeko gai, biztanleriaren %60 txertatuko dela ziurtatuko duena.
Egoera ekonomikoak nabarmen egin du okerrera koronabirusaren hedatzearekin. 2020an, 92.000 lagun baino gehiago gelditu dira lanik gabe, eta barne produktu gordina %9 murriztu da. Langabezia tasa %30ekoa da, eta gazteen erdiak ari dira lan bila. Lehendik ere, egoera ez zen samurra Mendebaldeko Balkanetako estaturik pobreenean. Kosovon bizi proiektu bat garatzeko aukera faltagatik, 170.000 herritarrek utzi zuten herrialdea 2015 eta 2019 artean —biztanleriaren ia %10ek—.
Serbiarekiko harremanak
Beste erronka bat Serbiarekiko harremanak bideratzea izango da. Kosovok independentzia deklaratu zuen 2008an, eta aldebakarreko erabakiz banandu zen herrialde horretatik. Belgradek, ordea, ez du estatu independente gisa aitortzen, eta bere lurraldearen parte dela aldarrikatzen du. Azken hilabeteetan, Europako Batasunak eta Ameriketako Estatu Batuek ahalegina egin dute Serbiaren eta Kosovoren arteko akordio bat lortzeko, bien arteko harremanak bideratze aldera, baina egin dituzten bilerek ez dute uztarik eman.
Hain justu, Pristinaren eta Belgraden arteko elkarrizketak ere eztabaidagai izan dira kanpainan. Kurtik gogor kritikatu du Hotiren gobernuak Serbiarekin izan duen jarrera. Haren esanetan, otzanegia izan da, eta ohartarazi du egiazko elkarrizketa berdintasun printzipioa betez gerta daitekeela soilik.
Autodeterminazioa alderdia demokrazia zuzenaren aldekoa da, eta defendatu du herritarrek aukera izan behar dutela Kosovoko gai garrantzitsuenen gainean erreferendum bidez erabakitzeko. Besteak beste, herrialdeak Albaniarekin batu nahi duen erabaki beharko lukete herritarrek, Kurtiren iritziz.
Hurrengo erabakia estatuburuari begirakoa izango da; presidentea aukeratzeko bozketa laster egin beharko lukete, hil honetan edo martxoan beranduenez. Hashim Thacik iragan azaroan eman zuen dimisioa, Kosovorako Auzitegi Bereziak gerra krimenengatik eta gizateriaren aurkako krimenengatik inputatu zuela berretsi ostean; auzitegiak 1998. eta 1999. urteetan Serbiako indarren aurka UCKren buruzagi moduan izandako rolagatik hartu zuen delitu horiek egozteko erabakia.
Legediaren arabera, hautagaiek gutxienez parlamentuko 81 diputaturen babesa jaso behar dute lehen bi bozketetan estatuburu izendatzeko; halakorik gertatzen ez bada, nahikoa izango da hirugarren bozketan 61 boto jasotzea. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193693/tolosako-epaitegiak-behin-behinean-artxibatu-du-eguzkik-eta-landarlanek-aralarko-pisten-aurka-jarritako-salaketa.htm | Gizartea | Tolosako Epaitegiak behin-behinean artxibatu du Eguzkik eta Landarlanek Aralarko pisten aurka jarritako salaketa | Epaitegiak ondorioztatu du Aralarko mendilerroan egindako jarduera guztietan «legezko baldintza guztiak bete» zituztela eta «naturguneak babesteko indarrean zeuden arau guztiak errespetatu» zituztela. | Tolosako Epaitegiak behin-behinean artxibatu du Eguzkik eta Landarlanek Aralarko pisten aurka jarritako salaketa. Epaitegiak ondorioztatu du Aralarko mendilerroan egindako jarduera guztietan «legezko baldintza guztiak bete» zituztela eta «naturguneak babesteko indarrean zeuden arau guztiak errespetatu» zituztela. | Hilabete luzeak dira Aralarko parke naturalean egin nahi dituzten pisten gaiak eztabaida eta protesta ugari eragin dituela. Askotariko iritziak eragin ditu artzainen txaboletara iristeko egin nahi dituzten pisten auziak, eta erakutsi du batzuetan ez dela samurra ingurumena zaintzearen eta abeltzainen jarduna babestearen arteko oreka. Hain justu ere, Gipuzkoako Foru Aldundiak gaur baloratu du Eguzki taldeak eta Landarlan erakundeak pista horien aurka jarritako salaketa. Jakinarazpen batean adierazi duenez, Tolosako Lehen Auzialdiko eta Instrukzioko 3. Epaitegiak lan horien aurka jarritako salaketa «behin-behinean artxibatzea» agindu du.
Foru Aldundiaren arabera, «Intzansaotik Goroskintxurako txabolen sarbideak antolatu eta zaharberritzeko proiektuaren» barruan sartzen dira lan horiek, eta «inguruko artzainen baldintza guztiak hobetzeko» helburu jakina dute. Bada, Jabier Larrañaga Sustapen Ekonomiko, Turismo eta Landa Inguruneko diputatuak nabarmendu du epaitegiaren autoak «irmo» azaltzen duela joan den legegintzaldian departamentuak egindako jarduera horietan guztietan «legezko baldintza guztiak bete» zituztela eta «naturguneak babesteko indarrean zeuden arau guztiak errespetatu» zituztela.
Larrañagaren hitzetan, autoak egiaztatu du hartutako erabakiak ezin direla arbitrariotzat jo. Proiektua onartzeko prozedura «indarrean dagoen legeriari egokitu» zitzaiola azaldu du, eta «beti» gauzatu zela «ingurumena zaintzeko plan batekin batera». Gainera, Tolosako Epaitegiaren jarduna nabarmendu du Sustapen Ekonomiko, Turismo eta Landa Inguruneko diputatuak, azpimarratuta lan horiek onartu aurretik «Mankomunitateak parte hartu zuen batzar nagusi ugari» egin zituela, «elkarte ekologistei kontsulta ugari» egin zizkiela, eta «iritzi publikoari buruzko azalpen ugari» eman zituela .
«Ondorio kaltegarririk ez ingurumenean»
Prozesatze autoak berresten du Aralarko Natur Baliabideen Antolamendurako Plana deituak «bide jakin batzuk egiteko» aukera ematen duela, eta ez dela ahaztu behar proiektuak helburu zuela lehendik zeuden sarbideak egokitzea, ibilgailuek bideetatik kanpo ukitutako larre eremuak lehengoratzea eta sarbide bat ezartzea; helburu horiek guztiak, abeltzaintza jarduera eta haren zaintza bultzatzeko asmoarekin zehaztuak. Halaber, adierazi du ez dela gertatu «ingurumenean eragina izan duen ondorio kaltegarririk edo nabarmenik».
Larrañagaren ustez, pista horiek «funtsezkoak» izan dira «Aralarren inguruan bizi eta lan egiten duten baldintza guztiak duintzeko». Azpimarratu du egindako lan guztiak Aralar «goi mendiko habitat» gisa kontserbatzen lagundu dutela, «inguruko larreen mantentze lana sustatuz, abeltzainen kudeaketa iraunkorra eta egokia sendotuz, eta mendizaleen eta mendiaz eta naturaz gozatzen duten beste erabiltzaile batzuen segurtasuna hobetuz». Halaber, deitoratu egin du pisten aurka eginiko salaketa eta esku hartze horiek «judizializatu eta helburu politikoekin» egin izana, haren hitzetan «akusazio bidegabe, funtsik gabe eta erabat neurriz kanpokoak eginda». |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193694/465-kasu-atzemanda-beheranzko-joera-berretsi-da-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 465 kasu atzemanda, beheranzko joera berretsi da Hego Euskal Herrian | Lurraldeen artean, Bizkaian bakarrik egin zuten gora atzo kasuek: 28 kasu gehiago. Oraindik, eremu gorrian jarraitzen du lurraldeak; Araba eta Gipuzkoa iragan astearen amaieran atera ziren. | 465 kasu atzemanda, beheranzko joera berretsi da Hego Euskal Herrian. Lurraldeen artean, Bizkaian bakarrik egin zuten gora atzo kasuek: 28 kasu gehiago. Oraindik, eremu gorrian jarraitzen du lurraldeak; Araba eta Gipuzkoa iragan astearen amaieran atera ziren. | Hirugarren olatua atzera egiten ari da apurka, baina, oraindik ere, ugariak dira kasuak Hego Euskal Herrian. Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak aurreratutako lehen datuen arabera, 465 kasu atzeman zituzten igandean, larunbatean baino hamalau gutxiago. Urtarrilaren 3tik ez zegoen hori baino kopuru apalagorik.
Lurraldeen artean, berezitasunak daude kasu kopuruan etaaurreko bi asteetako intzidentzian. Bizkaiak du kasu gehien: 270 atzeman ziren igandean, bezperan baino 28 gehiago. Araban, 51 kasu atzeman ziren, larunbatean baino zazpi gutxiago; Gipuzkoan, 91, 24 gutxiago eta Nafarroan, 48, bezperan baino zortzi gutxiago.
Intzidentziari dagokionez, Bizkaiak 100.000 biztanleko 500 kasutik gorako eremu gorrian jarraitzen du, baina beherantz ari da. Aurreko astean lortu zuten eremu gorritik ateratzea Gipuzkoak (ostiralean) eta Arabak (larunbatean). Nafarroak, berriz, 250 kasuko intzidentziara gerturatzen jarraitzen du, eta 265,9an dago.
Herriak eremu gorrian
Jaurlaritzak, halaber, eremu gorrian diren herrien zerrenda kaleratu du. 5.000 biztanletik gorako herri hauek daude: Abadiño, Astigarraga, Balmaseda, Basauri, Berango, Bergara, Bermeo, Bilbo, Derio, Elgoibar, Getxo, Gorliz, Gueñes, Irun, Lasarte, Legazpi, Leioa, Lezo, Oñati, Santurtzi eta Sopela. 5.000 biztanletik beherakoen artean, hauek daude eremu gorrian: Alonsotegi, Aramaio, Lezama, Loiu, Mendaro, Plentzia, Sondika, Urduliz eta Zamudio.
Beheranzko joera agerikoa izan arren eta Nafarroaren zein Araba, Bizkai eta Gipuzkoaren artean diferentziak egon arren, intzidentzia oro har handia da oraindik Hego Euskal Herrian.
Konparazio baterako: otsailaren 11ko datuak hartuta, Alemania osoan batez beste 100.000 biztanleko 176,9ko intzidentzia dute; Grezian, 111,6koa; Norvegian, 69,2koa; Finlandian, 97,6koa; eta Islandian, 8,4 eskasekoa. Egoera bestelakoa da beste hainbat herrialdeetan, batik bat Iberiar penintsulan. Kasu gehien, oraintxe, Portugalek du (1.190 kasu 100.000 biztanleko aurreko hamalau egunean), eta Espainiak (843 kasu batez beste). Txekiak ere egoera kezkagarria da (914,5 kasu), inguruko herrialdeekin alderatuta intizdentzia nabarmen handiagoa baitu.
Ospitaleetako egoera EAEn
Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, ospitaleen gaineko presioa handia da. Igandean, beste 38 herritar erietxeratu zituzten Osakidetzako ospitaleetako gela arruntetan, eta ZIUetan, berriz, 170 lagun daude larri.
Nafarroaren kasuan, intzidentziaren beherakada nabaritzen ari da Osasunbideko ospitaleetan, gehiago baitira sendagiria jasotzen dutenak gaixo agiria dutenak baino. Izan ere, 142 dira ospitaleratuak, bezperan baino hamar gutxiago. Horien artean, ZIUko oheetan larunbatean baino bi pertsona gehiago zeuden atzo —guztira 25—. Solairuko oheetan, berriz, larunbatean baino hamairu gutxiago zeuden, eta orotara 105 daude. Etxeko osasun arreta berezia jasotzen ari dira hamabi lagun, bezperan baino bat gutxiago.
Nafarroako Gobernuak jakinarazi du azken egunetan bost lagun hil direla, 78 eta 97 urte bitartekoak. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193695/libe-goni-garatek-jasoko-du-i-monzon-ganuza-saria.htm | Gizartea | Libe Goñi Garatek jasoko du I. Monzon-Ganuza saria | «Euskal Herriari, bere kultura, hizkuntza, historia eta etorkizunari bizitza osoko lana» eskaini izana omendu nahi dute sari horren bidez. | Libe Goñi Garatek jasoko du I. Monzon-Ganuza saria. «Euskal Herriari, bere kultura, hizkuntza, historia eta etorkizunari bizitza osoko lana» eskaini izana omendu nahi dute sari horren bidez. | Olaso Dorrea fundazioak eta Bergarako Udalak Monzon-Ganuza saria sortzea erabaki dute, «Euskal Herriari, bere kultura, hizkuntza, historia eta etorkizunari bizitza osoko lana» eskaini dioten herritarrak omentzeko, eta Telesforo Monzonek eta Josefa Ganuzak ordezkatu zituzten balioak sustatzeko, hala nol, «herri honekiko maitasuna, euskarari eta kulturari emaniko lehentasuna, Nafarroak euskal historian izan duen garrantzia eta batasunaren balioa». Sariaren berri emateaz batera, antolatzaileek iragarri dute nork jasoko duen 2021eko saria: Libe Goñi Garate Seaskako andereño historikoa.
Libe Goñi Garatek (Oteitza, Nafarroa, 1947) 1960ko hamarkadan ekin zion euskara irakasteari, Elbira Zipitriarekin eta Karmele Esnalekin batera, eta Andoaingo ikastolako zuzendari ere izan zen gero, baina 1969an Ipar Euskal Herrira ihes egin behar izan zuen. Argitxu Nobliarekin batera, Ipar Euskal Herriko ikastolen mugimenduko aitzindaria izan zen, eta irakasle lanetan aritu zen erretiroa hartu zuen arte, ikastolen mugimenduaren aldeko beharrean eta euskal kulturaren sustapenean jarduteaz batera.
Olaso Dorrea fundazioko lehendakari Iratxe Esnaola Arribillagak azaldu duenez, aurten 40 urte betetzen dira Telesforo Monzon hil zenetik, eta horregatik erabaki dute «Monzonek eta Ganuzak bezala bere bizitzaren ardatz nagusi Euskal Herria, euskara eta euskal kultura izan dituzten herritarrak omentzeko sari bat» abian jartzea. Saria emateko ekitaldia martxoaren 9an izango da, Monzonen heriotzaren urteurrenean.
Telesforo Monzon eta haren emazte Josefa Ganuzaren bizileku izandako Olaso dorrea eta han dagoen ondarea kudeatzeko sorturiko elkartea da Olaso Dorrea fundazioa, Monzonek berak bere garaian adierazitako nahiari jarraikiz eratua. 1936ko gerraren ostean, frankistak dorreaz jabetu ziren, eta, erakunde falangisten egoitza bilakatzeaz gain, hango altzari batzuk hartu eta eraman egin zituzten. Monzonek idatzita utzi zuen dorrea «Euskal Herriari eta Bergarari» utzi nahi ziela, eta, etxearekin batera, han dagoen biblioteka eta artxibo joria ere bai. Dorrea 1982an gelditu zen Olaso Dorrea fundazioaren esku.
Bisita gidatuak
Monzon Ganuza saria Olaso Dorrea fundazioaren eta Bergarako Udalaren arteko elkarlanaren emaitza izan da, baina, Bergarako alkate Gorka Artola Alberdik azaldu duenez, ez da fruitu bakarra izango. Bi erakundeek izenpetutako hitzarmenaren ondorioz, aurrerantzean Olaso dorrea eta han dagoen ondarea bisitatzeko aukera egongo da. Hilean hiru bisita eskainiko dira.
Olaso dorrea 1494an eraiki zuten, eta han, Monzon eta Ganuzaren liburutegi eta artxibategiaz gain, Georges Lacombe euskalari eta euskaltzainaren artxiboa, Anai Artea elkartearena, Piarres Lartzabal idazlearena eta beste zenbait ere badaude. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193696/fiskaltzak-errekurtso-bat-aurkeztu-du-buruzagi-independentisten-hirugarren-graduaren-aurka.htm | Mundua | Fiskaltzak errekurtso bat aurkeztu du buruzagi independentisten hirugarren graduaren aurka | Hirugarren graduak Gorenaren epaia urratzen duela ohartarazi du fiskaltzak. | Fiskaltzak errekurtso bat aurkeztu du buruzagi independentisten hirugarren graduaren aurka. Hirugarren graduak Gorenaren epaia urratzen duela ohartarazi du fiskaltzak. | Kataluniako Parlamenturako hauteskundeen biharamunean, fiskaltzak errekurtso bat aurkeztu du Kataluniako prozesu subiranistaren ingurumarian atxilotutako bederatzi politikari independentistei baimendutako hirugarren graduaren aurka. Orain, lo egitera soilik joaten dira espetxera, eta asteburuetan etxean lo egin dezakete. Fiskaltzak jarritako helegiteak, baina, aldatu egin dezake premisa hori; izan ere, hirugarren gradurako baimena eten eta «berehala» espetxera itzul daitezen eskatu du Auzitegi Gorenak azken epaia eman bitartean.
Oriol Junqueras, Raul Romeva, Jordi Cuixart, Jordi Sanchez, Josep Rull, Jordi Turull, Joaquim Forn, Carme Foracell eta Dolors Bassa dira 2017ko urriaren 1eko erreferendumarekin lotuta auzipetu zituzten buruzagiak, eta, fiskaltzak jarritako helegitearen ondorioz, berriz ere espetxean sartzeko arriskuan daude. Errekurtso hori formalki ezarrita, ez dakite hirugarren gradurako baimena automatikoki etengo dieten edo epaileak gaia aztertu eta erabakiren bat hartu arte itxaron beharko duten. Errekurtsoan nabarmendu dutenez, buruzagiei baimendutako hirugarren graduak ez ditu betetzen Auzitegi Gorenak ezarritako kondenaren helburuak, zigorraren erdia bete ez dutelako eta egozten zaien delitua onartu ez dutelako.
«Herrialde bat dugu altxatzeko»
Hauteskundeen kanpaina hasi eta bateratsu irten ziren buruzagiak espetxetik. Irten berritan, agerraldi bat egin zuen Oriol Junqueras presidenteorde ohiak, eta hitzeman zuen «errepresioa amaitu eta erbesteratuak itzultzeko» lan egingo duela. Kataluniak dituen erronka nagusietan egin beharreko «ahaleginaz» ere aritu zen. «Herrialde bat dugu altxatzeko, pandemia bat gainditzeko eta ekonomia bat suspertzeko», adierazi zuen.
Buruzagi independentistak kartzelatik atera berritan / EFE |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193697/pablo-hasel-lleidako-unibertsitatean-itxi-da.htm | Mundua | Pablo Hasel Lleidako Unibertsitatean itxi da | Rap kantari kataluniarraren aldeko plataformak jakinarazi duenez, atxilotzea eragotzi nahi du. | Pablo Hasel Lleidako Unibertsitatean itxi da. Rap kantari kataluniarraren aldeko plataformak jakinarazi duenez, atxilotzea eragotzi nahi du. | Pablo Hasel musikariak Lleidako Unibertsitateko (Herrialde Katalanak) errektoretzan ixtea erabaki du, atxiloketa aginduari aurre egiteko. Twitterren adierazi duenez, unibertsitatean hainbat lagun daude hari elkartasuna helarazteko, eta, Poliziak atxiki eta atxilotu nahi badu, errektoretzako «ateak birrindu» beharko ditu.
Auzitegi Nazionalak bederatzi hilabeteko espetxe zigorra, sei urteko inhabilitazioa eta ia 30.000 euroko zigorra ezarri zizkion Haseli, «terrorismoaren goratzea eta monarkiaren eta estatuko instituzioen kontrako irainak egitea» leporatuta, eta ostiralean amaitu zitzaion epea bere kabuz espetxean aurkezteko. Egun horretan bertan jakinarazi zuen musikariak «bahitu» egin beharko zutela kartzelan sartzeko.
Azken asteetan, Haselen aldeko hainbat egitasmo jarri dira abian, eta kultur arloko ehunka lagunek musikaria aske geratzeko eskatu dute, eta baita zigor kodetik adierazpen askatasuna mugatzen duten delituak kentzeko ere.
Hasel babesteko unibertsitatean itxi direnek barrikadak antolatu dituzte eraikinaren barruan, atxiloketa oztopatzeko.
Eta kanpoko errepideak ere moztu dituzte, Mossoen operazioaren zain. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193699/tota-la-veritat-liburua-idatzi-zuten-sei-kazetarien-analisiak-argitaratuko-ditu-berriak.htm | Mundua | 'Tota la veritat' liburua idatzi zuten sei kazetarien analisiak argitaratuko ditu BERRIAk | Bihartik hasi eta igandera bitarte, liburua idatzi zuten kazetarien analisi bana argitaratuko du egunean BERRIAk. | 'Tota la veritat' liburua idatzi zuten sei kazetarien analisiak argitaratuko ditu BERRIAk. Bihartik hasi eta igandera bitarte, liburua idatzi zuten kazetarien analisi bana argitaratuko du egunean BERRIAk. | Bi urteko ikerketaren emaitza da Tota la veritat: la crònica definitiva dels dies decisius del Procés liburua. Sei kazetarik argitaratu zuten 2019ko urrian, «ordura arte argia ikusi ez zuten izen-abizenak, dokumentuak eta ustekabeak» argitara ateratzeko asmoarekin. Ehun politikari, preso, erbesteratu, ekintzaile, eta abar elkarrizketatu zituzten horretarako, guztiak Kataluniako erreferendumarekin zerikusia izan zutenak. Orain, BERRIArekin elkarlanean, Kataluniako hauteskundeei buruzko analisi bana idatziko dute egileek, eta egunean bat argitaratuko du BERRIAk, ordena honetan: asteartean, Gerard Pruna; asteazkenean, Ferran Casas; ostegunean, Odei A. Etxearte; ostiralean, Roger Mateos; larunbatean, Neus Tomas; eta, igandean, Marc Martinez Amat.
'Tota la veritat' liburuaren azala. BERRIA |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193700/ertzaintzak-lau-pertsona-atxilotu-ditu-asteburuan-bilbon-gasteizen-eta-urnietan.htm | Gizartea | Ertzaintzak lau pertsona atxilotu ditu asteburuan, Bilbon, Gasteizen eta Urnietan | Urnietan, kalean zeuden gazte batzuen kontra jo dute ertzainek. Ehunka salaketa jarri dituzte asteburuan Hego Euskal Herriko hainbat hiri eta herritan. | Ertzaintzak lau pertsona atxilotu ditu asteburuan, Bilbon, Gasteizen eta Urnietan. Urnietan, kalean zeuden gazte batzuen kontra jo dute ertzainek. Ehunka salaketa jarri dituzte asteburuan Hego Euskal Herriko hainbat hiri eta herritan. | Hainbat istilu gertatu ziren larunbat gauean Bilbon, Gasteizen eta Urnietan (Gipuzkoa), tabernak ixteko orduaren inguruan sorturiko istiluetan.
Gasteizen bi pertsona atxilotu zituzten, 20:00ak baina apur bat lehenago. Efe agentziak zabaldu duenez, uniformerik gabeko udaltzain patruila batek ikusi zuen taberna batean pertsona talde bat zegoela maskararik gabe, tartean tabernaren jabea. Horiek identifikatzeko laguntza eskatu zuten, eta udaltzain uniformedunak agertu zirenean, tabernako bezero batek haien kontra jo zuen, eta polizietako bat begian zauritu zuen, ukabilkada batez, agentziak zabaldu duen bertsioaren arabera, betiere. Horrekin batera, beste pertsona bat atxilotu zuten, eta agintearen agenteei eraso egitea leporatu diete.
Gasteizko alde zaharreko Hedegile kalean egin zituzten atxiloketak, eta Udaltzaingoaren eta Ertzaintzaren talde askok hartu zuten parte, protesta egin zuten pertsona multzoak elkartu zirelako.
Lekuko batzuek nabarmendu dute polizia autoak abiada handian ibili zirela alde zaharrean, eta jendea harrapatzeko arriskua sortu zutela.
Bilboko atxiloketa taberna baten terrazan egin zuten. Ertzaintzaren arabera, maskararik gabe zegoen gizonezko bat identifikatzera joan ziren poliziak, eta hark identifikatzeari uko egin zien. Desobedientziagatik atxilotuko zutela entzutean, eraso egin zien agenteei, Ertzaintzaren bertsioaren arabera.
21:00etan, Urnietako Idiazabal kalean Ertzaintzaren hiru furgoneta agertu ziren, jendea kalean zegoela tabernak itxi ostean. Lekukoen arabera, poliziak borrak eskuetan korrika atera ziren furgonetetatik, eta Xauzar tabernaren kanpoaldean zegoen gazte talde baten kontra jo zuten. Gazteetako batzuek korrika egin zuten ihes, baina beste batzuek geratzea erabaki zuten, legea hausten ari ez zirelakoan. Herriko Aiurri aldizkariak haietako baten lekukotasuna jaso du: «Korrika alde egitea erabaki ez genuenok identifikatu egin gintuzten. Oso txarrera joan ziren. Ez geunden ezer egiten, eta jotzera etorri ziren. Harrigarria izan zen».
Sare sozialetan zabaldu den bideo batean ikusten denez, ertzainek lurraren kontra daukate gazteetako bat, atxilotzeko.
«Bastante umil joan ginen, lasai, eta nahiko bortitz jokatu zuten gurekin», esan du beste lekuko batek. «Ezin da haiekin hitz egin, ez da posible. Indarkeria eta bortizkeria ateratzen zaie azkar. Festa giro lasaiko eguna zapore garratzarekin amaitu zen». Ertzaintzak bederatzi pertsona identifikatu zituela adierazi du.
Horiez gain, beste esku hartze batzuk egin zituen Ertzaintzak. Abadiñon (Bizkaia), etxebizitza bat inguratu zuten, 01:00ean, han jai bat egiten ari zirelakoan. Etxean zeudenek uko egin zioten ateratzeari, eta zortzi ordu geroago identifikatu ditu Ertzaintzak. Poliziaren arabera, identifikaturiko zortzi pertsonetatik bat bera ere ez zegoen erroldatuta etxe horretan.
Irunen (Gipuzkoa) kalean edaten ari ziren 11 pertsona identifikatu zituzten, eta isuna jarri zieten.
Tolosan (Gipuzkoa), etxebizitza batean urtebetetze bat ospatzen ari ziren sei pertsona identifikatu zituzten, 23:30ean, Ertzaintzak adierazi duenez. Lazkaon (Gipuzkoa) garaje batean botila festa egiten ari ziren zortzi pertsona identifikatu zituztela zabaldu du Ertzaintzak.
Bilbon, ustez beste jai batean parte hartzen ari zirenak identifikatu zituzten, 01:00ean. Bilboko Udaltzaingoak salaketa jarri die 103 pertsonari, izurriaren kontrako arauak haustea egotzita.
Iruñean ere, 108 salaketa jarri ditu Udaltzaingoak asteburuan. Urtarrilean, denera, 41 pertsona atxilotu zituzten udaltzainek, eta beste 11 «ikertu» zituzten. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193701/menem-presidente-ohia-lurperatuko-dute-gaur.htm | Mundua | Menem presidente ohia lurperatuko dute gaur | Igandean hil zen presidente ohi eta senataria, bihotzeko arazoen ondorioz. Agintean egon zen 1989tik 1999ra, eta politika neoliberala ezarri zuen. | Menem presidente ohia lurperatuko dute gaur. Igandean hil zen presidente ohi eta senataria, bihotzeko arazoen ondorioz. Agintean egon zen 1989tik 1999ra, eta politika neoliberala ezarri zuen. | Cristina Fernandez de Kirchner Argentinako presidenteordeak egin zion harrera, atzo, Carlos Menemen hilkutxari, herrialde Kongresura eraman zutenean. Igandean hil zen presidente ohia (1989-1999) gernuko infekzio batek aspaldi zituen bihotzeko arazoak larriagotuta. Menemek 90 urte zituen, eta erietxean zegoen abenduaren 15etik.
Estatu agurra egingo diote agintari ohiari. Haren hil kapera Senatuan jarri zuten atzo. Izan ere, senatari kargua zuen Menemek. Gaur lurperatuko dute, Buenos Aires herrialdeko hilerri musulmanean. Izan ere, Menem katolikoa zen, baina hilerri horretan daude haren semerik zaharrenaren gorpuzkiak.
Jendetza elkartu zen atzo Kongresuaren atariak, gorpua txaloekin hartzeko. Alberto Fernandez presidentea peronista da, Menem zena bezala, eta hiru eguneko dolu nazionala dekretatu zuen atzo.
Eztabaida handia dago Menemen ondare politikoaren inguruan. Izan ere, haren agintaldian politika neoliberala ezarri zuen, eta enpresa publiko ugari pribatizatu zituen. Argentinarrei sinetsiarazi zien herrialdeak oparotasun aldi bat bizi zuela, ekonomiari dagokionez. Baina 2011. urtean, dekoratua hondoratu egin zen, eta herritar askok aurrezturiko guztia galdu zuen.
Horrez gain, ustelkeria kasuetan nahastu zuten Menem, nahiz eta ezin izan zuten epaitu, senatari gisa foruduna zelako.
Horren erakusgarri, Rio Tercero herriak uko egin dio dolu nazionalekin bat egiteari. Izan ere, 1995ko azaroaren 3an leherketa bat gertatu zen hiri hartako Arma Militarren Lantegian. Zazpi pertsona hil eta 300 zauritu zituen eztandak. Menemek esan zuen istripu bat izan zela, baina ikerketa batek argitu zuen erasoa izan zela, eta lau militar zigortu zituzten. Antza, arma kontrabandoa ezkutatu nahi izan zuten leherketarekin.
Argentinako Israeldarren Elkarteak ere gogoratu du Menemen agintaldian gertatu zirela herrialdean eginiko erasorik larrienak: Israelgo enbaxadaren aurkakoa 1992an (22 pertsona hil zituzten) eta AMIA erakunde juduaren kontrakoa bi urte geroago (85 hildako). Elkarteak adierazi duenez, «bi sarraskiok zigorgabe daude» oraindik. Menemek azken erasoaren egiletza ezkutatu zituela salatu du elkarteak.
Horrez gain, herrialdeak pairaturiko azken diktadura militarreko arduradunei indultua emateko erabakia gaitzetsi du elkarteak.
Menem koman sartu zuten Gabon Gauean, infekzioari aurre egiteko. Urtarrilaren 8an atera zen komatik, baina hilaren 19an berriz egin zuen okerrera. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193702/rodriguez-galindo-torturatzaileari-emandako-dominak-kentzeko-eskatu-du-eh-bilduk.htm | Politika | Rodriguez Galindo «torturatzaileari» emandako dominak kentzeko eskatu du EH Bilduk | Hildako jeneralari emandako dominak justifikatzen dituzten espedienteak desklasifikatzeko eskaera egin du koalizio independentistak Espainiako Kongresuan | Rodriguez Galindo «torturatzaileari» emandako dominak kentzeko eskatu du EH Bilduk. Hildako jeneralari emandako dominak justifikatzen dituzten espedienteak desklasifikatzeko eskaera egin du koalizio independentistak Espainiako Kongresuan | «Giza eskubideak urratu dituzten poliziei dominak kentzeko ordua da», nabarmendu du Jon Iñarrituk, ohar batean. Horregatik, Enrique Rodriguez Galindo «torturatzaile» zendu berriari emandako dominak kentzeko eskatu dio EH Bilduren diputatuak Espainiako Gobernuari. Gogoratu du Antonio Gonzalez Pacheco Billy el Niño polizia ohia hil zenean, iazko ekainean, gobernuak dominak guztiak kendu zizkiola. «Billy el Niño-k torturatzeagatik ohore dominarik merezi ez bazuen, Rodriguez Galindok ere ez». Eta, hain zuzen, Espainiako Kongresuan erregistratutako eskaeran galdetu dio Iñarrituk Espainiako Gobernuari ea gerra zikinaren urteetan dominak pilatu zituen Guardia Zibilaren jeneral ohiari horiek kenduko ote dizkioten.
Intxaurrondoko (Donostia) kuarteleko burua izandakoaren «zerbitzu orria» eta domina horiek justifikatzen dituzten espedienteak eta txostenak «desklasifikatzeko» eskaera egin du, gainera, Iñarrituk. Bide batez, joan den larunbatean COVID-19ak jota hildako «estatuko terrorismoaren kideari» eman zizkioten ohore domina guztiak zerrendatu ditu aurkeztutako dokumentuan.
EH Bilduren diputatuak nabarmendu du azkeneko urteotan Euskal Herrian izandako tortura kasu «latzenen» erantzule zuzena izan zela Rodriguez Galindo. Gogoratu du, esaterako, Joxi Zabala eta Joxean Lasa «bahitu eta hiltzeagatik» 75 urteko kartzela zigorra ezarri ziotela, baina lau urte pasa besterik ez zituela igaro espetxean.
«Terrorismoa goratzeagatik»
Horiek hala, joan den larunbatean, Rodriguez Galindo hil eta gutxira, «hainbat herritarrek, hainbat polizia elkartek, eta eskuin muturreko hedabideek» argitaratu zituzten mezu eta artikulu ugari, EH Bilduren arabera, «estatu terrorismoagatik zigortutako jeneralaren ibilbidea goraipatuz». Hori kontuan hartuta, Iñarrituk galdetu dio Espainiako Gobernuari ea zenbat pertsona atxilotu dituzten, mezu horiekin harira, «terrorismoa goratzeagatik»; zenbat salaketa jarri diren arrazoi horregatik, eta zenbat ikerketa hasi dituzten, «aintzat hartuz delituak izan daitezkeela Zigor Kodearen 578. artikuluaren arabera». Iñarrituk eskatu du idatziz erantzun diezaiotela. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193703/iruntildeeko-san-juan-de-dios-ospitaleko-txertaketa-prozesuan-laquoirregulartasunakraquo-antzeman-ditu-labek.htm | Gizartea | Iruñeko San Juan de Dios ospitaleko txertaketa prozesuan «irregulartasunak» antzeman ditu LABek | Sindikatuak salatu duenez, ospitaleko zuzendaritzak «era arbitrarioan» lehenetsi ditu gaixoaldian edo eszedentzian diren langileak. | Iruñeko San Juan de Dios ospitaleko txertaketa prozesuan «irregulartasunak» antzeman ditu LABek. Sindikatuak salatu duenez, ospitaleko zuzendaritzak «era arbitrarioan» lehenetsi ditu gaixoaldian edo eszedentzian diren langileak. | LAB sindikatuak salatu du Iruñeko San Juan de Dios ospitaleko txertaketa prozesua ez dela gardena izaten ari, eta zentroko zuzendaritza «era arbitrarioan» ari dela dosiak banatzen, Osasunbideak ezarritako irizpidea aintzat hartu gabe: «Ospitaleko zuzendaritza taldeak erabaki du langileei txertoa jartzea osasun agintariek ezarritako lehentasun irizpideei kasurik egin gabe, eta, horrenbestez, COVID-19 solairuetan badira oraindik ere txertatuak ez dauden hainbat langile». Zehazki, langile horien aurretik, gaixoaldian edo eszedentzian diren beste batzuk lehenetsi dituzte txertaketa prozesuan: «Nafarroako Gobernuak txertoak eman zizkion zentroko zuzendaritzari lantaldean txertaketari ekin ziezaion, baina zuzendaritzak ez du espero bezala jardun. Lehentasuna eman zaie eszedentzian dauden langileei eta gaixoaldi luzea dutenei, baita ospitalera joaten ez diren zenbait boluntariori ere».
Horrez gain, sindikatuak txarretsi du ospitaleko zuzendaritzak langile batzordeari ez eman izana txertaketa protokoloaren berri, eta aintzat hartu ez izana langileen ordezkarien iritzia: «Badirudi inprobisazioa eta arbitrariotasuna izan direla zentroko zuzendaritzaren irizpide bakarrak».
Hori dela eta, lantalde osoa «osasun agintariek ezarritako protokolo eta irizpideen arabera» lehenbailehen immunizatzeko eskatu die LABek ospitaleko arduradunei. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193704/en-comu-podem-independentisten-arteko-akordiorako-lehen-oztopoa.htm | Mundua | En Comu Podem, independentisten arteko akordiorako lehen oztopoa | Comukoak ere koalizioan sartu nahi ditu Pere Aragones ERCko zerrendaburuak; Junts per Catalunyak, ordea, alderdi subiranistez osatutako gobernua nahi du. | En Comu Podem, independentisten arteko akordiorako lehen oztopoa. Comukoak ere koalizioan sartu nahi ditu Pere Aragones ERCko zerrendaburuak; Junts per Catalunyak, ordea, alderdi subiranistez osatutako gobernua nahi du. | Kataluniako Parlamenturako emaitzen berri jakin eta ordu gutxira agertu da negoziazioetarako lehen oztopoa, eta izen propioa du: ECP En Comu Podem. Alderdi independentistek osatuko luketen balizko koalizioan sartu nahi du hura ere ERC Esquerra Republicana de Catalunyak. Baina JxC Junts per Catalunya ez dator bat. Laura Borrasen taldeak gobernu independentista nahi du.
PSC Kataluniako Alderdi Sozialistak lortu zuen boto gehien igandean egindako parlamenturako hauteskundeetan, baina eserlekuetan ERCrekin berdindu zuen 33na. Salvador Illa hautagai sozialistak igande gauean bertan iragarri zuen inbestidurara aurkezteko asmoa, baina gaur gaurkoz ez du horretarako nahikoa sostengu. ERCko zerrendaburu Pere Aragonesek, aldiz, gehiengo osoa izango luke JxCen eta CUPen babesa eskuratuz gero.
Esquerrako bozeramaile Marta Vilaltak iragarri du «berehala» hasiko dituztela «gobernu zabal bat» osatzeko negoziazioak. Horretarako elkarrizketak zuzenduko dituen talde estrategiko bat osatuko dute, eta hori egindakoan Juntsekin eta CUPekin bilduko lirateke, hurrenez hurren. Bai Vilaltak berak eta bai Oriol Junqueras Generalitateko presidenteorde kargugabetuak baztertu egin dute sozialistekin koalizioa osatzeko aukera, azken horren esanetan bi alderdiak «elkarren aurkakoak» direlako.
Junquerasek argi utzi du gobernu berriak «subiranista eta ezkerrekoa» behar duela izan, eta beraz PSCk ez luke tokirik bertan. Vilaltaren esanetan, 2017an Ciutadanseko zerrendaburu zen Ines Arrimadasen egoera berean dago egun Illa, eta aurreratu du ez duela eta ez duela izango presidentetza eskuratzeko nahikoa babesik. Aldiz, nabarmendu du ez diela betorik jarriko presoen askatasuna eta erreferenduma babesten duten alderdiei.
Vilaltak historikotzat jo du independentismoak botoen %50eko langa igaro izana, eta nabarmendu du herritarrek «mezu argi bat» helarazi diotela nazioarteari: «Katalunia estatu independente bat izango da».
Koalizioa bai, baina Comukorik gabe
Borrasek gogorarazi du independentismoak botoen erdiaren langa gainditzeak «ondorio politikoak» izan behar dituela, eta beraz Generalitatearen buruzagitza hartuko duen koalizioak hori islatu behar duela, eta bide orri horretan ez dagoela Comukoentzako tokirik. Zerrendaburuaren tesia defendatu du Jordi Sanchez idazkari nagusiak ere. «Lanean hasteko garaia da orain, eta Junts zain dago ERCk legaldia kudeatuko duen gehiengo independentista osatzeko urratsak egin ditzan», adierazi du Sanchezek, eta ohartarazi akordioak CUP, ERC eta JxC soilik hartu behar dituela aintzat, nahiz eta baztertu ez ECPkoekin «akordio puntualak» egiteko aukera.
Gobernuan nork zein kargu hartuko dituen galdetuta, Borrasek erantzun du Juntsen ez dutela inolako arazorik presidente kargua Aragonesen esku uzteko, finean Esquerrak eserleku bat gehiago eskuratu duelako. Baina, aldi berean, nabarmendu du hautetsontziek bestelako mezu bat ere utzi dutela, independentismoarena, eta beraz, «independentisten artekoak» behar dutela izan elkarrizketak.
Baina garaileak koalizioari buruzko eztabaidan ari diren bitartean, azken postuetan geratu direnen artean beste bat da mahai gainean dagoen gaia. Ciutadansek, zeinak 30 ordezkari galdu dituen igandeko bozetan, batzorde exekutiboaren ezohiko bilera egitekoa zuen gaur arratsaldean. Iturri ofizialek baztertua zuten aurrez inolako dimisiorik egongo zenik alderdi barruan, nahiz eta onartu emaitzak «oso txarrak» izan direla. Baina alderdiak ez dira denak iritzi berekoak. Bere burua Cs Berritzaileak gisa izendatu duen talde batek ohar bat bidali du komunikabideetara gertatutakoaren erantzukizuna Ines Arrimadasi egotziz. Idatziaren arabera, Bartzelonatik Kataluniara joatea izan zen Arrimadasen lehen akatsa, oposizioburu izan beharrean. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193705/etxebizitzen-salmenta-172-jaitsi-zen-iaz-hego-euskal-herrian.htm | Ekonomia | Etxebizitzen salmenta %17,2 jaitsi zen iaz Hego Euskal Herrian | Urtearen amaieran txikitu egin da beheranzko joera, baina ez da irauli. Babes ofizialeko etxebizitzen salmenta, ordea, %10 handitu da. Prezioek gorantz jarraitzen dute, baina erritmo apalagoan | Etxebizitzen salmenta %17,2 jaitsi zen iaz Hego Euskal Herrian. Urtearen amaieran txikitu egin da beheranzko joera, baina ez da irauli. Babes ofizialeko etxebizitzen salmenta, ordea, %10 handitu da. Prezioek gorantz jarraitzen dute, baina erritmo apalagoan | Zazpi urteko goranzko joera eten du etxebizitzen salerosketak. INEren behin-behineko datuen arabera, iaz 21.870 etxebizitza salerosi ziren Hego Euskal Herrian, aurreko urtean baino 4.546 gutxiago (-%17,2). Hilez hileko datuek erakusten dutenez, salerosketak erdira jaitsi ziren udaberriko konfinamenduan, eta horren ondorioz ,urteko lehen erdian %26 gutxitu ziren. Orduz gero animatu dira piska bat salmentak, baina beheranzko joera eten gabe: 2020ko abenduan, esaterako, 2019ko hilabete berean baino %6,8 etxebizitza gutxiago salerosi ziren Hegoaldean.
Etxe gutxiago saltzeak prezioen beherakada ekarri ahal du, eskaintzaren eta eskaeraren arteko desorekaren ondorioz. Oraingoz, ordea, halakorik ez da gertatu. Hori bai, prezioen igoera moteldu egin dela erakusten dute azken datuek, 2020ko hirugarren hiruhilekoek: batez beste, urtebete lehenago baino %1,8 garestiago zeuden etxebizitzak. Urtebete lehenago, berriz, garestitzea %4,8ra iritsi zen.
Etxebizitzen merkatuak 2007an jo zuen goia, 35.000tik gora bizitegi salerosi baitziren urte horretan. Atzeraldi Handiak %60 jaitsi zituen salmentak 2013rako, eta horren zati bat berreskuratu du azken urteetan, hazkunde ekonomikoaren eskutik. Joera hori 2019an eten zela iragarri zuten INEren lehen datuek (-%4,8), baina datu horiek zuzendu ditu Espainiako estatistika erakundeak, %0,2ko hazkundea erakutsi arte. Alegia, igoera praktikoki eten zela, baina ez zela jaitsierarik izan. 2020ko datuen zuzenketak ezingo du halako aldaketarik ekarri.
Babes ofizialekoek, gora
Salmenten jaitsiera mota guztietako etxebizitzei eragin die. Bizitegi berriena %16,5 gutxitu dira, eta %17,4, berriz, bigarren eskukoena. Etxebizitza berriak ozta-ozta ez dira iristen bostetik bat izateari —2007an, ia bitik bat izatera iritsi ziren—.
Aldaketa izan da, ordea, erositako etxebizitzen sustapenean. Azken urteetan saldutakoen %10 inguru izan dira babestutako etxebizitzak, baina 2020an kopuru hori %13,3ra heldu da. Izan ere, gutxitu ez, ugaldu egin dira saldutako babes ofizialeko bizitegiak, %10,7 hain zuzen ere. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193706/bertsotan-eskatu-dute-bedaion-telefonoaren-arazoa-konpontzeko.htm | Gizartea | Bertsotan eskatu dute Bedaion telefonoaren arazoa konpontzeko | Bedaio Tolosako auzo bat da, baina enklabe moduko bat da, ez baitu mugarik harekin. Herritarrak askotan kexatu dira baztertuta egoteaz. Azken bi asteotan telefonorik gabe egon direla salatu dute. | Bertsotan eskatu dute Bedaion telefonoaren arazoa konpontzeko. Bedaio Tolosako auzo bat da, baina enklabe moduko bat da, ez baitu mugarik harekin. Herritarrak askotan kexatu dira baztertuta egoteaz. Azken bi asteotan telefonorik gabe egon direla salatu dute. | Bedaio Aralarren magalean dago, eta, txikia izanik, inguruko herri handiagoen menpe egon da historian. Gaur, Tolosako auzoa da, nahiz eta herri horrekin mugarik ez eduki eta hango hirigunetik 17 kilometrora egon errepidez. Hango biztanleek askotan salatu dute egoera horrek eragiten dien bazterketa. Borroka egin behar izan dute azpiegiturak egin edo konpon zitzaten. 1970. urtera arte, ez zegoen harainoko errepiderik, Bedaio.com webgunearen arabera. Oraingoan, telefonoarekin dute arazoa. Salatu dutenez, bi aste badira komunikaziorik ez dutela, azpiegitura abandonaturik dagoelakoan. Egoera salatzeko, eta konponbidea eskatzeko, bertsoak erabiltzea erabaki dute.
Bedaioko bazterrak ondo baztertuak, mundu guztiak dauzka nonbait ahaztuak hemengoen beharrak ez daude aztertuak: telefonoik ez degu, atera kontuak!
Egin kontu, egin kontu Telefonorik ez daukagu! Egin kontu, egin kontu, Telefonorik ez daukagu!
Movistarrek ez dauka hemen errentarik, aspaldian ez baitu egin inbertsiorik, poste eta hariak guztiak zintzilik: azken bi asteotan ezin egin deirik! Egin kontu, egin kontu...
Adinean aurrera etortzen direnei teleasistentzia jartzen zaie denei SOS botoia sakatuz egindako deiei nork erantzungo die ezpadue egiten dei! Egin kontu, egin kontu...
Eta mugikorrekin a ze komeria adinekoentzako traste zailegia koberturatik ere bada eskasia, nork konponduko digu gure aberia!? Egin kontu, egin kontu...
Euskal Herriko leku batzuetan 5G telefonia zabaltzen dabiltzan bitartean, badira XX. mendean geratu diren hainbat txoko, komunikazioari dagokionez. Orain Bedaiokoa da albiste, baina halakoak, batez ere, Araban eta Nafarroan daude.
Besteak beste, Zanbranako, Kanpezuko (Araba), eta Ollarango (Nafarroa) adibideak azaldu zituen BERRIAk erreportaje honetan: Euskal Herriko zulo beltzak. |
2021-2-15 | https://www.berria.eus/albisteak/193707/partida-eta-garaipen-biribila.htm | Kirola | Partida eta garaipen biribila | Athleticek 0-4 irabazi du Cadizen, sasoiko lehen zati onena jokatu ostean. Ordu erdirako 0-3 zen aurretik talde zuri-gorria. Berenguerrek (2), Unai Lopezek eta Williamsek sartu dituzte golak. | Partida eta garaipen biribila. Athleticek 0-4 irabazi du Cadizen, sasoiko lehen zati onena jokatu ostean. Ordu erdirako 0-3 zen aurretik talde zuri-gorria. Berenguerrek (2), Unai Lopezek eta Williamsek sartu dituzte golak. | Azken hiru partidetan porrot bat eta bi berdinketa pilatu ostean, Athleticek garaipena lortu du berriro. Hasi eta buka hartu du mendean Cadiz, eta horren isla izan da emaitza: 0-4. Alex Bereguerrek (2), Unai Lopezek faltaz eta Iñaki Williamsek sartu dituzte golak. Zuri-gorriek denboraldiko lehen zati onena jokatu dute, bizi jokatuz, baloiarekin eroso arituz eta Cadizen presioa erraz gaindituz. Etxekoak ezinean aritu dira, eta apenas gerturatu dira Unai Simonen atera.
Levanteren aurkako Espainiako Koparekin alderatuz, lau aldaketa egin ditu Marcelino Garciak. Unai Nuñez, Mikel Vesga, Unai Lopez eta Berenguer hasieratik aritu dira. Ondo atera zaio apustua teknikariari. Partida atariko prentsaurrekoan esan zuen funtsezkoa zela Cadizen aurkako norgehiagoka, berriro ere konfiantza hartu eta Europako postuak are gehiago ez urrutiratzeko. Argi esan zuen irabaztera irten behar zutela hasieratik. Eta fin bete dute jokalariek hark eskatutakoa. Izan ere, lehen jokalditik estu hartu dute Cadiz. Eta lehen ordu erdirako ia erabakita utzi dute neurketa, 0-3 aurreratu baitira. Berenguerrek egin ditu lehena eta hirugarrena (5. eta 29. min.), eta bigarrena, falta jaurtiketa oso on batekin Unai Lopezek (15. min). Polita ere Berenguerren bigarrena. Taldeko jokaldi on baten ostean, Raul Garciak pase sakon neurtua eman baitio, eta aurrelariak goitik baloia loratuta Geremias Ledesma gainditu baitu. Bolada txarrean da Cadiz, eta abantaila horrekin asko zuen irabazita Athleticek.
Goitik behera gailendu zaio Athletic Cadizi lehen zati horretan, arlo guztietan izan da nagusi. Cadiz Athleticek atzean egindako pare bat akatsei esker iritsi da Unai Simonen atera. Baina aparteko arriskurik sortu gabe. Alderantziz, Williamsek, Berenguerrek eta Vesgak gertu izan dute laugarrena. Fisikoki oso fresko eta bizi azaldu da Marcelinoren taldea, eta nahi bezala gainditu du Cadizen presioa. Alvaro Cerveraren taldearen ezaugarrietako bat da goian presioan egitea. Baina gaur ez du asmatu. Zuri-gorriek erraz topatu dituzte zuloak, eta hura gainditzeko bideak.
Bigarren zatian beste itxura bat emateko beharra zuen Cadizek, eta Cerverak lau aldaketa egin ditu. Lehen minutuetan etxeko taldeak hobeto eta gehiago estutu du. Baina ahalegin txiki bat baino ez da izan. Izan ere, Athleticek laugarrena sartu du. Atzean pare bat pase eman, Unai Nuñezek luze jaurti du baloia, eta ohikoa duen abiadurarekin Williamsek atzean utzi du Cala, eta gola egin du.
Partida are erabakiago zegoen, eta Marcelino igandean Vila-realen aurka jokatu behar duten partidan hasi da pentsatzen. Hala, Williams eta Raul Garcia kendu ditu, Villalibre eta Morcilloren ordez. Cadizek ezinean segitu du; Athletic, berriz, gozatzen aritu da, eta konfiantza gehiago hartzen datozen neurketei begira. Azken minutuetan partidak behera egin du. Izan ere, Cadiz jasotako kolpea gainditu ezinik zegoen, eta Athletic apur bat jaitsi du bere presioa. Hala amaitu da partida. Albiste txar bakarra izan da Unai Nuñezek eta Vesgak ezingo dutela hurrengo partida jokatu txartel pilaketengatik. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193738/hezkuntza-legea-zertarako.htm | Iritzia | Hezkuntza Legea, zertarako? | Hezkuntza Legea, zertarako?. | Edozein legek bere eraginpean dauden pertsonen bizi baldintzen hobekuntza ekarri beharko luke, hori izan beharko litzateke helburua. Hezkuntza legeek herritar guztiengan eragiten dute, zuzenean edo zeharka; baina, edonola ere, herri baten garapen demokratiko eta jasangarria zuzen-zuzenean baldintzatzen dute. EAErako onartzea aurreikusten den Hezkuntza Legearen zehaztapenen garapenean, Steilasek proposatzen du jarrera aldenduak izan ditzaketen eragileen arteko elkargunea hori izatea: Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ume, gazte eta gainontzeko herritar guztien bizi baldintzetan hobekuntzak ekar ditzan eta herri kohesionatuago bat eraikitzeko balio dezan.
Eragileok azken urte hauetan tarteka aipatu izan dugu balizko hezkuntza legea. Iruditzen zaigu sarritan errealitatetik urrun samar dauden diskurtsoak bota direla, eta horiek espektatiba gehiegi sortu dute herritar askorengan. Hezkuntza legeak aukerak eskaini ahalko lizkiguke, hala da, baina ez digu hezkuntza sistema propio bat garatzeko balio izango. Jakina da LOMLOEren pean garatuko dela EAErako hezkuntza legea. Beraz, erlijioa eskaintzen jarraitu beharko da ikastetxeetan, ikasmaterial guztiak Madrilgo goi ikuskaritzak berrikusiko ditu eta gazteleraren presentzia bermatu beharko da hezkuntza sisteman. Familien «ikastetxea aukeratzeko eskubideak» ere bere horretan jarraituko du, ez baitzaio mugarik ezartzen administrazio bakoitzaren eskaintzaren planifikazio ereduari. Horrela, ikastetxe publiko eta itundu guztiek (ikastola itunduak barne) Madrileko araubidearen pean jarraituko dute. Estatu espainiarraren zein Jaurlaritzaren hezkuntza politiken oinarri den itunen bidezko hezkuntza kooperatiba eta fundazioen bidez hedatzen jarraituko da, batez ere. Erkidegoko legea garatzeko oso marko estua izaten jarraitzen dugu eta hezkuntza publikoaren sustapena itxurakeria besterik ez da, nahi izango genukeen hezkuntza sistema propiotik oso urrun, beraz.
Edonola ere, hezkuntza lege baten beharraren zergatiak jakin gabe jarraitzen dugu. 2019ko martxoaren 29an argitaratutako Kontsulta publikoa, euskal autonomia erkidegoko hezkuntza legearen aurreproiektua egin aurretikoa idatzian, Jaurlaritzak modernizazioa, bizikidetza, hizkuntzak, ebaluazioa eta ikastetxeen autonomia aipatzen zituen legearen ardatz gisa. Horretarako ez da hezkuntza lege berririk behar. Titulartasun pribatuko ikastetxeetako patronalek, aldiz, lege bat eskatu izan dute beren ikastetxeen finantzaketa areagotzeko. Euren ustez hezkuntza lege bat behar dugu hezkuntza sistema propioa eraikitzeko, «espainiar eta frantziar hezkuntza sistemetatik deskonektatuko gaituen legea behar dugu, akordioa lortu eta geure legea eraiki, espainiar eta frantziar legedietan jasotakoa kontuan eduki barik». Gure ustez, LOMLOE bide propioa eraikitzeko tresna baino, Estatuak bilatzen duen desarautze eta liberalizazio bideak indartzen jarraitzeko akuilua da.
Steilasek garbi du EAEko hezkuntza sistemak behar eta gabezia nabarmenak dituela: euskararen egoera gure hezkuntza sisteman, ikasleen ezagutzen jaitsiera, ikasleen onarpena, titulartasun pribatuko ikastetxeen finantzaketari buruzko auditoria garden eta publikoa, hezkuntzako langileon sarbidea, familien parte hartzea, haur hezkuntzako lehenengo zikloaren egoera, langileon lan baldintza duinak bermatuko dituzten akordio egonkorren beharra... gehiago itxaron ezin duten erronkak dira horiek guztiak. Eta erronka horiek ez dira zertan lege batean barne bildu behar. Eraginkorragoa litzateke gai bakoitzari aparteko trataera ematea, inplikatutako eragileen arteko negoziazioaren bidez eta berariazko arauak garatuz, beharrezko denean.
Hala ere, egia da arazo horietako askok iturburu bat dutela, gure hezkuntza sistemaren sakoneko arazo nagusienetakoa dena eta trataera global bat eskatzen duena: egun dagoen eskaintzaren gehiegizko dibertsifikazioa. Eskaintza horrek sistema modu neurrigabean atomizatu du. Ondorioz, arauen eta betebeharren gehiegizko malgutasunak arrakalak sortu ditu ikastetxe batzuen eta besteen artean, baita herritar batzuen eta besteen artean ere. Steilasen ustez, hezkuntza sistema batek bertako biztanleen jatorrizko ezberdintasunak konpentsatzeko balio ez badu, ez du balio. Egoera horri aurre egiteko ez da berariazko legerik behar, nahikoa litzateke borondate politikoa eta sentikortasun pixka bat. Baina, zoritxarrez, jendarte kohesionatu bat lortzeko borondate politikoa eta sentikortasuna zenbatekoak diren agerian geratu zen Euskal hezkuntza sisteman kohesioa eta berdintasuna hobetzeko Legegintzako Herri Ekimena 17.000 sinaduren bermearekin aurkeztu zenean. Legebiltzarrean eztabaidatu ere ez zen egin EAJk, PSEk eta PPk atzera bota zutelako. Hiru talde horietan gardenena PP izan zen. Bere bozeramale zen Juana Bengoetxeak zera adierazi baitzuen orduko hartan: «LHE onartuz gero, ikastetxe itundu guztiak bat-batean desagertuko dira». Esan zuenak baino, esan ez zuenak kezkatzen gaitu, hots, ikastetxe itundu gehienak segregatzaileak direla.
Argi dugu, beraz, ikastetxeen publifikaziorako bideak irekitzea hezkuntza lege batek herrigintzari egin beharko liokeen ezinbesteko ekarpen bat dela. Batetik, egun bizi dugun eskaintzaren gehiegizko dibertsifikazioa bateratzen lagunduko lukeelako; eta, bestetik, ixtear egon daitezkeen ikastetxe itunduetako langile eta ikasle askorentzat irtenbide duina delako ikastetxea publifikatzea. Zoritxarrez, EAJren azken urteetako hautua pribatizazioa izan da, haur hezkuntzako lehenengo zikloarena eta lanbide heziketarena, batik bat. Diru publikoz hornitutako haur hezkuntzako lehenengo zikloaren eskaintza bakar eta publiko bat egituratzea premiazko kontua da. Lanbide heziketan ere hezkuntza lege batek eskaintza publiko eta euskaldunaren zabalkundea sustatu beharko luke. Halaber, aipagarria da, LOMLOE legeak lan-legepeko hezitzaileen lana pribatizatzeko aukera indartu duela. Marko horren aurrean, Jaurlaritzak ikasle guztien hezkuntza publiko eta duin bat izateko eskubidea bermatu behar du, eta hezkuntza publikoa bere osotasunean indartzeko eta EAEko hezkuntza politiken ardatz bilakatzeko konpromisoa hartu beharko luke.
Amaitzeko, Gasteizeko legebiltzarreko gehiengo eta gutxiengoez harago, Jaurlaritzari hezkuntza eragileokin akordioak bilatzen saiatzeko deia luzatu nahi diogu. Steilasen ustez hezkuntzako langileon etorkizuna hezkuntzaren sistemaren etorkizunari lotuta dago, eta hezkuntza sistemaren etorkizuna langileon lan baldintzei; batak bestea gabe, ez du etorkizunik.
BIHAR:
Mikel Ormazabal (Kristau Eskola): 'Hezkuntza propio baten alde, balioduna eta balioetan oinarritua'.
Hezkuntza bidegurutzean seriean argitaratutako iritzi sorta, hemen. | |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193739/istiluak-eta-poliziaren-oldarraldiak-haselen-atxiloketa-arbuiatzeko-mobilizazioetan.htm | Mundua | Istiluak eta Poliziaren oldarraldiak, Haselen atxiloketa arbuiatzeko mobilizazioetan | 06:30ean sartu dira mossoak Lleidako Unibertsitatera rap kantaria atxilotzera. Dozenaka lagun bildu dira Haselen inguruan, haren atxiloketa oztopatzeko, baina poliziek bi ordu ingururen ostean lortu dute helburua. Iluntzean, protesta jendetsuak egin dituzte Valentzian eta Bartzelonan. | Istiluak eta Poliziaren oldarraldiak, Haselen atxiloketa arbuiatzeko mobilizazioetan. 06:30ean sartu dira mossoak Lleidako Unibertsitatera rap kantaria atxilotzera. Dozenaka lagun bildu dira Haselen inguruan, haren atxiloketa oztopatzeko, baina poliziek bi ordu ingururen ostean lortu dute helburua. Iluntzean, protesta jendetsuak egin dituzte Valentzian eta Bartzelonan. | Ehunka protestari atera dira kalera Valentzian eta Bartzelonan adierazpen askatasunaren aldeko mezuekin, elkartasuna adierazteko Pablo Hasel rap kantariari. Askatasunik gabe, demokraziarik ez mezua jarri dute Valentziako kontzentrazioko pankarta nagusian. 19:00etarako beteta zeuden hiri nagusietako plazak. Handik gutxira hasi dira istiluak. Poliziak kargatu egin du, protestariek barrikadak egin dituzte eta tentsioa areagotu egin da ordu batzuetan. 20:30ean, su emandako kontainerren ke beltza hedatu da Bartzelonako Diagonalaren gainean, eta mossoek gimazko pilotak jaurti dizkiete manifestariei Gironan (Katalunia).
Donostiako Bulebarrean eta Iruñeko Gazteluko plazan ere mobilizatu dira dozenaka herritar. Adierazpen askatasunari eta desobedientziari babesa adierazi diete Donostian, eta amnistiaren aldeko aldarriak zabaldu dituzte Iruñean.
Goizean atxilotu dute. 06:30 aldera sartu dira Lleidako (Herrialde Katalanak) Unibertsitatean istiluen aurkako mossoen hogei agente inguru. Pablo Hasel rap kantaria atxilotzea zuten helburu, eta bi ordu geroago lortu dute. Atxilotu dutenean, amnistiaren eta borrokaren aldeko oihuak bota ditu Haselek: «Estatu faxista honek ez gaitu inoiz geldituko!». Goizean goizetik, dozenaka lagun bildu dira haren inguruan atxiloketa oztopatzeko, unibertsitateko hirugarren solairuan.
Auzitegi Nazionalak bederatzi hilabeteko espetxe zigorra, sei urteko inhabilitazioa eta ia 30.000 euroko zigorra ezarri zizkion Haseli, baina hark argi utzi zuen ez zuela bere burua entregatuko; Poliziak atxiki eta atxilotu nahi badu errektoretzako «ateak birrindu» beharko dituela adierazi zuen atzo Twitterren.
Eraikinera sartu eta ordubetera hasi da Polizia han bildutakoak banan-banan ateratzen. Aurretik, Haselen defendatzaileek su itzalgailuak hustu dituzte, mossoei ikusmena oztopatu eta lana zailtzeko. Kanpoan beste ehun lagun inguru bildu dira Haselen alde protestan, baina Poliziak indar erakustaldia egin nahi izan du: 30 furgoneta inguru daude Lleidako Unibertsitatearen kanpoaldean. Hasel atzotik zegoen unibertsitatean, eta behin kanpoan, oihuka jarraitu du Poliziaren autoan sartu duten arte: «Amnistia osoa! Heriotza estatu faxistari!».
Atzo gauean idatzi zuenez, imajinatzen zuen mossoak gaur gauean sartuko zirela unibertsitatera, haren arabera, «okupazio hau bilakatu den bozgorailua geldiarazteko». Atxilotua izan aurretik azken mezu bat helarazi nahi izan zuen: «Dei egin nahi dut beldurrari aurre egin eta horrenbeste inposiziori kasurik ez egitera. Hori egiten ez badugu, aurrera jarraituko dute, eta ez ditu inork geldiaraziko».
Ez zuen hor amaitu rap kantariak: «Ezin diegu utzi zer sentitu, zer esan eta zer egin behar dugun agintzen». Azaldu zuen Kataluniatik ez zuela alde egin mobilizatzeko eta antolatzeko mezua zabaltzen lagundu nahi zuelako: «Euren politika kriminalak kontatzea eragotzi nahi dute, langile klaseak kontzientzia hartzea eta borrokatzea. Ez dute lortuko!».
Azken asteetan, Haselen aldeko hainbat egitasmo jarri dira abian, eta kultur arloko ehunka lagunek musikaria aske geratzeko eskatu dute, baita Zigor Kodetik adierazpen askatasuna mugatzen duten delituak kentzeko ere.
Erreakzioak
Gaur bertan ere erreakzio andana eragin du Haselen atxiloketak, eta elkartasun eta salaketa mezuak idatzi dituzte kultur munduko hainbat lagunek sare sozialetan. Euskal Herritik, besteak beste, Liher taldeak elkartasuna adierazi dio kantariari, eta adierazpen askatasunaren alde egin du.
Kulturaren mundutik kanpoko eragileek ere egin dute bat rap kantariarekin. Amnesty International erakundearen Espainiako ordezkaritzak, adibidez, «erabateko sumindura» adierazi du Haselen atxiloketagatik, eta salatu du ez dela bidezkoa, «adierazpen askatasunaren erabilerarekin estu lotuta» dagoelako bera espetxean sartzea. «Ez gara geldituko adierazpen artistikoa mugatzen duten Zigor Kodeko delituak bertan behera utzi arte. Halako auzirik ezin dira berriro gertatu».
Kalean protesta egitera ere deitu dute hainbat lekutan; Kataluniako udalerri askotan egin dituzte elkarretaratzeko deialdiak, baita Euskal Herrian ere; Donostian eta Iruñean, esaterako.
Politikaren arlotik ere iritsi da arbuiorik. Espainiako Kongresuko zenbait taldek mozal legea bertan behera uzteko eskatu dute atxiloketaren ondotik. EAJko diputatu Aitor Esteban, Mas Paiseko Iñigo Errejon eta Compromiseko Joan Baldovi mintzatu dira ildo horretan. EH Bilduko Arabako Biltzar Nagusietako bozeramaile Kike Fernandez de Pinedok, berriz, elkartasun eta salaketa mezua idatzi du sare sozialetan, eta Haselen askapena aldarrikatu du Espainiako Kongresuan ERCko diputatu Gabriel Rufianek ere. Espainiako Gobernuko kide den Podemos alderdiko kontu ofizialak ere arbuiatu du atxiloketa.
Txioak delitu
Egin duen musikaz gain (Juan Carlos el Bobon abestia), sare sozialetan esandakoak ere erabili ditu Espainiako Auzitegi Nazionalak Pablo Haselen aurka. 2014 eta 2016 bitarteko txio zenbait ageri dira, esaterako, haren aurkako auzian, «terrorismoaren gorazarre» eta «Koroari eta Estatu erakundeei irain» egin izana leporatzeko.
2014ko Twitterreko mezu hauek nabarmendu dituzte, besteak beste, musikariaren aurka: «50 polizia zaurituta? Mertzenario zikin hauek, egurra partitzen ari diren bitartean mingainari kosk egin, eta zaurituta daudela diote»; «Pertsona asko gaur monarkia faxistaren amaiera eskatzera irten direla ezkutatu nahi dute, eta kazetariei ere kolpeka ari dira»; «Polizia Nazi-onala kameren aurrean ere jendea torturatzen»; «Polizia bat hiltzen duzula? Harripeetan ere bilatzen zaituzte. Poliziak hiltzen duela? Ikerketa txukunik ere ez dute egiten»; «Bi urte Poliziak Iñigo Cabacas erail zuela, eta inor ez da kondenatua izan horregatik».
«Errege mafioso zikina, jauregi batetik lezioak ematen», txiokatu zuen Haselek 2015eko Eguberrietan, Espainiako orduko erregearen eguberriko mezuari buruz. «Estatu terrorismoaren aurka, auzo antolatua», idatzi zuen handik egun gutxira.
2016ko urtarrilaren 20an, berriz, goseak hil hurrean utzitako Yemengo haur baten argazkiaren ondoan, hau idatzi zuen Haselek Twitterren: «Saudi Arabiaren erruz, Yemengo haurrek honela sufritzen dute. borboitar mafiosoen lagun demokraten kontuak». Urte berean txiokatu zuen, besteak beste: «Francorekin jendea atxilotzen zuten poliziak, gaur egun Auzitegi Nazi-onaleko epaile gisa atxilotzen dutenak»; «Joseba Arregi, Poliziak tortura bidez eraila»; «Espetxeak esterminio etxeak dira»; «Estatu torturatzaileak esterminatua izan eta bi urtera, haren hitzak gogoan [espetxean hil zen Isabel Aparicio grapokideari buruz]»; «Polizia zikinek diote: 'zu zaintzeko gaude'; zeuk ordainduta zu etxetik botatzera datozenean». Guztiak —eta gehiago— bihurtu dituzte Hasel zigortzeko argudio, mozal legea eskuan. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193740/istiluak-izan-dira-urruntildean-batasun-nazionalaren-elkarretaratze-batean.htm | Gizartea | Istiluak izan dira Urruñan, Batasun Nazionalaren elkarretaratze batean | Eskuin muturreko alderdiko kide batzuek migratzaileen aurkako protesta bat egin dute, eta aurre egin diete hainbat eragile antifaxistatako kideek. Poliziak banatu behar izan ditu. | Istiluak izan dira Urruñan, Batasun Nazionalaren elkarretaratze batean. Eskuin muturreko alderdiko kide batzuek migratzaileen aurkako protesta bat egin dute, eta aurre egin diete hainbat eragile antifaxistatako kideek. Poliziak banatu behar izan ditu. | Ekainera gibeleratu dituzten departamenduetako eta eskualdeetako hauteskundeen kanpainari hasiera emateko agerraldia egin nahi zuen goiz honetan, Urruñan (Lapurdi), eskuin muturreko Batasun Nazionala alderdiak. «Gure herrialdeak pairatzen duen inmigrazio masiboa» salatzeko ekintza bat egitea zen haien xedea, baina dozenaka lagun elkartu dira eskuin muturreko alderdi horren kontra protesta egitera. Batasun Nazionaleko kideek Inmigrazioa aski da! zioen pankarta atera dutenean, istiluak izan dira.
Goizean goizerako deitua zuen prentsa Batasun Nazionalak. Hamazazpi pertsona elkartu dira: tartean, François Verriere Pirinio Atlantikoetako alderdiko arduraduna, Jacques Colombier Akitania Berria eskualdeko Batasun Nazionaleko burua, eta Edwige Diaz ekainean iraganen diren eskualdeetako hauteskundeetako Akitania Berriko hautagaia.
Parean, 150 bat herritar elkartu dira, eragile eta kolektibo andanaran deiari erantzunez, eskuin muturreko alderdiaren presentzia salatzera. Besteak beste, Etorkinekin kolektiboak, EH Baik, Frantzia Insumisoak, PCFk, LABek, IPEH Antifaxistak, GKSk eta Jalgik parte hartu dute protestan. Besteak beste, Euskal Herrian mugarik ez!, Euskal Herria antifaxista eta Hemen Batasun Nazionala da atzerritarra irakur zitekeen pankartetan, manifestariek "alde hemendik, utzi bakean" oihukatzen zuten artean.
«Faxistak kanpora!» oihuak batetik, «Macronen konplizeak!» bestetik, Batasun Nazionalekoek migratzaileen aurkako pankarta bat atera dutenean hasi dira istiluak. Manifestariak haiengana joaten saiatu dira, baina Frantziako Polizia sartu da tartean, eta bultzaka eta negar gasa erabiliz oldartu zaie eskuin muturraren kontrako protesta egiten ari zirenei.
Batasun Nazionalak bertako herritarrei egin nahi dien «manipulazioa» salatu du Iker Elizalde EH Baiko kideak, eta 2022an iraganen diren Frantziako presidentetzarako hauteskundeei begira kokatu du eskuin muturraren agerraldia. «Segurtasunaren aldeko apustua egiten dute, [Emmanuel] Macronen gobernuak egiten duen moduan», adierazi du. «Horrelako ekimen bat egitea hemen bizi garenon kontra doa. Hau bizi eremu natural bat da, zubi hori zeharkatzen duena. Mespretxuaren gainetik, ezjakintasuna erakusten du; ez dakite nora etorri diren».
Amaia Fontang Etorkinekin kolektiboko kideak erran du «xenofobiak eta arrazismoak» ez dutela lekurik, eta Euskal Herria harrera herria dela. «Batasun Nazionalak zabaltzen dituen ideiak onartezinak dira, jendeen beldurren gainean jokatzen dute, oraindik gehiago pandemia egoera honetan. Guk diogu xantza bat dela inmigrazioa lurralde honentzat».
Prentsari egindako adierazpenetan, «frantsesak defendatzera» etorri direla adierazi du Diazek: «Frantziak ezin du hartu hainbeste immigrazio». Hitzaldia bukatzean, Gipuzkoa aldera pasatu dira eskuin muturrekoak, baina, autoetara itzultzean, istiluak izan diran berriz. «Alde hemendik, utzi bakean!» oihu artean jarraitu diete manifestariek, alde egin arte. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193741/eusko-jaurlaritzaren-neurri-berrien-nondik-norakoak.htm | Gizartea | Eusko Jaurlaritzaren neurri berrien nondik norakoak | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako udalerri mugakideen arteko joan-etorriak baimenduta daude, arrazoi sozioekonomikoengatik eta kirola aire zabalean egiteko. Eskola kirola, aldiz, debekatuta dago hamalau eguneko intzidentzia tasa 500etik gora duten udalerrietan. | Eusko Jaurlaritzaren neurri berrien nondik norakoak. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako udalerri mugakideen arteko joan-etorriak baimenduta daude, arrazoi sozioekonomikoengatik eta kirola aire zabalean egiteko. Eskola kirola, aldiz, debekatuta dago hamalau eguneko intzidentzia tasa 500etik gora duten udalerrietan. | Eusko Jaurlaritzak Bizi Berri III plana kaleratu zuen aurreko ostiralean. Labi aholku batzordeak bertan bildu zituen aste honetan hasi eta gutxienez martxoaren 5a arte indarrean egongo diren neurriak. Hona hemen horien nondik norakoak:
Mugikortasuna
Mugakideak diren udalerrien arteko joan-etorriak baimendu dituzte, arrazoi sozioekonomikoengatik edo kirola egiteko bada. Hau da, alboko herrira joatea baimenduta dago kirola egitera, betiere gehienez sei pertsonako taldeetan, edo erosketak egitera edo tabernetara, esaterako.
Oraingoz, beraz, joan-etorriak mugakide diren udalerrietara egitea baimendu dutesoilik: ezingo da beste udalerrietara joan edo Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik irten justifikaziorik barik. Salbuespenak dira pertsonen zaintzagatik egindako lekualdaketak –horretarako, pertsona horren ardura duen lagunaren justifikazioa beharko da– , animalien edo baratzeen zaintza, norbere udalerrian edo mugakidean ez dagoen zerbitzu bat jasotzea, edota atzeratu ezin daitezkeen arrazoiengatik egin beharreko lekualdaketak –udalerritik kanpo dagoen etxe bateko giltzak itzultzea, kasu–. Zahar etxeetako eta espetxeetako bisitak ere baimenduta egongo dira erakundearen beraren justfikazioa badute.
Gainontzeko kasu guztietan debekatuta egongo da norbere bizilekutik edo alboko udalerritik irtetea. Era berean, hiru lurraldeetan bizi ez direnek baimendua izango dute lurraldeetan sartzea baldin eta beste leku batera badoaz eta derrigorra bada lurraldetik pasatzea.
Ostalaritza eta apustu etxeak
Ostalaritza baimenduta dago udalerri guztietan, barnealdean %50eko edukieran, eta terrazak ere zabalik egongo dira. Lau pertsonako taldeetan jarri beharko dute bezeroek, mahaien artean gutxienez metro eta erdiko distantzia utzita, eta beti izan beharko dute maskara jantzita, edateko edo jateko momentuan izan ezik.
Ordutegiak bere horretan jarraitzen du: 20:00ak arte egon ahalko dira zabalik tabernak, eta eramateko janaria 21:00ak arte banandu ahalko dute.
Apustu etxeak zabalik egongo dira hamalau eguneko intzidentzia tasa metatua 500etik beherakoa duten udalerrietan, ostalaritzako arau berekin. Txokoak, aldiz, itxita mantenduko dituzte. Ostatu turistikoetan edukieraren %50 mantendu beharko dute, eta, edonola ere, ezingo dira 30 pertsonatik gora egon.
Kirola
Eskola kiroleko entrenamenduak baimenduta egongo dira hamalau eguneko intzidentzia tasa metatua 500etik behera duten udalerrietan, baina ezingo dituzte aldagelak erabili, ezta lehiaketetan parte hartu ere. Intzidentziak 500eko langa gaindituz gero, bertan behera geratuko da eskola kirola. Kirol profesionalaren eta semi-profesionalaren kasuan, baimenduta daude entrenamenduak eta lehiaketak, udalerriko intzidentzia tasa edozein dela ere.
Kiroldegiak zabalik egongo dira, eta aldagelak erabiltzea baimenduta dago, gehienezko %30eko edukierarekin eta maskara beti erabilita.
Kirol arrazoiengatik joan-etorriak baimenduta dauden kasuak: eskola kirolean, baimenduta dago beste udalerri batera joatea norbere udalerriko eta helmugako intzidentzia tasa 500etik beherakoa bada. Kirolari profesional eta semi-profesionalen kasuan, beti dago baimenduta mugikortasuna, baina jendea ezingo da joan kirol jarduera horiek ikustera.
Aire zabaleko kirolari dagokionez, gehienez sei pertsonako taldeetan egin daiteke, norbere udalerrian edo mugakidean. Beti maskara jantzita izatea derrigorezkoa izango da, eremu naturaletan edo jenderik ez dagoenetan salbu. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193742/pfizerren-txerto-gehiago-jaso-dituzte-jaurlaritzak-eta-nafarroako-gobernuak.htm | Gizartea | Pfizerren txerto gehiago jaso dituzte Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak | 26.910 dosi jaso dituzte, eta txertaketa planekin jarraitzeko era emango dutela esan dute | Pfizerren txerto gehiago jaso dituzte Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. 26.910 dosi jaso dituzte, eta txertaketa planekin jarraitzeko era emango dutela esan dute | Pfizer botika konpainiak garatutako txertoaren 19.890 dosi jaso ditu Eusko Jaurlaritzak, eta 7.020 Nafarroako Gobernuak. Horiekin txertaketa planekin aurrera jarraitzeko era izango dutela esan dute bi erakundeetako osasun agintariek. Nafarroan asmoa dute erietxeetatik kanpo ari diren osasun langileei ere txertoa jartzen hastea: botikariei, podologoei eta fisioterapeutei, besteak beste. Nafarroak orain arte COVID-19aren kontrako txertoaren 55.065 dosi jaso ditu, eta 42.014 jarri ditu.
Jaurlaritzako osasun agintariek gogoratu dute gizarte osoa immunizatzeko ahaleginetan daudela oraindik ere, osasun sistema publikoko erietxeetan ari diren profesionalekin aurrena, eta arloko beste langileengana eta zentro pribatuetara heltzeko asmoz gero. Ertzainen txertaketa ere aste honetan hasiko dela esan dute. Kritikak izan dira Jaurlaritzaren txertaketa prozesuaren harira, eta SATSE sindikatuak atzo salatu zuen, esaterako, lehen lerroan dauden hainbat erizain txertatzeko daudela oraindik.
Nafarroan ere badira ahots kritikoak. LAB sindikatuak salatu zuen atzo, adibidez, San Juan de Dios erietxean «irregulartasunak» izan direla langileak txertatzeko orduan. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193743/kutxa-bira-herriz-herri-mugituko-den-proposamen-berria.htm | Bizigiro | Kutxa bira, herriz herri mugituko den proposamen berria | Bizi gira... kutxa bira! lelopean, Euskal Herri osoa eta diaspora zeharkatuko duen egitasmo bat aurkeztu du gaur Iparra Hegoa elkarteak | Kutxa bira, herriz herri mugituko den proposamen berria. Bizi gira... kutxa bira! lelopean, Euskal Herri osoa eta diaspora zeharkatuko duen egitasmo bat aurkeztu du gaur Iparra Hegoa elkarteak | Argentinatik abiatu eta Euskal Herri osoa zeharkatuko duen egurrezko kutxa bat izango da Kutxa Bira ekinaldiko protagonista nagusia. Martxoaren 20an emango zaio hasiera, Viedman (Argentina), eta maiatzaren 30ean amaituko du ibilbidea, Seguran (Gipuzkoa). Jendea mugitu ordez, kutxa mugituko da herriz herri, eta, horren bitartez, Euskal Herriko itzulia egitea lortu nahi dute antolatzaileek.
Herri bakoitzak bideo bat egiteaz gainera, kutxa barrura, fisikoki, aldarrikapen bat sartu beharko dute, eta, horrekin batera, hurrengo herriari gonbidapen agurra idatziko die. Herriz herriko aldarrikapenez gainera, Euskal Herri osoari zuzenduko zaion manifestu bat ere izango du barnean, herri guztietan irakurriko dena.
Iparra Hegoa elkarteak 25 urte daramatza euskal nortasuna, euskararekiko atxikimendua eta herri izatearen kontzientzia pizten. Ekinaldi honen bitartez, pandemiaren ondorioz bizitako «galera sentimentalak» apaldu nahi dituzte: «Oztopoak oztopo, krisiak krisi eta estatuak estatu, guk ozen diogu: Bizi gira… kutxa bira». |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193744/laquoestaturik-gabeko-europako-nazioen-maparaquo-aurkeztu-du-naziogintzak.htm | Politika | «Estaturik gabeko Europako nazioen mapa» aurkeztu du Naziogintzak | Hamazazpi nazio bildu dituzte, «mapa konbentzionaletan agertzen ez direnak». BERRIA dendan dago salgai. | «Estaturik gabeko Europako nazioen mapa» aurkeztu du Naziogintzak. Hamazazpi nazio bildu dituzte, «mapa konbentzionaletan agertzen ez direnak». BERRIA dendan dago salgai. | Estaturik gabeko Europako nazioen inguruko «ezjakintasunari» aurre egiteko, «Estaturik gabeko Europako nazioen mapa» aurkeztu du Naziogintzak. Donostian eginiko agerraldi batean, Josu Albero Naziogintza taldeko kideak azaldu du maparen zergatia: «Ohartu gara ezjakintasun handia dagoela Euskal Herrian eta beste nazio batzuetan Europako nazionalitateen gaiaz». Haren ustez, hori horrela da eskoletan inoiz ez delako ikasi «Europako mapa ofizialetan agertzen ez diren beste nazio batzuk badaudela: Eskozia, Flandria, korsika, bretainia, gales, Euskal Herria, Katalunia, Galizia…».
Helburu horrekin sortu dute mapa: «Euskaldunok ez ditugu oso ondo beste errealitate nazional batzuk ezagutzen. Badakigu Iberiar penintsulan bost nazio daudela, eta bik, Espainiak eta Portugalek, estatu propioa dutela, baina beste hirurek ezetz. Baina gutxiagok dakite Frantzian sei, Erresuma Batuan lau eta Italian bost nazio daudela. Errealitate horiek dira mapa honetan islatu nahi izan ditugunak».
Alberok gogorarazi du Naziogintza «euskara, euskal kultura eta euskal nazioa diskurtsoaren erdian jartzen duen talde independentista» dela, eta «euskal errepublikaren aldeko pedagogia» egiten ari direla: «Sorrerako helburuetako bat da harremanak sustatzea Europako estaturik gabeko beste nazio batzuekin, eta horiei Euskal nazioari buruzko informazioa ematea.
Salatu duten ezjakintasuna islatzeko, pasadizo bat azaldu du Alberok: «2017an, Europako Batzordeko presidente Jean Claude Junckerrek esan zuen Europako Batasunak ezin zuela Kataluniako burujabetza onartu, beste lurralde batzuek gauza bera eskatuko zutelako eta ezinezkoa zelako Europan 90 estatu berri sortzea». Alberoren hitzetan, Junckerrek «ezjakintasun handia» erakutsi zuen, «ez baitaude 90: hamazazpi, asko jota. Erregioak eta nazioak nahastu zituen”. Hain justu, hamazazpi nazio horiek dira mapan jaso dituztenak, «mapa konbentzionaletan» agertzen ez direnak: «Estatuei protagonismoa kendu eta estaturik gabeko nazioei eman diegu».
Asier Sarasua kartografoak egin du mapa, eta 12 euroko prezioan dago salgai, BERRIA dendan.
Azalpenak
Azalpen batekin dator mapa, Edurne Alegria taldeko kideak azaldu duenez: nazioaren izena euskaraz eta jatorrizko hizkuntzan, biztanleria eta jatorrizko hizkuntzaren hiztun kopurua eta portzentajea. Horrela, nazioen arteko desberdintasunak nabarmendu dituzte, baina baita elementu komunak ere: «Esan daiteke hizkuntza eta sentimendu nazionala hertsiki lotuta doazela».
Luken Etxabe kideak, berriz, «nortasun handiko lurraldeez» jardun du, horiei ere atal bat eskaini baitie Naziogintzak. Etxaberen hitzetan, horietan «bertako hizkuntzaren egoera oso larria da, eta galtzeko arriskua dago». Multzo horretan sartu dituzte Aragoi, Asturias, Alsazia, Karelia, Kornualles, Veneto, Saboia, Lusazia eta Kaxubia. Lurralde horietan, beste faktore garrantzitsu bat da «bertako alderdi nazionalisten babes maila. Gehienetan, oso txikia edo nulua da». Etxaberen esanetan, «kasu askotan, politika linguistikoengatik da, ezein kasutan ez delako bertako hizkuntza ofiziala». |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193745/espainiako-espetxeetan-komunikazioak-eten-izana-salatu-dute-giza-eskubideen-aldeko-hainbat-elkartek.htm | Gizartea | Espainiako espetxeetan komunikazioak eten izana salatu dute giza eskubideen aldeko hainbat elkartek | Nabarmendu dute Espetxe Agintaritzaren erabakiak urratu egiten duela Espainiako Konstituzioak bermatutako oinarrizko eskubide bat. | Espainiako espetxeetan komunikazioak eten izana salatu dute giza eskubideen aldeko hainbat elkartek. Nabarmendu dute Espetxe Agintaritzaren erabakiak urratu egiten duela Espainiako Konstituzioak bermatutako oinarrizko eskubide bat. | COVID-19aren kontra kartzelak «blindatzea» gomendatu zuen Espainiako Espetxe Agintaritzaren Zuzendaritzak joan den otsailaren 2an. Komunikazioak, baita lokutorioetakoak ere, etenda daude orduz geroztik —gutxienez etzi arte—, eta giza eskubideen aldeko estatuko hemezortzi elkartek salatu dute presoen eskubideen aurkako «eraso zuzenekoa» dela hori. Iruditzen zaie Espainiako Konstituzioak bermatutako eskubide bat urratzen duela. Oharra sinatu dutenen artean daude Etxerat, Sare, Nafarroako Salhaketa eta Arabako Salhaketa, eta iazko «martxoa eta maiatza arteko erabateko itxialdi batean» ez egonda, espetxe agintaritzaren erabaki «gogorra» kritikatu dute.
Oharrean, gogoratu dute Espainiako Barne Ministerioaren menpeko «kartzela gehienek» komunikazioak eten zituztela otsailaren 2ko gomendioaren ondoren. «Pandemia hasi zenetik, milaka pertsonak ezin izan dituzte beren bikotekideak, senideak edo lagunak ukitu, eta, alderantziz, iazko martxoan komunikazio berezi guztiak bertan behera utzi zituztelako; hau da, aurrez aurreko intimoak. Uneren batean berriro ahalbidetu zituzten, baina gero berriro eten», azpimarratu dute.
Espetxe agintaritzak, «trukean», oharraren esanetan, ordaindu beharreko telefono deiak eskaini zituen, baita bideo deiak ere. Espetxe agintaritzak «datu positibo gisa» aurkeztu zuen iazko martxoa eta maiatza artean 54.000 bideo dei egin zirela. Giza eskubideen elkarteek egindako kalkuluak aintzat hartuz, Espainiako Estatutako kartzeletan dauden 33.500 presoek —hirugarren graduan daudenak kenduta— pertsonako 1,6 bideo dei egin ahal izan zituzten hilabete horietan. «Kontaktua ordezkatzeko bideo dei horiek ez dituzte mantendu preso guztientzat, eta ez dute horien maiztasuna handitu». |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193746/grebara-deitu-dute-arabako-zahar-etxe-pribatuetan.htm | Gizartea | Grebara deitu dute Arabako zahar etxe pribatuetan | Bihar egingo dute lehen lanuztea, eta martxoaren 24an bigarrena. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deitu dute grebara. | Grebara deitu dute Arabako zahar etxe pribatuetan. Bihar egingo dute lehen lanuztea, eta martxoaren 24an bigarrena. ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deitu dute grebara. | Arabako zahar etxe pribatuetako eta etxebizitza komunitarioetako langileek greba egingo dute bihar, «hitzarmen duin» bat eskatzeko. ELA, LAB, CCOO eta UGTk deitu dute greba egunera; martxoaren 24rako ere lanuztera deitu dute. Bihar, giza katea egingo dute Gasteizko Udaletik Arabako Aldundiraino, 11:00etan. Bi greba deialdiekin bat egin dute Arabako Pentsionistak eta Babestu elkarteek.
Arabako adinekoen egoitzetako langileek bi urte daramatzate borrokan beren lan baldintzen alde, eta, salatu izan dutenez, pandemiak are gehiago okertu die egoera. Joan den urtarrilaren 11n, zahar etxe pribatuak kudeatzen dituzten hainbat enpresa langileen ordezkariekin bildu ziren, probintzia mailako hitzarmenaz hitz egiteko, baina, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek salatu dutenez, negoziatzeko borondaterik ez zuten erakutsi. ELA sindikatuak ohar batean salatu duenez, diputazioaren eta egoitza pribatuen arteko borrokaren erdian langileak dira kaltetuenak, «lan prekaritatearen aurka borrokan jarraitzen dutelako». |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193747/1400-euroko-gutxieneko-soldata-eta-30-orduko-lanaldia-dira-laben-helmuga-berriak.htm | Ekonomia | 1.400 euroko gutxieneko soldata eta 30 orduko lanaldia dira LABen helmuga berriak | Sindikatuak Euskal Lan Kodea eta Gizarte Segurantza arautzeko proposamena aurkeztu du. 120 neurri dira guztira, eta ostiralean hasiko du eztabaida bere oinarriekin. | 1.400 euroko gutxieneko soldata eta 30 orduko lanaldia dira LABen helmuga berriak. Sindikatuak Euskal Lan Kodea eta Gizarte Segurantza arautzeko proposamena aurkeztu du. 120 neurri dira guztira, eta ostiralean hasiko du eztabaida bere oinarriekin. | LAB sindikatuak trantsizio ekosozialista eta feministarako Programa Sozioekonomikoa eratu du. 120 proposamen zehatz biltzen dituen txosten mardula aurkeztu du, sindikatuaren ustez etorkizuneko Euskal Lan Kode eta Gizarte Segurantza lege propio bate oinarri beharko luketenak. Besteak beste, gutxieneko soldataren eskaera 1.400 euro gordinera igotzeko eta ordainduriko zaintza baimenak ezartzeko eskatzen ditu. Era berean, ezinbestekotzat jotzen du zerga erreforma sakon bat egitea. Ostiralean hasiko dira eztabaidatzen oinarriekin, eta gero zabalduko dute eztabaida beste gizarte eragileetara.
«Ezin gara Paris eta Madrildik datorrenaren begirale hutsak izan. Lan erreforma indarrean dago oraindik, eta pentsioena badator. Behar-beharrezkoa da Euskal Herritik eta Euskal Herrirako balioko duten lege berriak onartzea». Garbiñe Aranburuk horrela eman dio sarrera sindikatuaren hemendik aurrerako gizarte lanaren oinarri izango den esparru teorikoari. Hilabeteak egin dituzte LABen Lan Kode eta Gizarte Segurantza lege propioa ikertu eta taxutzen, eta sei ezaugarri nagusitan aletu daiteke.
«Lana eta zaintza lanak erregulatu behar dira», horrela laburbildu du Aranburuk lehen ezaugarria. Zaintza erdigunera eramatearen leloari, baina, oinarri eman behar zaio, eta hor datza proposamenaren «berritasun» nagusietako bat: bizitzaren une batzuetan enplegua eten daiteke zaintza lanei lehentasuna emateko, eta lan hori ordaindua litzateke, eta kotizatu egingo luke. Baina nola ordaindu hori? «Funts espezifiko bat sortuta, enpresa, langile eta erakunde publikoen artean ordaindurikoa».
LABen iritziz, langile guztientzako lan araudi eta kotizazio erregimen bera ezarri behar da, «diskriminazioa amaitzeko». Era berean, enplegu bermatua aldarrikatu du, eta, sei hilabetean hala izan ezean, administrazioak gutxieneko soldata bermatu beharko lioke enplegu eskatzaileari, kalte ordain gisa. Alde horretatik, kontratu guztiek mugagabeak izan beharko lukete, eta «kaleratze librea» ezabatuko litzateke legeditik.
4.200 euroko soldata, asko jota Gutxieneko soldataren eztabaidari ere heldu dio LABek, eta, haren ustez, «beste urrats bat» egin behar da eskaeretan. 35 orduko lanaldiaren eta 1.200 euroko gutxieneko soldataren alde borrokan jarraituko duen arren, sindikatuaren ustez haratago begiratzeko garaia da: 30 lanorduko astea, eta 1.400 euroko lanaldi gordina, hamalau ordainsaritan. «Euskal herriko batezbestekoaren %60 da», zehaztu du Aranburuk. Era berean, gehiengo soldatari ere mugak jarri behar zaizkiola uste dute, 1:3ko proportziora, alegia, 4.200 eurora hain zuzen. «Ondasunak egoki banatzea» eta «lanen digitalizazioak ekarri dezakeen lanpostu galerari aurre egitea da» da muga horien filosofia.
Pentsioen sistema publiko eta unibertsalaren alde egiten du LABek, «sistema osagarririk gabeko» sistema baten alde. Erretiro adina 60ra aurreratu beharko litzateke, eta 58 urtetik aurrera erretiro mailakatua ezarri. Gutxieneko pentsioa eta soldata parekatzearen aldeko da sindikatua, baina trantsizio gisa 1.080 eurokoaren alde borrokatzen jarraituko du. Pentsioa kotizazioen arabera kalkulatuko da, langilearentzat komenigarrienak diren bost urteak kontuan hartuz. Horietako asko Pentsiodunen Mugimenduak eginiko proposamenak dira.
Seigarren ezaugarria lan harremanak erregulatuko dituen erakunde berri bat osatzea da, langileen botoen bidez hautaturiko «Lanaren Kontseilua». Aranbururen ustez, elkarrizketa sozialeko mahaiak emana du eman ahal guztia, eta erreminta berri bat behar da. Kontseilu horrek ahalmena izango luke erakunde publikoen erabakiak ikuskatu eta lege proposamenak egiteko.
Euskal Herri osorako lege proposamen bat da. Hego Euskal Herrian egun instituzioek dituzten eskumenak erabili beharko lirateke, EAEko kontzertu ekonomikoak eta Nafarroako Itunak ematen dituzten aukerak baliatuz. Iparraldean eskumenak mugatuagoak direla badaki LABek, baina, oraingoz eta «batez ere», administrazio publikoko lan baldintzak arautzeko ematen dituen aukerak baliatu behar dira.
Nola ordaindu? Eta hau zeinek ordainduko du? Aranburuk argi du oinarria «zerga erreforma» dela. «Zerga politika herritarren zerbitzura ipini behar dugu». Pentsioen kasuan, esaterako, nagusiki kotizazioetatik iritsiko da, soldatak duindu eta kotizazio mugak handituz. Baina, «momentuak eskatzen duenean», aurrekontu bidez finantzatzeko aukera egongo litzateke. Zerga erreformarekin, besteak beste, enpresen irabaziak gehiago zergapetzea hartu beharko litzateke helburu.
Proposamen horrekin «herri eztabaida sortzea» da helburua. Zenbait kolektibori aurkeztu eta zehaztuz joatea. Lehen pausoak bere militantziarekin emango ditu LABek, eta ostiralean egingo dute lehen aurkezpena, Donostian. Barne azterketa hori udararako bukatuta izatea espero dute, eta gero zabalduko lukete beste eremu batzuetara. Xehetasun gehiago nahi izanez gero, LAB sindikatuak txostenaren laburpena jarri du bere webgunean. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193748/jaurlaritza-haserre-afmkin-espaniako-gobernuaren-renove-plana-dela-eta.htm | Ekonomia | Jaurlaritza haserre AFMkin, Espaniako Gobernuaren Renove plana dela eta | Makina-erremintak % 21,4ko beherakada izan du fakturazioan, eta Gasteizko gobernuari Madrilgoaren laguntzak osatzeko eskatu dio AFM patronalak | Jaurlaritza haserre AFMkin, Espaniako Gobernuaren Renove plana dela eta. Makina-erremintak % 21,4ko beherakada izan du fakturazioan, eta Gasteizko gobernuari Madrilgoaren laguntzak osatzeko eskatu dio AFM patronalak | COVID-19ak gogor jo du makina-erremintaren sektorea Hego Euskal Herrian. 2020ko fakturazioa %21,4 txikiagoa izan da aurreko urtekoa baino, eta esportazioak %22,4 gutxitu dira. «Mende honetako urterik zailena» izan dutela aitortu dute alor horretako enpresek. Aurreko urteak ere ez dira haiek nahi bezalakoak izan, eta 2019a ere galerak zituztela amaitu zuten (%10). Automobilgintzaren sektorean gertatzen ari diren aldaketek eragin nabarmena dute sektorearen egoeran, baina ez dira bakarrak.
AFM klusterrean biltzen diren enpresek azaldu dutenez, iazko emaitza txarren atzean dago bereziki pandemiak nazioarteko merkatuetan sortu duen ziurgabetasuna. Horri gaineratu behar zaio iazko martxotik euskal enpresentzat estrategikoak diren merkatu batzuk aldi batean itxita egon direla eta mugimendua mugatua egon dela. Hala, gogoratu dute ezen, salmentak egiteko arazoekin batera, aurretik saldutako makinen eta instalazioen mantentze lanak egiteko ere problemak izan dituztela.<br />Eragina orokortua izan da jardueraren azpisektore guztietan, baina deformazioko makinek izan dute beherakadarik azpimarragarriena, aurreko bi urteetan bezala. Txirbil harroketaren azpisektoreak, aldiz, zertxobait hobeto jasan du kolpea.
Eskaeren jatorriari dagokionez, 2020an ere aldaketa «handi» bat izan da: Txinatik etorri dira nagusiki, bere industria jarduera beste herrialde batzuek baino lehenago eta indar handiagoz berrabiarazi duelako. Hurrengoak zerrendan Alemania eta Espainia dira, eta jarraian, AEBak, Turkia, Frantzia, Italia eta India.
Jaurlaritzaren haserrea
Cesar Garbalena AFMko presidenteak Europako diru funtsen garrantzia azpimarratu du, eta jakinarazi du e-machine Digital Workshop deituriko proiektuan ari direla lanean klusterreko enpresak. Haien nahia da 245 milioi euro inbertitu ahal izateko babesak lortzea. Erakundeek I+G+Bko finantzaketak ere handitu beharko lituzketela uste du. Era berean, industrietako makinak berritzeko Espainiako Gobernuak sustatutako Renove plana txalotu du, «makina-erramintaren lehena Espainiako historian», eta, segidan, Jaurlaritzari eskatu dio funts horiek osatzeko.
Gasteizko gobernuaren haserre bizia eragin du horrek, «estatuko administrazio bakarra» ei delako «urte askoan» mankinaren Renove planak ordaindu dituena, «esklusiban eta bakarrik». «Onartezintzat» jo ditu Jaurlaritzak Garbalenaren hitzak, Madrilen plana «EAJk Kongresuan izandako ekimenaren emaitza» dela uste duelako.
Haserreak haserre, iazko udaberriko konfinamenduak krisi «oso sakona» eragin zuen sektorean, eta urteko azken hiru hilabeteetan susperraldiak kolpea «nabarmen arindu» duen arren, ez da enpresek espero duten modukoa izan. 2021a, berriz, «merkatuak normalitzeko eta biziberritzeko premiaz» hasi dutela azaldu dute.<br />Susperraldia, baina, pandemiaren araberakoa izango dela nabarmendu dute. Lehen hiruhileko zaila espero dute, baina urteak aurrera egin ahala arian-arian hobetuko dela egoera. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193749/osakidetzak-atzemandako-positiboen-20-aldaera-britainiarrekoak-dira.htm | Gizartea | Osakidetzak atzemandako positiboen %20 aldaera britainiarrekoak dira | Gotzone Sagarduik iragarri du datorren astean 80 urtetik gorako pertsonak txertatzen hastea espero dutela. Dagoeneko 100.000 txerto baino gehiago jarri dituzte. | Osakidetzak atzemandako positiboen %20 aldaera britainiarrekoak dira. Gotzone Sagarduik iragarri du datorren astean 80 urtetik gorako pertsonak txertatzen hastea espero dutela. Dagoeneko 100.000 txerto baino gehiago jarri dituzte. | Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan atzemandako kasuen %20 aldaera britainiarrekoak dira. Hala jakinarazi du Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik, Gobernu Kontseiluaren ondoren egindako agerraldian. Halere, haren hitzetan, oraindik behintzat ez dute nabaritu kutsakortasuna areagotu duenik, eta, gainera, erantsi du txertoak baliagarriak direla aldaera horri aurre egiteko. Sailburuak esandakoaren arabera, oraindik ez dute atzeman Hegoafrikako aldaeraren kasurik.
Txertaketa prozesua jakin-min handia sortzen ari da azkenaldian. Horri dagokionez, esan du espero dutela datorren astean hastea 80 urtetik gorako 150.000 herritarrak txertatzen, baina zehaztu du jasotzen dituzten dosien menpe egongo dela. Azaldu duenez, adineko horien osasunaren arabera, osasun etxeetan edo etxean bertan emango diete txertoa. Txandaren berri Osakidetzatik emango diete.
Gainera, jakinarazi du gaur hasiko direla osasun sistema pribatuan lehen lerroan diharduten profesionalak txertatzen, eta bihar ekingo diotela Ertzaintzaren txertaketari. Osakidetzan bigarren lerroan aritzen direnei dosiak jartzen segituko dute, eta lehen lerrokoekin aste honetan amaitzea espero dute. Sailburuak azpimarratu duenez, Osakidetzako langileen %45ek dagoeneko hartu dute lehen dosia behintzat. Zahar etxeei dagokienez, langileei eta egoiliarrei immunizazio osoa ematen jarraituko dute. Guztira 100.000 dosi baino gehiago eman dituztela nabarmendu du Sagarduik; horietako 57.970 lehen dosiak izan dira, eta 43.682, bigarrenak. Gainera, ziurtatu du aste honetan beste 14.700 txerto jarriko dituztela.
Azken egunetako datuei begira jarri da Sagardui: «Puntu batera iritsi ondoren, intzidentzia kurbaren jaitsiera finkatu egiten da». Halere, azpimarratu du «alertan» jarraitu beharra dagoela, datuak «arduratzeko modukoak» direlako. Izan ere, haren hitzetan, helburua hamalau eguneko intzidentzia 100.000 biztanleko 60 kasura jaistea da, eta hori «urrun» dago oraindik. Halere, Sagarduik nabarmendu du datuek erakusten dutela hartutako neurriak «egokiak» izan direla.
Iñaki Arrizabalaga, Ibon Etxeberriaren ordez
Aurreko astean hautsak harrotu zituen Osasun Saileko Araubide Juridiko, Ekonomiko eta Zerbitzu Orokorretako zuzendari eta Labiko kidea zen Ibon Etxeberriak itxiera perimetrala hautsi izanak, golfean jokatzera joateko. Hori argitara atera ondoren, Eusko Jaurlaritzak kargutik kentzea erabaki zuen, eta gaur jakinarazi dute zein izango den Etxeberriaren oinordekoa: Iñaki Arrizabalaga. Arrizabalaga Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailaren Zerbitzu Orokorretako zuzendaritzan aritu izan da lanean.
Harrabotsa eragin zuen beste kontu bat izan zen Basurtu eta Santa Marina ospitaleetako txertaketa, eta buruek dimisioa aurkeztu zuten. Gaur jakinarazi dutenez, ordea, Bizkaiko Fiskaltzak itxi egin ditu «txertaketa irregularrengatik» hasitako ikerketak. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193750/hego-euskal-herria-muturreko-egoeratik-atera-da.htm | Gizartea | Hego Euskal Herria muturreko egoeratik atera da | Lau lurraldeek 100.000 biztanleko 500 positibo baino gutxiagoko tasa dute. 512 kasu zenbatu zituzten atzo: egindako proba guztien %4,5. | Hego Euskal Herria muturreko egoeratik atera da. Lau lurraldeek 100.000 biztanleko 500 positibo baino gutxiagoko tasa dute. 512 kasu zenbatu zituzten atzo: egindako proba guztien %4,5. | Hego Euskal Herria eremu gorritik atera da: lau lurraldeek izan dute 100.000 biztanleko 500 positibo baino gutxiagoko tasa, abenduaren 2tik izandako jaitsierarik handiena. Langa igarotzen azkena Bizkaia izan da, eta hura da, hain zuzen ere, tasarik altuena duena: 483,7koa, alegia.
Kutsatuen grafikoak beheranzko joera berretsi du Hego Euskal Herrian. Aurreko egunean baino kutsatu gehiago zenbatu badituzte ere, positibotasun tasak behera egin du. Tasan bezala, kutsatzeetan ere Bizkaia izan da gehien zenbatu dituen lurraldea: 293. Gipuzkoan 106, Nafarroan 59 eta Araban 45 zenbatu dituzte.
Bestalde, Eusko Jaurlaritzak jakinarazi duenez, 60 ospitaleratze berri izan dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ospitaleetan, eta gaur egun 168 gaixo daude larri.
Heriotzak gora
Eustatek kaleratu berri duen ikerketa batek adierazi du 2020ko lehen hiruhilekoan %7,8 areagotu zirela heriotzak Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan: 5.349 izan ziren. Horien arrazoi nagusia COVID-19a bera dela ondorioztatu du, iazko uztail eta irailaren artean soilik urte osoko heriotzen %6,6a eragin baitzuen izurriak. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193751/zubietan-industria-hondakinak-errausteari-atea-ireki-dio-jaurlaritzak.htm | Gizartea | Zubietan industria hondakinak errausteari atea ireki dio Jaurlaritzak | GHK-k eskatu dio Jaurlaritzari ingurumen baimen bateratua moldatzeko, aldaketa hori funtsezkoa ez dela iritzita, eta gobernuak ere hala ebatzi du. Herrialdetik kanpoko hondakinak ekartzeari atea zabal diezaioke ebazpen horrek. | Zubietan industria hondakinak errausteari atea ireki dio Jaurlaritzak. GHK-k eskatu dio Jaurlaritzari ingurumen baimen bateratua moldatzeko, aldaketa hori funtsezkoa ez dela iritzita, eta gobernuak ere hala ebatzi du. Herrialdetik kanpoko hondakinak ekartzeari atea zabal diezaioke ebazpen horrek. | Zaldibarrek eragindako hondakinen kudeaketaren krisiari beste ertz batetik erantzun dio orain Jaurlaritzak. Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak (GHK) eskatu dio hainbat aldaketa egiteko Zubietako erraustegiaren jarduteko baimenetan, aldaketa horiek “ez-funtsezkoak” direlakoan. Aldaketa horien bidez, GHK-k lortu nahi du industria jatorriko hondakinak erraustu ahal izatea Zubietako plantan, eta Jaurlaritzaren babesa lortu du horretarako: «Ingurumen baimen bateratua (IBB) aldatzea eskatzen duten ez-funtsezko aldaketatzat jotzen dira GHK-k egindako eskaerak».
Hala, onetsi egin du Jaurlaritzak IBBa aldatzea, baina, aldaketa funtsezkoa ez denez, doiketa horien tramitazioa bizkor egingo da, ez dutelako baimen bateratua hutsetik hasi behar. GHK-k aldaketa hauek eskatu dizkio Jaurlaritzari: ontzi arinak, materia organikoa, papera, kartoia eta tamaina handiko hondakinen kudeaketa plantetako errefusak jaso ahal izatea Zubietan. Eta, horrez gain, tratamendu mekanikoetako hondakin nahasiak, industrialdeetako plastiko eta bestelako hondakin ez-balioztagarriak. Halaber, Zubietara eraman nahi dituzte erretze prozesu osoa egin gabe duten hondakinak eta eskoriak, errauste prozesua «osatzeko». Eta, horiekin batera, labe azpiko errautsak ere jasotzeko baimena nahi du GHK-k.
Aldi berean, hondakin arriskutsu gisa izendatuta daudenak ere kudeatu nahi dituzte Zubietan: besteak beste, ikatz aktibo erabiliak.
Hiri hondakinak
GHK-k egindako eskaera ez dela funtsezkoa dio Jaurlaritzak, ez duelako aurreikusten eragina izango duenik osasunean, ingurumenean eta plantaren segurtasunean.
Aintzat hartu behar da, baina, Zubietako erraustegia hiri hondakinak kudeatzeko azpiegitura bat dela, eta haren erabilera esklusiboa dutela Gipuzkoako udalek eta mankomunitateek. Besteak beste, haien gain geratzen delako Zubietako erraustegiaren finantzaketa bere osoan. Izan ere, plantaren erabilgarritasunagatik 29 milioi ordaintzen da hilean, eta bakarrik bi milioi dagozkio sartzen diren hondakinak kudeatzeari. Industria hondakinak jasotzen hasteak planteamendu ekonomiko horretan nola eragingo duen ez du zehaztu GHK-k oraingoz, zeren enpresak hondakin sortzaile pribatuak dira. Haiek Ekondakini zuzenean ordainduko baliote, nabarmen handituko litzateke enpresaren etekina, baina horrek ez du esan nahi mankomunitateen ekarpena txikituko litzatekeela. Halaber, hondakinak Gipuzkoatik bakarrik jasoko diren edo kanpotik ekartzeko aukera izango duten ere ez dute oraingoz zehaztu. Orain arte, GHK-ko arduradunek beti esan dute herrialdeko hondakinak bakarrik erraustuko dituztela Zubietan, baina aldaketa honek atea ireki diezaioke kanpoko hondakinak jasotzeari.
Jaurlaritzak Ekondakinen esku utzi du tratatzea aurreikusten diren hondakinen «hasierako karakterizazioa», erabakitzeko ea erraustegian kudeatzeko modukoak diren edo ez. Hau da, enpresak erabakiko du zer industria hondakin erre daitezkeen. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193752/vueltan-aritzera-gonbidatu-dituzte-euskaltel-eta-caja-rural.htm | Kirola | Vueltan aritzera gonbidatu dituzte Euskaltel eta Caja Rural | Proiektua berriz martxan jarri denetik estreinako aldiz izango da itzuli handi batean Euskaltel; Caja Ruralek hamargarren aldiz parte hartuko du. Bi taldeek pozik hartu dute berria, hori baitzen sasoi honetarako helburuetako bat. | Vueltan aritzera gonbidatu dituzte Euskaltel eta Caja Rural. Proiektua berriz martxan jarri denetik estreinako aldiz izango da itzuli handi batean Euskaltel; Caja Ruralek hamargarren aldiz parte hartuko du. Bi taldeek pozik hartu dute berria, hori baitzen sasoi honetarako helburuetako bat. | Espainiako Vueltak jakitera eman du zer talde gonbidatuko dituen aurtengo lasterketarako, eta horien artean dira Euskaltel Euskadi eta Caja Rural. Euskaltelek estreinakoa izango du itzuli handi batean proiektua berriz martxan jarri zenetik. Hain zuzen ere, horixe zen aurtengorako zituen helburu nagusietako bat. Iragan astean aurkeztu zituen denboraldi honetarako asmoak, eta bi helburu zehaztu zituen Jorge Azanza zuzendariak: «Batetik, garaipenetatik gertu egon behar dugu; hori da UCI World Tourreko gonbidapenak lortzeko bidea: Euskal Herriko Itzulia, Espainiako Itzulia... Eta, bestetik, ezin dugu harrobiko lana ahaztu. Egitura profesionala elikatzeko gure haztegia da».
Antzera mintzatu zen Xabier Mikel Azparrena, Luis Angel Materekin batera taldera iritsi berri den txirrindularia: "Uste dut iragan sasoian ere bertan egon behar genuela". Euskaltel Euskadiren aurreko aldian, 1994. eta 2012. urteen artean, hamabi garaipen lortu zituen Espainiako Vueltan: Samuel Sanchezek bost, Igor Antonek lau, Roberto Laisekak bi eta Mikel Nievek bat. Samuel Sanchez, gainera, bi aldiz izan zen podiumean. 2007an hirugarren izan zen, eta 2009an bigarren. Aipatzekoa da, era berean, itzuli handi batean lehen garapena Vueltan lortu zuela Euskaltelek. 1999an izan zen, Laisekaren bidez.
Caja Rural hamargarren aldiz izango da Vueltan. Juan Manuel Hernandez managerra pozik azaldu da: "Ilusio handia dugu etapa bat irabazteko, eta horretarako egingo dugu lan. Vueltari esker, eskarmentua hartuz eta haziz joan gara itzuli handietan, eta oso eskertuta gaude. Izan ere, gurekin lasterketa honetan debuta egin zuten hainbat txirrindulari World Tour Mailako talde batean daude orain, eta gure asmoa gazteei aukerak ematen segitzea da". Balio handia eman dio gonbidapenari: "Egungo gonbidapenen bideak ez digu mesede egiten Pro Team mailan gauden taldeei, eta eskertzekoa da antolakuntzak egin duen ahalegina". Bi euskal taldeekin batera, Burgos BH eta Alpecin Fenix taldeek jaso dituzten gonbidapenak. Horiekin batera, World Tour Mailako hemeretzi taldeak izango dira tropelean, tartean beste euskal talde bat: Movistar.
Burgosko (Espainia) eta Santiago de Compostelako (Galizia) katedralak lotuko ditu aurtengo Vueltak, orotara 3.336 kilometro izango dituen ibilbide baten bitartez. 11 bukaera berri egongo dira, esprinterrek ohi baino aukera gehiago izango dituzte, eta ziklistek ia ez dute horma pikoetan gora bihurritu beharko. Berritasun nagusia, dena den, azken egunean egongo da: 33,7 kilometroko erlojupeko luze batekin bukatuko da lasterketa. 2021a Done Jakueren urtea da, eta, horregatik, Santiago de Compostelan egongo da azken helmuga, eta ez Madrilen, 2014az geroztik izan den bezala.
Ondo bidean, abuztuaren 14an hasiko da Vuelta, Burgosen. Hango katedralak 800. urteurrena du aurten, eta han izango ditu irteera eta helmuga hasierako erlojupekoak. Zortzi kilometroko saio laburra izango da. Hortik aurrera, ibilbide malkartsua topatuko dute: guztira, mendiko zazpi etapa jokatuko dira, eta beste lauk ibilbide hautsia izango dute. Edozein moduz, azkarrenek ere izango dute distira egiteko tartea, profiletzaneko sei etapa jokatuko baitira. Bestalde, 200 kilome-troko etapa bat baino ez da izango, eta bakar bat ere ez da igaroko Euskal Herritik.
Oilarrek hirugarren etapan izango dute lehen buruz burukoa, lehen mailako Picon Blancon gora. Zazpigarren etapak ere zailtasun horretako bukaera izango du, Alacanteko Balkoian. Bederatzigarren etapan, berriz, maila bereziko Velefiquen egongo da helmuga. Atseden hartuko dute gero ziklistek, eta hamalaugarren etapan izango dute hurrengo azterketa serioa, lehen mailako Villuercasen. Azken astean, berriz, erabakigarriak izango dira Asturiasko bukaera gogorrak: hamazazpigarren etapak Covadongako aintziretan izango du helmuga, eta hemezortzigarrenak, Gamoniteirun —orain arte sekula igo gabea—. Hamabost kilometro eta ia %10eko batez besteko pendizeko mendate beldurgarria da. Hogeigarren etapa egokia da segadetarako, eta hautagaiek erlojuaren kontra esan beharko dute azken hitza. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193753/ppk-iragarri-du-genova-kaleko-egoitza-utziko-duela.htm | Mundua | PPk iragarri du Genova kaleko egoitza utziko duela | Casadok azaldu du alderdiak ez lukeela egon behar ikerketapean dagoen egoitza batean. Genovako egoitzan egindako berritze lanak diru beltzarekin ordaindu ote zituzten epaitzen ari dira Auzitegi Nazionalean. | PPk iragarri du Genova kaleko egoitza utziko duela. Casadok azaldu du alderdiak ez lukeela egon behar ikerketapean dagoen egoitza batean. Genovako egoitzan egindako berritze lanak diru beltzarekin ordaindu ote zituzten epaitzen ari dira Auzitegi Nazionalean. | «Iraganarekin hausteko asmoz» utziko du PP Alderdi Popularrak Madrilgo Genova kaleko egoitza. Hala azaldu du Pablo Casado alderdiko buruak. Espainiako Auzitegi Nazionalean egiten ari diren epaiketarekiko loturak eten nahi ditu alderdiak; izan ere, horri egozten diote Kataluniako Parlamenturako hauteskundeetan lortutako emaitza txarra —lau diputatu zituen, eta hiru izango ditu orain—. Casadoren esanetan, PPk ez luke egon behar ikerketapean dagoen egoitza batean.
Auzitegi Nazionalean epaitzen ari dira alderdiak diru beltzarekin ordaindu ote zituen egoitza berritzeko lanak. Luis Barcenas, PPko diruzain izandakoa, haren ostean karguan egon zen Cristobal Paez eta berritze lanak egin zituen bulegoko kideak daude akusatuen aulkian. Barcenasen abokatuek, gainera, lekuko gisa eraman nahi dituzte deklaratzera PPrekin Espainiako presidente izandako bi buruzagi: Jose Maria Aznar eta Mariano Rajoy.
Badira ia hiru hamarkada PPk egoitza nagusia Genvova kalean duela. 1983an hartu zuen lehen aldiz, alokatuta, oraindik Aliantza Popularra zenean, eta 2006tik jabetzan dute. Bulegoei lotutako ustelkeria kasuaz galdetuta, Casadok iragarri du alderdiak ez duela azalpen gehiagorik emango PPri kalte egin dioten «iraganeko auzi pertsonalen» inguruan.
PPko buruak sozialistei egotzi die epaiketa baliatu izana Kataluniako hauteskundeetan euren aurkako kanpaina egiteko, eta berretsi du gertatutakoa gertatuta ere «zentro-eskuinean» jarraituko duela alderdiak. Bide beretik, iragarri du datorren udazkenean egingo dutela alderdiaren batzar nagusia. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193754/iruneko-epaile-baten-arabera-poliziaren-esku-hartzeak-ezin-dira-zuzenean-jarri-interneten.htm | Gizartea | Iruñeko epaile baten arabera, Poliziaren esku hartzeak ezin dira zuzenean jarri Interneten | Bideo bat grabatzea «agintekeriari aurre egiteko berme bat» izan liteke haren ustez, baina zuzenean emateko arrazoirik ez dagoela ebatzi du isun bat jartzen ari ziren udaltzain batzuk filmatu zituen herritar baten aurkako epaian. | Iruñeko epaile baten arabera, Poliziaren esku hartzeak ezin dira zuzenean jarri Interneten. Bideo bat grabatzea «agintekeriari aurre egiteko berme bat» izan liteke haren ustez, baina zuzenean emateko arrazoirik ez dagoela ebatzi du isun bat jartzen ari ziren udaltzain batzuk filmatu zituen herritar baten aurkako epaian. | Iruñeko epaile baten iritziz, herritar batek bere eskuko telefonoarekin filma dezake Poliziaren esku hartze bat, agintekeriari aurre egiteko modua izan dezan. Epaile horren beraren arabera, ordea, bideo hori ezin liteke zuzenean eman sare sozialetan, «arrazoirik izan gabe» erakutsiko lukeelako polizien lana.
Iruñeko 4. Zigor Epaitegiko epaileak hiru hilabeteko espetxe zigorra ezarri dio herritar bati erresistentziagatik, «mozkor» egotea aringarri gisa hartuta, eta 125,28 euroko kalte ordaina eman beharko dio udaltzain bati.
«Kasu horretan, filmatzea ez zen balizko agintekeria eragozteko berme bat, baizik lanean ari ziren agenteen arrazoirik gabeko erakuste mediatiko bat, eta, bereziki, akusatuak hurbiletik filmatu zuen agentearena, hura nor den tximista bezala zabal baitaiteke sare sozialetan», adierazi du epaileak.
Iazko azaroan, akusatua garagardoa edaten ari zen kalean, eta patruilatzen ari ziren udaltzain batzuk harengana joan ziren, isuna jartzeko asmoz. Akusatuak filmatu egin zituen, eta bideoa sare sozialetara igotzen ari zela esan zien. Udaltzain batek telefonoa kendu eta filmatzen ari zen bideoa eten zuenean, auzipetuak «bultzada gogor bat» eman zion bularrean, epaiaren arabera.
Fiskaltzak 21 hilabeteko espetxe zigorra eskatu zuen auzipetuarentzat, autoritatearen kontrako delitua egotzita, eta 600 euroko isun bat ere bai, lesio arinengatik, 125,28 euroko kalte ordainaz gain. Defentsak absoluzioa eskatu zuen.
Epaileak, berriz, erabaki du bultzada ez zela «larria» izan, eta «erresistentzia delitu arina» leporatu dio «eraso delituaren» ordez.
Epaileak bereizi egin du akusatuaren jokabidea Polizia filmatzen duten hedabideetatik, horiek informaziorako eskubidea erabiltzen dutelako. Errepikatu du Polizia filma daitekeela, baina «legearen barruan». Horri lotuta, epaileak adierazi du badela joera bat eskatzen duena poliziek berek filma dezatela beren jarduna; hari «praktika ona» iruditzen zaio hori. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193755/intsumisioari-buruzko-artxibategia-osatu-du-nafarroako-gobernuak.htm | Gizartea | Intsumisioari buruzko artxibategia osatu du Nafarroako Gobernuak | 70eko hamarkadatik 90ekora kontzientzia eragozpen eta intsumisio mugimenduaren inguruko 6.000 agiri, prentsako artikulu, kartel eta eranskailu bildu dituzte bertan. | Intsumisioari buruzko artxibategia osatu du Nafarroako Gobernuak. 70eko hamarkadatik 90ekora kontzientzia eragozpen eta intsumisio mugimenduaren inguruko 6.000 agiri, prentsako artikulu, kartel eta eranskailu bildu dituzte bertan. | «Nafarroak protagonismo berezia izan zuen», Pedro Olivan Gaztela Mantxako unibertsitateko ikerlariaren arabera, Memoriaren Nafarroako Institutuak bildutako dokumentazioaren gainbegirada azkar batean jada islatzen da ondorio hori. Olivanek, Bruno Lopez eta Fernando Mendiola ikerlari eta historialariekin batera, osatu du dokumentazioaren bilketa, eta herritarren eskura egongo da Nafarroako Gobernuko Bake eta Bizikidetza zuzendaritzaren webgunean, ele bitan.
Ana Ollo Herritarrekiko Erakundeekiko kontseilariaren arabera, iragan hurbilaren memorian sakontzea dute helburu, eta xede horretan, oso interesgarritzat jo dute frankismoaren amaieratik garatzen hasi zen kontzentzia eragozpenaren eta intsumisioaren mugimendua. Josemi Gaston Memoriaren Nafarroako institutuko zuzendariaren arabera, askotariko mugimendua izan zen hura, eta kontraesanak izan bazituen ere, gai izan zen garaiko gizartean soldaduskari buruzko eztabaida pizteko: «Indarkeriaren erabilera auzitan jarri zuen, eta gizarteari pentsarazi zion indarkeriak gabe auzi bat defenditzea posible zela».
Duela bi urte izenpetu zuen azterlan hori egiteko kontratua Pedro Olivan Gaztela Mantxako unibertsitateko ikerlariarekin. Artxibategiak lau ardatz izango ditu. Batetik, dokumentazioaren atalean, garaiko mugimenduko elkarteen eta militanteren 2.006 agiri bildu dituzte. KEM-MOC-ek, Kakitzat-ek, intsumiso presoen biltzarrak, EHGAMek, Carlos Reyk, Iñaki Subizak eta Juanjo Morenok eman dituzte dokumentuok, baina gehiago jasotzea espero dute. Gaika eta daten arabera egin daitezke bilaketak.
Bigarrenik, hemeroteka bat eta ikus-entzunezko artxibategia osatu da, eta, garaiko albisteekin batera, intsumisoen bizimoduaren berri ematen dute. Iñaki Subizak 3.952 artikulu bildu zituen, eta horien laburpen bat ikus daiteke bertan. Memoriaren institutura joz gero, hemerotekaren edukia bertatik bertara kontsultatzeko aukera egongo da.
Horrekin batera, Andonio Romeok 403 irudi eta eranskailu bildu ditu, eta horiek ere webgunean bilatu daitezke. Azkenik, ikerlariek hamasei elkarrizketa kolektibo egin dituzte, eta guztira 71 lagunek parte hartu dute bertan. Dena den, elkarrizketak oraindik lantzen ari dira, eta eskuragarri maiatzetik aurrera egongo dira.
Aurkezpenean, bideokonferentziaz parte hartu du Pedro Olivan ikerketaren arduradunak —hark ere mugimenduan parte hartu zuen—. Haren irudiko, azpimarragarria da Nafarroak izan zuen garrantzia mugimenduaren sorreran, bilakaeran eta une erabakigarrienetan. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193756/kaledonia-berriko-independentistak-lehen-aldiz-presidentetza-lortzeko-atarian.htm | Mundua | Kaledonia Berriko independentistak, lehen aldiz presidentetza lortzeko atarian | UC-FLNKSk eta Ozeaniako Esnaldiak biharko bozketarako zerrenda bateratua aurkeztu izanak gobernuburu izateko faborito bilakatu du Samuel Hnepeune enpresari kanaka. | Kaledonia Berriko independentistak, lehen aldiz presidentetza lortzeko atarian. UC-FLNKSk eta Ozeaniako Esnaldiak biharko bozketarako zerrenda bateratua aurkeztu izanak gobernuburu izateko faborito bilakatu du Samuel Hnepeune enpresari kanaka. | Krisietatik aukerak sortzen dira: horixe pentsatzen ari dira egunotan Kaledonia Berriko independentistak. Deskolonizazio prozesuko hirugarren eta azken erreferendumari begirako elkarrizketa faltak eta hegoaldeko Goro hirian dagoen nikel plantaren salmentak sorturiko zalapartak aspaldian ikusitako krisi politikorik handiena eragin dute Ozeaniako uharteetan, 2019ko bozetatik ateratako gobernua erortzea eragiteraino. Bada, testuinguru horri esker, Frantziatik ateratzearen aldekoek aukera dute lehen aldiz presidente kargua lortzeko: Wallis eta Futunako komunitatea ordezkatzen duen EO Ozeaniako Esnaldiak uste du «norabide aldaketa baten beharra» dagoela, eta horregatik erabaki du UC-FLNKS Kaledoniar Batasuna-Askatasun Nazionalerako Fronte Sozialista Kanaka talde independentistarekin bat egitea gobernurako hautagaien zerrenda aurkeztean.
Kaledonia Berriko Kongresuan ordezkaritza duten alderdiak bihar elkartuko dira 11 kidek osatuko duten gobernu berria erabakitzeko, eta, egungo indar orekak kontuan harturik, UC-FLNKSren eta EOren zerrenda bateratuaren buru Samuel Hnepeune enpresari kanaka da gobernuburu bilakatzeko faborito nagusia; bi indar horiek talde parlamentario berean daude, baina EOkoek loialisten gobernua sustatu zuten 2019an, bi aldeen arteko «oreka» mantentzeko.
Wallis eta Futunako komunitatea ordezkatzen duen alderdiak duela bi urteko hauteskundeetan lortu zuen lehenengoz ordezkaritza —hiru diputatu—, eta bere burua «ez independentistatzat eta ez loialistatzat» du: hau da, auziaren arabera, alde batera edo bestera mugiarazten du balantza.
Hnepeunek, ordea, beste talde parlamentario independentistaren babesa ere beharko du Kaledonia Berriko gobernuburu izateko. EOk bezala, UNI Independentziarako Batasun Nazionala koalizioaren parte den Palika alderdiak aukera bat ikusten du gobernu aldaketan, eta dei egin du «azken 22 urteetan egon den gobernatzeko moduan haustura bat» egitera.
Ez hori bakarrik: iragan astean publiko egindako ohar batean, Palikak mahai gainean jarri zuen UNIren zerrendaburu Louis Mapouri «presidentetzara iristeko aukera ematea». Nahi horrek independentisten arteko elkarrizketak behartu ditu berriz ere, eta bi hautagaitzak aurkeztu dituzten koalizioak azken ordura arte aritu dira negoziatzen, negoziazio horien edukia publiko egin gabe.
AEC Etorkizuna Konfiantzaz eta CE Kaledonia Elkarrekin loialistek ere zerrenda bana aurkeztu dute, baina bloke horretan faboritoa eta presidentetzara iristeko aukera duen bakarra AECko Thierry Santa da, 2019tik hona Kaledonia Berriko gobernuburu izandakoa. Hala, ezustekorik ezean, hauek osatuko dute hurrengo gobernua: UC-FLNKS eta EOren zerrendako lau kidek, UNIko bik, AECko lauk eta CEko batek.
Politikarako jauzia
Hnepeun lehen aldiz sartuko da politikan. Medef-NC Frantziako Enpresen Mugimenduaren Kaledonia Berriko adarraren presidentetza utzi du horretarako, eta, Ozeaniako uharteetako gobernuburu kargua lortuko balu, laster utziko luke ere Air Caledonie hegazkin enpresan daukana.
UC-FLNKSren eta EOren zerrendaburua 1960an jaio zen, Lifou uharteko Luengonu tribuan, eta betidanik egon da arlo ekonomikoari lotura. Kaledonia Berriko politikak «aurpegi berriak» behar dituela argudiatuta proposatu zioten politikarako jauzia egitea, eta hark arrazoi hori aipatu izan du erabakia justifikatzeko. Aurreikuspen guztien arabera, Kaledonia Berriko lehen presidente kanaka eta independentista izango da.
Praktikan, ordea, ez da izango lehen gobernuburu kanak eta independentista: Jean-Marie Tjibaou buruzagi historikoa Kaledonia Berriko presidenteorde izan zen 1982tik 1984ra, baina praktikan gobernuburu lana egin zuen, garai hartan Frantziako Gobernuaren ordezkariak baitzuen presidente kargua.
Independentistek gobernu berriaren buruzagitza lortzen badute, besteak beste, deskolonizazio prozesuko azken independentzia erreferendumerako elkarrizketak bideratu beharko dituzte; bai loialistekin, baita Frantziako Gobernuarekin ere. Galdeketa hori datorren urtearen amaieran egingo dute beranduenez, eta Kaledonia Berriko Kongresuak datorren apiriletik aurrera izango du horretara deitzeko aukera —heren baten babesa nahikoa izango da—.
Deskolonizazio prozesuko lehen erreferenduma 2018an egin zuten, eta bigarrena, iaz; bietan Frantzian jarraitzearen aldeko jarrerak irabazi zuen, baina kontsulta batetik bestera txikitu egin zen baiezkoaren eta ezezkoaren arteko tartea. Iragan urriaren 4koan, Kaledonia Berriko herritarren %46,74 independentziaren alde agertu ziren; duela hiru urtekoan, berriz, %43,33.
Kongresuan ere txikitu egin da loialisten eta independentisten arteko tartea: 2019ko hauteskundeetatik, Frantziatik ateratzearen aldekoek 26 eserleku dituzte, eta Frantzian jarraitzearen aldekoek, 28; bi blokeen arteko diferentzia hiru diputatutik bira murriztu zen hauteskunde haietan.
Ganberako presidentea FLNKSko Roch Wamytan da, eta, hortaz, Kaledonia Berriko gobernuburu kargua lortuz gero, independentistek erakunde guztiak gidatuko lituzkete, Hegoaldeko Probintzia izan ezik. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193757/mendizale-federatuak-araba-bizkai-eta-gipuzkoan-aritu-daitezkeela-zabaldu-du-emfk.htm | Gizartea | Mendizale federatuak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan aritu daitezkeela zabaldu du EMFk | Jaurlaritzaren azken neurrien arabera, mendi jarduera egitera edozein udalerritara jo dezakete federatu txartela duten mendizaleek, eremu gorrian dauden herrietara izan ezik. | Mendizale federatuak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan aritu daitezkeela zabaldu du EMFk. Jaurlaritzaren azken neurrien arabera, mendi jarduera egitera edozein udalerritara jo dezakete federatu txartela duten mendizaleek, eremu gorrian dauden herrietara izan ezik. | Euskal Mendizale Federazioak (EMF) zabaldu duen ohar baten arabera, federazioaren lizentzia duten kideak euren mendi jarduera egiteko mugitu ahal izango dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoa artean, eremu gorrian dauden herrietan izan ezik. Betiere, lizentziak jasotzen duen jardueran aritzeko izan behar du desplazamendu horrek, hau da, ibiltzea, eskalatzea, eskiatzea edo dena delakoa.
Mendi Federazioak zehaztu du gehienez sei laguneko taldeetan egin daitezkeela mendi jarduera horiek, eta segurtasun distantziak eta neurriak hartu behar direla. Eremu itxietan maskaraeraman beharko da: esate baterako, rokodromoetan. Goizeko seietatik gaueko hamarrak arte egin ahal izango da mendi jarduera Jaurlaritzaren azken dekretuaren arabera. Oraingoz, erkidegoen arteko mugak itxita daude, eta, beraz, ezin da mugitu Nafarroatik Araba, Bizkai eta Gipuzkoara. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193758/raymond-levesque-musikari-quebectarra-hil-da.htm | Kultura | Raymond Levesque musikari quebectarra hil da | 'Quand les hommes vivront d’amour' abestiaren sortzailea izan da. Joseba Tapiak haren kantu batzuen bertsioak grabatu zituen 1999an. | Raymond Levesque musikari quebectarra hil da. 'Quand les hommes vivront d’amour' abestiaren sortzailea izan da. Joseba Tapiak haren kantu batzuen bertsioak grabatu zituen 1999an. | Raymond Levesque (Montreal, 1928 - 2021) kantautore, poeta eta aktorea izan da, quebectarrentzako kantu esanguratsu ugariren sortzailea. Montrealen jaio eta hazi zen. Pianoa ikasi zuen Rodolphe Mathieurekin, eta antzerkia Madame Audetekin. Charles Treneten lanak inspiratuta, 1940ko hamarkadan hasi zen kantuak idazten eta kabaretetan jotzen.
Urte batzuk eman zituen Frantzian bizitzen, eta han Barclay Records diskoetxearekin grabatu zituen abestiak. Han, hainbat artista frantziarrek ere haren abestiak grabatu zituzten; besteak beste, Bourvilek, Jean Sablonek, Cora Vaucairek eta Eddie Constantinek.
Garai hartan, 1956an konposatu zuen, hain zuzen ere, Quand les hommes vivront d’amour, Aljeriako gerran oinarritutako kantu bakezalea. Haren abestirik ezagunena da, eta artista askok interpretatu dute, Quebecen eta Frantzian, baina baita handik kanpo ere. Esaterako, Maria Rosell eta Lluis Llachek katalanez abestu zuten, Quan tothom viura d’amor izenburupean, eta Joseba Tapiak euskarara ekarri zuen, Maitasuna helduko da izenarekin. Ez zen hori izan Tapiak itzuli zuen Levesquen kantu bakarra: Bozo galtzaundi eta Chateauguayko bataila-ren bertsioak ere egin zituen. Hiru abestiak eta beste 11 bildu zituen Quebec: hamalau kantu independentziarako diskoan, 1999an, Gaztelupeko Hotsak zigiluarekin.
Frantzian izandako garaian Levesquek idatzi zituen abestien artean daude, halaber, Les Trottoirs, La Vénus à Mimile, Le Coeur du Bon Dieu edota Rosemont sous la pluie. 1959an Quebecera itzuli ondoren, hainbat telenobelatan aritu zen lanean, eta Coucou haurrentzako telesaila gidatu zuen, besteak beste. Garai hartan, poesia eta antzerkia idazten hasi zen, eta Quebeceko mugimendu independentistarekin engaiatu zen.
Baina artista entzumen arazo handiak izaten hasi zen, eta 1986an gortasuna diagnostikatu zioten. Musika utzi zuen, baina idazten jarraitu zuen, eta poesia, fikzioa eta satira politikoko lanak argitaratu zituen. Beste sari batzuen artean, 1997an, Quebeceko Gobernuaren Denise-Pelletier saria jaso zuen, eta, 2005ean, Kanadako Gobernadore Nagusiaren Arte Eszenikoen Sariaren irabazle izendatu zuten, baina uko egin zion sariari.
Levesque atzo zendu zen, koronabirusak jota, 92 urterekin. Haren senideek adierazi dutenez, gaitza hartu aurretik osasuntsu zegoen. |
2021-2-16 | https://www.berria.eus/albisteak/193759/joan-margarit-hil-da.htm | Kultura | Joan Margarit hil da | Poeta katalanik entzutetsuenetakoa 82 urterekin zendu da, duela urtebete baino gutxiago diagnostikatu zioten gaixotasun baten ondorioz. Espainiako Cervantes saria irabazi zuen 2019an, beste aitortza askoren artean. | Joan Margarit hil da. Poeta katalanik entzutetsuenetakoa 82 urterekin zendu da, duela urtebete baino gutxiago diagnostikatu zioten gaixotasun baten ondorioz. Espainiako Cervantes saria irabazi zuen 2019an, beste aitortza askoren artean. | Gaztelaniaz sortu eta argitaratu zituen bizitzako lehen ahapaldiak Joan Margarit i Consarnau poetak (Sanauja, Lleida, 1938- Sant Just Desvern, Bartzelona, 2021). Alabaina, 1981ean erabaki zuen bere hizkuntzan idatziko zuela, ama hizkuntzan: alegia, katalanez. Halere, poeta «elebiduntzat» zuen bere burua Margaritek, eta gaztelaniaz ere idazten jarraitu zuen: besteak beste, bere olerki askoren bertsioak egin zituen hizkuntza horretan. Horrenbestez, bi literatur sistemek galdu dute azken urteetako erreferenterik behinenetarikoa, edo, hainbatetan esan izan zaionez, itsasargia. Biek aitortu zioten izaera hori, leku batetik zein bestetik heldu baitzitzaizkion sariak. Poetaren familiak adierazi duenez, duela urtebete baino gutxiago diagnostikatu zioten eri baten ondorioz hil da Margarit, 82 urterekin.
1936ko gerra betean jaio zen Margarit, eta, behin gatazka bukatuta, han eta hemen igaro zuen gaztaroa. Rubi (Bartzelona), Figueras (Girona), Girona eta Bartzelonan bizi izan ondoren, familia Tenerifera lekualdatu zen 1954an, eta, bi urte geroago, Margaritek bakarrik egin zuen Bartzelonarako itzulia arkitektura ikasketak egiteko. Ogibide izan zuen arkitektura, aitak bezala. 1963. urtetik, ordea, lanbide teknikoa poetikoarekin uztartu zuen: urte horretan egin zen ezagun poeta gisa, artean soilik gaztelaniaz idazten zuela. Ez zitzaion iruditzen, ordea, bi bideok elkarrengandik oso urrun zeundenik, Nuevas cartas a un joven poeta (Gutun berriak poeta gazte bati) liburuan esan zuenari erreparatuta, behintzat: poetak eta arkitektoak eginbehar bera zutela adierazi zuen bertan; alegia, «estruktura solido bat» sortu beharra zutela. Poesiak ahalik eta hitz gutxienekin lortu behar zuen zurruntasun hori. «Zehaztasun horretatik datorkio bere kontsolamendurako boterea».
Estruktura gogor hori betetzeko eduki are gogorragoak izan zituen Margaritek. Poeta «izakirik errealistena eta pragmatikoena» dela esan zuen behin, «errealitatetik edaten» duelako. Berak ere izan zuen zer edana bere errealitatetik: haurra zenean, aita errepublikanoa atxilo eraman zuten frankistek, eta arreba txikia meningitisak jota hil zitzaion; helduaroan, bi alabaren heriotzei egin behar izan zien aurre. Bizipenak poetikaren lehengai izan zitzaizkion, baina jazoera horietatik kontsolatzeko tresna gisa baliatu zuen orobat jardun literarioa. Eta poesiaren alde hori aldarrikatu zuen 2019an, Cervantes saria irabazi berritan: «Jende bakartia kontsolatzeko egiten dut lan. Eta biztanleriaren %100 da hori, haiek jakin zein ez. Poema batek ezin badu pertsona bat kontsolatu egoera zail batean, ez du batere balio olerki moduan».
Espainiako sari prestigiotsuena izan zen irabazi zuen azkena, baina aurretik trumilka zituen bereganatuak. Jatorrian, 1980ko hamarkadatik ari zitzaizkion aitortza egiten, eta, milurtekoa bukatu baino lehen, hainbat sari eskuratuak zituen, haietako zenbait behin baino gehiagotan. XXI. mendean, Kataluniako sariei nazioartekoak batu zitzaizkien: 2008an Espainiako Poesia sari nazionala irabazi zuen Casa de Misericordia obrari esker, eta Pablo Neruda sari iberoamerikarra ere eskuratu zuen, besteak beste. Instituzioen eta irakurleen oniritzi ukaezina lortuta hil da Margarit, eta haiengana itzuliko da behin eta berriro, legenda hilezkor bihurtuta dagoeneko, Ulises en aguas de Ítaca olerkiko heroia bezala: «Agian urruneko Ulises bat hil zen Troian,/ eta agian negar egingo zuen andreren batek,/ baina poeta itsu baten ametsetan/ salbatzen jarraitzen duzu:/ Homeroren kopetan, zorrotz,/ betiereko, argia urratzen den bakoitzean/ Ulises bakarti bat lehorreratzen da». |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193784/irailaren-6a-elkano-eguna-jaieguna-izango-da-2022an.htm | Ekonomia | Irailaren 6a, 'Elkano Eguna', jaieguna izango da 2022an | Araba, Bizkai eta Gipuzkoan ospatuko da, eta Juan Sebastian Elkanok munduari buelta eman zioneko bosgarren mendeurrena gogoratuko du. Abenduaren 25a igandea izango delako hartu du erabakia Lan eta Enplegu Sailak. | Irailaren 6a, 'Elkano Eguna', jaieguna izango da 2022an. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan ospatuko da, eta Juan Sebastian Elkanok munduari buelta eman zioneko bosgarren mendeurrena gogoratuko du. Abenduaren 25a igandea izango delako hartu du erabakia Lan eta Enplegu Sailak. | Eusko Jaurlaritzako Lan eta Enplegu Sailak 2022ko irailaren 6a jaieguna izatea proposatu du. Hurrengo urterako Araba, Bizkai eta Gipuzkoako lan egutegia diseinatzen ari da, eta, abenduaren 25a igandea denez, hura ordezkatuko lukeen beste egun bat aukeratu du. Halakoetan, hurrengo laneguna jaiegun bilakatzea izatea da ohikoena; Jaurlaritzak, aldiz, pisu sinbolikoko egunak aukeratu izan ditu, eta kasu honetan Juan Sebastian Elkanok munduari buelta eman zioneko bosgarren mendeurrena ospatuko da. Jaurlaritzak neurria onartzea falta da, baina, ondo bidean, ez luke arazorik egon beharko.
Elena Perez Barredo Jaurlaritzako lan sailburuordeak eman du proposamenaren berri Ser irrati kateari emandako elkarrizketa batean. Lan egutegian jaiegun kopuru finko bat egon behar du, eta, baten bat igandea egokitzen denean, horrelako erabakiak hartu behar izaten dira. Kasu honetan, dena den, arrazoi objektiboak ere baditu. 2022ko irailaren 6a asteartea izango da, eta lantoki eta hezkuntza zentro askotan udako oporren osteko bigarren lan eguna izango da. Horiek hala, eta Jaurlaritzak onartzen badu, litekeena da hainbat lantokitan oporraldia bi egunez luzatzea. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193785/aebetan-hogei-hildakotik-gora-eragin-dituzte-tenperatura-hotzek.htm | Mundua | AEBetan hogei hildakotik gora eragin dituzte tenperatura hotzek | Texasen milioika lagun argirik gabe geratu dira ekaitz baten ondorioz. Dallasen azken 70 urteetako tenperaturarik hotzena neurtu dute: hemezortzi gradu zero azpitik. | AEBetan hogei hildakotik gora eragin dituzte tenperatura hotzek. Texasen milioika lagun argirik gabe geratu dira ekaitz baten ondorioz. Dallasen azken 70 urteetako tenperaturarik hotzena neurtu dute: hemezortzi gradu zero azpitik. | Azken urteetako tenperaturarik hotzenak dituzte egunotan AEBetan. Dagoeneko 23 hildako utzi ditu hotzak. Asko errepide istripuetan, bideak ere izoztuta baitaude, edota gasa arnastuta —berogailurik gabe, zenbaitek auto barruan lo egitea erabaki dute—. Texasen dute egoerarik okerrena. Han, milioika lagun daude argindarrik gabe. Argindar enpresek ezin izan diote eskaerari erantzun, eta hotzak berak ere kalteak eragin dizkio sistemari. Han, etxe eta enpresa asko ez daude prestatuta zeropeko tenperaturei aurre egiteko.
Ipar Carolinan hiru lagun hil dira tornado batek haien etxea suntsitu ostean; Texasen, berriz, Houston hirian lau kideko familia bat hil da, haien etxeak su hartuta. Kanadatik hasi eta Mexikoraino alerta egoera ezarri dute tenperatura hotzengatik. Elur ekaitza Mexikoko Golkoraino heldu da, non tenperatura epelagoetara ohituta dauden.
Greg Abbott gobernadorea oso kritiko agertu da estatuko argindar enpresek izan dituzten arazoekin. Zenbait eremutan ur araztegiak ere gelditu egin behar izan dituzte, argindar nahikorik ez dutelako, eta ura egosteko aholkatu diete herritarrei. Zenbait etxetan urik gabe geratu dira jada.
Dallasen (Texas) azken 70 urteetako tenperaturarik hotzenak izan dituzte bart gauean, zeropetik hemezortzi gradu. Estatu bereko beste hiri batean, Houstonen, hamar gradu zer azpitik graduraino jaitsi dira termometroak. Adituek iragarri dute tenperatura hotzak izango dituztela, gutxienez, asteburura arte. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193786/gehiengo-independentista-duen-gobernu-bat-hautatu-dute-kaledonia-berrian.htm | Mundua | Gehiengo independentista duen gobernu bat hautatu dute Kaledonia Berrian | Frantziatik ateratzearen aldekoen arteko adostasunik ezak atzeratu egin ditu presidentearen eta presidenteordearen aukeraketak. Parisentzat, koalizio berria izendatzeak «elkarrizketa berreskuratzeko» balio beharko du. | Gehiengo independentista duen gobernu bat hautatu dute Kaledonia Berrian. Frantziatik ateratzearen aldekoen arteko adostasunik ezak atzeratu egin ditu presidentearen eta presidenteordearen aukeraketak. Parisentzat, koalizio berria izendatzeak «elkarrizketa berreskuratzeko» balio beharko du. | 1998an Noumeako Akordioa sinatuz geroztik lehen aldiz, gehiengo independentistako gobernu bat izango dute Kaledonia Berrian. Koalizioko 11 kideetatik sei dira Frantziatik banatzearen aldekoak: UC-FLNKS Kaledoniar Batasuna-Askatasun Nazionalerako Fronte Sozialista Kanakeko eta UNI Independentziarako Batasun Nazionaleko hiruna ministro. Ezustekoa azken horrek izan du, espero baino bi boto gehiago jaso baititu bozketan, eta, hortaz, beste ordezkari bat lortu baitu gobernuan, EO Ozeaniako Esnaldiaren kalterako; Wallis eta Futunako komunitatea ordezkatzen duen alderdiak zerrenda bateratua aurkeztu zuen UC-FLNKSrekin, baina jokaldia gaizki atera zaio, eta ez du alderdikiderik izango gobernu berrian.
Kaledonia Berria gobernatuko duen koalizioak oraingoz ez du ez presidenterik, ez presidenteorderik, independentistak ez baitira ados jarri kargu horiek banatzearen inguruan. UC-FLNKS eta EOren zerrendaburu Samuel Hnepeune enpresari kanaka zen faboritoa, baina UNIk gobernuan UC-FLNKSren ordezkaritza bera lortu izanak indar oreka moldatu du Frantziatik ateratzearen aldekoen blokean, eta, hortaz, bi indar politikoek negoziatu egin beharko dute gobernuko bi postu garrantzitsuenen aukeraketa. UCk eta UNIk jakinarazi dute asteburuan bilduko dituztela beren bulego politikoak, eta baliteke datorren asterako egoera argitzea.
Gaurko bozketan hiru hautagai aurkeztu dira gobernuburu kargurako. Batetik, AEC Etorkizuna Konfiantzaz loialistako Therry Santa, 2019ko hauteskundeetatik hona presidente izandakoa; bestetik, UC-FLNKSren eta EOren zerrendaburu Hnepeune; eta, azkenik, UNIren Kongresuko talde parlamentarioko buruzagi eta zerrendaburu Louis Mapou. Hiruretako inork ez du lortu botoen gehiengoa: Santak lau eskuratu ditu, eta Hnepeunek eta Mapouk, hiruna —gutxienez sei behar dira—.
UC-FLNKSren eta EOren zerrendaburuak aitortu du bozketa ez dela igaro espero zuten bezala, baina adierazi du espero duela egoera laster bideratuko dutela, Kaledonia Berriak dituen arazoak konpontzen hasteko. EOko presidente Milakulo Tukumulik ere «harrituta» agertu da gertatu denarekin, besteak beste ordezkaritza galdu dutelako gobernuan: «Alderdi Laboristak [independentista] UNIren alde bozkatu izana ulertzen dut, baina Belaunaldiak-ek [loialista]... Galderak sorrarazten dizkit. Gu errepidetik ateratzeko egin dute. Kaledoniar bakoitzak aintzat hartuko du gertatu dena».
Oro har, ezustekoen eguna izan da gaurkoa, eta ideia bera helarazi du Mapouk bozketaren emaitzaz aritzerakoan: «Oso pozik gaude hiru ordezkari lortu ditugulako. Orain, gobernu hau egungo testuinguruan gidatzeko, beharrezkoak izango dira gizon indartsuak». 11 kidek osatuko dute Kaledonia Berriko hamazazpigarren gobernua, eta, independentisten sei ministroez gain, bost kide loialista ere izango dira; AECko lau, eta CE Kaledonia Elkarrekin-eko bat.
Gobernuaren erronkak
Deskolonizazio prozesuko hirugarren eta azken erreferendumari begirako elkarrizketa faltak eta hegoaldeko Goro hirian dagoen nikel plantaren salmentak sorturiko zalapartak aspaldian ikusitako krisi politikorik handiena eragin dute Ozeaniako uharteetan, eta horren harira erori zen aurreko gobernua, hilaren 2an. Independentistentzat, ordea, aukera bilakatu da egoera hori, eta, hogei urtean lehen aldiz gehiengoa izango dute gobernuan, Kongresuan gutxiengoan dauden arren (26-28).
Presidentetza adostea lortzen badute, Frantziatik ateratzearen aldekoek Kaledonia Berriko erakunde guztiak gidatuko dituzte, AECren esku dagoen Hegoaldeko Probintzia izan ezik. Zalantzarik gabe, aldaketa handiak eragingo ditu testuinguru horrek.
Errealitate horren jakitun dago Frantziako Gobernua, eta horren harira adierazi du Sebastien Lecornu Itsasoz Haraindiko ministroak «elkarrizketa berreskuratzeko aukera paregabea» dela Kaledonia Berrian gobernu berria aukeratzea: «Hirugarren erreferendumaren harira baiezkoaren eta ezezkoaren ondorioen inguruko lanaz arituko gara laster eragile politiko kaledoniar guztiekin».
Azken galdeketa datorren urtearen amaieran egingo dute beranduenez, eta Kaledonia Berriko Kongresuak apiriletik aurrera izango du horretara deitzeko aukera —heren baten babesa nahikoa izango da—.
Deskolonizazio prozesuko lehen erreferenduma 2018an egin zuten, eta bigarrena, iaz; bietan, Frantzian jarraitzearen aldeko jarrerak irabazi zuen, baina kontsulta batetik bestera txikitu egin zen baiezkoaren eta ezezkoaren arteko tartea. Iragan urriaren 4koan, Kaledonia Berriko herritarren %46,74 independentziaren alde agertu ziren; duela hiru urtekoan, berriz, %43,33. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193787/separatismoaren-kontrako-legea-onartu-du-frantziako-asanbleak.htm | Politika | «Separatismoaren kontrako» legea onartu du Frantziako Asanbleak | Frantziako Senatuan eztabaidatuko dute martxoaren 30etik aitzina. «Kezka» agertu du EH Baik. | «Separatismoaren kontrako» legea onartu du Frantziako Asanbleak. Frantziako Senatuan eztabaidatuko dute martxoaren 30etik aitzina. «Kezka» agertu du EH Baik. | Bi asteko eztabaidaren ondotik, lehen baiezko bat eman zion Frantziako Asanbleak «Separatimoaren kontrako» lege proposamenari. 347 diputatuk bozkatu zuten alde, 151k kontra, eta 65 abstenitu ziren. «Errepublikaren printzipioen errespetua indartzea» xede duen legeak polemika eragin ditu azken asteetan Frantzian, oinarrizko hainbat eskubide ukituko dituelako, hala nola irakaskuntzaren ala elkarteen antolakuntza eta erlijioen finantzaketaren gaia. «Lege seguritario eta libertizidoen bitartez», Batasun Nazionalaren ideiak «indartu nahi izatea» leporatu dio Frantziako Gobernuari EH Baik. Martxoaren 30ean hasiko dute lege proiektuaren eztabaida Frantziako Senatuan.
Jean Castex Frantziako lehen ministroak aurkeztu zuen lege proiektua iragan udan, Frantzian gertatutako eraso islamistei aurre egiteko helburuarekin. Lehen ministroak estatuaren «etsai» gisa aurkeztu zuen «separatismoa» orduan. Izan ere, lege proiektuaren helburua «hainbat talde, beren ezaugarri etnikoetan edo erlijiosoetan oinarrituta, jarrera intrantsigentez ixteko aukera eragoztea» litzateke, Castexen arabera.
«Gure herria separatismo batek jota dago, eta horietako lehena, islamismoa, gure batasun nazionala sakonki hondatzen ari da», adierazi du Asanbleako eztabaidetan Gerald Darmanin Barne ministroak. «Gaixotasuna izendatzen jakin behar da, botikak aurkitu behar dira», gaineratu du. Ezkerreko oposizioaren zati batek, musulmanak «estigmatizatu» nahi dituela salatu du.
Lege honek «segurtasunean eta indibidualismoan oinarrituak diren jarrerak indartzen ditu» EH Bairen iritziz, eta erantzun politiko, sindikal edo kultural ororen «aurkako frontea» izanen da. «Musulmanen estigmazioaz gain, lege honek, Segurtasun Orokorraren legeak bezala, askatasun publikoak murriztea eta biztanleria gehiago kontrolatzea ekarriko du. Zerbitzu publikoetako langileak, diruz lagundutako elkarteak, hezkuntza erakunde pribatuak edota kultura elkarteak dira ziblatuak».
Lege proiektuan erabiltzen diren terminoak «lausoak» direla eta «interpretaziorako tartea» uzten dutela uste dute ezkerreko abertzaleek, eta larrialdi egoeran egiaztatu «lerratze kezkagarriak» nabarmentzen direla dio: «dagoeneko ez dira egitateak edo delituak zigortuko, ustezko asmoak baizik. Euskal Herrian eta abertzale gisa, lege paradoxiko berri honen beldur gara, askatasuna mugatu duelako eta eskubideak mehatxatuko dituelako». |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193788/jaione-jauregi-aske-uzteko-eskatu-diete-99-hautetsiri.htm | Politika | Jaione Jauregi aske uzteko eskatu diete 99 hautetsiri | Ganteko berrehun herritarrek baino gehiagok gutun bat igorri diete Europako Parlamentuko eta Espainiako Kongresuko eta Senatuko PSOE, Podemos eta Kataluniako eta Euskal Herriko politikariei. Auzitegiek preskripzioaz ebatzi artean Jauregi libre utz dezatela galdegin dute. | Jaione Jauregi aske uzteko eskatu diete 99 hautetsiri. Ganteko berrehun herritarrek baino gehiagok gutun bat igorri diete Europako Parlamentuko eta Espainiako Kongresuko eta Senatuko PSOE, Podemos eta Kataluniako eta Euskal Herriko politikariei. Auzitegiek preskripzioaz ebatzi artean Jauregi libre utz dezatela galdegin dute. | «Justiziak bere lana egin artean eta preskripzioa edo errugabetasuna frogatzen ez diren artean» Jaione Jauregi euskal presoa aske utz dezatela eskatu dute Ganteko (Belgika) berrehundik gora herritarrek. Gutun bat bidali diete Espainiako Estatuko 99 hautetsiri, eta Jauregi libre uztea galdegin diete. Idatzian zehazten dutenez, «frogatuta» dago Jauregik bere burua justiziaren aitzinean aurkezteko prestasuna duela, eta, beraz, haren kasua ebatzi bitartean aske behar lukeela adierazi dute.
Europako Parlamentuko eta Espainiako Kongresuko eta Senatuko 99 politikariri bidali diete gutuna: PSOE, Podemos eta Euskal Herriko eta Kataluniako alderdietakoei. Gutunaren bidaltzaileek BERRIAri jakinarazi diotenez, 30ek baino gehiagok ireki dute jada gutuna. Euskal Herriko eta Kataluniako hautetsiek, halaber, bertze hainbati birbidali diete eskutitza.
Gutunean nabarmentzen denez, Espainiako justizia ez da errespetatzen ari Jauregiren errugabetasun presuntzioa: «Kartzelako, justiziako eta Poliziaren hainbat dokumentutan lotzen dute ETArekin, baina hori ez dago frogatuta, eta ezein auzitegik ez du adierazpenik egin horri buruz». Azpimarratzen dute, halaber, ETAk bere burua desegina duela jada, eta Jauregik 40 urte daramatzala Espainiako Estatutik kanpo ostalaritzan lanean. Jauregiren espetxeratze baldintzak ere salatu dituzte: FIES erregimenean dago, eta «hotza pasatzen», nahiz eta ebakuntza batengatik gaixo baimena harturik zegoen. Jauregirentzako tratu «duin eta justua» emateak «iraganean baino etorkizunean oinarritutako gizarte baterantz hurbiltzeko aukera» emanen luke, izenpetzaileen hitzetan.
Joan den azaroan Espainiaratu zuten Jauregi Belgikatik, 1981ean Ramon Romeo Espainiako armadako teniente koronela hiltzea leporatuta. Espainiaratua izan baino egun batzuk lehenago, BERRIAri adierazi zion «trukerako txanpon» gisa erabiltzen ari zirela. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193789/bihar-iritsiko-da-martera-ehuk-parte-hartutako-mars-2020-misio-espaziala.htm | Gizartea | Bihar iritsiko da Martera EHUk parte hartutako Mars 2020 misio espaziala | 'Perseverance' izeneko ibilgailua Marteko azalaren gainean jarriko dute, eta hark zenbait ikerketa egingo ditu | Bihar iritsiko da Martera EHUk parte hartutako Mars 2020 misio espaziala. 'Perseverance' izeneko ibilgailua Marteko azalaren gainean jarriko dute, eta hark zenbait ikerketa egingo ditu | Bihar iritsiko da Martera, 21:50ean (Euskal Herriko ordua), NASA agentziaren Mars 2020 misio espaziala. Espaziontzi batek haraino eraman du Perseverance izeneko ibilgailua, 200 eguneko bidaia egin ondoren, eta jausgailu baten bidez planetaren azalera jaurtiko du. Gero, laginak hartzen, fenomeno meteorologikoak neurtzen eta ikerketak egiten jardungo du.
EHU Euskal Herriko Unibertsitateko bi ikerketa taldek parte hartu dute misio horretan. Zehazki, Agustin Sanchez Lavegak zuzentzen duen Planeta Zientzien Taldeak MEDA izeneko gailuaren diseinuan parte hartu du. Marteko ingurumena eta eguraldia aztertuko ditu gailu horrek: tenperatura, presioa, hezetasuna, haizearen indarra, hauts erauntsiak eta abar neurtuko ditu. Sanchez Lavegak azaldu duenez, asmoa da han ere eguraldiaren iragarpena egin ahal izateko datuak biltzea: batez ere, gailuarentzat hain kaltegarriak izan daitezkeen harea ekaitzak aurreikusteko.
Bestalde, Juan Manuel Madariagak zuzentzen duen IBeA ikertaldeak Supercam izeneko laser kameraren diseinuan parte hartu du. Horrez gain, misioaren diseinuan ere parte hartu du: adibidez, Perseverance ibilgailuak Jezero izeneko kraterra aztertuko duela erabaki duen lantaldeko partaide izan da, kraterrean ibilgailuak egin beharreko ibilbideak zehazten ere aritu da, eta kraterraren mapa egiten ere lagundu du. Horri eskerrak, Marteko krater horretako paraje bati Urbasa-Andia izena jarri diote, eta Urdaibai beste bati.
Madariagak azaldu duenez, NASAk eskatuta, EHUk operazio zentro bat ere sortu du Leioako fakultatean (Bizkaia). Han, talde bat arituko da Martetik iritsitako datu eta informazioak aztertzen, eta asmoa da, pandemiak ahalbidetzen badu behintzat, herritarrei ere aukera ematea ikerlarien lana zuzenean eta bertatik bertara ikusteko.
Eva Ferreira EHUko errektoreak esan du EHU «harro eta pozik» dagoela, proiektu hau euskal unibertsitate publikoak lortutako «nazioartekotze mailaren» adierazgarri baita.
BERRIAk 2019ko irailean elkarrizketatu zituen Perseverance gailuarentzat SuperCam kamera garatu zuten NASAko ikertzaile Roger Wiens eta Samuel Clegg. Euskal Herrian izan ziren, Marteren esplorazioan egin duten lanaren berri ematen eta EHUko IbeA (Ikerkuntza eta Berrikuntza Analitikoa) taldeko Juan Manuel Madariagarekin eginiko elkarkidetza azaltzen. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193790/hamaika-gara-k-eta-berriak-solasaldi-ziklo-bat-antolatu-dute.htm | Politika | Hamaika Gara-k eta BERRIAk solasaldi ziklo bat antolatu dute | Datorren asteazkenetik ekainera bitartean egingo dira mahai inguruak. | Hamaika Gara-k eta BERRIAk solasaldi ziklo bat antolatu dute. Datorren asteazkenetik ekainera bitartean egingo dira mahai inguruak. | Hamaika Gara egitasmoaren sustatzaileek solasaldi ziklo bat antolatu dute, burujabetzak eta erabakitzeko eskubideak «arduratzen» dituzten eta «aktualitateari lotuta dauden beste gai batzuekin duten intersekzionalitatea aztertu eta herri eztabaida bat elikatzeko asmoz». Datorren asteazkenean hasiko dira, eta zazpi mahai inguru prestatu dituzte ekainera bitartean.
Lehen solasaldia Naziometroa: termometro eta iparorratz izango da. Parte Hartuz ikerketa taldeak eta Telesforo Monzon eLaborategiak eginiko barometroaren ondorioak eta emaitzak laburtuko ditu Arkaitz Fullaondo ikerketaren batzorde zientifikoko kideak, eta, segidan, Xabier Barandiaran EAJko Euzkadi Buru Batzarreko kidearen, Roberto Uriarte Unidas Podemoseko diputatuaren eta Floren Aoiz Iratzar fundazioko buruaren arteko solasaldi bat egingo dute, Zelai Nikolas Eusko Legebiltzarreko legelariak zuzenduta. Gaur zortzi izango da, 18:30ean, eta ikusgai izango da Berria.eus atarian.
Hitzaldiak (guztiak 18:30ean):
Otsailak 24: Naziometroa: termometro eta iparorratz.
Martxoak 17: Hizkuntza eta politika. Normalizazioa helburu.
Apirilak 14: Hezkuntza sistema propio eta burujabe baterantz.
Maiatzak 12: Galeusca. Hiru herri erabakitzeko bidean.
Maiatzak 26: Ongizate krisia. Salbuespen egoeraren aurrean, erantzun berri bila.
Ekainak 16: Nork erabakitzen du (eta nork ez)? Gobernantza eredu berri baterantz.
Ekainak 30: Espetxe politika: aro berria, oztopoak eta transferentziak.
Zikloaren aurkezpenean honako hauek izan dira: Amalur Alvarez (Gure Esku), Mikel Olaiz (OlatuKoop), Ainhoa Olaso (Bilgune Feminista), Koldo Tellitu (Ikastolen Elkartea) eta Martxelo Otamendi (BERRIA). Alvarezek nabarmendu du gizarte eragileek «etorkizuneko erabakien parte» izan nahi dutela: «Agian ezin dugu erabaki krisi honetatik noiz aterako garen, baina bai nola». Erantsi du «burujabetza modu transbertsal batean» landu nahi dutela, eta garaia dela «herri eztabaida» sustatzeko.
Otamendik, berriz, nabarmendu du herri gogoeta sustatzea eta zabaltzea dela hedabideen eginkizuna, eta, bide horretan, beharrezkotzat jo du gizarte mugimenduekiko lankidetza: «Guretzat oso garrantzitsua da elkarte hauekin guztiekin lan egitea».
Datorren asteazkenekoaz gain, solasaldi bat nabarmendu du Otamendik: maiatzaren 12an, erabakitzeko eskubidearen inguruko mahai ingurua egingo dute, Galeusca: Hiru herri erabakitzeko bidean izenburupean. Hor parte hartuko dute Marcel Mauri Kataluniako Omnium Culturaleko ordezkariak, Maria Xose Bravo Via Galega taldeko kideak, eta Amalur Alvarez Gure Esku-ko bozeramaileak.
Horiez gain, Olaizek adierazi du COVID-19aren pandemiak «krisiak azaleratu eta azeleratu» egin dituela: «Eredu aldaketa bat beharrezkoa dela uste dugu, eta erantzunak batera bilatu behar ditugula». Olasok, berriz, ezinbestekotzat jo du «gobernantza ereduaz» eztabaidatzea, eta Tellituk hezkuntza arloari erreparatu dio: «Burujabetze prozesuak bete-betean eragiten du guretzat garrantzitsuak diren hainbat alorretan; hezkuntzan eta euskaran, adibidez. Zergatik ez gara eseriko elkarrekin pentsatzera nolakoa izango litzatekeen erabateko subiranotasunez erabakiko genukeen hezkuntza sistema bat? Zein da gure herriak behar duen hezkuntza?». |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193791/madrilek-moves-plana-iragarri-du-elektrikoen-erosketa-laguntzeko.htm | Ekonomia | Madrilek Moves plana iragarri du, elektrikoen erosketa laguntzeko | Reyes Maroto Industria ministroak azaldu du erkidegoekin adostu duela eta 400 milioi euroko funtsa izango duela | Madrilek Moves plana iragarri du, elektrikoen erosketa laguntzeko. Reyes Maroto Industria ministroak azaldu du erkidegoekin adostu duela eta 400 milioi euroko funtsa izango duela | Faconauto auto saltzaileen kongresuan jakinarazi du Espainiako Gobernuak autogintzarentzat diru laguntzak prest dituela berriro, oraingoan Moves planaren bidez; hau da, auto elektrikoen erosketa eta horien karga egiteko egiturak finantzatzeko laguntzak izango dira. Hasteko, 400 milioi euroko poltsa jarri du Madrilek, baina 800 milioi euro artekoa ere izan daitekeela esplikatu du Maroto ministroak.
Ez du azaldu Moves plan horrek balizko auto erosleei zenbateko laguntzak emango dizkien; aurrerago jakingo dira xehetasunak, hala diru laguntzen zenbatekoena nola horiek lortzeko baldintzena.
2030. urterako, hidrogeno berdea autogintzan erabat sartuta egoteko helburua duela azaldu du Industria ministroak, eta gogoratu du beste herrialde batzuekin elkarlanean ari dela bateria elektrikoak garatzeko proiektuetan, betiere autoen mugikortasunean eraginkorrago eta garbiago izateko.
Kontzesionarioen negozioa %18 gutxitu da 2020. urtean. Autogintzak aspaldian gainean daraman zama, dieselaren beherakada tarteko, are astunagoa bihurtu da pandemiak lehertutako krisi ekonomikoaren ondorioz, eta 2020. urtean sektoreak izan dituen zenbaki txarrek eragin handia izan dute kontzesionarioen jardueran. Hego Euskal Herriko auto saltzaileek 395 milioi euroko salmentak galdu zituzten iaz, aurreko urtearekin alderatuta. Guztira, 1.906 milioi euroko fakturazioa lortu zuten: hau da, 2019an baino %17,8 gutxiago.
«Gure bideragarritasuna posible izan dadin, aurtengo lehen seihilekoan salmentak handitzea lortu behar dugu. Guretzat ezinbesteko baldintza da orain arteko krisia egiturazko krisi ekonomikoa ez bihurtzea, horrek kontsumoa suspertzea galaraziko bailuke», esan du Faconautok asteon. Bada, azkar erantzun du Espainiako Gobernuak Moves plan berri batekin. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193792/euskal-diasporako-euskara-ikasleei-harrera-egin-diete-lakuan.htm | Gizartea | Euskal diasporako euskara ikasleei harrera egin diete Lakuan | Argentina, Txile eta Uruguaiko 11 ikasle izan dira Lehendakaritzan. Etxepare Euskal Institutuaren Euskara Mundura programaren parte dira. | Euskal diasporako euskara ikasleei harrera egin diete Lakuan. Argentina, Txile eta Uruguaiko 11 ikasle izan dira Lehendakaritzan. Etxepare Euskal Institutuaren Euskara Mundura programaren parte dira. | Euskal diasporan euskara irakasle arituko diren 11 lagun bildu dira gaur goizean Lehendakaritzan. Argentina, Txile eta Uruguaitik etorrita, Lazkaoko (Gipuzkoa) Maizpide euskaltegi barnetegian egon dira bi hilabetez euskara gaitasunak indartzen, Etxepare Euskal Institutuaren Euskara Munduan programaren barruan. Iñigo Urkullu lehendakariaz gain, Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaile eta Kultura eta Hizkuntza politika sailburuak, Marian Elorza Kanpo Harremanetarako idazkariak eta Irene Larraza Etxepare Euskal Institutuko zuzendariak ere egin diete harrera ikasleei.
2018tik ari da Etxepare Euskal Institutua Euskara Mundura programa kudeatzen. Ordutik, irakasleak trebatzen, atzerriko euskal etxeetako euskara eskolak diruz laguntzen, materiala bideratzen eta euskara azterketak egokitzen dihardu. Euskara eta euskal kultura mundu zabalera hedatzea helburu, azken bi hilabeteetan 11 euskara ikasle irakasle bilakatzeko trebakuntza lanetan ibili dira. Ikasleek beren jatorrizko herrialdeetako euskal etxeetan euskarako eskolak emango dituzte.
Eusko Jaurlaritzak aurretiaz ere Euskara Mundura programaren antzerako beste bat sortu zuen. 2004 eta 2005 bitartean Lektore programa bultzatu zuen Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak, euskarako eskolak emango zituzten unibertsitate eta goi ikasketa zentroak diruz eta materialez hornitzeko helburuarekin.
Egun, ia 4.000 euskara ikasle daude Etxepare Euskal Institutuarekin harremana duten erakundeetan: munduko euskal etxeetan dauden 2.000 euskara ikasleez gain, unibertsitateekin ere badu harremana institutuak, eta 1.900 lagun inguru ari dira euskara ikasten nazioarteko 35 unibertsitatetan. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193793/txertaketa-plana-eta-hezkuntza-izango-dira-draghiren-gobernuaren-lehen-helburuak.htm | Mundua | Txertaketa plana eta hezkuntza izango dira Draghiren gobernuaren lehen helburuak | Italiako senatariek gaur gauean bozkatuko dute Draghik proposatutako gobernuaren osaera. Aurretik, lehen ministro hautatuak batasuna eskatu du, eta gobernu berriaren lehen asmoak azaldu ditu. | Txertaketa plana eta hezkuntza izango dira Draghiren gobernuaren lehen helburuak. Italiako senatariek gaur gauean bozkatuko dute Draghik proposatutako gobernuaren osaera. Aurretik, lehen ministro hautatuak batasuna eskatu du, eta gobernu berriaren lehen asmoak azaldu ditu. | «Inoiz ikusi gabeko larrialdi bati» aurre egiteko batasuna eta konpromisoa: horixe eskatu die gaur Mario Draghi Italiako lehen ministro hautatuak babesa eman dioten alderdiei. Senatuak gaur gauean bozkatuko du Draghik proposatutako gobernuaren osaera —ostegunean egingo du gauza bera Diputatuen Ganberak—, eta, aurretik, bere gobernuaren ildo nagusiak azaltzeko diskurtso bat eman du Europako Banku Zentraleko buru izandakoak. Diskurtso europeista eman du, COVID-19aren pandemian egin du azpimarra, eta senatu osoa zutik txaloka zuela amaitu du.
Sergio Mattarella Italiako presidenteak gobernua eratzen ahalegintzeko eskatu zion Draghiri aurreko astean, eta parlamentuan ordezkaritza duten indar guztiek eman diote baiezkoa hark gobernu berri bat gidatzeari, salbuespen bakarrarekin: kontra agertu da Italiako Anaiak eskuin muturreko alderdia. M5S 5 Izar Mugimenduko oinarriek ere baiezkoa eman zioten haren izendapenari, eta, posible den arren alderdi horretako senatariren batek gaur ezezkoa ematea, horrek ez dio gobernuaren osaketarekin aurrera egitea oztopatuko Draghiri.
Hori ikusita, pandemiari aurre egiteko arduraz jokatzeko eskatu die lehen ministro hautatuak alderdi horiei, eta bere gobernuaren lehentasunak aurkeztu ditu. Lehena, nola ez, pandemiari aurre egitea; horrekin hasi du hitzaldia: «Gure betebehar nagusia guztiok batera pandemiaren aurka borroka egitea da, modu batera edo bestera herritarren bizia babesteko». Draghik azaldu duenez, bere gobernuak erakusten du babesten duten alderdi guztiak arduraz hartzen ari direla egoera.
«Gerraosteko gobernuek bezala, Italia berreraikitzeko aukera dugu guk, edo, hobeto esanda, horretarako ardura dugu», jarraitu du. Draghik politikariak eta teknikariak uztartuko ditu gobernuan. Nabarmendu du gobernua eratzea posible izan dela Italia Europako Batasunaren parte delako: «Gobernu hau babesteak esan nahi du Italia euroaren aldeko apustu sendoa egiten ari dela». Horrekin lotu du bere gobernuaren lehen erronka: behar adina txerto eskuratzea eta banatzea.
Beste helburuak
Aurrera begira, berriz, Draghiren helburu nagusiak dira «eskualdeetako osasun sistema berritzea eta indartzea» eta «ikastetxeak ahal bezain pronto itzultzea ohiko ordutegietara». Baina gai gehiago ere izan ditu hizpide: klima larrialdearen aurkako borroka, turismoan oinarrituta dagoen sistema ekonomiko baten eraberritzea, Bruselak emango dituen diru laguntzak... Aitortu du datozen hilabeteetan izango duten erronka zailenetako bat izango dela dirua nola banatu erabakitzea, lehentasuna zer sektoreri eman zehaztea.
Amaitzeko, Draghik hitzeman du erreformak egingo dituela zerga sisteman, baita administrazio publikoan eta justizian ere, «haien eraginkortasuna hobetzeko». Eta, azkenik, migratzaileei egin die aipamena: «Italiak oreka bat aurkitu nahi du Europarako sarbide diren herrien arduraren eta elkartasun eraginkorraren artean». Erronka horiek guztiak zailak izango direla esan du, baina «Italiarekiko duten maitasunak» zuzenduko dituela.
Italiako hurrengo gobernuak 23 ministro izango ditu. Gehienak Draghi babestu duten alderdi politikoetako kideak izango dira, baina lehen ministro hautatuak alderdietatik kanpoko teknikariak aukeratu ditu lehentasunezkotzat dauzkan arloetarako. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193794/jaurlaritzak-430-milioi-euro-jarriko-ditu-ete-ei-laguntzeko.htm | Ekonomia | Jaurlaritzak 430 milioi euro jarriko ditu ETE-ei laguntzeko | Enpresa txiki eta ertainentzako 68 programa diseinatu ditu. SPRIren bitartez eskatu ahalko dira. | Jaurlaritzak 430 milioi euro jarriko ditu ETE-ei laguntzeko. Enpresa txiki eta ertainentzako 68 programa diseinatu ditu. SPRIren bitartez eskatu ahalko dira. | «Une kritiko batean gaude, eta enpresa txiki eta ertainei (ETE) laguntzeko beharra dugu. Gure ehun industrialaren gehiengoa dira, eta modu global batean lagundu nahi diegu, ahalegin berezia eginez», horrela laburbildu du Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumeneko sailburuak bere sailak abian jarri dituen ETEentzako laguntzak. Guztira 68 programa dira, hainbat azpisailetan banatuta. 430 milioi euroko aurrekontua du programak, eta interesa duten enpresek programa jakin bateko baino gehiagotako laguntzak jaso ahal izango dituzte. SPRIren bitartez eskatu ahal izango dira.
Tapia zuhur mintzatu da, gehiegizko baikortasunik zabaldu gabe, baina nabarmendu du euskal enpresak ez daudela «geldirik». Onartu du inbertsioak murriztu dituztela, baina ez eten, eta nazioarteratzeko borondateari eusten diotela. «Bide horretan jarraitzeko borondatea badute», zehaztu du. Borondate hori goratu du sailburuak, iaz jardun industriala %13,3 jaitsi baitzen Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, eta nazioartekotze prozesua ia geldirik egon baitzen.
68 laguntza programak bost bloke handitan banatuta daude. Lehenbizikoa larri dauden enpresentzat da, edo larri dauden eremu geografikoetan daudenentzat. Beste bloke batzuk berrikuntza, digitalizazioa eta ekintzailetza bultzatzeko dira. Alde horretatik, Tapiak zehaztu du pandemian detektatu duten arazorik handienetako bat hornitzaileen eta euskal enpresen arteko urruntasuna dela, eta hori konpondu beharreko gabezia bat dela. Azken blokeko laguntzak trantsizio energetikora, jasangarritasunera eta langile gazteak erakartzera bideratuko dituzte. Laguntzen %40 ikerketa, garapen eta berrikuntzako (I+G+b) programetarako izango dira.
SPRI elkarteak banatuko ditu laguntza horiek, eta hiru bilera informatibo antolatu ditu otsailaren 24, 25 eta 26rako. Katalogo zehatz bat ere diseinatu du. Kanpaina informatiboa ere jarriko dute martxan, Oso ETEzaleak gara lelopean. «Azken ETEraino iristea da asmoa», azaldu du Aitor Urzelai SPRIko zuzendari nagusiak. SPRIren webgunean dago laguntzak jasotzeko aukera. Dagoeneko 1.200 enpresak eman dute izena. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193795/errautsak-inguratu-du-sizilia-etnaren-erupzio-baten-ondorioz.htm | Mundua | Errautsak inguratu du Sizilia, Etnaren erupzio baten ondorioz | Leherketa batek eraginda, laba eta errautsa jaurti ditu sumendiak, eta Cataniako aireportua itxi behar izan dute, keak ez zielako ikusten uzten. | Errautsak inguratu du Sizilia, Etnaren erupzio baten ondorioz. Leherketa batek eraginda, laba eta errautsa jaurti ditu sumendiak, eta Cataniako aireportua itxi behar izan dute, keak ez zielako ikusten uzten. | Eguna argitu duenean, Siziliako Catania hiria eta haren ingurua (Italia) errautsez estalita zeuden zeharo, Etna sumendiaren erupzioaren ondorioz. Orduak iraun du erupzioak, eta aireportua itxi dute tarte batez haren eraginez.
Europako sumendi aktiborik altuena da Etna. Astearte arratsaldean hasi zen erupzioa, indar handiz, eta laba, errautsa eta harri zatiak bota zituen Cataniara eta ondoko herrietara. Kilometro bat baino gehiagoko ke adar bat sortu zuen ordubetez, eta Cataniako aireportuko jarduna eten zuten, keak ez zielako ikusten uzten.
Laba 1.700 bat metroraino jaitsi zen, herritarrak bizi diren ingurutik urrun, Cataniako Bolkanologia Institutuaren arabera. Gaur goizean hasi dituzte garbiketa lanak. Itxura denez, laborantzak jasan du kalterik handiena. Zenbait herritan, motoz eta bizikletaz ibiltzea debekatu dute errepidean, arriskutsua izan daitekeelakoan.
Institutuak azaldu du erupzioa ohiko fenomeno bat izan zela. 1977. urtetik gaur egun arte, antzeko ehunka erupzio izan ditu Etnak. Tarte batzuetan, bereziki handitu da kopurua: 66 izan ziren 2000ko urtarriletik abuztuara, eta 50 2011tik 2013ra. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193796/birusarekin-eri-ziren-123-lagun-hil-dira-astebetean-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Birusarekin eri ziren 123 lagun hil dira astebetean Hego Euskal Herrian | Iragan den astean baino 24 pertsona gutxiago zendu dira COVID-19ak jota Hegoaldean. 102 hildako izan dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoan; Nafarroan, berriz, 21. Beste 559 kasu positibo atzeman dituzte astearteko probetan. | Birusarekin eri ziren 123 lagun hil dira astebetean Hego Euskal Herrian. Iragan den astean baino 24 pertsona gutxiago zendu dira COVID-19ak jota Hegoaldean. 102 hildako izan dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoan; Nafarroan, berriz, 21. Beste 559 kasu positibo atzeman dituzte astearteko probetan. | COVID-19arekin Hegoaldean izandako heriotzei buruzko informazioa gaurkotu dute Osakidetzak eta Osasunbideak. Hegoaldeko osasun agintariek joan den astean argitaratutako datuen aldean, nabarmen hobea da gaur emandakoa. Eman duten informazioaren arabera, otsailaren 8tik 14ra 123 lagun hil dira birusarekin Hego Euskal Herrian. Zehazki, 21 pertsona Nafarroan zendu dira, eta 102 Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Osakidetzaren datuen arabera, gaitza 71 kasutan izan heriotzaren kausa nagusia hiru lurralde horietan. Otsailaren 1etik 7ra, berriz, 99 lagun hil zituen birusak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, hau da, azken astean baino 28 gehiago.
Kutsatzeen gaineko datuak ere eguneratu dituzte Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak. Horien arabera, Osasunbideak eta Osakidetzak beste 559 COVID-19 kasu atzeman dituzte astearteko testetan. 13.463 proba egin ziren atzo, eta horien %4,2k eman dute positibo. Nafarroan nabarmen apalagoa da positiboen ehunekoa: %2,3. Hain zuzen ere, bigarren olatuaren hasieratik erregistratu den portzentajerik baxuena da atzoko proben gainekoa. Gainera, adierazle horrek ez du inoiz gainditu %5eko langa azken zazpi egunetan foru erkidegoan.
Lurraldez lurralde, azkenaldiko joerari eutsita, Bizkaian atzeman dute koronabirus kasu gehien: 327. Gipuzkoan 109 zenbatu dituzte; Nafarroan, 60; eta Araban, berriz, 56 positibo detektatu dituzte astearteko probetan. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193797/jose-grazenea-margolaria-hil-da.htm | Kultura | Jose Grazenea margolaria hil da | Ur taldearen sortzaileetako bat izan zen, 1965ean, eta bakarkako bidean segitu zuen hurrengo hamarkadetan. 94 urterekin hil da. | Jose Grazenea margolaria hil da. Ur taldearen sortzaileetako bat izan zen, 1965ean, eta bakarkako bidean segitu zuen hurrengo hamarkadetan. 94 urterekin hil da. | Hasiberrientzako lehiaketetan gazte hasi zen nabarmentzen Jose Grazenea Agirregomezkorta (Irun, Gipuzkoa, 1927). Sorterrian abiatu zituen pintura ikasketak, eta Madril, Paris, Londres, Alemaniako Wiesbaden eta Europako beste hainbat hiritan barna osatu zuen artista formakuntzaren zeharkaldia. 27 urterekin jarri zuen banakako aurreneko erakusketa, eta, ordutik aurrera, han-hemen joan zen bere obra ikusgai jarriz, erakusketa kolektiboetan zein bakarkakoetan. “Nire artea ez da errealitatearen berehalako interpretazio bat, ezpada errealaren depurazio bat, natura fisikoa itzultzeko beharra sentitu dudalako”, esan ohi zuen artistak bere lanaz. “Zerua, mendia, ura eta areatza, natura estetikoa da hori”. Hondarribian (Gipuzkoa) hil zen atzo, 94 urterekin.
Hain justu, gaztetako lehiaketa horietan ezagututako hiru lagunekin osatu zuen Ur taldea Grazenak, 1965ean: Javier Arozena (Donostia, 1935), Carlos Bizkarrondo (Madril, 1935) eta Alejandro Tapiarekin (Aginaga, Gipuzkoa, 1930). Hamarkada batez aritu ziren taldearen izenpean lanean, eta 30 erakusketa antolatu zituzten elkarrekin. Orduan lortu zuten son handiagoa haien lanek, harik eta 1975ean laukotea banandu eta bakoitzak bere kasa segitu zuen arte.
“[Taldea sortzea] Grazeneari otu zitzaion”, gogoratu zuen Bizkarrondok 2010ean, Donostiako Ekain galerian; haren ideia izan zela laurak bildu eta modu horretan, taldearen indarrarekin, erakusketak egiteko bidea erraztea —sortze urte berean ireki zuten lehena San Telmo museoan—. Grazenea izan ezik, beste hirurak egon ziren Ekainen irekitako erakusketaren aurkezpenean, eta oroitu zuten aurrenekoak izan zirela eurak 1960ko hamarkada hartan artisten talde bat osatzen. Gerora heldu zela, esaterako, abangoardiako Gaur taldea.
Margolariak ziren lauak, eta bakoitzak bere estilora egin arren, espresionismoaren bidetik jo zuten guztiek, batik bat paisaia lantzeko. Gehiegizkoa iruditzen zitzaien errealismoari erantzuteko modu gisa hautatu zuten bide hori. “Paisaia interpretatzeko modua hautsi genuen apur bat, bakoitzak bere aldetik; marrak eta formak soildu, sinplifikatu egin genituen”, azaldu zuen Bizkarrondok.
Grazeneak erakutsi zuen abstrakziorako joera handiena. “Pintura musikalagoa da harena”, deskribatu zuen Bizkarrondok. Egun, haren obrak Euskal Herriko zein atzerriko hainbat museo eta bildumatan daude gordeta: San Telmo museoan, Irungo eta Donostiako udaletxeetan, Gipuzkoako Foru Aldundian, Wiesbadengo Kultura Ministerioan, eta beste. 2012an, haren lanekin erakusketa bat zabaldu zuen ostera Ekain galeriak, eta Irungo Menchu Gal aretoak beste bat 2018an, margolariaren seme eta artista Iñaki Grazenearen komisariotzapean. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193798/anbulantzietako-langileak-txertatzeko-eskatu-dute.htm | Gizartea | Anbulantzietako langileak txertatzeko eskatu dute | Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan azpikontratatuta lanean ari diren anbulantzietako langileek ohartarazi dute grebara joko dutela, konponbiderik ematen ez badiete. Kontzentrazioa egin dute gaur, Donostia ospitalearen aurrean. | Anbulantzietako langileak txertatzeko eskatu dute. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan azpikontratatuta lanean ari diren anbulantzietako langileek ohartarazi dute grebara joko dutela, konponbiderik ematen ez badiete. Kontzentrazioa egin dute gaur, Donostia ospitalearen aurrean. | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako azpikontratatutako anbulantzietako langileek ere COVID-19aren aurkako txertoa hartu nahi dute. Hori eskatuz, elkarretaratzea egin dute goizean, Donostia ospitalearen atarian, ELA, USO, LAB, UGT, CCOO eta CNT sindikatuek deituta. ELAko ordezkari Mikel Rubiok salatu dutenez, oraindik ez dakite txertoa noiz jasoko duten ere: «Ez gaude txertatuta, eta ez daukagu txertatzeko egutegirik mahai gainean».
Hori horrela, mobilizaziora jo dute. Gaur Donostian egin bezala, bihar Bilbon elkartuko dira, eta hilaren 23an, Gasteizen. Eta hala ohartarazi du Ekaitz Telleria LABen ordezkariak: «Mobilizazio fase hau igaro ostean Osakidetzak eta Osasun Sailak konponbiderik jarri ez badute mahai gainean, grebara jotzeko asmoa daukagu».
Haien hitzetan, badituzte horretarako arrazoiak. «Gu nazkatuta gaude, ezin dugu gehiago», azpimarratu du Rubiok. Telleriak azaldu duenez, COVID-19aren aurrean «zuzeneko lana» egiten dute anbulantzietako langileek: «Badira hainbat anbulantzia soilik COVID kutsatuak eramaten dituztenak». Eta ez daki zergatik dauden oraindik ere txertatu gabe: «Ez dugu ulertzen zergatik Osakidetzak hirugarren edo laugarren mailako langile bezala tratatzen gaituen». Gainera, sindikatuen ordezkariek nabarmendu dutenez, azpikontratatutako langileek —%99 dira— dute arazo hori, eta zuzenean Osakidetzaren menpe daudenak —emandako datuen arabera, %1 dira— txertatu dituzte edo txertatzeko zain daude. Hala azaldu du Rubiok: «Sektorea azpikontratatuta dago %99an, baina kasualitatea da zuzenean administrazioaren menpe dagoen %1 hori dagoeneko txertatu dutela edo txertatzen ari direla».
Beraz, orotara, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako anbulantzietako 1.500 langile inguru daude oraindik txertoa noiz jasoko jakin gabe. Horietako bi dira Iñigo Gabellanes eta Jon Martin. «Gu lehen lerrokoak gara», aldarrikatu du Gabellanesek. Eman dituen datuen arabera, Gipuzkoan bakarrik urtarrilean 600 zerbitzu baino gehiago egin zituzten COVID-19a zuten gaixoekin. Antzeko salaketa egin du Martinek ere: «Lehen lerroan egonda, ikusi dugu laugarren fasean sartu gaituztela txertaketarako».
Bi langileek nabarmendu dute lasaitua hartuko luketela txertoa jarriz gero. Alde batetik, seguruago lan egingo luketela uste du Martinek: «Segurtasuna, eta ez guretzat bakarrik: pazienteei ere segurtasun hori emango diegu, gu ere izan gaitezke-eta kutsatzaileak». Beste aldetik, etxerako ere mesedegarria izango litzateke bi langileentzat. Gabellasek, esaterako, arrisku taldekoa du emaztea: «Nire emaztea arrisku taldekoa da, eta urtarriletik ez dut berarekin lo egiten. Uste dut nik eta berak txertoa jarritakoan, bizitza normala egiten hasiko garela». |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193799/hiru-sormen-lan-gorpuzten-hasteko-prest.htm | Kultura | Hiru sormen lan gorpuzten hasteko prest | Hiru lan saritu ditu Gasteizko Oihaneder etxeak Batera sormen programan: biolontxeloaren inguruko disko-liburu bat, gazteen inguruko serie bat eta helduentzako sexu lo-kanta disko bat | Hiru sormen lan gorpuzten hasteko prest. Hiru lan saritu ditu Gasteizko Oihaneder etxeak Batera sormen programan: biolontxeloaren inguruko disko-liburu bat, gazteen inguruko serie bat eta helduentzako sexu lo-kanta disko bat | Biolontxeloaren inguruko disko-liburu bat, gazteen inguruko serie bat eta helduentzako sexu lo-kanta disko bat: horiek dira Batera, kultur proiektuak elkarrekin sormen bekako hiru proiektu aukeratuak. Gasteizko Oihaneder Euskararen Etxeak bederatzi proposamenen artean hautatu ditu lanok, duten «originaltasunagatik, euskarazko sorkuntzari egiten dioten ekarpenagatik eta euskal jendartean sor dezakeen interesagatik». Hiru hilabete izango dute orain proiektuak garatzeko, eta finantzaketa kolektiboko kanpaina abiatu dute horretarako.
Oihanederrek eta Gauekoak Elkarteen Federazioak antolatutako egitasmo bat da Batera, eta Euskal Herriko 16 eta 30 urte bitarteko gazteek euskarazko kultur proiektuak garatu ditzaten laguntzea du helburu. Hirugarren aldia du lehiaketak, baina, aurten lehen aldiz, Euskal Herri osora zabaldu dute deialdia. Laboral Kutxaren eta Vital kutxaren laguntza jaso dute horretarako.
Loa-loa, laguna du izena Maider Lasaren sormen lanak: helduentzako sexu lo-kanten disko bat egitea da bere asmoa. Euskal lo kanta herrikoiak «berreskuratu», bere erara moldatu, eta horien bitartez «sexu-energia ikertu» nahi du egitasmo artistiko eszeniko bat osatzeko. Antzerkia eta musika egin izan ditu Lasak, eta duela lau urte egindako hausnarketa batetik hasi zen ideia gorpuzten.
«Lo kantak txikitan entzuten ditugun abestiak dira, maitasunez abestu izan dizkigutenak. Amaren bularrarekin, magalarekin eta lasaitasun espazio batekin lotzen dira abesti horiek. Nagusi egiten garenean, entzuteari uzten diogu, ordea, eta, horrekin batera, bularraren segurtasun espazio hori espazio sexual bat bilakatzen da». Bada, musika eta espazioa lotu nahi ditu berriz, konektatzen dituen «energia» hori baliatuta. Bideoak eta zuzeneko ikuskizun baten grabazioa ere egin nahi ditu, halaber.
Eñaut Zubizarretarena ere bakarkako proiektua da: Poliedroa Vol.1. Biolontxeloaren inguruko disko-liburu bat prestatu eta argiratzea du helburu. Bi zatitan banatu du lana. Batetik, «forma eta kolore anitzeko» hemeretzi abestiz osatutako disko bat egingo du. Biolontxeloa musika estilo ezberdinetara egokituko du, instrumentu hori molde klasikoetatik atera daitekeela ikusarazteko. Eta, bestetik, gaurko eta biharko biolontxelo edo biolin jotzaileak lengoaia berri hori erakusteko metodologiaz eta partiturez osatutako liburu bat ere argitaratuko du.
Zubizarretak bizi osoa darama biolontxeloaren inguruan. Gasteizko Jesus Guridi kontserbatorioan eta Bartzelonako ESMUCen egin zituen ikasketak, besteak beste, baina beti aritu da musika klasikoaren inguruan. Duela bi urte, ordea, biolontxeloa molde klasikotik kanpo zer parametrotan mugi zitekeen ikertzen hasi zen bere kabuz, eta lan horren emaitza da proiektua, hain zuzen: «Jabetu nintzen mundu oso bat dagoela deskubritzeko eta egiteko. Teknika ezberdinak ikasi nituen, adibidez, eta nire obrara aplikatu ondoren. Eta ohartu nintzen biolontxeloak eta nire gorputzak moldakortasun handia zutela, eta horregatik erabaki nuen Poliedro izena ematea proiektuari».
Talde lana da, ostera, Larrugorritan. Ane Nafarrete, Jone Arriola, Uxue Botas, Itziar Otxoa, Aitor Goenaga, Mirena Nafarrate, Maialen Sorzabalbere, Maider Lazkano, Ainara Arriola eta Biarritz Fernandezek osatutako taldeak egindako serie bat, alegia. «Gazteek egindako eta gazteei zuzendutako» euskarazko fikziozko serie bat egitea proposatu dute, eta, besteak beste, hizpide izan nahi dituzte emakume eta gizonen arteko estereotipo eta mitoak, gai tabuak, egunerokoan dituzten kezkak eta gatazkak.
Donostiako Tabakalerak eskainitako 2deo programari esker hasi ziren proiektua garatzen, eta, orain, lehenengo kapitulua sortu eta filmatu nahi dute. «Gaur egungo gazteak ez dira identifikatuta sentitzen egungo ikus-entzunezko lanetan ikusten dituzten gauzekin, ez dutelako ongi azaltzen beraiek dituzten gatazkak zeintzuk diren edo ez dutelako ongi islatzen. Eta ideia hori izan zen abiapuntua», azaldu du Jone Arriolak. Sei atal izango ditu serieak denera.
Finantzaketa kolektiboa Lan bakoitzak 2.000 euroko laguntza jaso du, baina proiektua guztiz garatu ahal izateko finantzaketa kolektiboko kanpaina ere abiatu dute. Itsulapikoa.eus atarian jarri dute diru ekarpenak egiteko aukera, eta berrogei egun izango dituzte helburu gisa jarritako kopuruak lortzeko. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193801/taliban-jatorraren-hamaika-bertsio-jator.htm | Bizigiro | Taliban Jatorraren hamaika bertsio jator | Taliban Jatorraren hamaika bertsio jator. | Otsailaren 1ean ekin zion Joseba Larratxe Josevisky marrazkilariak #zureestiloanmarraztu egitasmoari. Erronka bota zien Euskal Herriko eta munduko marrazkilariei, astero komiki pertsonaia baten bertsioak egiteko, norberak bere moduan. Antton Olariagaren Zakilixut pertsonaia izan zen lehena —bilduma honetan jaso genituen emaitzetako batzuk—. Gabai pertsonaia izan zen protagonista bigarren astean. Eta, honetan, Zaldieroa artistaren Taliban Jatorra, euskalduntasunaren gorentasuna eta euskararen zuzentasuna eta zuzenkeria gorpuzten dituena.
Marrazkilari profesional zein zaleek eginiko bertsioak #zureestiloanmarraztu traolean sartuta ikus daitezke, Twitterren, eta BERRIAk ere argazki bilduma bat egin du egunotan sarean zabaldu diren askotariko ilustrazioekin. | |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193802/gasteizko-san-frantzisko-elizan-egingo-dute-memoriaren-gunea.htm | Gizartea | Gasteizko San Frantzisko elizan egingo dute Memoriaren Gunea | Gotzaindegiak, Gogora institutuak, Arabako Foru Aldundiak eta udalak akordioa lortu dute 1976ko martxoaren 3ko sarraskiaren lekuan memoria historikoa landuko duen gunea egiteko. Memoria Gara egitasmoak xehetasun gehiago emango ditu larunbatean. | Gasteizko San Frantzisko elizan egingo dute Memoriaren Gunea. Gotzaindegiak, Gogora institutuak, Arabako Foru Aldundiak eta udalak akordioa lortu dute 1976ko martxoaren 3ko sarraskiaren lekuan memoria historikoa landuko duen gunea egiteko. Memoria Gara egitasmoak xehetasun gehiago emango ditu larunbatean. | Gasteizko Gotzaindegiaren, Gogora institutuaren, Arabako Foru Aldundiaren eta Gasteizko Udalaren artean akordioa lortuta, Gasteizko San Frantzisko elizan jarriko dute Memoriaren Gunea. Sinbolikoa eta adierazgarria da lekua, han hil baitzituen Poliziak bost langile 1976ko martxoaren 3an. Komunikabideen bidez zabaldu da berria, eta Memoria Gara egitasmoak jakinarazi du larunbatean zehaztapen gehiago emango dituztela: 11:00etan agerraldia egingo dute, Martxoaren Hiruaren plazan. Bihar, berriz, akordioari buruzko informazio gehiago emango dute erakundeek. Hainbat komunikabidek zabaldu dutenez, fundazio bat sortuko dute espazioa kudeatu eta han erakutsiko duten materiala hautatzeko.
Biktimen elkarteen aspaldiko eskaera da San Frantzisko elizan memoriaren gune bat eraikitzea, eta haien bultzadaz sortu zen Memoria Gara egitasmoa, 2018an. Ibon San Saturnino EH Bilduko Arabako koordinatzaileak iritzi artikulu batean plazaratu duenez, erakundeen arteko akordioa lortuta, «hurrengo orria idazten hasteko unea» da orain: «Martxoaren 3ko borrokarekin eta polizia indarkeriaren biktima guztiekin gizarte gisa dugun zorra kitatzen lagunduko duen espazio baten edukia, eredua eta kudeaketa definitzeko unea da». Haren hitzetan, 1976ko sarraskia azalduko duen gune «irekia, herrikoia eta dinamikoa» definitu behar dute orain, «aldi berean egiaren berri emateko, justizia egiteko eta biktimei erreparazioa eskaintzeko balioko duena». Prozesu horretan biktimak eta eragileak kontuan hartu beharko direla nabarmendu du, baita Memoria Gara egitasmoa bera ere: «Fase zirraragarri berri bat hasi da, hiriaren oroimenari, biktimen duintasunari eta Martxoaren 3ko borrokari justizia egiteko». |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193803/istiluak-bartzelonan-eta-madrilen-haselen-askatasuna-eskatzeko-protestetan.htm | Mundua | Istiluak Bartzelonan eta Madrilen, Haselen askatasuna eskatzeko protestetan | Mobilizazio baketsuen ostean, poliziek eta mossoek talka egin dute manifestariekin, eta osasun zerbitzuek jakinarazi dute neska gazte batek begia galdu duela foam jaurtigai batek eragindako zaurien ondorioz. CUPek ohartarazi du agenteen jokabideak Kataluniako Gobernua osatzea zailduko duela. | Istiluak Bartzelonan eta Madrilen, Haselen askatasuna eskatzeko protestetan. Mobilizazio baketsuen ostean, poliziek eta mossoek talka egin dute manifestariekin, eta osasun zerbitzuek jakinarazi dute neska gazte batek begia galdu duela foam jaurtigai batek eragindako zaurien ondorioz. CUPek ohartarazi du agenteen jokabideak Kataluniako Gobernua osatzea zailduko duela. | Bigarren egunez jarraian atera dira kalera milaka lagun Pablo Hasel rap kantariaren atxilotzea salatu eta bere askatasuna eskatzeko, Madrilen eta Bartzelonan. Mobilizazio baketsuen ostean, poliziek eta mossoek talka egin dute manifestariekin: Espainiako hiriburuan, protestariak Sol plazara iritsi direnean hori ixtea erabaki du Poliziak, eta orduan hasi dira.
Kataluniako hiriburuan, berriz, mossoen oldarraldiak izan dituzte, batez ere Urquinaona plazaren inguruan eta Eixample auzoan, eta protestariek hainbat objektu botata erantzun diete. Kataluniako beste hainbat hiritan ere izan dira mobilizazioak.
Haselen herenegun eraman zuten kartzelara, «terrorismoari gorazarre» eta «Koroari eta [Espainiako] estatuko erakundeei irain» egin izana egotzita. Espainiako Auzitegi Nazionalak bederatzi hilabeteko espetxe zigorra, sei urteko inhabilitazioa eta ia 30.000 euroko isuna ezarri zizkion, eta iragan ostiralean amaitu zen kartzelan bere burua aurkezteko epea. Halakorik ez zuela egingo iragarrita, Lleidako Unibertsitatean (Herrialde Katalanak) itxi zen musikaria herenegun. Mossoak bertara sartu ziren atzo goizean, eta protesta artean eraman zuten atxilo, Lleidako Ponent espetxera.
Horri begira, agenteek rap kantaria atxilotzean izandako jokaerak Katalunian gobernu berria osatzea zail dezake. Hala esan du Maria Sirvent CUPeko ordezkariak, gaur egin duten agerraldian. Indar antikapitalistako hainbat ordezkari izan ziren atzoko manifestazioan, besteak beste, Dolors Sabater parlamentuko hauteskundeetarako zerrendaburua.
Manifestazioak ez ziren Bartzelonan bakarrik izan. Hainbat protestatan, halaber, istiluak izan ziren; tartean, Bartzelonan bertan, Vicen, Gironan, Lleidan eta Reusen. Poliziaren iturrien arabera, hemezortzi lagun atxilotu zituzten, eta 33 zauritu ziren; horien erdiak, agenteak. Osasun zerbitzuek gaur jakinarazi dute Poliziak atzo foam jaurtigai batekin jo zuen 19 urteko neskak begia galdu duela; hura izan zen zauri larrienak izan zituena.
Istilu larrienak Vicekoak izan ziren. Han, hainbat Mosso zauritu zituzten, eta manifestariak komisarian ere sartu ziren. Gauerdian hara bertaratu ziren Miquel Sanper Barne kontseilaria eta Josep Lluis Trapero Mossoen burua.
Ondo bidean, ERC izango da Kataluniako Gobernua osatzeko arduradun nagusia. CUPekin elkartu da gaur, eta bi alderdiak bat etorri dira datorren koalizioak «ezkerrera egiteko eta errepublika katalanari begira» aurrera jarraitzeko beharrean: «Negoziazioak irekitzeko hitzordua izan da», zehaztu du bozetan Pere Aragones zerrendaburu izan duen alderdiak.
Aurrez, Sirventek argi utzi du mahai gainean jarriko duten gaietako bat dela gobernuak aplikatzen duen segurtasun modeloa: «Disidentzia politikoak nolako erantzuna duen ikusita, zaila egiten zaigu gainontzeko alderdi subiranistekin bat egitea».
CUPek kritikatu egin du mossoen atzoko jarrera. Generalitatearen aldetik «beste zerbait» espero zutela aitortu dute, eta gaitzetsi egin dute Kataluniako Gobernuak eta mossoek Espainiako Justiziaren aginduak onartu izana. Horregatik, Sirventek gogoratu ditu CUPek joan den legegintzaldian Mossoen jokabidea zuzentzeko egindako proposamenak, eta esan du agintariak krisi sozioekonomikoa eskubideak murrizteko baliatzen ari direla: «Egungo segurtasun modeloa goitik behera aldatzea eskatuko dugu».
«Haseli laguntzeko gaude»
Sirventekin batera izan da agerraldian Xavi Pellicer CUPeko diputatua. Hark babes osoa erakutsi dio Haseli, baita atzo haren alde mobilizatu ziren guztiei ere: «Injustizia honen aurrean Pablo Haseli behar duen guztian laguntzeko gaude, eta mobilizazioekin jarraitzera animatu nahi ditugu herritarrak», gehitu du.
Hasel berehala askatzeko eskatu dio Pellicerrek Madrili, eta ardura haiena dela azpimarratu du. Kataluniako politikari eta kulturgileen aurkako erasoak geratu behar direla esanez amaitu dute agerraldia CUPekoek: «Jokoan dagoena adierazpen askatasuna da». |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193804/auzitegi-nazionalean-auzipetu-dutela-jakinarazi-diote-josu-urrutikoetxeari.htm | Politika | Auzitegi Nazionalean auzipetu dutela jakinarazi diote Josu Urrutikoetxeari | Bideokonferentziaz bildu da, Paristik, Santiago Pedraz Auzitegi Nazionaleko epailearekin, eta 'herriko tabernen' eta Luis Herguetaren aferetan auzipetu dutela jakinarazi diote. Bere kontrako akusazioak ukatu ditu Urrutikoetxeak. | Auzitegi Nazionalean auzipetu dutela jakinarazi diote Josu Urrutikoetxeari. Bideokonferentziaz bildu da, Paristik, Santiago Pedraz Auzitegi Nazionaleko epailearekin, eta 'herriko tabernen' eta Luis Herguetaren aferetan auzipetu dutela jakinarazi diote. Bere kontrako akusazioak ukatu ditu Urrutikoetxeak. | Herriko tabernen eta Luis Herguetaren aferetan auzipetuko dutela jakinarazi dio Auzitegi Nazionaleko Santiago Pedraz epaileak Josu Urrutikoetxea ETA zeneko kide historikoari. Gaur goizean zuen hitzordua Urrutikoetxeak Parisko epaile antiterrorista baten bulegoan, eta handik egin du bilkura, bideokonferentziaz.
Joan den urteko azaroan berretsi zuen Frantziako Kasazio Auzitegiak Urrutikoetxearen Espainiaratzea herriko tabernen auziagatik. Herguetaren kasuan, haren kontrako estradizio eskaera ontzat jo zuen Dei Auzitegiak.
BERRIAk jakin ahal izan duenez, gaur goizean Pedraz epailearen galderei erantzuteari uko egin dio, eta aitzinetik prestatutako testu bat irakurri du, erranez Eusko legebiltzarreko parlamentari gisa dozenaka eragilerekin bilkurak egin zituela, eta egin zuen lan politikoa kriminalizatu nahi dutela. Herguetaren aferari dagokionez, ekintza hori ETApm-k egin zuela berretsi du, eta erran du bera ez dela inoiz erakunde horretako kide izan.
«Ekineko arduradun»
Baltasar Garzon epaileak 2005eko otsailaren 28an auzipetu zuen Urrutikoetxea herriko tabernen auzian (35/02 sumarioa); Juan Jose Ibarretxe Jaurlaritzako lehendakariak bozetara deitu eta Eusko Legebiltzarra desegitearen ondorioz Urrutikoetxeak legebiltzarkide izateari utzi eta astebetera. Garzonek 2001eko uztailean Ekineko ustezko hainbat lagun auzipetzean hura «Ekineko gune nazionalaren arduradun» gisa jo zuen arren, ezin izan zuen prozesatu, foruduna baitzen. Instrukzio epailearen arabera, KASen ordezkoa zen Ekin, ETA barruan zegoen eta haren «bulego politikoa» zen, eta ezker abertzalearen zuzendaritza eta kontrol lanak egiten zituen. Herriko tabernen auziko operazioa 2002ko apirilean agindu zuen epaileak.
35/02 sumarioko ahozko epaiketa 2013ko urrian hasi zen, Auzitegi Nazionalean, eta 36 lagun eseri ziren akusatuen aulkian. Urrutikoetxea 2002ko udazkenetik ihesian zen, eta ez zuten epaitu. Zortzi eta hamabi urte arteko espetxe zigor eskaerekin ekin zioten epaiketari, eta sententziak (2014) urtebete eta hiru urte arteko kartzela ezarri zien hogei laguni: HBko eta Batasuneko zortzi mahaikide ohiri, «ETAren fronte instituzionala» osatzea, erakunde armatuko kide izatea eta herriko tabernen sarea kontrolatzea egotzita; eta herriko tabernen zatiko hamabi auzipeturi, elkarteen bidez «ETAren egitura»finantzatu eta laguntzeagatik. Defentsak Gorenera jo zuen, eta horrek 2015ean kartzela urteak jaitsi egin zituen, gehienezko zigorra bi urtetik behera jarrita; horrela, Gorenaren epaiaren ostean zigortutako inor ez zuten sartu preso. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193805/45-eta-55-urte-artekoak-txertaketa-planean-sartuko-dituzte.htm | Gizartea | 45 eta 55 urte artekoak txertaketa planean sartuko dituzte | AstraZenecarekin txertatzea onartu du Espainiako Osasun Sistemako Lurralde Arteko Kontseiluak, oraindik txertatzeke dauden osasungintzako langileen ostetik. 80 urtetik gorakoak datorren astean txertatzen hasiko direla berretsi du Sagarduik. | 45 eta 55 urte artekoak txertaketa planean sartuko dituzte. AstraZenecarekin txertatzea onartu du Espainiako Osasun Sistemako Lurralde Arteko Kontseiluak, oraindik txertatzeke dauden osasungintzako langileen ostetik. 80 urtetik gorakoak datorren astean txertatzen hasiko direla berretsi du Sagarduik. | Osasungintzako eta arlo soziosanitarioko lehen lerroko langileen txertaketa "laster" bukatuko dela, eta ondorioz txertaketa prozesuko talde berriak ezartzen ari direla adierazi du Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Adina izango da kontuan hartu beharreko hurrengo irizpidea: atzo aurreratu zuen 80 urtetik gorakoen txertaketa datorren astean hastekoa dela, eta gaur asmo hori berretsi du. Orain, beste adin tarte bat ere sartuko da txertaketa planean; 45 eta 55 urte artekoak txertatuko dituzte AstraZenecarekin, oraindik txertatu gabe dauden osasungintzako zenbait sektoreren ostetik.
Ez du eperik azaldu, oraindik zehazteko baitaude, baina Espainiako Osasun Sistemako Lurralde Arteko Kontseiluaren erabakiaren berri eman du Gotzone Sagarduik. Eusko Jaurlaritzako Osasun Batzordean azaldu bezala, Osakidetzako lehen lerroko osasungileen %45 inguru txertatu dituzte jada, eta osasungintza pribatuko lehen lerroarekin hasi berri dira. Hurrengo pausoa 80 urtetik gorako biztanleak dira, eta datorren astean hasteko asmoa berretsi du.
Dena den, gogorarazi du Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 162.000 direla adin horretatik gora dauden biztanleak, eta horietako asko egoitzetan txertatu badituzte ere "apurka-apurka" eraman beharreko prozesua izango dela. Kolektibo horretan txertoa hartzen lehenak 100 urtetik gorakoak izango dira. Ondoren etorriko dira 70 eta 80 urtekoen arteko txertaketak, 60 eta 70 artekoak gero, eta, azkenean, COVID-19a pairatzeko arrisku handia duten 60 urtetik beherakoak. Pfizerrekin txertatuko dituzte, baina gogorarazi du datorren astean aurreikusitako txertoen erdiak jasoko dituztela, eta horrek prozesua motelduko duela.
AstraZenecaren kasuan ere adinak izango du zeresana. Berez osasungintzako langileei zuzenduta ez dagoen dosia dela azaldu du, eta, hain zuzen ere, horregatik ez dituzte txertatuko horrekin lehen lerroko osasungileak. "Pazienteekin harreman zuzena" ez duten langileak txertatuko dituzte —albaitariak, nutrizionistak eta optikalariak, besteak beste—, eta horien ostetik etorriko dira 45 eta 55 urte arteko biztanleak. Txerto berarekin hasiko dira eguneko zentroetako langileak txertatzen ostiralean, Sagarduik azaldutakoaren arabera. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193806/paul-rusesabagina-heroia-lehen-laquoterrorismoagatikraquo-epaitua-gero.htm | Mundua | Paul Rusesabagina, heroia lehen, «terrorismoagatik» epaitua gero | Aldaketa Demokratikorako Ruandako Mugimenduko kidea da Rusesabagina. Alderdi hori oposizioan dago egun, eta adar armatu bat du Askatasun Nazionalerako Frontea. | Paul Rusesabagina, heroia lehen, «terrorismoagatik» epaitua gero. Aldaketa Demokratikorako Ruandako Mugimenduko kidea da Rusesabagina. Alderdi hori oposizioan dago egun, eta adar armatu bat du Askatasun Nazionalerako Frontea. | Orotara, hogei lagun esertzen dira akusatuen aulkian, tartean Paul Rusesabagina, Hotel Rwanda filmarekin ezagun egin zena, eta 1994an, Kigaliko hotel bateko kudeatzailea zela, 1.200 tutsi eta hutu genozidiotik salbatzeagatik hainbat herrialdetan heroi gisa hartu zutena. Nazioartearen babesa baliatuta, Ruandako presidente Paul Kagameren politikak salatu izan ditu Rusesabaginak behin baino gehiagotan eta oposizioko Aldaketa Demokratikorako Ruandako Mugimenduko kidea ere bada.
Belgikarra izan arren, azken urtean AEBetan egin ditu —Bruselako bere etxean sartu eta dokumentuak eraman zizkiotela salatu izan du behin baino gehiagotan—. Baina iazko udan, ustez Burundira eraman behar zuen hegazkin bat hartu zuen, baina Kigalin amaitu zuen bidaia. Han atxilotu egin zuten berehala. Askatasun Nazionalerako Frontea miliziako kide izatea egozten diote, baita hainbat hilketa eta lapurretan bultzatu izana ere. Aldaketa Demokratikorako Ruandako Mugimenduko adar armatua «talde terroristatzat» du gobernuak, eta hainbat erasoren erantzule jotzen du.
Rusesabaginaren aurka aurkeztutako frogen artean dago 2018an grabatutako bideo bat, non hoteleko zuzendari ohia agertzen den bide politikoetatik egindako ahaleginek «huts» egin dutela, eta aurrerantzean «edozein bide» dela «zilegi» aldaketa lortzeko.
Dena den, ekintzailea ez da akusatuen aulkian eseriko den bakarra. Beste auzipetuen artean dago Callixte Nsabimana miliziako eledun ohia. Ruanda hegoaldeko mugen aurkako erasoak antolatzea egozten diote Nsabimanari. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193807/langile-bat-hil-da-ugaon-zuhaitz-bat-gainera-erorita.htm | Ekonomia | Langile bat hil da Ugaon, zuhaitz bat gainera erorita | Aurten lan istripu batean hildako seigarren behargina da. Gueñesen bizi zen, eta 51 urte zituen. | Langile bat hil da Ugaon, zuhaitz bat gainera erorita. Aurten lan istripu batean hildako seigarren behargina da. Gueñesen bizi zen, eta 51 urte zituen. | Ugaon (Bizkaia) baso lanak egiten ari zen behargin bat hil da arratsaldean, zuhaitz bat gainera erorita. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, 16:00 aldera jazo da ezbeharra, Usila auzoan. Zuhaitza gainera erori zaio langileari, eta, lankideak suspertzen saiatu diren arren, ezin izan dute ezer egin hura bizirik mantentzeko. Hil den behargina Gueñesen (Bizkaia) bizi zen, eta 51 urte zituen.
Sindikatuen zenbaketaren arabera, aurten lan istripuan hildako seigarren behargina da, baso lanetan ari zen bigarrena.
LAB sindikatuak babesa eta elkartasuna adierazi die Ugaon hildakoaren senide eta lagunei, eta sektore horretako langileei lan arriskuen inguruko prestakuntza plan bat martxan jartzeko eskatu die administrazioei. |
2021-2-17 | https://www.berria.eus/albisteak/193808/eztabaida-eragin-du-sareetan-otegik-ertzaintzaz-esandakoak.htm | Politika | Eztabaida eragin du sareetan Otegik Ertzaintzaz esandakoak | Ertzaintzan «desbideratze bat» egon dela, eta hura berreskuratu behar dela adierazi zuen buruzagi abertzaleak. | Eztabaida eragin du sareetan Otegik Ertzaintzaz esandakoak. Ertzaintzan «desbideratze bat» egon dela, eta hura berreskuratu behar dela adierazi zuen buruzagi abertzaleak. | «Desbideratze bat egon da Ertzaintzan. Berreskuratu behar dugu polizia erakundea: demokratikoa, euskalduna eta herriaren zerbitzura dagoena». Hala esan zuen Arnaldo Otegi EH Bilduren koordinatzaile nagusiak asteartean, Radio Euskadin egin zioten elkarrizketan.
«Ertzaintzaren barruan EH Bilduri boza ematen dion jendea egon badago, batzuentzat hori harrigarria bada ere». Otegik gaineratu zuenez, egun «ezker abertzaleko jendea sartzen» ari da Ertzaintzan. Hainbat polizia sindikaturen jarrera gaitzetsi zuen Otegik, eta Espainiako Poliziako Jusapol sindikatuaren moduan jokatzea egotzi zien. Buruzagi abertzaleak gogoratu zuen Telesforo Monzon egon zela Ertzaintzaren sorreran, eta gero HBko diputatua izan zela.
EH Bilduren koordinatzaile nagusiaren hitzek hautsak harrotu dituzte sare sozialetan.
«Otegi Ertzaintza erreibindikatzen. Ikusteko sortuak gara. Tartean hil dituzten ertzainekin zer?», idatzi du, esaterako Pello Salaburu euskaltzainak. 1996 eta 2001 bitartean EHUko errektorea izan zen.
«Lotsagarria!! Auzolotsa negargarria!! Ké jeta!!», idatzi du Jose Manuel Bujanda Arizmendik. EAJko kide gisa definitzen du bere burua soslaian. ETApm-ko kidea izan zen 1973. urtetik, eta 1977ko amnistiarekin atera zen kartzelatik.
Astelehenean bertan Otegik gogoratu egin zuen eguneko efemeride bat: «1997. urteko otsailaren 15ean, Ertzaintzak tirokatu egin gintuen Bilbon». Egun horretan bi pertsona balaz zauritu zituen Ertzaintzak, Bilbon. Herri Batasunak antolaturiko manifestazioaren parte hartzen ari ziren milaka herritarren kontra jotzean.
Ertzaintzaren sostengua adierazten duen irudi bat Twitterreko soslaian daukan Gotzal Gorbeña erabiltzaileak historia «berriz idaztea» eta «asmatzea» egotzi dio Otegiri. Ezker Abertzaleak urte luzez Ertzaintzari «etengabe eraso» diola adierazi du, eta, halere, ez duela lortu milaka gazte «erakunde noble eta ohoretsu» horretatik pasatzea.
«Noble eta ohoretsu?», erantzun dio Javier Albiz erabiltzaileak. «Beste garai batean, 1937an, ziur. Gaur, gutxienez, eztabaidagarria da».
Badira, edonola ere, Otegiri independentismotik gaitzetsi diotenak Ertzaintzarengana hurbiltzeko eginiko saioa. Joxe izena erabiltzen duen batek harridura adierazi du: «Bistan da polizia nazional propioa beharko dugula. Eta baliteke okupatzen gaituzten atzerriko polizien materialaz baliatzea, eta, agian, pertsonez ere? Baina esatea atzerriko polizia horietako bat gure herriaren zerbitzura dagoela????».
Manex Gurrutxaga erabiltzaileak, berriz, Ertzaintza erreformatzearen aukera baztertu du. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193829/manu-lezertuak-segituko-du-ararteko-gisa-eusko-legebiltzarrak-haren-kargua-berretsi-ostean.htm | Politika | Manu Lezertuak segituko du Ararteko gisa, Eusko Legebiltzarrak haren kargua berretsi ostean | EAJ, EH Bildu, PSE-EE eta PPren onespenarekin atera da aurrera. Elkarrekin-Podemos-IU eta Vox abstenitu egin dira. | Manu Lezertuak segituko du Ararteko gisa, Eusko Legebiltzarrak haren kargua berretsi ostean. EAJ, EH Bildu, PSE-EE eta PPren onespenarekin atera da aurrera. Elkarrekin-Podemos-IU eta Vox abstenitu egin dira. | Manu Lezertua legelariak beste bost urtez segituko du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako Ararteko gisa, Eusko Legebiltzarrak gaur haren kargua berretsi ostean. Vox eta Elkarrekin-Podemos-IU abstenitu egin dira, eta legebiltzarrean ordezkaritza duten gainerako indarrek alde bozkatu dute.
Ararteko gisa 2015ean hartu zuen lehen aldiz kargua, baina Lezertuak ibilbide luzea du legelari gisa. 1983 eta 1985 bitartean Eusko Jaurlaritzako abokatu gisa jardun zuen, eta beste 30 urtez aritu zen gero Europako Giza Eskubideen Auzitegian lanean, legelari gisa. Espainiako Auzitegi Konstituzionalean ere jardun zen 1992 eta 1994 bitartean, oinarrizko askatasunen defendatzaile eta eskubide urraketei lotutako auziei buruzko lanetan.
Horrenbestez, EAJk eta PSE-EEk proposatuta, Manu Lezertuak segituko du beste bost urtez Ararteko karguan. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193830/nafarroako-auzitegiak-ostatuen-barnealdea-ixteko-agindua-berretsi-du.htm | Ekonomia | Nafarroako Auzitegiak ostatuen barnealdea ixteko agindua berretsi du | Erabakia «berehala» eteteko eskatu zuten ostalariek, kalte ekonomikoak argudiatuta. Auzitegiak gobernuaren argudioak aztertu arte ez du erabakirik hartuko. | Nafarroako Auzitegiak ostatuen barnealdea ixteko agindua berretsi du. Erabakia «berehala» eteteko eskatu zuten ostalariek, kalte ekonomikoak argudiatuta. Auzitegiak gobernuaren argudioak aztertu arte ez du erabakirik hartuko. | Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiko Administrazioarekiko Auzien Salak atzera bota du Nafarroako Gobernuak urtarrilaren 20an emandako foru agindua berehala bertan behera uzteko ostalariek eginiko eskaera. Agindu horren bidez, besteak beste, ostalaritza eta jatetxeen barrualdea ixtea erabaki zuen gobernuak, eta edukiera murriztea ezarri zuen terrazetan, COVID-19aren aurkako neurri gisa. Ostalariek eskatu zuten debeku hori berehala altxatzeko, kautelazko neurri gisa. Salak uste du ez dagoela presa berezirik horretarako, eta azaldu du beste aldearen (administrazioaren) argudioak entzun ondoren hartuko duela azken erabakia.
Gogoratu du urtarrilaren 29an Nafarroako Ostalaritza eta Turismoko Enpresarien Elkarteak eta Nafarroako Ostalaritza Enpresa Txikien Elkarteak egindako eskaeran ez zutela kautelazko neurririk eskatu, eta otsailaren 16ra arte itxaron zutela horretarako. «Hortik ondorioztatzen da premiarik ez dagoela».
Kalte ekonomikoa
Ez da lehenengo aldia Nafarroako Gobernuak ostatuen barnealdea itxi eta terrazak murrizten dituena. Errekurtsogileek aurretik ere beste bi aldiz eskatu zuten neurri horiek kautelaz eteteko, eta orduan ere Salak atzera bota zituen, iazko irailaren 16an eta urriaren 23an kaleratutako autoetan.
Ostalarien irudiko, jatetxeen barrualdea ixteko eta terrazak murrizteko neurria bertan behera uzteko premia «eztabaidaezina» da establezimendu «gehien-gehienentzat», barnealdeko mahaien zerbitzua baino ez dutelako, eta ez terrazarena. «Neurri horrek, berehala eta beste erremediorik gabe, establezimenduak ixtea dakar. Erabat bideraezina da egunak eta egunak galtzen jarraitzea, etenik gabe, Nafarroako ostalaritzaren zati handi batentzat», azaldu dute. Auzitegiak, hala ere, uste du galera ekonomikoak argudiatzea ez dela «premia objektibo bat». |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193832/georgiako-lehen-ministroak-dimisioa-eman-du.htm | Mundua | Georgiako lehen ministroak dimisioa eman du | Nikanor Melia oposizioko buruaren atxiloketak gobernuan eragin duen arrakalaren ondorioz eman du dimisioa Giorgi Gakhariak. | Georgiako lehen ministroak dimisioa eman du. Nikanor Melia oposizioko buruaren atxiloketak gobernuan eragin duen arrakalaren ondorioz eman du dimisioa Giorgi Gakhariak. | Giorgi Gakharia Georgiako lehen ministroak dimisioa eman du gaur goizean, Nikanor Melia oposizioko buruaren atxiloketak gobernuan eragin duen eztabaidaren eraginez. Gakhariak argudiatu du bere gobernuan ez duela lortu denek elkar ulertzea, eta horregatik eman duela dimisioa. "Espero dut pauso honek gure espazio politikoan zatiketa murrizten laguntzea, uste baitut zatiketa eta liskarra direla gure herriak eta garapen ekonomikoak dituzten arriskurik handienak".
2019ko istilu batzuengatik atxilotu dute Melia, Mugimendu Nazional Batuaren burua. Gakhariak esan du oposizio buruak ez zuela inoiz legea errespetatu eta protesta horietan parlamentuan sartzera deitu zituela herritarrak. Baina gaineratu du atxiloketak arriskuak dituela eta krisi ekonomikoaren eta pandemiaren kudeaketa zailtzen dituela.
Errusiaren ordezkaritza batek Tiflisera egin zuen bisita batek piztu zituen protestak. 200 lagun baino gehiago zauritu zituzten, eta Irakli Kobajidze presidentearen dimisioa ekarri zuen krisiak. Gajaria Barne ministro zen, eta oposizioak haren dimisioa ere eskatu zuen. Protesta horien auzian 10.000 euroko fidantza eskatu du Meliarentzat, eta ordaindu ez duelako atxilotu dute.
Gakhariaren dimisioaren ostean, atxiloketa agindua bertan behera utzi dutela argitaratu du Georgia Today egunkariak. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193833/puigdemonti-immunitatea-kentzearen-aldekoa-da-europako-parlamentuaren-txostena.htm | Mundua | Puigdemonti immunitatea kentzearen aldekoa da Europako Parlamentuaren txostena | Astelehenean aurkeztuko dute Batzorde Juridikoan, eta hark baietza emanez gero, osoko bilkurak berretsi beharko du, martxoan. Erabakiak Cominen eta Ponsatiren egoerei ere eragingo die. | Puigdemonti immunitatea kentzearen aldekoa da Europako Parlamentuaren txostena. Astelehenean aurkeztuko dute Batzorde Juridikoan, eta hark baietza emanez gero, osoko bilkurak berretsi beharko du, martxoan. Erabakiak Cominen eta Ponsatiren egoerei ere eragingo die. | Datorren astelehenean Europako Parlamentuaren Batzorde Juridikoan aurkeztuko den proposamena aurreratu du Espainiako ABC egunkariak. Carles Puigdemont, Toni Comin eta Clara Ponsati europarlamentariei immunitatea kentzearen alde egingo du, Espainiako Auzitegi Gorenak eginiko eskaerei men eginez. Biharamunean, JxCATeko kideei immunitatea kendu edo ez bozkatu beharko dute batzorde horretako parlamentariek.
Efe agentziak jasotako informazioaren arabera, txostenak argudiatzen duen arrazoietako bat da Espainiako Justiziak leporatzen dizkieten ustezko delituak europarlamentuko kide izan aurretik eginak direla, eta ez dutela zerikusirik Europako Parlamentuan duten jardunarekin. Hala, txostenaren egile Angel Dzhambazkik uste dute ez dagoela arrazoirik immunitatea indargabetzeko Espainiak eginiko eskaerari ezezkoa emateko. Dzhambazki Bulgariako VMRO alderdiko kide da. Europako Parlamentuko Europako Kontserbadoreen eta Erreformisten taldeko kide da VMRO, besteak beste, Legea eta Justizia, Vox eta Italiako Anaiak eskuin muturreko alderdiekin batera.
Europako Parlamentuko Batzorde Juridikoa 25 kidek osatzen dute, eta horietatik zazpi Europako Alderdi Popularreko kide dira, eta bost koalizio sozialdemokratakoak. Espainiako alderdiei dagokionez, PPk eta PSOEk bina kide dituzte batzordean, eta Ciudadanosek bat, presidentea. Aste honetan bertan, txostena argitaratu aurretik, PSOEko kideek uko egin diote euren botoa zein izango den aurreratzeari.
Izatez, Europako Parlamentuaren araudiaren arabera, Batzorde Juridikoak eskaera egiten duen estatuari ezezkoa emateko aukera du, hura eurodiputatu gisa emaniko iritzi edo boto baten ondorio bada, edo politikaria epaitzearen arrazoia haren edo Europako Parlamentuaren jarduera politikoa etetea bada.
Asteartean Batzorde Juridikoak Espainiak eginiko eskaeraren alde egingo balu, martxoaren 8tik 11ra egingo den osoko bilkurak erabakia berretsi beharko luke. Horrek, Espainiako ABC egunkariaren arabera, Espainiak Belgikari eginiko atxilotze eskaera berrikustea eragingo luke. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193834/eusko-legebiltzarrak-atzera-bota-du-jokoa-arautzeko-lege-proposamena.htm | Gizartea | Eusko Legebiltzarrak atzera bota du jokoa arautzeko lege proposamena | Elkarrekin Podemosek proposatua zuen legea aldatzea, eta EH Bilduren babesa jaso du; ez, ordea, EAJ, PSE-EE eta PPrena. Gaur egungo arauak eguneratu eta erregulatzearen alde egin dute azken hiru alderdi horiek. | Eusko Legebiltzarrak atzera bota du jokoa arautzeko lege proposamena. Elkarrekin Podemosek proposatua zuen legea aldatzea, eta EH Bilduren babesa jaso du; ez, ordea, EAJ, PSE-EE eta PPrena. Gaur egungo arauak eguneratu eta erregulatzearen alde egin dute azken hiru alderdi horiek. | EAJk, PSE-EEk, PPk eta Voxek uko egin diote EAEn jokoa arautzeko lege proposamena onartzeari, eta, hala, ez du aitzina eginen. Elkarrekin Podemosek egina zuen 1991ko legea aldatzeko erreforma proposamena, eta EH Bilduren babesa baino ez du jaso. EAJk, PSE-EEk eta PPk legea eguneratu eta jokoaren gaur egungo errealitatera egokitzearen alde egin dute, araudiaren eta planifikazioaren bitartez. Eusko Jaurlaritzak aurrez adierazia zuen lege proposamenaren aurkako kontrakotasuna, joan den abenduaren 15ean plazaraturiko ohar batean.
Apustu edo joko etxeen kopurua mugatzea proposatzen zuen Elkarrekin Podemosen testuak, bertzeak bertze: probintziako gehienez kasino bat, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan gehienez ere 100 joko etxe eta 50 apustu etxe, eta bingoetan gehienezko 5.000 lagunentzako tokia egotea. Era berean, lokal baten eta bertzearen artean gutienez 500 metroko distantzia egon zedila galdegiten zuen legearen aldaketak, baita joko etxeen eta eskola, unibertsitate, gazte lokal eta jokalarien errehabilitazio zentroen artean ere. Leku horietatik 500 metrotara jokoari buruzko publizitatea egotea ere debekatzen zuen, baita osasun etxe eta zentro sozial, zinema eta administrazio publikoetan ere, bertzeren artean. Adingabeak apustu etxeetan sartu ezin ahal izateko mekanismoak ere jartzen zituen lege proposamenak, eta lokal horietan sartzeko eta ateratzeko ordutegiak ere mugatzen zituen.
Iñigo Martinez Elkarrekin Podemoseko legebiltzarkideak adierazi du beharrezkoa dela legea aldatzea gaur egungo egoerari aurre egiteko. Izan ere, Eusko Jaurlaritzako iturriak aipatuta eman dituen arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 43.000 lagunek dituzte jokoarekin loturiko arazoak, eta gazteen %5ek luke jokoarekiko menpekotasuna. Martinezek ohartarazi duenez, halaber, Bilboko 32 ikastetxek dute joko aretoren bat 500 metrora baino gutiagora. Elkarrekin Podemoseko legebiltzarkideak gaitzetsi du EAJk eta PSE-EEk «argudio lauso eta ez juridikoekin» egin diotela uko Eusko Legebiltzarrean eztabaida zabaltzeari: «Pentsatu behar dut gehiengo absolutuagatik dela, edo esplizitatzen ari ez diren argudioak defendatzen ari dira?».
Eba Blanco EH Bilduko legebiltzarkideak, bere aldetik, adierazi du «presazkoa» dela legea aldatzea, «lehen orritik azkeneraino», gero eta gazte gehiagori eragiten dieten «sustantziarik gabeko adikzioen ondorioak» eteteko.
EAJko Estibaliz Larraurik adierazi du beharrezkoa dela gaia lantzea, baina ez Elkarrekin Podemosek egindako moduan. Araudia aldatzea da egokiena, jeltzaleen ustez, «malguagoa» baita: Larraurik jakinarazi du iaz hasi zutela proiektu hori, eta «laster» bukatuko dutela. PSE-EEren ustez ere «egokiagoa» da azken hori.
Eragin Bilboko gazteen taldeak Legebiltzarreko eztabaida jarraitu du gaur, eta Unai Sainz taldeko kideak Eusko Legebiltzarrak gaiarekiko duen «interes falta» gaitzetsi du eztabaidaren akaberan. Instituzioek gazteen ludopatiarekiko duten «pasibotasuna» salatu du apustu etxeen aurkako gazte taldeak. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193835/auzitegi-gorenak-ebatzi-du-osakidetzako-langileen-eta-ertzainen-oinarrizko-eskubideak-urratu-zituela-jaurlaritzak.htm | Gizartea | Auzitegi Gorenak ebatzi du Osakidetzako langileen eta ertzainen oinarrizko eskubideak urratu zituela Jaurlaritzak | EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak emandako epaia berretsi du Espainiako Auzitegi Gorenak. Lanerako babes materiala ez ziela eman ebatzi du. Datozen asteetan jakinaraziko dituzte sententzien nondik norakoak. | Auzitegi Gorenak ebatzi du Osakidetzako langileen eta ertzainen oinarrizko eskubideak urratu zituela Jaurlaritzak. EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak emandako epaia berretsi du Espainiako Auzitegi Gorenak. Lanerako babes materiala ez ziela eman ebatzi du. Datozen asteetan jakinaraziko dituzte sententzien nondik norakoak. | Espainiako Auzitegi Gorenak arrazoia eman die Ertzaintzako eta Osakidetzako sindikatuei, eta EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren epaia berretsi du: ebatzi du Eusko Jaurlaritzak Osakidetzako langileen eta ertzainen "oinarrizko eskubideak" urratu dituela, hainbat hilabetetan babes materialik gabe lan egin zutelako. Erabakia "aho batez" hartu du epaimahaiak, Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Orokorrak adierazi duenez, eta datozen asteetan emango dute sententziaren berri.
Auzitegi Goreneko Gizarte gaietako bilkurak Eusko Jaurlaritzaren bi helegite aztertu ditu gaur. Osakidetzako eta Ertzaintzako sindikatuen salaketek bide luzea egin dute. Pandemiaren hasieran salatu zuten ESK osasungintzako sindikatuak eta Erne eta Esan Ertzaintzako sindikatuek behar besteko babes neurririk ez zutela. EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak arrazoia eman zien, eta zenbait neurri hartzera behartu zuen Jaurlaritza: besteak beste, Segurtasun Saila derrigortu zuen ertzain guztiei proba serologikoa egitera. Hala ere, Jaurlaritzak helegitea jarri zuen Madrilen, eta gaurko epaiak berretsi du eskubide horiek "urratu" zituela.
Epaiak ez du hori soilik ebatzi, ordea. Langile horien oinarrizko eskubideak prozesu judizialen tutoretzapetik pasatzea "egokia" dela iritzi du, beren lana egiterako orduan osasungintzako langileek eta ertzainek izan dituzten "baldintza ezohikoak" direla eta. Gehitu du sindikatuek "zilegitasuna" dutela oinarrizko eskubide horiek tutoretza judiziala eskatzeko.
Errespetatu bai, baina ez du bat egiten
Epaia jakin bezain pronto zabaldu du komunikatua Eusko Jaurlaritzak. Gorenaren epaia errespetatzen duela, baina bat egiten ez duela adierazi du, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren epaiarekin egin bezalaxe. Jaurlaritzak azpimaratu du salaketa pandemia hasieran gertatu zela, eta garai horetan babes materiala urria zela mundu osoan, ez bakarrik Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan. Gehitu du, konfinamendu garaia izaki, material horren ekoizpena, logistika eta garraio jarduerak itxita zeudela.
Halaber, nabarmendu du gaur egun administrazio publikoan lan egiten duten langileei banakako babes ekipamendu "egokiak" banatzen dizkietela bermatu duela, eta babes protokoloak ere ezarri dituela. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193836/641-kasu-positibo-detektatu-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 641 kasu positibo detektatu dituzte Hego Euskal Herrian | Atzo egindako proben %4,8k eman dute positibo Hegoaldean. Eusko Jaurlaritzak gaurkotutako datuen arabera, 20 udalerri daude eremu gorrian. Bilbo eremu gorritik atera da, intzidentzia tasa apalduta. | 641 kasu positibo detektatu dituzte Hego Euskal Herrian. Atzo egindako proben %4,8k eman dute positibo Hegoaldean. Eusko Jaurlaritzak gaurkotutako datuen arabera, 20 udalerri daude eremu gorrian. Bilbo eremu gorritik atera da, intzidentzia tasa apalduta. | Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, 641 positibo atzeman ziren atzo egindako testetan. Zehazki, PCR probak eta antigeno testak aintzat harturik, 13.229 proba egin zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak asteazkenean, eta %4,8 izan da positiboen ehunekoa.
Zehazki, herrialdez herrialde, Bizkaian, 341 positibo zenbatu dira; Gipuzkoan, 133; Araban, 81, eta Nafarroan, berriz, 78. Bezperako datuen aldean, egun bakarrean zenbatutako kasu kopuruak Hegoaldeko lurralde guztietan egin du gora.
Hegoaldeko ospitaleei dagokienez, presioa arintzen ari dela erakusten dute azken bi asteetako datuek. Hala eta guztiz ere, azken hamalau egunetako batezbestekoa eguneko 75 lagun ospitaleratu da Hegoaldean. Osasun agintariek gaur emandako datuen arabera, atzo 77 pertsona sartu zituzten erietxera. Nafarroan ospitaleratutako bederatzietatik hiru ZIUetara eraman dituzte. Bestalde, guztira 177 lagun daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan, eta 500 daude gela arruntetan.
Eremu gorriko herriak
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan eremu gorrian diren herrien zerrenda eguneratu du Osasun Sailak. Azken datuen arabera, eremu gorrian daude Barrika, Berango, Bergara, Bermeo, Derio, Elgoibar, Getxo, Gorliz, Gueñes, Lantaron, Lemoiz, Lezama, Loiu, Mendaro, Oñati, Plentzia, Santurtzi, Urduliz, Sopela eta Zamudio. Astelehenean egindako eguneraketatik, hamabi herri atera dira eremu gorritik, intzidentzia tasa apalduta; horien artean da Bilbo. Egun, hiriburu guztiak dira zerrendatik kanpo. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193837/martxoaren-3ak-oroimenerako-leku-bat-izango-du.htm | Gizartea | Martxoaren 3ak oroimenerako leku bat izango du | Biktimen Oroimenezko Zentroa sortzeko akordioa sinatu dute Eusko Jaurlaritzak, Arabako Foru Aldundiak, Gasteizko Udalak eta Gasteizko Gotzaindegiak. Instituzioek izango dute «lidergoa», baina gizarte eragileekin jardungo dute. Memoria Gara ekinbideak larunbatean egingo du agerraldia. | Martxoaren 3ak oroimenerako leku bat izango du. Biktimen Oroimenezko Zentroa sortzeko akordioa sinatu dute Eusko Jaurlaritzak, Arabako Foru Aldundiak, Gasteizko Udalak eta Gasteizko Gotzaindegiak. Instituzioek izango dute «lidergoa», baina gizarte eragileekin jardungo dute. Memoria Gara ekinbideak larunbatean egingo du agerraldia. | Lehen urrats bat egin, eta 1976ko gertakariak eta biktimak oroitzeko eta memorian iltzatzeko asmoz, Biktimen Oroimenezko Zentroa sortzeko akordio bat sinatu dute instituzioek. Gasteizko Zaramaga auzoko San Frantzisko elizan ezarriko dute espazioa, egun hartako gertakarien leku berean, hain zuzen. Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak adierazi du zentroa sortzeko «lekurik egokiena» dela eliza, eta azpimarratu du «egun historiko bat» dela: «Egun horretako gertakariekin eta biktimekin dugun zorra kitatzen hasiko gara, behin betiko». Haren arabera, zentroa «oroimenaren gunea eta elkarbizitzaren itsasargia» izango da, eta horretarako lehen harria jarri dute gaur.
Sailburuarekin batera, gaur goizean eginiko akordio sinatzean izan dira Ramiro Gonzalez Arabako Foru Aldundiko ahaldun nagusia, Gorka Urtaran Gasteizko alkatea eta Juan Carlos Elizalde Gasteizko Gotzaindegiko gotzaina. Hasierako asmoa, printzipioz, fundazio bat sortzea da, hala nola memoriaren zentroa sustatzeko eta kudeatzeko, eta, horretarako, Elizbarrutiak eliza utziko dio fundazioari. Ekinbideak instituzioen «lidergoa» izango duela azpimarratu du Artolazabalek, baina gizarte eragileekin ere jardungo dutela. Haren ustez, soilik era horretan izango da posible biktimen «memoria» errealitate bihurtzea. Herri mugimenduetako ordezkariak eta Martxoak 3 elkartea, ordea, ez dira gaurko aurkezpenean egon, eta larunbatean egingo dute agerraldi bat.
Memoriaren garrantzia izan du oinarri Artolazabalek: «Memoria ez da soilik iragana; memoria, batez ere, etorkizuna da, egiaren eta elkarbizitzaren alde jarduteko». Erantsi du inork ez diela bizia itzuliko ia orain dela 45 urte Poliziak hil zituen bost langileei, baina posible dela «memoriaren, egiaren eta errekonozimenduaren» eskubidea bermatzea. Bide beretik, gertakarien erantzulea zein den ere azpimarratu du: «Martxoaren 3an Polizia armatuak indarkeria bereizi gabe erabiltzearen erantzulea Espainiako Estatua da; egindako kaltea aitortzeaz gain, irmoa izan behar du autokritikan eta aitorpenean, erabat bidegabea izan baitzen gertaera».
Gonzalezek nabarmendu du «denbora gehiegi» igaro dela zentro honen lehen urratsak sinatzeko, eta gizarteak «urteak» daramatzala aldarrikapen berberarekin. «Urte hauetan guztietan biktimak, askotan, aitorpenik eta erakundeen laguntzarik gabe sentitu dira». Zehazki, azpimarratu du Arabako Foru Aldundiak lehen erakunde aitorpena 2008an egin ziela biktimei. Urtaranek ere urte hauetako guztietako borroka izan du oinarri, baina azaldu du orain dela 45 urtetik ari direla justizia eskatzen: «Sarraski haren ondoren, baten batek pintaketa ikoniko bat egin zuen, odolarekin, eliza honetatik hurbil dagoen zoladuran, eta, haren bidez, justizia eskatzen zuen bost langile horien erailketarengatik». Beraz, honek ere uste du justizia eta erreparazioa bermatzeko memoria egitea «beharrezkoa» dela.
Urtebeteko epea
Gaur, soilik lau aldeen arteko akordioa sinatu dute San Frantzisko elizan, eta Artolazabalek erantsi du, oraindik, lehen bilera batzuk egin dituztela, eta ez dutela egutegi zehatzik eskaini. Hala ere, nabarmendu du «urtebete barru» martxan egon daitekeela zentroa. Haren arabera, zentroaren sorreran «zuhurrak» izatea beharrezkoa da, eta oraindik lan «handia» dago egiteko, hala nola elkarteekin eta sindikatuekin. Pausu hau «hasiera» besterik ez dela gaineratu du. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193838/airbusek-zenbaki-gorrietan-amaitu-du-2020a.htm | Ekonomia | Airbusek zenbaki gorrietan amaitu du 2020a | Urte amaiera ona izan duela azaldu du konpainiak, baina, bere aurreikuspenen arabera, 2023-2025era arte luzatuko da sektoreko krisia. Euskal Herrian 50 hornitzaile inguru ditu. | Airbusek zenbaki gorrietan amaitu du 2020a. Urte amaiera ona izan duela azaldu du konpainiak, baina, bere aurreikuspenen arabera, 2023-2025era arte luzatuko da sektoreko krisia. Euskal Herrian 50 hornitzaile inguru ditu. | Airbus Europako hegazkin ekoizle nagusiak 1.133 milioi euroren galera garbiak izan ditu 2020. urtean. Koronabirusaren krisia gogorren jotzen ari den sektoreetako bat da hegazkin ekoizleena, mundu osoan joan-etorriei ezarri zaizkien murrizketengatik. Airbusek, baina, Boeingek baino hobeto amaitu du urtea. AEBetako erraldoiak 11.900 milioi dolarreko galera izan du 2020an, bereziki azken urteetan 737 Max modeloarekin izaten ari den arazoengatik.
Airbusek, dena den, bi urte darama galerak pilatzen. 2019koa baino %15 txikiagoa izan da iazkoa: duela bi urte 1.362 milioi eurokoa izan zen, baina, produkzioak baino gehiago, ustelkeria kasu batengatik jarritako isun batek eragin zuen zulo hori.
Konpainiak zuhur begiratzen die datozen hilabeteei. Urte amaiera ona izan duela azaldu du: entregen erritmoa berreskuratzea lortu duela, txertoarekin loturiko albisteak tarteko, airelinea komertzialek bultzatuta. Baina urte osoan pilatutako zenbaki gorriak txukuntzea lortu badu, gobernuen eskaerei esker lortu du, bereziki armadetarako eskaerengatik. Iaz, merkataritza hegazkinenak bi heren apaldu ziren; aldiz, armadenak %39 handitu ziren. Helikopteroen adarrak ere gora egin du.
Udaberrian, zer etor zitekeen ikusita, ekoizpen erritmoak %30 baino gehiago murriztu zituen Airbusek; ikerketa eta garapenerako gastuak %15 txikitu zituen, eta 15.000 langile kaleratu zituen (134.000 ditu guztira). 2021. urterako, konpainiak iragarri du oraingoz ez duela doikuntza gehiago egingo produkzioan eta lantaldean.
Itzala euskal enpresetan
Airbusek itzal luzea du Europa osoan, haren hornitzaile direnengan, bereziki. Euskal Herrian, 50 enpresa eta 6.000 behargin inguru ari dira arlo horretan, eta Airbus da haien guztien bezero nagusia. Hala, Europako erraldoiak hartutako erabakiek domino efektua izan dute: berrehundik gora langile kaleratzen hasi dira, besteak beste, Bizkaiko ITPn, Arabako Aernnovan, Aciturrin eta Alestisen eta Lapurdiko Lauaken.
Hurrengo urteko aurreikuspenak ere ez dira onak. Airbusek espero du 2023-2025ean leheneratzea merkatua. 2021ean 2020ko hegazkin komertzial kopuru bera entregatzea aurreikusi du. Aurten modelo txikienen fabrikazioa handitzea pentsatu du, hilean 40-45 eginda. Krisia hasi baino lehen, 63 egitea espero zuen.
Etorkizunari buruz, zuhur mintzatu da Guillaume Faury Airbuseko kontseilari ordezkaria: «2020ko emaitzek Airbusen erresilientzia erakusten dute, sektore aeroespaziala kolpatu duen krisi larrienaren aurrean. Baina zalantza handiak daude gure industrian 2021era begira, pandemiak eragina izaten jarraitzen duelako». |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193839/baldintzarik-gabeko-oinarrizko-errenta-eskatzeko-herri-ekinaldi-legegilea-aurkeztu-dute.htm | Ekonomia | Baldintzarik gabeko oinarrizko errenta eskatzeko herri ekinaldi legegilea aurkeztu dute | EAEko herritar bakoitzari oinarrizko errenta bat ematea proposatu dute: 270-900 euro artekoa litzateke, adinaren arabera. Eusko Legebiltzarrean erregistratu dute ekinbidea. | Baldintzarik gabeko oinarrizko errenta eskatzeko herri ekinaldi legegilea aurkeztu dute. EAEko herritar bakoitzari oinarrizko errenta bat ematea proposatu dute: 270-900 euro artekoa litzateke, adinaren arabera. Eusko Legebiltzarrean erregistratu dute ekinbidea. | Eusko Legebiltzarreko mahaian aurkeztu dute goizean baldintzarik gabeko oinarrizko errenta eskatzeko herri ekinaldi legegilea. Pobreziarekin amaitzeko eta pertsona guztientzat eskubideetan aurrera egiteko «tresna» gisa aurkeztu dute proposamena.
Modu horretan, ekinbideak jasotzen du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herritar orori gutxieneko ordain bat ematea. Kopuru hori, EAEko pobrezia mailaren araberakoa litzateke: hau da, proposatu dute 18 urte baino gehiagoko herritarrentzat 900 eurokoa izatea errenta; zenbateko horren erdia 14 eta 18 urte bitartekoentzat; eta, %30a 14 urtetik beherakoentzat –270 euro–.
Herritar talde bat dago ekinaldi legegilearen sustatzaileen atzean; pobreziaren, bazterkeriaren eta giza eskubideen aldeko borrokan ari diren hamazazpi pertsona, zehazki.
Sustatzaileek proposatu dute oinarrizko errenta hori «eskubide subjektiboa» izatea, eta EAEko aurrekontu orokorren bitartez finantzatzea. «Hezkuntza edo Osasuna sistema publikoak babestutako oinarrizko eskubideak eta eskubide unibertsalak diren bezala, baldintzarik gabeko oinarrizko errentak eskubide berri bat gehituko lieke pertsona guztiei, hileko diru sarrera unibertsal eta baldintzatu gabeko baten bidez, pertsona guztiei bizitza duina izateko baldintza material nahikoak ahalbidetzeko», adierazi du Bego Oleaga bozeramaileak.
Sinadura bilketa Proposamena legebiltzarrean erregistratu ondoren, ganberako mahaiak aztertu eta erabakiko du herri ekinbide legegilea tramitera onartu edo ez. Onartuko balitz, eskaerak gutxieneko babes herritar bat izan beharko luke: hau da, 10.000 sinadura bildu beharko lituzke Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.
Hori horrela, gizarte zibileko erakundeei eta ekinbidean interesa duten norbanakoei bat egiteko eskatu diete sustatzaileek. «Baldintzarik gabeko oinarrizko errenta batekin pertsona guztiok irabazten dugu». |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193840/begi-bat-galdu-du-haselen-espetxeratzearen-aurkako-protestetan-zauritutako-batek.htm | Mundua | Begi bat galdu du Haselen espetxeratzearen aurkako protestetan zauritutako batek | Mossoek foam jaurtigaiak erabili zituzten Pablo Hasel rap abeslaria espetxean sartu eta haren alde eginiko mobilizazioetan, eta manifestarien aurka jaurti zituzten. Emakume bat larriki zauritu zuten, eta begi bat galdu du kolpearen eraginez. | Begi bat galdu du Haselen espetxeratzearen aurkako protestetan zauritutako batek. Mossoek foam jaurtigaiak erabili zituzten Pablo Hasel rap abeslaria espetxean sartu eta haren alde eginiko mobilizazioetan, eta manifestarien aurka jaurti zituzten. Emakume bat larriki zauritu zuten, eta begi bat galdu du kolpearen eraginez. | Zaharra da gomazko piloten eta foam piloten inguruko eztabaida. 2012. urtean hil zen Iñigo Cabacas, Ertzaintzaren gomazko pilota baten kolpearen ondorioz. Mugarri izan zen gertakari hura, eta, geroztik, gomazko pilota horiek erabiltzeari utzi zioten. Gerora, foam deituriko materialez egindako jaurtigaiak erabiltzen hasi zen Ertzaintza, baina foamez egindakoak erabiltzen hasteak ez ditu arazo guztiak konpondu. Bartzelonan gertaturiko gertaera lazgarri bat izan da eztabaida hori berriz ere mahairatu duena. Pablo Hasel rap abeslaria espetxean sartu, eta haren alde eginiko protesta eta mobilizazio batzuetan erabili zituzten Mossoek asteartean, eta manifestarien aurka jaurti zituzten. Emakume bat larriki zauritu zuten, eta kolpearen eraginez, begi bat galdu du. Pere Ferrer Mossoen zuzendari nagusiak gaur jakinarazi du ikerketa bat ireki dutela jazoera argitzeko, eta «zinez deitoratzen» dutela emakume hori era horretan zauritu izana.
Kataluniako Giza Eskubideen alde lan egiten duen Iridia erakundeak gaitzetsi egin du jazoera, eta bertan izan ziren manifestariei eskatu die grabatu zituzten irudiak eta bideoak bidaltzeko, zehazki zer eta nola gertatu zen argitzeko helburuarekin. Lehen datuen arabera, 20:30 eta 20:45 bitartean jaso zuen pilotakada emakumeak, Augusta etorbidean, Diagonal eta Travessera de Gracia kaleen artean. Manifestaria Bartzelonako Clinic Ospitalean dago geroztik, eta begi globoaren leherketa izan du kolpearen ondorioz. Iridia erakundearen hitzetan, foam jaurtigaiak «doitasun arma» dira, eta oso larritzat jotzen dute pertsona bat buruan zauritu izana. «Aspalditik ohartarazten ari garen moduan, foam bala horiek oso arriskutsuak dira, eta lesio larriak eragin ditzakete, baita heriotza ere», adierazi du erakundeak.
Euskal Herrian, aurrekari ugari
Euskal Herrian ere badira jaurtigai horien erabileraren eraginez ondorio larriak jasan dituzten manifestariak. Urtarrilaren 20an Donostian material hori erabiltzearen ondorioz zauriturik suertatu ziren gazteen auzia da horietako bat. Less lethal edo ez hain hilgarriak gisa sailkaturik daude arma horiek, baina, noraino dira kalte eta arriskurik gabeak? Eta arma horien ezaugarriez gain, erabiltzeko moduak ere ba al du zerikusirik izan ditzaketen ondorioetan? Galdera horiek eta gehiago aztertu zituen BERRIAk urtarrilean, artikulu honetan. Plastikozko aparraren moduko material batez osaturik daude: ez da gomazko pilotetako kautxua bezain gogor eta zurruna, eta, hark ez bezala, zerbait jotzen duenean, kolpearen energia xurgatzen du, eta deformatu egiten da. 40 milimetroko kalibreko jaurtigaiak dira, zilindro itxurakoak, eta hiru atal dituzte: karkasa, sua pizteko bederatzi milimetroko kartutxoa eta puntan golf pilota baten itxura duen foam muturra.
Nahuel Gomez Rodriguez pilotakada jaso zuen gaztearen testigantza ere jaso zuen BERRIAk. «Hobeto» egon arren, erraz ahantziko ez duen egun gisa definitu zuen Urtarrilaren 20a. Matelezurra hautsi zion jaurtigaiak, eta bi egun igaro behar izan zituen Donostiako ospitalean. Biharamunean egin zioten ebakuntza, eta pixkanaka osatzen ari bada ere, «injustizia sentimendua» barrenean du oraindik. «Ebakuntza hau jasan behar izana, nire bizitza aldatu behar izana, plaka batzuk orain bizitza osorako barruan eduki behar izana oso injustua da. Hor nengoelako jo ninduten; ez nintzen ari istiluetan parte hartzen», adierazi zuen.
Urte bat lehenago, 2019ko apirilean, matelezurra puskatu zioten Bilboko neska gazte bati ere. Vox alderdiak Bilbon antolaturiko ekitaldi baten aurkako protestara joan zen apirilaren 13an, eta masailezurra bitan xehaturik itzuli zen handik, ospitalera. Casilda Iturrizar parkean zen Espainiako alderdi ultraeskuindarraren mitina, eta zaurituak BERRIAri azaldutakoaren arabera, «jende pila bat» batu zen protestara. Hala, Ertzain lerro bat jarri zitzaien aurrean: «Gu destatzen ari ziren, baina ez nuen uste tiro egiteko asmorik zutenik». Ez zuen mugitzeko beharrik ikusi, eta zegoen tokian gelditu zen, baina, «bat-batean» tiroka hasi zen Ertzaintza: «Zaharrak zeuden, manifestazioarekin zerikusirik ez zuten txirrindulariak... Esango nuke ez zeudela hamar metrora baino gehiagora». Momentu horretan ohartu zen ertzain bat apuntatzen ari zitzaiola: «Buelta ematen hasi nintzen, eta ezkerrerantz abiatu nintzenean masailezurraren atzeko partean jo ninduten». Ebakuntza eginda, egun ugari igaro zituen ospitalean, baina mina «asteetan» izan zuen. Orain «ondo» dagoela dio, baina «bizi osorako» plaka batzuk ditu barnean, ez lituzkeenak «eduki behar». |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193841/beste-zigor-bat-ezarri-diote-pablo-haseli.htm | Mundua | Beste zigor bat ezarri diote Pablo Haseli | Haren aurkako bi urte eta erdiko espetxe zigorra berretsi du Lleidako Probintzia Auzitegiak, ustezko polizia indarkeria kasu batean udaltzain baten alde deklaratu zuen pertsona bati «mehatxu egiteagatik». Rap kantariak helegitea aurkeztu dezake Gorenean. | Beste zigor bat ezarri diote Pablo Haseli. Haren aurkako bi urte eta erdiko espetxe zigorra berretsi du Lleidako Probintzia Auzitegiak, ustezko polizia indarkeria kasu batean udaltzain baten alde deklaratu zuen pertsona bati «mehatxu egiteagatik». Rap kantariak helegitea aurkeztu dezake Gorenean. | Pablo Hasel rap kantariaren espetxeratzearen aurkako protestek, besteak beste, Herrialde Katalanetako, Espainiako eta Euskal Herriko kaleak bete dituzte, eta mobilizazio gehiago espero dira datozen egunetarako ere. Espainiako Auzitegi Nazionalak «terrorismoari gorazarre» eta «koroari eta estatuko erakundeei irain» egiteagatik bederatzi hilabeteko espetxe zigorrera zigortu zuen, eta asteartean atxilotu zuten, kartzelan sartzeari uko egin ostean. Gaur, Lleidako Probintzia Auzitegiak haren aurkako beste zigor bat berretsi du: bi urte eta erdikoa, Lleidako (Herrialde Katalanak) udaltzain baten aurkako epaiketan, poliziaren alde deklaratu zuen pertsona bati «mehatxu egitea» egotzita. Haselek Espainiako Auzitegi Gorenean helegitea jartzeko aukera du.
Lleidako Epaitegiak justiziari oztopo egite, mehatxu eta egitezko tratu txar delituak egotzi zizkion rap abeslariari, eta Probintzia Auzitegiak lehen biak berretsi ditu —egitezko tratu txar delituengatik ezarritako isuna ekonomikoa zen—. Oraindik ez du, ordea, zigorra bete beharko duen ebatzi. Baiezkoaren alde eginez gero, egun betetzen ari den bederatzi hilabeteko espetxealdiari gehituko zaizkio kartzela egunak. Gainera, ebazpen berri horrek Haselen espetxe sailkapenean eta, ondorioz, hirugarren gradua eskuratzeko aukeretan eragin dezake.
Zehazki, adingabeko bati eraso egiteaz akusatutako udaltzain baten epaiketan, poliziaren alde deklaratu zuen pertsona bati mehatxu egitea egotzi diote. Twitter sare sozialaren bidez, Haselek salatu zuen Lleidako Udaltzaingoak «testigu faltsu bat erosi» zuela, «jipoi bat eman zioten kide baten aurka deklaratzeko», eta haren argazki bat jarri zuen. Horrez gain, ebazpenean azaldu dute kalean eginikoa aurpegiratu eta mehatxu ere egin ziola. Epaiketa hartan, agentea absolbitu egin zuen epaimahaiak. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193842/gorka-knorr-laquogitarrista-laguntzaile-bikaina-zen-pertur-harmonia-fina-jartzen-zien-kanteiraquo.htm | Kultura | Gorka Knorr: «Gitarrista laguntzaile bikaina zen Pertur. Harmonia fina jartzen zien kantei» | Gaur 50 urte bete dira Gorka Knorrek lehenengo kontzertua eman zuenetik. Abeslari eta politikariak sare sozialetan zabaldu ditu argazkiak: Gasteizko Iradier mendizale elkarteko aretoan abesten ari da, gero desagerraraziko zuten ETA pm-ko kidea gitarrarekin lagun zuela. | Gorka Knorr: «Gitarrista laguntzaile bikaina zen Pertur. Harmonia fina jartzen zien kantei». Gaur 50 urte bete dira Gorka Knorrek lehenengo kontzertua eman zuenetik. Abeslari eta politikariak sare sozialetan zabaldu ditu argazkiak: Gasteizko Iradier mendizale elkarteko aretoan abesten ari da, gero desagerraraziko zuten ETA pm-ko kidea gitarrarekin lagun zuela. | Gaur mende erdia beteko Gorka Knorr kantugile-abeslariak lehenengo kontzertua eman zuela. Gasteizko Manuel Iradier Elkartean izan zen, eta Eduardo Moreno Bergaretxe Pertur izan zuen lagun gitarrarekin.
Musikazalez inguraturik hazi zen Knorr. Pianoa zen Natxo anaiaren tresna, eta gitarra Jon anaiarena. Baina gitarra jotzen ikasi, Perturrekin ikasi zuela adierazi du Knorrek. 1968. urtean ezagutu zuen hura. Harreman handia zegoen bi familien artean. Gero euskaltzain izango zen Enrike Knorr anaiak (2008an hila) Perturren anaia Alvarorekin ikasten zuen. Gorkak berak Perturrekin ikasten zuen, ESTE unibertsitatean (EUTG izena du gaur). «Egunero joaten nintzen haren familiak Getaria kalean zuen etxera».
Pertur «oso gitarrista fina» zela adierazi du Knorrek. Hark ordurako bazuen rock talde bat: Los Amis. Donostiako Mundaizko Jesuiten mezetan jotzen zuten. «Ezkerra zen Pertur, eta horregatik ezin nuen haren gitarra erabili, eta niretzako beste bat erosi behar izan nuen».
1970eko maiatzaren lehenengo manifestazioan atxilotu zuen Poliziak Knorr, eta Martuteneko espetxean sartu zuten. «Espetxeko zuzendariari idatzi nion eskatzeko gitarra kartzelan sartzen uzteko. Eman zidan baimena, baina bakarrik erizaindegian jotzeko». Han sortu zituen Knorrek bere lehen abestiak.
Gorka Knorrek Martuteneko espetxeko zuzendariari idatzitako agiria, gitarra kartzelan sartzen uzteko eskatzen. GorkA Knorr
Berriz espetxetik pasatu ondoren, hurrengo urtean kalean zen Knor. Eta orduan eduki zuen aukera lehenengo kontzertua emateko, Iradier mendizale elkartean. Knorrek kontatu duenez, Edorta Gonzalez de Matauko filosofia ikasle eta lagunak aurkeztu zituen bi musikariak. Gero Oskorrik famatuko zuen Aita semeak kanta egin zuten, eta, Laboaren bertsioez gain, bere piezak abestu zituen Knorrek. Horietako bat Txakurrak zuen izenburu. «Bi hanketako txakurrak esaten du kantak». Horrez gain, Resurreccion Maria Azkueren bertso batean oinarrituriko kanta bat.
Lehen emanaldiaren beste irudi bat: Pertur eta Knorr. Gorka Knorr
Joseba Azkarraga zegoen orduan Iradier elkartearen zuzendaritzan, eta mugimendu abertzalearen gune bat zen.
Kontzertu arrakastatsua izan zen: ehun bat entzule bildu zituzten elkartearen aretoan. Gero, Lakuntzan (Nafarroa), Aramaion (Araba) eta beste hainbat herri txikitan jotzeko aukera eduki zuen Knorr-Pertur bikoteak. «Gitarrista laguntzaile bikaina zen Pertur. Harmonia fina jartzen zien kantei».
Bultzada handia
Gasteizko kontzertu hark «bultzada handia» eman zion Knorren musika ibilbideari, hark azaldu duenez. «Lehenengo pausoa beti da garrantzitsua». Izan ere, Iradier elkarteak antolatzen zuen urtero Mairulegorretako kobazuloko (Zigoitia, Araba) Euskal Jaian, eta, ordutik Knorr urtero gonbidatzen zuten han jotzera. «Garrantzitsuenek jotzen zuten han: Benito [Lertxundi], Xabier [Lete]».
1973an, Lourdes Iriondorekin, Leterekin eta Lertxundirekin batera kontzertua eman zuen Knorrek Gasteizko Guridi antzokian. «Hortik aurrera askoz errazagoa izan zen niretzat, nire aita eta ama pontekoak izan baitziren».
Knorr, Benito Lertxundi, Lourdes Iriondo eta Xabier Leterekin, Gasteizko Guridi antzokian, 1973an. Gorka Knorr
Baina Perturrekin osatzen zuen musika bikoteak ibilbide laburra eduki zuen. 1972an, Perturren ihes egin behar izan zuen Iparraldera. ETA pm-ko kidea zen.
Knorrek ez zuen Pertur ikusterik izan 1973ra arte. Izan ere, Espainiako Poliziak pasaportea ukatzen zion, «abeslari abertzale arriskutsua» zelakoan, Knorrek berak kontatu duenez. Baina, halako batean, 1973an «nahaste bat gertatu zen Poliziaren bulegoetan, eta pasaportea eman zidaten». Horrekin, Lapurdira joan, eta Saran ikusi zuen musikakide ohia.
Pertur 1976ko uztailaren 23an desagertu zen, eta oraindik ez dago argi nola. Bertsio baten arabera, indar parapolizialek desagerrarazi zuten. Triple A (Alianza Apostolica Anticomunista) erakundeak hartu zuen bere gain. Perturren familiak, berriz, ETA (pm)-ko Komando Bereziei leporatu izan die erantzukizuna, talde barneko ika-mika ideologikoak zirela medio.
Desagertu baino bi aste lehenago ikusi zuen Knorrek Pertur azkenekoz. Donibane Lohizunen (Lapurdi) abestu zuen Knorrek, eta, ondoren tren geltokira eraman zuen iheslaria. «'Ea laster ikusten dugun elkar beste aldean', esan zion neure amak», kontatu du abeslariak. «'Ez dakit, Teresa', erantzun zion Perturrek; 'astakilo hauekin edozein gauza gerta daiteke'». Knorrek kontatu du ETA pm-ko kideak etxean sartu zitzaizkiola Perturri, gauzak miatu, eta traidoretzat jo zutela.
Gaur 50 urte emaniko kontzertu hartan musikaren munduan sartzen lagundu zion gitarrista ezker finarekin zer gertatu zen ez jakitea... «bihotzean, beti eramango dut min hori». |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193843/bilbon-gizon-beltz-bati-egindako-eraso-arrazista-salatu-du-sos-arrazakeriak.htm | Gizartea | Bilbon gizon beltz bati egindako eraso arrazista salatu du SOS Arrazakeriak | 20 eta 25 urte bitarteko gazte zuri batzuek 52 urteko gizon beltz bat jipoitu zuten otsailaren 13an, Bilboko Errekalde auzoan. Gertakariak ikertzeko eta «zigorrik gabe ez uzteko» eskatu du arrazkeriaren kontrako taldeak. | Bilbon gizon beltz bati egindako eraso arrazista salatu du SOS Arrazakeriak. 20 eta 25 urte bitarteko gazte zuri batzuek 52 urteko gizon beltz bat jipoitu zuten otsailaren 13an, Bilboko Errekalde auzoan. Gertakariak ikertzeko eta «zigorrik gabe ez uzteko» eskatu du arrazkeriaren kontrako taldeak. | Bizkaiko SOS Arrazakeriak gazte zuri batzuek gizon beltz bati egindako eraso arrazista salatu du ohar batean. Otsailaren 13an izan zen erasoa, Bilboko Errekalde auzoan, arratsaldeko 20:30ak aldera. 52 urteko gizonezko beltz kolonbiar bat da biktima, eta arrazkeriaren kontrako taldeak salatu du 20 eta 25 urte bitarteko sei gazte zurik jipoitu zutela. Gertakariak ikertzeko eta «zigorrik gabe ez uzteko» eskatu du.
Lagun bat bisitatzetik etxera bidean zihoala, gazte batek errieta egin zion, eta etxebizitza horretan zertan ari zen galdetu zion oldarkor, SOS Arrazakeriak azaldu duenez. Eztabaida labur baten ondotik, gizona autora abiatu zen, baina gaztea atzetik joan zitzaion, eta, halako batean, okindegi bateko erakusleihoaren kontra zokoratu zuen, lepotik helduta. «Biktima ihes egiten saiatu zen, eta erasotzailea 'lapurra!' oihukatzen hasi zen. Orduan, erasotzailearen lagunak agertu ziren, eta guztien artean hura jipoitzeari ekin zioten», kontatu du SOS Arrazakeriak. Azpimarratu du 20 eta 25 urte bitarteko sei gazte zirela: bost gizon eta emakume bat.
Biktimak ihes egitea lortu zuen, aurpegian eta gorputzean kolpe ugari jasota, baina erasotzaileetako batek atzetik harrapatu zuen; kamiseta urratu, eta lurrera bota zuen. Espaloiko zutoin baten kontra erori zen, eta kolpe handia hartu zuen belaunean eta buruan. Handik gutxira, Udaltzaingoaren patruila bat agertu zen, kasualitatez, eta anbulantzia bati deitu zion. Biktima Basurtuko ospitalera eraman zuten.
SOS Arrazakeriak nabarmendu du 52 urteko gizonak jasandako «eraso bortitza» indarkeria arrazista dela, eta «argi eta garbi» erakusten duela bestelako arrazen ezaugarriak dituzten herritarrek jasaten duten «indarkeria iraunkorra eta egiturazko diskriminazioa». Halaber, ohartarazi dute indarkeria arrazista ezin dela bereizi «iruditeria kolektiboan errotutako estereotipoak eraikitzeko dinamiketatik, aurreiritzietatik eta ekintza nahiz jarrera baztertzaileetatik». Arrazkeriaren kontrako taldearen iritziz, «gizarte osoak modu zabalean» partekatzen ditu fenomeno horiek, eta «legeekin, politikekin eta hedabideen eta sareen bitartez zabaldutako mezu diskriminatzaileekin sendotzen dira».
SOS Arrazakeriak erran du horrelako jokabideak ezin direla «inolaz ere» onartu: «Irmotasunez gaitzesten ditugu, eta ikertzeko eta zigor barik ez uzteko eskatu nahi dugu». Era berean, elkartasun, babes eta laguntza osoa adierazi die biktimari eta haren ingurukoei. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193844/tiktokek-galiziako-gobernuaren-bideo-bat-ezabatu-du-galizieraz-delako.htm | Mundua | Tiktokek Galiziako Gobernuaren bideo bat ezabatu du galizieraz delako | Sare sozialak berak Gobernuari argudiatu dio galiziera ez dagoela onartzen dituzten hizkuntzen artean. Hizkuntz politika berriro aztertzeko eskatu dio Gobernuak Tiktoki. | Tiktokek Galiziako Gobernuaren bideo bat ezabatu du galizieraz delako. Sare sozialak berak Gobernuari argudiatu dio galiziera ez dagoela onartzen dituzten hizkuntzen artean. Hizkuntz politika berriro aztertzeko eskatu dio Gobernuak Tiktoki. | Galiziako Gobernuak jakinarazi duenez, Tiktok sare sozialak #aculturasegue kultur kontsumoa sustatzeko kanpainako bideoa ezabatu du sare sozial horretatik galizieraz delako. Azaroan abiatu zuten kanpaina pandemiak sektorean duen eragina apaltzeko, baina bideoa galizieraz denez, Galiziako Gobernuaren arabera, Tiktokek ezabatu egin du estatu bakoitzeko hizkuntza bakarra onartzen duelako.
Anxo Lorenzo Galiziako Gobernuko Kultura idazkari nagusiak esan du Tiktoken hizkuntz politika «zaharkitua» dagoela, eta berriro aztertzeko eskatu dio. Kanpainak gazteengana iristea du helburu, eta beste sare sozial batzuetan argitaratu da bideo hori bera, Twitterren eta Instagramen, esate baterako, eta eragozpenik ez dute izan. Tiktokek, ordea, Galiziako Gobernuari argudiatu dio galiziera ez dela sare sozial horretan onartuta dagoen hizkuntza bat.
Estatu bakoitzean hizkuntza bakarra onartzen duenez, Espainiarenean sustapenak soilik gazteleraz onartzen ditu Tiktokek. Modu horretan, ezin da sustapen kanpainarik egin ez galizieraz, ezta katalanez eta euskaraz ere. Lorenzok gaur agerraldi batean azpimarratu du sare sozial horrek ez duela ezagutzen zein den hizkuntzen errealitatea Espainiako Estatuan eta ez dituela hizkuntza koofizialak aintzat hartzen.
«Jada bi jakinazpen ofizial helarazi dizkiegu, guk sustatu nahi genuen bideoa argitaratu dezaten, baina ez dugu erantzunik jaso», adierazi du Lorenzok. Gaineratu du jarraituko dutela helburu horrekin lanean, bideoa argitaratu dezaten, kulturaren sektorearentzat garrantzi handikoa delako sustapen kanpaina hori. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193845/rementeriak-ohartarazi-du-ez-dagoela-akordiorik-ekarpen-legea-berritzeko.htm | Ekonomia | Rementeriak ohartarazi du ez dagoela akordiorik ekarpen legea berritzeko | Bizkaiko ahaldun nagusiak eskatu du «datu objektiboekin» erakusteko bere lurraldeak diru gehiago jarri beharko lukeela gastu komunetarako | Rementeriak ohartarazi du ez dagoela akordiorik ekarpen legea berritzeko. Bizkaiko ahaldun nagusiak eskatu du «datu objektiboekin» erakusteko bere lurraldeak diru gehiago jarri beharko lukeela gastu komunetarako | Unai Rementeria Bizkaiko ahaldun nagusiak hoztu egin du ekarpen legea bizkor berritzeko itxaropena. Proposamen berria «nahiko aurreratuta» dagoela eta legealdi honetan onartzeko asmoa zutela iragarri zuen Pedro Azpiazu Eusko Jaurlaritzako Ogasun sailburuak, joan den asteko Finantzen Euskal Kontseiluan. Ezer aurkeztu aurretik aldundien oniritzia beharko dela ohartarazi du gaur Rementeriak, eta halakorik ez dagoela argitu zuen.
2007koa da orain indarrean dagoen ekarpen legea. Bost urterako legea denez, 2011n berritu behar zen, baina, akordiorik ez dagoenez, ordukoa luzatu behar izan dute. Bizkaia gakoa da ekarpen legearen berritzean, teoriak esaten baitu hark duela galtzeko gehien baldin eta lege hori aldatzen bada.
Lege horrek finkatzen du hiru lurraldeetako ogasunek bildutako diruaren zer parte ematen dioten Eusko Jaurlaritzari —%70,04 gaur egun—, eta gainontzekoa nola partekatzen duten. Oraingo sistemarekin, Jaurlaritzak jaso behar duenaren ia %51 jartzen du Bizkaiak, %33 Gipuzkoak eta %16 Arabak. Behin diru hori jarrita, gainontzekoa beraientzat eta udalentzat gordetzen dute. Kontua da Arabako eta Gipuzkoako aldundiek urteak daramatzatela esaten sistema horrekin Bizkaiko Aldundiak biztanleko askoz diru gehiago duela haiek baino, eta hori zuzendu egin behar dela legea aldatuta.
Arazoa, betiko lekuan
Bizkaiko aldundiak, berriz, ez du orain arte onartu desoreka dagoenik, eta ildo horri eutsi dio gaur Rementeriak, Finantzen Euskal Kontseiluaren bilerari buruz Bizkaiko Batzar Nagusietan egindako agerraldian. «Banaketari buruz sor daitezkeen arazoei buruz akordio bat eta oniritzia egon beharko du. Non egon daiteke arazoa? Bada, beti azaldu dugun lekuan. Bizkaian beti esan dugu: objektiboki nahiko datu badaude erakusteko Bizkaiak EAEren gastu komunetan gehiago jarri behar duela, hala egingo dugu, horrek horrela izan behar duela dioten datu objektiboak badaude; baina ez dauden bitartean, ez».
Azken hamar urteetan luzatua izan den legeak «funtzionatu du», Rementeriaren arabera, eta horren adibide gisa aipatu du bi funts daudela desorekak zuzentzeko —1997an sortutako elkartasun funtsa eta 2019ko funts berezia—. Funts horiek 56,8 milioi izan dituzte aurten, horietatik 8,6 milioi Bizkaiak jarritakoak, eta dena Arabak jaso du.
Udalei dagokienez, Bizkaiko Aldundiak erabaki du udalei 2023 arteko epea ematea itzuli behar dizkioten ia 46 milioi euroak itzultzeko. Iazko zerga bilketa uste baino %10,9 txikiagoa izateak eragin du aldundiak udalei aurreratutako diru bat bueltan jasotzea. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193846/sei-urtetik-bizi-guztira-arteko-kartzelaldiak-ezarri-dizkiete-diktadura-militarreko-zortzi-erantzuleri.htm | Mundua | Sei urtetik bizi guztira arteko kartzelaldiak ezarri dizkiete diktadura militarreko zortzi erantzuleri | Esma makroprozesuko laugarren epaiketaren sententzia jakinarazi dute. Akusatuak 1976 eta 1979 bitartean egindako 800 bat krimenengatik kondenatu dituzte: besteak beste, torturak, bahiketak eta umeen lapurretak. | Sei urtetik bizi guztira arteko kartzelaldiak ezarri dizkiete diktadura militarreko zortzi erantzuleri. Esma makroprozesuko laugarren epaiketaren sententzia jakinarazi dute. Akusatuak 1976 eta 1979 bitartean egindako 800 bat krimenengatik kondenatu dituzte: besteak beste, torturak, bahiketak eta umeen lapurretak. | Argentinako diktadura militarreko (1976-1983) zortzi erantzuleri sei urtetik bizi guztira arteko espetxe zigorrak ezarri dizkiete garai hartan egindako hainbat deliturengatik. Esma Armadaren Mekanika Eskolaren prozesuko laugarren epaiketa handiena izan da biktima kopuruari dagokionez —816—, eta akusatuek, besteak beste tortura, bahiketa eta umeen lapurreta krimenengatik jaso dituzte espetxealdiak.
Esma herrialdeko atxilotze gune garrantzitsuena izan zen Argentinako diktadura garaian. Militarrek han eduki zituzten, atxilotuta, diktaduraren kontrako ustezko 5.000 ekintzaile; torturatu egin zituzten, eta horietako asko hil.
800 krimen baino gehiagoren egile direlakoan zigortu dituzte sei militar ohi, polizia bat eta inteligentzia zibileko agente bat. Daniel Horacio Obligado epaileak sententzia irakurtzean argudiatu duenez —era birtualean egin du—, Esma IV gisara ezagun egin den epaiketako gertakariak «gizateriaren aurkako delituak dira, eta, hortaz, ez dute iraungitze datarik».
Sei urteko espetxealdia jaso duen Claudio Vallejosek jada pasatu du denbora hori kartzelan, eta, hortaz, epaileak betetzat jo du ezarri dion kondena. Carlos Nestor Carrillok, Jose Angel Iturrik, Jorge Ocaranzak eta Ramon Roque Zanabriak, berriz, hamabost urteko igaro beharko dituzte kartzelan, eta Raul Armando Cabralek, Carlos Mario Castellvik eta Miguel Condek, bizi osoa. Fiskaltzak azken zigor hori eskatu zuen akusatu guztientzat, Vallejosentzat izan ezik.
Duela hamabost bat urte hasi zuten Esman gertatutakoa argitzeko ikerketa judiziala. Diktadura garaiko erantzuleek aske bizi ahal izan zuten urtez luzez, baina hori bukatu ostean epaitu eta heriotza zigorra ezarri zieten, Raul Alfonsin estatuburu zela (1983-1989).
Alfonsinen ostean Carlos Menemek hartu zuen Argentinako presidentetza, eta karguan haren aurrekoak armadaren presiopean bultzatutako inpunitate legeak deitutakoak onartu zituzten, orotara 1.200 bat pertsona induldatuz.
Auziari hurrengo itzulia Nestor Kirchnerrek eman zion, 2003an estatuburu kargua hartu zuenean, diktadurak iraun zuen zazpi urteetan gizateriaren kontra egindako krimenak ezkutatzen zituzten legeak bertan behera uztea erabaki baitzuen. Ordea, Auzitegi Gorenak hautu hori balioztatu zuen 2005ean.
Hala, giza eskubideen kontra Esman egindako urraketak biltzen zituzten kausa judizialei heldu zieten berriro, baina biktimak zein horietan nahasita zeudenak hainbeste zirenez, lau epaiketa egitea ebatzi zuen Gorenak. Atzokoa laugarrena izan da, eta 2018ko abuztuan hasi zuten.
Hirugarrenean ere, bizi artekoak
Hirugarrena, hain justu, urtebete lehenago amaitu zuten, 2017an, eta Buenos Airesko auzitegi federal batek ebatzi zuen hainbat militarri bizi osoko kartzela zigorra ezartzea. Zigor txikiagoak ere izan ziren, eta batzuk, zibilak tartean, absolbitu egin zituzten.
Epaiketa horrek bost urte iraun zuen, eta 54 akusatuak kartzelan zeuden jada, beste delitu batzuengatik. Zehazki, 1976 eta 1979 bitartean atxilotze gunean gertatutako 789 deliturengatik zigortu zituzten; 900 lekukok parte hartu zuten epaiketan, eta horietako 400 ziren Esmatik bizirik irautea lortu zutenak.
Inputatuen artean zeuden, besteak beste, heriotzaren hegaldiak deitutakoen erantzuleetako zortzi. 1970eko eta 1980ko hamarkadetan Latinoamerikako diktadurek erabilitako metodoa zen jendea hiltzeko eta gorpuak desagerrarazteko. Lasaigarriak ematen zizkieten atxilotutakoei, igotzen zituzten armadaren hegazkin batera, eta La Plata ibaira edo Ozeano Atlantikora botatzen zituzten, gorpuen arrastorik ez uzteko. Metodo hori erabilita 4.000 bat pertsona hil zituzten Argentinako militarrek.
Bigarren epaiketa 2011n bukatu zen, eta hamasei lagun zigortu zituzten: hogei urteko kartzela zigorretik bizi arteko espetxealdira. Lehen epaiketa 2007an amaitu zuten, eta inputatu bakarra zegoen; auzitegian deklaratu baino lau egun lehenago, Hector Febres bere espetxeko gelan hilda agertu zen —zianuro dosi handi bat hartu ostean—.
2004az geroztik, Esmak beste zeregin bat du, Memoriaren eta Giza Eskubideen Espazioa ireki baitzuten mende laurden lehenago jendea torturatzen eta hiltzen zen leku berean. 35 eraikineko espazioa da, eta barnebiltzen ditu, besteak beste, erakusketa gelak, artxibo bat, eta gobernuaren bulegoak. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193847/bon-preuk-hautsitzat-jo-ditu-eroskiri-caprabo-erosteko-negoziazioak.htm | Ekonomia | Bon Preuk hautsitzat jo ditu Eroskiri Caprabo erosteko negoziazioak | Eroskik 1.500 milioi euro ordaindu zituen Capraboren truke 2007 eta 2012 artean, baina ez dio nahi zuen etekina atera inbertsioari. | Bon Preuk hautsitzat jo ditu Eroskiri Caprabo erosteko negoziazioak. Eroskik 1.500 milioi euro ordaindu zituen Capraboren truke 2007 eta 2012 artean, baina ez dio nahi zuen etekina atera inbertsioari. | Eroskik ez du, oraingoz behintzat, Caprabo salduko. Supermerkatu horiek Bon Preu kateari saltzeko negoziazioek huts egin dutela jakinarazi du Kataluniako enpresak.
Eroskik 2007an erosi zuen Capraboren %75, hedapen betean zegoen garai batean, eta krisi ekonomiko sakon bat hasi bezperan. Katalunian ez ezik, Balear uharteetan eta Nafarroan hedatuta zegoen Kataluniako supermerkatu katea. 2012an amaitu zuen operazioa, Caixari (%9) eta Bonet familiari (%16) gainontzekoa erosita. Guztira, 1.500 milioi euro kostatu zitzaion, eta ez da gai izan inbertsio horri etekina ateratzeko.
Are gehiago, Capraboren truke ordaindutako prezioak asko puztu zuen Eroskik bere hedapenean pilatutako zorra, 4.000 milioi eurotik gorakoa, noiz eta Atzeraldi Handiaren ondorioz kontsumoa apaldu zenean. Azken urteetan zor hori arintzen aritu da Eroski, dela bere emaitzen kontura, dela saltokiak, merkataritza zentroak eta filialak (If lurrindenda katea) salduta.
2019an, geratzen zaion zorra itzultzeko akordio bat lortu zuen Elorrioko kooperatibak bere banku hartzekodunekin. Akordio berriak ez du derrigortzen negozioak saltzera, baina kooperatibak onartu du aukera mahai gainean dagoela. Negozio batzuetarako finantza bazkide bila aritu da, baina negozioak osorik saltzeko aukera baztertu gabe. Caprabo osorik erosteko hautagai sendoena zen Bon Preu, azken urteetan asko hedatu baita Joan Font jabe duen katea. Aurten, esaterako, beste hamaika denda zabalduko dituela jakinarazi du. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193848/marteko-esploratzailea-iritsi-da.htm | Bizigiro | Marteko esploratzailea iritsi da | NASAren 'Perseverance' ibilgailuak Marten lur hartu du, lurreratze operazio korapilotsu bat eta gero. Bere helburu nagusiak iraganeko bizitza arrastoak bilatzea, Planeta Gorria hobeto ezagutzea eta etorkizunean gizakiak bidali ahal izateko esperimentuak egitea dira. Jarraitu zuzenean Marten lur hartzeko operazioa albiste barruko 'streaming'-ean. | Marteko esploratzailea iritsi da. NASAren 'Perseverance' ibilgailuak Marten lur hartu du, lurreratze operazio korapilotsu bat eta gero. Bere helburu nagusiak iraganeko bizitza arrastoak bilatzea, Planeta Gorria hobeto ezagutzea eta etorkizunean gizakiak bidali ahal izateko esperimentuak egitea dira. Jarraitu zuzenean Marten lur hartzeko operazioa albiste barruko 'streaming'-ean. | Izan al zen bizitzarik Marten? Galdera horri erantzuten saiatuko da Perseverance ibilgailua. Horretarako, bizitza arrasto fosilizatuak bilatuko ditu Planeta Gorriaren lurrazaleko arroketan eta baita lur azpian ere. Bizitza arrasto txikienak ere aurkitzeko prestatu dute, eta mikrobioen eta haien eraginaren bila joan da. Bizitza Marten? Bai, ura behintzat badago. Izotza aurkitu dute, lur azpiko ur gaziko lakuak ere bai, eta lurrundutako ura topatu dute atmosferan. Horrek indartu egiten du Marten bizitza arrastoak aurkitzeko aukera.
Lorpen zientifikoa eta teknologikoa ikuskizun mediatiko bihurtuta, lurreratzea zuzenean eskaintzen ari da NASA. Beno, zuzenean ez, telebistako terminologia erabilita, zuzeneko faltsua dei dakioke, Marteko irudien seinalea zerbait gertatu eta 11 minutu eta 22 segundora iristen baita Lurrera. Hemen ikus daiteke NASAren emanaldia, streaming-en bidez.
Lan egiten hasi aurretik, ordea, NASA Ameriketako Estatu Batuetako Espazio Agentziaren ibilgailuak Martera iritsi behar zuen, lur hartu, ehunka urrats eta prozedura kritikoz osatutako lurreratze operazio batean. 480 milioi kilometro inguruko eta sei hilabete eta erdiko bidaiaren amaiera (iazko uztailaren 30ean jaurti zuten).
Hona ibilgailuak Martetik bidali duen lehenengo argazkia.
Amaiera bortitza, espaziontzia 19.500 kilometro orduko abiaduran iritsi baita Marteko atmosferara; atmosferan sartzean 1.300 gradu inguruko tenperatura jasan behar izan du; abiadura moteltzeko paraxut erraldoi bat zabaldu; gero suziri batzuekin are gehiago geldotu eta lur hartzeko lekura hurbildu; eta, azkenik, 2,7 kilometro orduko abiaduran lur hartu. Eta halako denbora aldea baldin badago, nola zuzendu eta kontrolatu ahal izan dute lur hartzearen moduko operazio neurtua, zehatza eta kritikoa Lurretik? Marteren orbitan dagoen Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) espaziontziaren bidez. Perseverance-k, antenen bidez, hari bidaliko dizkio seinaleak, eta MROk, iaz gehitu zioten gaitasun berri bati esker, ia denbora errealean bidali du telemetriari buruzko informazio zehatza Lurreko kontrol gunera. Perseverance-ren eta Lurraren arteko komunikazioak etenda ere, badaezpada, ibilgailu robotikoak lur hartzeko jarraibideak zituen programatuta. Eta lur hartu eta gero zer? Aurrena argazkiak aterako ditu, non dagoen eta bere ingurua zehazteko. Horrez gain, ibilgailuaren osasun egoera neurtuko dute, arazorik edo matxurarik izan duen jakiteko. Burua, masta, aterako du. Hilabete inguru beharko du lanean hasteko, iraganeko bizitza arrastoen bila. Denbora badu: gutxienez urte martetar bat egingo du han, Lurreko 687 egun. Perseverance-k Jezero kraterrean lur hartu zuen, eta Jezero kraterra ikertuko du. 45 kilometro zabal da kraterra, eta 610 metroko altuerako ertzak ditu. Zientzialariek uste dute garai batean, duela 3.500 milioi urte, laku bat zegoela bertan, ibai bat iristen zela bertara, eta lakuaren arroa dela kraterra. Amildegiak eta dunak ditu, eta arrokaz beteta dago. Gurpildun laborategia Lurretik kontrolatuko dute, baina autonomia maila handia du. Perseverance gurpildun laborategi bat da. Biologo, kimikari, geologo eta esploratzaile. Zehaztasun handiko tresnak ditu, arroka edo hauts lagin txikienetan bizitza arrastoak aurkitu ahal izateko. SuperCam laser, espektrometro eta kamerak, esaterako, laserra jaurtiko die aukeratutako arroka zatiei, laserrarekin arrokaren zati txiki bat lurrundu egingo da, eta espektrometroak eta kamerak lurrun horretako informazioa irakurri ahalko dute. Hau da, konposizio kimikoa, atomikoa eta molekularra jakin ahal izango dute. Horrez gain, laserra jaurti eta gero entzuten den soinuak arrokaren masari, osagaiei eta testuinguru geologikoari buruzko informazioa emango die Lurrean entzungo duten zientzialariei. Perseverance-k mikrofonoak izango ditu eta, lehen aldiz, Marte entzun ahal izango da. Beso robotikoan Sherloc izpi ultramoreen espektrometroa eta Pixl X izpien espektrometroa dauzka. Marteko arroken eta lurraren osagai kimikoak identifikatu ditzakete, gatz ale baten neurrikoak, iraganeko osagai kimikoak, molekula organikoak eta mineralak atzemateko. Azterketa kimikoez gain, oso garrantzitsuak izango dira Marteko lurrazaleko elementuei ateratako goi bereizmeneko argazkiak ere, horien bidez, laginen testuraren bidez, Lurreko ikertzaileek jakin ahal izango baitute ea mikrobioek sortutakoak diren. Etorkizunerako laginak Perseverance-k Marten bertan egingo ditu azterketak eta neurketak, baina 40 lagin bilduko ditu, metalezko hodietan. Horietako batzuk ibilgailuan bertan gordeko ditu; beste batzuk, aldiz, Marteko lurrazalean utziko ditu, leku zehatzetan, etorkizunean beste misio batek bildu eta Lurrera eraman ahal izateko. Orduan, ikertzaileek bertatik bertara eta sakonago aztertu ahal izango dituzte. NASAk eta ESA Europako Espazio Agentziak badute programa bat, elkarrekin Martetik laginak bueltatzeko, baina oraindik eperik gabea.
Misioaren helburu bakarra ez da bizitza arrastoak bilatzea. Marteko eguraldia hobeto ezagutzen lagunduko du. Eta etorkizunean astronautak bidaltzeko eta Marten bizi ahal izateko zenbait esperimentu ere egingo ditu. Nagusiena, Marteko atmosferako karbono dioxidoa oxigeno bihurtzeko saiakera. Funtsezkoa izango da, bai astronautak han bizitzeko, bai astronautak Lurrera bueltatzeko. Izan ere, oxigeno likidoa erabiliko lukete itzultzeko suziri espazialaren bulkagailu gisa. Marteko atmosferaren %96 da karbono dioxidoa (CO2) eta %0,13 bakarrik oxigenoa (Lurrean %21). NASAk bidali du Perseverance Martera, baina Euskal Herriko teknologiak eta ikerkuntzak lagundu du: Sener eta AVS ingeniaritza enpresek eta EHUko bi ikerketa taldek. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193849/deabru-gorrien-infernuan-erre-da.htm | Kirola | Deabru gorrien infernuan erre da | Manchester Unitedek astindu egin du Reala; donostiarrek ia ezinezkoa dute Europan aurrera egitea. Txuri-urdinak uzkur aritu dira, eta defentsako hutsek nahiz aurkarien kontraerasoek zigortu dituzte. | Deabru gorrien infernuan erre da. Manchester Unitedek astindu egin du Reala; donostiarrek ia ezinezkoa dute Europan aurrera egitea. Txuri-urdinak uzkur aritu dira, eta defentsako hutsek nahiz aurkarien kontraerasoek zigortu dituzte. | Arrazoi zuen deabruak izaki beldurgarriak direla iradoki zuenak. Reala kikildu egin da Manchester Uniteden aurrean, eta ikaratuta igaro du partida osoa. Deabru gorriek infernu bilakatu dute txuri-urdinek paradisu desio zutena, eta arerioaren garretan erreta amaitu dute Europa ligako final-hamaseirenetako joaneko neurketa.
Astindu galanta eman dio Ingalaterrako taldeak, eta Europa ligan aurrera egiteko ia aukerarik gabe dira donostiarrak. Itzulerakoan balentria handia egin beharko dute kanporaketa gainditzeko, historiarako geratuko den zerbait. Infernutik salbatuko dituen mirari bat. Nahiz eta, hasiera batean, Realak soberan duen Old Traffordeko partida. Errealitatea tristea da batzuetan.
Aurrera egitekotan, markagailua ez da irauli beharko duen bakarra. Baita partidari heltzeko modua ere. Reala artega aritu da Manchesterren aurka. Gutxi iraun dio bezperatako suhartasunak. Txikiak handia jan nahi zuen, baina halakorik ez da gertatu. Unitedek bere legea ezarri du beste munduko distirarik egin gabe: nahikoa izan zaio bere lana polito egin, eta taldearen ikurra jokalarien bularrean ikusaraztea. Deabru gorri baten irudia duen huraxe. Horrek beldurtu du Reala.
Talde mitikoa da Manchester, eta historiaren arrastoak eragina izan du Juventus Stadiumeko berdegunean. Arrotz sentitu da Reala, eta ez Donostiatik urrun etxeko izateagatik soilik. Ez zegokion neurketa batean arituko balitz bezala jokatu dute txuri-urdinek, nahiz horra iristeko nahikoa meritu egin. Oker atera zaio dena.
Egiari zor, Reala izan da lehendabiziko gol aukera izan duena. Zoro hasi da norgehiagoka, eta Adnan Januzajek lehendabiziko minutuan jaurtiketa bat egin du. Segidan, bi areatan egon dira atzelarien hutsak, bata bestearen atzetik. Bosgarren minutua betetzeke zegoen.
Hortik aurrera, kito. Pixkanaka, Unitedek bere lekua egin du zelaian, eta gutxika-gutxika nagusitu egin da. Bigun aritu da Reala, atzeko lerroan bereziki. Imanol Alguacilen jokalariek defentsan egindako hutsek eta kontraerasoko azertuek eman diote garaipena Manchesterri.
Ole Gunnar Solskjaerren futbolariek 27. minutuan egin dute estreinako gola. Bruno Fernandesek egin du, taldearen gidariak. Alex Remirok ez du asmatu baloiaren bila joaterakoan, eta atzeko lerroan izandako nahasmena probestu du 0-1ekoa egiteko. Remirok egin ditu akatsak, baina harengatik izan ez balitz, kontrako gol gehiago jasota itzuliko zen Reala. Behin baino gehiagotan salbatu zuen Reala lehendabiziko zatian.
Hein batean, Remirok saihestu du Manchesterrek atsedenaldira artean gol gehiago egitea. Atezainak, eta txuri-urdinek izandako suspertze txiki batek. Partida maldan gora jarri orduko aurrera egin du taldeak, eta jokoa hobeto antolatzen hasi zen.
Bigarren zatiko erauntsia
Bigarren zatiak ere halaxe ekin dio ere, ilusio faltsu bat izan da. Manchester Unitedek bigarren gola egin du 57. minutuan, eta hortxe amaitu dira Realaren indarrak. Defentsako beste akats baten ostean, Bruno Fernandesek Jamesek emandako pase bat probestu du baloia sarean sartzeko. Hasiera batean jokoz kanpokoa adierazi du epaileak, baina berehala zuzendu du erabakia.
Deabru gorriek nagusitasun handia erakutsi dute, eta nahieran aritu dira partidaren azken zatian. Estutu ahala gola egin dute, eta, bestela, joka zezala Realak. Tankera beretsukoa izan da 0-3koa ere. Protagonistak izan dira bestelakoak. Greenwoodek pase bikaina eman dio Rashfordi, eta aurrelari ingelesak bikain amaitu du jokaldia.
Horrez gero, ahalik ondoen eustea izan da Realaren xede bakarra. Halere ezin, ordea. Arauzko denbora betetzear zela, Jamesek laugarren gola egin du. Hegaletik abiatu eta gola egin arte segi du, astinduari ginga jartzeko. Txuri-urdinak datorren ostegunean berriz ariko dira deabru gorrien kontra. Haien etxean, bertako giltzen jabe direnean. Ez al da halako infernua izango. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193880/102-pertsona-erreskatatu-ditu-lsquoaita-marirsquo-ontziak.htm | Gizartea | 102 pertsona erreskatatu ditu ‘Aita Mari’ ontziak | Lehen erreskatea egin eta gero, beste ontzi bat atzeman dute, 46 lagunekin, baina Itsas Salbamendu Humanitarioa GKEak jakinarazi du ezin dituela migratzaile horiek hartu. | 102 pertsona erreskatatu ditu ‘Aita Mari’ ontziak. Lehen erreskatea egin eta gero, beste ontzi bat atzeman dute, 46 lagunekin, baina Itsas Salbamendu Humanitarioa GKEak jakinarazi du ezin dituela migratzaile horiek hartu. | Mediterraneoko erreskate eremura iritsi eta ordu gutxira, lehen erreskatea egin du Aita Mari ontziak. Itsas Salbamendu Humanitarioa GKEak jakinarazi duenez, gaur goizaldean noraezean zebilen egurrezko ontzi bat aurkitu dute, eta bertan zeuden 102 pertsonak erreskatatu dituzte; tartean dago, gutxienez, jaioberri bat. Ordu gutxira, ordea, beste ontzi bat atzeman dute, 46 lagunekin; GKEak adierazi du ezin dituztela migratzaile horiek ontziratu, Aita Mari-ren «egonkortasuna arriskuan jarriko» lukelako, beraz, salba jantziak eman dizkiete, eta haientzako irtenbide bat eskatu dute.
Hain justu, lehenik erreskatatutako 102 pertsonak lehorreratzeko portu seguru baten zain dago Euskal Herriko erreskate ontzia. Itsas Salbamendu Humanitarioaren arabera, haien kokalekuari begira, Maltara joan beharko lirateke, «baina irlan beti uko egin diote lehorreratzeak baimentzeari».
120 pertsonentzako tokia dauka Aita Mari-k, eta ondorioz, ezin ditu bigarren ontziko migratzaileak bertan sartu. Erreskate ontziak laguntza eskatu die Italiako eta Maltako kostalde zaindariei, eta abisua igorri die inguruan dabiltzan merkataritza itsasontziei. «Europako Batasuneko ontziak (Frontex) inguru honetan egon daitezen eskatzen dugu: itsas salbamendua ez litzateke GKEen esku egon behar», aldarrikatu dute.
Joan den ostiralean itsasoratu zen Aita Mari ontzia: Almeriako portutik (Espainia) Libiako kostalderantz abiatu zen. Izan ere, azken asteetan ontzi asko itsasoratu dira Afrikako inguru horretatik. GKEak gogora ekarri du atzo eta herenegun ia 400 pertsonak zeharkatu zituztela Tunisia eta Lampedusa edo Pantelleria (Italia) arteko urak, eta aste hasieran bi ontzi hondoratu zirela Tunisian eta Libian. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193881/sinadurak-biltzen-ari-dira-netflixi-eskatzeko-euskaraz-eman-ditzala-edukiak.htm | Bizigiro | Sinadurak biltzen ari dira Netflixi eskatzeko euskaraz eman ditzala edukiak | Netflix Euskaraz taldeak erdigunera ekarri nahi du plataformetako euskararen presentziarik eza. Hiru egunetan, ia 4.000 sinadura bildu dituzte. | Sinadurak biltzen ari dira Netflixi eskatzeko euskaraz eman ditzala edukiak. Netflix Euskaraz taldeak erdigunera ekarri nahi du plataformetako euskararen presentziarik eza. Hiru egunetan, ia 4.000 sinadura bildu dituzte. | Hiru egunean ia 4.000 sinadura jaso ditu dagoeneko Netflix Euskaraz taldeak, plataforma horri eskatzeko edukiak euskaraz emateko. «Euskal hiztunok plataformako ikus-entzunezko eduki denak euskaraz jaso nahi ditugu», hori da taldearen eskaera, eta euskal herritarrak bizkor ari dira erantzuten, Internet bidezko sinadura ematen.
Netflix Euskaraz taldeak —ez du zerikusirik Disney Euskaraz taldearekin— BERRIAri azaldu dio zein den egitasmoaren helburu nagusia: «Streaming bidezko ikus-entzunekoetan euskararen presentzia eza eta horrek dakarren eskubide urraketa eztabaidaren erdigunera ekartzea».
Egunotan jasotzen ari diren sinadurekin pozik daude sustatzaileak. «Balorazio ezin hobea egiten dugu. Euskal hiztunek argi erakutsi dute, beste behin ere, euren hizkuntza eskubideak tinko defendatzeko prest dagoen kolektibo bat osatzen dutela. Oraindik goiz da aurreikusteko, baina ikusteko dago zenbat sinadura biltzeko gai garen». Katalunian, Plataforma per la Llenguak 25.000 sinadura bildu zituen Netflixi zuzendutako antzeko kanpaina batean. «Hemen, jakina, katalan hiztunekin alderatuta, askozaz murritzagoa da euskal hiztunen kopurua». Netflix Euskaraz taldearen arabera, Netflixek eta beste streaming plataformek etekin «ikaragarriak» dituzte, eta ez diote tokian tokiko errealitate soziolinguistikoari erreparatzen. «Etekin logika hutsetik funtzionatzen dute, eta hori erregulatu beharra dago».
Alde horretatik, Espainiako ikus-entzunezko legea tramitatzen ari dira, eta Kataluniako Ikus-entzunezko Kontseiluak eskatu du plataformak legez behartzea ekoizten dituztenen erdiak katalanez, galegoz eta euskaraz izatera. Arrazoi horiekin eta kontseiluaren zuzenketekin bat egiten du Netflix Euskaraz taldeak. «Lege hori balekoa izateko, gutxien-gutxienez, Espainiako estatuko hizkuntza eta kultura aniztasuna defendatzeko tresna izan beharko du». Zera gaineratu du taldeak: «Euskarak ikus-entzunezko sektorean duen presentzia hutsaren hurrena da. Bada garaia euskalgintza indarrak metatzen eta aktibatzen hasteko».
Netflix Euskaraz-en iritziz, ikus-entzunezko plataformek ulertu behar dute tokian tokiko komunitateekin betebeharrak ere badituztela, eta, errealitate linguistikoa errespetatu eta zaindu behar dutela. «Horrek esan nahi du, dituzten irabazi erraldoi horien zati nabarmen bat bertako ikus-entzunezko obretan inbertitzeko, behartu egin behar zaiela; euskarazkoetan ere bai, jakina».
Disney Euskaraz
Euskaltzaleen beste talde batek Disney Plus plataformari eskatu dio estreinaldi guztiak euskaraz ere egiteko. 5.700 sinadura bildu dituzte, eta sinadura horiek Euskal Herriko erakunde publikoei eta Espainiako Disneyri bidali dizkiete. «Mugimenduen eta erreakzioen zain gaude», esan dute. Joan den astean, agerraldia egin zuen Eusko Legebiltzarrean Disney Euskaraz taldeko bozeramaile Alexander Aginagaldek.
Katalunian, lortu dute Disney Plusek zenbait eduki katalanezko audioarekin jartzea. Adibidez, animaziozko Soul filma (Pixar estudioarena) katalanez estreinatu zuten Eguberri egunean, beste hizkuntza nagusietan bezala. Netflixen badira telesail eta film batzuk katalanez, baina Platafiorma per la Llengua eta beste eragile batzuk kexu dira katalanaren presentzia «oso txikia» delako. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193882/etxerat-ek-frantziako-presondegietan-pairatzen-ari-diren-murrizketak-salatu-ditu.htm | Politika | Etxerat-ek Frantziako presondegietan pairatzen ari diren murrizketak salatu ditu | Bisitetarako PCR probak egin beharrak duen gastua eta azken hilabeteetan familia bisitak egiteko dituzten zailtasunak aipatu dituzte. Frantziako Espetxe Zaintzako kontrolatzaileari eta Arartekoari gutuna idatzi diete. | Etxerat-ek Frantziako presondegietan pairatzen ari diren murrizketak salatu ditu. Bisitetarako PCR probak egin beharrak duen gastua eta azken hilabeteetan familia bisitak egiteko dituzten zailtasunak aipatu dituzte. Frantziako Espetxe Zaintzako kontrolatzaileari eta Arartekoari gutuna idatzi diete. | Osasun egoeraren testuinguruan euskal presoak eta haien senideak Frantziako presondegietan pairatzen ari diren murrizketak salatu ditu Etxerat-ek. Egoeraz ohartarazteko gutun bat idatzi zien, joan den asteazkenean, Frantziako Espetxe Zaintzako kontrolatzaileari eta Arartekoari. Senideei koronabirusaren doako proba azkarrak egitea, familientzat bizitza unitateak zabaltzea, eta larriki eri diren presoak askatzea eskatu dute.
Urtarril bukaeran iragarri zuen Jean Castex Frantziako lehen ministroak Hego Euskal Herritik Ipar Euskal Herrira pasatzeko PCR proba negatiboa erakustea beharrezkoa izanen zela. Neurri horrek zuzenean eragin die Frantziako presondegietan diren euskal presoen senideei, horietako asko Hego Euskal Herrikoak baitira. Bisita bakoitzerako testa egin beharrak familien gastu ekonomikoak nabarmen handitu ditu, Etxeraten hitzetan. «Gainera, horien indarraldia zaharkituta geratzen da 24 ordutik gorako bidaia behar duten bisiten kasuan. PCR garestien ordez, test azkar eta doakoak egitea eskatzen dugu espetxeetara iristen direnean», idatzi dute bi ordezkariei bidalitako gutunean.
Horrez gain, familientzat bizitza unitateak berehala zabaltzeko ere eskatu du Etxerat-ek. Bizpahiru gela dituzten etxetxo batzuk dira horiek, presoei familia bisitak egiteko aukera ematen dietena. 24 eta 48 ordu arteko bisitak egiteko aukera ematen dute, eta urtean behin, 72 ordukoa. Baina pandemia hasi zenetik itxi egin dituzte, eta, beraz, Etxeratek ohartarazi du adingabeak diren seme-alaba eta zuzeneko senide askok ezin izan dituztela haien senide presoak bisitatu. «Familia bisitak berreskuratu ahal izateko etxetxoak berehala berriro irekitzea, osasun eta segurtasun baldintza egokietan» .
Gaixo larriak
Azkenik, larriki eri diren edo 65 urte baino gehiago dituzten presoen egoeraz ohartarazi nahi izan ditu espetxe zaintzako kontrolatzailea eta arartekoa. Horien artean dira Ibon Fernandez de Iradi, Jon Gurutz Maiza, Jon Kepa Parot eta Jakes Esnal. «Pandemiaren testuinguru honetan horien askatasuna lortzeko asmoa izatea eskatzen dizuegu, Osasunaren Munduko Erakundeak edo Nazio Batuen Erakundeak gomendatzen duten bezala». |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193883/hegoaldearen-esportazioak-168-gutxitu-ziren-2020an.htm | Ekonomia | Hegoaldearen esportazioak %16,8 gutxitu ziren 2020an | Koronabirusaren aurreko mailara itzuli ezinik dabil kanpo merkataritza: abenduan, %9,8 gutxitu dira inportazioak | Hegoaldearen esportazioak %16,8 gutxitu ziren 2020an. Koronabirusaren aurreko mailara itzuli ezinik dabil kanpo merkataritza: abenduan, %9,8 gutxitu dira inportazioak | Kanpo merkataritza nabarmen apaldu du koronabirusak. Hego Euskal Herriko enpresek 2019an baino 252,7 milioi euro gutxiago balio zuten ondasunak saldu zituzten Hego Euskal Herritik eta Espainiatik kanpo. Portzentajean, beherakada ikusgarria da, %16,8 hain zuzen ere. Barne produktu gordina, esaterako, %9,5 apaldu zen Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, eta %8,3 Nafarroan, lehen kalkuluen arabera.
Are gehiago apaldu dira inportazioak, %20,6. Horrenbestez, handitu egin da kanpo saldoa: inportatu baino ia 9.700 milioi euro gehiago esportatu zituzten iaz enpresek.
Kanpo merkataritzak udaberrian hartu zuen kolperik handiena, lehenik Txinak eta gero beste herrialde gehienek beren herritarrak konfinatu zituztenean. Udatik aurrera, erritmoa hartu du berriro, baina ez aurreko urteetako mailara iristeko adina. Esaterako, 2020ko abenduan 2019an baino %9,8 gutxiago esportatu dute Hego Euskal Herriko enpresek.
Ekipo ondasunak eta autoak
Bi dira esportazio nagusiak. Batetik, ekipo ondasunak daude: besteak beste, industriarako makinak, garraiorako materiala (trenak, autobusak, itsasontziak...), bulegorako materiala eta aparailu elektrikoak eta elektronikoak. Horietatik 10.879,5 milioi joan ziren kanpora, hau da, esportazio guztien %36,6.
Bigarren arlo nagusia autogintza da, hau da, autoak eta furgonetak, baina baita haien osagaiak ere. Guztira, 6.948,6 milioi euroren esportazioak izan ziren arlo horretan, esportazio guztien %23,4.
Lurralde guztietan gutxitu dira esportazioak, baina batez ere Bizkaian (-%20), erregaien kontsumoaren beherakadak bereziki kalte egin diolako Petronorren jardunari (petrolioa inportatzea eta erregaiak esportatzea). Gipuzkoan %18,7 gutxitu dira esportazioak; Araban, %14; eta Nafarroan, %13 . |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193884/nafarroako-elizako-sexu-abusuen-errealitatea-liburu-batean-bildu-dute.htm | Gizartea | Nafarroako Elizako sexu abusuen errealitatea liburu batean bildu dute | Sexu abusuen biktimen elkarteak, Nafarroako Gobernuak eta Nafarroako Unibertsitate Publikoak elkarlanean osatu dute azterlan «aitzindaria». Arlo akademiko anitzetako adituek parte hartu dute: tartean, historia, zuzenbide eta psikologia alorrekoek. Kasuak aitortu eta argitu ditzala eskatu diote Elizari. | Nafarroako Elizako sexu abusuen errealitatea liburu batean bildu dute. Sexu abusuen biktimen elkarteak, Nafarroako Gobernuak eta Nafarroako Unibertsitate Publikoak elkarlanean osatu dute azterlan «aitzindaria». Arlo akademiko anitzetako adituek parte hartu dute: tartean, historia, zuzenbide eta psikologia alorrekoek. Kasuak aitortu eta argitu ditzala eskatu diote Elizari. | «Isiltasun aro luze bat hausten du liburu honek». «Beste alde batera begira egon gara urte luzeetan». «Entzunarazi behar dugu gizartearen ahotsa». Hiru esaldi horiekin laburbildu du Eduardo Santos Nafarroako Migrazio Politika eta Justizia kontseilariak gaur goizean Iruñean Nafarroako Elizako sexu abusuei buruz aurkezturiko liburua egitearen arrazoia. Nafarroako Gobernuak, NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoak eta Nafarroako Elizako sexu abusuen elkarteak elkarlanean osatu dute 300 orritik gora dituen azterlan «aitzindaria». Santosen hitzetan, hain justu arrazoi horregatik beragatik baita berezia eta lehena: administrazio publikoak, unibertsitateak eta biktimek elkarrekin osatu dutelako.
Arlo anitzetako adituek parte hartu dute liburuaren osaeran, sei atal nagusitan banatuta: lehendabizikoan, Elizaren indarkeria aztertzen du Esther Aldabe Monrealek, ikuspegi historikotik; bigarrenean, Gema Varona Martinezek arlo kriminologikotik ikertzen du auzia; Maria Teresa Compte Grauk erasoak jasan dituzten emakumeen errealitatea ekartzen du argitara; Mikel Lizarragak zzuzenbidearen begirada ematen dio; Roldan Jimeno Arangurenek Irlandako kasua ekartzen du ikuspegi juridikotik; eta, azkenik, Josean Etxauri Tijerasek psikologiaren arlotik aztertzen du sexu abusuen kasua. Testigantzak bildu dituzten kazetarien eta biktimen beren testigantzak ere badakartza azterlanak.
Adingabeei egindako sexu abusuak Eliza katolikoan du izenburua liburuak, eta bigarren izenburuak argitzen du lanaren helburua: Nafarroatik, egia, justizia eta erreparaziorantz. Hain justu, horixe baita liburua egin dutenen xedea: gertaturikoa argitu, aitortu, eta berriro ez gertatzeko bermeak jartzea. Horretan guzian Elizaren egitekoa garrantzitsua litzatekeela azpimarratu dute egileek, eta hain justu Elizako agintariek liburuan parte hartu ez izana gaitzetsi dute: «Haiekin bildu ginen, haien menpean eta zaintzapean gertatu baitziren abusuak, eta haiek baitute horien ardura», azaldu du Santosek. «Baina ez dute parte hartu nahi izan. Batzorde bat osatu zuten, sexu abusuen gaia orokorrean lantzeko, baina ez zehazki Elizaren ardurapean gertaturikoena». Gaitzetsi dute liburuaren abiapuntu izan ziren joan den urteko jardunaldietan ere ez zutela parte hartu nahi izan.
Jesus Zudaire abusuen biktimen elkarteko presidentea ere Iruñean izan da gaur liburuaren aurkezpenean, eta azaldu du Elizak salaketak jartzeko eta gertaturikoa argitzeko bidea oztopatu diela behin eta berriro. Hark abusuak jasan zituen Lizarrako Puy eskola katolikoan, erraterako, erran zioten posible zela hura eskola hartako ikasle zeneko artxiboak hautsi edo erre izana. Elizaren inplikazioa eskatzen jarraituko dute, halere: «Esperantzaren eta sinesgogortasunaren artean gaude».
Kopuruak zehazten
Liburuak ikuspegi kualitatibotik egiten dio aurre Elizaren menpean gertaturiko sexu abusuen gaiari, baina Mikel Lizarraga liburuaren koordinatzaileak jakinarazi du ez dutela horretan utziko. Orain, ikuspegi kuantitatibotik segitu nahiko lukete ikerketaren bidea: «2020an aurretiazko txosten bat egin genuen, eta aurten beste bat eginen dugu jakiteko zenbatekoa izan den gaiaren hedadura». Santosek ere jakinarazi du liburua «urrats bat» dela, «baina ez bakarra»: «Zor bat daukagu biktimekiko, eta zor hori kitatu behar dugu; betebehar moral eta legala dugu». Bertzeak bertze, eskua luzatu dio Elizari justizia errestauratiboko mekanismoak elkarrekin landu ahal izateko: «Bide horiek martxan jarri behar dira, bide errealak». |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193885/bidaiak-bertan-behera.htm | Bizigiro | Bidaiak bertan behera | Etenda dago kanpora ateratzeko aukera. Ernegatuta daude bidaiariak, eta oso egoera larrian bidaia agentziak. Itxi egin behar izan dute askok, eta nola edo hala aurrera egin nahian ari dira besteak. Egoeraren berri emango du bihar Bizigiro sailak erreportaje batean. | Bidaiak bertan behera. Etenda dago kanpora ateratzeko aukera. Ernegatuta daude bidaiariak, eta oso egoera larrian bidaia agentziak. Itxi egin behar izan dute askok, eta nola edo hala aurrera egin nahian ari dira besteak. Egoeraren berri emango du bihar Bizigiro sailak erreportaje batean. | Udari begira daude nola bidaiariak hala bidaia agentziak. Pandemiak bertan behera utzi ditu batzuen joanak eta besteen jardunak. Agentzia askok itxi egin behar izan dute. Frankizia direnek ezin dute jaso Eusko Jaurlaritzak abian jarritako laguntzarik, eta frankizia horietako arduradun asko zorpetuta eta itota daude, euren poltsikotik aurreratu behar izan dutelako egin ezinda gelditu diren bidaien dirua.
Egoeraren berri emango du bihar Bizigiro-k erreportaje batean. Sektore horretan lanean ari diren hiru lagunekin aritu da solasean. Hirurak dira agentzien arduradunak, baina hiru errealitate ezberdin dituzte: Aitziber Artuzamonoa Andoaingo B The Travel Brand bulegoko zuzendaria, Fernando Duarte Viajemania eta Mas de Cuatro agentzien sortzaile eta zuzendaria, eta Felipe Uriarte Herriak eta Mendiak agentziaren sortzaile eta mendi gidaria.
Bidaien etenaz eta agentzien jardunaz gain, Iparra Hegoa elkartearen egitasmoaren berri ere emango du Bizigiro sailak bihar: Kutxa Bira. Izan ere, Iparra Hegoa egitasmoa ezingo dute urteroko formatuan egin aurten ere —iaz ere bertan behera geratu zen—, eta, hori dela eta, erabaki dute aurten Kutxa Bira egitea. Argentinatik abiatu eta Euskal Herri osoa zeharkatuko duen egurrezko kutxa bat izango da egitasmoko protagonista nagusia. Viedman (Argentina) hasiko da ekinaldia, martxoaren 20an. Euskal Herrira, berriz, apirilaren 8an itzuliko da kutxa. Zehazki, Baionako Etxepare lizeoan hasiko da Euskal Herriko itzulia, eta, zeharkaldi osoa egin ondoren, Urruñan (Lapurdi) eta Seguran (Gipuzkoa) amaituko du ibilbidea, maiatzaren 30ean.
Mikel Iarzak Woody Allen zinemagilearen inguruan berpiztutako polemikari buruzkoak azalduko ditu telesailen atalean: Allen vs Farrow. HBO plataformaren dokusaila da, eta Kirby Dick eta Amy Ziering dira sortzaileak. Woody Allenek zazpi urteko alaba Dylani ustez egindako sexu abusuen auzia berrikusi dute bertan, orain arte argitaratu gabeko lekukotzen bidez.
Zinema estreinaldiei dagokienez, Non dago Mikel dokumentala hizpide. Heldu den ostiralean estreinatuko dute Hegoaldean. Izenburuak dakarren galdera horri buruz eta galdera horren atzean dauden itzal eta ilun guztiei buruz mintzo da Non dago Mikel dokumentala. Amaia Merino eta Miguel Angel Llamas zinemagileen artean zuzendu dute, eta joan den Donostiako Zinemaldian estreinatu zuten, Zinemira sailean.
Azkenik, gastronomia atalean, Ormaiztegiko (Gipuzkoa) Kuko jatetxeko Iker Markinez sukaldariak Kataluniako koka tosta bat prestatuko du. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193886/urkulluk-dio-labiren-erabakiei-esker-gutxitu-direla-kutsatzeak.htm | Gizartea | Urkulluk dio Labiren erabakiei esker gutxitu direla kutsatzeak | Ekainerako 100.000 biztanleko 60 kutsatuko intzidentzia tasa izateko helburua bete daitekeela uste du lehendakariak. EH Bilduk salatu du kutsatze «datu beldurgarriak normaltzat jo» dituela. | Urkulluk dio Labiren erabakiei esker gutxitu direla kutsatzeak. Ekainerako 100.000 biztanleko 60 kutsatuko intzidentzia tasa izateko helburua bete daitekeela uste du lehendakariak. EH Bilduk salatu du kutsatze «datu beldurgarriak normaltzat jo» dituela. | Pandemiaren bilakaera ontzat jo du Iñigo Urkullu lehendakariak, eta «baikor» egoteko modua ematen diola adierazi du gaurko Eusko Legebiltzarreko kontrol saioan. Euskal Autonomia Erkidegoko batez besteko intzidentzia metatua 400 kutsatutik azpikoa izatea «lorpen garrantzitsua» dela adierazi du, eta horrek Bizi Berri III planeko helburuak betearazten lagun dezakeela: alegia, 300eko intzidentzia metatua lehen fasean, eta 60koa ekainerako. Beheranzko joera horren arrazoitzat jo ditu abenduan eta urtarril hasieran egondako mugikortsuna eta harreman sozialak eten izana: «Labik hartutako neurriek ere izango zuten eragina horretan», gehitu du. Oposizioak haren kudeaketa kritikatu du. EH Bilduk planaren «zehaztasun falta» kritikatu du, eta salatu du «beldurgarriak diren» kutsatze datuak «normaltzat eta ontzat» jo dituela lehendakariak.
Oposizioaren kritikak entzun ditu Urkullu lehendakariak. Pandemia kudeatzeko planaren zehaztasun falta eta «inprobisazioa» leporatu dizkiote EH Bilduk eta PP+Cs-ek, hurrenez hurren. Maddalen Iriarte EH Bilduko eledunak eskatu dio oposizioko taldeei entzuteko eta bere gehiengoaz «ez baliatzeko». Elkarrekin Podemos-IUko eledun Miren Gorrotxategik Jaurlaritzak pandemia kudeatzeko proposatutako legea izan du mintzagai. Lege hori onartzeko «beharrik» ez dagoela adierazi dio, neurriak hartzeko tartea badagoela. Lege bera aipatu du Carlos Iturgaiz PP+Cs-ko eledunak, «haserrealdian egindako lege bat» dela iritziz, auzitegiek Jaurlaritzaren erabakien legezkotasuna «zalantzan jarri» dutelako proposatua.
Kritika horiek, ordea, ez dute eten Iñigo Urkullu lehendakariaren jarduna. Oposizioko alderdiei «biztanleria adoregabetzea» aurpegiratu die, eta elkarrekin batera lan egitearen alde azaltzeko eskatu die: «oposizio eraikitzailea» izateko eskatu die. Gogoan izan du, era berean, EAEko Auzitegi Nagusiak eremu gorriko ostalaritza zabaltzeko emandako epaia, eta sektorearen «egoera txarraren» berri badu ere, neurriak laxatzearen arriskuaz ohartarazi du. Berretsi du beraiek hartutako neurria irizpide teknikoetan oinarritu zela, auzitegiko epaia ez bezala. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193887/iruntildeeko-udalak-pirritx-porrotx-eta-marimototsi-jarritako-betoa-baliogabetu-dute.htm | Gizartea | Iruñeko Udalak Pirritx, Porrotx eta Marimototsi jarritako betoa baliogabetu dute | Nafarroako Administrazio Auzitegiak partzialki aintzat hartu du Navarra Sumak ikuskizuna bertan behera uztearen aurka pailazoek jarritako helegitea. 2019ko azaroaren 29an zen egitekoa, Baluarte auditoriumean. | Iruñeko Udalak Pirritx, Porrotx eta Marimototsi jarritako betoa baliogabetu dute. Nafarroako Administrazio Auzitegiak partzialki aintzat hartu du Navarra Sumak ikuskizuna bertan behera uztearen aurka pailazoek jarritako helegitea. 2019ko azaroaren 29an zen egitekoa, Baluarte auditoriumean. | Iruñeko Udalak bertan behera utzi zuen Pirritx, Porrotx eta Marimotots 2019ko azaroaren 29an Baluarte auditoriumean egitekoa ziren Bizi dantza ikuskizuna, argudiatuz kontratua ez zela «legezkoa». Bi aste lehenago eman zuen erabakiaren berri. Navarra Suma buru duen udal gobernuaren «zentsura» salatu zuten pailazoek, eta erabakiari helegitea jarri zioten. Bada, pailazoen errekurtsoa partzialki aintzat hartuz, Nafarroako Administrazio Auzitegiak ebatzi du bertan behera uztea ikuskizuna baliogabetzeko udalak hartutako erabakia. EH Bildurentzat, auzitegiaren iritziz «ilegala» izan zen udalaren jokabidea, eta, hortaz, Maria Garcia-Barberena Kultura eta Berdintasun zinegotziaren dimisioa eskatu du.
Koalizio independentistak plazaratu du auzitegiak joan den otsailaren 4an sinatutako autoa. Maria Jesus Balana Asurmendi magistratuak idatzi du, eta ez du kontuan hartu pailazoek kontratua betetzeko egindako eskakizuna. Ebazpenaren arabera, Pirritxek, Porrotxek eta Marimototsek kalte ordaina jasotzeko eskubidea dute, eta kontratuan zehaztuta zegoen prezioaren %6 izan behar du. Udalak, nahiz izanez gero, bi hilabeteko epea du helegitea jartzeko.
2019ko azaroaren 15ean eman zuen erabakiaren berri udalak, eta debekatu izanaren erantzukizuna EH Bilduri egotzi zion Kultura zinegotziak. Orduan adierazi zuenez, kontratua «era irregularrean» sinatu zuen aurreko Kultura zinegotzi Maider Belokik: «Halako kontratuak egiteko, txosten juridiko bat, txosten tekniko bat eta adjudikazioa onartzeko ebazpen bat behar da, baina kasu honetan ez dago halakorik. Maider Belokik ekainaren 12an sinatutako kontratu bat daukagu, prozedura bete gabe eginikoa. Horrek agian balio lezake pailazoak bere etxean kontratatzeko, baina udal administrazioan ez du legezko baliorik». Garcia Barberenak esan zuen auzia Nafarroako Kontseiluaren esku utziko zuela. «Nafarroako Kontseiluak erabakiko du ikuskizuna bertan behera utzi izana egokia den ala ez, baina, ordura arte, udalak ez du ezer eginen».
Nafarroako Kontseiluak arrazoia eman zien pailazoei eta aurreko gobernu taldeari: kontratua legezkoa dela esan zuen, eta debekua «bidegabea» zela berretsi. Azaroaren 27a zen. Nolanahi ere, ebazpenari entzungor egin, eta kontratua eten zuen Enrique Maia Iruñeko alkateak. Erabakiak hautsak harrotu zituen, eta kontra agertu ziren, talde politikoez gain, euskalgintzako eragileak. Belokik BERRIAri adierazi zion Garcia-Barberenak esanikoak «aitzakia hutsa» zirela, Navarra Suma koalizio espainiazalearen «euskarafobia» disimulatzeko: «Ez da kasu bakan bat. Euskararen ordenantza atzera bota eta hizkuntz politikan azken urteetan eginiko urratsak ezeztatu nahi ditu Navarra Sumak».
Maiaren adierazpenak
Hain zuzen, polemika piztu eta egun gutxira, azaroaren 20an, Maiak hau adierazi zuen kazetarien galderei erantzunez: «Iruñeko alkatea naizen bitartean, ez ditugu kontratatuko Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoak». Erantsi zuen pailazoak «ezker abertzalearekin lotuta» daudela. Horri heldu dio gaur EH Bilduk, auzitegiaren erabakiari buruzko balorazioan: «Zinegotziak dimititu egin beharko luke, frogatuta gelditu baita legezko kontratazio bat bertan behera utzi zuela arrazoi ideologikoengatik». Nafarroako Administrazio Auzitegiaren ebazpenak argudiatu du ezin izan dela frogatu, Maiak esan bezala, «ezaugarri politiko edo ideologiko» jakin batzuk dituzten taldeak edo kolektiboak ordezkatuz edo haien zerbitzuan egitekoa zela Bizi dantzan ikuskizuna.
Aste batzuk lehenago agindu bezala, ikuskizun hori bera egin zuten Pirritx, Porrotx eta Marimototsek Iruñean, udalaren laguntzarik gabe, Anaitasuna kiroldegian, 2019ko abenduaren 21ean. 2.500 bat lagun bildu zituen. |
2021-2-18 | https://www.berria.eus/albisteak/193888/zure-hegaldia-erreklamatu.htm | albisteak | Zure hegaldia erreklamatu! | Zerbitzu eroso, azkar eta segurua eskaintzen dizugu dagokizun kalte ordaina lortzeko. | Zure hegaldia erreklamatu!. Zerbitzu eroso, azkar eta segurua eskaintzen dizugu dagokizun kalte ordaina lortzeko. | Bilboko abokatu talde bat gara, hegaldien erreklamazioetan espezializatua. %95eko arrakasta bermatzen dugu. Zerbitzu eroso, azkar eta segurua eskaintzen dizugu dagokizun kalte ordaina lortzeko. Eta ez duzu ezer ordaindu behar. Lortzen dugun diruaren %20 kobratzen dugu.
Enpresa batek zerbitzu bat eskaintzen badu, bere gain hartu behar du bezeroari eskaintzen zaion guztia. Askotan, ordea, aire konpainiek ez dute betetzen kontratuaren arabera dagokiena, eta bidaiariak pairatzen ditu kudeaketa txarraren ondorioak.
Zure hegaldia bertan behera uzten badute edo overbooking-a baldin badago, helmugara hiru ordutik gorako atzerapenarekin iristen bazara, edo maleta galtzen badizute, kalte ordaina jasotzeko eskubidea duzu. Eta, horrez gainera, konpainiak ordaindu behar ditu arazoak eragindako gastu guztiak.
ERREKLAMATUn urte askotako esperientzia dugu hegaldien erreklamazioetan. Gu arduratu gaitezke zure kalte ordaina jaso dezazun. Zure datuak bidali besterik ez duzu egin behar, eta gu arduratuko gara guztiaz. Eta ez duzu ezer ordainduko: irabazten baduzu baizik ez dugu kobratzen (lortutako diruaren %20).
Zintzoak eta eraginkorrak gara. Zure demandaz seriotasunez eta berme batzuekin arduratuko gara. Erreklamatu zure hegaldia!
Zerbitzu osoa euskaraz.
ERREKLAMATU
Barroeta Aldamar 6, 3.a-ezk.
48001 Bilbo
944 02 75 96
688 65 19 44
Arreta emateko orduak:
Astelehenetik ostiralera, 09:00etatik 14:00etara.
Astelehenetik ostegunera, 16:00etatik 18:30era. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193889/tabernen-barnealdea-zabaldu-ahalko-dute-nafarroan-datorren-ostiraletik-aurrera.htm | Gizartea | Tabernen barnealdea zabaldu ahalko dute Nafarroan datorren ostiraletik aurrera | %30eko edukiera izan ahalko dute tabernen barnealdean. Bi bizikidetza unitate elkartzea ere baimendu du Nafarroako Gobernuak. | Tabernen barnealdea zabaldu ahalko dute Nafarroan datorren ostiraletik aurrera. %30eko edukiera izan ahalko dute tabernen barnealdean. Bi bizikidetza unitate elkartzea ere baimendu du Nafarroako Gobernuak. | Hirugarren olatuaren bilakaera "bide onetik" doala iritzita, neurriak leunduko dituela jakinarazi du Nafarroako Gobernuak. Tabernen barnealdea zabaltzea onartu du gobernuak, %30eko edukierarekin betiere. Horrez gain, bi bizikidetza unitate bildu ahalko dira espazio pribatuetan; baina sei pertsona izan ahalko dira gehienez. Neurriok otsailaren 26tik aurrera ezarriko ditu Nafarroako Gobernuak.
Arriskua neurtzen duen termometroan, hirugarren mailan da Nafarroa, eta, arriskua oraindik altua bada ere, neurriak leuntzea ekarri du kategoria aldatzeak. Javier Remirez lehendakariordeak eta Santos Indurain Osasun kontseilariek eman dute neurri berrien berri. Adierazi dute pandemiaren hirugarren olatuaren bilakaeraren "balorazio positiboa" egiten dutela eta azken txosten epidemiologikoak bilakaera egokia erakutsi duela. Hala ere, Indurainek azpimarratu du apurka-apurka egin beharreko lana dela; izan ere, intzidentzia metatua 200dik gorakoa da oraindik —gogorarazi du uztailean 43koa zela—.
Neurriok osasunaren eta aktibitate sozioekonomikoaren arteko "oreka" kontuan hartuta ezarri dituztela adierazi du Remirezek, baina osasun irizpideak "lehenetsiz". Neurriak leunduko direla iragarri dute, eta otsailaren 28 eta martxoaren 11 bitartean mantenduko dira. Dena den, etxeratze agindua mantenduko da 23:00etatik 06:00ak arte. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193890/beste-570-kasu-zenbatu-dituzte-hegoaldean.htm | Gizartea | Beste 570 kasu zenbatu dituzte Hegoaldean | COVID-19a atzemateko egindako proben %4,7k eman dute positibo ostegunean. 179 lagun daude Hegoaldeko ZIUetan erietxeraturik. | Beste 570 kasu zenbatu dituzte Hegoaldean. COVID-19a atzemateko egindako proben %4,7k eman dute positibo ostegunean. 179 lagun daude Hegoaldeko ZIUetan erietxeraturik. | Koronabirusaren transmisioaren gaineko datuak eguneratu dituzte Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak: gaitza atzemateko 12.027 proba egin ziren atzo Hego Euskal Herrian, eta 570 positibo zenbatu zituzten guztira; hau da, testen %4,7k eman zuten positibo ostegunean. Osasunaren Mundu Erakundeak %5ean du ezarria izurritea kontrolpean edukitzeko muga.
Kutsatzeen datuak lurraldeka aztertuta, Bizkaian atzeman dute positibo gehien osteguneko probetan: 284. Gipuzkoan, 149 izan dira; Araban, 67, eta Nafarroan, 65 detektatu dira. Hain zuzen ere, azkenaldiko datuak ikusirik, Nafarroako Gobernuak adierazi du pandemiaren bilakaera «bide onean» dela, eta iragarri du izurriaren kontrako neurriak malgutuko dituela otsailaren 26tik aitzina.
Hegoaldeko ospitaleei dagokienez, Hegoaldeko osasun agintariek jakinarazi dute oraintxe bertan 179 pertsona daudela ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan erietxeraturik; 23 Nafarroakoak dira, eta 156, berriz, Araba, Bizkai edo Gipuzkoak. Gainera, 480 lagun daude ospitaleetako gela arruntetan. Bestalde, heriotza baten berri eman du Nafarroako Gobernuak: 98 urteko gizonezko bat hil zen atzo herrialdean.
Aldaera britainiarra eta hegoafrikarra Hegoaldean
Hegoaldean detektatutako kasu positiboak zein aldaeratakoak diren zehaztu dute Osakidetzak eta Osasunbideak. Jaurlaritzak jakinarazi duenez, otsailaren 8tik 14ra bitartean Araban, Bizkaian Gipuzkoan atzemandako kasuen %29,3 koronabirusaren aldaera britainiarrak eragindakoak dira, eta Osasun Sailak kezka azaldu du aldaera horren «goranzko joeraren abiadagatik». Hain zuzen ere, aldaera britainiarrekoak dira Barakaldoko kiroldegi batean atzemandako agerraldiko kasuak: 62 pertsona kutsatu dira han. Halaber, Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak ere eman du aldaeren goraldiaren berri: detektatzen ari diren kasuen %32 dira aldaera britainiarrekoak. Gainera, atzo foru erkidegoan zenbatu ziren 65 positiboetatik hiru aldaera hegoafrikarrekoak zirela zehaztu du gobernuak. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193891/aljeriako-presidenteak-parlamentua-desegin-du-eta-bozetara-deitu.htm | Mundua | Aljeriako presidenteak parlamentua desegin du, eta bozetara deitu | Hirak mugimenduaren protestek hauteskundeak aurreratzera bultzatu dute Abdelmadjid Tebbune. Presidenteak adierazi du herritarren kritikak entzun dituela, eta datozen 48 orduetan gobernua eraberrituko duela. | Aljeriako presidenteak parlamentua desegin du, eta bozetara deitu. Hirak mugimenduaren protestek hauteskundeak aurreratzera bultzatu dute Abdelmadjid Tebbune. Presidenteak adierazi du herritarren kritikak entzun dituela, eta datozen 48 orduetan gobernua eraberrituko duela. | Hauteskundeak aurreratu ditu Abdelmadjid Tebbune Aljeriako presidenteak. Herrialdeko sistema politikoa berritzeko eskatzen duen Hirak mugimenduak milaka lagun mobilizatu ditu azken egunetan, eta Tebbunek presioei men egin eta parlamentua desegin du. Ez hori bakarrik: adierazi du herritarren kritikak entzun dituela, eta datozen 48 orduetan gobernua eraberrituko duela.
Tebbunek ez du gobernuaz bakarrik hitz egin agerraldian. Iragarri du Hirakeko 60 kideri indultua emango dien dekretu bat sinatu duela, nahiz eta haietako 30 jada kondenatu zituzten Aljeriako epaitegiek. «Erregimen militarra amaitzeko» eskatzen dute mugimenduko kideek. Aske geratu direnetako bat da Ratxid Nekkaz, 2019an presidentetzarako hauteskundeetara aurkeztu zena eta Hirakek antolatutako manifestazioetan parte hartzeagatik atxilotutakoa. Nekkaz atzo bertan utzi zuten aske, beste 30 lagunekin batera.
Hortaz gain, protestek herrialdeko buruzagiei belaunaldi aldaketa bat eskatzen diete. Horregatik, Tebbunek hitzeman du gazteei herrialdeko sistema politikoan sartzeko laguntzak emango dizkiela: «Gazteek instituzioetan sartu behar dute, eta guk lagundu egin behar diegu; horregatik, geuk ordainduko dugu euren hauteskunde kanpainaren zati handi bat».
2019ko apirilera arte Abdelaziz Buteflika izan zen Aljeriako presidentea. Estatuburua, ordea, ez zen agintzeko gai 2013tik, garuneko infartu bat izan zuenetik, eta, hala ere, bosgarren aldiz hauteskundeetara aurkezten saiatu zen. Hori izan zen azkenean protestak piztu zituen arrazoia. Hirak mugimenduak astelehenean beteko ditu hiru urte.
Tebbunerekin, antzeko
Buteflikaren ordezkoarekin ere, ordea, antzeko arazoak izan dituzte Aljerian. Tebbunek 75 urte ditu, eta hainbatetan atera behar izan du herrialdetik osasun arazoak medio: koronabirusaren ondorioz bi hilabete igaro zituen Alemanian, eta duela astebete ere atzerrian izan zen hankako operazio bat egiteko. 2019an hautatu zuten presidente, %40ko parte hartzea izan zuten hauteskundeetan.
2020. urtearen amaieran konstituzioa moldatzeko hauteskundeak egin zituzten Aljerian, baina herritarren %23,7k soilik hartu zuen parte. Erreferendumak kritika ugari jaso zituen, eta Hirak bera proposamenaren kontra agertu zen, argudiatuta ez zituela jasotzen herritarren nahiak; oposizioak, berriz, boikoterako deia egin zuen. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193892/hiru-emakumetik-batek-uste-du-diskriminatu-egiten-dutela-lanean.htm | Ekonomia | Hiru emakumetik batek uste du diskriminatu egiten dutela lanean | Jaurlaritzaren ikerketa baten arabera, emakumeen %79en iritziz gizonezkoei baino gutxiago ordaintzen diete. Gizonen %72k uste bera dute. | Hiru emakumetik batek uste du diskriminatu egiten dutela lanean. Jaurlaritzaren ikerketa baten arabera, emakumeen %79en iritziz gizonezkoei baino gutxiago ordaintzen diete. Gizonen %72k uste bera dute. | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako emakumeen %32k uste dute emakume izateagatik inoiz diskriminatu egin dituztela lanean. %20k «noizean behin» sentitzen dute bazterketa hori; %7k, «sarritan» eta %5ek, «oso sarritan». Horrek ez du esan nahi besteek inoiz halakorik sentitu ez dutenik, %73 «gutxitan edo inoiz ez» izan baitira diskriminatua. Gauzak hala, %5ek bakarrik diote «inoiz ez» dituztela diskriminatu. Gizonezkoen kasuan, %11 dira diskriminatzen dituztela uste dutenak.p>
Eusko Jaurlaritzak lantokietako soldata eta genero arrakalari buruz eginiko inkesta baten emaitzetako bat da hori. Diskriminazio sentipen hori areagotu egiten da ikasketa mailak gora egin ahala. Izan ere, goi mailako ikasketadun emakumeen %38k sentitzen dute diskriminazioa –noizean behin, sarritan edo oso sarritan--, bigarren mailako ikasketadunek (%33) edo oinarrizko ikasketadunek (%22) baino gehiago. Gizonezkoen kasuan, joera alderantzizkoa da. p>
Pertzepzio horretan sakondu du inkestak, eta, esaterako, emakumeen %79k uste dute gizonezkoei baino gutxiago ordaintzen dietela, alegia, soldata arrakala existitzen dela. Gizonezkoen artean %72 dira emakumeei gutxiago ordaintzen zaiela uste dutenak. Soldata arrakala ikusi bai, baina kontzeptua ezagutzen al dute? Emakumeen %63k eta gizonezkoen %76k bai. Are gehiago, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako biztanleen %79 soldata arrakalari aurre egiteko legezko neurriak hartzearen “erabat alde” daude. Batez besteko hori %81era handitzen da emakumezkoen kasuan. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193893/ingurumen-ministerioak-petronor-zigortuko-du-koke-planta-baimenik-gabe-eraikitzeagatik.htm | Gizartea | Ingurumen Ministerioak Petronor zigortuko du, koke planta baimenik gabe eraikitzeagatik | Planta eraisteko eta diru publikoa bueltatzeko exijitu du Meatzaldea Bizirik plataformak. | Ingurumen Ministerioak Petronor zigortuko du, koke planta baimenik gabe eraikitzeagatik. Planta eraisteko eta diru publikoa bueltatzeko exijitu du Meatzaldea Bizirik plataformak. | Espainiako Ingurumen Ministerioak zigor espedientea abiatu du Petronorren aurka, Muskizko (Bizkaia) koke planta baimenik gabe eraikitzeagatik. Meatzaldea Bizirik talde ekologistak eman du gaur auziaren nondik norakoen berri, Bilbon egindako prentsaurreko batean. Konponbiderako bidea eraikina «eraistea» dela aldarrikatu du plataformak.
Duela hamar urte baino gehiago hasi zen Petronorren koke plantaren auzia. 2008an eraiki zuten, Eusko Jaurlaritzaren eta udalaren baimenarekin. Jaurlaritzak «modu esanguratsuan kutsatuko ez zuelakoan» baimendu zuen. Muskiz herria kostan egonda, ordea, beste baimen bat ere behar zuten: Espainiako Ingurumen Ministerioarena. Horren onespenik gabe egin zuten aurrera. Gertakari horren aurrean, «udal erantzukizuna» azpimarratu du Iñaki San Miguel Meatzaldea Bizirik taldeko kideak: «Koke lantegiaren eraikuntza baimendu zutenetako bat Muskizeko alkateordea da egun. Ez zituzten kontuan hartu herritarren beharrizanak».
Aurreko igandean mahaigaineratu zen gaia berriro, auzokideek koke plantako petrolio isuriak salatu zituztenean. Sara Ibañez Meatzaldea Bizirik plataformako kideak dio isuri horiei garrantzia kendu nahi diela enpresak: «Guk ez ikustea nahi dute, eta dena kontrolpean dagoela esaten dute. Baina ezinezkoa da ez ikustea: aurrez aurre daukagu». Izan ere, isuria begiz ikus zitekeen: beltzez zikindutako erreka eta hondartzen argazkiak zabaldu dira sare sozialetan. «Galipota errekara heldu bada, jarioa handia izan delako heldu da. Bertako usaina izugarria zen, eta usain txarrak astelehenera arte ere iraun zuen», kontatu du Ibañezek. Plataformak azaldu duenez, larunbat goizean izan zuten isuriaren berri, auzokide baten bidez. Baina, 13ko goizean ikusi bazuten ere, ostiralean isuri zela uste dute ekologistek: «Airearen kalitatea neurtzen duen gailuak 12:00etan utzi zion datuak erregistratzeari; astelehenera arte egon da kalitatearen berri eman gabe. Kabina hori Petronorrek kontrolatzen du; beraz, litekeena da isuria ostiralean bertan gertatu izana».
Cristina Alvarez plataforma ekologistaren abokatuak dio prozesu judiziala «luzea» eta «gogorra» izaten ari dela, baina auzia irabazteko aukera handia dutela. Aldarrikapenak argi dituzte: «Koke planta eraisteaz gain, eraikitzeko erabili zuen diru publikoa itzuli dezala exijitzen diogu Petronorri». Diru kopuru hori laurehun milioi euro dela zehaztu du Alvarezek. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193894/apirilean-txertaketa-masiboa-hasiko-dute-nafarroan.htm | Gizartea | Apirilean txertaketa masiboa hasiko dute Nafarroan | Biztanleria osoari txertoa jartzeko egitasmo bat jarriko dute martxan, 80 urtetik gorakoekin hasita. | Apirilean txertaketa masiboa hasiko dute Nafarroan. Biztanleria osoari txertoa jartzeko egitasmo bat jarriko dute martxan, 80 urtetik gorakoekin hasita. | Nafarroako Osasun kontseilari Santos Indurainek iragarri du gaur: apiriletik aurrera Nafarroako populazio osoa txertatzeko egitasmoa hasiko dute.
Jadanik 18.000 egoiliar eta langile soziosanitario txertatu dituztela azaldu du, eta apirilerako «txertaketa masiboa» egiten hastea aurreikusi du. Adin irizpideak hartuko dituzte kontuan biztanleak lehenesteko orduan, eta apirilaren aurretik hasiko dira 90 urtetik gorakoak txertatzen. 7.500 inguru dira Nafarroan adin horretatik gorakoak. Hirietan banatuko dituzte lehenak, eta gerora jarriko dituzte landa eremuetan. Osasun zentroei horretarako baliabideak bidaliko dizkietela jakinarazi du Indurainek.
Martxoan 90 urtetik gorakoekin hasiko dira, eta, gero, 80 urtetik gorakoei emango diete. Indurainek esan du oraindik ez dakitela ziur noiz hasiko diren horiek txertatzen, baina «beranduenen» martxoaren 8an izango dela.
Nafarroan 7.500 inguru dira 90 urtetik gorakoak, eta 80 urte baino zaharragoak, 34.892. Osasunbideak deitu egingo die, eta txertoa noiz eta non hartuko duten esango die. Gero, SMSren bidez baieztatuko diete hitzordua, 48 ordu lehenago.
Iruñean eta inguruetan hasiko dira, «logistika arrazoiengatik». Halere, adierazi du ez direla asko atzeratuko landa eremuetan txertoak jartzen: hirietan hasi eta bi astera hasiko direla han, beranduenez.
Osasun etxeetako baliabideekin egingo dituzte txertaketa lana, «behar den errefortzuarekin». Izan ere, txertaketa kanpaina osasun etxeetako bestelako lanekin bateratzea nahi dute.
Indurainek esan duenez, egutegia egiteko badakite Pfizerren zenbat txerto helduko diren, baina oraindik ez dakite guztiz ziur Moderna etxeko zenbat iritsiko diren. Edonola ere, esan du martxoaren amaierarako adosturiko guztiak helduko direla.
Apirilean, berriz, txerto dosi gehiago edukiko ditu Osasunbideak, eta txerto mota gehiago: Janssen etxearena aipatu du kontseilariak.
Ordua eskatu beharko da
Apiriletik aurrera, herritarrek txanda eskatu beharko dute, eta horretarako sistema bat prestatzen ari da Nafarroako Gobernua. Zaharrenak lehenago hasiko dira txertatzen. 70 urtetik gorako 53.755 herritarrak txertatuko dituzte. Ondoren, 60 eta 69 urte arteko 73.800ak, eta gazteago izan arren koronabirusak eraginda osasun arazo larriak garatzeko arriskua daukatenak. Talde horien ondoren, gainerako herritar guztiak txertatuko dituzte.
Orain, osasun langileak, poliziak eta suhiltzaileak ari dira hartzen txertoa. Astebete edo bi aste barru, irakasleekin hasiko dira: hezkuntza berezikoak aurretik, eta lehen eta bigarren hezkuntzakoak gero.
Santosek esan du dagoeneko 49.353 dosi jarri dituztela, eta 18.916 pertsonak bi dosiak dituzte. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193895/bi-preso-hurbilduko-dituzte-bat-euskal-herriratu-eta-bertze-bat-mugitu.htm | Politika | Bi preso hurbilduko dituzte, bat Euskal Herriratu, eta bertze bat mugitu | Mikel Otegi Unanue Euskal Herriratuko dute: Valdemorotik Iruñera ekarriko dute. Fernando Garcia Jodra Huelvatik Leonera hurbilduko dute, eta Gurutz Agirresarobe Pagola, Sevillatik Logroñora. Francisco Jose Ramada Estevez, berriz, Iruñetik Martutenera mugituko dute. | Bi preso hurbilduko dituzte, bat Euskal Herriratu, eta bertze bat mugitu. Mikel Otegi Unanue Euskal Herriratuko dute: Valdemorotik Iruñera ekarriko dute. Fernando Garcia Jodra Huelvatik Leonera hurbilduko dute, eta Gurutz Agirresarobe Pagola, Sevillatik Logroñora. Francisco Jose Ramada Estevez, berriz, Iruñetik Martutenera mugituko dute. | Ortziralero gisan, hurbilketa eta Euskal Herriratzeen berri eman dute Espainiako Espetxe Erakundeek, baina kopuruan aitzineko asteetakoak baino gutiago dira gaurkoak: bi euskal preso hurbilduko dituzte Euskal Herri inguruetako kartzeletara, bat Euskal Herriratu eginen dute, eta bertze bat, berriz, Euskal Herriko bertze kartzela batera mugituko dute.
Mikel Otegi Unanue ekarriko dute Euskal Herrira: Valdemoroko espetxean zegoen (480 kilometro), eta Iruñera ekarriko dute. Hura lekualdatuta, ez da euskal presorik geldituko Madril inguruko espetxe horretan. Hurbilduko dituztenak Fernando Garcia Jodra eta Gurutz Agirresarobe Pagola euskal presoak dira: Huelvatik (Andaluzia, 1.000 kilometro) Leonera (370 kilometro) mugituko dute lehena, eta Sevillatik (990 kilometro) Logroñora (170 kilometro) bigarrena. Francisco Jose Ramada Estevez, berriz, Euskal Herriko kartzela batetik bertze batera aldatuko dute: Iruñean zegoen, eta Martutenera eramanen dute (Donostia).
Fernando Garcia Jodra 2001etik dago espetxean. Gurutz Agirresarobe, berriz, 2010etik, eta 30 urteko zigorra du. Mikel Otegi Unanue 2003an atxilotu zuten, Nafarroa Beherean. Frantziako kartzeletan egon ondoren, 2009an Espainiaratu zuten, eta 25 urteko espetxe zigorra du. 2027ko martxoan beteko lituzke zigorraren hiru laurdenak.p>
Hurbilketak, mantso
Pandemiaren ondorioz pilatzen ari dira iragarri bai baina hurbildu gabeko euskal presoak: dagoeneko 40 dira, eta azken astean, adibidez, ez dute euskal presorik hurbildu edo Euskal Herriratu. Badira, erraterako, joan den abenduaren 4an iragarritako eta oraindik gauzatu gabeko Euskal Herriratze eta hurbiltzeak. |
2021-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/193896/ekiola-kooperatibak-azpeitiko-400-familiarentzako-energia-ekoiztuko-du.htm | Ekonomia | Ekiola kooperatibak Azpeitiko 400 familiarentzako energia ekoiztuko du | Bazkideak lortzeko kanpaina hasiko dute. 2.650 eguzki plaka jarriko dituzte | Ekiola kooperatibak Azpeitiko 400 familiarentzako energia ekoiztuko du. Bazkideak lortzeko kanpaina hasiko dute. 2.650 eguzki plaka jarriko dituzte | Ekiolak Azpeitian egingo ditu lehen urratsak. Hango 400 familia ingururentzat energia berdea ekoiztea izango du xede, eguzki plaken bidez, eta proiektuan parte hartu nahi duten bazkideen bila hasi dira. Udalak dagoeneko erabakita dauka non jarriko duen azpiegitura.
Eusko Jaurlaritzak eta Mondragon taldeko Krean ingeniaritzak sustatu dute Ekiola egitasmoa. Azpeitiarekin egin duten bezala, beste hainbat udalerri eta administraziorekin ere jarri dira harremanetan 2021ean beste kooperatiba batzuk sortzeko.
Azpeitian, lehen pausoa udalak berak emango du, beste entitate batzuekin batera: haiek sortuko dute kooperatiba. Helburua da bazkide partikularrak batu ahala haien esku uztea kooperatibaren jabetzaren zati bat. Azaldu dutenez, kooperatibako kide izateak panelak erosteko inbertsioa dakar berekin, eta kideen artean adostuko dira itzulera planak. Asmoa da kooperatibista bakoitzak bere kontsumoaren araberako panel kopurua edukitzea. Azpeitiko azpiegitura gai izango da urtean 1.350 MWh sortzeko; horretarako, 2.650 eguzki plaka jarriko dira. Instalazioak funtzionamendu epe luzea izango du: 25 urte edo gehiagokoa. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.