date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-3-1 | https://www.berria.eus/albisteak/194364/javier-landeta-da-euskadiko-federazioko-presidente-berria.htm | Kirola | Javier Landeta da Euskadiko Federazioko presidente berria | Landetak 86 boto lortu ditu Ipuruan egindako batzarrean, eta Koikili Lertxundik, 26. Luis Mari Elustondo ordezkatuko du karguan, eta haren lantaldeak datozen lau urteetan gidatuko du federazioa. | Javier Landeta da Euskadiko Federazioko presidente berria. Landetak 86 boto lortu ditu Ipuruan egindako batzarrean, eta Koikili Lertxundik, 26. Luis Mari Elustondo ordezkatuko du karguan, eta haren lantaldeak datozen lau urteetan gidatuko du federazioa. | Javier Landetak ordezkatuko du Luis Mari Elustondo Euskadiko Futbol Federazioaren presidente karguan. Landeta Koikili Lertxundiri nagusitu zaio gaur, Ipuruan egindako batzar nagusian. 86 boto jaso ditu presidente berriak, eta Koikilik, 29. Beste bat, berriz, txuria izan da. Beraz, Landetak eta haren lantaldeak gidatuko du Euskadiko Federazioa hurrengo lau urteetan.
«Harro gaude, batzarrak babesa eman baitigu. Gogor borrokatuko gara euskal futbolaren alde. Ez dago denbora galtzeko. Gure hauteskunde programa bete behar dugu. Gure ardura da», esan du irabazi berritan. Eskua luzatu dio Koikiliri. «Ideia guztiak ongi etorriak izango dira, guztiok helburu bera baitugu: euskal futbolarentzako onena».
«Adostasunetik» ofizialtasunaren aldeko urratsak egiteko prest azaldu da Landeta. Hain zuzen, zenbait lagunek ofizialtasunaren aldeko kontzentrazioa egin dute Ipuruaren sarreraren aurrean. |
2021-3-1 | https://www.berria.eus/albisteak/194365/hiru-ezin-direnean-baleko-da-puntu-bat.htm | Kirola | Hiru ezin direnean, baleko da puntu bat | Realak bana berdindu du Real Madrilen zelaian, irabazten joan eta gero. Txuri-urdinek 54. minutuan lortu dute abantaila, baina etxekoek 88. minutuan orekatu dute partida. | Hiru ezin direnean, baleko da puntu bat. Realak bana berdindu du Real Madrilen zelaian, irabazten joan eta gero. Txuri-urdinek 54. minutuan lortu dute abantaila, baina etxekoek 88. minutuan orekatu dute partida. | Badira aurkari batzuk distira berezia dutenak. Haien aurka ondo aritzea jardun onaren berrespen izaten da. Haietako baten aurka garaipena lortzear izan da Reala, gertu izan baitu Real Madrili haren etxean irabaztea. Bana berdindu du azkenerako, baina agerian utzi du azken jardunaldietako lan ona ez dela kasualiatea izan. Europa begiz joa dute txuri-urdinek, eta helburu hori duenak maila guztietako taldeak estutu behar ditu. Lortu du hori, 88. minutura arte. Orduan berdindu du Real Madrilek; puntua ona izan da Realarentzat, baina mingostasun arrasto bat utzi dio, garaipena horren gertu izanda.
Dena den, berdinketa landua izan da. Bi taldeek elkarrekiko errespetu handia erakutsi dute hasieran. Lehendabiziko minutuetan, neurketa orekatua jokatua dute Real Madrilek eta Realak, aurkariari neurria hartu nahian. Atzeko lerroan sendo, eta erasora modu antolatuan jotzea hobetsi dute.
Hala, banatu egin dute baloiaren jabetza. Zelaian presentzia irabazi nahian aritu dira. Lehen hogei minutuak igarota, ordea, aurrerako urratsa egin du etxeko taldeak. Espainiarrek Isco Alarconen jiran antolatu dute jokoa; zelai erdiaren eta erasoaren arteko lotura egiteaz arduratu da, eta atzera egin du Realak. Haiek izan dira Real Madrilen lehen zatiko unerik onenak; gola sartzeko aukerak izan dituzte, baina langak eta Alex Remirok eragotzi dute Zinedine Zidanerenak markagailuan aurreratzea.
Behin madrildarren lehen erauntsiari eutsita, erasoan zirrikituak aurkitzeari ekin diote donostiarrek. Kontraerasoa baliatu dute horretarako; atsedenaldira heldu aurretik ere horretara saiatu da Reala, baina ez oso eraginkor. Bi taldeek izan dituzte atsedenaldiaren aurretik golak sartzeko aukerak, nahiz eta Real Madrilek nagusitasun handiagoa izan eta Reala maiz deseroso aritu.
Golak, bigarren zatian
Atsedenalditik bueltan, erabat aldatu da hori. Realak konfiantzaz beteta ekin dio bigarren zatiari, presio egin du, eta berandu baino lehen jaso du saria: Portuk 0-1ekoa egin du 54. minutuan. Real Madrilen eskema aldaketak ahalbidetu du hori. Zidanek hiru atzelariko marrazkia ezarri du atsedenaldiaren ostean, Casemiro haiei laguntzera jaitsita, eta aurreratu egin ditu atzeko lerroko hegalekoak, erasora begira jarriz. Hortik heldu da Realaren gola; Martin Zubimendik zelai erdian berreskuratutako baloi baten ostean, hegaletik erasora egin dute txuri-urdinek, Lucas Vazquez aurreratuta zegoela aprobetxatu baitu Natxo Monrealek, hondoko marraraino heltzeko.
Bigarren zutoinean ere aurreratua zegoen beste hegalekoa, Ferland Mendy. Cristian Portuk buruz egindako errematea sarera joan da zuzenean. Hortik aurrera, Real Madrilek ero moduan egin du erasora. Realak, berriz, emaitzari nola hala heltzea izan du xede. Ez du lortu; Viniciusek banakoa egin du 88. minutuan. Hasieran, kolpea izan da, baina, hotzean, balio handiko puntua lortu du Realak, sasoi amaieran oroitzen direnetakoa. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194401/aske-utzi-dituzte-nigeriako-eskola-batean-bahitutako-279-ikasleak.htm | Mundua | Aske utzi dituzte Nigeriako eskola batean bahitutako 279 ikasleak | 279 ikasle erreskatatu dituztela jakinarazi dute Nigeriako Zamfara estatuko agintariek. Joan den ostiralean indarrez sartu ziren gizon armatu batzuk emakumeentzako eskola batean, eta bertan atxiki zituzten. | Aske utzi dituzte Nigeriako eskola batean bahitutako 279 ikasleak. 279 ikasle erreskatatu dituztela jakinarazi dute Nigeriako Zamfara estatuko agintariek. Joan den ostiralean indarrez sartu ziren gizon armatu batzuk emakumeentzako eskola batean, eta bertan atxiki zituzten. | Bello Matawalle Nigeriako Zamfara estatuko gobernadoreak jakinarazi du askatu dituztela joan den ostiraletik bahituta zeuden emakumeentzako eskola bateko ikasleak. Joan den ostiralean izan zen erasoa. Berri agentziek zabaldu zuten gizon armatu batzuk Jangebe hiriko emakumeentzako eskola batera sartu zirela, eta bertan zeuden ikasleak furgonetatan sartu eta eraman egin zituztela.
Bahitutako ikasleak 317 zirela zabaldu zen, baina Zamfarako agintariek aitortu dute kopuru hori okerra dela: 279 ikasle erreskatatu dituzte, jakinarazi dutenez, eta bahitutako guztiak aske daudela adierazi dute.
Matamallek bere Twitter kontutik bidalitako txio batean jakinarazi du ikasleak askatu dituztela, «egiten ari ziren ahaleginak zailtzen zituzten zenbait traba» gainditu ostean. «Nigeriarrei eskatzen diet pozik egoteko, gure alabak salbu daudelako», erantsi du.
Aurrez, gobernadoreak berak esana zuen nigeriarrak «eskandalizatu» egingo zirela bahiketaren egileak zein ziren jakitean. Horren inguruko azalpenik ez du eman, ordea.
Azkenaldian, ugaritu egin dira ikasleen kontrako erasoak Nigerian. Duela aste batzuk, 28 ikasle eta zenbait irakasle bahitu zituzten, Nigeriako gobernuak Kagara hirian duen zientzia eskolan. Iazko abenduan, berriz, 344 ikasle bahitu zituzten, Kagara hiriko bigarren hezkuntzako ikastetxe batean indarrez sartu ostean. Orduko hartan, Boko Haram Nigeriako talde jihadistak bere gain hartu zuen erasoa. Lau egun geroago askatu zituzten atxikiak zituzten ikasle denak. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194402/transferentzien-egutegia-betetzeko-konpromisoa-azaldu-du-madrilek.htm | Politika | Transferentzien egutegia betetzeko konpromisoa azaldu du Madrilek | Bihar, Olatz Garamendi Autogobernu sailburua batzartuko da Miquel Iceta Espainiako Lurralde Antolaketa ministroarekin. | Transferentzien egutegia betetzeko konpromisoa azaldu du Madrilek. Bihar, Olatz Garamendi Autogobernu sailburua batzartuko da Miquel Iceta Espainiako Lurralde Antolaketa ministroarekin. | Eusko Jaurlaritza eta Espainiako Gobernua harremanak ugaritzen ari dira azken egunetan, Gernikako Estatutuan jasota baina oraindik eskualdatzeko dauden eskumenak transferitzeko. Bide horretan, gaur bildu dira Josu Erkoreka Jaurlaritzako lehen lehendakariorde eta Segurtasun sailburua eta Carmen Calvo Espainiako Gobernuko presidenteordea, Moncloan. Bilkuran, Calvok konpromisoa hartu du Gernikako Estatutuaren «garapenean aurrera egiteko engaiamendu instituzionala betetzeko» eta eskualdatzeke dauden eskumenen kronograma» konplitzeko. Bilera «sintonia eta erabateko lankidetza instituzionaleko giroan» egin dute.
Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakaria eta Pedro Sanchez Espainiako gobernuburua urtarrilaren 25ean batzartu ziren Madrilen, eta bertan adostu zuten eskumenen transferentziari buruzko elkarrizketak lehendakariordeen esku uztea; horren segida da gaurko bilera.
Calvoren eta Erkorekaren artekoa ez da, ordea, bi gobernuek aste honetan egingo duten azken bilera izango. Bihar 10:00etan biltzekoak dira Olatz Garamendi Jaurlaritzako Autogobernu sailburua eta Miquel Iceta Espainiako Lurralde Antolaketako ministroa. Aurreko astean, berriz, Erkoreka bera batzartu zen Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroarekin batzartu zena.
Gobernu kontseilu osteko agerraldian, Garamendik azaldu du ez dagoela aparteko «oztoporik» espetxe eskumenari buruzko elkarrizketetan, baina «bide luzeko negoziazioa» dela, «landu beharreko gai asko» daudelako. Era berean, azaldu du Icetarekin bihar egitekoa den bileran asmoa daukala «eskumen ahalik eta gehienen» transferentziaz hitz egiteko; lehen blokeari nahiz hurrengoei dagozkienak.
Garamendi baikor agertu da biharko bilkurari begira, baina uste du «ausarta» litzatekeela esatea biharko bilerak balioko duela eskumenaren eskualdaketa ixteko.
Abenduaren 30ean, Jaurlaritzak jakinarazi zuen bi gobernuek aurrerapausoak eman zituztela eskumen hori eskualdatzeko, eta zirriborro bat adostua zutela. Espainiako Gobernuak 1979ko estatutuan jasota baina oraindik eskualdatu gabe dauden eskumenak transferitzeko egutegia eguneratu zuen, urrian, eta proposamen berria igorri zion Eusko Jaurlaritzari. Plan berriaren arabera, bi gobernuek martxorako itxiko dituzte bigarren blokeari buruzko elkarrizketak: besteak beste, espetxeetako eskumena dago zerrenda horretan.
Urriko egutegiaren arabera, 11 eskumen eskualdatu beharko lituzkete hilabete honetarako: besteak beste, espetxeen kudeaketa, aseguruak, segurtasuneko zerbitzu pribatuak, meteorologia, nekazaritza aseguruak, errepideko garraioa eta itsasertzaren antolamendua eta kudeaketa.
Espetxe eredua nola diseinatu
Hori horrela, espero da datozen egunetan ixtea espetxeen eskumenari buruzko akordioa. Hortik aurrera, eskumen horiek nola gauzatu izan beharko luke eman beharreko hurrengo pausoa. Alde horretatik, Eusko Legebiltzarrak joan den astean Eusko Jaurlaritzari eskatu zion, akordioa lortzen denean, hitzarmen hori parlamentuaren esku utz dezala, gaiaz eztabaidatu ahal izateko. Beste eskari bat ere egin zion: «Transferentzia gauzatu ondoren, 2019ko martxoaren 13ko osoko bilkura monografikoan onartutako ebazpen proposamenak oinarri izan daitezela Euskadin ezarri beharreko espetxe eredua definitzeko». |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194403/441-langabe-gutxiago-daude-hego-euskal-herrian.htm | Ekonomia | 441 langabe gutxiago daude Hego Euskal Herrian | Berriz ere Nafarroan jaso dira zifrarik txarrenak: otsailean lurralde horretan soilik egin zuen gora langabeziak. 46.594 langilek jarraitzen dute aldi baterako erregulazioan | 441 langabe gutxiago daude Hego Euskal Herrian. Berriz ere Nafarroan jaso dira zifrarik txarrenak: otsailean lurralde horretan soilik egin zuen gora langabeziak. 46.594 langilek jarraitzen dute aldi baterako erregulazioan | Arnas pixka bat hartu du lan merkatuak. Joan den otsailean, 441 langabe gutxiago zenbatu zituen SEPE Espainiako Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoak Hego Euskal Herrian, eta, guztira, 172.014 pertsona daude izena emanda enplegu bulegoetan.
Ohi bezala, urtarrila hilabete zaila izan zen enplegu sorrerari dagokionez, eta gora egin zuen langabeziak, zerbitzuetan bereziki, Gabonetako kanpainaren amaieragatik. Otsaila hilabete dinamikoagoa izaten da, enplegua sortu ohi da, eta aurten ere hala izan da. Iazkoaren oso antzekoa izan da igoera, baina 2020ko otsaileko datuekin alderatuta, Hego Euskal Herrian 20.800 langabe gehiago daude.
Lurraldeei erreparatuta, otsaileko datuek berretsi egin dute azkenaldian nabarmentzen ari den joera bat: txarrenak Nafarroak eman ditu. Lurralde horretan soilik egin du gora langabeziak: 1.261 gehiago. 42.986 langabe daude.
Azken urtean langabe kopuruak %26,5 egin du gora lurralde horretan, beste hiru lurraldeetan baino nabarmen gehiago: %9,4 igo da urtebetean.
Horietan behera egin du langabeziak otsailean. Bizkaian, 805 pertsona gutxiago daude lanik gabe: 72.774 pertsona; Gipuzkoan, 576k utzi dute zerrenda hori, eta 34.399 daude; eta Araban, 321 gutxiago daude, eta 21.855 guztira.
Biztanleria aktiboaren inkestan ere Nafarroak eman ditu daturik okerrenak. Datuok bitxitasun bat erakusten dute, iaztik lurralde horretan besteetan baino gutxiago jaitsi baita barne produktu gordina: %8,3 Nafarroan, eta %9,5 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.
Aldi baterako erregulazioak, gora
Koronabirusak eragindako krisi ekonomikoa aspaldi ikusi gabeko datuak ari da uzten. Langabeen kopurua handiagoa ez bada, enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteengatik da. Espainiako Gizarte Segurantzako Ministerioaren arabera, otsailaren amaieran 46.594 pertsona zeuden aldi baterako langabezian edo lanaldi murriztuarekin. Urtarrilaren amaieran baino gehiago 6.712 dira.
Espedienteek goia jo zutenean, 230.000 langile izan ziren egoera horretan; apirilean izan zen hori, konfinamenduaren asterik gogorrenetan. Ondoren, hilabetez hilabete kopurua gutxituz joan zen, jarduera ekonomikoa leheneratu ahala. Urrian, 25.000 besterik ez ziren, baina orduan, goranzko joera hartu zuen berriro, batez ere ostalaritzari jarritako debekuek haien jarduera asko mugatu zutenean. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194404/erraiak-dokumentala-munduko-40-tokiko-telebistatan-emango-dute.htm | Bizigiro | ‘Erraiak’ dokumentala munduko 40 tokiko telebistatan emango dute | Irrintziari buruzko lanak hogei sari jaso ditu nazioarteko jaialdietan. Filmin ordainpeko plataforman ikus daiteke, euskaraz (Hego Euskal Herrian). World Distribution Award lehiaketako sariak emango dio aukera munduko berrogei katetan emateko. | ‘Erraiak’ dokumentala munduko 40 tokiko telebistatan emango dute. Irrintziari buruzko lanak hogei sari jaso ditu nazioarteko jaialdietan. Filmin ordainpeko plataforman ikus daiteke, euskaraz (Hego Euskal Herrian). World Distribution Award lehiaketako sariak emango dio aukera munduko berrogei katetan emateko. | Euskal Herriko irrintziari buruzko dokumental bat da Erraiak: arbasoen oihartzuna, ordu erdikoa, Ekain Martinez de Lizardui irakasle eta antropologoak sortua. Hark zuzendua eta ekoitzia, Arteman agentziaren laguntzarekin. Euskal Herrian proiekzio bira bat egin zuen, 40-50 herritan eman, eta iazko martxoko konfinamendua baino bi egun lehenago egin zuten azkena. «Pentsatu nuen hor amaituko zela lanaren bidea. Baina jaialdien bidea hasi zen, Filmin plataforman jarri zuten, eta orain bizi-bizi dago», esan du Martinez de Lizarduik. Nazioarteko jaialdietan hogei sari irabazi ditu. Eta azken sariak, World Distribution Award lehiaketakoak, aukera emango die mundu zabaleko berrogei telebista kateri filma emateko.
Lehiaketa horretako antolatzaileek eskatu zioten zuzendariari lana bidaltzeko. «Sariarekin, ezustekoa hartu dut. Telebista sare batean zabaltzen dituzte lan sarituak, eta tokian tokiko hizkuntzetara egokitu beharko dute lana. Sekulako aukera da euskal irrintzia mundu zabalean zabaltzeko». Sare horretan daude herrialde hauetako telebistak: Alemania, Txekiako Errepublika, Eslovakia, Serbia, Italia, Ingalaterra, Eskozia, Gales, Ipar Irlanda eta Hego Afrika. Berrogei kate horien artean, dozena bat dira Eslovakiakoak.
Dokumentalaren zuzendariak aitortzen du ez dela ikus-entzunezkoen munduan aditua, ez aritua. «Ez dakit dokumentalen bizitza zenbatekoa den. Baina nazioarteko bidea Montevideoko jaialdiarekin hasi zen, han aurkeztu eta saria irabazi nuenean». Gero, beste plataforma batzuk ezagutu zituen jaialdietan lanak bidaltzeko. Erraiak sariak pilatzen joan da orduz geroztik. «Iritsi zen une bat non jaialdietatik zuzenean deitzen ninduten filma bidaltzeko eskatzeko», esan du Martinez de Lizarduik. Indiatik eskatu diote azkenekoa. Azkeneko urtean, harremana izan du zuzendariak makina bat jaialditako epaimahaietako kideekin. «New Yorkeko epaimahaiko kideek esan zidaten negarrez amaitu zutela lana ikusten. Esango nuke irrintziak uste dugun baino gehiago komunikatzen duela. Bidaia bat egiten du gure sustraira, gure animalia izaerara. Ukitzen du zerbait».
Bihar, Arrasaten Hego Euskal Herrian, Filmin ordainezko plataforman ikus daiteke egun Erraiak lana, euskarazko audioarekin (azpidatzien aukera dago gaztelaniaz, frantsesez eta ingelesez). Proiekzioak ez dira amaitu, bidenabar: bihar, Arrasateko Kulturaten (Gipuzkoa) emango dute, 19:00etan, eta solasaldia egingo dute zuzendariarekin. Laster, Mañarian ere (Bizkaia) proiektatuko dute. Zuzendariak deiak jasotzen jarraitzen du. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194405/harrabotsa-piztu-du-iruneko-santa-engrazia-zubiaren-moldaketak.htm | Gizartea | Harrabotsa piztu du Iruñeko Santa Engrazia zubiaren moldaketak | Zubitik eroritako harri bloke handiak granitozko harriekin ordezkatu dituzte, eta hasierako itxura aldatu zaio zubiari. Ez da Nafarroan zaharberritze desegoki bat egiten den lehen aldia. | Harrabotsa piztu du Iruñeko Santa Engrazia zubiaren moldaketak. Zubitik eroritako harri bloke handiak granitozko harriekin ordezkatu dituzte, eta hasierako itxura aldatu zaio zubiari. Ez da Nafarroan zaharberritze desegoki bat egiten den lehen aldia. | XII.mendeko zubi gotikoa da Iruñeko Santa Engrazia zubia. Iruñeko Arrotxapea auzoa Gipuzkoa hiribidearekin lotzen du, eta San Pedroko eta Santa Magdalenako zubiarekin batera, hiriko zubirik zaharrena da. Azken egunetan zubia zaharberritzeko lanetan ibili dira, eta harrabotsa piztu du azken emaitzak. Orain arteko zubiarekin antz txikia baitu moldatu ondoren geratu den zubiak.
2017an erori ziren lehen harri bloke handiak zubitik, eta geroztik etengabea izan da harri txikien eroria. Hori dela eta, zubia konpontzea erabaki zuen Iruñeko udalak. Zubiaren itxura originala mantendu beharrean, ordea, zubiak galdutako harri bloke horiek granitozko piezekin ordezkatu dituzte, eta itxura ezberdina du orain zubiak.
Batek baino gehiagok alderatu dute Iruñeko Santa Engrazia zubian gertatutakoa Borjako (Espainia) Ecce homo koadroarekin gertatutakoarekin. Ecce homo kadroa, zaharberritze desegoki baten ondorioz, guztiz hondatuta eta desitxuratuta geratu zen, eta mundu guztian egin zen ezagun zaharberritzea. Ez dago Borjara joan beharrik, ordea, horrelako zaharberritze desegokiak ikusteko. Nafarroan bertan ezagun egin zen Lizarrako San Jurgiren figurarekin gertatua.
2018an, Lizarrako San Migel parrokian zegoen San Jurgiren figura desitxuratu zuten gaizki egindako zaharberritze batean. Apaizak bertze itxura bat eman nahi zion figurari, eta herriko eskulangile bati eskatu zion figura konpontzeko. Eskulangileak egurrezko piezaren ezaugarriei jaramonik egin gabe pintatu zuen pieza. Polikromia guztiak estali zizkion gainetik ezarririko pinturak, eta erabat desitxuratua geratu zen San Jurgiren figura.
San Jurgiren figuraren zaharberritze prozesua, Nafarroako Gobernuko ondare historikoaren artxiboan, Iruñean. Argazkia: Jagoba Manterola.
Herritar baten deiari esker jakin zuen Nafarroako Gobernuak gertatutakoa, eta figura Nafarroako gobernuko ondare historikoko artxibora eraman eta bertan konpondu zuten langileek. Azetona eta kotoia erabiliz kendu zuten pintura berria, eta, polikromia originalak kontserbatu zirenez gero, horiek osatu zituzten pinturak kaltetutako eremuetan.
Ondare historikoaren zaharberritzea egiteko protokoloa zehaztua du Nafarroako Gobernuak. Protokolo horren arabera, edozein zaharberritze edo aldaketa egiteko orduan, gobernuaren baimenarekin egin behar da, eta beti profesionalek egin behar dute. Zaharberritze horiek ongi egiten direla ziurtatzeko, gobernuak esku hartzen du lanek irauten duten bitartean. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194406/astrazenecaren-dosi-gehiago-jasoko-dituzte-gaur-osasunbideak-eta-osakidetzak.htm | Gizartea | AstraZenecaren dosi gehiago jasoko dituzte gaur Osasunbideak eta Osakidetzak | Espainiako Gobernuak jakinarazi du gaur banatuko dituela AstraZenecaren dosiak. Ipar Euskal Herrian 65 urtetik gorakoei ere emango diete txerto hori. | AstraZenecaren dosi gehiago jasoko dituzte gaur Osasunbideak eta Osakidetzak. Espainiako Gobernuak jakinarazi du gaur banatuko dituela AstraZenecaren dosiak. Ipar Euskal Herrian 65 urtetik gorakoei ere emango diete txerto hori. | Gaur jasoko dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak AstraZenecaren txertoaren dosi gehiago, Espainiako Gobernuko Osasun Ministerioak adierazitakoaren arabera. Orain arte, AstraZenecaren 49.100 dosi jaso dituzte Hego Euskal Herrian. Frantziako Gobernuak txerto horren dosiak 65 urtetik gorakoekin ere erabiliko dituela jakinarazi du, Eskoziako ikerketa batek izan dituen "emaitza pozgarriak" direla eta.
65 eta 75 urte arteko Ipar Euskal Herriko biztanleak AstraZenecaren txertaketa planaren parte izango dira. Horrela adierazi zuen atzo Olivier Veran Frantziako Gobernuko Osasun ministroak. Gaur baieztatu dute erabakia, argudiaturik Eskozian egindako ikerketa batek erakutsi duela "nabarmen" jaisten direla ospitaleratzeak txerto horrekin ere. Dena den, AstraZenecaren dosiak hartzeko muga 75 urtetan jarri du gobernuak, hortik gorakoak Pfizer edo Modernarekin txertatuko dituztela baieztatu baitu Veranek. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194407/ebk-hilaren-17rako-izan-nahi-du-prest-bidaiatzeko-ziurtagiriaren-proposamena.htm | Gizartea | EBk hilaren 17rako izan nahi du prest bidaiatzeko ziurtagiriaren proposamena | Baimen Berde Digitala delakoak adieraziko du pertsona batek txertoa jaso duela, berriki test diagnostikoetan negatibo eman duela edo koronabirusa pasatu duela. | EBk hilaren 17rako izan nahi du prest bidaiatzeko ziurtagiriaren proposamena. Baimen Berde Digitala delakoak adieraziko du pertsona batek txertoa jaso duela, berriki test diagnostikoetan negatibo eman duela edo koronabirusa pasatu duela. | Joan den asteko Europako Batzordearen goi bileran patxada handiarekin landu beharreko gaia zela esan bazuten ere, Ursula Von der Leyen EBko presidenteak agindu zuen atzo hil honen 17an bertan prest egongo dela bidaiatzeko ziurtagiriaren proposamen bat. Baimen Berde Digital izenez bataiatu dute ziurtagiri hori. Hori hala, Europako Batzordeak hilaren 17rako izan nahi du prest mugikortasuna berreskuratzea ahalbidetuko duen ziurtagiria, eta hilaren 25ean estatukideek duten bileran onartzea da helburua. Agiriak erakutsiko du bidaiariak txertoa jaso duela, PCR edo antzeko proba diagnostikoetan negatibo eman duela edo antigorputz testen bidez gaixotasuna pasatu duela. Uda baino lehen martxan egotea espero du Europako Batasunak.
Ziurtagiri hori udarako prest izateko presioa egiten ari dira azkenaldian hainbat herrialde, Espainia eta Grezia tartean, eta Von der Leyenek atzo lehen aldiz esan zuen agiri hori «turismoa sustatzeko tresna» izan litekeela. Izan ere, Europako Batzordeak susmoa dauka turismoaren menpeko diren estatu kideek aldebiko akordioak egingo dituztela udan bidaiariak hartzeko, eta halakorik ekiditeko modu bat bilatu nahi du. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194408/saudi-arabiako-printzea-salatu-du-rsf-elkarteak-kazetariei-jazartzeagatik.htm | Mundua | Saudi Arabiako printzea salatu du RSF elkarteak, kazetariei jazartzeagatik | Jamal Khaxoggiren hilketan eta beste 34 kazetariren kasuetan oinarritutako txosten bat aurkeztu du RSF Mugarik Gabeko Kazetariak elkarteak, Alemaniako auzitegi batean. Mohamed Bin Salman Saudi Arabiako printze oinordekoari eta haren gobernuko beste zenbait kideri gizadiaren aurkako krimenak egotzi dizkie. | Saudi Arabiako printzea salatu du RSF elkarteak, kazetariei jazartzeagatik. Jamal Khaxoggiren hilketan eta beste 34 kazetariren kasuetan oinarritutako txosten bat aurkeztu du RSF Mugarik Gabeko Kazetariak elkarteak, Alemaniako auzitegi batean. Mohamed Bin Salman Saudi Arabiako printze oinordekoari eta haren gobernuko beste zenbait kideri gizadiaren aurkako krimenak egotzi dizkie. | Alemaniako Karlsruhe hiriko auzitegi federaleko fiskalburuari 500 orriko txosten bat aurkeztu dio RSF Mugarik Gabeko Kazetariak elkarteak, eta Saudi Arabian kazetarien aurkako jazarpena «orokorra eta sistematikoa» dela jaso dute bertan. 35 kasutan oinarritu dute txostena, eta horietako bat da Jamal Khaxoggi kazetariaren hilketa. Atxilotutako eta kartzelatutako kazetarien kasuak dira gainerakoak.
RSFk azaldu du gizadiaren aurkako krimenak pairatzen dituztela Saudi Arabiaren aginduz atxilotzen dituzten kazetariek, eta horietako zenbait zerrendatu ditu: homizidioak, torturak, sexu indarkeria, desagerpenak, askatasunaren kontrako erasoak eta jazarpena. Adierazi du mehatxupean daudela erregimenaren aginduz preso hartutako Saudi Arabiako kazetari guztiak; eta, bereziki, gobernua auzitan jartzen dutenak.
Horien bultzatzaile izateagatik, erakundeak gizadiaren aurkako krimenak leporatu dizkie Saudi Arabiako printze oinordeko Mohamed Bin Salmani eta haren inguruko beste lau funtzionariori. Horien artean dago printze oinordekoaren aholkulari ohi Saud al-Qahtani. Herrialde horretako gobernuak kazetariei erasotzeko eta isilarazteko hartzen dituen neurrien erantzule egin ditu RSFk bost lagun horiek.
Joan den astean, AEBetako CIA Inteligentzia Agentzia Zentralaren txosten batek Jamal Khaxoggiren hilketarekin lotu zuen Bin Salman. Txosten horretan ziotenez, Khaxoggi hil zutenean Bin Salman zen herrialdeko agintari gorena, eta haren gertuko aholkulariek eta segurtasun langileek parte hartu zuten hilketan. RSFren ustez, txosten horrek berresten du kazetarien eta herritarren aurka Saudi Arabian egindako krimenak printze oinordekoaren borondatez gauzatzen direla eta sistema politiko baten parte direla.
Alemaniako Justiziarekin itxaropena
RSFk ohar batean azaldu duenez, Alemaniako Justiziara jotzea erabaki dute, «horrelako salaketa bat jasotzeko» egokiena hori dela iritzita, uste baitu «nazioartean egindako krimenak epaitzeko eskumena» duela, eta Alemaniako auzitegiek hainbatetan adierazi baitute «nazioarteko kriminalak prozesatzeko borondatea». Gainera, RSFk azaldu du Alemaniako Gobernuak eskatua duela Khaxoggiren kasua eta Raif Badawi blogariarena —zortzi urte daramatza preso— argitzeko, eta prentsa askatasunaren nahiz kazetariak babestearen alde egin izan duela.
Prentsaren aurrean aurkeztu du txostena erakundeak, gaur goizean. RSFren Alemaniako zuzendari Christian Mihrek nabarmen du zein garrantzizkoa den txostenak jasotakoa ikertzea. «Mundu guztian gauza berria litzateke Alemanian ikerketa bat zabaltzea Saudi Arabiak gizadiaren aurka egindako krimenen inguruan», adierazi du. Alde horretatik, fiskalburuari eskatu dio egoera azter dezala, «ikerketa formal bat garatu ahal izateko eta atxilotze aginduak emateko». Horretarako aurrekaritzat hartu du Mihrek joan den astean Koblenz hiriko auzitegi batek Siriako zerbitzu sekretuetako kide ohi Eyad Alghareibi jarritako zigorra. Lau urte eta erdiko zigorra ezarri zioten, Baxar al-Assaden agintepean egindako krimenengatik.
Saudi Arabian kazetarien aurkako krimenak modu orokorrean aztertzea eskatzen duen lehen salaketa da gaur aurkeztutakoa, Cristophe Deloire RSFko idazkari nagusiak zehaztu duenez, eta adierazi du ikerketa formal bat zabaltzea dela helburua, erantzuleak identifikatzea eta epaitzea. Horregatik, "historikotzat" jo du egindako urratsa. Aitortu du auzia luzatu egingo dela, baina, era berean, Alemaniako Justiziak txostena aintzat hartuko duela uste du.
Hatice Cengiz ikertzaile eta Khaxoggiren bikotekideak adierazi du «egia azaleratu» dela kazetariaren kasuan, baina hori ez dela nahikoa, eta hilketaren egileak «auzipetzeko eta zigortzeko» eskatu du: «Ezin dugu onartu hiltzailearen aurka ezer ez egitea, berriz gertatzeko arriskua baitago». Horregatik, ikerketaren barruan bere testigantza emateko borondatea agertu du. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194409/osasunako-lehendakari-ohi-miguel-artxanko-inputatu-dute-enbargoa-eragozteko-dohaintzak-egiteagatik.htm | Kirola | Osasunako lehendakari ohi Miguel Artxanko inputatu dute, enbargoa eragozteko dohaintzak egiteagatik | Artxankorekin batera, haren emaztea eta bi semeak ere inputatu dituzte. 'Osasuna auziko' enbargoei ihes egiteko dohaintzak egitea leporatzen diete. | Osasunako lehendakari ohi Miguel Artxanko inputatu dute, enbargoa eragozteko dohaintzak egiteagatik. Artxankorekin batera, haren emaztea eta bi semeak ere inputatu dituzte. 'Osasuna auziko' enbargoei ihes egiteko dohaintzak egitea leporatzen diete. | Osasuna auziagatik zigortutako Miguel Artxanko eta haren emazte eta bi semeak inputatu ditu Iruñeko Instrukzio Auzitegiko 2. salako epaileak. Bere ondarea babesteko ondasunak semeen eta emaztearen izenean nahita jarri izana egozten diote Artxankori, Osasuna auziagatik zigortu zezaketela eta. Auzitegiak 2014an ireki zuen auzia, eta 2015ean artxibatu zuen, Artxankok martxan zituen auzietan sententzia eman arte. Iragan urteko apirilaren 23ean zigortu zuen Nafarroako Auzitegiak Artxanko, eta horren ondotik etorri da berriz ere kausa hori irekitzeko prozedura.
Epaileak adierazi duenez, Artxanko jakitun zegoen Osasunako zuzendaritza karguan egiten ari zen delituez. Delitu horietatik etor zitezkeen diru erantzukizunei ihes egiteko asmoz, 2014ko irailean eskritura publiko bat egin zuen, emaztearekin batera osatzen zuen ezkontza sozietatea hausten zuena. Hala, ordura arte bienak ziren ondasunen parte handi bat emaztearen esku geratu zen.
Artxankoren esku geratu ziren Iruñean zuten etxebizitza bat eta garaje bat. Emaztearen esku, berriz, familia bizi zen etxebizitza, eta Iruñean eta Donostian zituzten bi garaje. Denera, 254.000 euroan baloratu zuten Artxankoren esku geratutakoa, eta 454.000 euroan, berriz, emaztearen esku geratua. Eskritura berean adostu zen 200.000 euroko soberakina Osasunako presidente ohiak emazteari egiten zion «dohaintza» gisa hartzen zela, eta hark «eskertuta» onartzen zuela.
Egun berean, Artxankok bere zuen etxebizitza dohaintzan eman zion semeetako bati, eta bertze higiezin baten jabetza soilaren erdia bertze semeari.
Horiek horrela, Osasuna auziagatik epailea hiru milioi euroren erantzukizun zibilak ziurtatzeko ondasunak aurkitzen hasi zenean, 129.177,48 euroren ondasunak baino ezin izan zituzten aurkitu haren izenean.
'Osasuna auzian' zigortua
Iazko apirilean, Miguel Artxanko Osasunako presidente ohiari sei urte eta zortzi hilabeteko kartzela zigorra ezarri zion auzitegiak, bidegabeko jabetzeagatik, kontuak faltsutzeagatik eta kirol ustelkeriagatik. Gainera, 900.000 euroko isuna ordaintzeko zigorra jarri zion kirol ustelkeriagatik. Auzi hartako bederatzi zigortuek 2,340 milioi euro eman beharko dizkiote Osasunari kalte ordainetan, hots, 2012tik 2014ra klubeko altxortegitik modu irregularrean atera zuten diru kopurua. Artxanko, gainera, klubari 1.000 euro itzultzera zigortu zuten, dietak behar ez zen bezala kobratzeagatik.
Hori gutxi ez, eta 2020ko irailean Nafarroako Probintzia Auzitegiko 2. salak bi urte, lau hilabete eta hamabost eguneko espetxe zigorra eta 2.666.950,67 euroko isuna ezarri zizkion Artxankori, Ogasun Publikoaren aurkako bost delituren egile gisa. Erantzukizun zibil moduan, Nafarroako Zerga Ogasunari 6.838.018 euroko kalte ordaina ordaintzera kondenatu zuten. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194410/semeen-torturak-aurpegiratu-zizkion-apaiz-bati-gorka-knorren-amak-1975ean.htm | Gizartea | Semeen torturak aurpegiratu zizkion apaiz bati Gorka Knorren amak 1975ean | Musikari eta politikariak argitara eman du Teresa Borras amak Gasteizko San Pedro elizako parrokoari bidalitako gutuna. Bere haurretako seik pairaturiko torturen berri eman zion, eta mezan Francoren alde otoitz egiteko erregutzeari uzteko eskatu zion. | Semeen torturak aurpegiratu zizkion apaiz bati Gorka Knorren amak 1975ean. Musikari eta politikariak argitara eman du Teresa Borras amak Gasteizko San Pedro elizako parrokoari bidalitako gutuna. Bere haurretako seik pairaturiko torturen berri eman zion, eta mezan Francoren alde otoitz egiteko erregutzeari uzteko eskatu zion. | Gorka Knorr musikari eta politikariak bere fitxategi pertsonaletako aleak sare sozialetan argitaratzen jarraitzen du. Aurrekoan, lehenengo kontzertua eman zueneko argazkiak plazaratu zituen, eta gogoratu zuen orduan Eduardo Moreno Bergaretxe Pertur izan zuela laguntzaile gitarrarekin, hau da, urte batzuk geroago desagerraraziko zuten ETA pm-ko kidea.
Oraingoan, amak idatzitako gutun bat argitaratu du. «Neure ama, Teresa Borras, benetako Ama kuraia izan zen», idatzi du Twitterren. «Begira zer esaten zion bere parrokiako apaizari, zeinak gonbidatzen zuen 'Francisco estatuburuaren' alde otoitz egitera». Knorrek nabarmendu du gutuna 1975ko maiatzaren 7koa dela, eta, beraz, diktadorea oraindik bizirik zegoenekoa. Urte hartako azaroaren 20an hil zen.
Bere semeek pairaturiko torturen salaketa gordina egin zuen Borrasek gutunean, eta, apaizari esan zion pentsatzeko biktimak nola sentitzen diren Francoren alde otoitz egiteko eskatzen entzuten diotenean.
Juan Ruiz De Escudero apaizari bidali zion Borrasek gutuna, Gasteizko San Pedroko parrokiara. Horko eliztarra dela adierazten dio testuan, eta Enrike Knorren «eta beste 11 seme-alabaren» ama. Azaltzen dio seme-alabetako sei pasatu direla kartzeletatik, eta apaizak horietako bat (Enrike) ezagutzen duela gogorazten dio, Ramiro de Maeztu institutuan lan egin baitzuen, elizgizonak hura zuzentzen zuenean.
Borrasek kontatzen du Enrikek urtebete egin duela preso Langraiz Okako kartzelan, eskolak emateko materiala erosi ondoren Baionatik bueltan atxilotua izan ostean. «Guardia Zibilak Irunen [Gipuzkoa] duen kuartelera eraman, eta hamabi orduz modu basatian jipoitu eta torturatu zuten». Seme-alabetako beste hiru Bartzelonan bi urte lehenago atxilotu zituztela gaineratzen du: «Horietako bi adin txikikoak ziren. Hori ez zen oztopo izan tratu krudela jasotzeko». Kontatzen duenez, Jose Luis gazteari eskuak bizkarrean lotu zizkioten, orkatilaren altueran, eta horrela zegoela etengabe ibiltzera behartu zutela. «Nekearen nekeaz ibiltzeari uzten zionean, kanaberekin jotzen zuten Brigada Sozialeko bi morroik».
Iraganeko kontua dela adierazten du Borrasek gutunean: «Gorpu zaurituak sendatu ziren, baina nire ama arima haragi bizitan dago oraindik». Baina, orduan, zuzenean heltzen dio apaizari: «Xehetasun horiek guztiak ematen dizkizut irudika dezazun nola sentitzen naizen ordu bateko mezetan entzuten zaitudan bakoitzean 'gure estatuburu Franciscoren alde' otoitz egiteko eskatzen».
Inoiz torturatuen, presoen eta erbesteratuen alde eskatzea justuago ez ote zen izango galdetzen dio Borrasek De Escuderori. «Kristaua izanik, nik neure borreroen alde egin dezaket otoitz», bukatzen du. «Baina sobran ditut aldaretik eginiko gomendioak».
Erreakzio ugari izan ditu gutunaren txioak.
«Zure ama oso ausarta zen, miresgarria da haren adorea; gutunak emakume berezia erakusten du», idatzi du Twitterren erabiltzaile batek.
«Gutun honek merezi du errepresioaren museo batean egotea», beste batek.
Juan Ruiz de Escudero izeneko apaiz bat agertzen da Jose Migel Barandiaran apaiz eta antropologoaren egunkarian. Haren izena duen fundazioak 2010. urte aldera argitaratu zituen haren testu pertsonalok, hainbat liburukitan. Horietako zortzigarrenean daude 1936tik 1953rako oharrak, hau da, Barandiaran Saran (Lapurdi) errefuxiatu egon zen garaikoak. Horietan, Francoren menpe pairatzen ari zen errepresioaren inguruan idatzi zuen, eta horien laguntzaile ziren hainbat apaiz aipatu.
1937ko urtarrilaren 12an Baionara joan zela eta Jaime Aranburu izeneko batekin topo egin zuela kontatzen du. Gasteizen gertatzen ari zirenen berri eman ziola hark, eta, besteak beste «legezko hilketak» nola egiten ari ziren kontatu ziola. Garbiketa ideologikoan parte hartzen ari ziren apaizen berri eman zion, eta horretan Gasteizko Institutuan eskola bat emateko ardura jaso berri zuen Juan Ruiz de Escuderoren berri eman zion. De Escudero «Elizbarrutiko Apaiztegiko idazkaritzan sartu zen behin Siguenzako [Guadalajara, Espainia] Yaben kanonigoarekin, eta hari esan zion han zeudenen aurrean: 'Apaiztegi honetako irakasleak kargugabetu beharko lituzkete, txatxuak eta baboak izategatik'».
Teresa Borras, «ama kuraia», Gandesan (Katalunia) jaio zen, 1918an, eta 2009an hil zen, Gasteizen. Hamar seme —tartean Gorka, eta Henrike Knorr euskaltzain eta idazlea— eta alaba bat munduratu zituen (irudian, Knorr-Borras sendi osoa). |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194411/nafarroan-asteon-4200-adinekori-txertoa-jartzeko-asmoa-dute.htm | Gizartea | Nafarroan asteon 4.200 adinekori txertoa jartzeko asmoa dute | 90 urtetik gorako andre eta gizonei eginda diete txertaketarako deia, eta hainbat gune atondu dituzte horretarako | Nafarroan asteon 4.200 adinekori txertoa jartzeko asmoa dute. 90 urtetik gorako andre eta gizonei eginda diete txertaketarako deia, eta hainbat gune atondu dituzte horretarako | Hasi dute Hegoaldean 90 urtetik gorako pertsonen txertaketa; atzo hasi zuen Osakidetzak; gaur Osasunbideak. Eta helburu zehatz bat adierazi dute Nafarroako osasun agintariek: asteon 4.200 adineko pertsonari jarri nahi diete txertoa. Txertaketarako guneak antolatu dituzte horretarako. Iruñerrian jardun dute gaur, Azpilaga auzoko kiroldegian, eta Arrotxapekoan. Lizarran eta Tuteran ere jarri nahi dituzte bihar. Oraingoz txertaketarako deia jaso duten adineko gehienen partetik «erantzun ona» jaso dutela adierazi dute osasun agintariek, eta pozik daudela. Zehaztu dute heldu den astean Nafarroako landa guneetara eraman dutela txertoa adinekoei jartzeko programa hau.
Gaur, halaber, 11:30 aldera eman diete era Osasun Saileko prentsa arduradunek hedabideei Donostian, Illunben, txertoak jartzeko jarri duten gunera joateko. Osakidetzak jarri duen era horretako lehen gunea da, eta kazetariz eta argazkilariz bete da. Txertoa jartzera ere jendea agertu da, tantaka-tantaka, bakoitza osasun sistemak emandako orduan joan baita. «17:00ak arte egongo gara hemen», adierazi dute osasun sistemako arduradunek. Gaur bertan 260 pertsona inguru txertatzeko asmoa dutela esan dute, eta aste osoan erritmo berean jarraitzeko helburua dutela. AstraZeneca konpainiaren txertoa jartzen ari zaizkie gune horretan denei; 55 urtetik beherakoei ematen ari zaizkie txerto hori, ez baitago behar bezala probatuta pertsona adintsuagoetan.
Gaur txertoa hartzera, batez ere, irakasleak deitu dituzte. Abian da arlo horretako profesionalen txertaketa, Haur Hezkuntzan eta Heziketa Berezian ari diren hezitzaileak lehenetsita, eta, txertaketa gune hau irekita, prozesua bultzatzera egin nahi du osasun sistemak. Beste hainbat arlo profesionaletako pertsonak ere txertatu dituzte gaur Illunben; esaterako, udaltzainak.
Gotzone Sagarduik adierazi du gaur Gipuzkoan urratu duten bide hau bera Bizkaian eta Araban ere beharbada aztertuko dutela. Zehaztapen gehiagorik ez du egin.
Osakidetzak atzo jarri zuen martxan 90 urtetik gorakoen txertaketa. Nafarroan gaur hasi dira. Gaur, Azpilaga auzoko kiroldegia erabiliko dute; bihartik, Arrotxapekoa ere bai. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194412/bizkaitarren-errenta-aitorpena-etxetik-eta-errazago.htm | Ekonomia | Bizkaitarren errenta aitorpena: etxetik eta «errazago» | Zordun guztiei bidaliko die postaz errenta aitorpenaren proposamena, eta kanpainaren hasiera hilabete aurreratu du. Prozesua telefonoz eta Internetez egin ahal izango da, eta «zailtasun handiak» dituztenak aurrez aurre artatuko ditu. | Bizkaitarren errenta aitorpena: etxetik eta «errazago». Zordun guztiei bidaliko die postaz errenta aitorpenaren proposamena, eta kanpainaren hasiera hilabete aurreratu du. Prozesua telefonoz eta Internetez egin ahal izango da, eta «zailtasun handiak» dituztenak aurrez aurre artatuko ditu. | «Errenta aitorpena inoiz ez da hain erraza izan»: horrela laburbildu du Iñaki Alonso Bizkaiko Ogasuneko zuzendari nagusiak aurtengo Bizkaiko errenta aitorpenaren kanpaina. Lurraldeko zordun guztiek etxean jasoko dute proposamena. Apirilaren 6an hasiko dira eskutitzak iristen, eta zordunak onartu edo errefusatu ahalko du telefonoz, Internet bidez edo webgunea edo aplikazioa erabiliz. Agiri edo informazio gehiago eskatuko baliote, modu telematikoz osatu beharko lukete. Kobratu behar izanez gero, astebeteko epean jasoko da dirua, eta ordaindu behar izanez gero, uztailaren 6an pasatuko da kontutik.
Bizkaiko Ogasunak, beraz, 560.000 inguru errenta aitorpen bidaliko ditu eginda. Iaz zordunen %55ek bakarrik jaso zuten proposamena etxean, eta besteek euren gain hartu behar zuten: 200.000 inguruk euren kasa eta 63.000k bankuen bitartez. Aurten harreman hori aldatu egingo da, eta zordun guztiek jasoko dute etxean. «Baita langile autonomoek eta aurkeztera behartuak ez daudenek ere», azaldu du Jose Maria Iruarrizaga Ogasun diputatuak. «Autonomoei eurek aurkezturiko diru sarreren arabera kalkulatuko diegu, eta hurrengo urtean, Batuz sistemari esker, baita BEZaren deklarazioa ere. Behartuta ez daudenek, berriz, urtean 20.000 euro baino gutxiago jasotzen dutenek, beraiek erabakiko dute komeni zaien edo ez». Esaterako, 75 urtetik gorako bizkaitarren erdia ez dago behartuta.
Aldundiak 32 eskutitz eredu diseinatu ditu kasu guztietara egokitzeko: ezkonduak, ezkongabeak, gurasoak, autonomoak, langile arruntak… Zordunek etxean jasoko duten eskutitzak hiru orrialde ditu. Aurrenekoan, aitorpenaren laburpena agertuko da, eta bertan argi azalduko da kobratu edo ordaindu egin behar den, eta nola onartu edo errefusa daitekeen; bigarrenean, agertuko da nola zehaztu norbanakoaren Bak kodea eta nola izan harremana Internet bidez; eta hirugarrenean, sarbide kode pertsonala agertuko da. Azken hori aholku emaile bidez egitea nahi dutenentzat da, eta lehen ere bidaltzen zen.
Izapidea telefonoz egiteko aukera ere egongo da, 946083000 telefono zenbakian. 290 pertsona egongo dira arretan, eta 10.000 dei hartuko dituzte egunean. Galdera argia da: eta teknologia eta telefono bidez aritzeko arazoak dituen jendearekin? «Telefonoaren beste aldean pertsona bat egongo da, eta hark ikusten badu deitzaileak moldatzeko arazo handiak dituela, bulego batera joatea gonbidatuko dute», azaldu du Alonsok. Eta aurrez aurreko harrera hori espresuki eska daiteke? «Telefonoz azalduko zaio prozesua, eta pertsona horrek uste badu bulegoan eginda bakarrik egongo dela lasai, emango diogu hitzordua. Zalantzarik gabe».
Alonsok, halere, azaldu du ez dela pertsona nagusiengan ardaztu behar balizko ezintasun hori. Iaz aitorpena aurrez aurre egin zuten gehiengoa ez ziren adinekoak izan, ezta bankuen bitartez aurkeztu zutenak ere. Kasu horietan, arretarako erreminta telefonoa izatea espero dute. Alonsok, halaber, datu deigarri bat eman du: «Danimarkan duela bost urte hasi ziren honekin. Aldeak alde, hara pixka bat begiratu dugu. Zalantza gehien erregistratu zuen adin tartea 18-30ekoa izan zen; teknologia menderatu bai, baina hizkuntza ezagutzen ez zutelako». Ildo horretan, eskutitzetan hizkuntza teknikoa ez erabiltzen saiatu dira. Kanpaina apirilaren 6an hasiko bada ere, webgunea prest dago hemen. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194413/eitbk-ukatu-egin-du-txortaketa-hitza-erabili-izana-ahoz-aho-saioan.htm | Gizartea | EITBk ukatu egin du «txortaketa» hitza erabili izana 'Ahoz aho' saioan | Hedabide publikoak adierazi duenez, atzotik sare sozialetan bolo-bolo dabilen irudia «faltsua» da. | EITBk ukatu egin du «txortaketa» hitza erabili izana 'Ahoz aho' saioan. Hedabide publikoak adierazi duenez, atzotik sare sozialetan bolo-bolo dabilen irudia «faltsua» da. | Whatsappen, Twitterren, Facebooken... Bolo-bolo zabaldu zen atzo arratsaldean ETB1eko Ahoz aho saioko ustezko irudi bat. Gaurtik Donostiako Ilunben egitekoak diren txertaketa kanpainaren inguruan aritu ziren Saioa Martija eta Ilaski Serrano ETB1en aurkezten duten saioan. Sareetan zabalduriko bideoan, ordea, pantailan ikusten den azpidatzian «Lehen txertaketa masiboa» jarri beharrean, «Lehen txortaketa masiboa» irakur daiteke.
«Ez, ez da egia ETB1eko Ahoz aho saioak txortaketa hitza erabili duela», izenburua duen albistea argitaratu du EITBk gaur. Hedabide publikoak azaldu duenez, irudiak «aldatu» egin dituzte, eta gero zabaldu «EITB Mediaren oker bat izan balitz moduan».
Azaldu dutenez, «Illunbeko txortaketa» eta «lehen txortaketa masiboa» esamoldeak agertzen dira irudiotan, baita «bihartik aurrera hasiko dira txortatzen irakasleak, jantokiko begiraleak edota udaltzainak», eta «Osakidetza Donostiako Illunben gertatzen ari da, bihar txortaketa masibo bati ekiteko» esaldiak ere. «EITB Mediak, ordea, EITB Nahieran atarian saio horren emisioko irudiak berrikusita baieztatu duenez, irudiok faltsuak dira».
Hala ikusten da jatorrizko bideoan.
Lehen ere egin dituzte albiste faltsuak euskal hedabideen izena erabilita. Iazko martxoaren 10ean, sagardotegi garaia bertan behera geratu zela zabaldu zen sare sozialetan, BERRIAren albiste baten itxura duen irudi bat erabilita. Orduan, albiste faltsuaren egileek Astigarragan sagardo garaiari hasiera emateko eginiko aurkezpenaren inguruko albiste bat eraldatu zuten.
BERRIAk bere webgunean eta sare sozialen bidez eman zuen gezurraren berri.
Edonola ere, Gipuzkoako sagardotegiak itxi egin zituzten hiru egun geroago, izurriarengatik. Orduan, bai, egiazko albiste bat izan zen. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194414/milaka-indigena-antzutzera-behartu-izanaz-akusatuta-epaituko-dute-fujimori.htm | Mundua | Milaka indigena antzutzera behartu izanaz akusatuta epaituko dute Fujimori | Peruko Fiskaltzaren esanetan, Fujimoriren gobernuak 350.000 emakume behartu zituen tronpak lotzera, «pobrezia murrizteko» helburuarekin. Hiru Osasun ministro ohi ere epaituko dituzte. | Milaka indigena antzutzera behartu izanaz akusatuta epaituko dute Fujimori. Peruko Fiskaltzaren esanetan, Fujimoriren gobernuak 350.000 emakume behartu zituen tronpak lotzera, «pobrezia murrizteko» helburuarekin. Hiru Osasun ministro ohi ere epaituko dituzte. | «Nire haurrari txertoa jartzera joan nintzenean, erizain bat gerturatu zitzaidan, eta esan zidan tronpak lotuko zizkidala, haur gehiago ez izateko». Enriqueta Huancahuayrenak dira hitzak. 1997an, 19 urte zituela, antzutzera behartu zuten. Mamerita Mestanza adin berarekin hil zen, urtebete geroago, operazio beraren ondorioz. Analfabetoa eta kitxua hiztuna izan arren, gazteleraz idatzitako baimen bat sinatzeko eskatu zioten hari.
Aurrekoak ez dira kasu bakanak. Peruko Fiskaltzaren arabera, Alberto Fujimori presidente ohiaren gobernuak 350.000 emakume eta 25.000 gizon indigena behartu zituen antzutzera, bere bigarren agintaldian —1995 eta 2000 urteen artean—Â, landa eremuetan eta komunitate indigenetan jaiotza tasak behera egin zezan. Peruko Gobernuak bultzatako planaren helburua «pobrezia murriztea» zen.
Denera, 2.073 emakume ausartu dira salaketa jartzera, giza eskubideen defentsarako taldeen aurrean. Argudiatu dute eurei zer egiten ari ziren jakinarazi gabe, edo horretarako baimenik eman gabe, tronpak lotu zizkietela. Hala, Pablo Espinoza fiskalak, besteak beste, «bizitzaren, gorputzaren eta osasunaren aurkako delituak» egiteaz akusatu du presidente ohia. Zehazki, lesio larriak eragin izanaz akusatu dituzte, hainbat kasutan heriotza eragiteraino. Denak ere «giza eskubideen urraketa larrien testuinguruan» eginak. Izan ere, praktika hark hemezortzi emakumeren heriotza eragin zuen, horietatik bost operazioak eragindako lesio larrien eraginez. Operazioek ondorio fisikoak eragin zizkieten beste 1.300 emakume ingururi ere.
Hildako guztiak landa eremuetako bizilagunak, pobreak eta kitxua hiztunak ziren. Heriotzen arrazoia tronpen lotura egiterakoan gertatutako zailtasunak izan ziren, fiskaltzaren esanetan, ez baitziren egin halako operazio batek eskatzen duen gutxieneko prestaketarekin eta zorroztasunarekin.
Fujimorirekin batera, epaituak izango dira Eduardo Yong, Marino Costa Bauer eta Alejandro Aginaga Osasun ministro ohiak, Osasun zuzendari izandako Ulises Aguilar, eta Cajamarca eremuko Osasun sistemako bi funtzionario ere. Horiek, presidente ohia ez bezala, akusatuen aulkian eseri dira. Izan ere, Fujimorik adierazi du ez dela bertaratuko, hura estraditatzeko Txileri eginiko eskaeran ez zelako kasu berri hori aipatzen.
Gaur egun, Fujimori 25 urteko espetxe zigorra betetzen ari da, Barrios Altoseko eta La Cantutako sarraskiengatik. Bi eremu horietan, denera, 25 lagun hil zituen Peruko armadak sortutako Colina talde paramilitarrak, tartean, haurrak. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194415/pandemiaren-gogoeta-feministak-biltzen-dituen-liburu-bat-kaleratu-du-steilasek.htm | Gizartea | Pandemiaren gogoeta feministak biltzen dituen liburu bat kaleratu du Steilasek | Euskal Herriko zenbait militante feministaren testigantzak biltzen ditu liburuak. Zaintza, osasungintza, hezkuntza eta beste hainbat arlo jorratzen ditu. Gaur aurkeztu dute, Bilbon. | Pandemiaren gogoeta feministak biltzen dituen liburu bat kaleratu du Steilasek. Euskal Herriko zenbait militante feministaren testigantzak biltzen ditu liburuak. Zaintza, osasungintza, hezkuntza eta beste hainbat arlo jorratzen ditu. Gaur aurkeztu dute, Bilbon. | Pandemiaren inguruko gogoeta feministak liburua kaleratu du Steilas sindikatuko idazkaritza feministak. Pandemiaren inguruan hainbat emakumek dituzten esperientziak biltzen ditu, zaintza arloko, osasuneko, irakaskuntzako eta beste hainbat sektoretako profesionalen testigantzekin, hamabost artikulutan. Hamabost atal horiek gai eta forma askotarikoak dira: batzuek lehen pertsonako bizipenak kontatzen dituzte, eta beste batzuek oinarri teorikoagoak eskaintzen dituzte, betiere emakumeak erdigunean jarrita.
Sindikatuarentzat feminismoa «lehentasunezko» gaia dela azaldu du Nagore Iturrioz Steilaseko idazkaritza feministako kideak, eta feminismoa hezkuntzara eramateko konpromisoa dutela esan du. Pandemiaren ondorioz emakumeak are zaurgarriago bilakatu direla uste dute: «Emakumeok lanik ezinbestekoenak baina prekarizatuenak egin ditugu, eta eraso sexistek ere gora egin dute itxialdian, hainbat emakume beren erasotzailearekin egon baitira etxean», zehaztu du sindikatuko Ana Perezek.
Perezek kontatu du hezkuntza arloan ere hainbat arrakala azaleratu direla COVID-19an: «Irakasleek ikasle behartsuenekin izan dituzten bizipenak jasotzen dira liburuan. Ikasle horiek baliabide teknologikoetarako, eskolako materialetarako edo elikadurarako oztopoak izan dituzte, eta ez dira inoiz EITBn agertu», salatu du. Liburua Hego Euskal Herriko ikastetxe guztietara eta hainbat espazio feministatara eramango dute.
Steilaseko idazkaritza feministaren iritziz, zerbitzu publikoak indartzean dago giltza: «Pandemiak argi utzi du zerbitzu publikoak indartu behar direla, osasungintza, hezkuntza, zaintza eta beste hainbat arlotarako aukera berdintasuna bermatzen duten bakarrak direlako, eta ezin dira enpresa pribatuen eskutan gelditu». Horregatik, pandemiaren aurreko «normaltasun» terminoa kolokan jarri dute: «Guk ez dugu pandemia baino lehenagoko normaltasun kapitalistara itzuli nahi, kapitalismoak patriarkatuarekin batera erabakitzen baitu zer bizitzak merezi duen eta zeinek ez; beraz, gure helburua sistema berri bat eraikitzea da, non guztiok bizitza duina izateko aukera izango dugun»
Elikadura teoriko berria kaleratu badute ere, ikastetxeek unitate didaktikoak lantzeko eskaria helarazi dietela kontatu du Iturriozek, eta, horregatik, aurten ere ikastetxeetarako unitate didaktikoa prestatu dute: Curriculuma deskolonizatzen du izena. Emakumeen Mundu Martxaren V. Ekintzako ildoa hartu dute hausnarketa gaitzat, eta pribilegioak eta aurreiritziak ikasleekin lantzeko hainbat galdera sorta eta ariketa prestatu dituzte.
M-8an, kalera
Martxoaren 8ko egitarauen eztabaiden harira, mobilizatzeko deialdia egin du sindikatuak. Iturriozen eta Perezen ustetan, martxoaren 8a jomugan jarriz mugimendu feminista «kriminalizatu» nahi dute, pandemiaren «errua» feministei egotziz. Horren adibide gisa jarri dute futbol partida eta ospakizunetako aglomerazioak; esan dute halakoetan ez dela piztu salaketarik eta eztabaidarik. Euskal Herriko Mugimendu Feministan «konfiantza osoa» dutela azpimarratu dute, eta «orain arte bezala segurtasun neurri guztiak beteta» mobilizatuko direla argitu dute. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194416/beste-425-kasu-atzeman-dituzte-hegoaldean-eta-positiboen-portzentajea-41-da.htm | Gizartea | Beste 425 kasu atzeman dituzte Hegoaldean, eta positiboen portzentajea %4,1 da | Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak Hegoafrikako aldaeraren bi kasu baieztatu ditu, eta Brasilgo aldaeraren kasu bat. | Beste 425 kasu atzeman dituzte Hegoaldean, eta positiboen portzentajea %4,1 da. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak Hegoafrikako aldaeraren bi kasu baieztatu ditu, eta Brasilgo aldaeraren kasu bat. | Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak bilakaera epidemiologikoaren berri eman dute azken orduetan, eta, jakinarazi dutenez, atzo beste 425 positibo atzeman zituzten proba diagnostikoetan. Bizkaian, 190 detektatu dituzte; Gipuzkoan, 110; Araban, 62; eta Nafarroan, 59. Beste lau positiboak Euskal Autonomia Erkidegotik kanpo bizi diren herritarren artean erregistratutakoak dira. Guztira, 10.268 proba diagnostiko egin zituzten, eta horietatik %4,1ek eman zuten positibo.
Aipatzekoa da azken asteetan Nafarroan erregistratutako datuetan antzeman daitekeen beheranzko joera: azken hiru asteetan (otsailaren 9tik) eguneko kasuek ez dute inoiz gainditu 100 positiboren langa.
Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi duenez, Hegoafrikako aldaeraren bi kasu baieztatu dituzte, eta Brasilgo aldaeraren kasu bat. Sagarduik esan du transmisio katea «identifikatuta eta kontrolatuta» dagoela Hegoafrikako bi kasuetan eta Brasilgoan. Atzemandako kasuen %39,73, berriz, Erresuma Batuko aldaerakoak dira. Gaur, Jaurlaritzaren gobernu kontseiluaren osteko prentsaurrekoan Gotzone Sagardui Osasun sailburuak adierazi du Erresuma Batuko aldaeraren presentzia hedatzen ari dela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, baina ez dutela atzematen aldaera horren «kutsakortasun handiagorik».
Osasun sailburuak azaldu duenez, aldaera berri horiek agertzeak «pandemiaren portaeran ziurgabetasun handiagoa» eragiten du, eta, horregatik, «zuhurtzia» eskatu du, eta prebentzio neurriak hartzen jarraitzeko, hala nola distantzia, eskuen higienea, maskararen erabilera eta espazio itxien aireztapena. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194417/independentistek-denbora-gehiago-behar-dute-presidentea-aukeratzeko.htm | Mundua | Independentistek denbora gehiago behar dute presidentea aukeratzeko | Kaledonia Berriko Gobernua bigarrenez elkartu da gobernuburua hautatzeko, baina inork ez du lortu gehiengorik. Kongresuko presidentearen arabera, «egun gutxiko kontua» izango da. | Independentistek denbora gehiago behar dute presidentea aukeratzeko. Kaledonia Berriko Gobernua bigarrenez elkartu da gobernuburua hautatzeko, baina inork ez du lortu gehiengorik. Kongresuko presidentearen arabera, «egun gutxiko kontua» izango da. | 1998an Noumeako Akordioa sinatuz geroztik lehen aldiz, gehiengo independentistako gobernu bat dute Kaledonia Berrian, baina Frantziatik ateratzearen aldekoen arteko adostasunik ezak atzeratu egin ditu presidentearen eta presidenteordearen aukeraketak. Koalizioko 11 kideak bigarrenez elkartu dira gobernuburua hautatzeko, baina oraingoan ere inork ez du gehiengorik lortu; independentistek, halere, uste dute ados jarriko direla, eta horregatik eskatu dute denbora gehiago negoziatzen jarraitzeko.
Gaurko bozketan hautagai berberak aurkeztu dira gobernuburu kargurako. Batetik, AEC Etorkizuna Konfiantzaz loialistako Therry Santa, 2019ko hauteskundeetatik hona presidente izandakoa; bestetik, UC-FLNKS Kaledoniar Batasuna-Askatasun Nazionalerako Fronte Sozialista Kanakaren eta EO Ozeaniako Esnaldiaren zerrendaburu Samuel Hnepeune; eta, azkenik, UNI Independentziarako Batasun Nazionalaren Kongresuko talde parlamentarioko buruzagi eta zerrendaburu Louis Mapou. Emaitzetan ez da aldaketarik izan, hiruretako inork ez baitu lortu botoen gehiengoa: Santak lau eskuratu ditu, eta Hnepeunek eta Mapouk, hiruna —gutxienez sei behar dira—.
Iragan asteburuan, Kongresuko presidente Roch Wamytanek adierazi zuen elkarrizketen auzia «egun gutxiko kontua» izango zela, baina aitortu zuen «ziurrenik» gaurko ez zutela ezer adostua izango. Azkenean, hala gertatu da, baina UC-FLNKSko Gilbert Tyuienon baikor agertu da negoziazioei begira: «Denbora hartzen ari gara orekarik onenak izateko».
Duela bi aste aukeratu zuten Kaledonia Berriko Gobernua. Bozketan ezustekoa izan zen, UNIk espero baino bi boto gehiago lortu zituelako eta, hortaz, koaliziorako ministro bat gehiago eskuratu duelako. Horrek berdinketa bat sortu zuen independentziaren aldekoen artean, aurreikusi bezala, UC-FLNKSren zerrendako hiru hautagai hautatu zituztelako.
UNIkoentzat, Hnepeuneren profilak sortzen du gatazka, gaurko bozketaren ostean koalizio horren parte den Palika alderdiko eledun Charles Washetinek berretsi duenez: «Hnepeunerekin, alfonbra gorria jartzen diogu patronalari. [...] Ikuspegi historiko eta ideologiko batetik begiratuta, guretzat ezinezkoa da [haren alde bozkatzea]».
UC-FLNKSren eta EOren zerrendaburua lehen aldiz sartu da politikan. Medef-NC Frantziako Enpresen Mugimenduaren Kaledonia Berriko adarraren presidentetza utzi du horretarako, eta, Ozeaniako uharteetako gobernuburu kargua lortuko balu, laster utziko luke ere Air Caledonie hegazkin enpresan daukana. Bere hautagaitza aurkeztu duten alderdien asmoa «gizarte zibileko hautagai bat» aurkeztea zen, eta printzipioz, presidentegai horri eutsiko diote.
Kaledonia Berriko Gobernuak hilabetea amaitu baino lehen aurkeztu behar du aurrekontua, eta, data horri begira, independentistei geroz eta presio gehiago egiten ari dira ahalik eta azkarrena jarri daitezen ados. Deskolonizazio prozesuko hirugarren eta azken erreferendumari begirako elkarrizketa faltak eta hegoaldeko Goro hirian dagoen nikel plantaren salmentak sorturiko zalapartak aspaldian ikusitako krisi politikorik handiena eragin dute Ozeaniako uharteetan, eta horren harira erori zen aurreko gobernua, otsailaren 2an.
«Akordio berri bat» 2022tik aurrera
2022an egingo duten galdeketaz mintzatu zen Sebastien Lecornu Frantziako Itsasoz Haraindiko ministroa iragan igandean, Le Journal du Dimanche astekarian idatzitako zutabe batean. Haren iritziz, independentistak eta loialistak «akordio berri batera» heldu behar dira, erreferendum horren emaitza edozein dela ere: «Statu quo-a ez da posible. [Frantziako] Estatua, akordioen bermatzailea, prest dago [itun berri bat egiteko]».
Deskolonizazio prozesuko lehen galdeketa 2018an egin zuten, eta bigarrena, iaz; bietan, Frantzian jarraitzearen aldeko jarrerak irabazi zuen, baina kontsulta batetik bestera txikitu egin zen baiezkoaren eta ezezkoaren arteko tartea. Iragan urriaren 4koan, Kaledonia Berriko herritarren %46,74 independentziaren alde agertu ziren; duela hiru urtekoan, berriz, %43,33.
Azken erreferendumaren emaitzaz, Frantziako Itsasoz Haraindiko ministroak uste du Kaledonia Berriari «beste estatus bat eman beharko» zaiola ezezkoak hirugarrenez irabazten badu. |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194418/esaten-dugun-argia-poesia-lana-eman-du-linazasorok.htm | Kultura | 'Esaten dugun argia' poesia lana eman du Linazasorok | Idazlearen hamahirugarren poema liburua da, mardula tamainan. Askotariko gaiak tonu argitsuz eta bizitza ospatzearen aldeko bulkada batez bildu ditu. Elkarrek kaleratu du. | 'Esaten dugun argia' poesia lana eman du Linazasorok. Idazlearen hamahirugarren poema liburua da, mardula tamainan. Askotariko gaiak tonu argitsuz eta bizitza ospatzearen aldeko bulkada batez bildu ditu. Elkarrek kaleratu du. | Karlos Linazasororen (Tolosa, Gipuzkoa, 1962) obra zabala xehe begiratzen hasi, eta apenas dago idazleak landu gabeko generorik. Eman ditu ipuinak, antzerkia, eleberria, haur eta gazte literatura, aforismoak... «Kentzen baldin badituzue nobela historikoa, nobela grafikoa eta nobela luzea, ia-ia esango nuke beste genero guztiak landu dituela», adierazi du horregatik, ironiaz, Xabier Mendiguren Elkarreko editoreak. Bai prosan eta bai poesian laburrean aritzea duela maiteen zehaztu du, eta haren lan guztiek «Linazasororen unibertsoa» osatzen duten arren —«inteligentea, zorrotza, hizkuntzaren erabilera neurtu eta trebekoa»—, unibertso hori bi tonutan bereizten duen alde bat badela aipatu du: prosan umore garratz eta mundu ikuskera ilunago bat agertzen badu, kontrakoa antzeman daitekeela Linazasororen poesia lanetan. Mendiguren: «Bizitzaren ospakizun bat dago haren poemetan, biziaren aldarrikapen bat, ikuspuntu askoz argiago eta baikorrago bat». Horren «erakusgarri edertzat» aurkeztu dute, hain zuzen, Esaten dugun argia, Linazasororen lanik berriena.
Mendigurenek aipatutako alde horri heldu dio idazleak ere. Erantsi du beti uste izan duela pertsonak bere baitan beste pertsona asko daramatzala, kontrajarriak askotan, eta iradoki du bere baitako horien artean, ez direla berdinak prosa eta poesia idazten dutenak; «aldarte» ezberdina eskatzen diolako bakoitzak. Linazasoro: «Poesian ateratzen zaizkit naturaren handitasuna, bizitzaren ospakizuna, maitasuna, eta sakoneko beste gai batzuk: heriotza, denbora eta 58 urte izateak sortzen dizkidan bestelako kezkak».
Eta, hala ere, izenburuan bertan jaso duenez, argirantz begira ondutako liburu bat dela defendatu du egileak. «Hitz egiten da denborarekin eta heriotzarekin ditugun zorrei buruz, baina batez ere agertzen da non sortzen den poza, non edertasuna, non bizia, non argia. Esango nuke liburu hau nire beste poema liburuak baino argitsuagoa dela; poz gehiago dago».
Poesia idazterakoan gogoan izan ohi dituen bi ideia ere aletu ditu idazleak: poema batek «ezin» duela gezurrik esan, batetik; eta, poesia idaztea beti bilaketa bat dela, bestetik. «Munduak, gaurko egunak falta duen hitz horren bila dabil etengabe poeta; hitz horren beharra du bizitza, mundua, poema nolabait osatzeko. Uste dut hitz hori ezin aurkituzkoa dela; misterio bat. Baina hori aurkitu beharra da poetaren langintza, haren lanak zentzurik izango badu».
«Poemak garbitzea»
Denera, 150 poema inguru dakartza liburuak. «Poesia lan bat izateko, mardula da», Mendigurenen hitzetan. Ez ziren horiek idazleak editoreari aurkeztutako guztiak, eta hainbat kanpoan utzi izanak ere erakusten du idazlearen etorri oparoa. Molde aldetik, askotariko formak eman dizkie poemei oraingoan ere: sonetoetatik hasi eta haikuetaraino. Eta liburua lau ataletan egituratu badu ere, forma ez du kontuan hartu horretarako, «nolabaiteko kronologia» baizik. «Gaiak atal guztietan berdintsuak dira; osotasunean hartu behar da liburua», zehaztu du.
Oro har, ordea, laburrak dira poema gehientsuenak, eta horri arrazoi bat bai ikusten dio egileak. «Poetak gero eta gutxiago idatzi behar duela uste dut. Lan handia da poemak garbitzea, eta horretan pasatzen dut nik denbora asko. Ez idazten, baizik eta desidazten. Poema biluzten, esentziara jotzeko nolabait». Haikuen kasuan, esaterako, egiteko hori muturrera eramatea eskatzen dutela uste du: «Esentziaren esentzia dira. Hitz gutxiagorekin ezin da gehiago esan. Zazpi silabarekin badoan momentu baten argazkia egin dezakete».
1991n, Udazkeneko karabana erratua (Elkar) eman zuenetik, hamar poema liburu baino gehiago ondu ditu Linazasorok —bitarte berean, baita beste hamaika generotako lan ugari ere—. Nola egiten duen galdetu dio aurkezpenean Mendigurenek, zein den lan egiteko duen era. Denbora mugatu batean esku artean duen horretan murgilduz, halaxe aritzen dela erantzun Linazasorok. «Denbora konkretu bat jarrita. Haikuak egin behar badituzu, demagun, bi hilabete pasatzen dituzu zeure burua horretara jarrita; begirada, ingurua, irakurketak, dena bideratzen da horretara».
Onartu du, halaber, egunero ez duela idazten; are, gero eta gutxiago egiten duela. «Esatekoa bukatu ere egiten da, nolabait. Baina ez poesian, poesian beti dagoelako bilaketa». Soneto gehiago idazten ari da orain. «Esertzen naiz etxeko sofan, hartzen dut koadernoa, eta, beste ezer gabe, disfrutatu egiten dut, eta ez da gutxi». |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194419/pandemiaren-aurkako-legeak-segurtasun-juridiko-handiagoa-emango-luke-neurriak-hartzean.htm | Gizartea | Pandemiaren aurkako legeak «segurtasun juridiko handiagoa» emango luke neurriak hartzean | Eusko Legebiltzarrean ordezkaritza duten talde parlamentarioei bidaliko diete Eusko Jaurlaritzaren zerbitzu juridikoek egindako legeari buruzko txostena. Jaurlaritzak ez du eperik zehaztu tramitazio posibleaz. | Pandemiaren aurkako legeak «segurtasun juridiko handiagoa» emango luke neurriak hartzean. Eusko Legebiltzarrean ordezkaritza duten talde parlamentarioei bidaliko diete Eusko Jaurlaritzaren zerbitzu juridikoek egindako legeari buruzko txostena. Jaurlaritzak ez du eperik zehaztu tramitazio posibleaz. | Eusko Jaurlaritzak COVID-19ari aurre egiteko dituen baliabide juridiko guztiak «agortuta» daudela iritzita, Iñigo Urkullu EAEko lehendakariak proposatu zuen, otsaila erdialdean, pandemiaren aurkako lege bat ontzea. Bi aste pasa geroago, planteamendu horri buruzko txosten bat osatu dute Jaurlaritzaren zerbitzu juridikoek, eta iruditzen zaie molde horretako lege batek «segurtasun juridiko handiagoa» emango liekeela izurriaren aurka neurri murriztaileak ezartzeko asmoz Jaurlaritzak hartutako erabakiei. Olatz Garamendi Gobernantza Publiko eta Autogobernu sailburuak gaur prentsaren aurrean azaldu duenez, koronabirusari aurre egiteko Espainiako Gobernuak joan den urrian ezarritako «esparru juridikoaren barruan» diseinatu beharko zen. Gobernu kontseiluaren ondoren egindako agerraldian auzitegiak gogoan Garamendik nabarmendu duenez, legearen asmoa ez da «botereak saihestea».
Garamendiren arabera, Eusko Legebiltzarrean ordezkaritza duten talde parlamentarioen esku utziko dute zerbitzu juridikoek balizko legeaz osatutako txostena. Kazetariek galdetu diote ea gero zein bide egingo duen legearen tramitazio posibleak, ea hura onartzea presakoa ote den, eta sailburuak erantzun du «azkarrago» joango dela talde parlamentarioek «adostasunerako borondatea» azaltzen badute. Arnaldo Otegi EH Bilduren koordinatzaile nagusiak duela bi aste pasa esan zuenez, Urkulluk proposatutako legea «propaganda eta publizitatea» da. Garamendik ez du eperik jarri nahi izan. «Aurrena azter dezatela talde parlamentarioek, eta gero hitz egingo dugu».
Javier Hurtado Turismo, Komertzio eta Kontsumo sailburuak (PSE-EE) ere hitz egin du gobernu kontseiluaren ondorengo agerraldian, eta galdetu diotenean ea zer iruditzen zaion txostena, esan du «positiboa» dela. EAJ eta PSE-EE koalizioan ari dira gobernatzen, eta gehiengoa dute legebiltzarrean. Hortaz, alde horretatik, ez litzateke arazorik egongo legea onartzeko.
Bien bitartean, zerbitzu juridikoek baieztatu dute, Gobernantza Publiko eta Autogobernu sailburuaren esanetan, pandemiaren eta haren ondorioen aurkako «borrokan« izan daitekeela «tresna erabilgarri eta eraginkor bat», eta «esparru juridiko argi bat» definitzen duela horretarako. «Legeak zehaztasuna, argitasuna eta segurtasuna eman ahal dizkie herritarrei eta gobernuari, hain larriak eta ustekabekoak diren egoerei segurtasun juridiko handienarekin aurre egiteko».
Garamendiren ustez, txikia da Madrilek joan den urrian onartutako errege dekretuaren bidez «eskaintzen duen» alarma egoeraren «aterkia». «Zerbitzu juridikoek uste dute Euskal Autonomia Erkidegoaren beharrei erantzungo dien lege bat planteatu behar dela». Iruditzen zaie zerbitzu juridikoei, sailburuaren esanetan, «irtenbide konplexuak hobeto ulertzea eta gizarteratzea» ekarriko lukeela lege bat onartzeak. Garamendik uste du, bide batez, EAEko autogobernuaren «islarik onena» litzatekeela pandemiaren lege bat edukitzea. «Indarrean dagoen lege esparru osoa oinarritzat hartuta, txostenak defendatzen du pandemiaren kudeaketen lehen jardun ildoa eta erantzukizuna euskal erakundeei dagokiela, eskura ditugun eskumenengatik».
Oinarrizko eskubideez
Oinarrizko eskubideak murriztuta daude alarma egoerak ezarritako esparruaren barruan hartutako erabakien ondorioz. Garamendik esan duenez, juristek nabarmendu dute legea indarrean sartuta «modulazioak» egin daitezkeela alarma egoerak arautzen dituen oinarrizko eskubideen murrizketen gainean. «Horiek izan behar dute aurrez ikusteko modukoak, mugatuak, unean uneko premien araberakoak».
Jaurlaritzaren irizpideen kontra eginez, EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzi zuen, joan den otsailaren 10ean, 100.000 biztanleko 500 COVID-19 kasutik gorako intzidentzia pilatua duten udalerrietan ere tabernak ireki ahal izatea. Gobernuak behin-behineko erabaki hura kritikatu zuen. Garamendik azpimarratu nahi izan du legearekin ez dutela botererik «saihestu» nahi, eta demokrazia batean «bazterrezina» dela botereen arteko oreka. «Legeak guztion lana erraztu eta argituko du».
Iruditzen zaio, gainera, txostenak «osasun ikuspegi soiletik» haratago egiten duela. «Pandemiaren ondorioek plano sozioekonomikoari ere eragiten diote». |
2021-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/194420/bunny-wailer-musikari-jamaikarra-hil-da.htm | Kultura | Bunny Wailer musikari jamaikarra hil da | Bob Marleyrekin batera, The Wailers taldearen sortzaileetako bat izan zen. 73 urterekin hil da, Kingston hiriburuko erietxe batean. | Bunny Wailer musikari jamaikarra hil da. Bob Marleyrekin batera, The Wailers taldearen sortzaileetako bat izan zen. 73 urterekin hil da, Kingston hiriburuko erietxe batean. | The Wailers taldeko hiru kide sortzaileetako bat izan zen Bunny Wailer abeslari, konpositore eta perkusionista jamaikarra, Bob Marleyrekin eta Peter Tohsekin batera. Taldearekin lehenik, eta bakarka gero, reggae musika nazioartean ezagutzera eman zuen musikari nabarmenetako bat izan zen. Kingston hiriburuko erietxe batean hil da, 73 urte zituela.
Jamaikan 1947. urtean sortu zen Wailers, Neville Livingstone izenarekin. Marley eta bera txiki-txikitatik izan ziren lagunak. Joe Higgs reggae musikariak gidatu zituen lehen urratsetan, eta haren bidez ezagutu zuten Tosh ere. Hala, hirukotea osatu, eta Kingstonera abiatu ziren musika ibilbideari ekiteko. Handik gutxira, Junior Braithwaite, Beverley Kelso eta Cherry Smith batu zitzaizkien taldera. The Wailers izena hartuta, Studio One diskoetxearekin plazaratu zuten lehen pieza, Marleyk idatzitako Simmer Down kantua; Jamaikan lehen postuan egotera heldu zen abestia. Braithwaite, Kelso eta Smith taldetik aldendu ziren gutxira, eta hastapenetako hirukotearen eskutik heldu zen taldearen lehen diskoa: The Wailing Wailers (1965ean). Beste hainbat lan helduko ziren haren atzetik, tartean, Soul Rebels (1970), Soul Revolution (1971) eta nazioartean sona bereziki handia ekarri zien Catch a Fire (1973).
Burnin' (1973) plazaratu ondotik, Wailerrek eta Toshek taldea utzi zuten, eta bakarkako bidean, beste hainbat disko ondu zituen Wailerrek, tartean, Blackheart Man (1976) eta Rock 'n' Groove (1981). |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194421/sarraski-baten-gaineko-hamaika-doinu.htm | Kultura | Sarraski baten gaineko hamaika doinu | Martxoak 3 elkarteak sarraskiari buruzko abestiak bildu ditu 45. urteurrenean. Hogei kantu baino gehiagoko zerrenda bat osatu dute Lluis Llach, Gorka Knorr, Zarama eta Betagarriren lanekin, besteak beste. | Sarraski baten gaineko hamaika doinu. Martxoak 3 elkarteak sarraskiari buruzko abestiak bildu ditu 45. urteurrenean. Hogei kantu baino gehiagoko zerrenda bat osatu dute Lluis Llach, Gorka Knorr, Zarama eta Betagarriren lanekin, besteak beste. | 1976ko martxoaren 3an, Poliziak tiroz hil zituen Francisco Aznar, Romualdo Barroso, Jose Castillo, Pedro Martinez Ocio eta Bienvenido Pereda langileak, Gasteizko Zaramaga auzoko San Frantzisko elizan izandako istiluetan. Langileek deituriko batzar bat egiten ari ziren elizan, eta, hura husteko, bortitz jardun zuen Poliziak: bost langile hil eta beste ehunka zauritu zituen. Gaur bete dira 45 urte.
Lander Garciak, Twitterreko @Landerlandia erabiltzaileak, Martxoaren 3ari buruzko 22 kanta bildu ditu txio kate batean. Martxoak 3 elkarteko kidea da Garcia, eta kantu horiei buruzko azalpen batzuk eman ditu Hala Bedi irratiko Eh txo! irratsaioan ere. «Litekeena da musikan islarik handiena duen errepresiozko ekintza politikoa izatea Euskal Herrian», haren arabera.
Bi arotan banatu du kantu sorta: batetik, sarraskiaren hurrengo urteetako erantzuna dago; eta bestetik 2000. urteaz geroztik ondutako musika, «memoria historikoa» kontzeptuaren hedatzeak eraginda, besteak beste.
Adierazgarria da 1976an bertan lau kanta sortu zituztela gertakarien gainean. Lluis Llach kantautore katalanak arratsalde horretan bertan egin zuen Campanades a morts, eta horregatik hitz egiten du hiru hildakoz, hiru kanpaiez, une horretan Aznar, Barroso eta Martinez Ocioren heriotzaren berri zuelako soilik. «Gasteizko grebaren prozesuari buruzko obra handia» da Llachena Garciarentzat, «lehen egunetik elkartasuna eta salaketa adierazten dituen requiem bat».
1977an, Llachek bira bat egin zuen Mikel Laboarekin batera Euskal Herrian, Campanades a morts diskoa aurkezteko, eta orduan jo zuen aurrenekoz kantu hori Gasteizen, Mendizorrotzan. 2006an, Martxoaren 3ko sarraskiaren 30. urteurrenean, berriro jo zuen abestia. Horren zati bat erakusten du bideo honek:
Gorka Knorrek ere egin zuen kantu bat urte hartan bertan. Ez dago bere diskoetan, baina 1976ko irailean Donibane Lohitzunen (Lapurdi) eman zuen kontzertu baten grabaketa jarri zuen Interneten. Hain zuzen, Lluis Llachekin eman zuen kontzertua. Grabaketaren 03:50 eta 07:50 minutuen artean dago kantua.
Urte hartan, Juanjo Urangak Martxoak hiru izeneko abesti bat sortu zuen. Urteetan ezkutuan egon den arren, iaz berreskuratu zuten, Sabin Salaberriren laguntzarekin, eta A Tempo abesbatzak esreinatu zuen, Oihanederren. Iazko martxoaren 3an, abesbatzak Zaramaga auzoko San Frantzisko elizan bertan kantatu zuen abestia. «Lehen abestiak hausturaren eta diktaduraren erreformaren arteko gatazka betean sortutakoak dira», Garciak Alea aldizkarian idatzi duenez.
Zaragozako (Espainia) Adeban taldeak, Francoren diktaduraren kontrako mugimendu politiko eta kulturaleko ikur batek, Vitoria izeneko kantu bat ondu zuen. Elgoibarko (Gipuzkoa) Koska taldeak, berriz, Zaramagako boza abestia sartu zuen 1979an argitaratutako Bihozkadak diskoan. Euskarazko rockaren aitzindarietako bat izan zen taldea.
Handik urte batzuetara, Zarama taldeak Gasteizko gaua izeneko kantua egin zuen. Zaramaren erdian singlean sartu zuten (1983), baita Indarrez izeneko lehen lan luzean ere (1984).
2001. urtean hasi zen Martxoak 3 elkarteak bildutako kantuek osatzen duten bigarren aroa. Estiloen nahasketa nabarmenagoa da bolada horretan. Miel de Hiel metal taldeak Justicia (Vitoria-Gasteiz 1976) kanta sortu zuen; Mossin Nagant punk-oi taldeak, berriz, Gasteiz 3-3-1976, 2005ean; eta Betagarri ska taldeak, 1976 martxoak 3, 2006an, 30. urteurrenean. Garai horretako salaketek «ahanzturan eta zigorgabetasunean oinarritutako Espainiako trantsizio eredua zalantzan jartzeko» balio izan zutela uste du Garciak.
Garai horren bueltan atera ziren Uraitz Soubiesen Martxoak 3 de Marzo pieza, Silikonayren Tres de marzo, Xuorumen 3 de marzo eta Rockainaren 3 de marzo de 2010. Sarraskiaren 30. urteurrenean herritarrek protesta egin zutenean Ertzaintza oldartu izana salatu zuten azken kantu horretan. Twitterreko beste erabiltzaile batek El Trono de Judasen 76Martxoak3 abestia gehitu du zerrendara; 2011koa da.
2017an, Soziedad Alkoholika talde gasteiztar entzutetsuak No olvidamos, 3 de Marzo kantu indartsua eman zuen argitara, Sistema antisocial diskoaren barruan.
Ordutik, beste hainbat kantu sortu dituzte gertakariaren inguruan: Jose Blancoren 3 de marzo, 1976; Inurri Gorriren Martxoak 3: mila bala, bost izar; eta Aceraren Asteazken (76/3/3), besteak beste. Gainera, azken horren bertsio bat egin zuen Skabidean taldeak.
2019koa da Memoriaren barrikada, Gasteizko Errekaleor auzotik sortua, han bizi izan baitzen Romualdo Barroso, Poliziak Martxoaren 3an hil zuen arte. Urte hartakoa da Azken Hatsaren Quisiera pensar; iazkoa, berriz, Jon Garairen Martxoak 3 Gasteiz 1976; eta aste honetan bertan atera dute El Callejon de Cacha eta Handicap taldeek Tres del tres abestia. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194446/jaurlaritzak-auzitara-jo-du-armentia-ii-n-zundaketak-egiteko-baimena-ukatzearen-aurka.htm | Gizartea | Jaurlaritzak auzitara jo du Armentia II-n zundaketak egiteko baimena ukatzearen aurka | Gasteizko Udalak abenduan ukatu zion baimena, eta orain orduko jarrerari eutsiko diola azaldu du Gorka Urtaran alkateak. | Jaurlaritzak auzitara jo du Armentia II-n zundaketak egiteko baimena ukatzearen aurka. Gasteizko Udalak abenduan ukatu zion baimena, eta orain orduko jarrerari eutsiko diola azaldu du Gorka Urtaran alkateak. | 2016an, Eusko Jaurlaritzak baimena eskatu zuen Subilla Gasteizko Armentia-II hobian gasa ustiatzeko, Sesha enpresa publikoaren bidez, eta Gasteizko Udalari zegokion ematea. Oposizioa lizentzia hori ematearen aurka egon da orain arte, argudiatuta ez zela bateragarria besteak beste Gasteizko Hiri Antolamenduko Plan Orokorrarekin, eta erregai fosilak erretzeak «etorkizun energetikoa hipotekatuko» lukeelakoan trantsizio ekologikorako bidean. Iazko abenduan, udalak erabaki zuen baimenik ez ematea.
Orain, Jaurlaritzak auzibidera joko du erabaki horren aurka, eta Shesak helegitea jarriko du, Jaurlaritzako Garapen Ekonomikoko eta Lehiakortasun Sailak jakinarazi duenez. Arantxa Tapia sailburuak azaldu du gasa «trantsiziozko energia bat» izango dela eta «zero kilometroko» energia iturri bat baliatu nahi dutela: «Jakin behar dugu badagoen, zenbat dagoen eta erabilgarria ote den».
Hori ikusita, Gorka Urtaran Gasteizko alkateak esan du udalak baimena ukatzearen aldeko jarrerari eutsiko diola auzitegietan. Radio Euskadin, Urtaranek azaldu du udalak ez duela iritziz aldatuko eta jarraituko duela «Gasteizen ongi gorena defendatzen».
Bestalde, Jaurlaritzak helegitea jarriko duela eta, EH Bilduren Gasteizko udal taldeak adierazi du Urtaranek eta EAJ «berriro kale» egin diela herritarrei, uste baitu helegitea jartzeko erabakiak «bizkarra» ematen diola Gasteizko «eta Araba osoko gehiengo sozial eta politikoaren borondateari».
Ahal Dugu-k, berriz, EAJri leporatu dio «Arabako erakundeei eta Arabako gizartearen gehiengoaren borondateari errespetua galtzea». Gogora ekarri du proiektuak «gainerako alderdien, Gasteizko Udalaren eta Arabako Batzar Nagusien gaitzespena» jaso duela, eta EAJri egotzi dio «interes orokorra kontrajartzea, bere interesak lehenesteko eta merkatuaren logika inposatzeko». |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194447/torturen-auziari-konponbide-klabean-heltzeko-eskatu-du-foro-sozial-iraunkorrak.htm | Politika | Torturen auziari «konponbide klabean» heltzeko eskatu du Foro Sozial Iraunkorrak | Bide horretan, «justizia punitiboaren» ordez, «justizia trantsizionalaren» formula lehenetsi du. | Torturen auziari «konponbide klabean» heltzeko eskatu du Foro Sozial Iraunkorrak. Bide horretan, «justizia punitiboaren» ordez, «justizia trantsizionalaren» formula lehenetsi du. | Azken asteetan, besteak beste Non dago Mikel? film dokumentalerako dokumentazio lanean eskuratutako grabazio batek eta Pili Zabalak Lasa eta Zabala auziaren harira erregistratutako eskaerak agenda politikora eraman dute torturaren gaia, eta, eztabaida horretan, torturaren biktimek jaso beharreko aitortzaren inguruko gogoeta bat plazaratu du Foro Sozial Iraunkorrak. Haren iritziz, garaia da «behar diren mekanismoak ezartzeko» torturaren gaiari «behin betiko konponbidea» emateko: «Gaiari sakontasunez eta konponbide klabean heltzen ez diogun bitartean, behin eta berriz gizarte gisa astinduko gaituen auzia izango da torturarena».
Mekanismo horiek «konponbide klabean» ezarri behar direla uste du foroak, eta «justizia punitiboaren» ordez, «justizia trantsizionalaren» formula lehenetsi du. Halere, gaineratu du ezin dela itxaron «mekanismoaren inguruan ados jarri arte», eta, pauso gisa, «biktimarioek eta tortura babestu zuten arduradun politikoek eragindako kaltea aitortu» behar dutela: «Egungo gobernuek beharrezko iruditzen zaizkien erreparazio ekinaldiak egin behar dituzte».
Foro Sozial Iraunkorrak gogorarazi du iazko ekainaren 23an Gomendioen dekalogoa aurkeztu zuela, «oraindik konponbiderik ez duen» auzi horri aurre egiteko: «Gure ustez, ekarpen horrek gaurkotasun osoa hartu du egoera honetan». Bide horretan, nabarmendu du eztabaidak zera uzten duela agerian: «Biktima guztiek egiarako, justiziarako eta erreparaziorako duten eskubidearen inguruan adostasun instituzional eta politikoa» dagoela.
Aitzitik, alderdien arteko «kontakizunaren bataila, oraingoz, dauden adostasunak eta egindako aurrera urrats argiak estaltzen ari da», foroaren esanetan.
Egiaren, justiziaren eta erreparazioaren triangeluan, Foro Sozial Iraunkorrak uste du torturaren biktimek ez dutela «justiziarekiko konfiantzarik», eta horregatik arazo horri irtenbidea emateko modu bakarra dela «eragile guztiak biltzen dituen egia soziala aitortzetik» harago jo eta «azterketak eta konponbide proposamenak egiten» hastea.
Datuak ere gogora ekarri ditu foroak: Eusko Jaurlaritzaren txostenean jasotako 4.113 kasuetatik 31tan baino ez da epai judizial bidez aitortu. Horrek biktimen «babesgabetasuna» adierazten duela ondorioztatu du. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194448/probintzia-barruko-mugikortasuna-aztertuko-du-labik-etziko-bileran.htm | Gizartea | Probintzia barruko mugikortasuna aztertuko du Labik etziko bileran | Jonan Fernandezek esan du Labik udalerrien itxiera perimetrala aztertuko duela, eta litekeena dela neurri hori «aldatzea». | Probintzia barruko mugikortasuna aztertuko du Labik etziko bileran. Jonan Fernandezek esan du Labik udalerrien itxiera perimetrala aztertuko duela, eta litekeena dela neurri hori «aldatzea». | Euskadiko Babes Zibileko Planaren Aholku Batzordearen (Labi) batzorde teknikoa bihar bilduko da izurritearen bilakaera aztertzeko, eta, ondoren, bere proposamena igorriko dio ostiralean elkartuko den Labiren aholku batzordeari. Bilera horretan aztergai izango duten neurrietako bat izango da udalerrien itxiera perimetrala bertan behera uztea, eta probintzia bakoitzaren barruan mugikortasuna baimentzea. Horixe iragarri du gaur goizean Jonan Fernandez Labiren batzorde teknikoko koordinatzaileak, Onda Vasca irratian. Azaldu du mahai gainean izango dutela udalerrien arteko joan-etorriak mugatzen dituen neurria, eta litekeena dela neurri hori «aldatzea».
Nolanahi ere, ohartarazi du autonomia erkidegoa «impasse» batean dagoela eta ez dagoela «abentura askotarako aukerarik». Gaineratu du, «ziurgabetasun handia» dagoela datozen bi edo hiru asteetako bilakaerari dagokionez, baina intzidentzia metatuak behera egiten jarraituko balu, nahiz eta apurka izan, egoera «interesgarria» sortuko litzatekeela luze gabe. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194449/bartzelonan-larunbateko-istiluen-ondotik-atxilotutako-zortzi-pertsonak-espetxera-bidali-ditu-epaileak-bermerik-gabe.htm | Mundua | Bartzelonan larunbateko istiluen ondotik atxilotutako zortzi pertsonak espetxera bidali ditu epaileak, bermerik gabe | Poliziaren arabera, Bartzelonako Udaltzaingoaren furgoneta bat erre zuten zortzi atxilotuek. Hilketa saiakera, agenteen aurkako atentatu saiakera, talde kriminaleko kide izatea, desordena publikoa eta legez kontrako manifestazioa egitea egozten diete. | Bartzelonan larunbateko istiluen ondotik atxilotutako zortzi pertsonak espetxera bidali ditu epaileak, bermerik gabe. Poliziaren arabera, Bartzelonako Udaltzaingoaren furgoneta bat erre zuten zortzi atxilotuek. Hilketa saiakera, agenteen aurkako atentatu saiakera, talde kriminaleko kide izatea, desordena publikoa eta legez kontrako manifestazioa egitea egozten diete. | Epaileak bermerik gabeko espetxealdia ezarri die joan den larunbatean Bartzelonan izandako istiluetan atxilotutako zortzi pertsonei. Pablo Hasel rap kantariaren espetxeratzearen kontrako manifestazioa izan zen Bartzelonako kaleetan, eta horren ondotik izan ziren istilu larriak.
Atxilotutako zortziei hilketa saiakera, agenteen aurkako atentatu saiakera, talde kriminaleko kide izatea, desordena publikoa eta legez kontrako manifestazioa egitea egotzi diete. Zortzi atxilotuek atzo deklaratu zuten Bartzelonako 17. Instrukzio epaitegian, eta, Kataluniako Auzitegi Nagusiak jakinarazi duenez, beren defentsaren galderei bakarrik erantzun zieten.
Poliziaren atestatuaren arabera, larunbatean Pablo Hasel rap kantariaren espetxealdia salatzeko egindako manifestazioaren ondoren, Bartzelonako Udaltzaingoaren furgoneta bat erre zuten zortzi atxilotuek. Mossoen arabera, atxilotuak ideologia anarkistako talde bateko kideak ziren, eta «indarkeria oso handiz» jarduten zuten, banketxeak, dendak eta hiri altzariak hondatuz.
Otsailaren 16an Pablo Hasel atxilotu zutenetik, etengabeak izan dira Bartzelonan izandako manifestazioak. Protesta horietako askotan istiluak izan dira, eta Mossoak oldartu egin zaizkie manifestariei. Protestak izan ziren lehen egunean, otsailaren 16an, manifestari batek begi bat galdu zuen foam bala batek jota. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194450/ebko-auzitegiak-ontzat-jo-du-argindar-ekoizpenaren-zerga.htm | Ekonomia | EBko auzitegiak ontzat jo du argindar ekoizpenaren zerga | 2012an ezarri zuen Espainiako Gobernuak, argindarraren tarifaren defizita txikitzeko. | EBko auzitegiak ontzat jo du argindar ekoizpenaren zerga. 2012an ezarri zuen Espainiako Gobernuak, argindarraren tarifaren defizita txikitzeko. | EB Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak ebatzi du batasunaren araudiarekin bat datorrela Espainiako argindar ekoizpenari jarritako zerga. Valentziako Justizia Auzitegi Nagusiak egin zion eskaera Luxenburgon egoitza duen auzitegiari, Promociones Oliva Park enpresak jarritako salaketaren ondotik.
Erabakia berri ona da Espainiako Gobernuarentzat, EBko auzitegiak zerga hori legez kontrakotzat jo izan balu, diru sarrera inportante bat galduko zuelako —1.500 milioi euro inguru urtero—. Gainera, bazegoen azken urteetan jasotako dirua itzultzeko aukera bat ere.
2012an jarri zuten indarrean zerga hori Espainiako Gorteek. Gobernuak proposatutako zerga izan zen Mariano Rajoy (PP) gobernuburu zela, eta haren bitartez argindarra ekoizten duten planta guztiek sortzen duten energiaren balioaren %7ko zerga bat ordaindu behar dute. Zerga horren bitartez, argindar tarifaren defizitaren zati bat estali nahi zuela argudiatu zuen Jose Manuel Soria orduko Industria ministroak.
Teorian, argindar konpainiek ordaintzen duten arren, kostuetako batzuk behintzat herritarrek eta enpresek pagatzen duten fakturara pasatu dituzte ekoizleek. Hain zuzen ere, salatzaileen argudio bat izan zen herritarrek zeharka ordaintzen zuten zerga bat zela eta kontsumoa bera zergapetzen zuela. Halakorik ez dela erantzun dute Luxenburgoko auzitegiko epaileek, ez dagoelako zergaren zenbatekoa kontsumitzaileen fakturan kargatzeko tresnarik. Onartu dute, hori bai, zerga horrek argindarraren prezioa garestitu duela, baina ezin dela ondorioztatu azken kostua osorik kontsumitzaileek ordaintzen dutela. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194451/bernart-etxepare-bere-testuinguruan.htm | Kultura | Bernart Etxepare bere testuinguruan | ‘Linguae Vasconum Primitiae’ idatzi zen garaia nolakoa zen xehatu dute Patri Urkizu eta Iñaki Aldekoa adituek. Etxepare errenazimenturako trantsizioan bizi izan zen arren, haren aurreko paradigma jarraitzen du | Bernart Etxepare bere testuinguruan. ‘Linguae Vasconum Primitiae’ idatzi zen garaia nolakoa zen xehatu dute Patri Urkizu eta Iñaki Aldekoa adituek. Etxepare errenazimenturako trantsizioan bizi izan zen arren, haren aurreko paradigma jarraitzen du | Erdi Aroaren eta Errenazimentuaren arteko jauzi betean bizi izan zen Bernart Etxepare, XV. mendearen bukaeraren eta XVI.aren arteko garai «istilutsuan», Patri Urkizu ikertzailearen hitzetan. Ezin jakin Etxepare noiz eta non jaio zen zehazki, baina, halere, argi dute adituek zer testuingurutan garatu zen haren bizitza eta, ondorioz, nondik edan zuen euskarazko lehen liburu idatziak, Linguae Vasconum Primitiae-k. Klasiko hori irakurriko dute ekainean Bilbo Zaharra euskaltegiak antolatutako irakurketa jarraituan, eta lanaren nondik norakoak ulertzeko zenbait gako eman zituzten atzo Urkizuk eta Iñaki Aldekoa EHUko irakasleak Bilbo Zaharra forumeko lehen ekitaldian.
Hala, lehen euskal idazlearen jaiotza dokumentaturik ez dagoen arren, bere bizitzako hainbat mugarri ezagunak dira, horien berri ematen dituzten agiriak aurkitu baitira. Esaterako, Urkizuk Orreagako (Nafarroa) kolegio elizako pergaminoen artean aurkitutako dokumentu bati esker da ezaguna 1511n Baionako apezpikuak Eiheralarre eta Zaroko apaiz (Nafarroa Beherea) izendatu zuela Etxepare. Ikerlariak azaldu zuenez, bi zati izan zituen haren bizitzak, noble izan baitzen hasieran eta elizgizon ondoren, eta agiri horrek ezarriko luke trantsizioaren urte zehatza. «40 bat urterekin eman zuen saltoa: 1470 eta 1480 urteen artean jaio zen, beraz», Urkizuk zehaztu.
Trantsizio garaia zen, hortaz, eta erlijioari zegokionez ere «nahasia» zen, Aldekoak nabarmendu zuenez. Rotterdameko Erasmoren doktrinak oihartzuna hartua zuen, baina Eliza katolikoak artean ez zuen haren inguruko iritzi ofizialik agertu, Trentoko (Italia) kontzilioan erabaki baitzuten ortodoxiatik kanpo uztea. «Erlijio ikuspegi eraberritua sartuta zegoen, baina bazegoen ortodoxia bat ere; gauza bitxiak gertatzen ziren». Adibidez, irakasleak azaldu zuenez, Juan de Zumarragak 1547an argitara emandako doktrinarekin jazotakoa: «Erasmoren esaldi eta ideia mordoa ditu, baina ez du Erasmo aipatzen».
Originaltasunaren kontzeptua
Garai gorabeheratsuek eragina izan zuten Etxeparerengan ere, eta, Zumarragak eta beste hainbat doktrina egilek bezala, orduko ideiak agertzen ditu autoreak ere, euskarara itzulita. Izan ere, Aldekoak azaldu zuenez, trantsizio betean egoteagatik, garaian ohikoak ziren ezaugarri batzuk erabat aldatu ziren urte gutxiren buruan, eta, horrenbestez, ez datoz bat gaur egungo paradigmarekin. Ezaugarri horietako bat da, esaterako, originaltasunaren kontzeptua, artean ezezaguna zena: «Originaltasuna XVIII. mendetik hona datorren kontzeptua da». Irakaslearen hitzetan, «Etxeparek darabilen iruditeria ez zuen berak asmatu. Modu naturalean erabili zuen corpusa. Kultua zen, eta irudi eta gai horiek irakurri eta jaso zituen».
Gainontzeko literaturetako eztabaidak «presente» daude Etxepareren obran ere, eta sistema horiekin partekatzen ditu orobat hainbat eta hainbat ertz: «Pasadizoak, irudiak... denak dira berak». Halaber, mundu kristauko topikoak ere bere egiten dituela adierazi zuen Aldekoak: mater dolorosa, dies irae, ubi sunt... baita San Agustinenak ere, zehaztu zuenez: «Arimak hiru ezaugarri dituela esan zuen De Trinitate-n: memoria, borondatea eta ezagutza». Horiek ditu Linguae Vasconum Primitiae-n ere.
Irakasteko modu ezberdinak
Orotara, 1159 bertso ditu Etxepareren obrak: horietatik 595 erlijiosoak dira, ama birjinaren omenezko olerki luze bat dago ondoren, eta zortzi olerki erromantikorekin biribiltzen da lana. Hauek sexuaz hitz egiten dute, besteak beste, eta modu «gordinean», gainera, Aldekoaren iritziz. Ezaugarri horrek harritu egin zituen Etxepareren ondotiko ikertzaile eta autoreak, are Oihenart ere. Paradigma aldaketak azalduko luke Etxepareren jarduteko modu hau, Aldekoak azpimarratu zuenez. «Nola idatz zezakeen halakorik apaiz batek? XVI. mendetik aurrera erabaki zen irakasteko hobe zela bizioak ezkutatzea, agertzea baino».
Alabaina, eredua oraindik ez zen hori Etxepareren garaian, eta beren esplizitutasunean agertu zituen ustezko bekatuak, ama birjinaren gorazarrearen ondoren kokatu ere. Hura zen «maitasun eredugarria» autorearentzat, eta, ondorioz, «maitasun profanoaren aurrean» paratu zuen: «Ama birjinaren araztasunak intentzio ilunenak ere purifikatzen ditu, begiratze hutsarekin». Hortaz, zortzi poemok egin behar ez zenaren eredu gisa agertu zituen autoreak. Areago, irakaspenak indar gehiago izateko, ohikoa zen didaktismo ariketa horretan predikaria bekatarien artean agertzea, eta hala egin zuen Etxeparek ere bere buruarekin: «Bere esperientziaren bidez bekataria uxatzen du bide horretatik», Aldekoak adierazi zuenez.
Ahozko tradizioarekin lotura
Etxeparek bereganatutako topikoetatik, apaizari egotzitakoetara egin zuen jauzi Aldekoak. Izan ere, irakasleak esan zuenez, hedatua dago Linguae Vasconum Primitiae herri poesiatik eratorri zelako hipotesia, apaizak herrian entzundakoak paperera eraman zituen ustea. Aldekoak zalantzan jarri zuen azalpen hori: «Kultura anfibioa zen garaikoa: hau da, idatzitik ahozkora jauzi egitea oso erosoa zen, eta alderantziz». Irakasleak azaldu zuenaren arabera, litekeena da bidea alderantzizkoa izatea: alegia, Etxepareren doktrinek bidea egitea, paperean ez ezik, herritarren memoria eta ahotsen bitartez. «Badakigu garaiko apaizen doktrina batzuk memorian gorde eta XVIII. mendera arte gelditu zirela haien arrastoak. Poeta herritik elikatzen den ustea Erromantizismoak ezarritako paradigmaren zati da».
Urkizuk bat egin zuen Aldekoaren hipotesiarekin: «Doktrina irakastean kantarazi egiten zien Etxeparek herritarrei». Garaiko kanta horien arrastoak Azkue eta Aita Donostiarengana heldu ziren, azaldu zuenez. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194452/hungariako-fidesz-alderdia-europako-alderdi-popularra-talde-parlamentariotik-atera-da.htm | Mundua | Hungariako Fidesz alderdia Europako Alderdi Popularra talde parlamentariotik atera da | Fideszek dituen hamabi eurodiputatuak Europako Alderdi Popularra talde parlamentariotik kanpo egonen dira gaurtik aitzinera. Hain zuzen ere, alderdi horretakoek gaur onartu dute barne araudi berria. | Hungariako Fidesz alderdia Europako Alderdi Popularra talde parlamentariotik atera da. Fideszek dituen hamabi eurodiputatuak Europako Alderdi Popularra talde parlamentariotik kanpo egonen dira gaurtik aitzinera. Hain zuzen ere, alderdi horretakoek gaur onartu dute barne araudi berria. | Hungariako lehen ministro Viktor Orbanek aurreratu du bera buru duen Fidesz alderdia Europako Alderdi Popularrak Europako Parlamentuan duen taldetik aterako dela. Alderdiko buru Manfred Weberri bidalitako gutun baten bidez eman du berria Orbanek.
Hain zuzen ere, gaur aldatu du Europako Alderdi Popularrak bere barne araudia, eta horren ondorio da Orbanen erabakia. Barne arauen aldaketa horren bidez, familia kontserbadorearen printzipioetatik eta balioetatik aldentzen diren alderdiak bertan behera uztea edo kanporatzea erraztea onartu du alderdiak.
«Ez dugu utziko gure eurodiputatuak isilaraziak edo mugatuak izan daitezen gure boto emaileak ordezkatzeko», kritikatu du Katalin Novak Hungariako Familia ministro eta Fideszeko presidenteordeak Twitterren.
Alderdiak zituen politika euroeszeptikoak zirela eta, 2018an Alderdi Popularretik kanpo utzi zuten Fidesz. Alta, euroganberako talde parlamentarioko kide izan da orain arte. Hemendik aitzinera Fideszeko hamabi eurodiputatuak ez-inskribatu gisa agertuko dira, baina ideologikoki hurbilekoak diren beste talde batzuetan sartzeko aukera izango dute. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194453/zigorra-handitu-diote-sei-hilabetez-adingabe-batez-abusatu-zuen-gizonari.htm | Gizartea | Zigorra handitu diote sei hilabetez adingabe batez abusatu zuen gizonari | Urte eta erdi handitu dio espetxe zigorra EAEko Justizia Auzitegi Gorenak, sexu abusu delitua "ia egunero" errepikatu zela aintzat hartuta. | Zigorra handitu diote sei hilabetez adingabe batez abusatu zuen gizonari. Urte eta erdi handitu dio espetxe zigorra EAEko Justizia Auzitegi Gorenak, sexu abusu delitua "ia egunero" errepikatu zela aintzat hartuta. | EAEko Justizia Auzitegi Gorenak urte eta erdi handitu dio espetxe zigorra gizon bati, sei hilabetez 14 urteko neska batez "ia egunero" abusatzeagatik. Gizonari, hasieran, hamabost urte eta hiru hilabeteko espetxe zigorra jarri zion Gipuzkoako Auzitegiak, baina neskaren abokatuak helegitea jarri zuen argudiatuz sexu-abusu delitua hainbatetan egin zuela gizonak eta zigor handiagoa behar zuela. Helegitearekin bat egin, eta hamasei urte eta bederatzi hilabeteko espetxe zigorra bete beharko du gizonak.
Gipuzkoako Auzitegiak hiru delitu leporatu zizkion: sexu abusuak, intimitatearen kontrako beste bat eta neska behartzearena. Abusuen ondorioz, neska haurdun geratu zen, eta abortatzera behartu zuen gizonak. Auzitegi Gorenak, zigorra handitzeko, argudiatu du sei hilabetez "ia egunero" izan zirela sexu abusuak, eta horrek agerian uzten duela zenbatetan gertatu ziren. Gizonaren erruduntasuna "bereziki larria" dela ebatzi du.
Gorenak azaldu du gizonaren eta neskaren logelak balkoi batek elkartzen zituela eta gizonak hori baliatu zuela; neskak baino 21 urte gehiago ditu. Zigorra handitzeko, gainera, aintzat hartu du gizonak ez zuela haurdunaldia eragozteko inolako antisorgailurik erabili. Gertatutakoaren ondorioz, neskak ondorio psikologikoak pairatu zituen, "depresioa, antsietatea, bere buruarekiko konfiantzaren galera, haserratzeko joera eta erru sentimendua. Horregatik guztiagatik, esan du Gipuzkoako Auzitegiak ezarritako zigorrak ez zuela bat egiten gertatutakoarekin.
Gipuzkoako herri batean gertatu ziren abusuak, 2018ko urtarriletik aurrera. Gizonak logela bat alokatu zion neskaren amari, eta etxean pasatzen zuen denboran harengana gerturatu zen. Ekainean, neska haurdun geratu zen, eta gizonak kanela eta oregano infusio bat eman zion edateko, nahiz eta, Gorenak azpimarratu duenez, ez dagoen frogatuta horrek abortua eragiten duenik. Gero, klinika batera eraman zuen abortatzera, baina han jakinarazi zioten gurasoen baimena behar zuela horretarako.
Gorenak epaian jaso du gizonak zenbaitetan haserre hitz egiten ziola neskari, eta ukondoarekin kolpe txikiak ematen zizkiola eta atximurka egiten ziola. Sakelako telefonoa ere kentzen zion norekin hitz egiten zuen eta zertaz hitz egiten zuten kontrolatzeko. Gainera, gizonak bere sakelakoarekin "une intimoetan" ezkutuan grabatzen zuela ebatzi du. Abortua behartzeaz absolbitu egin dute gizona, ordea, neska horretara behartu ez zuelakoan. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194454/sturgeonek-dio-salmonden-konspirazio-salaketak-laquozentzugabeakraquo-direla.htm | Mundua | Sturgeonek dio Salmonden konspirazio salaketak «zentzugabeak» direla | Parlamentuaren ikerketa batzordean, Eskoziako lehen ministroak barkamena eskatu du sexu-eraso akusazioak ikertzeko kudeaketagatik. Toryek jakinarazi dute konfiantza mozio bat aurkeztuko dutela haren kontra. | Sturgeonek dio Salmonden konspirazio salaketak «zentzugabeak» direla. Parlamentuaren ikerketa batzordean, Eskoziako lehen ministroak barkamena eskatu du sexu-eraso akusazioak ikertzeko kudeaketagatik. Toryek jakinarazi dute konfiantza mozio bat aurkeztuko dutela haren kontra. | Lekukorik garrantzitsuena da, gehien espero zena, are gehiago bezperan izandako mugimenduen ostean. Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroak aitortu du bere gobernuak «hutsegite larriak» egin zituela Alex Salmond gobernuburu ohiaren kontrako sexu erasoak kudeatzerakoan, eta horregatik barkamena eskatu du parlamentuko ikerketa batzordean, batez ere kexa agertu zuten bi emakumeei. Salmonden deklarazioko estiloaren kontrara, Sturgeonek jarrera defentsiboa eta erasokorra izan du diputatuen aurrean, eta lehen ministro ohiari begira jarri da hasiera-hasieratik: «Konspirazio bat izan delako ideia zentzugabea da».
Ikerketa batzordeari egin dion atariko deklarazioan, egungo karguduna kritiko agertu da bere buruarekin, adierazita «asko damutzen» dela gobernuaren ikerketarekin gertaturikoaz. Baina berehala baliatu du bere tartea karguan haren aurrekoa izan zenaren aurka egiteko: «Egia da auzitegiak [sexu-eraso karguen] errugabe dela ebatzi duela, baina haren jarrera ez da beti egokiena izan».
Salmond iragan ostiralean mintzatu zen parlamentuko ikerketa batzorde berean, eta berriz egotzi zien SNP Eskoziako Alderdi Nazionalari, Sturgeoni eta haren gertukoei bere «izen onari kalte egin nahi izatea», eta hura «kartzelatzeko konspirazio baten parte» izatea. Ez hori bakarrik: lehen ministro ohiak defendatu zuen egungo kargudunak gezurra esan ziola batzordeari eta parlamentuari, eta, hortaz, Ministroen Kodea hautsi zuela. Halere, ez zuen aditzera eman horregatik kargua utzi behar duenik, nahiz eta kritika gogorra egin zion lehen ministroari: «Eskoziako buruzagitzak huts egin du».
Presioa handitzen ari da egungo gobernuburuarentzat. Gaurko deklarazioaren bezperan, gobernuak argitara eman behar izan ditu Salmonden epaiketari begira eman zioten lege gomendioa eta horri buruzko mezu elektronikoak, John Swinney lehen ministrordearen kontrako konfiantza mozio bat aurkezteko Eskoziako Alderdi Kontserbadorearen mehatxuak behartuta. Dokumentu horiek agerian utzi dute lehen ministroaren lantaldea jakinaren gainean zegoela borroka juridikoa irabazteko aukera gutxi zituztela, eta, halere, horrekin jarraitzea erabaki zutela.
Hala, gobernuaren abokatuek ohartarazitakoa gertatu zen 2019ko abuztuan: Eskoziako Saio Auzitegiak arrazoi eman zion Salmondi, ebatzi baitzuen Sturgeonen lantaldearen ikerketa legez kanpokoa eta lerratua izan zela. Ekaitz politikoa sortu zuen horrek, besteak beste, epaileek gobernua behartu baitzuten lehen ministro ohiari bere epaiketako gastuak ordaintzera; 565.000 euro inguru izan ziren, diru publikotik.
Horretaz, ikerketa batzordea osatzen duten diputatuek gobernuburuari galdetu diote Salmonden «aurka egiteko» jarraitu ote zuten legezko prozedurarekin; lehen ministroak erantzun du ezetz, ez zutela hori egiteko «arrazoirik, ez helbururik» ere: «Nire bizitzaren parte handi batean, Alex Salmond gertuko lankide politiko eta lagun bat izan da, asko errespetatzen nuena».
Bilkurei tiraka
2018ko abuztuan, The Daily Record egunkariak argitaratu zuen Eskoziako Gobernuak Salmond ikertu zuela, hura lehen ministro zen garaian ustez emakume batzuei egindako jazarpenengatik. Gobernuburu ohiak akusazioak ukatu zituen, SNPtik atera zen, eta gobernua justiziaren aurrera eraman zuen ikerketa horrengatik.
Bitartean, Sturgeonek aitortu zuen Salmondekin bost aldiz mintzatu zela auziaz —horietako batean, bere etxean— gobernua ikerketa egiten ari zen bitartean, eta, gainera, parlamentuko batzordeari idatziz adierazi zion 2018ko apirilaren 2an lehen ministro ohiarekin izandako bilkuran jakin zuela sexu erasoen salaketen eta ikerketaren berri.
Gerora, ordea, jakin zen topaketa hori baino lau egun lehenago gobernuburu ohiaren lantaldeko kide batekin elkartu zela —Salmonden arabera, auziaz hitz egiteko—; lehen ministroak erantzun zuen «ahaztu» egin zitzaiola elkarrizketa hori izana. Horrek hainbat galdera sortu ditu: gobernuburuak zehazki zer ote zekien, eta zergatik elkartu zen lehen ministro ohiarekin modu pribatuan.
Sturgeonek erantzun du SNPko buruzagi gisara bildu zela harekin, eta ez gobernuburu modura; horregatik ez zuten gorde hitzordua bileren agenda ofizialean, eta horregatik ez zuten grabatu elkarrizketa, argudiatu duenez.
Horrekin lotuta, atzo gauean, Kevin Pringle Salmonden kabineteburu ohi eta SNPren Komunikazio zuzendari ohiak eta Duncan Hamilton SNPren diputatu ohi eta aholkulari bereziak adierazi zuten 2018ko martxoaren 29ko bilkura antolatua izan zela, egungo gobernuburuak bazuelako jada ikerketaren eta salaketen berriz, eta, hortaz, horretaz hitz egiteko adostu zutela lau egun geroago elkartzea ere, 2018ko apirilaren 2an.
Salatzaileen izen-abizenez ere eztabaidatzeko aukera izan dute parlamentuaren batzordean. Salmondek hura osatzen duten diputatuei adierazi zien baietz, gobernutik jakinarazi egin ziotela nor zen sexu erasoak salatu zituen emakumeetako bat, eta horrek garrantzi handiagoa eman zion lehen ministroaren gaurko deklarazioari.
Sturgeonek ukatu egin du halakorik gertatu zela, eta iradoki du lehen ministro izandakoak bere lantaldearen laguntzarik gabe lortu zuela identitatea jakitea; besteak beste, sare sozialak erabilita. Bigarren salatzaile batena ere ezagutuko luke, gobernuburuaren arabera, karguan haren aurrekoa izandakoak barkamena eskatu ziolako beste emakume horri.
Parlamentuan bi batzorde osatu zituzten sexu-eraso salaketen kudeaketaren harira: bata, gobernuaren ikerketa ikertzeko, eta bestea, lehen ministroak gezurra esan ote zuen argitzeko. Aldi berean, Irlandako Errepublikako Fiskaltzaren buruzagi ohi eta Eskoziako Gobernuaren aholkulari James Hamiltoni eskatu zioten zehazteko Sturgeonek Ministroen Kodea hautsi ote zuen; hain justu, azken hori da agintariarentzako mehatxu handiena, baiezkoa ondorioztatzen badu dimisioa ematera behartuta ikusiko baitu bere burua.
Horri begira, eta egunotako gertakariak argudio hartuta, Eskoziako Alderdi Kontserbadoreak atzo jakinarazi zuen lehen ministroaren kontrako konfiantza mozio bat aurkeztuko duela parlamentuan. Oraingoz bada ere, ez du izango arrakastarako aukera handirik, Eskoziako Alderdi Berdeak adierazi baitu ez duela kargugabetzerik nahi pandemia garaian.
SNP, aspaldidaniko garairik hoberenean
Oposizioko alderdiek urteak daramatzate Sturgeon agintetik botatzeko edo ahultzeko arrazoien bila, baina orain arte ez dira gai izan lehen ministroa pixka bat bada ere kezkatzeko. Asteotako gertakariek, baina, atera ireki diete hori egiteko, mugimendu independentista eta SNP bitan zatitzeko arriskuan baitaude, hain justu, alderdia aspaldidaniko garairik hoberenean dagoen honetan.
Ipsos Mori etxearen iragan asteko ikerketa batek dio SNPren eta lehen ministroaren babesa txikitu egin dela, baita alderdiarekiko duten ikuspuntua ere. Independentisten aldeko botoa oraindik sendo dagoen arren, inkestak lehen alerta mezua bidali dio Sturgeoni.
Maiatzaren 6an egingo dituzte parlamenturako bozak, eta, aurretik, gobernua bigarren erreferendum baten data eta galdera aurkeztekotan da. Datozen asteetako gertakariek finkatuko dute, hortaz, epe laburrera eta ertainera begirako estrategia. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194455/tapiak-laquogardentasunaraquo-exijitu-dio-madrili-europako-funtsak-banatzeko.htm | Ekonomia | Tapiak «gardentasuna» exijitu dio Madrili Europako funtsak banatzeko | Eusko Jaurlaritzak ez daki Espainiako Gobernuak nola banatuko dituen Hurrengo Belaunaldia funtsak, eta kezkaturik dago, «agian ez direlako izango hain eraldatzaileak diren proiektuetarako». | Tapiak «gardentasuna» exijitu dio Madrili Europako funtsak banatzeko. Eusko Jaurlaritzak ez daki Espainiako Gobernuak nola banatuko dituen Hurrengo Belaunaldia funtsak, eta kezkaturik dago, «agian ez direlako izango hain eraldatzaileak diren proiektuetarako». | «Euskadik oso zehaztuta dauden proiektuak dauzka», estrategikoak eta eraldatzaileak, eta, hortaz, Europako funtsetarako hautagai argiak direla esan du Eusko Jaurlaritzako Garapen Ekonomikoko sailburu Arantxa Tapiak, Espainiako Gobernuari «irizpide gardenak» eskatzearekin batera Hurrengo Belaunaldia funtsak banatzeko. Gasteizko gobernuak ez daki Madrilek zer irizpiderekin erabakiko duen funts garrantzitsu horiek banatzea, eta kezkaturik dago, susmoa duelako «proiektu ez hain eraldatzaileak» finantzatzeko erabiliko ote diren.
«Euskadik proiektu garrantzitsuak ditu, zehatzak eta enplegua sortuko dutenak», esan du Tapiak. Horietako batzuk martxan jartzen ari direla gaineratu du, Europako finantzaketaren zain egon gabe. Horregatik, uste du Espainiako Gobernuaren irizpideek «ahal bezain gardenak» izan behar dutela, «eta Europako Batasunak ezarritako eskaerei erantzuteko gai».
Tapiak abisu argia bidali dio, beraz, Pedro Sanchezen gobernuari, jakin dezan Jaurlaritzak Europako finantzaketa nahi duela bere proiektu estrategikoentzat. Ez du ezkutatu, gainera, funts horien truke egongo direla «betebeharrak». «Europako Batasunak zorra eskatu behar du funts horiei aurre egiteko, eta zor hori datozen belaunaldiek pagatuko dute; hortik dator funtsen izena». Tapiak uste du ezen, Madril ez bada gai funts horiek «modu egokian» baliatzeko, hiru edo lau urteren buruan «damutu» egingo dela beharbada. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194456/junta-militarraren-aurkako-parlamentariak-gobernu-berria-osatzen-hasi-dira.htm | Mundua | Junta militarraren aurkako parlamentariak gobernu berria osatzen hasi dira | Parlamentari talde batek lau ministro izendatu ditu, eta adierazi Win Myint presidenteak eta Aung San Suu Kyi Estatu idazkariak euren karguan jarraituko dutela. Armadak 30 lagun baino gehiago hil ditu protestetan. | Junta militarraren aurkako parlamentariak gobernu berria osatzen hasi dira. Parlamentari talde batek lau ministro izendatu ditu, eta adierazi Win Myint presidenteak eta Aung San Suu Kyi Estatu idazkariak euren karguan jarraituko dutela. Armadak 30 lagun baino gehiago hil ditu protestetan. | Otsailaren 1ean zen egitekoa legealdi berriari hasiera emateko ekitaldia Myanmarren, baina militarrek egun hura baliatu zuten estatu kolpea hasteko. Lehen pausoetako bat Gobernuko kide gehienak atxilotzea izan zen. Besteak beste, Win Myint presidentea eta Aung San Suu Kyi liderra espetxeratu zituzten. Egun hartan karguaren zina egin behar zuen parlamentari talde batek, ordea, CRPH Batasunaren Biltzarreko Ordezkarien Batzordea eratu du, eta gobernu berri bat osatzeko saiakera hasi du, kolpea egin eta hilabetera. Oraingoz, lau ministro hautatu dituzte: besteak beste, Atzerri Ministerioaren buru izango dena. Bien bitartean, kolpearen aurkako protestei bortxaz erantzuten jarraitzen dute militarrek: bart, beste bederatzi manifestari hil dituzte.
CRPHko kideek azaldu dutenez, egun militarren zaintzapean dauden Win Myintek eta Aung San Suu Kyik euren karguetan jarraituko lukete. Azken hori, de facto gobernuko liderra izan arren, Estatu kontseilaria da, herrialdeko Konstituzioak ez baitu onartzen familia atzerritarra duen inor presidente izatea.
Aldaketak egongo lirateke, ordea, beste hainbat goi kargutan. Presidentetzako ministro gisa, Lwin Ko Latt hautatu du batzordeak; Finantza eta Industria ministro, Tin Tun Naing; Lan, Hezkuntza eta Osasun Ministeriorako, Zaw Wai Soe, eta Atzerri Ministerioa gidatzeko, berriz, Zin Mar Aung . Azken horrek jokatu dezakeen rolak berebiziko garrantzia izan dezake nazioartearen laguntza eskuratzeko garaian.
Kolpearen aurkako parlamentariek emandako pausoa, baina, ez da junta militarrak irekita duen fronte politiko bakarra. Estatuak NBE Nazio Batuen Erakundean duen ordezkari Kyaw Moe Tun hasieratik agertu zen kolpearen aurka, eta ostiralean, NBEren Asanblada Orokorrean eginiko hitzaldian, gobernu militarraren aurkako neurriak eskatu zituen. Ordutik, militarrak hura ordezkatzen saiatzen ari dira, eta asteburuan sinatu zuten haren kargugabetzea. Hala jakinarazi zioten NBEri, azalduta enbaxadorearen albokoak hartuko duela behin-behinean kargua. Kyaw Moe Tunek, baina, ez du erabakia ontzat jo, eta Myanmarren ordezkari legitimoa dela berretsi du erakundeari bidalitako gutun batean.
NBEren Idazkaritza Nagusia gaia aztertzen hasi da, baina oraindik ez du erabakirik hartu. «Ezohiko egoera baten aurrean gaude, denbora askoan ikusi ez duguna. Legezko protokolo guztiak eta bestelako inplikazio motak aztertzen ari gara», azaldu du Stephane Dujarric bozeramaileak. Idazkaritzan bakarrik ez, Segurtasun Kontseiluan ere tratatuko dute Myanmarko egoera, aste honetan. DPA albiste agentziaren arabera, litekeena da bilera ostiralean egitea.
Halere, junta militarrak jaso ditu nazioarteko lehen presioak. Asteartean, ASEAN Asiako Hego-ekialdeko Nazioen Erkidegoko kideen arteko bileran, Filipinetako, Indonesiako, Malaysiako eta Singapurko Atzerri ministroek herrialdeko krisi politikoari konponbide bat bilatzeko elkarrizketak abiatzeko eta politikari presoak askatzeko eskatu zioten junta militarrak hautatutako Atzerri ministro Wunna Maung Lwini. Horrez gain, aipatutako herrialdeetako Atzerri ministroak manifestarien aurka arma hilgarriak erabiltzearen aurka agertu dira, eta «biolentzia eta heriotza gehiago egotea ekiditeko berehalako pausoak» exijitu dituzte.
Altxamendu militarra gertatu zenetik, milaka lagun atera dira kolpea salatzera, herrialde osoan antolatutako protestetan. Armadak gogor erantzun die, eta 1.200 laguninguru atxilotu ditu. Zaurituak dozenaka zenbatzen dira, eta hildakoak ere 30etik gora; bederatzi —besteak beste, bi adingabe— herenegun eginiko protestetan. Horietako gehienak munizio errealarekin eginiko jaurtiketen eraginez hil dira. Efe albiste agentziak jakinarazi duenez, adingabekoetako bati burura egin zioten tiro. Protestak desegiteko asmoz, negar gasa, gomazko balak eta granada itsutzaileak ere erabili dituzte.
Myanmarko armadak ustezko hauteskunde iruzurra argudiatu zuen kolpea emateko, Aung San Suu Kyik gidatutako NLD Demokraziarako Liga Nazionalak bozak aise irabazi ostean, bigarrenez jarraian. Hala, junta militarrak Myanmarko Konstituzioaren 417. artikulua baliatu du altxamendua defendatzeko. Haren arabera, militarrek botere politikoan esku hartzeko aukera dute «Myanmarko Batasunaren suntsitzea gerarazteko».
Konstituzioa armadak berak idatzia da, 2008an. Izan ere, ez da herrialdeko militarrek boterea bereganatzen duen lehen aldia. 1962tik 2011ra bitartean ere junta militar batek gidatu zuen Myanmar.
Aung San Suu Kyi jomugan
NLDko liderra berriz gobernura iristea eragotzi nahi du junta militarrak, kosta ahala kosta. Helburu hori betetzeko asmoz, astelehenean «istiluetara bultzatzeaz» eta «beldurra eragiteaz» akusatu zuten. Aurrez, inportazio eta esportazio legeak hausteaz eta hauteskunde kanpainan koronabirusaren aurkako neurriak ez betetzeaz ere akusatu zuten.
Hala, hainbat hedabideren arabera, junta militarrak elkarrizketak hasi ditu zenbait alderdi politikorekin, hauteskunde berriak prestatzen hasteko asmoz. Besteak beste, Elkartasunerako eta Garapenerako Batasunaren Alderdiko kideekin batu dira. Armadaren beso politikotzat hartua da alderdi hori. Kanpoan utzi dute, ordea, NLD, azken bozetan botoen %80 eskuratu zituen arren. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194457/espetxe-eskumenaren-transferentzia-apirilean-sinatuko-dute.htm | Politika | Espetxe eskumenaren transferentzia apirilean sinatuko dute | Jaurlaritzaren Autogobernu sailburuak esan du transferentzia batzuen negoziazioak «oso aurreratuta» daudela. | Espetxe eskumenaren transferentzia apirilean sinatuko dute. Jaurlaritzaren Autogobernu sailburuak esan du transferentzia batzuen negoziazioak «oso aurreratuta» daudela. | Espetxeen kudeaketari eta funtzionamenduari buruzko eskumena Eusko Jaurlaritzaren esku uzteko elkarrizketak «oso aurreratuta» daude, eta Jaurlaritzak espero du hori eta beste eskumen batzuk eskualdatzeko akordioa «aurki» ixtea. Hala adierazi du Olatz Garamendi Jaurlaritzaren Autogobernu sailburuak, Miquel Iceta Espainiako Lurralde Antolaketa ministroarekin batzartu ondoren eginiko agerraldian. Zehatzagoa izan da Iceta: azaldu du Transferentzien Batzorde Mistoa apirilean elkartuko dela akordioa sinatzeko.
Garamendi eta Iceta Madrilen elkartu dira, 10:00etan. Bilera «emankorra eta asebetegarria» izan da, Garamendiren hitzetan. Azaldu duenez, hiru eskumenen negoziazioak «oso aurreratuta» daude: espetxeetakoaz gain, errepideko garraioari eta ISSN kode bibliografikoari buruzkoak.
Espainiako Gobernuak eta Jaurlaritzak urrian adostutako transferentzien egutegian, ordea, martxorako 11 eskumen eskualdatzea aurreikusi zutenz: aipatutako hirurez gain, 11 horien artean daude, besteak beste, aseguruak, segurtasuneko zerbitzu pribatuak, meteorologia, nekazaritza aseguruak eta itsasertzaren antolamendua eta kudeaketa. Atzo, transferentzien egutegia betetzeko konpromisoa azaldu zuen Madrilek.
Garamendik gaineratu du bizitzeko gutxieneko diru sarreraren eskualdaketa «berehala desblokeatzeko konpromisoa» hartu dutela: «Beste materia batzuk eskualdatzeko lanean hastea proposatu dugu: immigrazioa, gure politika publikoak indartzea ahalbidetuko duena eta aldirietako trenbideak». Hurrengo blokean jasotakoak dira bi horiek, eta aurtengo urrirako beharko lukete Jaurlaritzaren esku.
Horrez gain, adostu dute portuen transferentzia zabaltzea, Ondarroako Itsas Distrituaren eraikina Jaurlaritzara eskualdatzea barne hartuta, eta «elkarlanean» arituko dira «langile publikoak egonkortzeko legezko erantzunak bilatuko dituzten formulak bilatzeko». Garamendik adierazi du Icetaren eta Espainiako Gobernuaren «akordiorako borondatea baloratzen eta estimatzen» dutela: «Konfiantza giro honetan jarraitzea espero dugu».
«Lehentasunez», zazpi eskumen
Bilera hasi baino lehen, Josu Erkoreka Jaurlaritzako lehendakariordea Euskadi Irratian mintzatu da transferentzien inguruan. Haren hitzetan, zazpi dira esku artean dituzten «lehentasunezko eskumenak». Espetxe kudeaketaren eskumenari buruz, esan du gaur egun transferentzia horrek ez duela «oztopo berezirik», «eskumen potoloa» dela, eta hori lantzeak «bere denbora» behar duela, baina aurrera doala.
Bestalde, ELA kezkatuta agertu da espetxeen transferentziaren negoziazioetan langileen lan baldintzen «zehaztasunik eza» dela eta. Bide horretan, Garamendirekin eta Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuarekin batzartu zen sindikatua, eta proposatu zien sindikatuek parte hartuko luketen batzorde bat sortzea, «euskal espetxeen eredu gizatiar eta birgaitzaile berri baten diseinuari buruz hausnartzeko eta eztabaidatzeko eta, bereziki, langileen eta haien lan baldintzen egoeraz aritzeko». ELAk salatu du oraindik ez dutela inolako erantzunik jaso. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194458/bruselak-ez-du-nahi-gerrikoa-2022an-estutzea.htm | Ekonomia | Bruselak ez du nahi gerrikoa 2022an estutzea | «Iraganeko akatsak» berriro ez egiteko eta gastu publikoaren bidez ekonomia laguntzen jarraitzeko aholkatu die estatukideei. Maiatzean hartuko du aurrekontu arauei buruzko azken erabakia | Bruselak ez du nahi gerrikoa 2022an estutzea. «Iraganeko akatsak» berriro ez egiteko eta gastu publikoaren bidez ekonomia laguntzen jarraitzeko aholkatu die estatukideei. Maiatzean hartuko du aurrekontu arauei buruzko azken erabakia | Europako Batzordeak ez du presarik berriro gerrikoa estutzeko. Egoera ekonomikoan aldaketarik ezean, 2023. urtera arte atzeratuko du defizit eta zor publikoaren mugak berriro errespetatzen hasteko agindua. Are gehiago, zor handia ez ezik gastu publikorako behar handia daukaten herrialdeetan —Mediterraneokoetan, alegia—, prest dago eskuzabalago jokatzeko eta denbora gehiago emateko kontu publikoak orekatzen has daitezen.
Europako Egonkortasun Itunak defizita ezabatzera eta zorra txikitzera behartzen ditu EBko kideak. Arau horrek eragin zuen, esaterako, batasunak austeritatearekin erantzutea Atzeraldi Handiari, eta haren ostean Grezian hasi eta gero beste herrialde batzuetara hedatu zen zor publikoaren krisiari. Baina Bruselak dio ikasgaia ikasi zuela. «Ez ditzagun iraganeko akatsak berriro egin», esan du Paolo Gentiloni Europako Batzordeko Ekonomia komisarioak, gaur, Bruselan.
Berez, bada urtebete EBk erakutsi zuela oraingo krisiari beste molde batekin erantzun behar ziola, hau da, gastu publikoa handituz ekonomia erabat hondora ez zedin. 2020ko martxoan, gainera zetorkiona ikusita, kontu publikoak orekatzeko derrigorra eteteko Egonkortasun Itunaren klausula bat indarrean jarri zuen Bruselak. Horri esker, defizit eta zor publikoak handitu ahal izan dituzte azken urtean EBko kideek beren ekonomiei laguntzeko, inolako zigorrik jaso gabe.
BPGaren %8, ekonomia suspertzeko
EBko kide guztiek erabili dute aukera hori gastu publikoa handitzeko, pandemiaren kalteei aurre egiteko: barne produktu gordinaren %8 arteko suspertze planak indarrean jarri dituzte, eta halako bi jarri diete eskura enpresei bermeen bidez. Hori bai, batzuek beste batzuek baino gehiago jarri dute, EBn ohikoa den banaketan: diru gehiago jarri dute kontu publikoak txukun zituztenek —Alemaniak eta iparraldeko estatuek—, eta gutxiago hegoaldekoek.
Proportzionalki gutxien jarri duten estatukideen artean legoke Espainia, nahiz eta hark jaso duen kolperik handiena, turismoak haren ekonomian duen pisuarengatik. Lehen estimazioen arabera, BPGa %11 txikitu zen iaz Espainian — %6,4 EBn eta %6,8 eurogunean—. Zor publikoak, berriz, hogei puntu egin du gora, %117 arte.
2019ko mailara itzuli arte
Europako Batzordeak maiatzean du hartzekoa Egonkortasun Itunaren klausulari buruzko azken erabakia, gobernuak entzun ondoren eta udaberriko iragarpen ekonomikoak egiten duenean. Baina gaurko agerraldian nondik norakoak aurreratu dituzte Gentilonik eta Valdis Dombrovskis lehendakariordeak, estatukideak ez daitezen itsu-itsuan ibili.
Irizpide nagusia da ekonomia suspertzeko neurriei eutsi behar zaiela ekonomia pandemia aurreko garaiko mailara iritsi arte. Neguko iragarpenetan, Bruselak kalkulatu zuen suspertzeak errimoa hartuko duela udatik aurrera, eta BPGa 2021aren erdialdera helduko dela 2019aren amaierako mailara, eurogunean zein EBn. Horren ondorioz, «epe erdian kontuak orekatu behar direla ahaztu gabe», 2022an ere aurrekontu arauak ez aplikatzea gomendatuko du. Are gehiago, gehiago gastatzeko aholkatu die estatukideei: «Gaur egun, ezer ez egitearen arriskua askoz handiagoa da gehiegi egitearena baino. [Janet Yellen] AEBetako Altxorreko idazkariak esan zuen bezala, handira jokatzeko unea da», azaldu du Gentilonik.
Malguago batzuekin
Gainera, gerrikoa beranduago estutzeko aukera izan dezakete 2022rako krisia nominalki gainditzea lortzen ez dutenek. Haien artean leudeke Italia, Espainia eta Grezia, EBren azken iragarpenen arabera. Estatu horiek izango dira gainera, Bruselak gogorarazi duenez, Hurrengo Belaunaldia funtsaren onuradun nagusiak, eta horien eskutik aukera izango dute politika hedakorragoak egiteko.
«Egonkortasun Itunak ematen duen malgutasuna» erabili nahi du Bruselak herrialde batzuekin eta besteekin desberdin jokatzeko. Itun hori bera erreformatu nahi dute estatukide askok, uste dutelako zaharkitua geratu dela. Batzordeak urtearen bigarren erdian helduko dio gaiari, «ekonomia suspertzea sendotzen denerako». |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194459/azken-bost-hilabeteetan-birusarekin-jende-gutxien-hil-den-astea-izan-da-aurrekoa.htm | Gizartea | Azken bost hilabeteetan birusarekin jende gutxien hil den astea izan da aurrekoa | 65 pertsona hil dira COVID-19ak jota azken astean Hego Euskal Herrian, iragan astean baino 25 gutxiago. Beste 397 kasu positibo atzeman dituzte astearteko probetan. | Azken bost hilabeteetan birusarekin jende gutxien hil den astea izan da aurrekoa. 65 pertsona hil dira COVID-19ak jota azken astean Hego Euskal Herrian, iragan astean baino 25 gutxiago. Beste 397 kasu positibo atzeman dituzte astearteko probetan. | Heriotzei dagokienez, nabarmena izan da beherakada Hego Euskal Herrian. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako informazioaren arabera, iragan den iganderaino 65 lagun hil ziren astebetean koronabirusak jota Hegoaldean, hau da, otsailaren 22tik 28ra bitartean. Adierazle horretan aspaldi erregistratu den daturik apalena da Hegoaldeko osasun agintariek jakinarazi berri dutena: zehazki, irailaren bukaeratik ez da inoiz zenbatu kopuru txikiagorik Hegoaldean. Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, azken astean hildako 65etatik 61 Araba, Bizkai edo Gipuzkoakoak dira, eta gainerako laurak Nafarroakoak dira. Gainera, igandetik aitzina foru erkidegoan izandako heriotzei buruzko datuak eguneratu ditu Nafarroako Gobernuak: azken egunetan beste bost pertsona zendu dira gaitzak jota.
Kutsatuen datuei dagokienez, atzo beste 397 COVID-19 kasu zenbatu ziren Hegoaldeko testetan. PCR probak eta antigeno testak aintzat harturik, guztira 10.280 proba egin ziren asteartean, eta horien guztien %3,9k eman zuten positibo. Lurraldez lurralde, Bizkaian 174 kasu atzeman zituzten; Gipuzkoan, 93; Araban, 66, eta Nafarroan, berriz, 57.
Bestalde, ospitaleetako egoerari buruzko informazioa eguneratu dute Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak: emandako datuen arabera, atzo 51 lagun erietxeratu zituzten koronabirusaren sintomak larriagotuta Hegoaldean. Hala, azken hamalau egunetako datuei so, egunean 49 pertsona ospitaleratu dituzte batez beste Hegoaldean. Gainera, azken datuen arabera, oraintxe 321 pertsona daude Hegoaldeko zentroetako gela arruntetan erietxeraturik. Berriz, 147 daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan, bezperan baino sei gehiago. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194460/egia-justizia-eta-erreparazioa-eskatu-dute-martxoaren-3aren-urteurrenean.htm | Gizartea | Egia, justizia eta erreparazioa eskatu dute Martxoaren 3aren urteurrenean | 45 urte bete dira Espainiako Poliziak bost langile hil zituenetik, eta haien omenez alderdi politikoek, instituzioek eta sindikatuek lore eskaintzak egin dituzte Gasteizko Zaramaga auzoan dagoen monolitoan. | Egia, justizia eta erreparazioa eskatu dute Martxoaren 3aren urteurrenean. 45 urte bete dira Espainiako Poliziak bost langile hil zituenetik, eta haien omenez alderdi politikoek, instituzioek eta sindikatuek lore eskaintzak egin dituzte Gasteizko Zaramaga auzoan dagoen monolitoan. | Espainiako Poliziak 1976ko martxoaren 3an Gasteizko Zaramaga auzoan hil zituen bost langileen omenez jarritako monolitoan joan-etorria etengabea izan da gaur goizean. Instituzioetako arduradunak eta alderdi politikoetako eta sindikatuetako kideak izan dira bertan, lore eskaintzak egiten. Denek azpimarratu dute memoria ariketa egiteko beharra, eta baita zigorgabetasuna salatu ere. 45 urte bete dira Martxoaren 3ko gertakarietatik, eta, urtero legez, arratsaldean mobilizazioa egingo dute auzoan, sindikatuek deituta.
Eusko Jaurlaritzatik bi ordezkari joan dira: Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiken sailburua eta Idoia Mendia lehendakariordea. Azken horrek gogoan izan du «hil zituzten langileak lan baldintzak defendatzen ari zirela», eta adierazi du Jaurlaritzaren aldetik omenaldia eta memoria merezi dutela.
Artolazabalek esan du lan asko geratzen dela «memoria kolektiboa eraikitzeko», eta hori ezinbestekoa dela elkarbizitzarako. San Frantzisko elizan Martxoaren 3ko Biktimen Oroimenezko Zentroa eraikitzeko akordioa sinatu zuten otsail amaieran instituzioek, eta Artolazabalek esan du «gertakari tragiko horien aintzatespena» dela, eta pasatutakoaren memoria «presente mantentzeko modu bat» ere badela, «Berriro gerta ez dadin lagundu dezakeena». Zentro hori sortzeko eragile sozial eta instituzioekin elkarlana sustatuko duela ere aurreratu du, eta ukatu egin du sindikatu batzuk baztertu dituztela. «Memoriaren liburuan kapitulu guztiak irakurri behar dira, eta ez gutxi batzuk. Biktimak gure memoria politikaren erdigunean daude, eta aintzatespen hau egin behar zaie».
Gorka Urtaran Gasteizko alkatea eta Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusia han izan dira, baita EAJko ABBko presidente Jose Antonio Suso ere. Azken horrek biktimentzako erreparazioa, justizia eta egia eskatu du, eta gogora ekarri du jeltzaleak presente dauden erakunde guztietan lan egingo dutela hilketaren errudunak nor izan ziren argitzeko.
EH Bilduk ekitaldia egin du Martxoaren 3aren plazan. Monolitoan lore eskaintza egin ondoren, parlamentuko kideak esan du urtero egon direla bertan egia, justizia eta erreparazioa eskatzen. «Eta jarraituko dugu. Oinarrizko eskubideen alde ari zirelako borrokan». San Frantzisko elizan egin asmo duten memoria guneari buruz, esan du mugimendu sozialak kontuan hartu behar direla: «Prozesu horretan biktimak eta Memoria Gara bezalako ekimenak izan behar dira kontuan, azken urte honetan memoriarako gune honen hurrengo faseari ekiteko oinarri gisa erabili behar den proiektu bat landu baitute».
Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemosek Eusko Legebiltzarrean duen bozeramailea ere izan da lore eskaintzan, eta esan du «ez dela ahaztu behar gertatutakoa, ezta zigorrik gabe geratu ere». Ezker Anitzako ordezkariak izan dira Elkarrekin Podemosekoekin batera, eta bertan Isabel Salud koordinatzaile nagusiak esan du gaur egun oraindik ez dela argitu nor izan zen gertakarien arduraduna. «Bada garaia ardurak argitzeko eta ardurak eskatzeko; langile klase osoari dei egiten diogu, bere garaian egin zuten bezala, etorkizun hobe baten alde borrokatu daitezen».
Loli Garcia Euskadiko CCOOeko idazkari nagusiak ere aldarrikatu du 1976an hildako langile horien memoria. «Langile klasea agente aktibo bat izan da herri honetan demokrazia berreskuratzeko», esan du, eta positiboki baloratu du «langile klaseak herri honi egin dion ekarpena berreskuratuko duen memoria gune bat sortzea».
LABek, omenaldia eta ekitaldiap>
LABek, bere aldetik, omenaldia egin du Gasteizen, arratsalderako gainerako sindikatuekin deitutako manifestazioarekin bat egiteaz gain. Sindikatu abertzaleak emakumeen rola ekarri du gogora, «orduko borroka horietan eta egungo borroketan ere». Alde horretatik, bihar zaintza arloan egingo den grebara deitzeko baliatu dute omenaldia. «Bizitza erdigunean jartzea eta zaintzen ardura partekatzea da gure erronka. Izan ere, orain antolatuta dauden bezala, zaintzak jasanezinak dira. Ezin dugu beste aldera begiratu zaintza horiek ematen ari direnen baldintza ez-duin eta prekarioen aurrean, langile askoren esplotazioaren eta esklabotzaren bidez».
Memoria ariketa egin eta borrokan jarraitzeko deia egin du LABek mobilizazioaren ondoren egindako ekitaldian. «Bizitza duin baten alde, bizi izatea merezi duen bizitza baten alde. Zaintzak erdigunean eta pertsonak, eta ez kapitala, garrantzitsuena diren bizitza», esan dute. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194461/errioxak-iragarri-du-ez-dituela-bere-mugak-irekiko-aste-santuan.htm | Gizartea | Errioxak iragarri du ez dituela bere mugak irekiko Aste Santuan | Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun saiburuak esan du mugikortasuna nolabait mugatu beharko dela martxoan eta apirilean ere, eta oraindik ere «erabateko zuhurtzia» behar dela pandemiari kontra egiteko. Nafarroako Gobernuak esan du «zuhurtzian oinarritutako irizpideen gainean» aztertuko dituztela, batik bat, Aste Saindurako neurriak. | Errioxak iragarri du ez dituela bere mugak irekiko Aste Santuan. Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun saiburuak esan du mugikortasuna nolabait mugatu beharko dela martxoan eta apirilean ere, eta oraindik ere «erabateko zuhurtzia» behar dela pandemiari kontra egiteko. Nafarroako Gobernuak esan du «zuhurtzian oinarritutako irizpideen gainean» aztertuko dituztela, batik bat, Aste Saindurako neurriak. | Concha Andreu Errioxako presidenteak gaur iragarri du Aste Santuan ezingo dela hara joan beste erkidego batzuetatik. Andreuk azaldu du kutsatu kopuruan ez dutela gorakadarik izan nahi eta hori dela euren kezka nagusia. "Ez dago Aste Santurik. Ez da Aste Santurik egongo", adierazi du.
Aste Santuko oporraldia Hego Euskal Herrian martxoaren 31an hasiko da eta gutxienez bost egun iraungo ditu, apirilaren 5era arte. Euskal herritar askok kanpora jotzen dute egun horietan, tartean, Errioxara, Kantabriara edo Kataluniara, baina aurten ikusteke dago ahal izango den edo ez. Azken egunetan onak ari dira izaten koronabirus positiboen datuak, eta beheranzko joeran dira. Horrek zenbait neurri lasaitzea ekar lezake; besteak beste, Labik biharko bileran probintzia barruko mugikortasuna aztertuko du.
Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak gaur esan du mugikortasuna nolabait mugatu beharko dela martxoan eta apirilean ere. Nafarroako Gobernuak esan du «zuhurtzian oinarritutako irizpideen gainean» aztertuko dituztela, batik bat, Aste Saindurako neurriak. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak erabakitzen dutena erabakitzen dutela ere, Andreuk garbi utzi du gaur Errioxara joaterik ez dela izango. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194462/sarek-salatu-du-euskal-presoen-gradu-progresioan-blokeo-bat-dagoela.htm | Politika | Sarek salatu du euskal presoen gradu progresioan «blokeo» bat dagoela | Hurbilketa eta Euskal Herriratzeekin «itxaropentsu» dago euskal presoen eskubideen aldeko mugimendua, baina salatu du gradu progresioan ez dela gauza bera gertatzen. Seme-alabak dituzten euskal presoen egoeraz ohartarazi dute: 94 dira, eta horietatik hamazazpik kalean behar lukete, beteak baitituzte zigorraren hiru laurdenak. | Sarek salatu du euskal presoen gradu progresioan «blokeo» bat dagoela. Hurbilketa eta Euskal Herriratzeekin «itxaropentsu» dago euskal presoen eskubideen aldeko mugimendua, baina salatu du gradu progresioan ez dela gauza bera gertatzen. Seme-alabak dituzten euskal presoen egoeraz ohartarazi dute: 94 dira, eta horietatik hamazazpik kalean behar lukete, beteak baitituzte zigorraren hiru laurdenak. | Euskal presoen eskubideen alde aritzen den Sare mugimenduaren ustez, «blokeo» bat dago euskal presoen gradu progresioetan. Azaldu dutenez, hain zuzen, euskal presoak oraindik Euskal Herrian ez badaude ere, «itxaropentsu» daude gertatzen ari diren hurbiltze eta Euskal Herriratzeekin; gradu aldaketekin, ordea, ez daude konforme, «geldoa» izaten ari baita bidea, eta, beraz, presoen etxeratzean oztopatzailea: «Ez dugu asko aurreratzen presoak hurbildu eta gradu progresioa aplikatzen ez bazaie, progresio hori ezinbestekoa baita guztiei etxerako bidea egiteko aukera emateko, espetxeen arloko legeria erabilita».
Bego Atxak eta Joseba Azkarragak eman dituzte datuak, gaur Donostian egindako agerraldi batean: haien hitzetan, 61 euskal preso daude gaur egun lehen graduan (euskal presoen %32), 118 bigarrenean (%62,5) eta hamar baino ez hirugarrenean (%5,5). Lehen graduan egoteak eskubideak «murriztea» dakarrela salatu dute Sareko bozeramaileek: izan ere, kartzelako patiora ateratzeko ordu gutxiago dituzte lehen graduan dauden presoek, ekintzetan parte hartzeko mugak dituzte, miaketak egiten dizkiete, eta ziega barnean egin behar dituzte otorduak, ez dutelako jantokira joateko aukerarik.
Bigarren graduan daudenek murrizketa gutxiago badituzte ere, Atxak eta Azkarragak nabarmendu dute hirugarren gradura igarotzen uzten ez badiete, preso horiek ez dutela aukerarik izanen baldintzapean aske gelditzeko. Hain justu, zigorraren hiru laurdenak betetzen dituztenean izaten dute presoek baldintzapean aske ateratzeko eskubidea, hirugarren graduan baldin badaude: gaur egun 60 euskal presok dute betea zigorraren zati hori, eta bertze zortzi egonen dira egoera horretan aurten, Sarek eman dituen datuen arabera: «Salbuespen erregimenean egongo ez balira, horiek guztiek izango lukete aske izateko aukera». Euskal presoen %36 dira. Sareren hitzetan, egoera «are larriagoan» daude adineko presoak eta zigor luzeak dituztenak, baita 7/2003 legearen arabera zigorturikoak ere, horiei gradu aldaketak eta baldintzapeko askatasuna lortzeko epeak anitz luzatu baitizkiete.
Gainontzeko preso guziei ematen zaien trataera bera eskatu dute euskal presoentzat: «Euskal presoek hirugarren gradura pasatzeko eta baldintzapeko askatasuna lortzeko aukera izatea, egunez kalera irtenda eta gauean espetxera joanda, edo, bestela, 86.4 artikulua aplikatuta, bizimodu normalizatuagoa izatea, kondena etxean beteta, kontrol telematikoaren bidez». Espetxeetako tratamendu batzordeei, halaber, galdegin diete «irizpide argi bat» izan dezatela gradu progresioa eman ala ez erabakitzerakoan: «ETA duela urte batzuk desagertu zen, eta ezin da gradu progresioa baloratu erakunde hori jardunean egongo balitz bezala, askatasun gabetzearen zentzua perbertitzea baitakar, gabetze hori zigor huts gisa aplikatuko litzatekeelako, eta ez presoak birgizarteratzeko bide gisa».
94 guraso preso
Seme-alabak dituzten euskal presoetan jarri du fokua Sarek gaurko agerraldian: izan ere, 94 euskal presok dituzte seme-alabak, eta horietatik hamazazpik beteak dituzte jada zigorraren hiru laurdenak. Bi gurasoak espetxean dauzkaten umeak ere badira: bederatzi bikoteren kasuan gertatzen da hori. Euskal Herriko kartzeletan, ordea, seme-alabak dituzten zazpi preso baino ez daude. Preso horien kasuan ere baimenak ematea, gradu progresioa aplikatzea eta haien seme alabekin egoteko aukera onar dezatela eskatu du Sarek: «Labur esanda, gizatasuna aldarrikatzen dugu». |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194463/beste-bi-langile-kutsatu-dira-santa-marina-ospitalean.htm | Gizartea | Beste bi langile kutsatu dira Santa Marina ospitalean | Orain arte 23 pertsona kutsatu dira agerraldian, Begoña Perez Osakidetzako zuzendari nagusiak jakinarazi duenez. | Beste bi langile kutsatu dira Santa Marina ospitalean. Orain arte 23 pertsona kutsatu dira agerraldian, Begoña Perez Osakidetzako zuzendari nagusiak jakinarazi duenez. | Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak astelehenean jakinarazi zuen Bilboko Santa Marina ospitalean koronabirus agerraldi bat atzeman zutela, eta gaur beste bi positibo detektatu dituzte osasun langileen artean. Azken datuen arabera, 23 pertsona kutsatu dira orain arte. Begoña Perez Osakidetzako zuzendari nagusiak eman ditu Santa Marina ospitaleko agerraldiari lotutako datuak gaur goizean, Eusko Legebiltzarrean: orain arte, hiru osasun profesional, hamalau gaixo eta sei laguntzaile gaixotu dira.
Duela hamabi egun atzeman zuten lehendabiziko positiboa, eta geroztik hainbat neurri hartu dituzte gaitza gehiago ez hedatzeko: besteak beste, bosgarren solairua itxi eta garbitu dute, eta baheketak egin dituzte. Pandemia hasi zenetik, ospitale guztietan izan dira kutsatzeak, Perezek nabarmendu duenez, eta kasu guztietan neurri egokiak garaiz hartu direla esan du. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194464/paitik-ateratzeko-autonomia-aldarrikatu-du-castejongo-ikastetxe-publikoak.htm | Gizartea | PAItik ateratzeko autonomia aldarrikatu du Castejongo ikastetxe publikoak | Nafarroako Parlamentuan gogorarazi dute bigarren urtez egin dutela programa uzteko eskaera, eta irakasleen klaustroaren %78ak eta eskola kontseiluaren %100ak babesten dutela hori. | PAItik ateratzeko autonomia aldarrikatu du Castejongo ikastetxe publikoak. Nafarroako Parlamentuan gogorarazi dute bigarren urtez egin dutela programa uzteko eskaera, eta irakasleen klaustroaren %78ak eta eskola kontseiluaren %100ak babesten dutela hori. | «Erabaki honek gure seme-alaben etorkizuna eta hezkuntza baldintzatuko du». Laura Irigarai Castejongo ikastetxe publikoko gurasoetako batek Parlamentuan euren egonezina adierazi du. Irigaraik gogorarazi duenez, hasieratik PAI ingelesezko programa Castejongo hezkuntza komunitatearen irizpidea aintzat hartu gabe ezarri zen, eta sei ikasturte geroago, PAI programa uztea berretsi dute —iragan kurtsoan ere egin zuten—. Zehazki, irakasleen klaustroaren %78k babestu du eskaera eta eskola kontseiluaren %100ak.
Castejongo ikastetxe publikoaren aldarriarekin bat egin dute ELA, LAB, Steilas, Afapna, ANPE, CCOO, eta UGT sindikatuek ere, eta euren babesa adierazi diete parlamentu kanpoan, 11:30ean egindako elkarretaratzean. Dario Frias eskola kontseiluko ordezkariak parlamentuan aldarrikatu du klaustroaren, eskola kontseiluaren eta sindikatuen babes hori guztia kontuan hartu beharko luketela erabakiaren aurka diren Navarra Suma eta PSN taldeek, eta batez ere eskaeraren gaineko erabakia hartu behar duen Hezkuntza departamenduak.
Sei ikasturte dira PAI ingelesezko programa ezarri zenetik Castejongo Dos de Mayo ikastetxe publikoan, Nafarroako beste 60 eskoletan bezala. Iragan ikasturtean, programa uztea eskatu zuen, eta departamenduan atzera bota zuen, akats formak argudiatuta. Aurten ere eskaera bera egin du eskola kontseiluak «aldeko zein kontrako» irizpide guztiak aztertu ostean. Hezkuntza departamenduak erantzun dio PAI eskaintzen duten mailen irteteko egutegia aldatu egin behar duela.
Ikastetxearen argudioak
Ainhoa Reparaz ikasketaburuak eta Dario Frias eskola kontseiluko ordezkariek esan dute ez daudela ez ingelesaren ikasketaren aurka, ez eta hizkuntza murgilketaren aurka, baina hori ezin dela egin beste ikasgaien aurka. «Errealitatea burugogorra da. Hemen ideiak plazaratu ditzakegu, eta PAIren argudio teorikoa borobila izan daiteke, baina ni bihar ikasleen aurrean jarri behar naiz, eta errealitate hori ez dago sustengatzerik. Agian paperak sustengatu dezake, baina hezkuntzaren prozesu barruan aplikatu behar da eta bideraezina da», azaldu du Friasek, sutsu, PSNko parlamentari bati erantzunez.
Castejongo Dos de Mayo ikastetxeko ordezkariek azaldu dute PAI 2014-2015 ikasturtean ezarri zela euren irizpidea aintzat hartu gabe. Geroztik aurrera egin du programak, eta Haur Hezkuntzako lehen mailatik Lehen Hezkuntzako hirugarren mailara arte ezartzen da egun, arduradunen arabera, ikasleek jasotzen duten hezkuntza kalitatearen aurka. Irizpide orokor gisa, Gobernuak ezartzen die egunean gutxienez bi eskola eman behar direla eta lehen hezkuntzan zientzien irakaskuntzan aplikatu behar dutela.
Horren aurrean, Castejonen urtero bide desberdinak hartu dituzte, PAI programara egokitzeko asmoz, baina ondorioztatu dute ikasleek zailtasunak dituztela gaiak jarraitzeko eta ingelesaren ezagutzak ez duela hobera egin. Reparazen arabera, ez dago curriculum zehatzik, eta, ondorioz, natur zientzietan eta gizarte zientzietan, irakasleek «bi aldiz» errepikatu behar dituzte edukiak gazteleraz eta ingelesez, edo lezioen edukia sinplifikatu. «Gelaren erritmoa moteldu egiten da, eta edukia, sinplifikatu», azaldu du Reparazek. Gaineratu du hizkuntza irakasteko aitzakiarekin ikasteko prozesuaren beste elementu batzuk alboratzera behartuta daudela; adibidez, ikasten ikastea.
Beste ama hizkuntza
Errealitatea sozioekonomiko berezia du Castejonek. Hamar nazionalitateko ikasleak ditu, ikasleen %46k gaztelera ez den beste ama hizkuntza bat dute, gehienetan arabiera. Zenbaitetan, urtero haur hezkuntzan sartzen diren ikasleen erdiek baino gehiagok ez dute gazteleraz egiten etxean, eta horrek aditzera ematen du gaztelera ikasteko beharra dutela. Horri gaineratu behar zaio, urtero, ikasturte erdian 30 ikasle inguruk izen ematen dutela ikastetxean. Testuinguru horretan, PAI oztopo bat da Castejongo arduradunen esanetan. Haur hezkuntzatik lehen hezkuntzara pasatzen direnen artean, erdiak baino gehiagok ikasgairen bat uzten du zintzilik maila gainditu aurretik. Reparazen arabera, PAIk aurrera egin ahala, arazo hori areagotu egin daiteke, batik bat bigarren hezkuntzara heltzen denean.
Errealitate horren aurrean, Laura Irigaraik gurasoen kezka berretsi du, euren seme-alabek etorkizunean hezkuntza porrota areagotzeko aukera areagotu egiten duelako PAIk: «Esperimentu honekin hasi ginenetik, gure egonezina adierazi dugu. Gure seme-alabak galtzen ari dira, gizarte eta natur zientziatan. Ingelesa ikastetik urrun, gaztelera galtzen ari dira». Premiazkotzat jo du Castejongo ikastetxe publikoaren autonomia errespetatzea. «Ez dugu ulertzen nolatan PAI uzteko aukera ematen den, baina hori eskatzen denean, ukatu egiten den» |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194465/gasteizko-udalaren-zentsura-saioa-salatu-dute-kulturgile-ugarik.htm | Gizartea | Gasteizko Udalaren «zentsura» saioa salatu dute kulturgile ugarik | Udalak auzitara eraman du estudio bat, kartel batean udaltzain baten irudia eta All pitufos are bastards leloa jartzeagatik. | Gasteizko Udalaren «zentsura» saioa salatu dute kulturgile ugarik. Udalak auzitara eraman du estudio bat, kartel batean udaltzain baten irudia eta All pitufos are bastards leloa jartzeagatik. | Gasteizko Udalak salaketa bat jarri zuen Arabako Fiskaltzan Cosmic Tentacles Studio diseinu grafikoaren eta kultur ekimenaren aurka, kartel batean udaltzain baten irudia eta All pitufos are bastards leloa jartzeagatik. Horren aurrean, Arabako hiriburuko kultur sortzaile ugarik prentsa agerraldi bat egingo dute bihar, udalaren «zentsura» saioa arbuiatzeko.
«Bai estudioak berak bai Arabako kultur ehunaren zati handi batek adierazpen eta arte askatasunaren aurkako eraso onartezin horri erantzutea erabaki dute», ohar batean adierazi dutenez.
Kartela otsailaren 14an argitaratu zuten, Udaltzaingoak Gasteizko taberna batean bi pertsona atxilotu eta gero. Orduan, Marian Gutierrez Herritarren Segurtasunerako zinegotziak esan zuen Udaltzaingoarekin ados egon daitekeela edo ez, baina «oso gauza diferentea» dela «iraintzea eta errespetua galtzea». «Hori ez dugu onartuko», gaineratu zuen. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194466/mauleko-ospitaleko-gainbegiratze-batzordeak-kudeaketa-partekatua-etetea-galdegin-du.htm | Gizartea | Mauleko Ospitaleko gainbegiratze batzordeak kudeaketa partekatua etetea galdegin du | Ospitaleko zahar etxeko familia elkarteak deituta, hainbat erabiltzaile eta zaintzailek bilkura bat egin dute Mauleko herriko etxearen aitzinean, hurbileko ospitalea galdegiteko. | Mauleko Ospitaleko gainbegiratze batzordeak kudeaketa partekatua etetea galdegin du. Ospitaleko zahar etxeko familia elkarteak deituta, hainbat erabiltzaile eta zaintzailek bilkura bat egin dute Mauleko herriko etxearen aitzinean, hurbileko ospitalea galdegiteko. | Gaur goizean Mauleko Ospitaleko gainbegiratze batzordeak kudeaketa propioa izatea eskatu du. Zazpi boto alde jaso ditu proposamenak, eta bakarra aurka. Modu horretan Oloroeko Ospitalearekin (Okzitania) egiten duten kudeaketa partekatua eteteko galdegin dute. Bileratik ateratzean, Louis Labadot Zuberoako hiriburuko auzapez eta gainbegiratze batzordeko presidenteak «kudeaketaren autonomia berreskuratzeko» asmoa agertu du.
Mauleko eta Oloroeko ospitaleak zuzendaritza komun batek lotzen ditu 2013tik, baina Mauleko Ospitaleko berritze lanek hainbat tira-bira eragin dute, eta erabiltzaileek diote murrizten ari direla proiektua. Christian de Gaye mediku koordinatzailearen dimisioak desadostasunak azaleratu ditu.
Hain zuzen, hainbat erabiltzaile eta zaintzailek bilkura bat egin dute gaur goizean Mauleko herriko etxearen aitzinean, murrizketa hori salatu eta hurbileko ospitalea galdegiteko. Mauleko ospitaleko zahar etxeko familia elkarteak deituta bildu dira, eta salatu dute eskasa dela kudeaketa partekatua. «Maulen artatuak izatea nahi dugu», esan dute. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194467/zubietan-industria-hondakinak-erraustea-defendatu-du-asensiok.htm | Gizartea | Zubietan industria hondakinak erraustea defendatu du Asensiok | Gipuzkoako Ingurumen diputatuaren arabera, mankomunitateen beharrei erantzun behar die plantak | Zubietan industria hondakinak erraustea defendatu du Asensiok. Gipuzkoako Ingurumen diputatuaren arabera, mankomunitateen beharrei erantzun behar die plantak | Duela bi aste pasa, Eusko Jaurlaritzak atea ireki zion Zubietako plantan (Gipuzkoa) industria hondakinak errausteari, eta gaur, Gipuzkoako Batzar Nagusietan, Gipuzkoako Ingurumen Diputatu Jose Ignacio Asensiok defendatu egin du hori egin ahal izateko ingurumen baimen bateratuan IBBan egindako «aldaketa», EH Bilduren galdera bati erantzunez. GHK Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioaren eskaera onartuz, Eusko Jaurlaritzak aldaketak egin ditu IBBan, baina, Asensioren esanetan, «funtsean» ez da aldaketarik izan. Hiri hondakinak kudeatzeko azpiegitura bat da Zubietakoa, eta Ingurumen diputatu eta GHK-ko presidenteak adierazi du jasotzekoak diren industria hondakinak horiekin «parekagarriak» direla.
Ainhoa Intxaurrandieta EH Bilduren batzarkideak nabarmendu du Europako 2018ko Hondakinen Zuzentarauak «argi eta garbi» zehazten duela zeintzuk diren hiri hondakinak eta zeintzuk ez. «Eta orain erreko direnak ez dira hiri hondakinak, eta ez dit balio esateak hiri hondakinen antzekoak edo asimilagarriak direla».
Asensiok «Foru arau bat» izan du ahotan, eta azpimarratu du Gipuzkoako Hiri Hondakinen 2019-2030eko planak aurreikusten duela «hondakin korronte horien» kudeaketa planifikatzea; «besteak beste, industria hondakinenak». Eta aldaketa justifikatzeko, argudiatu du GHK-k zerbitzua ematen diela horretan ordezkatuta dauden mankomunitateei. «Azpiegiturak erantzun egin behar die mankomunitatearen eskaerei. Zer egingo dugu? Ez diegu zerbitzurik emango?».
Egindako aldaketaren ondorioz, «beste bost LER kode» —zaborrak sailkatzeko Europak ezarritako zerrenda estandar bat erabiltzen da, LER zenbakiena— bilduko ditu IBBak, Asensioren hitzetan. Horrenbestez, ontzi arinak, material organikoa, papera, kartoia eta tamaina handiko hondakinen kudeaketa plantetako errefusak jaso ahal izango dira; «materialki balorizatu ezin diren plastikoak; hiri hondakinen antzeko hondakinak, birziklatu ezin daitezkeenak; bolumen handiko hondakin ez-birziklagarriak», eta erretze prozesu osoa egin gabe duten hondakinak eta zepak, errauste prozesua «osatzeko». Intxaurrandietarentzat, LER horiek ez dira «asimilagarriak».
«Gaindimentsionatuta» diseinatutakoa
EH Bilduren ustez, galdetu izan dutenean ea Zubietan hiri hondakinez besteko hondakinik jasotzeko asmorik ba ote zegoen, administrazioak ezetz erantzun izan du. «Esan izan digute soilik hiri hondakinak 'balorizatzeko' zela», azadu du Intxaurrandietak, eta gogorarazi instalazioaren kontratuan jartzen duela, hain zuzen, hiri hondakinentzako dela.
Diseinatu zutenetik dago planta «gaindimentsionatuta», Intxaurrandietaren hitzetan. Eta datu batzuk eman ditu: esan du 200.000 tona erretzeko diseinatu zela, baina Gipuzkoan birziklatze tasa %50ekoa izanik eta helburua %70koa, 90.000 tona errefus egongo dela. «Desajuste bat dago. Beraz, nola elikatuko duzu erraustegia, 90.000 tona errefus daudenean soilik?», galdetu du. «Bi aukera» daude horretarako: bat, «fiktizioa», populazioaren hazkundearekin, eta bigarrena, «erreala», beste hondakin mota batzuk ere errez Zubietan. «Orain industrialak dira, eta aurrerantzean?», galdetu du EH Bildukoak. «Kezka» agertu du ez ote den «beste Zaldibar bat» gertatuko. «Hasten zara hondakin industrialekin, eta...». Intxaurrandietak bi galdera egin dizkio Asensiori: «Beste hondakin batzuk erretzeko baimenak eskatuko dituzue? Beste leku batzuetatik ekarriko dituzue hondakinak eta erre egingo dituzue?».
Asensiok ez die galdera horiei erantzun, baina Zaldibar aipatuta ondokoa esan dio Intxaurrandietari: «Zaldibarko istripua gertatu zenean, mankomunitate guztiek azkar deitu zuten, hara eramaten zituztelako zenbait hondakin. Nola konpondu zuten? Zubietako azpiegiturari esker.». |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194468/steilasek-gardentasunik-eza-salatu-du-hezkuntzako-profesionalen-txertaketan.htm | Gizartea | Steilasek «gardentasunik eza» salatu du hezkuntzako profesionalen txertaketan | Sindikatuak Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari egotzi dio txertaketa txandak ez betetzea. Halaber, «kontraesanezkoa» deritzo sare publikoko ikastetxeetako langileak Mutualiaren bitartez eta sare pribatukoak Osakidetzaren bidez txertatzeari. | Steilasek «gardentasunik eza» salatu du hezkuntzako profesionalen txertaketan. Sindikatuak Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari egotzi dio txertaketa txandak ez betetzea. Halaber, «kontraesanezkoa» deritzo sare publikoko ikastetxeetako langileak Mutualiaren bitartez eta sare pribatukoak Osakidetzaren bidez txertatzeari. | Aurreko asteazkenean, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak txertaketa planari buruz Osakidetzak landutako plangintza eman zien sindikatuetako ordezkariei, eta gaur Steilas sindikatuak ohar batean salatu du «zalantza asko» eragiten dizkiela plan horrek. Sindikatuak gogora ekarri du Jaurlaritzak lehentasun taldeak antolatu zituela, eta zehaztu zuela sare publikoan lan egiten duten profesionalak txertatuko zituztela lehenengo, sare pribatukoak bigarren, eta 0-3 zikloko eskola publiko zein pribatuetakoak azkenik. Haatik, sindikatuak salatu du txertaketa hurrenkera hori ez dela betetzen ari. Steilasen iritziz, maskararik gabeko ikasleekin lan egiten duten irakaskuntzako langile guztiek izan beharko lukete lehentasuna, baina Osakidetzaren planean ez da horrela adierazten.
Bestalde, sare publikoko langileak Mutualiaren bitartez txertatzea eta pribatukoak Osakidetzak kudeatzea kritikatu du sindikatuak. «Ez al da egoera hori guztiz kontraesanezkoa? Zein da horren guztiaren arrazoia? Prozesu horretan gardentasun falta larria sumatzen dugu, eta, ondorioz, azalpenak nahi ditugu», adierazi du Steilasek oharrean.
Gainera, Haurreskolak partzuergoko hezitzaileei dagokienez, ulertezin iritzi dio lehentasunezko azken taldea egokitu izanari. «Kontuan hartuta hezitzaile horiek maskara erabiltzen ez duten haurrekin lan egiten dutela eta horiekin kontaktu estua izatea funtsezkoa dela, neurriak hartzea eta txanda lehenestea eskatzen dugu. Are gehiago kontuan hartzen badugu iazko ikasturte amaieran geletara itzultzen lehenak izan zirela». Halaber, 55 urtetik gorako langileen egoera eta langile zaurgarrien lehentasuna ahalik eta azkarren argitzea eskatu dio Osasun Sailari, kolektibo horiek oso kezkatuta daudelako.
Steilasek Osakidetzaren kudeaketa goraipatu du: «Erakusten ari da mutualitateak baino eraginkorragoa izaten ari dela txertaketa plana aurrera eramaterako orduan; horrek, ezinbestean, beste behin ere, zerbitzuen pribatizazioa zalantzan jartzera eramaten gaitu, eta osasun zerbitzu bakar eta publikoaren beharra dagoela ikusarazi». |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194469/palestinan-egindako-gerra-krimenak-ikertuko-ditu-nazioarteko-zigor-auzitegiak.htm | Mundua | Palestinan egindako gerra krimenak ikertuko ditu Nazioarteko Zigor Auzitegiak | Fiskalburuak adierazi du gatazkan parte hartu duten alde guztiak ikertuko dituztela. Horretarako eskumena baduela ebatzi zuen auzitegiak otsailean. | Palestinan egindako gerra krimenak ikertuko ditu Nazioarteko Zigor Auzitegiak. Fiskalburuak adierazi du gatazkan parte hartu duten alde guztiak ikertuko dituztela. Horretarako eskumena baduela ebatzi zuen auzitegiak otsailean. | Fatou Bensouda Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskalburuak ohar batean jakinarazi zuen ikerketa bat abiatuko dutela Palestinako lurretan gerra krimenik izan ote den argitzeko. Argitu du 2014ko ekainaren 13tik aurrerako gertakariak eta «auzitegiaren eskumenekoak» direnak ikertuko dituztela. Israelek okupatutako lurraldean gatazkaren bi aldeek zibilen aurka egindako gerra krimenen ingurukoa izango da ikerketa, zehaztu duenez.
Bensoudak azaldu du bost urteko prozesu baten ondoren hartu dutela ikerketa abiatzeko erabakia. Hitzeman du modu «independentean, inpartzialean eta objektiboan» jardungo dutela aurrerantzean ere: «Azken batean, gure kezka nagusia krimenen biktima izan direnengan zentratuko da, izan palestinarrak edo israeldarrak. Indarkeria eta ziurgabetasun ziklo luze batean bizi izan dira, alde guztietan sakoneko sufrimendua eta etsipena sortu dituen ziklo batean».
Fiskalak 2019ko abenduan adierazi zuen Zisjordanian, Jerusalem ekialdean eta Gazan «gerra krimenak gertatu» direla edo «gertatzen» direla, eta Israelgo Armada eta Hamas egin zituen horren erantzule nagusi.
NZAk otsailean ebatzi zuen bazuela jurisdikzioa Palestinaren inguruko ikerketa bat abiatzeko, herrialde hori NZAko estatu kide izateak hori egiteko aukera ematen zuelako. 2015ean bihurtu zen Palestina NZAko kide, Erromako Estatutua izenpetu ostean. Israel, berriz, ez da estatu kide, eta ez dio aitortzen zilegitasunik auzitegiari. Otsaileko ebazpena jaso ostean, Benjamin Netanyahu lehen ministroak adierazi zuen NZA «legalki jazartzen ibiltzen den erakunde politiko bat» dela, eta ikerketan aurrera eginez gero «antisemitismo hutsa» egiten ariko zela.
«Esperotako urratsa», PANentzat
PAN Palestinako Aginte Nazionalak «pozik» hartu du erabakia. «Denbora luzez esperotako urrats bat izan da, justiziaren bilaketa neketsurako eta kontuak emateko balioko duena», adierazi du Atzerri Ministerioak, ohar batean. PANek nabarmendu du «potentzia okupatzaileko funtzionarioek egindako krimenak etengabeak, sistematikoak eta orokorrak» direla, eta ikerketa «urgentziaz» egiteko eskatu du, haren emaitzak «azkar» izateko. Horrez gain, elkarlanerako eskua luzatu die NZAri eta fiskalari.
Hamasek ere txalotu egin du berria. «Gure herriko biktimentzako justizia lortzeko bidean urrats garrantzitsua da», esan dio Hazem Qassem erakundeko bozeramaileak Reuters berri agentziari. Euren jarduna ere defendatu du: «Gure erresistentzia zilegia da, eta gure herria defendatzeko helburua du. Nazioarteko lege guztiek onartzen dute zilegizko erresistentzia».
Otsaileko ebazpenak bezala, ikerketa abiatzeko erabakiak ere sumindu egin du Israel. Benjamin Netanyahuk suhar hitz egin du ikerketaren aurka, sare sozialetan zabaldutako bideo batean: «Funtsa antisemitismoan eta hipokrisian duen erabaki bat hartu du auzitegi partzial batek. Ebatzi du gure soldadu heroiko eta gizabidetsuak, munduko terroristarik krudelenen kontra aritzen diren horiek, gerra kriminalak baino ez direla». Areago, esan du Israelgo Estatua «erasotua» izaten ari dela, eta hitzeman soldadu, komandante eta herritar oro babestuko dituela. «Naziek herri juduaren aurka egindako ankerkeriak saihesteko sortutako auzitegia herri juduaren estatuaren aurkakoa bihurtu da. Ez du hitzik esan Iran, Siria eta benetako gerra krimenak egiten ari diren beste diktadurez», gaineratu du.
Reuven Rivlin presidentearen arabera, «eskandalagarria» da NZAk jakinarazitakoa. Ohartarazi du Israelgo agintariak «erne» izango direla eta ziurtatuko dutela auzitegiak ematen dituen urratsek beren soldaduei «kalterik ez egitea». Gabi Ashkenazi Atzerri ministroak nabarmendu du «erabaki politiko bat» dela, eta Bensoudari leporatu dio «bere ondorengoari lehentasunak markatu» nahi izatea. Izan ere, aurtengo ekainean utziko du fiskal kargua. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194470/txertaketaren-ostean-covid-19a-ia-erabat-desagertu-da-nafarroako-zahar-etxeetatik.htm | Gizartea | Txertaketaren ostean, COVID-19a ia erabat desagertu da Nafarroako zahar etxeetatik | Indurain eta Maeztu kontseilarien esanetan, hiru kasu aktibo daude egoitzen sare osoan, eta ospitaleratutako gaixorik ez. | Txertaketaren ostean, COVID-19a ia erabat desagertu da Nafarroako zahar etxeetatik. Indurain eta Maeztu kontseilarien esanetan, hiru kasu aktibo daude egoitzen sare osoan, eta ospitaleratutako gaixorik ez. | Datuek argi eta garbi erakusten dute egungo argazkia ez dela iazko bera: otsailaren 12an Nafarroako zahar etxeetako txertaketa prozesua bukatu zenetik, lau COVID-19 kasu atzeman dituzte sarea osatzen duten 71 egoitzetan. Horietatik, gaixoetako bat sendatu da dagoeneko; beste bik sintoma arinak dituzte, eta azkena asintomatikoa da. Inork ez du ospitaleratu behar izan. COVID-19a ia erabat desagertu da Nafarroako egoitzetatik. Gaur eguerdian eman dituzte datuok Osasun kontseilari Santos Indurainek eta Eskubide Sozialen kontseilari Mari Carmen Maeztuk.
Abenduaren 27tik otsailaren 12ra bitartean, 8.300 egoiliarri eta 7.000 bat langileri jarri zizkieten txertoaren bi dosiak. Egoiliar guztien %93,8ri eta egoitzetako langileen %75,4ri, alegia. Alta epidemiologikoak 605 dira, eta 12 langilek etxean bakartuta segitzen dute, gaitza gainditu arren. Bestalde, elbarri eta desgaitasunak dituztenentzako 53 zentroetan ez da kasu aktiborik atzeman, eta pertsona bakarra dago ospitaleratuta.
Horrek ez du esan nahi, alta, agerraldirik gertatu ez denik: otsailean, agerraldi bana atzeman zuen Osasunbideak Mutiloako eta Andosillako egoitzetan, baina, kontseilariek azaldu dutenez, detektatutako 40 kasuetatik bakar batek ere ez zuen koronabirusarekin lotutako sintomatologiarik izan.
Datu berrien argitara, egoitzetako neurri murriztaileak malgutzeko asmoa agertu du Maeztu kontseilariak. Otsailaren 26an egin zituzten lehen urratsak: egoitzetatik ateratzeko baimena eman zieten egoiliarrei, itzultzean PCR proba egiteko beharrik gabe. Gainera, datorren astetik aurrera, beste erkidego batzuetan bizi diren senitartekoek aukera izanen dute Nafarroara joan eta egoiliarrak bisitatzeko. |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194471/ahetzen-egin-nahi-duten-luxuzko-etxebizitza-proiektu-bat-salatu-du-eh-baik.htm | Gizartea | Ahetzen egin nahi duten luxuzko etxebizitza proiektu bat salatu du EH Baik | Laborantza lurrak desagerrarazi eta bigarren etxebizitzak eraikiko dituztela salatu dute ezkertiar eta abertzaleek | Ahetzen egin nahi duten luxuzko etxebizitza proiektu bat salatu du EH Baik. Laborantza lurrak desagerrarazi eta bigarren etxebizitzak eraikiko dituztela salatu dute ezkertiar eta abertzaleek | Lur saldua, betiko galdua dio erran zaharrak. Arrisku hori ikusten du EH Baik, Ahetzen (Lapurdi) egin nahi duten etxebizitza proiektuarekin. Gaur egun laborantzarako diren lurretan etxaldea bota eta luxuzko hamar pisu eraikitzeko proiektua du promotore pribatu batek. «Ez da dudarik, bigarren etxebizitzak izanen dira», deitoratu du EH Baik, eta Euskal Hirigune Elkargoan lantzen ari diren Bizitegien Tokiko Planaren eztabaidan kokatu du.
Lapurdiko etxe zaharren itxura du Larre Luzea etxaldeak. Gaur egun ez da inor bizi, eta egoera txarrean da eraikina. Inguruko lurrak laborantza jardueretarako erabiliak dira, baina azken urteetan eraikigarri bilakatu dituzte horietako batzuk. 2019ko uztailean onartu zuten Ahetzeko hirigintza plana Euskal Elkargoan, gehiengorik gabe. 233 hautetsitarik 85k baizik ez zuten alde bozkatu. Plan horretan, gaur egun laborantzarako diren lurren zati bat ofiziale eremu bat sortzeko eraikigarri bihurtzea erabaki zuten, eta Larre Luzea etxaldeari sailkapena aldatzeko aukera ere aurreikusi zuten.
Lurren jabeak etxaldea promotore bati saltzea aurreikusia du, eta horrek eraikuntzarako baimen eskaera egina dio herriko etxeari berriki. Gaur arratsaldean biltzekoa da CDPENAF Natura, laborantza eta oihan eremuen babesteko departamendu batzordea, etxaldearen eremua eraikigarri bilakatu ala ez erabakitzeko. «Hemen instalatua den laboraria jadanik mehatxatua da ofiziale eremuaren proiektuarekin; orain, bigarren eraso zuzen bat du. Arrisku handirik hartu gabe erran dezakegu proiektuak aitzina egiten badu laborantza jarduerak ez duela irauten ahalko hemen». Gaur egun lurrak ustiatzen dituen laborariaren seme bat laborantza ikasketak bukatzen ari da hain zuzen, eta segida hartzeko gogoa baluke, bertan bizitzeko proiektuarekin.
Elkargoan eztabaida
Azken urteetan gisa horretako proiektu andana izan dira Ipar Euskal Herrian, eta eragile batek baino gehiagok salatu izan du laborantza lurren desagerpena. Arazo hori azpimarratu du Euskal Hirigune Elkargoan lantzen ari diren Bizitegien Tokiko Planak ere. «Txosten horretan diagnostiko oso bat egin da; lehen aldia da horrelako argazki zehatza dugula. Bagenekien egoera larria bizi dugula, baina datu objektiboei begiratuta, bada beldurtzekoa. Merkatu libreak eragiten dituen ondorio sozial eta ekologikoak onartezinak dira», salatu du Blainek.
Udazkenetik ekarpenak egiten ari dira Ipar Euskal Herriko herriko etxeak, eta, diagnostikoarekin gehienek bat egiten badute ere, gauzapenari buruz kritika zorrotzak agertu dituzte batzuek. EH Baik iragarri du ondoko asteetan gaiaz iritzia emanen duela. Ekarpenak kontuan hartuta, apirilean lehen bozka bat izan beharko litzateke elkargoan, eta udazkenean bozka definitiboa. Bizitegien arloan Lapurdi, Nafarroa Behera eta Zuberoan ondoko sei urteetan izanen den estrategia finkatuko du dokumentuak.
Iazko abenduan, higiezinen agentzia baten aitzinean bildu ziren EH Baiko kideak, Angelun (Lapurdi), hark zabaldutako iragarki bat salatzeko. «Lurra eta etxebizitzaren arazoa konpontzeko erantzun kolektiboak beharrezkoak direla azpimarratu genuen, bakoitzak hartu beharko zituela bere ardurak: promotoreek, agentziek, etxe egileek, baina baita tokiko hautetsiek ere, herrietan, elkargoan edo Frantziako Asanblean», ohartarazi du Blainek. «Denak dira arduradun edo hobeki erran denek dute erantzukizun bat» |
2021-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/194472/sagarduik-esan-du-joan-etorriak-nolabait-mugatu-beharko-direla-martxoan-eta-apirilean-ere.htm | Gizartea | Sagarduik esan du joan-etorriak nolabait mugatu beharko direla martxoan eta apirilean ere | Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak adierazi du oraindik ere «erabateko zuhurtzia» behar dela pandemiari kontra egiteko. Era berean, Nafarroako Gobernuak esan du «zuhurtzian oinarritutako irizpideen gainean» aztertuko dituztela, batik bat, Aste Saindurako neurriak. | Sagarduik esan du joan-etorriak nolabait mugatu beharko direla martxoan eta apirilean ere. Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak adierazi du oraindik ere «erabateko zuhurtzia» behar dela pandemiari kontra egiteko. Era berean, Nafarroako Gobernuak esan du «zuhurtzian oinarritutako irizpideen gainean» aztertuko dituztela, batik bat, Aste Saindurako neurriak. | «Martxoan eta apirilean oraindik ere beharrezkoak izango dira mugikortasuna mugatzeko neurri murriztaileak». Baieztapen hori egin du Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak Legebiltzarreko gaurko agerraldian. Administrazio ugari Aste Sainduan indarrean izanen diren neurriei begira ari dira egunotan; hain zuzen ere, batik bat gai hori izanen dute eztabaidagai gaurko herrialde arteko Osasun Batzordean. Sagarduik adierazi du Osasun Saila «orainari so» ari dela egoera aztertzen, eta nabarmendu du «erabateko zuhurtzia» behar dela pandemiaren bilakaerak hobera egin dezan. Gainera, azaldu du azken egunotan moteldu egin dela izurritearen egoera erakusten duten adierazleen beheranzko joera. Haren ustez, auzitegiak orain bi aste ostatuak berriz irekitzearen alde egin izana egon daiteke datuen makurtzearen atzean.
Nafarroako Gobernuan ere Aste Sainduari begira ari dira. Herrialdetik ateratzea eragozten duen itxiera perimetralari buruz, gobernuko presidenteorde Javier Remirezek azaldu du «zuhurtzian oinarritutako irizpideekin» jokatu beharra dagoela, eta nabarmendu du oraintxe bertan kutsatzeen apaltzea eta txertaketan aurrera egitea dela lehentasuna. Halaber, Remirezek argitu du erabakia ez dagoela soilik Nafarroaren esku. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194502/espainiako-gobernuaren-ordezkaritzak-debekatu-egin-ditu-martxoaren-8ko-manifestazioak-madrilen.htm | Mundua | Espainiako Gobernuaren ordezkaritzak debekatu egin ditu Martxoaren 8ko manifestazioak Madrilen | Mugimendu feministaren deialdiak aztertu ondoren hartu du erabaki hori, eta, ondorioz, galarazi egin ditu egun horren bueltarako aurreikusita zeuden manifestaldi guztiak. | Espainiako Gobernuaren ordezkaritzak debekatu egin ditu Martxoaren 8ko manifestazioak Madrilen. Mugimendu feministaren deialdiak aztertu ondoren hartu du erabaki hori, eta, ondorioz, galarazi egin ditu egun horren bueltarako aurreikusita zeuden manifestaldi guztiak. | Espainiako Gobernuak Madrilen duen ordezkaritza taldeak debekatu egin ditu Martxoaren 8ko manifestazioak Madrilen. Mugimendu feministaren proposamen eta mobilizazioen deialdiak aztertu ondoren hartu du erabaki hori, eta, ondorioz, galarazi egin ditu martxoaren 7rako eta 8rako aurreikusita zeuden manifestaldi guztiak.
Jose Manuel Franco Madrilgo Gobernuaren ordezkariak adierazi du «xeheki» aztertu dituztela aurkeztu dituzten deialdi guztiak, «ezarritako ibilbideak, bertaratzeko pertsonen aurreikuspena, iraupena eta mobilizazioak egiteko tokiak» barne. Ordezkariaren esanetan, «osasun publikoari lotutako arrazoiengatik» hartu dute erabaki hori, Espainian kutsatze gehien duten eremuetako bat delako oraindik Madril.
Hasieran, 500 pertsonako muga jarri zuten mobilizazio horientzat, eta kopuru hori gaindi zezaketen mobilizazioak soilik debekatuko zituztela adierazi zuen Franco Madrilgo Gobernuaren ordezkariak. Azkenean, baina, manifestaldiak bertan behera uztea galdegin dio mugimendu feministari, eta «madrildarren osasuna zaintzen» lagundu behar dutela nabarmendu du. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194503/sendagaien-europako-agentzia-errusiako-sputnik-v-txertoa-aztertzen-hasi-da.htm | Gizartea | Sendagaien Europako Agentzia Errusiako Sputnik V txertoa aztertzen hasi da | Agentziak adierazi du txertoa garatu duen botika etxeak bidalitako ikerketek bultzatuta hartu dutela erabakia. | Sendagaien Europako Agentzia Errusiako Sputnik V txertoa aztertzen hasi da. Agentziak adierazi du txertoa garatu duen botika etxeak bidalitako ikerketek bultzatuta hartu dutela erabakia. | Errusian garatu duten txertoa aztertzen hasi da Sendagaien Europako Agentzia: Sputnik V deitua. Segurtasunaren, eraginkortasunaren eta kalitatearen "azterketa jarraitua" egingo duela jakinarazi du. Txertoak %92ko eraginkortasuna duela baieztatu du The Lancet aldizkariaren artikulu batek. Agentziak txertoari oniritzia ematen badio, litekeena da Europako Batasunean banatzeko era egitea.
Gaur kaleratutako agiri batean baieztatu du agentziak txertoa aztertzeko pausoa eman duela. Adierazi du erabaki hori hartu duela txertoa garatu duen botika etxeak agentziara bidalitako laborategiko azterketen eta ikerketa klinikoen emaitzak aztertu eta gero. Informazio hori Herbehereetan egiaztatzen ari dira orain, Amsterdamen. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194504/amiantoagatik-gaixotutako-langile-bati-216459-euro-ordaintzera-zigortu-dute-naval.htm | Ekonomia | Amiantoagatik gaixotutako langile bati 216.459 euro ordaintzera zigortu dute Naval | Epaitegiak segurtasun eta higiene arauak ez betetzea egotzi dio Navali. Osalanen arabera, sektore horretan ohikoa izan da amiantoa erabiltzea. | Amiantoagatik gaixotutako langile bati 216.459 euro ordaintzera zigortu dute Naval. Epaitegiak segurtasun eta higiene arauak ez betetzea egotzi dio Navali. Osalanen arabera, sektore horretan ohikoa izan da amiantoa erabiltzea. | Bilboko Lan Arloko Epaitegiak aintzat hartu du biriketako adenokartzinoma bat duen langile baten salaketa, amiantoaren eraginpean egoteagatik, eta 216.459 euroko kalte-ordaina ematera zigortu du Izar enpresa (Naval), Sestaoko (Bizkaia) ontziolak —gaur egun itxita dago— amiantoaren aurkako segurtasun eta higiene arauak «ez betetzeagatik».
Asviamie biktimen elkarteak jakinarazi duenez, kaltetuak 1966tik 2003ra bitartean egin zuen lan ontziola horretan. Itsasontzien hodien konexioetan aritzen zen lanean, eta amiantoa erabiltzen zuen. Gainera, aireztapenik gabeko lan eremuetan aritzen zen amiantoz aurrefabrikatutako holtzak mozten, eta hodiak forratzen zituen beste langile batzuekin batera.
Elkartearen arabera, langileei ez zieten minbizi arriskuaren berri eman, ez zieten maskararik eman, eta ez zieten osasun azterketa espezifikorik egin. Osalanek hainbatetan azaldu du amiantoarekin lan egitea ohikoa zela ontzigintzan urte haietan.
Langileari gaixotasuna diagnostikatu zioten 1998an, eta Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak ezintasun iraunkor osoa aitortu zion, laneko gaixotasunak eragindakoa. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194505/nafarroako-ostalariek-hilabete-bateko-epea-izango-dute-laguntzak-eskatzeko.htm | Ekonomia | Nafarroako ostalariek hilabete bateko epea izango dute laguntzak eskatzeko | Lehen deialdiarekin alderatuta, bigarren honetan, eskaera egiten duen bakoitzak jaso dezakeen gehienezkoa 25.000 eurotik 75.000 euro bitartera handituko da | Nafarroako ostalariek hilabete bateko epea izango dute laguntzak eskatzeko. Lehen deialdiarekin alderatuta, bigarren honetan, eskaera egiten duen bakoitzak jaso dezakeen gehienezkoa 25.000 eurotik 75.000 euro bitartera handituko da | Abenduko deialdiaren ondotik, bigarrena jarri du abian Nafarroako Gobernuak. Duela bi aste haren ezaugarri nagusiak iragarri bazituen ere, xehetasunak aurkeztu dituzte Mikel Irujo Garapen Ekonomikoko kontseilariak eta Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak. 18,5 milioi euro banatuko dira, eta lehen deialdiarekin alderatuta, gehienez jaso daitekeen diru kopurua 25.000 eurotik 75.000 eurora handituko da. Gutxieneko kopurua 1.710 eurokoa izango da.
Tramitatzeko epea martxoaren 15ean irekiko da, eta apirilaren 14ra arte iraungo du. Tramitazio indibidualizatua izango denez, eskaera jasotzen den unetik, hura aztertu eta hilabete batean laguntza emateko asmoa dute. MIkel Irujok azpimarratu du lehen deialdia «mugarria» izan zela, abenduaren 1ean epea ireki eta abenduaren 31rako eskaera onartutako guztiek jaso zutelako laguntza.
Elma Saizek nabarmendu du laguntza eskatzen duten guztientzat iritsiko dela dirua, eta, bere neurrian, «laguntza gehien» eman duen erkidegoa dela Nafarroa. Departamenduen arteko koordinazioaz gain, sektorearen aldarrikapenak entzun dituztela azpimarratu du. Hala, lehen deialdiarekin batera, haien eskakizun batzuk aintzat hartu dira. Autonomoen kasuan, udan laguntza jaso izana ez da oraingoan deialditik at geratzeko ezaugarri izan; gehienezko kopurua hirukoiztu egin da, edo lehen deialditik at geratu zirenak aintzat hartu dira, eta orduan ez jasotakoa orain kobratuko dute, bere neurrian.
Laguntza ez da ostalaritzara mugatuko, eta turismo arloko hainbat azpisektore kontuan hartuko dira. Zabaldu egin dute, gainera, laguntza jaso dezaketenen eremua. Kultur turismoan aritzen diren eragileak; landetxeak edo turismo alokairuak, betiere diru sarreren %50 baino gehiago bertatik jasoz gero; kongresu eta erabilera anitzeko aretoak eta handizkako merkataritza arloko jarduerak, betiere turismoarekin lotuta daudenak.
Guztiei eskatuko zaien baldintza orokorra izango da euren jarduera Nafarroan egitea eta egiaztatzea BEZaren oinarri ezargarria gutxienez %20 erori dela urte batetik bestera. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194506/nafarroan-bost-gazte-atxilotu-dituzte-hasel-espetxeratzearen-kontrako-protesten-harira.htm | Politika | Nafarroan bost gazte atxilotu dituzte Hasel espetxeratzearen kontrako protesten harira | Otsailaren 20ko manifestazioaren ondoren sorturiko istiluetan parte hartzea egotzi diete. Beste bik Espainako Poliziaren komisaldegian deklaratzera joateko agindua jaso dute. | Nafarroan bost gazte atxilotu dituzte Hasel espetxeratzearen kontrako protesten harira. Otsailaren 20ko manifestazioaren ondoren sorturiko istiluetan parte hartzea egotzi diete. Beste bik Espainako Poliziaren komisaldegian deklaratzera joateko agindua jaso dute. | Nafarroako Ahotsa.info webguneak jakinarazi du Espainiako Poliziak bost gazte atxilotu dituela. Pablo Hasel rap abeslari katalana espetxeratu ondoren eginiko protesta ekintzetan parte hartzea leporatu diete; zehazki, otsailaren 20an Iruñean eginiko manifestazioaren ondoren piztutako istiluetan. Bost atxilotuez gain, beste bik deklaratzera joateko agindua jaso dute.
Desordena publikoak egotzi dizkiete. Atxilotuetako bat aske dago jadanik, webgunearen arabera.
Protesta ugari egin zituzten otsailaren amaieran, musikaria espetxean sartu izana gaitzesteko.
Iruñerriko GKS Gazte Koordinakunde Sozialistak deituta egin zuten manifestazioa, eta protestaren amaieran hasi ziren istiluak. Espainiako Poliziak jakinarazi zuenez, bi lagun atxilotu zituzten. Iluntzean, Errekoleten plazatik abiatu zen ia mila lagun bildu zituen manifestazioa, eta Sarasate pasealekuan bukatu zen. Manifestazioan, adierazpen askatasunaren aldeko eta polizia indarren aurkako aldarriak egin zituzten. Amaieran gertatu ziren istiluak. Arratsaldetik Espainiako polizia ugari zeuden Iruñeko alde zaharrean, eta, azkenean, manifestariei oldartu zitzaizkien poliziak. Manifestariek kontainer batzuk erre zituzten, eta poliziei harriak ere bota zizkieten.
Iruñerriko GKSk salatu zuenez, Poliziaren presentzia arratsaldetik izan zen «itogarria», eta agenteek jarrera oldarkorra eta probokatzailea izan zuten hasieratik, «ondoren gertatuko zenaren testuingurua prestatuz». Azaldu zuten Pablo Hasel aske uztearen aldeko protestak «detonatzaile modura» ikusten dituztela. «Ulertzen dugu mobilizazioak oinarrizko askatasunen urraketaren eta hondamendi ekonomiko eta sanitarioak eragindako ezinegonaren ondorio direla». Azkenik, «masa komunikabideen desitxuraketa eta kriminalizazioa» salatu zuten, eta hitzeman askatasun politikoen alde lanean jarraituko dutela.
Bartzelonakoak, espetxera
Atzo, Bartzelonan, epaileak bermerik gabeko espetxealdia ezarri zien joan den larunbatean hirian izandako istiluetan atxilotutako zortzi pertsonei. Pablo Hasel rap kantaria espetxeratzearen kontrako manifestazio bat izan zen Bartzelonako kaleetan, eta istilu larriak izan ziren horren ondotik.
Atxilotutako zortziei hilketa saiakera, agenteen aurkako atentatu saiakera, talde kriminaleko kide izatea, desordena publikoa eta legez kontrako manifestazioa egitea egotzi diete. Zortzi atxilotuek atzo deklaratu zuten Bartzelonako 17. Instrukzio epaitegian, eta, Kataluniako Auzitegi Nagusiak jakinarazi duenez, beren defentsaren galderei bakarrik erantzun zieten.
Poliziaren atestatuaren arabera, larunbatean, Pablo Hasel rap kantariaren espetxealdia salatzeko egindako manifestazioaren ondoren, zortzi atxilotuek Bartzelonako Udaltzaingoaren furgoneta bat erre zuten. Mossoen arabera, atxilotuak ideologia anarkistako talde bateko kideak ziren, eta «indarkeria oso handiz» jarduten zuten, banketxeak, dendak eta hiri altzariak hondatuz.
Otsailaren 16an Pablo Hasel atxilotu zutenetik, etengabe izan dira manifestazioak Bartzelonan. Protesta horietako askotan istiluak izan dira, eta Mossoak oldartu egin zaizkie manifestariei. Protestak izan ziren lehen egunean, otsailaren 16an, manifestari batek begi bat galdu zuen foam bala batek jota.
Podemoseko Echenique ikertuko dute
Espainiako Auzitegi Nagusiak Pablo Echenique ikertuko du, Haselen kontrako zigorraren inguruan idatzi zuen txio batengatik. Echenique Unidas Podemos taldeko eleduna da Kongresuan.
«Nire sostengu osoa kaleetan adierazpen askatasuna eskatzen ari diren gazte antifaxistei. Atzo Bartzelonan, gaur Puerta del Solen», idatzi zuen Echeniquek otsailaren 17an. Txioan, diputatuak eskatu zuen ikertzeko Bartzelonan manifestari bati begia lehertu izana.
Polizien elkarteak salatu zuenez, Echeniquek txioa egin zuenerako «jakina zen bilkuran parte hartzen ari zirenak zer indarkeria egoera sortzen ari ziren». |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194507/europako-batasuneko-justizia-auzitegiak-baliogabetu-egin-du-athleticen-eta-osasunaren-zerga-erregimena-ziurtatzen-zuen-epaia.htm | Kirola | Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak baliogabetu egin du Athleticen eta Osasunaren zerga erregimena ziurtatzen zuen epaia | Athleticen eta Osasunaren zerga erregimena ziurtatzen zuen epaia baliogabetzearekin batera deuseztatu du Bartzelona eta Real Madril futbol klubena ere. | Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak baliogabetu egin du Athleticen eta Osasunaren zerga erregimena ziurtatzen zuen epaia. Athleticen eta Osasunaren zerga erregimena ziurtatzen zuen epaia baliogabetzearekin batera deuseztatu du Bartzelona eta Real Madril futbol klubena ere. | Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak baliogabetu egin du Bartzelona, Athletic, Real Madril eta Osasuna futbol kluben zerga erregimena ziurtatzen duen Auzitegi Orokorraren epaia, eta, beraz, behin betiko ezetsi du Bartzelona futbol taldeak Europako Batzordearen erabakiaren aurka eta Espainiari klubek jaso zituzten laguntza guztiak berreskuratzeko asmoz jarritako helegitea.
Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak gaur goizean eman du sententziaren berri, eta adierazi du bertan behera uzten duela Auzitegi Orokorraren epaia. Epai horren bidez, baliogabetu egin zen Europako Batzordeak Espainiako lau futbol klub profesionalen zerga araubidea estatuaren laguntza gisa izendatu zuen erabakia.
Auzitegi Orokorrak 2019ko otsailean baliogabetu zuen Europako Batzordearen erabakia. Epai horretan, Europako Batzordeak Espainiari agintzen zion klub horiek legez kanpokotzat jotzen zituzten estatuko laguntzak berreskuratzeko, eta, hala, lau kluben zerga araubidea bermatzeko kirol sozietate anonimo gisa.
2013an hasi zen auzia, Joaquin Almuniak, garai hartan Europako Batasunerako Lehiaren Defentsarako komisarioa zenak, Espainiako Futbol Ligako taldeek jasotako laguntza publikoak ikertu behar zirela esan zuenean. Zergatik? 1990ean, eta pilaturiko zorren eraginez, Espainiako Ogasunak futbol talde profesional guztiak elkarte anonimo bihurtzera behartu zituen. Salbuespen bat ezarri zuen, baina: aurreko lau urteetan galerarik izan ez eta pilaturiko zorrik gabeko taldeek ez zuten bete behar. Lau talde zeuden egoera horretan: Athletic, Osasuna, Bartzelona eta Real Madril. Sozietate anonimo ez izateak modua ematen du batez besteko txikiagoa ordaintzeko sozietate zergan: %25, %30en ordez.
2016an, Europako Batasuneko Lehiaren Defentsarako Batzordeak bost milioi eurorainoko isunak ezarri zizkien lau klub horiei. Haren iritziz, 25 urteetan sozietate zerga txikiagoa ordaindu zuten, eta hori oinarri publikoko pribilegioa dela azpimarratu zuen. Klubek erreskurtsoa aurkeztu zuten Europako Batasuneko Auzitegi Nagusian, eta hark arrazoia eman zien hiru urte geroago. Ontzat eman zuen zerga erregimen hori, eta atzera bota zuen Europako Batzordeak proposatutako zigorra. Europako Batzordeak zioen elkarte anonimo ez izateak abantaila ematen diela zergetan. Auzitegiak ebatzi zuen hori ez zegoela egiaztatuta.
Bi urte eskar geroago, Justizia Auzitegiak atzera bota du erabaki hori. Ikisteko dago horrek zer ondorio izango dituen. Litekeena da zerga erregimen berezi horregatik ordaindu ez duten dirua pagatu behar izatea, baita isuna jasotzea ere. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194508/industriaren-ekoizpena-ia-4-urritu-da-urtarrilean.htm | Ekonomia | Industriaren ekoizpena ia %4 urritu da urtarrilean | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoan %2 handitu da iazko azken hilabetearen aldean, baina urte arteko erorikoak ez dira eten 2021ean | Industriaren ekoizpena ia %4 urritu da urtarrilean. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoan %2 handitu da iazko azken hilabetearen aldean, baina urte arteko erorikoak ez dira eten 2021ean | Eustatek emandako datuen arabera, euskal industriaren ekoizpena ez da suspertu indarrez urte hasiera honetan, 2020ko urtarrilarekin alderatuta %3,9 apalagoa baita. Abenduan baino gehiago ekoitzi dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako enpresek, baina pandemiak eragindako zuloa hor dago oraindik ere. Industriaren ekoizpenak %13,3ko erorikoarekin amaitu zuen urtea, itxialdiek eta munduko merkatuen moteltzeak eraginda.
Izan ere, 2020ko apirilean eta maiatzean iritsi ziren indizean parekorik ez duen egoera. Apirilean %14,3 erori zen ekoizpena, eta, maiatzean, %39, datu harrigarria. Maiatzetik aurrera, urte arteko zulo hori txikituz joan zen: -%27,8 izan zen maiatzean, -%17,8 ekainean, -%12,4 uztailean eta -%14,5 abuztuan. Udazken aldera abiadura handiagoa hartu zuen industria jarduerak, eta ekoizpenaren urte arteko zuloa are apalgoa egin zen. Irailean -%9,8koa zen; urrian, -%7,9; eta azaroan eta abenduan -%7ko inguru horretan geratu zen.
Bada, urtea bide beretik hasi da, nahiz eta ekoizpena gutxika suspertzen hasi dela islatu duen datuak -%4koarekin. Industriaren azpisektore handi guztietan daude erorikoak. Esaterako, energian (argindarra eta petrolioa) -%12,1ekoa erregistratu da, eta ekipo hondasunetan, -%5,2. Eroriko txikiena eta, hortaz, 2020ko urtarrileko mailatik hurbilen dagoen sektorea altzairugintza, plastikoa eta kimika jasotzen duena da: -%1,7. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194509/iruneko-udalak-torturaren-aurkako-mezua-isilarazi-nahi-duela-salatu-dute.htm | Politika | Iruñeko Udalak torturaren aurkako mezua «isilarazi» nahi duela salatu dute | Espainiako Gobernu ordezkaritzak larunbateko manifestazioaren ibilbidea aldatzera behartu du, eta, ondoren, Iruñeko Udalak ezezkoa eman dio Sarasate pasealekuan bozgorailuak jartzeari, «ez delako hamabost egun lehenago» jakinarazi | Iruñeko Udalak torturaren aurkako mezua «isilarazi» nahi duela salatu dute. Espainiako Gobernu ordezkaritzak larunbateko manifestazioaren ibilbidea aldatzera behartu du, eta, ondoren, Iruñeko Udalak ezezkoa eman dio Sarasate pasealekuan bozgorailuak jartzeari, «ez delako hamabost egun lehenago» jakinarazi | Larunbat arratsaldean, tortura kasuak ikertzeko aldarria entzungo da Iruñeko erdiguneeko kaleetan. Horren aurrean, deialdia bultzatu duten eragileek salatu dute Iruñeko Udala trabak jartzen ari zaizkiela. Sarasate pasealekuan da amaitzekoa manifestazioa, eta han bozgorailuak jartzeko baimena ukatu du, «ez delako hamabost egun lehenago» jakinarazi. Nafarroako Torturatuen Sareak azpimarratu du torturaren aurkako mezua isilarazi nahi duela Navarra Sumaren udalak.
Espainiako Gobernu ordezkaritzak baimena aldatzera behartu ditu, halaber. Iruñeko autobus geltoki zaharrean zen hastekoa, 17:30ean, baina handik gertutik aterako da azkenik, Baluartetik. Sarasate pasealekuan da amaitzekoa, baina udalak trabak jarri nahi dizkiela salatu dute. «Errealitate hori ezkutatzeko ezein saiok ez du lortuko desagerraraztea, ezta erakunde nafarren torturaren gaineko ikerketa egiteko gure eskaera isilararaztea ere».
Nafarroako gizartea kalera ateratzera deitu dute, torturaren gaineko ikerketa aldarrikatzeko eta hori eragozteko saioak gaitzesteko. Hainbat eragilek atxikimendua adierazi diote deialdiari. Alderdien artean, oraingoz, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Nafarroako Ezker Batuak bat egin dute manifestazioarekin. Sindikatuen artean, LABek, Steilasek eta ESK-k. Gainera, beste eragile hauek ere babesa adierazi dute: Ernaiz, Zabaldi, Nafarroako Pentsionistak Martxan, - Zabaldi, Oneka, Sasoia, Euskal Herrian Euskaraz eta Etxerat. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194510/nbek-myanmarko-aferan-esku-hartzeko-eskatu-dio-segurtasun-kontseiluari.htm | Mundua | NBEk Myanmarko aferan esku hartzeko eskatu dio Segurtasun Kontseiluari | Atzo 38 manifestari hil zituzten poliziek, eta, armadak kolpea eman zuenetik, 60 dira hildakoak. Protestak izan dira gaur ere, eta junta militarrak armada bidali du poliziei laguntzeko. | NBEk Myanmarko aferan esku hartzeko eskatu dio Segurtasun Kontseiluari. Atzo 38 manifestari hil zituzten poliziek, eta, armadak kolpea eman zuenetik, 60 dira hildakoak. Protestak izan dira gaur ere, eta junta militarrak armada bidali du poliziei laguntzeko. | Gobernuz kanpoko hainbat erakundek eta NBE Nazio Batuen Erakundeak Myanmarko junta militarraren metodoak kritikatu dituzte. Otsailaren 1ean estatu kolpea eman zutenetik, haien aurka protesta egitera atera diren 60 manifestari hil dituzte. Atzokoa izan zen protesta egun odoltsuena: segurtasun indarrek 38 lagun hil zituzten. Horrez gain, otsailaren 1etik hona, 1.500 lagun atxilotu dituzte, eta horietatik 1.200 inguru espetxean edo epaiketaren zian daude. «Badirudi kolpearen aurkako mugimenduari hankak moztu nahi dizkiotela, doako biolentzia erabilita», adierazi du HRW Human Rights Watchek. Erakundeko Krisi eta Gatazka ikertzaile Richard Weirrek salatu du «beste batzuk erreskatatzen ari ziren manifestarien aurka» tiro egin duela armadak, eta horrek agerian uzten dutela segurtasun indarrek ez dutela beldurrik euren ekintzengatik epaituak izateko.
NBEren kontalari berezi Christine Schraner Burgenerrek eman du atzoko heriotza kopuruaren berri, eta azaldu hildakoen artean bi adingabe daudela. Istilurik larrienak Ipar Okkalapa barrutian gertatu dira. Han, poliziek, itsas armadaren laguntza jaso dutenek, hamar manifestari hil zituzten, eta dozenaka zauritu. Horrek, ordea, ez ditu eten kolpearen aurkako protestak. Gaur, milaka lagun elkartu dira Ma Kyal Sinen hiletan. 19 urteko gaztea asteazkenean hil zuten segurtasun indarrek, burura tiro eginda, eta junta militarraren aurkako mugimenduaren sinbolo bilakatu da. Era berean, Rangunen, herrialdeko hiririk handienean, milaka lagun atera dira leiho eta balkoietara, NLDko lider Aung San Suu Kyi liderra aske uztea exijitzeko. Aung San Suu Kyi, Win Myint presidentea eta beste zenbait ministro armadaren zaintzapean daude, eta hainbat akusazio larri egin dizkiete. NLDko liderraren kasuan, istiluetara bultzatzeaz, inportazio eta esportazio legeak hausteaz, eta hauteskunde kanpainan koronabirusaren aurkako neurriak ez betetzeaz akusatu dute.
Egoeraren larritasuna argudiatuta, NBEko giza eskubideen kontalari Tom Andrewsek azken egunetan «manifestari baketsuen aurka erabilitako biolentziaren» irudiak ikusteko eskatu dio Segurtasun Kontseiluari. Izan ere, kontseilua bihar bilduko da Myanmarko egoera hizpide hartzeko. Gaia jorratzen duten bigarren aldia izango da. Halere, ez da espero inolako erabakirik, Txinak eta Errusiak esku hartzearen aurkako botoa eman baitzuten lehen bilera hartan, eta gauza bera egin baitezakete bigarrenean ere. Biek beto eskubidea dute. Biharko bileran egongo diren kideetako bat AEBak izango dira, zeinak ekitearen alde baitaude. Estatu Idazkaritzako bozeramaile Ned Pricek adierazi du «shock egoeran» daudela «gobernu zibilaren berrezartzea eskatzen duten herritar baketsuen aurka erabilitako indarkeria» ikusi eta gero. Hala, nazioarteari eskatu dio armadaren jarduna «gaitzesteko».
ASEAN Asiako Hego-ekialdeko Nazioen Erkidegoko giza eskubideen aldeko parlamentari taldeak, berriz, «higuingarritzat» jo du protestak eteteko modua: «Herrialdearen %80, eurak Myanmarko politikatik kanporatzeko botoa eman zuena, atxilotu edo hil nahi dute?», azaldu du taldeko presidente Charles Santiagok. Modu horretan, Aung San Suu Kyik gidatutako NLD Demokraziarako Liga Nazionalak azaroko bozetan lortutako botoen ehunekoari erreferentzia eginez. ASEANeko hainbat estatu kidetako Atzerri ministroek ere manifestarien aurkako biolentzia eteteko exijitu zioten juntari asteartean.
Myanmarko junta militarrak NBEn irekia duen beste frontea herrialdeko enbaxadore karguarena da. Tin Maung Naingek uko egin dio kargua hartzeari, junta militarrak bere aurreko Kyaw Moe Tun kargugabetu ostean, «traizioa» egotzita. Kyaw Moe Tunek kolpearen aurka egin zuen aurreko ostiralean NBEren Biltzar Orokorrean eginiko hitzaldian, eta asteburuan kargugabetu zuten. Halere, bere burua enbaxadore legitimotzat jotzen du, eta hori adierazten duen mezu bat bidali zion NBEri, argudiatuta bera dela demokratikoki hautatutako gobernuak izendatutako ordezkaria. Tin Maung Naingek sare sozialen bidez azaldu du ez duela Kyaw Moe Tunen lekua hartuko, baina NBEren idazkaritza nagusiak ez du dimisioaren berririk. Anabasaren erdian, NBEko Idazkaritza Nagusiko bozeramaile Stephane Dujarricek adierazi du Antonio Guterres idazkari nagusia lanean ari dela «nazioarteko komunitatea batzeko, gaiaren inguruan ahots bakar batez hitz egin dezan, eta, noski, ekintza militarrak eten eta demokrazia berrezartzeko». |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194511/hegoaldean-egindako-proben-35ek-eman-dute-positibo.htm | Gizartea | Hegoaldean egindako proben %3,5ek eman dute positibo | Guztira 11.170 proba diagnostiko egin zituzten atzo Hego Euskal Herrian, eta 393 kasu detektatu zituzten. | Hegoaldean egindako proben %3,5ek eman dute positibo. Guztira 11.170 proba diagnostiko egin zituzten atzo Hego Euskal Herrian, eta 393 kasu detektatu zituzten. | Koronabirusaren transmisioa geldotuz doa Hego Euskal Herrian, nahiz eta motel doan beheranzko joera hori. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako azken datuen arabera, une honetan Hegoaldeko positibo tasa %3,5 da, OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurria «kontrolpean» dagoela esateko ezarria duen gehienezko mugatik urrun. Atzo, orotara, 11.170 test diagnostiko egin zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak, eta horietan 393k positibo atzeman zuten. Kutsatuen datuak lurraldeka aztertuta, Bizkaian detektatu zituzten beste behin ere kasu gehienak: 216. Gipuzkoan, beste 78 positibo atzeman zituzten; Nafarroan, 62 eta Araban, 33.
Osasunbideak emandako datuak behin-behinekoak dira, eta Osakidetzak baino ez ditu argitaratu ospitaleratzeei dagozkien datu eguneratuak. Horren arabera, atzo beste 45 pertsona ospitaleratu zituzten Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ospitaleetan gaitzaren ondorioz, eta une honetan 124 lagun daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan, herenegun baino bi gutxiago. Orotara, 262 pertsona daude erietxeratuta gaitzaren ondorioz hiru lurraldeetan, Osakidetzak jakinarazi duenez. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194512/tentacles-estudioak-adierazpen-askatasunaren-aurkako-eraso-bat-salatu-du.htm | Gizartea | Tentacles estudioak adierazpen askatasunaren aurkako eraso bat salatu du | All pitufos are bastards mezua daraman diseinuaren egileek adierazi dute Udaltzaingoaren gehiegikeria salatzeko sortu zutela afixa | Tentacles estudioak adierazpen askatasunaren aurkako eraso bat salatu du. All pitufos are bastards mezua daraman diseinuaren egileek adierazi dute Udaltzaingoaren gehiegikeria salatzeko sortu zutela afixa | Joan den astean «harriduraz» jaso zuten berria Tentacles Diseinu estudioko kideek, prentsaren bidez: Gasteizko Herritarren Segurtasunerako Sailak estudioa ikertzeko eskatu zion Arabako Fiskaltzari, aste batzuk lehenago kaleratu zuten diseinu batengatik. Afixean, udaltzain bat ageri da All Pitufos Are Bastards mezuaren ondoan. Estudioko kideek prentsaurrekoa egin dute gaur, eta, Mikel Gonzalez Cthulhu kartelaren sortzaileak adierazi duenez, otsailaren 23an Hedegile kalean «Udaltzaingoak izandako neurrigabeko jarrera» salatzeko sortu zuen diseinua: «Ez gaude prest gure tonua apaltzeko edo gure obretan adierazten ditugun terminoak berrikusteko instituzio batzuei minik ez emateagatik».
Poliziaren «abusu sistematikoak» ere salatu dituzte: «Polizien estamentua ukiezina da, eta oso azal finekoa, gainera. Badirudi, ustez herritarren esanetara dauden arren, haiek egiten dizkieten edozein kritikaren gainetik daudela».
Udalak hartutako erabakia adierazpen askatasunaren aurkako erasotzat hartu dute: «Herri honetan bizi garenok badakigu adierazpen askatasunaren aurkako erasoak badaudela, baina uste dugu pandemia garaian areagotu egin direla». Izan ere, izurritean adierazpen askatasunaren auzia puri-purian dagoela ere adierazi dute, baina instituzioei «besteei onartzen ez zaien larru fina» jarri zaiela. Gehitu dute, gainera, «egunero gertatzen diren gauzak gertatuta», ez dutela ulertzen pitufo deitzeagatik norbait «irainduta» senti daitekeenik: «Terrorismoa goratzea eta gorrotozko delituak dira legearen marra gorriak, eta diseinu hau ez da bietako bakar batera hurreratu ere egitean».
Erantzuna prest
Estudioak Gasteizko beste eragile batzuen babesa jaso du, besteak beste, Jimmy Jazz, Baratza Aretoa, Mazoka, Red Fanzine eta Ilustrapados taldeena. Jaso duten babesa antolatu eta «eraso» horri erantzun bat emateko lantalde bat sortzeko asmoa daukatela iragarri dute Tentacles Estudioko kideek. Horrez gain, datorren asterako sare sozialen bidez Denok gara Gargamel «autoinkulpazio kanpaina» martxan jarriko dutela ere iragarri dute, umoretik eta sormenetik abiatuta. Stop censura (Zentsura gelditu) mezua daraman kartel bat ere aurkeztu dute prentsaurrekoan, udalak hartutako neurrien aurrean emandako erantzun gisa.
Horrez gain, iragarri dute ezen, auzitara eramaten badituzte, beraien esku dauden legezko tresna guztiak baliatzeaz gain, orain arte «hobekien» erabiltzen jakin dituztenak ere erabiliko dituztela: mobilizazioak kaleetan eta beste eragile artistiko eta sozialen elkartasuna. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194513/garraiolariek-bidesarien-dirua-itzultzeko-eskatuko-diote-gipuzkoako-aldundiari.htm | Ekonomia | Garraiolariek bidesarien dirua itzultzeko eskatuko diote Gipuzkoako Aldundiari | A-1 eta AP-15 autobideetan kamioientzat soilik jarritakoak «diskriminatzaileak» direla ebatzi du Auzitegi Gorenak. Ohartarazi dute bidesarietan «tematzeak» ondorio ekonomiko «larriak» ekarriko dizkiola aldundiari. | Garraiolariek bidesarien dirua itzultzeko eskatuko diote Gipuzkoako Aldundiari. A-1 eta AP-15 autobideetan kamioientzat soilik jarritakoak «diskriminatzaileak» direla ebatzi du Auzitegi Gorenak. Ohartarazi dute bidesarietan «tematzeak» ondorio ekonomiko «larriak» ekarriko dizkiola aldundiari. | Espainiako Garraio Elkarteen Federazioaren (Fenadismer) ustez, Espainiako Auzitegi Gorenaren epaiaren ostean, Gipuzkoako Foru Aldundiak A-1 eta AP-15 autobideetan kamioei ezarritako bidesarietan kobratutako dirua itzuli beharko die garraiolariei; elkartearen kalkuluen arabera, 15 milioi euro.
Erreklamazioa aurkezteko deia egin die kaltetutako «milaka» garraiolariei, eta hori egiteko prozeduraren berri emango die datozen egunetan. Eskatu die 2018ko urtarriletik 2019ko maiatzera bitarte bide horien Gipuzkoako zatietan ordaindutako bidesarien fakturak biltzeko, baita arrazoi horrengatik ezarritako zigorren fakturak ere.
Hiru garraiolarien sindikatuak, berriz, Aldundiari eskatu dio errepide horietako bidesariak kautelaz edo behin-behinean eteteko, eta «legez kanpo» jasotako dirua ofizioz itzultzeko, garraiolariek erreklamaziorik egin behar izan gabe. «Teleordainketa sistema automatikoa da, datu guztiak dituzte, identifikatutako erabiltzaile guztienak, eta ez dago arrazoirik gutxienez lehen araua indarrean egon zen aldian kobratutako bidesariak itzultzeari uko egiteko», gaineratu du.
Jarrera «irrazionala»
Gipuzkoako A-15 eta N-1 errepideetan kamioilariei jarritako bidesariak arautzen zituen lehen foru araua bertan behera utzi zuen asteazkenean Auzitegi Gorenak. Aurretik EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzi bezala, Gorenarentzat ere «diskriminatzailea» da bidesaria. Arau hori beste batekin aldatu zuen diputazioak 2018an, eta hori ere, indarrean dagoen arren, Gorenaren zain dago, EAEko Auzitegi Nagusiak atzera bota zuelako. Ebazpena jakin eta gutxira, aldundiak esan zuen bidesariari eutsiko diola.
Fenadismerren ustez, «erabat irrazionala» da jarrera hori, epaitegiak dagoeneko hirutan azaldu direlako aurka. Eta «arduragabekeria politikoa» leporatu dio, horretan «tematzeak» ondorio ekonomiko «larriak» ekarriko dizkielako Gipuzkoako Foru Aldundiari eta, hortaz, lurraldeko herritarren «poltsikoei».p>
Hirurentzat ere «larria» da foru gobernuaren jarrera. «Ez da bidezkoa epaitegiek behin eta berriro atzera bota duten sistema mantentzea, jakinik, interesak, gainkargak, zigorrak eta zentzurik gabeko gastuak ekarriko dituela, gero denon dirutik ordainduko direnak».
EH Bilduk, berriz, Aintzane Oiarbide Gipuzkoako Bide Azpiegituretako diputatuaren premiazko agerraldia eskatu du Batzar Nagusietan, ebazpenaren eta balizko erreklamazioen ondorioak azal ditzan. Oskar Bordes batzarkideak gogorarazi duenez, diputazioari «ohartarazi» zion bidesariak kobratzeari uzteko, epaiak irmoak izan arte, eta erreklamazioei aurre egin ahal izateko funts bat sortzeko ere eskatu zion. «Baina ez du ezer egin, eta 2021erako aurrekontuetan ere ez dago ezer aurreikusita. Ondorioak gipuzkoar guztiek ordaindu beharko dituzte orain», azpimarratu du. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194514/etaren-armak-laquosinbolikokiraquo-suntsitu-dituzte-madrilen.htm | Politika | ETAren armak «sinbolikoki» suntsitu dituzte Madrilen | Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentea, Fernando Grande-Marlaska Barne ministroa eta Margarita Robles Defentsa ministroa izan dira ekitaldian, baita Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako bigarren lehendakariordea ere. Carlos Iturgaizek eta Covite biktimen elkarteak propagandatzat jo dute ekitaldia. | ETAren armak «sinbolikoki» suntsitu dituzte Madrilen. Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentea, Fernando Grande-Marlaska Barne ministroa eta Margarita Robles Defentsa ministroa izan dira ekitaldian, baita Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako bigarren lehendakariordea ere. Carlos Iturgaizek eta Covite biktimen elkarteak propagandatzat jo dute ekitaldia. | Valdemoroko guardia zibil gazteen eskolan egin dute, gaur eguerdian, ETAren eta GRAPOren 1.377 arma «sinbolikoki suntsitzeko» ekitaldia, Terrorismoaren Biktimen Memoriarako Gasteizko Zentroak antolatuta. 1980ko eta 1990eko hamarkadetan Espainiako Estatuan jardun zuten bi talde armatuei kendurikoak dira deuseztatu dituztena armak; zehaztu dutenez, gehienak ETArenak: bertzeak bertze 697 pistola, 172 errebolber, 274 subfusil, eta hainbat fusil, errifle eta eskopeta zapaldu dituzte. Politikari eta polizia ugariren aitzinean sinbolizatu dute armen suntsiketa: Espainiako hainbat polizia, guardia zibil, foruzain, ertzain eta mossok oihal zuri baten azpian zeuden armak erakutsi dituzte lehenik, zapalgailu batekin zanpatu dituzte ondoren, eta, jakinarazi dutenez, fundizio batera eraman dituzte gero. Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteak hartu du hitza ekitaldian, eta adierazi du «ETAren porrota» irudikatu nahi izan dutela harekin: «Armak entregatzen dituenak porrota onartzen du, eta ekitaldi honek horixe erakusten du». Haren hitzetan, armak publikoki suntsitzeak «indartu» egiten du «porrot» hori, eta «balioa du, duintasuna ematen dielako biktimei».
Espainiako Gobernuko ministro ugarik parte hartu dute ekitaldian: han izan dira, bertzeak bertze, Fernando Grande-Marlaska Barne ministroa eta Margarita Robles Defentsa ministroa. Eusko Jaurlaritzako bigarren lehendakariorde Idoia Mendiak ere parte hartu du ekitaldian, baita Espainiako Estatuko fiskal nagusi Dolores Delgadok, Espainiako Auzitegi Nazionaleko presidenteak eta fiskalburuak, eta hainbat Poliziatako buruek ere, hala nola Josep Lluis Trapero mossoen buruak.
Sanchezen erranetan, «ez-memoriaren aurkako borroka» egin nahi izan dute gaurko ekitaldiarekin. Azaldu duenez, hain zuzen, ezin dira «eraildakoak berreskuratu, ezta iragan beltza suntsitu ere», baina «pairatutako mina errepara» daiteke, eta «argitu gabeko krimenak argitu». Deitoratu du hainbat inkestak erakutsi dutela gazteek ez dutela «terrorismoaren historiaren» berri: «Ezin dugu ahaztu, eta ez dugu ahaztu behar».
Terrorismoaren Biktimen Memoriarako Gasteizko Zentroko zuzendari Florencio Dominguezek ere hartu du hitza ekitaldian. Haren hitzetan ere, «erakunde terroristen porrota» erakusten du armak suntsitzeak, baina harago jo du: «Terrorismoari sozialki zilegitasuna kentzeko obligazio morala dugu orain, eta biktimen sakrifizioa aitortzekoa, erreferentzia etikoa baitira, eta terrorismoaren aurrean zuzenbide estatua eta askatasuna sinbolizatzen baitituzte».
PP eta Covite, aurka
Euskal Herriko eskuineko eragile espainiarrek ez dute ongi hartu ekitaldia, ordea. Carlos Iturgaiz Araba, Bizkai eta Gipuzkoako PPko buruak, erraterako, salatu du «plantak egiteko» egin dutela ekitaldia, eta gobernuak ekitaldiarekin «biktimak umiliatzen» dituela adierazi du: «Sanchezen gobernu sozial-komunistak ETAren burdinazko munizioak suntsitzen ditu, eta, aldi berean, munizio politikoa ematen dio ETAren inguruneari, ETAren aldeko Bildukoekin espetxe politika hitzartuta eta haien siglak zurituta».
Covite biktimen elkarteak ere gaitzetsi egin du ekitaldia, «propaganda» ekintzatzat hartu baitu. Elkarteak salatu du oraindik argitu gabe daudela «ETAk egindako krimenen erdiak baino gehiago», eta, beraz, gobernuak «huts egin» diela ETAren biktimei «egiarako eta justiziarako eskubidea» lortzeko bidean. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194515/nafarroako-parlamentuak-eskatu-du-ez-emateko-dirurik-ikasleak-sexuaren-arabera-banatzen-dituzten-eskolei.htm | Gizartea | Nafarroako Parlamentuak eskatu du ez emateko dirurik ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten eskolei | Eusko Legebiltzarrak, berriz, baztertu egin du neskak eta mutilak bereizten dituzten ikastetxeei diru publikorik ez ematea. | Nafarroako Parlamentuak eskatu du ez emateko dirurik ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten eskolei. Eusko Legebiltzarrak, berriz, baztertu egin du neskak eta mutilak bereizten dituzten ikastetxeei diru publikorik ez ematea. | Diru publikorik ez ematea ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeei: finean, horixe da gaur Nafarroako Parlamentuak Nafarroako Gobernuari eskatu diona. Hiru hilabeteko epea eman diote plan bat egiteko, datorren ikasturtetik aurrera neurria indarrean egon dadin. Mozioa EH Bilduk aurkeztu du, eta PSNk, Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak babestu dute; Navarra Sumak, berriz, aurka bozkatu du.
Eusko Legebiltzarrean, berriz, bestelako erabakia hartu dute: baztertu egin dute ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeei diru publikorik ez ematea. EH Bilduk aurkeztu du legez besteko proposamena, ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeei finantzaketa publikoa ukatzeko; Elkarrekin Podemosen babesa izan du, baina ez EAJrena eta PSE-EErena. Ikoitz Arrese EH Bilduren legebiltzarkideak gogorarazi du LOMLOEn jasota dagoela ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeek ezin dutela diru publikorik jaso, eta, haren hitzetan, «onartezina» da «eredu baztertzaile» hori bultzatzen duten ikastetxeak diru publikoz laguntzea.
EH Bildurena ez, baina EAJk eta PSE-EEk —VOX abstenitu egin da, eta gainerakoek aurka egin dute— osoko zuzenketa bat aurrera atera dute. Bertan, hezkuntza itunekin aurrera jarraitzea defendatu dute, «egungo legediarekin bat eginez». Halere, testuan adierazi dute lehentasuna eman behar zaiela hezkidetzaren printzipioan oinarritutako itunpeko ikastetxeei. PSE-EEko legebiltzarkide Jose Antonio Pastorrek esan du bat egiten duela EH Bilduren proposamenaren planteamenduarekin, baina uste du ez dela garaia ikastetxe horiei finantzaketa kentzeko, onartu duen arren LOMLOEk ate bat irekitzen duela horretarako: «Pausoak pixkanaka-pixkanaka eman behar dira aldaketak finkatzeko». EAJko legebiltzarkide Leixuri Arrizabalagak azpimarratu du LOMLOEk zuzenean ez duela esan nahi ikastetxe horiei diru publikorik ez ematea. Izan ere, haren hitzetan, LOMLOEk atzeraeraginezko ondoriorik ez duenez, indarrean dauden itunak ez dira iraungitzen. Halere, onartu du legeak beharrezko arau esparrua irekitzen duela hori egin ahal izateko.
Nafarroan, berriz, EH Bilduren mozioaren alde egin dute. Mozioan jasota dagonez, «baztertzailea» da sexuaren araberako segregazioan oinarritutako hezkuntza eredua, eta ez dio jarraitzen Nafarroan azkenaldian egiten ari diren bideari: «Bultzatzen dituen balioek eta ereduek ez dute bat egiten azken urteetan Nafarroan emandako pausoekin, ezta hezkidetzarekin eta berdintasunean oinarritutako politika publikoekin ere».
Puntu nagusi horretan bat eginda, alderdi bakoitzak azaldu du zer arrazoi dituen mozioaren alde edo aurka egiteko. EH Bilduko Bakartxo Ruizek nabarmendu du Martxoaren 8aren atarian asko hitz egiten dela «edozein motatako diskriminazioez eta berdintasunik ezaz», eta prebentzioa beharrezkoa dela horien kontra: «Gizarte berdinzaleago bat lortzeko eta erlazio sanoagoak izateko, beharrezkoa da hezkidetza». Ruizen irudiko, hezkidetza hori lortzea ezinezkoa da ikasgeletan neskak eta mutilak bereizita, eta gogorarazi du LOMLOE hezkuntza legean bertan adierazten dela diru publikoa jasotzen duten ikastetxeek ez dituztela banatuko ikasleak sexuaren arabera.
«Jauzi izugarria»
Hain zuzen, PSNko Jorge Agirrek goraipatu egin du LOMLOE. Haren hitzetan, «jauzi izugarria» da «eredu garaikide aurreratuagoa, bidezkoagoa eta inklusiboagoa» lortzeko bidean. Horrenbestez, ikasleak banatzearen aurka daudela ziurtatu du: «Ez dugu defendatzen segregazioan oinarritutako hezkuntza sistema, guk defendatzen dugun ereduaren aurkakoa baita; gure apustua gizarte berdinzaleago eta inklusiboagoa da».
Geroa Baiko Maria Solaren irudiko, Nafarroa prest dago «behingoz» pausoa emateko eta diru publikoarekin ez laguntzeko ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeak. Gainera, onartu du «beldurra» ematen diela «hain irmo» esan eta gero pausorik ez emateak. Ezkerrak ere ikasgeletan neskak eta mutilak nahastearen alde egin du: «Ikastetxe horiek gauza bakarra egin behar dute: ikasgelak misto bihurtu, eta hezkidetza ezarri eta garatu», azaldu du Marisa de Simonek. Bide beretik jo du Ahal Dugu-k ere, eta Ainhoa Aznarez Navarra Sumari mintzatu zaio, «kontraesanak eta populismoa» egotziz.
Hain zuzen, koalizio hori izan da mozioaren aurka egin duen bakarra. Navarra Sumako Pedro Gonzalezen hitzetan, familiek askatasuna dute seme-alabentzat nahi duten hezkuntza aukeratzeko, eta esan du hezkidetza hezkuntza mistoa baino haragoko zerbait dela: «Batzuetan, egoeraren arabera, baliteke hezkuntza mistoan hezkidetza gutxiago izatea bereizten dituztenetan baino».
Eusko Legebiltzarrean ere antzeko eztabaida egiten ari dira gaurko osoko bilkuran. Orain finantzaketa bertan behera uztea eztabaidatzen ari badira ere, egun Euskal Herriko hamabi zentrotan banatzen dituzte neskak eta mutilak, eta 26 milioi euro jasotzen dituzte Eusko Jaurlaritzatik eta Nafarroako Gobernutik.
Erasoa ziberjazarpenari
Ziberjazarpenari buruz ere aritu dira Eusko Legebiltzarrean. Onartu dute protokolo sistematizatu bat ezarriko dutela urtero, «bizikidetza positiboaren garapenari» eta jazarpen eta ziberjazarpen egoerei buruzko datuak eta informazioa biltzeko. Gainera, azpimarratu dute ikastetxeetan ziberjazarpenaren eta eskola jazarpenaren aurka jarduteko «tresna, protokolo eta orientabide berriak» berrikusten jarraituko dutela, eta ikastetxeen eta hezkuntza komunitatearen esku jartzen. Elkarrekin Podemosek egin du legez besteko proposamena, eta talde guztiek onartu dute. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194516/intildeaki-subijana-aukeratu-dute-eaeko-justizia-auzitegi-nagusiko-presidente.htm | Gizartea | Iñaki Subijana aukeratu dute EAEko Justizia Auzitegi Nagusiko presidente | Portu eta Sarasolaren tortura kasuak direla eta, hainbat guardia zibilen aurka egin zen epaiketako mahaiburu izan zen. | Iñaki Subijana aukeratu dute EAEko Justizia Auzitegi Nagusiko presidente. Portu eta Sarasolaren tortura kasuak direla eta, hainbat guardia zibilen aurka egin zen epaiketako mahaiburu izan zen. | Iñaki Subijana magistratu progresista da EAEko Justizia Auzitegi Nagusiko presidente berria. Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren osoko bilkuran izendatu dute, gaur, eta 2010etik iaz arte presidente izandako Juan Luis Ibarra ordezkatuko du. Azkeneko hamar urteotan Gipuzkoako Auzitegi Probintzialeko presidentea izan da, eta, besteak beste, Demokraziaren Aldeko Epaileak elkarteko bazkidea da.
1963an jaio zen, Donostian, eta Azpeitiko epaitegietan hasi zuen ibilbide profesionala. 1992 eta 1995 bitartean, Cadizko Auzitegian aritu zen (Espainia), eta gero Donostiako epaitegian hasi zen lanean. 2001ean Gipuzkoako Auzitegiko magistratu bilakatu zen, eta 2010ean izendatu zuten presidente.
Zigor Zuzenbideko doktore izendatu zuten EHUn, eta esparru horretan irakasle ere izan da. 2002 eta 2009 bitartean Uruguain, Guatemalan, Hondurasen eta El Salvadorren izan zen Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren aholkularitza lanetan.
Subijanaz gain, beste bost jurista ziren kargurako hautagaiak: Garbiñe Biurrun auzitegi bereko gizarte arloko presidentea —Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak berriro aukeratu du—, azkeneko zortzi hilabeteotan Ibarra behin-behinean ordezkatu duena; Maria Mercedes Guerrero Arabako Probintzia Auzitegiko presidentea; Edorta Josu Etxarandio Nafarroako Probintzia Auzitegiko magistratua; Antonio Garcia EAEko Auzitegi Nagusiko arlo zibileko eta zigor arloko salako epailea,;eta Luis Angel Garrido EAEko administrazioarekiko auzien salako presidentea —COVID-19aren intzidentzia handieneko tokietan ere ostalaritza irekitzeko ebazpena egin zuen, aurreko hilabetean—.
Gehiengoa kalifikatua behar da EAEko Auzitegi Nagusiko presidentea izendatzeko, eta Subijana bigarren bozketan izendatu dute: haren hautagaitzaren alde bozkatu dute Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren 21 kideetatik hamahiruk.
Behin-behinekotasunean
Organo horrek bi urte eta hiru hilabete daramatza behin-behinean funtzionatzen, eta, hainbat tirabiraren ondoren, hura berritzeko PSOEren eta PPren arteko negoziazioak blokeatuta daude orain. Iturri judizialak aipatuz Espainiako zenbait hedabidek kaleratutakoaren arabera, kontseilu nagusiko zenbait kideri iruditzen zaie ez dela zilegi behin-behineko egoeran izendapenak egiten jarraitzea. Gehiengo kontserbadorea du kontseiluak. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194517/talde-paramilitar-unionistek-mehatxu-egin-dute-1998ko-bake-akordioa-hautsiko-dutela-brexit-eko-akordioa-aldatu-ezean.htm | Mundua | Talde paramilitar unionistek mehatxu egin dute 1998ko bake akordioa hautsiko dutela 'brexit'-eko akordioa aldatu ezean | Johnsonek Irlandako itsasoan ezarritako grazia epea luzatzeko asmoa adierazi du, baina EBk deitoratu egin du erabakia. | Talde paramilitar unionistek mehatxu egin dute 1998ko bake akordioa hautsiko dutela 'brexit'-eko akordioa aldatu ezean. Johnsonek Irlandako itsasoan ezarritako grazia epea luzatzeko asmoa adierazi du, baina EBk deitoratu egin du erabakia. | Ipar Irlandako talde paramilitar unionistek Erresuma Batuko eta Irlandako Errepublikako gobernuburuei gutun bana bidali diete, adieraziz Ostiral Santuko akordioei babesa emateri uko egin dietela «behin-behinean», Irlandako itsasoan muga bat ezartzen bada. Adierazi dute ez dutela atzera egingo bermatu arte «Erresuma Batuko herritar guztiek ondasun eta zerbitzuetarako sarbide murrizketarik gabea» izango dutela. Izan ere, brexit-eko akordioaren arabera, Ipar Irlandak Europako Batasuneko merkatu bakarrean jarraituko du, eta, irla batetik bestera garraiatzean, merkantziek aduanak igaro beharko dituzte. Horren helburua da Ipar Irlandaren eta Irlandako Errepublikaren arteko mugak ikusezin izaten jarraitzea, bake akordioetan adostu bezala. Prozesu berri horrek, ordea, atzerapenak eta hainbat produkturen eskasia eragin dituela salatu dute.
«Zuek edo Erresuma Batua ez bazaudete prest akordioa osorik betetzeko, orduan akordioaren behin betiko suntsipenaren erantzule izango zarete», azaltzen du David Campbellek sinatutako gutunak. Campbell Komunitate Loialisten Batzordeko presidentea da. Erakunde horren parte dira, besteak beste, UVF Ulsterreko Boluntarioen Indarra, UDA Ulsterren Aldeko Elkartea eta Red Hand Komandoa talde paramilitarrak. Azpimarratu dute Ipar Irlandaren eta Erresuma Batuko gainerako lurraldeen artean gauzatu den «merkataritzaren alterazioak» kezkatzen dituela, baina haien arrazoiak «askoz sakonagoak» direla. Talde unionisten esanetan, brexit-a negoziatu bitartean Londresek eta Bruselak argi utzi zuten Belfasteko Akordioa babesteko beharra, baina egun martxan den protokoloak «hautsi egiten ditu helburu horiek».
Urtea hastearekin batera, Ingalaterra, Gales eta Eskoziatik Ipar Irlandara iristen diren produktuek kontrol gehiago pasatu behar izan dituzte, baina ez brexit-aren gauzatze prozesua amaitzean izango dituztenak adina. Grazia epe hori martxotik ekainera bitartean amaitu beharko litzateke, baina Boris Johnsonen gobernuak, aldebakarreko erabakia hartuta, asteazkenean jakinarazi zuen, luzatu egingo duela, enpresei egoera berrira ohitzen laguntzeko. Beraz, entzungor egin die EBren hitzei. Izan ere, Johnsonek otsailean eskatu zuen epea bi urtez luzatzeko, baina Bruselaren ezezkoa jaso zuen.
Brusela ez da gustura agertu erabaki berriarekin, eta Irlandan ezarritako protokoloa arriskuan jartzen dutela uste du. Dublin izan da kritikoena Johnsonen erabakiarekin, eta adierazi du harengan «konfiantzarik» izan ezin den bazkide batekin ari dela negoziatzen Batasuna. Simon Coveney Atzerri ministroak azaldu du akordioaren «haustura garbi bat» dela, «unerik txarrenean» iritsi dena. Hala, erabaki horren berri izanda, EB «legez ekitea» aztertzen ari da, eta negoziazio prozesu «zurrunago» baten alde egingo du. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194518/nafarroak-azken-100-urteetan-izan-dituen-eraldaketak-erakusten-dituen-aplikazio-bat-sortu-dute.htm | Gizartea | Nafarroak azken 100 urteetan izan dituen eraldaketak erakusten dituen aplikazio bat sortu dute | Nafarroako Gobernuak garatu du aplikazioa, eta 1927. urtetik dauden herrialdeko mapak ikusi eta konparatzeko aukera ematen du. | Nafarroak azken 100 urteetan izan dituen eraldaketak erakusten dituen aplikazio bat sortu dute. Nafarroako Gobernuak garatu du aplikazioa, eta 1927. urtetik dauden herrialdeko mapak ikusi eta konparatzeko aukera ematen du. | Nork ez du inoiz jakin-minik izan ikusteko nola eraldatu den bere auzoa edo herria azken urteetan? Nafarroako herritarrek horretarako aukera izanen dute gaurtik aitzinera; izan ere, bertako gobernuak garai ezberdinetako mapak aldi berean ikusi eta konparatzen dituen aplikazio bat sortu du. ComparaMapas izena du, eta dagoeneko eskuragarri dago.
Herri Lan eta Azpiegituren Zuzendaritza Nagusiak eta Telekomunikazio eta Eraldaketa Digitalaren Zuzendaritza Nagusiak bultzatu dute aplikazioa, eta Tracasa sozietate publikoak garatu du. Gobernuaren hitzetan, erabiltzeko erraza den tresna bat da, irudi kartografikoak, airekoak eta edozein datatako produktu baliokideak alderatzeko”.
1927. urtetik aitzinerako hainbat mapa mota daude ikusgai, eta mapa horiek modu ezberdinetan konbinatzeko aukera ematen du. Mapa bat bertzearen gainean ikusteko aukera dago, eta baita elkarren ondoan paratzekoa ere.
Mapen bidez, argi ikusten da Nafarroak azken urteetan izandako aldaketa. Iruñearen kasuan, erraterako, 1927ko ortomapa eta 2021ekoa parekatuta ikusten da zenbateko aldaketa izan duen hiriak, eta zenbat zabaldu den.
Ezkerrean, Iruñea 1927an; eskuinean, Iruñea iaz.
Antzeko kasua da Tuterakoa ere. Etxebizitzek hartu dute lehen landa eremua zena.
Tutera 1956an ezkerrean, eta Tutera gaur egun eskuinean.
Hiriguneez gain, industrialdeen bilakaera ere adierazten dute mapek. Argi ikusten da hori Berako mapan, erraterako. 1956ko irudian, herriaren inguruan ez dago industrialderik; gaur egungoan, aldiz, industria nabari da. Eta, industriaz harago, 65 urtean egin diren etxebizitzak eta herriaren garapena nabari da.
Ezkerrean, Bera eta Lesakako auzogune bat 1965an. Eskuinean, leku bera 2021ean.
Bertze herriren batzuen kasuan, berriz, urteetan antzera geratu direla erakusteko balio du aplikazioak: Garde, erraterako.
Mapa mota desberdinak konparatzeko aukera ere ematen du aplikazioak. Adibidez, ortomapa bat mapa kartografiko batekin.
Ezkerrean, Leitzako mapa kartografikoa. Eskuinean, ortomapa.
Ordenagailuan, tabletan zein sakelakoan erabili daiteke gobernuak sorturiko tresna, eta euskaraz, gazteleraz zein ingelesez erabil daiteke. Udalerri, herri, helbide, errepide eta koordenatuen araberako bilaketa funtzionalitateak ditu, eta Nafarroako Datu Espazialen Azpiegituraren (IDENA) bidez eskaintzen diren geruzetako edozein gehitu daiteke. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194519/euskal-herriko-zenbait-pertsonaia-animatu-dituzte-adimen-artifizialaren-bidez.htm | Bizigiro | Euskal Herriko zenbait pertsonaia animatu dituzte adimen artifizialaren bidez | Besteak beste, Txirrita, Elbira Zipitria, Sabino Arana, Jon Mirande eta Bilintx ikus daitezke. | Euskal Herriko zenbait pertsonaia animatu dituzte adimen artifizialaren bidez. Besteak beste, Txirrita, Elbira Zipitria, Sabino Arana, Jon Mirande eta Bilintx ikus daitezke. | «Bideo batean agertzen den pertsona baten irudia beste batekin ordezkatzeko gai diren sistemak garatzen hasi dira. Horrek aukera emango luke edizio askorik egin gabe bideo bat editatu eta bertan agertzen den pertsona bat, adibidez, beste batekin ordezkatzeko; deep fake, faltsutze sakona deitzen hasi zaio horri». Hala deskribatu zuen teknika Gorka Julio teknologietan adituak BERRIAn argitaraturiko Faltsutze sakona zutabean.
Hainbat plataforma adimen artifizialean oinarrituriko teknologia denon esku jartzen ari dira azken hilabeteotan. Horietako azkenak faltsutze hitza baztertu du, eta nostalgia gehitu dio: izan ere, Deep Nostalgia-k aukera ematen du argazki zahar (edo berri) bat hartu eta irudian agertzen den pertsonari mugimendua emateko. Askoren arabera, badu zerbait beldurgarria, aukera ematen duelako aspaldi hildako pertsonak eta bakarrik argazkien bidez ezagutzen direnak inoiz baino biziago ikusteko, nolabait.
MyHeritage konpainiak jarri du aplikazioa sarean. Izena eman ondoren, edonork jar dezake edozein erretratu aplikazioan, eta sistemak mugimendua eta keinuak gehituko dizkie horietan agertzen direnei. Aski naturala izaten da emaitza, ez bada irudietan agertzen diren bizarren edo betaurrekoen kasuan. Horren inguruan, Sakon zutabea idatzi du gaur Angel Errok BERRIAn.
Beñat Sarasola idazleak Jon Mirande lankidea proposatu du.
Jon Maia Soriak, Lauaxeta.
Txirrita.
Sabino Arana ikusi nahi izan dute Hiru Damatxo ekoiztetxekoek.
Elbira Zipitria andereño aitzindaria.
Bilintx bera.
Mundu osoan eduki du arrakasta aplikazioak. Horri esker antzeman ahal izan da nolakoak liratekeen hainbat pertsonaia historiko, zinemaren edo bideogintzaren garaian jaio izan balira; une batez, eta keinu txiki batez, sikiera.
Oscar Wilde.
Abraham Lincoln.
MyHeritage Interneteko plataforma bat da. Norbere zuhaitz genealogikoa eraikitzeko aukera ematen du, eta, horren bidez, modua eskaintzen du arbasoren bat partekatzen dutenekin harremanetan jartzeko. Gilad Japhet israeldarrak sortu zuen, 2003an. 90 milioi erabiltzaile baino gehiago ditu, eta horiek gutxienez 12.500 milioi agiri igo dituzte plataformara: besteak beste, izenak, jaiotze agiriak, argazkiak.
DNAren bidez zuhaitzak eraikitzeko eta norbere odolekoak aurkitzeko zerbitzu bat ere badu.
2018ko ekainean, ordea, segurtasun akats bat eduki zuen, eta konpainiak aitortu zuen 92 milioi erabiltzaile baino gehiagoren datuak sekretupetik atera zirela. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194520/kutsadura-alerta-ezarri-dute-ipar-euskal-herrian.htm | Gizartea | Kutsadura alerta ezarri dute Ipar Euskal Herrian | Akitania Berriko ATMO airearen kalitatearen behaketarako erakundeak aktibatu du alerta. Gehieneko abiadura murriztuko dute, eta industrialdeetan zenbait jarduera bertan behera geratuko dira. | Kutsadura alerta ezarri dute Ipar Euskal Herrian. Akitania Berriko ATMO airearen kalitatearen behaketarako erakundeak aktibatu du alerta. Gehieneko abiadura murriztuko dute, eta industrialdeetan zenbait jarduera bertan behera geratuko dira. | ATMO airearen kalitatearen behaketarako erakundeak kutsadura alerta aktibatu zuen atzo Ipar Euskal Herrian. Izan ere, Saharatik etorritako hareak eta gizakiaren aktibitateek eragindako kutsadurak airearen kalitatea okertu dute. Pirinio Atlantikoetako prefeturak zenbait neurri hartu ditu karbono dioxidoaren isuriak apaltze aldera. Autoen, gehiengo abiadurak apaldu ditu autobidean: orduko 130 kilometrotik 110era, 110etik 90era, eta 90etik orduko 70 kilometrora. Bestalde, baratze suak eta mendiko laborantza suteak debekatu ditu. Industria guneetako zenbait aktibitate ere bertan behera uzteko agindu du.
Gas isurketak apaltzeko beste gomendio batzuk ere eman dituzte: autoa partekatzea eta garraio publikoa erabiltzea, tximinia suteak murriztea, hautsa sortzen duten obra guneetan obrak gelditzea, eta laborantza eremuan bazka siloen garbitzerik ez egitea.
Aireko kutsadurak sintoma batzuk eragiten ahal dituela oroitarazi du prefeturak, hala nola eztula, arnasketa arazoak edota begietako eta zintzurreko sumindurak. Herritar zaurgarriei bide nagusietatik ez hurbiltzeko aholkatu die, eta, oro har, kanpoko kirolik ez egitea gomendatu du. Sintoma batzuk agertuz gero lehen arretako medikuengana joateko erran dute.
Alerta egoera noiz bukatuko den ez dute erran, oraingoz. Halere, segurtatu dute biharko baldintza meteorologikoek aireko kutsadura apalduko dutela.
Donostian, ahalegin fisikorik ez egiteko
Donostian ere hainbat aholku eman ditu udalak. Eusko Jaurlaritzako Airearen Kontrolerako Sareak jakinarazi du Saharatik datorren hautsa partikula pilaketa handiagoa eragiten ari dela, eta, ondorioz, Donostiako Udalak eskatu du aire zabalean ahalegin fisiko handirik ez egiteko. Adineko jendeari eta arnasketa arazoak dituztenei zuzendu diete bereziki kalean ahalegin handirik ez egiteko eskaera.
Horrez gain, garraio publikoa erabiltzeko eskatu du udalak, "ibilgailuak direlako aireko partikula kopurua handitzen duten iturrietako bat". Bihar eguraldia aldatu egingo denez, larunbatetik aurrera partikula kopurua murriztea espero da. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194521/ahetzeko-laborantza-lurrei-sailkapena-aldatzearen-kontra-agertu-da-cdpenaf.htm | Gizartea | Ahetzeko laborantza lurrei sailkapena aldatzearen kontra agertu da CDPENAF | Promotore batek laborantzako lur batean luxuzko etxeak eraiki nahi zituela salatu zuen EH Baik atzo. Abisatu dute departamenduko batzordearen erabakia ez dela behin betikoa. | Ahetzeko laborantza lurrei sailkapena aldatzearen kontra agertu da CDPENAF. Promotore batek laborantzako lur batean luxuzko etxeak eraiki nahi zituela salatu zuen EH Baik atzo. Abisatu dute departamenduko batzordearen erabakia ez dela behin betikoa. | «Zerrenda luze baten lehen garaipena». Horrela aurkeztu du EH Baik CDPENAF Natura, Laborantza eta Oihan Eremuen Babesteko Departamendu Batzordearen erabakia. Ahetzeko (Lapurdi) Larre Luzea etxaldeari laborantza sailkapena kendu eta eremua eraikigarri bilakatzeari buruz erabakitzera deitua zen, atzo arratsaldean, Pirinio Atlantikoetako Departamenduko batzordea. Gaur EH Baik jakinarazi du, sailkapena aldatzea ukatu dutela, baina, ezkertiar eta abertzaleen hitzetan, «erabakia ez da behin betikoa».
Prentsaurrekoa egin zuen atzo goizean EH Baik, orain arte laborantzarako izan diren lur batzuetan luxuzko etxebizitzak egin nahi zituztela salatzeko. Promotore pribatu batek eraikuntzarako baimen eskaera egina zuen herriko etxean, eta lursailari sailkapena aldatzea baimendu behar zuen CDPENAFek. «Ez da dudarik: bigarren etxebizitzak izanen dira», deitoratu zuen EH Baik, eta Euskal Hirigune Elkargoan lantzen ari diren Bizitegien Tokiko Planaren eztabaidan kokatu zuen. Azpimarratu zuten erantzun kolektiboak beharrezkoak direla lurraren eta etxebizitzaren arazoa konpontzeko. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194522/lan-baldintza-duinak-eskatu-dituzte-zaintza-sektoreko-langileek.htm | Gizartea | Lan baldintza duinak eskatu dituzte zaintza sektoreko langileek | ELA, LAB, CCOO eta ESK sindikatuek deitu dute grebara. Egungo zaintza eredua baztertu eta pertsonak erdigunean dituen zaintza eredua bultzatzeko eskatu dute. | Lan baldintza duinak eskatu dituzte zaintza sektoreko langileek. ELA, LAB, CCOO eta ESK sindikatuek deitu dute grebara. Egungo zaintza eredua baztertu eta pertsonak erdigunean dituen zaintza eredua bultzatzeko eskatu dute. | ELA, LAB, CCOO y ESK sindikatuek deituta, zaintza sektoreko langileek greba eguna izan dute gaur Hegoaldean. Adinekoen egoitzetako, etxez etxeko zerbitzuko eta eguneko zentroetako ehunka langile atera dira karrikara, eta sektorearen prekarizazioa salatu eta lan baldintza duinak eskatu dituzte.
Urtarrilaren 26an ere atera ziren kalera, eta orduko hartan bezala, oraingoan ere Eusko Jaurlaritzaren jarduna kritikatu dute. Izan ere, Jaurlaritzak %100eko gutxieneko zerbitzuak ezarri ditu, eta sindikatuen aburuz, horrek greba eskubidea oztopatu du. ELA sindikatuak Jaurlaritzaren erabakia auzitegira eraman du.
Egungo zaintza eredua aldatzeko eskatu diete sindikatuek Gasteizko eta Iruñeko gobernuei eta pertsonengan oinarritutako zaintza eredua «berehala» martxan jartzeko. Interes kapitalisten edo alderdikoien aurrean blindatutako zaintza sistema eskatu dute sindikatuek, eta hainbat eskaera egin dituzte: langile guztiak publikoak izatea, ratio nahikoekin zaintza hurbil eta amultsua bermatzen den tokia bermatzea, lan-baldintza duinak izatea, benetako neurriak hartzea genero arrakala ezabatzeko, laneko osasuna bermatzeko neurri eraginkorrak hartzea eta langileentzako erreparazio emozionalerako plan bat duen sistema eratzea, pandemiak uzten dituen ondorio larriak, neurri batean behintzat, arinduko dituena.
Martxoaren 8a, ate joka
Bilbon sindikatu bakoitzak bere aldetik egin du martxa, eta udaletxe aitzinean bildu dira denak. Irune Cerezo ELAko eledunak salatu du ezarritako gutxieneko zerbitzuak patronalaren interesekoak direla: «Martxoaren 8rako lau egun falta direla, milaka emakume ezin izan dira kalera atera gaur», oroitarazi du.
Bide beretik jo du LAB sindikatuko Idazkari Nagusi Garbiñe Aranburuk ere. Martxoaren 8rako erakundeek aukeratutako leloak hutsalak direla salatu du, eta nabarmendu du zaintza sistema publiko baten aldeko urratsak egitea ezinbestekoa dela. «Sektoreko langileek ezinbesteko lana egiten dute, eta lan horrek oraingoa baino ordainsari hobea merezi du», nabarmendu du Aranburuk.
CCOO-eko Idazkari Nagusi Loli Garciak nabarmendu du borrokarako eguna dela gaurkoa, eta urte anitzez «ezkutatua» egon den zaintza lanak ikusaraztekoa.
Gasteiz, Iruñea eta Donostian ere manifestazioak egin dituzte sindikatuek. Gasteizen Andre Mari Zuriaren plazan elkartu dira sindikatuetako zutabeak, eta denek batera itzulia egin dute hirigunean zehar. Donostian, berriz, Alderdi Ederretik abiatu da protesta. Iruñean egindako mobilizazioan, halaber, Nafarroako lehen Egoitza Hitzarmena lortzeko beharrezko pausoak emateko eskatu diote foru gobernuari.
Sindikatuez harago, Babestu Bizkaia, Babestu Araba, Gipuzkoako Senideak, pentsiodunen plataformak, kolektibo feministak, Itaia, Irauli Zaintza, Malen etxea eta bertze hainbat elkartek parte hartu dute. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194523/olaberriko-enpresa-batean-izandako-gas-isuriak-zuriz-estali-ditu-inguruak.htm | Gizartea | Olaberriko enpresa batean izandako gas isuriak zuriz estali ditu inguruak | Nippon Gases enpresan izan da isuria. Goierriko Hitza-ri lekukoek esan diotenez, perlita hautsa da, eta ez da kaltegarria osasunarentzat. N-1ean ezin ikusi geratu dira gidariak, eta auto ilarak sortu dira. | Olaberriko enpresa batean izandako gas isuriak zuriz estali ditu inguruak. Nippon Gases enpresan izan da isuria. Goierriko Hitza-ri lekukoek esan diotenez, perlita hautsa da, eta ez da kaltegarria osasunarentzat. N-1ean ezin ikusi geratu dira gidariak, eta auto ilarak sortu dira. | Gas isuri bat izan da Olaberrian (Gipuzkoa), Ihurre auzoko Nippon Gases enpresan (lehengo Praxair), Goierriko Hitza agerkariak jakinarazi duenez. Lantegitik ke zuria atera da, eta inguru guztiak hauts zuriz estalirik geratu dira. BERRIAk kontsultatutako iturrien arabera, perlita hori ez da toxikoa; beira bolkaniko mota bat da, ur kantitate handiak dituena, eta berotuz gero asko hanpatzen dena. Hezetasunari eusteko erabiltzen da lehen sektorean, eta eraikuntzan ere erabiltzen da. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak ere jakinarazi du material «inertea eta ez-toxikoa» dela.
Istripuak irudi ikusgarriak eta harrigarriak sorrarazi ditu, hauts zuriaren meta handiak hedatu baitira lantegiaren inguruan, eta, horren eraginez, N-1 errepidean trafikoa asko moteldu da, eta auto ilarak sortu dira. Eusko Jaurlaritzako Trafiko zuzendariak esan duenez, arazoak bi noranzkoetan sortu dira, baina 18:30etik aurrera zirkulazioa leheneratu ahal izan dute. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194524/margaret-watkinsen-lehen-atzera-begirakoa-ireki-du-arteguneak.htm | Kultura | Margaret Watkinsen lehen atzera begirakoa ireki du Arteguneak | 150 irudi inguru eta hainbat dokumentu pertsonalez osatu dute erakusketa, eta argazkilari aitzindariaren eta haren obraren «aldarria» izan nahi du. Maiatzaren 30era arte egongo da zabalik, Donostian. | Margaret Watkinsen lehen atzera begirakoa ireki du Arteguneak. 150 irudi inguru eta hainbat dokumentu pertsonalez osatu dute erakusketa, eta argazkilari aitzindariaren eta haren obraren «aldarria» izan nahi du. Maiatzaren 30era arte egongo da zabalik, Donostian. | «Bere jabetzan lapurretarik izan ez balitz, Margaret Watkins ez litzateke oin ohar bat besterik izango argazkilaritzaren historian, eta bere lanek, Glasgowko West End auzoko hamazazpi gelako eta viktoriar estiloko etxean gordetzen zituen haiek, udal zabortegian bukatuko lukete». Hala izango zen, haren bizilagun Joseph Mulhollandi eman izan ez balizkio kutxa beltz handi batean —harenak dira hitzok—, barruan zer zegoen azaldu gabe eta baldintza batekin: bera hil ondoren zabaltzea, ez lehenago. Hil zen Watkins, eta handik bi urtera ireki zuen Mulhollandek kutxa, erdi ahaztuta. «Ebaki nuen argizari gorriz zigilatutako soka, eta 1.200 argazki inguru aurkitu nituen, inoiz ikusitako argazkirik ederrenak». Luze egon ohi ziren gai ugariez hizketan bizilagunak —musikaz, batez ere—, baina Watkinsek inoiz ez zion ezer aipatu argazkilaritzaz. Haren bizitzaren historia osatzen eta obra hura kokatzen hasi zen orduan Mulholland, eta hala itzuli dira haren izena eta irudiak apurka berriz argitara. Lehen atzera begirakoa eskaini dio orain Tabakalerako Kutxa Kultur Arteguneak, Donostian: Margaret Watkins. Black Light. Maiatzaren 30era arte bisitatu ahalko da.
Ane Abalde aretoko zuzendariak itzulingururik gabe aitortu du asmoa zein den: Watkins bera eta haren obra aldarrikatzea. «Bere lana ezagutaraztea eta argazkilaritzaren historiaren testuinguruan jartzea. Watkinsen obra erreibindikatzea, harrigarria delako bere garaian hain ibilbide arrakastatsua izandako emakume batek hain arrasto gutxi utzi izana argazkigintzaren historiografian». Erakusketa 150 argazki ingururekin —%90 inoiz erakutsi gabeak— eta hainbat material pertsonalekin osatu dute: ohar koadernoak eta Gramflex kamera, besteak beste. Irudien artean, askotariko elementu, forma eta eszenak ikus daitezke, eta haien alderdi «moderno eta aitzindaria» nabarmendu du Abaldek. «Emakume modura izan zen aitzindaria, baina baita argazkilari profesional modura ere. Argazkigintzaren eta artearen alorretako hainbat mugarri aurki daitezke haren irudietan: piktorialismoa, Objektibotasun Berria eta diseinuak eta publizitateak argazkilaritzaren garapenean izandako eragina, esaterako».
Profesional «independente» bat izan zen, bere estudio propioa izan zuena, garaiko aldizkari puntako askorentzat lan egin, eta hainbat aldiz jarri zuena bere obra erakusgai. Harik eta hiru hileko bidaia bat itzulerarik gabeko joana bihurtu zitzaion arte, eta bide artistikoaren azkena. Anne Morin komisarioak ekarri du orain haren lana Artegunera, aurrez Berenice Abottena eta Vivian Maierrena bezala, eta, haiena bezainbat, Watkinsena ere «istorio berezi» batekin lagundutako obra dela azpimarratu du hark.
Ez nolakoa, nor baizik
1884an jaio zen Watkins, Hamiltonen (Kanada). «Familia burges batean, non ardura nagusia musikarekiko eta arteekiko interesa elikatzea izan zuen», Morinen esanetan. 1908an etxetik aldendu eta 1914an Clarence H. Whiten eskolan hasteak erabat markatu zuen haren idazkera fotografikoa. Lerro kurbatuez baliatuz, konposizio harmoniko eta orekatuak lantzen hasi zen, aurrerago egonkortuko zuena. Eta horra garairako aurrendari zen lehen keinua. «Ez zuen soilik begiratzen jakin nahi, konposizioak arduratzen zuen. Eszenaratzeak. Forman zuen interesa, ez objektuetan». 1922ko The Wharf (Kaia) da horren erakuslerik borobilena Morinentzat. «Hutsaren eta betearen arteko lanketa ikusten da. Nola duten itzalek objektuek bezainbesteko gorputza».
Erakusketaren hirugarren atalean dator irudi hori: New Yorkeko aldiari eskainitakoan. Aurretik datoz Obra baten sorrera (1908-1915) eta Erretratuak: Watkinsen prestakuntza sasoiko irudi askotarikoei eta orduko kulturgile entzutetsu ugariri egindako lanei dagozkienak, hurrenez hurren. Erretratuen ataletik atera du Morinek, hain zuzen, erakusketarako izena, Watkinsek horietan erakusten duen argiaren trebeziak liluratuta. «Ez dute erakusten nolakoa den bat, baizik eta nor den».
1928an, argazkilariak bidaia bat abiatu zuen Europara; hasieran, Glasgown zituen lau izeba bisitatzeko asmoz. Egoera negargarrian topatu zituen, ordea, gaixorik eta erortzear zegoen etxe batean. «Ez zuen han geratu beste erremediorik izan», dio Morinek. Argazkilaritza behin betiko utzi aurretik, baina, Berlin, Postdam, Paris eta, geroago, Mosku bisitatu zituen, eta azken horretatik, esaterako, 600 irudirekin itzuli zen. Glasgowko eraikuntzen egiturekin ere egin zuen lan, konposizioan arreta jarriz berriz ere. Azken aurreko Europa atalean biltzen dira horiek denak.
Lehenagokoa da azken atala: Fotomuntaketak. 1930-1937 artean, bere artxiboko irudiak baliatuta, diseinu dekoratiboak egin zituen Watkinsek, ehunen fabrikatzaileei saldu ahal izateko. Horiek kenduta, 1935ekoa da orain arte topatu duten Watkinsen azken argazkia: bere itzala erakusten duena. Morin: «Ahanzturan eroritako artxibo baten berreskurapena da hau, baina oraindik asko egon daiteke aurkitzeko. Hemen Maierren lana erakutsi genuenetik hona asko sakondu da haren obran, eta badut sentsazioa Watkinsekin ere antzeko zerbait gerta daitekeela». |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194525/nbek-uste-du-tigrayn-gertaturikoak-gerra-krimentzat-jo-daitezkeela.htm | Mundua | NBEk uste du Tigrayn gertaturikoak «gerra krimentzat» jo daitezkeela | Erakundeak Etiopiako eta Eritreako armaden eta TPLFren erasoak kritikatu ditu, eta iparraldeko eskualdean sartzeko baimena eskatu du, ikerketa «objektibo eta independente bat» egiteko. | NBEk uste du Tigrayn gertaturikoak «gerra krimentzat» jo daitezkeela. Erakundeak Etiopiako eta Eritreako armaden eta TPLFren erasoak kritikatu ditu, eta iparraldeko eskualdean sartzeko baimena eskatu du, ikerketa «objektibo eta independente bat» egiteko. | Iragan azaroan ohartarazpen bat helarazi zuen NBE Nazio Batuen Erakundeak: Etiopia iparraldeko Tigray eskualdeko egoera larria zela. Ordutik hona aldaketa nabarmenik izan ez delakoan, NBE gero eta kezka handiagoa agertzen ari da, adierazi baitu eremu horretan gertaturikoak «gerra krimentzat» jo daitezkeela. Erakundeak hilabeteotan azterturiko informazioan eta bilduriko frogetan oinarrituta egin du adierazpena, baita giza eskubideen eta nazioarteko legediaren «bortxaketa larrien salaketak» jaso eta jaso ari delako ere.
NBEren Giza Eskubideen Batzordeko goi mandatari Michelle Bacheletek gerrako bi aldeei egotzi die ustezko delitu horiek egin izana: Etiopiako eta Eritreako armadei, TPLF Tigray Askatzeko Herri Fronteari eta Etiopiako Amhara eskualdeko armadari eta bere milizia aliatuei. «Iturri sinesgarrietatik salaketa larriak jasotzen ari gara: generoan oinarrituriko sexu indarkeria, epaiz kanpoko hilketak, suntsiketa zabaldua eta jabetza publiko eta pribatua harrapatzea».
Iragan azaroaren hasieran, Etiopiako armadak operazio militar bat hasi zuen TPLFren aurka. Abiy Ahmed herrialdeko lehen ministro eta Bakearen Nobel saridunak salatu zuen eskualde horretan egiten ari ziren ekintza «oldarkor eta ilegalek» konstituzioa eta ordena konstituzionala «arriskuan» jartzen zutela, baita Etiopiaren subiranotasuna mehatxatzen ere; horren harira ezarri zuten larrialdi egoera, eta operazioa abiatu. Parlamentuak Tigrayko Gobernua desegiteko erabakia ere hartu zuen, eta hango legealdia «legez kanpokotzat» jo.
Harrez geroztik, Addis Abebaren aginduz, Etiopia iparraldeko eskualdea erabat bakartuta dago, eta NBEk ezin izan du laguntzarik eraman, gobernuak sarbidea debekatu baitio. Azken astean onartu egin zuen hango herritarrei laguntza humanitarioa helaraztea, baina oraindik ez da halakorik gertatu; gainera, Tigrayko zibilek ezin dute kanpokoekin komunikatu, besteak beste, Interneterako konexioa moztu dietelako.
Testuinguru horretan eskatu du Bacheletek Etiopia iparraldeko eskualdean sartzeko baimena, hilabeteotan gertaturikoaz ikerketa «objektibo eta independente bat» egite aldera. Denetariko salaketak helarazi dituzte GKE gobernuz kanpoko erakundeek: esaterako, Amnesty Internationalek «hainbat sarraskiren» berri eman zuen, eta zenbait GKEk eta Etiopiako opsizioko zenbait alderdik adierazi zuten 50.000 zibil hil direla. NBEk horietako batzuk baieztatzeko aukera izan du, Bacheletek adierazi duenez.
Tigrayn kazetariak eta itzultzaileak ere atxilotu dituzte azkenaldian, hango eta nazioarteko hedabideekin kolaboratzen ari zirela. Berehala askatu dituzte, baina agintariek mehatxu egin diete atzerriko hedabideak «nahasten» dituztenei.
Hauteskundeak ekainean
Etiopian ekainaren 5ean egingo dituzte hauteskunde orokorrak. Joan den abuztuan ziren egitekoak, baina bozen batzordeak horiek atzeratzea erabaki zuen, koronabirusaren pandemiak bultzatuta.
Aurtengo hauteskunde egutegiak, ordea, ez du bozik aurreikusten Tigrayrako. Eskualde horretan iragan irailean egin zituzten hauteskundeak, gobernu federalak ohartarazi zuen arren ez zituela onartuko; emaitza ofizialen arabera, TPLFk botoen %98 eta parlamentuko 152 eserlekuak lortu zituen. Gerora, Tigray Eskualdeko Kontseiluak hamasei diputatu eman zizkien oposizioko lau alderdiri.
Hauteskunde horietako emaitzak izan dira, hain justu, Etiopiako Gobernuaren argudioetako bat TPLFren kontrako gerra hasteko. Hauteskunde batzordearen arabera, Tigrayn behin-behineko gobernu bat ezartzen denean finkatuko dute bozetarako eguna.
Addis Abebak dio Etiopia iparraldeko eskualdeko alderdi nagusienaren buruzagiak preso edo hilda daudela egun; TPLFk, ordea, ukatu egin du informazio hori. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194526/erkidegoen-itxiera-perimetralari-eta-etxeratze-aginduari-eutsiko-diete-aste-santuan.htm | Gizartea | Erkidegoen itxiera perimetralari eta etxeratze aginduari eutsiko diete Aste Santuan | Neurri murriztaileak adostu dituzte Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoek | Erkidegoen itxiera perimetralari eta etxeratze aginduari eutsiko diete Aste Santuan. Neurri murriztaileak adostu dituzte Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoek | Aste Santuan ez dira malgutuko neurri murriztaile nagusiak. Hala adostu dute Espainiako Osasun Ministerioak eta Espainiako Estatuaren menpe dauden administrazioek (Eusko Jaurlaritza eta Nafarroako Gobernua barne), autonomia arteko Osasun Publikoko Batzordean. Erkidegoen perimetroa itxita egonen da egun horietan, eta etxeratze aginduari eutsiko zaio 22:00etatik 06:00etara.
Mahai gainean zegoen beste neurri bat ere: ikasturtean beste erkidego edo herrialde batean bizi diren unibertsitate ikasleak ohiko bizitokira itzultzeko debekua. Azkenean, baina, gai horretan ez dira ados jarri, eta bertan behera utzi dute. Hala ere, adostutako agirian gomendio gisara azaltzen da «ezinbestekoa ez den bidaia oro saihestea».
Osasun Ministerioak autonomia erkidegoetako gobernuei eskatu die «alerta ez arintzeko», azken asteotako adierazleak eta COVID-19aren transmisioaren bilakaera «positiboak» izan arren. Ekitaldi jendetsuak ere debekatuko dituzte egun horietan.
Hortaz, joan-etorriak mugatuta egonen dira datozen asteetan, propio baimenduta dauden salbuespenenetan izan ezik, hala nola «ohiko bizilekura edo familiaren etxera itzultzea», adingabeak edo mendeko pertsonak zaintzea edota lanera joan behar izatea. |
2021-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/194527/athletic-hirugarren-finalera.htm | Kirola | Athletic, hirugarren finalera | Athleticek Espainiako Kopako finala jokatuko du, Levanteri luzapenean irabazi eta gero. Galtzen joan da, baina emaitza iraultzea lortu du Berenguerren golarekin. Finalean Bartzelona aurkari, apirilaren 17an. Hamabost egun lehenago Realaren aurkakoa dauka, aurreko denboraldiko Kopakoa. | Athletic, hirugarren finalera. Athleticek Espainiako Kopako finala jokatuko du, Levanteri luzapenean irabazi eta gero. Galtzen joan da, baina emaitza iraultzea lortu du Berenguerren golarekin. Finalean Bartzelona aurkari, apirilaren 17an. Hamabost egun lehenago Realaren aurkakoa dauka, aurreko denboraldiko Kopakoa. | Athleticek hiru final jokatu nahi zituen 2021ean, eta lortu du balentria. Espainiako Kopako denboraldi honetakoa falta zitzaion, eta atzo eskuratu zuen txartela, Levanteren zelaian 1-2 irabazi eta gero. Bartzelonaren aurka jokatuko du finala Sevillan, apirilaren 17an. Superkopako titulua badu, eta aukera du iazko Kopakoa eta oraingoa ere lortzeko.
Iñigo Martinez gabe ekin zion partidari, Apelazio batzordeak ez ziolako lau partidako zigorra behin-behinean eten. Unai Nuñez jarri zuen Marcelinok ondarrutar atzelariaren partez, baina haren lekuan Yeray ipiniz. Euskarrian Vesga eta Unai Lopez hautatu zituen entrenatzaileak. Beste jokalari guztiak, espero zirenak. Levanteren kasuan, jokalariak bainoago, zer estrategia hautatuko zuen zen zalantza. Ostrukarena egitearen alde egin zuen Paco Lopezek. Beste modu batera esanda: taldeak egiten ez dakiena, edo partidak irekitzea eta korrika egitea bezain ondo menderatzen ez duen moldea. Bigarren zatian oso agerian geratu zen hori, etxekoen ezintasuna eta deseresotasuna nabarmenduz.
Horretan eragina izan zuen Athleticek ere. Presioari esker, Levanteri aurrera egitea galarazi zion gehienetan. Gainera, atera izan zenean, baloia galdutakoan nahi beste erraztasun eman zizkion Athletici kontraerasoan ateratzeko. Hain justu, horretan moldatzen da oso ondo Marcelinoren taldea. Norgehiagoka hasi orduko ikusi zen zein zegoen eroso, eta zein ez. Athletic osoago zegoen, sendoago, berea egiten. Levante, ez. Baina futbolak izan ohi dituen apeta bitxi eta ezusteak tarteko, Levantek sartu zuen lehenengo gola. Moralesek ezkerretik egin zuen jokaldia, eta Rogerrek jaso zuen baloia area txikian, lehen zutoinaren parean. Buelta azkar eman, eta jaurtiketa sarera joan zen. 17. minutua zen. Horrelako jokaldiak ez ote zituen beste sendotasun batekin defendatzen taldeak entrenatzailea aldatu baino lehen...
Kontuak kontu, partida hasieran behar zuen golaren bila joan beharra zeukan Athleticek, baina luzapena behartzeko, gutxienez. Berean segitu zuen. Baita Levantek ere, zuri-gorrien zorionerako. Uzten segitzen zion kontraerasoak lotzen, eta ordu-erdia gainean zela, beste bat kateatu zuten Williamsek-eta. Erdiratu egin zuen ezkerretik, eta Raul Garciari penaltia egin zion Duartek. Jokaldiaren segidan, Berenguerrek gola egin zuen, baina Del Cerro Grande epaileak penaltia lehenetsi zuen. Ez zuen hutsik egin Raul Garciak. Joaneko partidako emaitza bera zuen partidak. Unai Simonen ateko zutoinetako batek galarazi zion Levanteri bigarren gola 43. minutuan. Bigarren zatiak are gehiago utzi zuen agerian Levante ez zegoela arriskurik hartzeko. Athleticek bereari eutsi zion, baina Aitorren area ingurura iritsi zen bakoitzean, kanporaketa erabakitzeko aukera galtzen ari zenaren itxura eman zuen; sarritan, erdiraketa txarrengatik.
90 minutuak bete baino dezente lehenagotik hartu zuen partidak luzapenerako traza. Ordu erdi horretan, lehen aukera Raul Garciak izan zuen 93. minutuan. Kanpora jaurtiketa. Levantek 105.ean izan zuen berea, Unai Simonek dotore urrundu zuenean Bardhiren falta jaurtiketa. Bi taldeek aldaketa andana eginda, partida bazihoan penaltietara. Baina Berenguerren zartakoa azaldu zitzaion Athletici, nahi gabe joan zitzaionean baloia. Aurreratu, jaurti, atzelari bati jo, eta gola. Haizea alde Marcelino eta bere taldearentzat beste behin, baina merezitako saria izan zen, bere nortasunari ez ziolako traiziorik egin. Levantek bai. Alferrik ditu orain damuak. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194557/astrazenecaren-hornidura-arazoak-agerian-italiak-250000-dosi-blokeatu-ondoren.htm | Mundua | AstraZenecaren «hornidura arazoak» agerian, Italiak 250.000 dosi blokeatu ondoren | Italiako Gobernuak Australiara bidean zegoen AstraZenecaren txerto kargamentu bat geldiarazi zuen atzo. Guztira, 250.000 dosi blokeatu ditu. | AstraZenecaren «hornidura arazoak» agerian, Italiak 250.000 dosi blokeatu ondoren. Italiako Gobernuak Australiara bidean zegoen AstraZenecaren txerto kargamentu bat geldiarazi zuen atzo. Guztira, 250.000 dosi blokeatu ditu. | Txertoen gaia eztabaidarako sugar da oraindik ere. Italiako Gobernuak Australiara esportatzeko bidean zegoen AstraZenecaren txerto kargamentu bat geldiarazi zuen atzo, Europako Batasunean eta Italian dauden Oxford-AstraZeneca «txertoen urritasuna» eta hornidura prozesuan egon diren «atzerapen ugariak» nabarmenduta. Txerto horiek Oxford-AstraZeneca farmazia etxeak Italiako instalazio batean ekoiztutakoak ziren, eta 250.000 dosi blokeatu zituzten.
Europako Batasunean duela zenbait egun onartu zuten horrelako kasuetan herrialdeak kargamentu bat geldiarazteko aukera izatea. Baina zer arrazoik ahalbidetzen dute neurri hori? Bada, txertoak ekoitzi dituen farmazia etxeak Europako Batasunarekin hitzartutako betebehar eta baldintza guztiak betetzen ez dituenean geldiarazi ditzake txertoen esportazioak. Italiako Gobernuak erabili du lehenengo aldiz botere hori, atzo Australiara bidean zeuden AstraZenecaren 250.000 dosi blokeatuta.
Oxford-AstraZeneca farmazia etxeak «hornidura arazoak» dituela iragarri zuen. Hornidura falta horren ondorioz, 2021. urtearen lehen hiruhilekoan hitzartutako dosien %40 soilik utziko ditu Europako Batasunaren esku, Europako lantegi batzuetan ekoizpen arazoak dituela argudiatuta. Gainera, hedabide batzuek susmoak piztu dituzte, esan baitute Oxford-AstraZeneca farmazia etxeak Erresuma Batuari saldu dizkiola EBko herrialdeei zegozkien zenbait dosi. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194558/gaur-amaitzen-da-pandemiak-kulturan-izandako-eragina-aztertzeko-mintegian-izena-emateko-epea.htm | Kultura | Gaur amaitzen da pandemiak kulturan izandako eragina aztertzeko mintegian izena emateko epea | Urtebetean COVID-19ak Euskal Herrian izan duen eragina aztertzeko bigarren online mintegia egingo du BERRIAk hilaren 10ean, 19:00etan: Sortzaileak garai pandemikoan. Izena emateko epea irekita dago, eta hori egiten dutenek galderak egiteko aukera izango dute. | Gaur amaitzen da pandemiak kulturan izandako eragina aztertzeko mintegian izena emateko epea. Urtebetean COVID-19ak Euskal Herrian izan duen eragina aztertzeko bigarren online mintegia egingo du BERRIAk hilaren 10ean, 19:00etan: Sortzaileak garai pandemikoan. Izena emateko epea irekita dago, eta hori egiten dutenek galderak egiteko aukera izango dute. | COVID-19aren pandemiak gogor jo du kultura, eta kalterik handienak pairatu dituzten sektoreetako batzuk dira arte eszenikoak, bertsolaritza eta musika. Ander Lipus aktorearekin, Nerea Ibarzabal bertsolari eta Txakur Gorria sormen kolektiboko kidearekin eta Leire Iribarne Diabolo Kiwi musika taldeko kidearekin mahai inguru bat egingo du BERRIAk, online. Hiru horien esperientzian oinarrituta, pandemiak sortzaileengan izan duen eragina aztertzea da asmoa.
Koronabirusa Euskal Herrian agertu zenetik urtebete bete den honetan, gaiarekin lotuta BERRIAk abian jarriko duen bigarren mintegia da kultur sortzaileekin egingo duen hau. Urtebetean zientziaren ikuspegitik ikasitakoa aztertuz egin zuen aurreneko mintegia, otsailaren 17an, eta, orduan bezala, parte hartzaileek oraingoan ere protagonistei galderak egiteko aukera izango dute, aplikazioaren txataren bidez.
Horretarako, beharrezkoa da izena ematea. Epea irekita dago, eta martxoaren 9an itxiko da, mintegiaren bezperan. Parte hartzaileek mintegia ikusi eta entzuteko esteka jasoko dute hura hasi baino ordu batzuk lehenago, posta elektronikoz. Estekan klik eginez, mintegian sartu ahal izango da, bai Zoom aplikazioaren bidez, bai nabigatzailearen bidez. Ordu eta erdiko iraupena izango du saioak. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194559/joan-etorriak-baimenduko-dituzte-araban-bizkaian-eta-gipuzkoan.htm | Gizartea | Joan-etorriak baimenduko dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan | Labik bertan behera utzi du udalerrien itxiera perimetrala, eta, asteartetik aurrera, mugitzea libre izango da Araba, Bizkai eta Gipuzkoa artean. Gainerako neurriek indarrean jarraituko dute. | Joan-etorriak baimenduko dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Labik bertan behera utzi du udalerrien itxiera perimetrala, eta, asteartetik aurrera, mugitzea libre izango da Araba, Bizkai eta Gipuzkoa artean. Gainerako neurriek indarrean jarraituko dute. | Gaur arratsaldean bildu da Euskadiko Babes Zibileko Planaren Aholku Batzordearen (Labi) batzorde teknikoa, eta osasun krisiari aurre egiteko neurri murriztaileak arintzea erabaki du. Bertan behera utzi dute udalerrien itxiera perimetrala. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak adierazi du gainontzeko neurriak mantentzea dela «zuhurrena», egoera epidemiologikoa hobetu artean. Egoera «larria» den arren, etorkizunari «ikuspegi positiboarekin» begiratzeko moduan dago Jaurlaritza, lehendakariaren arabera.
Dena dela, Urkulluk aitortu du «zalantzak» dituela egoera epidemiologikoak datozen hilabeteetan izango duen bilakaeraren gainean. Izan ere, egungo joera positiboa «nabarmena» da harentzat, baina beheraldia «moteldu» egin dela adierazi du, eta oraindik paziente asko daudela zainketa intentsiboetako unitateetan. Kezkari eusteko lau arrazoi eman ditu: aldaera berrien arriskua, beheranzko joeraren mantsotzea, inguruko herrialdeen bilakaera okerra, eta neurriak arinegi laxatzeak egin lezakeen kaltea.
Egungo egoera aztertuta, Urkulluk adierazi du udalerrien itxiera ez dela «beharrezkoa» dagoeneko. Egoerara egokitzeko, Eusko Jaurlaritzak ez du gehiago erabiliko 500 kasuren intzidentzia tasa udalerri batzuetan neurriak zorrozteko erreferentzia gisa, gero eta herri gutxiagok dutelako positibo kopuru hori.
Neurriak gehiago malgutzeko, zenbaki bat errepikatu du lehendakariak: 60 kasuren intzidentzia tasa izan nahi dute hiru lurraldeetan. «Hori da agertokirik egokiena, horrek izan behar luke euskal gizarte guztiaren konpromisoa».
Egoera epidemiologikoa gehiago hobetu arte behintzat, etxeratze aginduak indarrean jarraituko du 22:00etatik 06:00etara, merkataritza eta kultur jarduerak amaitu egin beharko dira 21:00etarako eta bilkurak lau pertsonakoak izango dira gehienez aurrerantzean ere.
Eusko Jaurlaritzak dekretu bat onartuko du, eta astelehenean emango dute argitara, asteartean indarrean sar dadin. Dekretu horretan zehaztuko dituzte neurri guztiak. Martxoaren 8a da astelehena, eta Urkulluk aitortu du horrek izan duela eragina neurriak asteartetik aurrera arintzea erabakitzeko. Esan du nahiago duela herritarrak haien udalerrietan mobilizatzea soilik.
Dekretu horren barruan sartuko dute ebazpen bat lan eskaintza publikoen eta aire librean egindako jardueren gaineko zehaztapen gehiagorekin.
Koronabirusaren hedatzeari aurre egiteko neurri horiek hogei egin barru aztertuko ditu atzera Labik. Hala ere, Urkulluk adierazi du ez direla «agertoki oparorik» aztertzen ari, eta ez dituztela bertan behera utziko gainontzeko neurri murriztaile guztiak.
Aste Santuko murrizketei so
Aste Santuei begira, galdera andana dago airean. Igaro egunetan, «zuhurtasunaren» aldeko mezuak adierazi dituzte Eusko Jaurlaritzako buruzagiek, eta atzo berritu egin zituen gobernuko eledun Bingen Zupiriak: «Mugikortasunean aldaketaren bat balego ere, kontuan izan behar dugu kontuz eta neurri zorrotzak betez ibili beharreko 3-4 hilabete ditugula aurrean». Nafarroako Gobernuak ere, etorkizun hurbileko eta ertaineko erabakiak hizpide, «zuhurtasunaren» aldeko hautu nabarmena egin zuen.
Bide berean, atzo ezagutarazi zuten Espainiako Gobernuak Aste Santura begira ondu duen plana. Carolina Darias Osasun ministroak asteazken gauean argi utzi zuen gobernuaren asmoa ez dela inondik inora ere prebentzio neurriak sobera arintzea Aste Santuan. «Gure helburua bizitzak salbatzea da, ez asteak salbatzea». Lelo hori errepikatu zuen behin eta berriz; joan-etorriak mugatzen jarraitzeak garrantzi handia duela oroitarazi zuen, eta onena autonomia erkidego guztiek ikuspegi «homogeneo» batekin jardutea dela adierazi.
Efe agentziak atzo zabaldu zituen Espainiako Gobernuak Aste Santuan pentsatuta prestatu duen planaren gakoak. Agentziaren esanetan, bertan zehazten da erkidegoen arteko mugimendurik ezingo dela baimendu, eta deia egingo dela, oro har, «beharrezkoak» ez diren bidaiak eta «jende pilaketa ugariak» saihesteko. Atzo arratsaldean jakin zen Osasun Publikoaren Batzordean elkarturik onetsi zutela autonomia erkidegoek proposamen horren gaineko itun bat. Horiek horrela, Aste Santuan itxita egongo dira erkidegoak. Andoni Ortuzar EAJko EBBko lehendakariak uste du «ideia ona» dela autonomia erkidegoak Aste Santuan itxita edukitzea, eta ohartarazi du Gabonetan gertatu zenaren adibidea «oso hurbil dagoela». |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194560/frontexek-ebatzi-du-egeo-itsasoan-ez-dela-migratzailerik-legez-kanpo-itzularazi.htm | Mundua | Frontexek ebatzi du Egeo itsasoan ez dela migratzailerik legez kanpo itzularazi | Turkia eta Grezia arteko mugan Europako legedia urratu izanaren frogarik ez dagoela dio agentziaren barne ikerketak, baina prozeduretan «hutsuneak» izan direla dio. Gaur argitaratuko duten txostenaren edukia aurreratu du Herbehereetako NOS telebista kateak. | Frontexek ebatzi du Egeo itsasoan ez dela migratzailerik legez kanpo itzularazi. Turkia eta Grezia arteko mugan Europako legedia urratu izanaren frogarik ez dagoela dio agentziaren barne ikerketak, baina prozeduretan «hutsuneak» izan direla dio. Gaur argitaratuko duten txostenaren edukia aurreratu du Herbehereetako NOS telebista kateak. | Greziako mugazainek Turkiara itzulitako migratzaileen asilorako eskubidea urratu izanaren frogarik ez du aurkitu Frontex Muga eta Kostaldeetako Guardiaren Europako Agentziak, gaur aurkeztu behar duen barne ikerketan, Herbehereetako NOS telebista kateak aurreratu duenez.
Turkiara itzuli aurretik migratzaileek asiloa eskatzeko bidezko prozedura baterako aukerarik izan ote duten argitu behar zuen agentziak, eta, telebista katearen arabera, ez du aurkitu Europako legedia hautsi izanaren ebidentziarik, nahiz eta aitortu duen «hutsuneak» izan direla kudeaketan eta mugetako kontroletan.
Iazko urrian, Erresuma Batuko Bellingcat atari digitalak eta beste zenbait hedabidek salatu zuten migratzaileak legez kanpo itzularazten ari zirela Mediterraneoko Egeo itsasoan, Turkia eta Grezia arteko mugan, eta horretan Frontex aktiboki parte hartzen ari zela. Migratzaileak iritsi ahala itzularazten ari zirela adierazi zuten, asiloa eskatzeko aukerarik eman gabe eta, beraz, Europako legedia urratuz. Salaketa horien ondorioz, barne ikerketa bat abiatu zuen Frontexek.
Aztertutako bost kasu argitu gabe geratu direla azaldu du agentziak txostenean. Kostazainen beste zortzi esku hartzeren inguruko azalpenak jasota daude, ordea, eta ebatzi du horietan ez dela praxi okerrik izan, eta ez dela urratu migratzaileak iritsi ahala itzularaztea galarazten duen legedia. Hala ere, txostenak dio akatsak izan direla Frontexen funtzionamenduan; batez ere, migratzaileen jarraipen sisteman eta txostenen aurkezpenean. Horiek zuzentzea eskatu du. Lan egiteko «kultura berri bat» behar da, agentziaren arabera, zeinetan akatsak «aitortu eta zuzendu» egingo diren, «desegokia den edozein jokabideren aurrean kontzientziazio eta sentsibilitatea sortzeko».
Txostenean jaso diren akatsak Greziako mugazainen jarduerararen ingurukoak dira. Hala ere, txostenak dio kasu horietan ez zegoela garbi migratzaileek Greziako kostaldera iritsi nahi zuten, eta ezta Turkiari itzuli zitzaizkionik ere.
Brusela, gainean
Frontexen administrazio kontseiluak bilera egingo du gaur Varsovian, eta bertan aurkeztuko du txostena. Europako Parlamentuak auzia ikertzeko sortutako batzordearen aurrean azalpenak eman zituen atzo Fabrice Leggeri Frontexeko zuzendariak. Izan ere, Bruselaren miran dago agentzia. Migratzaileen oinarrizko eskubideak betetzen direla gainbegiratuko duten berrogei funtzionario kontratatuko dituela esana du agentziak, baina orain arte ez du halakorik egin. Atzerapen horrengatik barkamena eskatu zuen zuzendariak, eta azaldu zuen hil honen amaieran edo apiril hasieran lanean hasiko direla funtzionario horietatik hamabost.
Kontratazioak lehenago egin zitezkeela erantzun zion Ylva Johansson Europako Barne komisarioak, eta horrek lagunduko zukeela «mugan bertan eginiko itzulketen txostenak azkarrago eta hobeto argitzen». Iazko abenduan, gutun bat igorri zion Johanssonek Leggeriri, eta ikuskarien kontratazioa oztopatu izana egotzi zion.
Halaber, auzia gehiegi luzatu izana deitoratu zuen atzo Johanssonek, eta esan zuen horrek kalte egin diola Frontexen izenari.
Barne komsarioari ere iritsi zitazion kritikarik, ordea. Sira Rego Europako Ezker Batuko eurodiputatuak zegokion erantzukizuna hartu ez izana egotzi zion. «Oso ondo dago azaltzea hunkituta dagoela, ikuspuntu humano batetik, baina zer egingo duen ere esan behar du. Erantzukizuna hartu behar du, eta horretan albo batera egin du gaur Johanssonek», adierazi zuen. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194561/industriak-eta-eraikuntzak-hazten-amaitu-zuten-2020-urtea.htm | Ekonomia | Industriak eta eraikuntzak hazten amaitu zuten 2020. urtea | Udazkeneko murrizketek berriro txikitu dute zerbitzuen ekarpena Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. | Industriak eta eraikuntzak hazten amaitu zuten 2020. urtea. Udazkeneko murrizketek berriro txikitu dute zerbitzuen ekarpena Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. | Eustatek berretsi egin ditu urtarrilean aurreratutako datu makroekonomiko nagusiak. Hau da, 2020an, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ekonomiak %9,5 egin zuela atzera eta enplegu galera ere oso handia izan zela (-%8,1).
Datu horiek zabaldu ditu gaur estatistika agentziak, eta, horietan ikusten denez, bilakaera ez da berdina izan sektore ekonomiko guztietan. Horrela, hiruhileko arteko tasan hazten bukatu zuten industriak eta eraikuntzak, haiengan ez zuelako eragin handirik izan udazkenetik aurrera hartu ziren neurri murriztaileek.
Industriak, esaterako, 2020ko bigarren hiruhilekoan galdutakoa (-%23,4) praktikoki berreskuratu zuen hirugarrenean (+%23,3), eta laugarrenean hazten jarraitu zuen (+%3,3). Urte arteko tasa negatiboa zuen oraindik ere 2020 amaieran (-%7,2), baina gero eta apalagoa.
Gauza bera esan daiteke eraikuntzari buruz: bigarren hiruhilekoan -%24 galdu ondoren, hurrengo bietan tasa positiboetara itzuli da —+%25,4 eta +%2,9—. Horrenbestez, baliteke 2021eko lehen hiruhilekoan jada urte arteko tasa positiboetara itzultzea, industria bezalaxe.
Egoera desberdina da zerbitzuetan. Tabernak eta jatetxeak hainbat astez ixteak, beste dendetan mugak jartzeak eta, oro har, joan-etorriak murrizteak erabat eten zuen suspertzea 2020. urteko azken hiruhilekoan. Udaberrian galdutakoa (-%14,9) udan berreskuratu ondoren (+%14,1), azken hiruhilekoan berriro txikitu zen ekonomiaren sektore inportanteenaren ekarpena (-%0,2). Murrizketa hori oso-osorik zor zaio merkataritzari, ostalaritzari eta garraioari (-%2,4), gainerako zerbitzuak parean edo gorantz doazelako.
Lurralde batetik bestera ez da alde handirik: Bizkaian %9,6 txikitu da BPGa; Araban, %9,5; eta Gipuzkoan, berriz, %9,3.
Gastu publikoa, gora
Eskariaren ikuspuntutik, sektore publikoa izan da ekarpena handitu duen bakarra: %4,5 gehiago 2020 osoan. Baina hori inondik ere ez da nahikoa izan konpentsatzeko familien kontsumoan (-%10,7) eta inbertsioan (-%11,6) izan den amiltzea. Gainera, kanpo sektoreak ez dio ohiko ekarpena egin hiru lurraldeetako ekonomiari, nazioarteko merkataritzak kolpe historikoa jasan baitu 2020. urtean: esportazioen ekarpena %17,1 txikitu da, eta inportazioena, %15,3 .
Alde horretatik, Eusko Legebiltzarrean egindako agerraldian, Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak aitortu du kudeaketan arazoak izan direla, baina ukatu egin du sektore kaltetuenak «babesgabe» egon direla, «Eusko Jaurlaritzak lehen egunetik onartu dituelako haien aldeko neurriak». |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194562/osakidetzak-25etik-117ra-handitu-du-txertaketa-gune-kopurua.htm | Gizartea | Osakidetzak 25etik 117ra handitu du txertaketa gune kopurua | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako txertaketa prozesuaren erritmoa bizkortzeko asmoa azaldu du Osasun Sailak: 57.000 dosi jarri nahi dituzte astebetean, gaurtik hasita. | Osakidetzak 25etik 117ra handitu du txertaketa gune kopurua. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako txertaketa prozesuaren erritmoa bizkortzeko asmoa azaldu du Osasun Sailak: 57.000 dosi jarri nahi dituzte astebetean, gaurtik hasita. | Orain arte, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan guztira 25 gune egon dira COVID-19aren kontrako txertoak jartzeko: gaurtik, 25 izateari utzi, eta 117 espazio izanen dira. Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik eman du aldaketaren berri, Legebiltzarrean. Sailburuak zehaztu duenez, asmoa da 57.000 txerto dosi jartzea astebetean, gaurtik datorren ostiralera bitarte.
Gainera, Osakidetzak txertoaren dosiak bigarren aldirako gordetzearen alde agertu da Sagardui. Haren esanetan, pertsonen immunitatea bermatu nahi bada, hori da hartu beharreko bidea. Hain justu, aipatu du Espainiar Estatuko beste komunitate batzuek ez dutela horrela jokatu, eta esan du horrek zenbait kasutan eragotzi egin duela bigarren dosia garaiz jartzea. Halaber, Osakidetzaren gaitasuna goraipatu du Sagarduik: «Dosiak gordetzen ditugu, baina, horiez gainera, jasotzen ditugun dosi guztiak jartzen ditugu, horretarako gaitasuna baitugu».
Txertoa, 80 urtetik gorakoei
Nafarroako Gobernuak iragarri du datorren astean hasiko direla 80 urtetik gorakoak txertatzen Tafallan, Azkoienen, Zangozan eta Altsasun. Foru gobernuak zehaztu duenez, adinari dagokionez, 90 urtetik gorakoek lehentasuna izanen dute. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194563/urkullu-laquotubacexen-kaleratzeak-gutxitzeko-bideak-aztertu-behar-diraraquo.htm | Ekonomia | Urkullu: «Tubacexen kaleratzeak gutxitzeko bideak aztertu behar dira» | Lehendakariaren arabera, Eusko Jaurlaritzak «interes handia» erakutsi du «egoera gainditzeko eta ahalik eta lanpostu gehien babesteko». | Urkullu: «Tubacexen kaleratzeak gutxitzeko bideak aztertu behar dira». Lehendakariaren arabera, Eusko Jaurlaritzak «interes handia» erakutsi du «egoera gainditzeko eta ahalik eta lanpostu gehien babesteko». | Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak Tubacexeko zuzendaritzari eta sindikatuei dei egin die hodi enpresa horrek Laudion eta Amurrion (Araba) dituen lantegietan «irtenbide traumatikoak gutxitzeko bideak aztertzeko». Neurri horien artean lantegi aldaketak, erretiro aurreratuak, eszedentziak eta borondatezko irteera ordainduak aipatu ditu.
Aurreko astean Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapenerako sailburua mintzatu zen bide beretik hitz egin du Urkulluk. Tapiak mezua igorri zion Tubacexeko zuzendaritzari sindikatuekin negoziatu zezan, eta bere hasierako eskaintza aldatzeko eskatu zion. Hori esan eta gutxira, enplegu erregulazioan jasotako 150 kaleratzeak 134ra murriztea proposatu zuen enpresak. Sindikatuek behin eta berriz esan dute ez dutela kaleratzerik onartuko.
Hurrengo asteazkenean amaitzen da negoziazio epea. Langileak greba mugagabean daude otsailaren 15etik, eta egunero mobilizazioak egiten dituzte. Horietako batzuetan Ertzaintzaren jarrera neurriz kanpokoa izan dela salatu dute. Hain zuzen ere, ELA, LAB, ESK eta Steilas sindikatuek deituta, bi orduko lanuztera deitu dute gaurko Aiaralde osoan, 11:00etatik 13:00etara. Eskualdeko udalek esan dute kezkatuta daudela hango egoerarekin.
Tubacexek 25,3 milioi euroren galerekin itxi zuen 2020. urtea, aurrekoa 11 milioiren irabaziekin amaitu ostean. Zuzendaritzaren arabera, bereziki Arabako lantegiek eragin dute zuloa.
Zuzendaritzaren «iruzurra»
Lehendakariak Tubacexeko egoerari buruz hitz egin du ostiral honetako kontrol saioan, Jon Hernandez Elkarrekin Podemos-IU taldeko legebiltzarkideak eginiko galderari erantzunez. Enplegua erregulatzeko espedientea «erabat baztertzeko» eskatu dio Urkulluri. Azpimarratu duenez, kaleratzeak ez dira beharrezkoak enpresaren bideragarritasunerako, eta «iruzur» egiten ari da zuzendaritza. Gogoratu du Tubacexek «zortzi milioi euro baino gehiago» jaso dituela laguntza publikoetan.
Hernandezen arabera, langile gastuak murriztu nahi ditu enpresak; kalitatezko enpleguak kendu nahi ditu lanpostu prekarioekin ordezkatzeko, eta koronabirusa aitzakia gisa erabiliz egin nahi du hori guztia. Enpresa behar beste ez estutzea leporatu dio Jaurlaritzari.
Urkulluk erantzun du bere gobernua «aspalditik» ari dela lanean Tubacexen kasuan, eta «interes handia» erakutsi duela «egoera gainditzeko eta ahalik eta lanpostu gehien babesteko».
Lan gatazkak eta Ertzaintza
Tubacexen eta beste enpresa batzuetan langileek eginiko protestetan Ertzaintzak agertu duen jarrerari buruz ere galdetu diote gobernuari ostiral honetako kontrol saioan. Josu Erkoreka Segurtasun sailburuak adierazi duenez, lan gatazkei emandako erantzuna ez da poliziala, «dimentsio anitzekoa» da, enpresentzako laguntza programekin-eta. Adierazi du urtarriletik hona Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan lan gatazkekin lotutako 1.300 manifestazio baino gehiago jakinarazi direla, eta horien% 99,9an Ertzaintzaren jarduera presentziala izan dela, «ia esku hartze eraginkorrik gabe, segurtasun publikoa bermatzeko». |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194564/garbitzaileek-protesta-egin-dute-prekaritate-pandemiaren-aurka.htm | Ekonomia | Garbitzaileek protesta egin dute, "prekaritate pandemiaren aurka" | Gipuzkoako eraikin eta lokalen garbitzaileek manifestazio bat egin dute Donostian, ELAk, LABek eta UGTk deituta. | Garbitzaileek protesta egin dute, "prekaritate pandemiaren aurka". Gipuzkoako eraikin eta lokalen garbitzaileek manifestazio bat egin dute Donostian, ELAk, LABek eta UGTk deituta. | Emakume garbitzaileek, eraikin eta lokaletan aritzen diren langileen gehien-gehienek, protesta egin dute gaur, Donostian, gizon garbitzaileekiko duten soldata arrakalaren aurka. Kale garbitzaile gehienak gizonezkoak dira, eta azpisektore horrek lan baldintza hobeak ditu emakumeek osatzen dutenak baino. Hala, "prekaritate pandemiaren aurka" elkarretaratu dira garbitzaileak.
Hil honetan egingo dituzten greba egunen atarikoa izan da ekitaldia. ELAk, LABek eta UGTk deituta, martxoaren 15etik 18ra lanuztea egingo dute Gipuzkoako garbitzaileek, lan hitzarmena negoziatzeko eta berritzeko.
Gaur egun, 2018ko itunaren araberako lan baldintzekin ari dira garbitzaileak, ELAko ordezkari Ana Alberdik azaldu duenez. Enpresekin izan duten azken bileran, "Eulenek ez du onartu %28ko soldata arrakala dagoenik", eta mahai gainean jarritako proposamenak "barregarriak" izan dira, sindikatuen arabera. Are, antzinatasunarekin eta gaixo baimenekin lotutako "murrizketak" egin nahi ditu enpresak, Alberdiren arabera. "Kalean jarraituko dute irtenbide bat eman arte", esan du. 5.000 behargin inguruk jarduten dute Gipuzkoako garbikuntzan, eraikin eta lokaletan, eta haien %80 emakumeak dira. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194565/hong-kongeko-hauteskunde-sistema-aldatuko-du-txinak.htm | Mundua | Hong Kongeko hauteskunde sistema aldatuko du Txinak | Gaur hasi da Herri Batzar Nazionala, eta martxoaren 11 baino lehen onartuko ditu aldaketak. Horrek bozak atzeratzea eragin dezake, bigarren aldiz. | Hong Kongeko hauteskunde sistema aldatuko du Txinak. Gaur hasi da Herri Batzar Nazionala, eta martxoaren 11 baino lehen onartuko ditu aldaketak. Horrek bozak atzeratzea eragin dezake, bigarren aldiz. | Hasi da Txinako Herri Batzar Nazionala, eta erakunde horrek Hong Kongeko bozen inguruan zer erabaki hartuko esperoan daude hiriko biztanleak. Pekinek atzo jakinarazi zuen aldaketak egingo dituela hiriko hauteskunde sisteman, eta, hainbat hedabideren arabera, horrek bozak beste urtebete atzeratzea eragin dezake.
Batzarra hasteko hitzaldian, Li Kegiang Txinako lehen ministroak adierazi du «atzerriko edozein esku hartze erabakitasunez geldiaraziko» dutela. Hori lortzeko bidean, herrialdeko «konstituzioaren ezarpenari eta Hong Kongekiko harremana arautzen duten oinarrizko legeei lotutako mekanismoak hobetuko ditu Txinak», Kegiangen esanetan.
Batzarra hasteko atarian adierazi zuen gobernuak gaia hizpide izango dutela, eta Batzorde Iraunkorreko presidenteorde Wang Chenek lehen eguna baliatu du «Hong Kongeko hauteskunde sistema hobetzeko» araudiaren lehen zirriborroa aurkezteko, Xinhua albiste agentziak argitaratu duenez.
Herri Batzar Nazionalak martxoaren 11ra bitarte iraungo du, eta hura amaitu baino lehen erabaki bat hartzea espero da. Ondoren, Batzorde Iraunkorrak diseinatu beharko du hiriari ezarriko zaion legedi berria.
Ez da prozesu laburra izango, eta, South China Morning Post egunkariaren arabera, hiriko bozak bigarren aldiz atzeratzea eragin dezake. Iazko irailean ziren egitekoak, baina, koronabirusak eragindako pandemia zela medio, urtebete atzeratzeko erabakia hartu zuten. Orain, hauteskunde sisteman egin nahi diren aldaketak izango lirateke bigarrenez atzeratzeko arrazoia, egunkari hark aipatutako iturrien arabera. Irailean dira egitekoak, baina zailtzat jotzen da aldaketak «uztaila baino lehen» onartzea. Orduan amaituko da Hong Kongeko egungo legealdia.
Araudi berriak ekar ditzakeen aldaketen artean dago hiriko parlamentuak 70 eserleku izan ordez 90 izatea. Hogei postu berri horiek Hauteskunde Batzordeko kideek beteko lituzkete. Halere, horiek ez lituzkete aukeratuko abendua baino lehen, eta hauteskundeak atzeratu beharko lirateke, horrenbestez.
Era berean, Hauteskunde Batzordeak, 1.200 kide izan ordez, 1.500 izango lituzke. Aldaketa horrekin batera, baina, hiriko barrutiei dagozkien 117 parlamentariak desagertuko lirateke, aipatutako iturrien esanetan. Horien artean du oposizioak gehiengo argia. Batzorde horrek garrantzi berezia du hiriko politikan, hura arduratzen baita botere betearazlea aukeratzeaz. Hala, oposizioko kideek salatu dute aldaketek «indartu» egingo dutela Pekinek Hong Kongen gain duen kontrola.
Ez da izango Herri Batzar Nazionalak Hong Kongerako araudi berri bat adosten duen lehen aldia. Iazko biltzarrean, segurtasun nazionalerako legea onartu zuen, ekainaren 30ean indarrean sartu zena. Araudi horren pean, 47 lagun atxilotu zituzten, «subertsio, terrorismo eta atzerriko indarrekin bat egite» delituez akusatuta. Orain, epaitegiek horietatik lau aske utzi dituzte, bermea ordainduta, eta berdin egin dezake beste 11rekin ere. Gainerako 32ak, ordea, oraindik ere Txinako «segurtasun nazionalarentzat arriskutsuak» direla uste du epaileak. «Hong Kongeko Gobernua erorarazteko» konplot bateko kide izatea leporatzen diete denei.
Gorakada ekonomikoa
Herri Batzar Nazionala urteko ekitaldi politikorik garrantzitsuena da Txinan, han biltzen baitira Alderdi Komunistako kide nabarmenenak. Helburua da gobernuak azken urtean izaniko jardunaren balantzea egitea, eta urte politiko berrirako helburuak zehaztea. Besteak beste, asanbleak 2021erako aurreikuspen ekonomikoak ezarriko ditu, eta BPG barne produktu gordinaren «%6tik gorako» igoera espero dute. Nazioarteko Diru Funtsak aurreikusitako %8,1eko igoeraren azpitik dago, baina, lehen ministroaren esanetan, «kalitatezko garapena eta berrikuntza» bermatuko ditu. Pandemiak eragindako ziurgabetasunaren eraginez iaz kopururik ez zehaztea erabaki arren, 2020an BPGaren gorakada izan zuten ekonomia bakanetakoa izan zen: %2,3koa. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194566/oholtza-bat-ikasgelan.htm | Bizigiro | Oholtza bat ikasgelan | Arte eszenikoek toki gutxi izaten dute derrigorrezko hezkuntzan, baina zenbait ikastetxetan badituzte teatro proiektuak. Eskola antzerkiari buruzko erreportaje bat argitaratuko du bihar Bizigiro sailak. | Oholtza bat ikasgelan. Arte eszenikoek toki gutxi izaten dute derrigorrezko hezkuntzan, baina zenbait ikastetxetan badituzte teatro proiektuak. Eskola antzerkiari buruzko erreportaje bat argitaratuko du bihar Bizigiro sailak. | Hezkuntza curriculumek ez diote antzerkiari begiratzen, baina antzerkiak beti aurkitzen du modua leku guzietara ailegatzeko. Batzuetan eskola orduetan, askotan eskola ordutik kanpo, baina Euskal Herrian badira zenbait proiektu teatroa irakastokietan lantzeko. Izan ere, eskola horiek emateaz arduratzen direnek argi diote antzerkia onuragarria dela hezkuntza prozesuan: bai gainerako irakasgaietarako, baita ikasleen bizitzarako ere. Proiektu horien berri eta antzerkia ikasgeletan sartzearen aldeko hausnarketak irakurtzeko parada izanen da bihar BERRIAn.
Iurgi Etxebarriak Debagoieneko (Gipuzkoa) sei eskolatan eskaintzen duen proiektua azalduko du, Iufala izenekoa; Oihana Maritorena Donostiako Zurriola ikastolan zuzentzen duen antzerki eskolaz ariko da; Axut konpainiako Arantxa Hirigaraik Ipar Euskal Herriko eskoletan ematen dituen antzerki tailerrak izanen ditu hizpide; eta Irantzu Zabalzak beste bi irakaslerekin batera zuzentzen duen Jaso ikastolako musikalaren berri emanen du.
Memoria historikoa ere hizpide izanen du Bizigiro-k. Nafarroako Memoriaren Institutuak Jose Alfaro, erbestea eta duintasuna erakusketa ireki du Iruñeko Planetarioan, frankismotik ihes egin zuten nafarren memoria biltzeko, zabaltzeko eta aitortzeko antolatu dituen jardueretako bat. Alfaro atxilotu eta Tafallako (Nafarroa) espetxean sartu zuten, baina senide bati esker pasaporte bat eskuratu, eta Baionara ihes egitea lortu zuen. Hamar urtez bizi ian zen Lapurdin, eta urte haietako bizipenak argazkietan jaso zituen. Familiaren artxibotik Planetariora egin dute jauzi argazki horiek orain.
Zinemaren tartean, Undine filmean murgilduko da Nagore Arin. Christian Petzold zinemagilearen drama Movistar Plus eta Filmin plataformetan estreinatuko dute. Emakume historialari bat da Undine, eta Berlingo hiri garapenari buruzko hitzaldiak ematen ditu. Maitale bat du, eta maitaleak bakarrik uzten duenean, barruan dituen mamuak gailenduko dira pertsonaiaren egunerokoan. Harreman galdu hori eta hark eragindako beldur guztiak gainditzen dituen bitartean, beste pertsona bat agertuko da Undineren parean: Christoph, urpekari gisa lan egiten duen gizon adeitsu bat.
Telesailen txokoan, Argentinan sortutako No grites telesaila izanen du hizpide Mikel Yarzak. Sebastian Dietschek zuzendu du, eta AMC sareko Dark telebista kateak estreinatu du. Hamar minutuko atalez osatutako beldurrezko telesail horrek haize freskoa ekarri du. Bost atal, bost hamarkada eta bost familia, elkarri lotuta. Orainaldian hasi eta atzekoz aurrera jorratu ditu Dietschek etxe sorgindu berean jazotako gertakari makurrak.
Gastronomia orrian, fideua ganboi, shitake eta ziazerbekin prestatzen irakatsiko du Iker Markinez sukaldariak, eta Roberto Sarriugarte arduratuko da ardoari buruzko aholkuez: El Bosque de Matasnos bodegaz ariko da bere zutabean. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194567/beste-393-kasu-positibo-atzeman-dituzte-hegoaldean.htm | Gizartea | Beste 393 kasu positibo atzeman dituzte Hegoaldean | Osakidetzak eta Osasunbideak 9.000 proba inguru egin dituzte guztira ostegunean, eta horien %4,3k eman dute positibo. | Beste 393 kasu positibo atzeman dituzte Hegoaldean. Osakidetzak eta Osasunbideak 9.000 proba inguru egin dituzte guztira ostegunean, eta horien %4,3k eman dute positibo. | Hego Euskal Herriko kutsatuen kurban ez da gorabeherarik izan azken egunean. Osakidetzak eta Osasunbideak beste 393 COVID-19 kasu detektatu dituzte ostegunean, hau da, asteazkenean adina. Dena dela, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, bezperan baino 2.000 test gutxiago egin zituzten atzo, eta, beraz, handiagoa da positiboen ehunekoa: zehazki, atzo 9.059 egin ziren Hegoaldean, eta horien %4,3k eman zuten positibo.
Hegoaldeko lurralde bakoitzean izandako kasuei dagokienez, Bizkaian 163 positibo izan dira; Gipuzkoan, 88; Nafarroan, 70, eta Araban, 67. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194568/hasi-da-aurtengo-lilatoia.htm | Kirola | Hasi da aurtengo Lilatoia | Iaz 6.300 emakumek hartu zuten parte ohiko lasterketan, eta aurten 5.703k eman dute izena aurtengo aldi berezian korrika egiteko. | Hasi da aurtengo Lilatoia. Iaz 6.300 emakumek hartu zuten parte ohiko lasterketan, eta aurten 5.703k eman dute izena aurtengo aldi berezian korrika egiteko. | Bart amaitu zen aurtengo Lilatoian izena emateko epea, eta 5.703 korrikalarik eman dute izena. Gaurtik igandera jokatuko da aurtengo ezohiko lasterketa. «Lasterketa birtuala» deitu diote antolatzaileek, ez baita kirolarien arteko aurrez aurreko karrera bat izango, baina korrika egin, egingo da: korrikalariek nahi duten lekuan bost kilometroko ibilbide bat, laua, osatu beharko dute lau eguneko tarte horretan. Areto itxi batean edo zintan aritzeak ez du balioko.
Izena eman dutenek RockTheSport Virtual aplikazioa jaitsi beharko dute Google Playn edo Apple Storen, korrika egin aurretik. Horien bidez jasoko dituzte denborak antolatzaileek, eta hala osatuko dute sailkapena. «Lortu duguna da gure sakelakoa txip bihurtzea», azaldu zuten aurkezpenean. Aurten, oinez edo ibilketa nordikoan arituz ere parte hartu daiteke. Beste hiru modalitateak hauek dira: korrika, patinak eta eskuko bizikleta.
Lilaton, aurten ere ON! da leloa, eta sare sozialetan #AurtenEreOn traola ari dira erabiltzen. Antolatzaileek dei egin dute dortsala inprimatu eta aurreko karrera bateko elastikoan jarrita korrika egiteko. Gainera, argazkiak atera eta eurei bidaltzeko ere eskatu dute, irudi horiekin bideo bat osatzeko.
Webgune ofizialean, antolatzaileek gogorarazi dute gizonek ezin dutela Lilatoian parte hartu, eta azpimarratu dute emakumeak soilik sartuko dituztela sailkapen ofizialean. «Ez dugu ahaztu behar ekitaldi honek berdintasuna aldarrikatzen duela bere lehen egunetik, eta egun honetan emakumearen protagonismoa funtsezkoa da desberdintasuna desagerrarazteko borrokarako; eta, horretarako, ezinbestekoa da gizonaren babesa». |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194569/ekuadorko-presidente-lenin-moreno-bere-alderditik-bota-dute.htm | Mundua | Ekuadorko presidente Lenin Moreno bere alderditik bota dute | Herri Aliantzak «mugimenduaren gidaritza politikoa abandonatzeaz» akusatu du. Morenoren esanetan, berriz, alderdiak herritarren gainetik jarri ditu bere interesak. | Ekuadorko presidente Lenin Moreno bere alderditik bota dute. Herri Aliantzak «mugimenduaren gidaritza politikoa abandonatzeaz» akusatu du. Morenoren esanetan, berriz, alderdiak herritarren gainetik jarri ditu bere interesak. | Ekuadorko AP Herri Aliantzak herrialdeko presidente Lenin Moreno alderditik kanporatzea erabaki du, «mugimenduaren gidaritza politikoa abandonatzeagatik». Moreno alderdiko presidentea zen gaur arte. Haren agintaldia amaitzeko 81 egun falta direla iritsi da erabakia.
Alderdiak, komunikatu baten bidez, azaldu du zuzendaritzak asteazkenean jakin zuela Morenok militantziari uko egiteko eskaera aurkeztu zuela. APko zuzendaritza nazionalak, ordea, ez zuen onartu, haren aurka abian zen espedientea argitu gabe zegoelako. Gaur eman dute haren ebazpena: «Militate gisa kanporatzea erabaki du, eta, ondorioz, erakunde politikoan zuen kargutik kentzea».
Zuzendaritzaren esanetan, Moreno «pare bat aldiz» bakarrik joan da alderdiaren biltzarretara azken lau urteetan. Horrez gain, salatu dute ez duela bete hura Ekuadorko presidente izatera eraman zuen gobernu plana, eta jokabide «ez-legitimoa» izan duela «boterea beste alderdi batzuetako ordezkarien artean banatuta».
Morenok garrantzia kendu dio gaur arte bere alderdia zenak eginiko adierazpenari. «Nola kanporatzen da jada joan den norbait?», galdetu du, bere Twitter kontutik. Sare sozial bera erabili du militantziari uko egiteko eskaera orriaren kopia bat zabaltzeko, otsailaren 26ko data duena. Alderdiak bere aurkako prozesua hasia zuen ordurako.
Presidenteak salatu du alderdiak herritarren gainetik jarri dituela barne interesak, eta bere «betebeharra» dela «herrialde guztiaren onurarako» lan egitea. Rafael Correa presidente ohiari ere eraso egin dio, haren gobernuaren «urte mingarriak» atzean utzi behar direla azpimarratuta. Correak sortu zuen AP alderdia, baina 2018an utzi zion militante izateari. Moreno presidenteorde izan zen haren azken agintaldian, baina, boterea eskuratu zuenetik, Correa gehien kritikatu dutenetako bat izan da. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194570/labeguerieren-eskaintzak-presoen-seme-alabei.htm | Kultura | Labeguerieren eskaintzak presoen seme-alabei | Aurtxo-aurtxoa sehaska kanta grabatu zuen Mixel Labegueriek 1963an. Rafa Albisu ETAko kide atxilotuaren seme-alabei eskaini zien, eskuz, haien etxera diskoa bidalita. Beste atxilotu batzuen senideei ere bidali zien. «Betidanik jakin izan dugu abesti hori guri eskainia zegoela, baina geure buruari galdetzen genion: nori axola zaio?», kontatu dio BERRIAri Ane Albisuk. | Labeguerieren eskaintzak presoen seme-alabei. Aurtxo-aurtxoa sehaska kanta grabatu zuen Mixel Labegueriek 1963an. Rafa Albisu ETAko kide atxilotuaren seme-alabei eskaini zien, eskuz, haien etxera diskoa bidalita. Beste atxilotu batzuen senideei ere bidali zien. «Betidanik jakin izan dugu abesti hori guri eskainia zegoela, baina geure buruari galdetzen genion: nori axola zaio?», kontatu dio BERRIAri Ane Albisuk. | «Betidanik jakin izan dugu abesti hori guri eskainia zegoela, baina geure buruari galdetzen genion: nori axola zaio?». Mixel Labeguerie euskal kantagintza berriaren aitzindaria jaio zela 100 urte bete diren honetan, Ane Albisuk (Donostia, 1960) orain arte «familiaren intimitatean» gordea izan duten bitxikeria bat kontatu dio BERRIAri: Labegueriek 1961ean kaleratu zuen lehenengo disko laburrean agertzen den Aurtxo-Aurtxoa abestia urte horretan preso hartutako guztien senideei eskainita dago.
Baina, bereziki, Ane eta Mikel Albisuri eskaini zien kantua Labegueriek: 1963. urtean Ane Albisuren amaren etxera iritsi zen diskoa, eta bertan, honako eskaintza hau, Labegueriek berak eskuz idatzia eta izenpetua: «Ana ta Mikel, aita preso da. Amatxorekin zaizte bakarrik. Aitatxo egun batian etorriko da; bainan zueri pentsatuz egin det abesti ori. Maita zazue Euzkadi!». Rafa Albisu, Aneren aita, preso zegoen garai hartan.
Jurgi Ekizak aste honetan BERRIAk eskatuta egin duen Aurtxo-aurtxoa abestiaren bertsioa:
Izan ere, 1961ean egin zuten ETAren aurkako lehen sarekada, eta, tartean, Rafa Albisu, Imanol Laspiur, Pontxo Iriarte eta Iñaki Larramendi atxilotu zituzten. «Abestia guri eskainita badago ere, gu bezala egon ziren horien guztien ispilu gara». Kantu horrek kartzelan senide bat edukitako familia «guztiei» egin nahi die erreferentzia, Ane Albisuren arabera. «Gure artean protagonismorik gabeko elkartasuna dago; denok geunden egoera berean, eta abestiak denoi egiten digu erreferentzia».
Orain arte sehaska kanta bezala ezagutu izan den abesti horren atzean, «bestelako» esanahi bat dagoela zehaztu du: «Orain arte, agian, inork ez zuen horren berri». Etxean txikitatik jakin izan badute ere, Labeguerieren jaiotzaren mendeurren honetan egin dute publikoki kontatzeko hautua: «Gaur egungo gizartean gauzak asko adierazten dira, asko publikatzen dira, eta asko esaten dira, baina gure garaian gauzak gordetzekoak edo ez gehiegi kontatzekoak ginen».
Mikel Albisu ere, Aneren anaia, ETAko kidea izan zen, eta preso egin zuen 2004tik 2019ra. Idazlea ere bada Mikel Albisu; aste honetan bertan argitaratu du Arroz uretan.
Nola ezagutu ziren ezin argitu
Mixel Labeguerieri dagokionez, ez dakite euren aitak nondik izan zuen haren berri: «Ez dakigu zer harreman zegoen aitaren eta Labeguerieren artean, eta ez dago modurik hori jakiteko». Ane Albisuk, ez zuen Labeguerie aurrez aurre ezagutzeko aukerarik izan: «Ez dut gogoan, eta gurasoei ere ez diet sekula entzun Labeguerieren inguruan hitz egiten». Ezin izan dute jakin haren diskoa nola iritsi zen etxera, beraz.
Ane Albisuk atzo jakin zuen, Mari Kruz Okiñena Pontxoren emazteari esker, Iñaki Larramendiren alaba Uxoari ere diskoa eskaini ziola Labegueriek: «Abestia Uxoarengan eta gugan pertsonalizatuta dago, baina esango nuke gainerako presoen senideei ere diskoa bidali ziela, baina ez zela beraien eskuetara iritsi». Iñaki Larramendiren alabari eskainitako abestian, berriz, aurtxo-aurtxoa agertu beharrean, alabaren izena agertzen zen. «Usua! Izu egin lo! Zeruan izar bat dago! Mila ta mila izango dira, aita libratu ta gero!».
Martxoaren 4an bete dira ehun urte Labeguerie jaio zela. Enbata mugimendu abertzaleko sortzaileetako bat izan zen Mixel Labeguerie, eta etxean iheslari bat ere hartu zuen, Jean Louis Davantek esplikatu duen bezala. Abertzaleen artean haserretuta utzi zuen mugimendua Labegueriek, baina, Davantek oroitzen duenez, «Mixel ez zen politikari hotza: sutsua zen, artista profetikoa, eta hori geldituko zaio euskaltzale guztien baitan». 1961eko sarekadan atxilotutakoen seme-alabei igorritako disko eskaini horiek, suhartasun horren seinale.
Hau da abestiaren letra:
Aurtxo-aurtxoa, izu egin lo, emen nauzu zu zaintzeko. Izu egin lo, aita urrun da, Euskadiren serbitzuko zure ondoan ama daukazu, ez zaitu iñoiz utziko. Aurtxo. aurtxoa, izu egin lo, emen nauzu zu zaintzeko. Izu egin lo, aita preso da zu biar libro izaiteko. Egun batian etorriko da gu biokin bizitzeko. Aurtxo-aurtxoa, izu egin lo, emen nauzu zu zaintzeko. Izu egin lo, ilunagatik zeruan izar bat dago. Mila ta mila izango dire aita libratu ta gero. Aurtxo-aurtxoa, izu egin lo, emen nauzu zu zaintzeko. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194571/trumpen-administrazioko-kide-bat-atxilotu-dute-kapitolioan-egindako-erasoaren-harira.htm | Mundua | Trumpen administrazioko kide bat atxilotu dute, Kapitolioan egindako erasoaren harira | AEBetako Estatu Departamentuko maila ertaineko langile ohi bat da atxilotutakoa, Trumpek izendatutakoa. Polizia bati «arma arriskutsu» batekin eraso egitea egotzi diote. | Trumpen administrazioko kide bat atxilotu dute, Kapitolioan egindako erasoaren harira. AEBetako Estatu Departamentuko maila ertaineko langile ohi bat da atxilotutakoa, Trumpek izendatutakoa. Polizia bati «arma arriskutsu» batekin eraso egitea egotzi diote. | Federico Klein du izena. 42 urte ditu, eta AEBetako Estatu Departamentuan hasi zen lanean 2017ko urtarrilean, Donald Trumpek agintaldia hasi eta gutxira. FBI Ikerketa Bulego Federalak zabaldu duenez, Klein atxilotu egin dute, urtarrilaren 6ko AEBetako legebiltzarra biltzen duen Kapitolioaren erasoarekin lotuta.
Trumpen gobernuko maila ertaineko langilea zen Klein. Lehenbizi, Brasil eta Hego Amerikaren inguruko bulegoan egin zuen lan, eta, gero, informazio bulego batean. Aurretik, Trumpen kanpainan egin zuen lan. Beste hainbat erasotzaile bezala, militar ohia da, eta Iraken egon zen marine gisa.
Poliziak adierazi duenez, urtarrilean eman zieten Kleinen inguruko lehen zantzua. Norbaitek ezagutu egin zuen FBIk susmagarriak identifikatzeko zabaldu zuen afixa batean. Erasoaren ondoren, hartan parte hartu zutenek eta telebista kamerariek grabaturiko bideoetatik hartutako ehunka aurpegi bildu zituen AEBetako polizia federalak.
FBIk zabalduriko afixetako bat, herritarrei Kapitolioko erasotzaileak identifikatzen laguntzeko eskatzeko. Borobil gorrian, Klein. FBI
FBIk esan duenez, berriemaile batek Kleinen Facebookeko kontura eraman zituen, eta beste batek baieztatu zuen gero irudietan agertzen dena Estatu Departamentuko langile ohi bat dela. FBIk ondorioztatu zuenez, Kleinek gobernuarentzat egiten zuen lan erasoan parte hartu zuenean.
Bideoetan agertzen da gizonezkoa, poliziaren arabera, Trumpen jarraitzaileen ohiko Egin Amerika handi berriz leloa duen txano gorri bat buruan, «Metropoliko polizia hesi bat hautsi nahian». FBIren agiriaren arabera, «Klein azkar sartu zen jendetzaren aurreko ezkerreko aldera eta Kapitoliorako atarira, eta han fisikoki eta hitzez eraso zien hesiari eusten zioten poliziei». Polizia bati kenduriko babes bat erabili zuen ateak ixtea galarazteko.
Horrez gain, beste bideo batzuetan agertzen da erasotzaile saldoari esaten «jende berri gehiago behar dugu, jende berri gehiago behar dugu».
Kleinen atxiloketa mugarria da, hura baita Kapitolioan izandako gertaerengatik preso harturiko Trumpen administrazioko lehen kidea. Litekeena da azkena ez izatea, FBI 300 pertsona baino gehiago ikertzen ari delako. Besteak beste, Trumpen laguntzaile Roger Stone ikertzen ari dira, Proud Boys eta Oath Keepers eskuin muturreko miliziak bultzatu zituelakoan Kapitolioaren erasoan.
Urtarrilaren 6an jende saldo batek hartu zuen AEBetako Kapitolioa, Donald Trumpek manifestazio batean hara joateko esan ondoren. Trumpek ez zuen onartu nahi izan presidentetzarako hauteskundeak galdu zituela, eta Joe Biden demokrata izango zela AEBetako hurrengo presidentea.
Bost pertsona hil ziren erasoan. Lau egun geroago, ustez erasoan parte hartu zutenetako batzuk atxilotzen hasi zen Polizia. FBIk laguntza eskatu zien herritarrei erasoaren bideo eta argazkietan agertzen direnak identifikatzeko. Hainbat herritar talde ere aritu dira ikerketa lan hori egiten, euren kabuz. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194572/hiru-euskal-preso-euskal-herriratuko-dituzte-eta-bi-hurbildu.htm | Politika | Hiru euskal preso Euskal Herriratuko dituzte, eta bi hurbildu | Asier Karrera Arenzana Zaballara ekarriko dute, eta Mikel San Argimiro Isasa eta Aitor Esnaola Dorronsoro, Martutenera. Gorka Martinez Ahedo Lamatik El Duesora mugituko dute, eta Josu Ordoñez, Puerto Ietik Topasera. | Hiru euskal preso Euskal Herriratuko dituzte, eta bi hurbildu. Asier Karrera Arenzana Zaballara ekarriko dute, eta Mikel San Argimiro Isasa eta Aitor Esnaola Dorronsoro, Martutenera. Gorka Martinez Ahedo Lamatik El Duesora mugituko dute, eta Josu Ordoñez, Puerto Ietik Topasera. | Espainiako Espetxe Erakundeek bertze bortz mugimenduren berri eman dute gaur: hiru euskal preso Euskal Herriko espetxeetara ekarriko dituzte, eta bertze bi, Euskal Herri ingurukoetara. Asier Karrera Arenzana, Mikel San Argimiro Isasa eta Aitor Esnaola Dorronsoro dira Euskal Herriratuko dituztenak: Karrera Zaballara ekarriko dute (Araba), eta San Argimiro eta Esnaola, berriz, Martutenera (Donostia). Aurrez Euskal Herri inguruko kartzeletan zeuden hirurak: Karrera Dueñasen dago gaur egun (310 kilometro), eta San Argimiro eta Esnaola, Sorian (260 kilometro).
Gorka Martinez Ahedo eta Josu Ordoñez, berriz, Euskal Herri ingurura hurbilduko dituzte, urrutitik: Martinez Ahedo Lamatik (Galizia, 740 kilometro) El Duesora mugituko dute (Kantabria, Espainia, 170 kilometro), eta Ordoñez, Puerto Ietik (Andaluzia, Espainia, 1.020 kilometro) Topasera (Salamanca, Espainia, 460 kilometro).
ETAko kide izatea leporatuta, zigor luzeak dituzte denek. Karrera Arenzanak 30 urteko zigorra du, eta 2000ko azarotik dago preso. 2023an beteko ditu zigorraren hiru laurdenak. San Argimiro 2002tik dago preso, eta 25 urteko zigorra ezarri zioten. Beteak ditu zigorraren hiru laurdenak. Esnaola 2011tik dago preso, eta hemezortzi urteko zigorra du. 2024an beteko lituzke hiru laurdenak. Ordoñezek beteak ditu zigorraren hiru laurdenak. Martinez Ahedo 2002tik dago espetxean, eta 30 urteko zigorra du.
Pandemiarekin mantsotu egin dira euskal presoen lekualdaketak: aste honetan, erraterako, ez dute bat bera ere mugitu helmugako kartzelara. Dagoeneko 48 dira iragarpenak jaso bai baina hurbildu edo Euskal Herriratu ez dituzten euskal presoak. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194573/gaur-zortzi-egingo-dute-kataluniako-parlamentua-osatzeko-saioa.htm | Mundua | Gaur zortzi egingo dute Kataluniako Parlamentua osatzeko saioa | Parlamentua osatzeko azken eguna izango da hurrengo ostirala, eta saiora ordurako deitu du Pere Aragones jarduneko presidenteordeak. CUPek dio ganberako presidentetza hartzeko prest dagoela. | Gaur zortzi egingo dute Kataluniako Parlamentua osatzeko saioa. Parlamentua osatzeko azken eguna izango da hurrengo ostirala, eta saiora ordurako deitu du Pere Aragones jarduneko presidenteordeak. CUPek dio ganberako presidentetza hartzeko prest dagoela. | Gehienezko epea amaituta, hurrengo ostiralean egingo dute Kataluniako Parlamentua osatzeko saioa, 10:00etan. Saiora deitzeko dekretua sinatu du gaur goizean Pere Aragones jarduneko presidenteordeak. Parlamentuko Mahaia osatuko dute, eta ganberako presidentea izango dena aukeratuko.
Dekretua izenpetu aurretik, parlamentuko gainerako indarrei jakinarazi die Aragonesek erabakia. Baita Generalitateko kideei eta parlamentuko jarduneko presidente Roger Torrenti ere. Aldiz, gobernuaren inguruko iturriek adierazi dute Ignacio Garriga Voxeko diputatuari ez diola esan.
Parlamentua nork zuzenduko duen ez dago batere garbi. Momentuz, PSCk iragarri du Eva Granados aurkeztuko duela presidentetzarako, eta En Comu Podemek, berriz, Joan Carlos Gallego. Alderdi independentistek egingo dutenaren inguruan dago jakin-min handiena, ordea. Gobernua osatzeko akordioaren barruan parlamentuko presidentetza JxC Junts per Catalunyak hartzea adostea espero da, baina azken egunetan indarra hartzen ari da presidentearen aulkia CUPentzat izatearen aukera. Nacio Digital agerkari digitalaren arabera, kargu hori hartzeko prest dagoela helarazi zion atzo CUPek JxCri, bi indarren arteko bilera batean.
Hedabide horrek zabaldu duenez, bilkuraren xedea zen zehaztea zer eginkizun izango duen parlamentuko presidenteak datozen lau urteetan, datorrena Espainiako Estatuarekin «konfrontatzeko» legealdia izan dadin eta arlo sozialean nahiz nazionalean parlamentuan adostutako proposamenei eutsi ahal izateko. Jarrera horrek izan ditzakeen ondorio penalak onartzeko prest izatearen beharra ere mahaigaineratu zuten bileran, Nacio Digital-en arabera.
Mireia Vehi CUPeko diputatuak ere hitz egin du parlamentuko presidentetzaz, La Sexta telebista kateari emandako elkarrizketa batean, eta adierazi «albiste ona» litzatekeela bere alderdia horren jabe egitea. Hala ere, erabaki hori militanteek hartu behar dutela nabarmendu du. Vehik ez du zehaztu ea Dolors Sabater den CUPek kargu horretarako proposatutako hautagaia, baina esan du auzitegien erabakien gainetik eskubide kolektiboak babestuko dituen pertsona batek izan beharko lukeela ganberako presidente. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194574/emakumeek-egiten-dituzte-etxeko-lanen-67-araban-bizkaian-eta-gipuzkoan.htm | Gizartea | Emakumeek egiten dituzte etxeko lanen %67 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan | Eustaten datuen arabera, egoerak okerrera egin du 2013tik. Arartekoak eta Eudelek ohartarazi dute zaintzaren pisurik handiena emakumeen gain geratzen dela. | Emakumeek egiten dituzte etxeko lanen %67 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Eustaten datuen arabera, egoerak okerrera egin du 2013tik. Arartekoak eta Eudelek ohartarazi dute zaintzaren pisurik handiena emakumeen gain geratzen dela. | Martxoaren 8aren bezperetan, datu adierazgarri bat eman du Eustatek: emakumeek egiten dituzte etxeko lanen %67,2 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Gainera, datuak okerrera egin du, 2013an etxeko lanen %66,7z arduratzen baitziren emakumeak.
Badago aldea gizonek eta emakumeek egiten dituzten etxeko lanen artean ere. Zaintza lanei dagokienez, emakumeek egiten dituzte hezkuntzari eta haurren, adinekoen nahiz gaixoen zaintzari lotutako lanen %65. Janariari lotutako eginbeharren —erosi, kozinatu, ontziak garbitu...— %69 ere emakumeek egiten dituzte, baita etxeari lotutakoen—erosketak egin, garbitu, konponketak egin...— %62 ere. Desoreka oraindik eta nabarmenagoa da arropari lotutako lanetan —arropa erosi, garbitu, lisatu...—, emakumeek egiten baitituzte lan horien %83.
Egoera horrek isla du gizonek eta emakumeek etxeko lanak egiten igarotzen duten denboran. Gizonen %89k bi ordu edo gutxiago igarotzen dituzte etxeko lanak egiten. Beste muturrean daude emakumeen %27,5, egunean hiru ordu edo gehiago pasatzen baitituzte etxeko lanak egiten. Desberdintasunak mantendu egiten dira 15 urtetik beherako seme-alabak euren kargura dituzten emakumeen eta gizonen artean ere. Batzuek zein besteek etxetik kanpora lan eginda, emakumeek 4,7 ordu pasatzen dituzte seme-alabak zaintzen; gizonek, berriz, 3,3 ordu. Gainera, emakumeen %50,6k bost orduan edo gehiagoan zaintzen dituzte adin txikiko horiek; aldiz, gizonen %24,6k pasatzen dituzte hainbeste ordu. Menpekotasunen bat daukaten pertsonak zaintzea ere emakumeen gain geratzen da: emakumeak batez beste 2,3 orduan aritzen dira horretan, eta gizonak, ordu eta erdian. Emakumeek egiten dituzten lan horiek guztiek barne produktu gordinaren %18,6 izango lirateke; gizonek egindakoak, aldiz, %9,1.
Etxeko lanetan ez ezik, etxetik kanpora egindakoetan ere badago aldea. Emakumeen %60,5ek lanaldi jarraitua egiten dute, eta gizonen artean, %50,3k. Gainera, askoz gutxiago dira zuzendaritza postuetan dauden emakumeak: %34,23k dute gisa horretako lanposturen bat.
Eztabaida zaintzaren inguruan
Datuek erakusten dute batez ere emakumeen gain geratzen dela zaintza. Horri nola buelta eman eztabaidatzen aritu dira Eusko Legebiltzarrean. EH Bilduko legebiltzarkide Oihana Etxebarrietak galdetu du ea erakundeek zaintzen al duten, eta Eusko Jaurlaritzari eskatu dio emakumeak ez jartzeko lehen lerroan, eta eurek duten arduran jartzeko fokua. «Erakundeek zaintzen dute, baita familiek eta gizarteak ere», erantzun dio Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak. Urkulluk «zaintzaren berrantolaketa soziala» defendatu du, baita orain arte emandako pausoak goraipatu ere: «Zaintzaren instituzionalizazioan aurrera egin dugu, eskubideak ezarri ditugu, eta zaintza sozialen eta osasun eta hezkuntza arloko zaintzen sistema bat bultzatu dugu, hobetu daitekeena, baina zabaltzen jarraitu nahi dugun ekitate oinarri bat ezartzen duena».
Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako arartekoa den Manuel Lezertuak ere zaintzari erreparatu dio. Haren arabera, pandemiak erakutsi du emakumeek zenbat eman duten beste pertsonak zaintzeko. Martxoaren 8aren harira, adierazpen instituzional bat kaleratu du, genero berdintasuna aldarrikatuz: «Zenbat eta genero berdintasun gehiago, orduan eta demokrazia gehiago, giza eskubideen babes hobea eta ongizate gehiago gizarte osoarentzat». Azpimarratu du, ordea, badagoela zeregina oraindik.
Zaintzan jarri du arreta Eudel Euskal Udalen Elkarteak ere. Udaletara bidali duen adierazpen instituzionalean aitorpena egin diote emakumeek pandemiari eta horren ondorioei aurre egiteko egin duten borrokari: «Zaintzaren ardura emakumeei egokitu zaie, bai zerbitzu publikoetan —osasungintzan, hezkuntzan, gizarte zerbitzuetan, merkataritzan, elikaduran...—, bai etxe barruan, eta, batez ere, haiek eraman dute osasun eta gizarte krisi honetan funtsezkoak izan diren zerbitzu askoren zama». Gainera, nabarmendu dute «banaketa desorekatua» izan dela, besteak beste, klase sozialaren eta arrazializazioaren arabera. Kasurik gehienetan «egoera prekarioan» egindako lanak direla ere gogorarazi dute, eta hori konpontzeko eskatu: «Bada garaia zaintza lan guztiei dagokien balioa emateko, eta aurrera egiteko erantzunkidetasun handiagoko eredu baterantz, pertsona guztientzat ekitate eta ongizate handiagoa sortzeko». |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194575/paxkal-indok-segituko-du-garapen-kontseiluko-lehendakari.htm | Gizartea | Paxkal Indok segituko du Garapen Kontseiluko lehendakari | Atzo berritu zuten elkartearen zuzendaritza, eta Indo izendatu zuten lehendakari ondoko hiru urteetarako | Paxkal Indok segituko du Garapen Kontseiluko lehendakari. Atzo berritu zuten elkartearen zuzendaritza, eta Indo izendatu zuten lehendakari ondoko hiru urteetarako | Sorpresarik gabe, Paxkal Indok segituko du Garapen Kontseiluko lehendakari izaten. 430 kideko batzarra bozkatu zuten, otsailaren 6an, eta atzo bildu zen elkartearen zuzendaritza kontseilua. Gizarte zibileko hainbat eragiletako 90 kidek osatzen duten instantzia horren ardura da Garapen Kontseiluaren ekarpen eta iritziak baieztatzea, besteak beste, Euskal Hirigune Elkargoarentzat betetzen duen misioan. Heldu den apirilaren 1ean Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakariak harrera eginen dio Zuzendaritza Kontseiluari, eta bi egituren arteko elkarlana ofizializatuko dute.
Ondoko hiru urteetarako izanen da Indo Garapen Kontseiluko lehendakaria, eta bere inguruan izanen dituen zuzendaritzako kideak ere izendatu dituzte. Hauek izanen dira: Sylviane Alaux, Martine Bouchet, Thierry Buret, Michel Casteigts, Elisabeth Charriau, Fabienne Ihidope, Philippe Maite eta Eguzki Urteaga.
Garapen Kontseiluak 2020ko bilana ere onartu zuen atzoko bilkuran, eta 2021-2023 proiektua eztabaidatzeari ekin zion. Dokumentu horrek «gizarte zibilak lurraldearen etorkizuneko garapenari eman nahi dizkion norabide estrategikoak» finkatzen ditu, eta Garapen Kontseiluaren lana gidatuko du datozen hilabeteetan.
BERRIAk elkarrizketa egin zion Indori otsailaren 6ko biltzar nagusiaren ondotik. Pozik agertu zen 430 kide izatera iritsi izanagatik: «430 pertsonak erabaki dute inplikatzea, pixka bat edo anitz, jakiteko Ipar Euskal Herriko prospektiban zer lurralde, zer elkartasun, zer leku euskararentzat... eta edozer gaietan, zer nahi genukeen Ipar Euskal Herrian. Uste dut badela inplikazio polit bat. Beharbada ametsetan ari naiz, beti bezala, baina badut esperantza gauzak hobetzeko.». |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194576/langile-bat-hil-da-azpeitian-kamioi-bat-deskargatzen-ari-zela.htm | Ekonomia | Langile bat hil da Azpeitian, kamioi bat deskargatzen ari zela | Ertzaintzak jakinarazi du Amue kalean gertatu dela ezbeharra, 15:15 aldean. | Langile bat hil da Azpeitian, kamioi bat deskargatzen ari zela. Ertzaintzak jakinarazi du Amue kalean gertatu dela ezbeharra, 15:15 aldean. | Urte hasiera beltza baino beltzagoa gertatzen ari da lan istripuetan hildako langileei dagokienez. Azpeitian behargin bat hil berri da kamioi bat deskartzen ari zela. Ertzaintzak Efe agentziari esan dionez, burdin zatiak jausi dira ibilgailutik, eta azpian harrapatu dute langilea. Amue kalean izan da istripu hilgarria, Mendiaraz enpresan. Istripua izandako lekura joan dira suhiltzaileak, Ertzaintza eta larrialdi zerbitzuak, baina langilea hil egin da, zauri larriengatik.
Urola Kostako Hitza-k argitaratu duenez, hildako garraiolariak 52 urte zituen, eta Oiartzungo Bidean Garraioak enpresako langilea zen.
Soraurenen (Nafarroa) hil da duela egun gutxi azken behargina lan istripuz, gaurko ezbehararren aurretik. Manipulados Ulzama enpresako langile bat hil zen joan den ostegun goizean, makina batek harrapatuta. Atarrabian bizi zen 53 urteko gizonezko bat zen. Hala, sindikatuen zenbaketaren arabera, Euskal Herrian aurten lan istripuan hildako bederatzigarren behargina da Azpeitian zendutakoa. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194577/bidasoa-kopako-finalerdietarako-sailkatu-da.htm | Kirola | Bidasoa Kopako finalerdietarako sailkatu da | Gol baten aldeaz irabazi dio Benidormi (27-28). Azken jokaldian berdintzeko aukera izan du aurkariak, baina Jose Manuel Sierrak gelditu egin du jaurtiketa. Ademar Leon izango du kontrario bihar. | Bidasoa Kopako finalerdietarako sailkatu da. Gol baten aldeaz irabazi dio Benidormi (27-28). Azken jokaldian berdintzeko aukera izan du aurkariak, baina Jose Manuel Sierrak gelditu egin du jaurtiketa. Ademar Leon izango du kontrario bihar. | Bidasoak lortu du aurreko bi denboraldietan egin ez zuena: Espainiako Kopako final-laurdenetako kanporaketa gainditzea. Benidormi irabazi dio (27-28), Madrilen, eta bihar izango du finalerdia, Ademar Leonen aurka (16:30). Bide batez, aurreko sasoiko kirol mendekua hartu du, orduko hartan gaurko kontrarioak utzi zuelako kalean.
Azkeneko jokaldian erabaki da partida. Hogei segundo falta ziren, eta Benidorm zen baloiaren jabe. Atezaina aulkian utzi, eta zortzi jokalari atera ditu erasoan. Bidasoak sei zeuzkan defentsan, eta Jose Manuel Sierra atezaina atepean. Lopez eskuin hegalekoa sartzeko antolatu dute jokaldia, eta ondo atera zaie. Hobeto aritu da, ordea, Sierra, geldiketa bikaina egin baitio eskuin hegaleko abilari. Horrela bukatu da finalerdia, eta horrela lortu du Bidasoak aurreneko kanporaketa gainditzea.
Horrenbesterako sufrikarioa izango zuenik Euskal Herriko taldeak ez dute askok pentsatu partidan zehar. Ez behintzat, partida bukatzeko hamar minutu falta zirenean, Bidasoak hiru goleko aldearekin ekin diolako azkeneko txanpari. Gol koska ez zen handia, baina bai partida ematen ari zen itxura: irundarrek kontrolpean zeukaten jokoa, batzuetan errazago, besteetan zailtasun handiagoz, baina ez zuen ematen Benidormek luzapena lortzeko aukera izango zuenik azkeneko jokaldian. Are gutxiago lau goleko aldea izanda lau minuturen faltan (23-37). Kontua da, baina, 27-28ra igaro dela emaitza.
Bukaera arteko bidean, Jacobo Cuetaren taldeak ez du asmatu erasoan (erasoko bi falta eta Iker Serranori Tercariolek geratutako jaurtiketa bat), eta, gainera, 27. minututik 29.era Julen Aginagalde gabe jokatu behar izan du, bi minutuz kaleratu dutelako epaileek. Rodrigo Salinasek sartu du 28. gola, Julenena gertatu eta berehala, eta hor bukatu dira irundarren golak gaur. Beste bi sartu ditu Benidormek, eta 27-28 amaitu da final-laurdenetako partida.
Sierrari eman diote partidako jokalaririk onenaren saria. Aginagalderi eman izan baliote ere, ondo emandakoa izango zen. Bederatzi gol sartu ditu pibotak (lau, penaltiz), eta defentsan ere lan handia egin du. Baita taldekideek ere: 6-0ko sistemarekin Benidormen jokoa geratzea lortu dute une batzuetan. Erasoan, nola ia partida osoan aurretik joan den —hasieran eta 21. minutuan bakarrik izan da aurretik Benidorm— eta bizpahiru golen aldeak izan dituen sarritan —atsedenadira, esaterako, 12-15 heldu dira—, kontrolaren aldeko hautua egin du, eta eraso luzeak egin.
Sierrak, Aginagaldek eta taldeak defentsan eta erasoan egindako lana nahikoa izan dira txapelketako aurreneko helburua lortzeko. Bihar beste kontu batzuk izango dira. Ea Kauldi Odriozola osatzen den; izan ere, gaur jokatu badu ere, orkatilako lesioa berritu zaio bigarren zatian. Ademarri sekulako astindua eman zion Bidasoak azkenekoz, Leonen, baina Irunen kontrakoa gertatu zen lehen zatian, eta espainiarrek irabazi zuten. Oso irekia izateko traza dauka finalerdiak. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194578/renferen-enkargu-handia-alstom-eta-stadlerrentzat.htm | Ekonomia | Renferen enkargu handia, Alstom eta Stadlerrentzat | Esleitu gabe dauden beste bi kontratuetatik zerbait lortzea espero du Beasaingo CAFek. | Renferen enkargu handia, Alstom eta Stadlerrentzat. Esleitu gabe dauden beste bi kontratuetatik zerbait lortzea espero du Beasaingo CAFek. | Alstom frantsesaren eta Stadler suitzarraren artean banatuko dute Renferen kontratu handia, 2.726 milioi eurorena. CAF kanpoan geratu da, nahiz eta interes handia zuen enkargu hori lortzeko.
Albistea ez da guztiz berria; Beasainen (Gipuzkoa) egoitza duen ekoizleak abendutik zekien kanpoan geratuko zela. Aurretik etenda egon zen lehiaketa, Espainiako Talgok jarritako helegite batengatik, baina hori atzera bota, eta urte amaieran jakin zen Alstom eta Stadler izango zirela lehiakideak. Azkenean, bien artean banatuko dituzte lanak. Alstomek 152 tren egingo ditu, 1.447 milioiren truke, eta Stadlerrek beste 24 ekoitziko ditu, 998 milioirengatik.
Baina erabaki horrekin ez zaizkio ate guztiak itxi CAFi. Renfek beste bi kontratu esleitu behar ditu oraindik, eta horretan jarriak ditu itxaropenak. Bata, distantzia ertaineko 43 tren eta aldiriko beste 38 egiteko (hibridoak denak), eta bestea, abiadura handiko 40 tren buru egiteko. CAFek Castejonen (Nafarroa) duen plantan arreta handiz aztertzen ari dira prozesu hori, lantegi horren geroa horren menpe dagoelako hein handi batean. |
2021-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/194579/radu-juderen-bad-luck-banging-or-loony-porn-lana-garaile-berlinalen.htm | Kultura | Radu Juderen 'Bad Luck Banging or Loony Porn' lana garaile Berlinalen | Errumaniarrak eraman du film onenaren saria. Zuzendari onenaren Zilarrezko Hartza, berriz, Denes Nagyk irabazi du, eta, aurten, lehen aldiz, sexu bereizketarik ez dute egin interpretazioaren alorreko sarietan. | Radu Juderen 'Bad Luck Banging or Loony Porn' lana garaile Berlinalen. Errumaniarrak eraman du film onenaren saria. Zuzendari onenaren Zilarrezko Hartza, berriz, Denes Nagyk irabazi du, eta, aurten, lehen aldiz, sexu bereizketarik ez dute egin interpretazioaren alorreko sarietan. | Radu Jude zuzendari bukarestarrak zuzendutako Bad Luck Banging or Loony Porn (Babardeala cu bucluc sau porno balamuc) lanak jaso du film onenaren Urrezko Hartza Berlinale jaialdian. Birala bihurtzen den bideo baten istorioa kontatzen du filmak, zeinak sexu eszena batzuetan nahasita ageri den irakasle bat duen tartean. Gaur egungo gizartearen zenbait konbentzio sozial eta zinematografiko auzitan jartzea txalotu du epaimahaiak. Gaur jakinarazi dituzte sari guztiak, eta horrekin amaiera eman diote 71. Berlinaleren online aldiari. Jaialdiaren bigarren partea ekainean izango da, aurrez aurreko publikoarekin.
Bigarren sari nagusia, hau da, epaimahaiaren sari berezia, Ryusuke Hamaguchirentzat izan da, Guzen to sozo (Wheel of Fortune and Fantasy) filmarengatik. Ustekabeko maitasun triangelu bat da pelikularen abiapuntua, gaizki ulertu batean amaitzen den topaketa bat. Zuzendaririk onenaren saria, berriz, Denes Nagy hungariarrarentzat izan da, Termeszetes Feny film belikoagatik.
Interpretazio onenari dagokionez, aurten, lehenengoz, ez dute sexuen araberako bereizketarik egin: Maren Eggertek jaso du Zilarrezko Hartza, Ich bin dein Mensch (I'm Your Man) filmean egindako lanagatik. Alor bereko bigarren mailako saria, berriz, Lilla Kizlingerrek eraman du, hungariarra hori ere, Rengeteg – mindenhol látlak lanarekin.
Bestalde, Yibram Asuad mexikarrak Una película de policías filmean egindako muntaketa lana nabarmendu du epaimahaiak. Gaur egungo Mexiko Hirian polizia izateak zer esan nahi duen erakusten du Alonso Ruizpalaciosen ekoizpenak. |
2021-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/194615/sms-bidez-nafarroan-zabaldu-den-iruzur-batez-ohartarazi-dute.htm | Gizartea | SMS bidez Nafarroan zabaldu den iruzur batez ohartarazi dute | Pakete baten inguruko abisuz mozorrotuta, mezu faltsuak jasotzen dira telefonoan, eta horiek programa gaizto bat instalatzen dute, mezuko estekan klik eginez gero. | SMS bidez Nafarroan zabaldu den iruzur batez ohartarazi dute. Pakete baten inguruko abisuz mozorrotuta, mezu faltsuak jasotzen dira telefonoan, eta horiek programa gaizto bat instalatzen dute, mezuko estekan klik eginez gero. | Nafarroako Foruzaingoak ohartarazi duenez, SMS bidez eginiko iruzur bat asko zabaltzen ari da herrialdeko biztanleen artean.
Birus informatiko bati atea ireki diezaioke biktimak, telefonoan jasotako estekari klik eginez gero. Iruzurgileek programa gaizto bat instala dezakete haren telefonoan, eta, besteak beste, bankuko datuak eta bestelako pasahitzak lapurtu.
Interneten bidezko erosketa kopurua asko handitu da azken hilabeteotan, eta horretaz baliatzen dira iruzurgileak, jende asko baitago sarean erositako zerbaiten esperoan. Biktimak SMS mezu bat jasotzen du sakelakoan. Horretan, eskaturiko pakete baten berri ematen diote, eta, horren jarraipena egiteko aukera duela esanda, esteka batean klik egitera gonbidatzen dute. Hori sakatuz gero, aplikazio bat instalatuko du biktimak, eta horrek baimen bereziak emateko eskatuko dio.
Hona Foruzaingoaren gomendioa: klik ez egiteko; klik eginez gero, berriz, baimenik ez emateko, eta, aplikazioa instalatu bada, hura kentzeko. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.