date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/194616/lau-urtera-zigortu-dute-barakaldon-emakume-bat-bortxatzen-saiatu-zen-gizonezkoa.htm | Gizartea | Lau urtera zigortu dute Barakaldon emakume bat bortxatzen saiatu zen gizonezkoa | Herritar batzuek galarazi zuten bortxaketa, duela bi urteko udan. Biktimak oraindik pairatzen du trauma osteko estresa. | Lau urtera zigortu dute Barakaldon emakume bat bortxatzen saiatu zen gizonezkoa. Herritar batzuek galarazi zuten bortxaketa, duela bi urteko udan. Biktimak oraindik pairatzen du trauma osteko estresa. | Lau urteko espetxe zigorra ezarri dio Bizkaiko Auzitegiak, hain zuzen, 2019ko abuztuko 24an Barakaldon (Bizkaia) emakume bat bortxatzen saiatu zen gizonezko bati. Zigorra arindu dute epaileek, gizonezkoak buruko nahasmendu bat duelako.
Cadagua ibaia gurutzatzen duen zubi batean gertatu zen erasoa. Gizonezkoa biktimarekin gurutzatu zen zubian, eta hango sasi batzuetara bota zuen, bortxatzeko. Biktimaren oihuak adituta, herritar batzuk hurbildu ziren, eta erasotzailea gelditu zuten.
Biktimari zauriak eragin zizkion erasoak, eta ebakuntza egin behar izan zioten. Oraindik tratamenduan dago, trauma osteko estresarengatik.
Espetxetik atera ondoren, tratamendu psikiatrikoa jaso beharko du gizonezkoak, adituek ondorioztatu dutelako nahasmendu psikotiko bat duela. Horrez gain, sexu heziketari buruzko saioetan hartu beharko du parte, ebazpenaren arabera. |
2021-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/194617/beltran-eta-sololuze-oroitu-eta-kontuak-eskatu-dituzte-zaldibarren.htm | Gizartea | Beltran eta Sololuze oroitu eta kontuak eskatu dituzte Zaldibarren | Zaldibarko zabortegiaren hondamenditik hamairu hilabetera egin dute mobilizazioa, Eitzaga auzoan, Zaldibar Argitu plataformak antolatuta. | Beltran eta Sololuze oroitu eta kontuak eskatu dituzte Zaldibarren. Zaldibarko zabortegiaren hondamenditik hamairu hilabetera egin dute mobilizazioa, Eitzaga auzoan, Zaldibar Argitu plataformak antolatuta. | Dozenaka herritar elkartu dira Zaldibarren (Bizkaia), larunbata eguerdian, Zaldibar Argitu plataformak antolatutako mobilizazioan. Martxak antolatu dituzte Eibartik, Ermutik eta Elgetatik abiatuta Zaldibarreko Eitzaga auzora —han dago Verterren zabortegia—. Luizian desagertu ziren Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze beharginak oroitu dituzte, eta kontuak eskatu dituzte. Salatu dute urte bat baino gehiago daramatela «erantzunik gabe».
Hamairu hilabete beteko dira gaur zabortegiko hondamendia gertatu zenetik. 2020ko otsailaren 6an zabor azpian lurperatuta geratu ziren Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze langileen gorputzak, Zaldibarko zabortegian gertatutako luizian. Sei hilabeteko bilaketa lanen ondoren, abuztuan agertu ziren Sololuzeren gorpuzkiak; Beltranen arrastorik ez dute aurkitu oraindik.
«Otsailaren 6ak gogor astindu zuen euskal gizartea, denok asaldatu gintuen. Lehen orduetako urduritasun eta tentsiotik, hurrengo egun eta asteetako amorrura igaro ginen, eta handik, etengabeko sumindura batera», adierazi dute Zaldibar Argitu plataformako kideek. «Otsailaren 6ko zabor uholdeak Joaquin eta Alberto irentsi zituen, bete ezin den hutsunea sortuz. Urte eta hilabeteren ostean, Joaquinek, zabortegian, zabor azpian jarraitzen du. Bere gorpua zabortegitik lehenbailehen atera behar dute; ezin da egun bakar bat gehiago igaro».
Plataformako kideek nabarmendu dute Eitzagako auzotarrek urteetan pairatu dutela zabortegiaren ondorioak. «Urte luzez sufritu dituzte kamioien joan-etorriak, lur eta uren kontaminazioak, amiantoz betetako hondakinen gorabeherak... Eta orain, horri guztiorri, lurren desjabetzeak, etxetik atera behar izateak, informazio eza... gehitu zaizkie». Behin baino gehiagotan eskatu dute auzotarrei mediku probak egiteko, inguruan zabortegia izateak osasunean zer eragin izan dezakeen jakiteko eta behar diren neurriak hartu ahal izateko, baina, Eusko Jaurlaritzak eta Zaldibarko udalak uko egin izan diela deitoratu du Zaldibar Argitu plataformak.
Bi epaiketa
Gaur egun, bi auzibide daude zabalik Durangoko lehen instrukzioko epaitegian: lehenengoa ingurumenaren kontrako ustezko delitu batengatik da, eta bigarrenak langileen aurkako delitua egin ote den ikertuko du. Zaldibar Argitu eta Eskubide Sozialen Gutuna herri akusaziotzat onartu dituzte lehenengo auzibidean, eta bigarrenean aurkezteko eskaera ere egina dute.
Gaurko protestan zehaztu dute «herritarren ahotsa izan eta interes publiko-sozialak babesteko» aurkeztu direla. «Boterekeriaren aurrean herritarron indarra erakusteko. Boteretsuen inpunitatea amaitzeko. Egia jakiteko. Bizitzak erdigunean jartzeko. Erantzukizunak argitzeko». Epaiketak sortuko dituen gastuei aurre egiteko diru bilketa kanpainan parte hartzera dei egin diete herritarrei. |
2021-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/194618/eibartarrak-bolada-txarrean-dabiltza-oraindik-ere.htm | Kirola | Eibartarrak bolada txarrean dabiltza oraindik ere | Iker Dorronsorok entrenatutako taldeak galdu egin du Levanteren aurka, Unben, eta jada zazpi jardunaldi daramatza irabazi gabe | Eibartarrak bolada txarrean dabiltza oraindik ere. Iker Dorronsorok entrenatutako taldeak galdu egin du Levanteren aurka, Unben, eta jada zazpi jardunaldi daramatza irabazi gabe | Suspertu ezinik dabil oraindik ere Eibar. Gaur, berriro esku hutsik geratu da: 0-2 galdu du Levanteren aurka, Unben. Jadanik zazpi jardunaldi daramatza irabazi gabe, duela ia bi hilabete Athletici nagusitu zitzaionetik. Ordutik zazpi jokatu ditu, eta bi berdindu ditu, eta bost galdu; hau da, jokoan egon diren 21 puntuetatik bi baino ez ditu lortu. Eibartarren zorionerako, oraindik alde ona du jaisteko postuekin, sei puntu, baina lehenbailehen suspertu beharra du, estutasunak saihesteko.
Ez zen gaurkoa aukerarik aproposena bolada txarra eteteko, aurkari indartsua baita Levante. Baina etxekoak gai izan dira lehen zati osoan koska bat gorago dagoen taldearekin nor baino nor gehiago aritzeko. Baina bigarren zatia hasi eta gutxira, 48. minutuan, epaileak bigarren txartel horia atera dio Carla Morerari, eta Eibar hamar jokalarirekin geratu da Hori nahikoa ez, eta minutu batera gola sartu du Levantek, Alba Redondok. Kolpea izan da, eta saiatu diren arren, etxekoek ezin izan diote buelta eman. Gainera, Esther Gonzalezek 0-2koa sartu du 71. minutuan, eta erabakita utzi du lehia. |
2021-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/194619/puigdemont-belgikan-geratuko-naiz.htm | Mundua | Puigdemont: «Belgikan geratuko naiz» | Europako Parlamentuak etziko osoko bilkuran immunitatea kentzearen alde bozkatuko balu ere, azken erabakia Belgikako Justiziak hartu beharko lukeela azaldu du, Die Presse egunkariari emandako elkarrizketa batean. Suplikatorioaren auzia Europako Justizia Auzitegiraino eramateko prest daudela dio. | Puigdemont: «Belgikan geratuko naiz». Europako Parlamentuak etziko osoko bilkuran immunitatea kentzearen alde bozkatuko balu ere, azken erabakia Belgikako Justiziak hartu beharko lukeela azaldu du, Die Presse egunkariari emandako elkarrizketa batean. Suplikatorioaren auzia Europako Justizia Auzitegiraino eramateko prest daudela dio. | «Belgikan geratuko naiz. Belgikako botere judizialak erabaki behar du Espainiaratzearen inguruan, baina, immunitatea galtzen badugu, erabakiari helegitea jarriko diogu Luxenburgon, Europako Batasuneko Justizia Auzitegian». Hala adierazi dio Carles Puigdemont Kataluniako presidente ohiak Austriako Die Presse egunkariari.
Europako Parlamentuko Auzi Juridikoen Batzordeak Puigdemonti berari eta Toni Comin eta Clara Ponsati kontseilari ohiei immunitatea kentzearen alde bozkatu zuen duela bi aste, eta erabaki horri berretsi ala atzera bota erabaki beharko du parlamentuko osoko bilkurak. Europarlamentari izateagatik immunitatea dute hirurek egun, baina parlamentuak horren aurka egingo balu, Espainiako Justiziaren euroagindu eskaerak berriz aktiba litezke, eta hala gertatuko dela espero da. Hala ere, Belgikako Justiziak izango luke azken hitza, hark aztertuko bailituzke estradizio eskaerak.
Parlamentuko Auzi Juridikoen Batzordeak hiru politikarien immunitatea aztertzeko prozedura «irregulartasunez betetakoa» izan dela adierazi du Puigdemontek, eta «jazarpen politikoa dagoen kasuetan», ezin daitekeela immunitatea kendu. Batzordearen inpartzialtasun eza kritikatu du: «Batzorde juridikoko presidentea Espainiako Ciudadanos alderdikoa da, eta kanpaina egin zuen gu Europako Parlamentuan sartzearen aurka; gu hiruron kasuak bateratu egin zituzten, akusazioak desberdinak izan arren; eta txostenaren egilea Bulgariako ultra bat da, Voxekoen laguna. Auzia ez da niri buruzkoa, Europako Parlamentuaren sinesgarritasunari buruzkoa baizik».
Espainiako Justiziaren inguruan ere hitz egin du Puigdemontek elkarrizketan. «Justizia ez da nahastu behar Espainiako Justiziarekin», adierazi du, eta gaineratu Espainian ez luketela modurik izango bidezko epaiketa bat izateko.
Nazioarteko bitartekaritzak Kataluniako auzian esku hartzearen beharra ere nabarmendu du. Independentziaren alternatibarik izan ote daitekeen galdetu diote Kataluniako presidente ohiari, eta Puigdemontek adierazi du Espainiako Gobernuak ez dituela aintzat hartu bestelako proposamenak ere; autonomia fiskala, kasurako. «Hiru urtez zapaldu ostean ere ez dute horrelako proposamenik egin. Eta, edonola ere, Espainiako Parlamentuan ez legoke horren aldeko gehiengorik. Ezin dugu Espainiarekin fidatu», esan du. |
2021-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/194620/lointek-gernika-bizkaia-espainiako-kopatik-kanpo.htm | Kirola | Lointek Gernika Bizkaia, Espainiako Kopatik kanpo | Bizkaiko taldeak galdu egin du Valentziaren aurka, Espainiako Kopako finalerdietan. Minutuak aurrera joan ahala, indarrez hustu dira Mario Lopezen jokalariak. | Lointek Gernika Bizkaia, Espainiako Kopatik kanpo. Bizkaiko taldeak galdu egin du Valentziaren aurka, Espainiako Kopako finalerdietan. Minutuak aurrera joan ahala, indarrez hustu dira Mario Lopezen jokalariak. | Akituta. Horrela amaitu dute Lointek Gernikako jokalariek Valentziaren aurka, Espainiako Kopako finalerdia galdu berritan: 57-46. COVID-19agatik bi astez jokatu gabe egon izanaren eta atzoko partidaren zama asko nabaritu dute bizkaitarrek, eta Valentzia talde indartsuaren aurrean ezinaren zantzuak erakutsi dituzte; biko zein hiruko jaurtiketetan kamuts aritu dira, nahiz eta azkeneraino erraiak bota dituzten. Oro har, partidaren lema Valentziak eraman du, patxadaz eta soseguz. Hala, etxean ari den taldeak Gironaren aurka jokatu du Kopako finala, bihar, 250 ikusleren aurrean.
Hasi, bederen, erritmo bizian eta indar handiz hasi da Valentzia eta Gernikaren arteko dema. Mario Lopezek zuzendutako bostekoa oso zentratuta atera da pistara; izan ere, Gernikakoak kontziente ziren, Valentziakoen aldean, indarrez justuago helduko zirela finalerdietara. Hala, etxean jokatzen duen taldeak hasiera-hasieratik aurkariaren ahulgune horri etekina atera nahi izan dio; nahi bai, baina lortu ez. Bizkaikoak eraso luzeak egitera ohituta daude sarri, eta gaur ere halaxe aritu dira, baita defentsako balantzeak azkar egin ere. Are, Gernika 6-4 aurreratu da markagailuan, baina Valentziak berehala irauli du egoera; istant batean, kontra erasoak eta zeharkako blokeoak baliatuta, 8-0eko partziala egin, eta sei puntu goitik ezarri da.
Lehen laurdeneko bigarren zatian, Valentzia erasoan fin eta defentsa oldar aritu da; Gernika, aldiz, ezinean. Roso Buch eta Itziar Ariztimuño ez dira baloiarekin aise aritu, eta ezin izan dute Nogaye Lo eta Margaret Roundtree jokalariekin saskipeko jokaldiak behar bezala landu. 19-10 amaitu da lehen laurdena, eta bigarrena ere bide beretik hasi da; Gernikak erasoan asmatzen ez zuen aldiro, Valentziak ez zuen barkatzen, hala biko saskiraketetan nola hiruko jaurtiketetan, harik eta hamar puntu goitik jarri den arte. Hala eta guztiz ere, Lopezen taldeak izan du susperraldirik; Angela Bjorklund eta Roundtree jokalarien esku mutur finari esker, bi hiruko sartu dituzte, eta lau puntura gerturatu dira. Orduan, zonakako defentsa ezartzea erabaki du Gernikako teknikariak, baina saiakera hutsala izan da, nahiz eta atsedenaldirako lehia irekita utzi duten: 31-24.
Hirugarren laurdenaren lehen minutuan ere, Valentziak jarri du bere erritmoa, eta defentsan Gernikako jokalariak ito egin ditu, Leticia Romero, Laura Gil eta Rebeca Allen lan eskergari esker. Hain zuzen, Allen izan da partidako saskiratzaile nagusia, hamahiru punturekin. Gernikakoak, saskipean asmatu ezinda, jaurtiketa libreetan ere ez dira bat ere fin aritu, eta, gisa horretara, Valentziak hanka egin du laurden amaieran, partida ia erabakita uzteraino: 53-37.
Etsi-etsian, Lopezen taldeak, nola edo ahala, defentsa arloa sendotzea lortu du azken laurdeneko hastapenean. Hain justu, Loren eta Ariztimuñoren ekarpenei esker, hamar puntutik behera jartzea erdietsi dute (55-46), partida amaitzeko bi minutu falta zirela. Dena dela, neke handia nabari zuten euren hanketan, eta ezin izan dute gehiago egin. Lo pibota izan da Gernikako jokalaririk onena, 12 puntu eskuratuta. Horrenbestez, Valentziak eta Gironak jokatuko dute Kopako finala, bihar. Talde kataluniarrak 91-78 menderatu du Perfumerias Avenida eguneko lehen finalerdian. |
2021-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/194621/irundarrek-agur-esan-diote-espainiako-kopari.htm | Kirola | Irundarrek agur esan diote Espainiako Kopari | Irungo taldeak galdu egin du Ademarren aurka finalerdietan, Madrilen. Oso garesti ordaindu ditu partidan izan dituen gorabeherak. | Irundarrek agur esan diote Espainiako Kopari. Irungo taldeak galdu egin du Ademarren aurka finalerdietan, Madrilen. Oso garesti ordaindu ditu partidan izan dituen gorabeherak. | Espainiako Koparekin adiskidetu nahian iritsi zen Bidasoa Madrilera, eta lehiaketa horrekin bakean geratu gabe bueltatuko da Irunera (Gipuzkoa). Atera zuen lehenbiziko arantza, finalerdiak azkeneko aldiz jokatu eta 25 urte geroago finalaurrekoetara iritsita. Txapeldun izan zen orduko hartan, baina oraingoan, erdibidean geratu da, finalaren atarian. Ademarrek kanporatu du. Leongo (Espainia) taldeak 26-30 irabazi dio gaur, eta lehiaketatik kanpo utzi du.
Merezita jokatuko du Ademarrek finala, Bidasoa baino gehiago izan baita. Erregularragoa izan da batez ere, partida hasi eta buka. Irundarrak, ordea, gorabeheratsu aritu dira, eta une onak baino gehiago izan dituzte txarrak. Horrek desorekatu du neurketa Espainiakoen alde. Alferrikakoa izan da oraingoan Jose Manuel Sierraren lan eskerga. Final-laurdenetan egin bezala, bikain aritu da Bidasoako atezain beteranoa: hamahiru geldiketa egin ditu. Harengatik izan ez balitz, lehen zatian jadanik oso maldan gora izango zuen norgehiagoka Jacobo Cuetarak entrenatutako taldeak. Izan ere, 21. minutuan, lau gol zen aurretik Ademar (8-12), eta Bidasoa jokalari bat gutxiagorekin zegoen. Aurkariaren kontraerasoa min handia ari zitzaien egiten irundarrei. Baina hortxe azaldu da Sierra, atea horma bilakatzeko. Horrek taldekideak hauspotu ditu, eta defentsan sendo eta erasoan eraginkor arituta, buelta eman diote neurketari: 14-13.
Parekatua hasi da bigarren zatia, baina pixkanaka berriro hasi da desorekatzen Ademarren aldera. Gauzak zail jarri zaizkio berriro Bidasoari. Bi gol jarri da atzetik (16-18), baina beste behin, Sierrak eutsi du Bidasoa. Baina hezur-haragizkoa da Sierra, ez makina, eta hirugarren ahaleginean lortu du aurkariak helburua: zortzi minutuz izan du Bidasoa golik sartu gabe, eta, horri esker, lau golen aldea lortu du (18-22).
Ordu laurden falta zen. Arriskatu beharra zuten irundarrek. Halakoetan saria edo zigorra jaso daiteke, eta bigarrena jaso dute. Hala, Bidasoaren presak baliatuta, Ademarrek sei golen zuloa egin du lau minutu falta zirela: 22-28. Akabo lehia, eta akabo 25 urte geroago finala jokatzeko ametsa. Koparekin bakeak egin gabe itzuliko da etxera Bidasoa. |
2021-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/194622/bada-garaia-tortura-aitortzeko.htm | Politika | «Bada garaia tortura aitortzeko» | Mila nafar inguru torturatu dituztela salatu, eta haientzat aitortza, ordaina eta berriz ez gertatzeko bermea eskatu dute ehunka lagunek Iruñean | «Bada garaia tortura aitortzeko». Mila nafar inguru torturatu dituztela salatu, eta haientzat aitortza, ordaina eta berriz ez gertatzeko bermea eskatu dute ehunka lagunek Iruñean | Berriz ere tortura hitza pankarta batean. Berriz ere kalera atera beharra. Isiltasuna gainditzeko beste ahalegin bat, eta bi eskari nagusi pankartan alderik alde: Tortura ikertu. Egindako guztia aitortu. Grabaketa zahar batek mahai gainean paratu du oraindik argitu eta garbitu gabeko auzia. Horregatik, gaur arratsaldean, Iruñean, lagun anitz atera dira kalera torturak salatu eta torturak jasan dituzten pertsonentzako aitortza, ordaina eta berriz ez gertatzeko bermea exijitzera.
«Bada garaia egindakoa aitortzeko». Ainara Gorostiaga eta Iñigo Gonzalez argi mintzatu dira manifestazio bukaeran, Nafarroako Torturatuen Sarearen izenean. «Tortura jasan dugunok aitortza behar dugu. Instituzioei dagokie gertatutakoa onartzea», esan du Gorostiagak. Beste bi eskari gehitu dituzte: torturaren inguruko erantzukizun guziak onartzea eta torturaren biktimek ordaina jaso dezatela. Horrekin batera, tortura gehiagorik ez dela izanen berma dezatela eskatu diete erakundeei.
Horretarako, Nafarroan «ikerketa ofizial» bat egiteko beharra azpimarratu du Gorostiagak, poliziak zenbat lagun torturatu dituen argitzeko eta «eskubide urraketa larri horrek» herrialdean izan dituen ondorioen «argazki osoa» izateko. «Ahaleginak eta bi egin behar ditugu erakundeek behin betiko aitor dezaten hainbeste sufrimendu eragiten jarraitzen duen errealitate hori», gehitu du Gonzalezek.
Tortura ez da salbuespen izan gaurko manifestazioko antolatzaileen arabera. Aho bilorik gabe mintzatu dira bozeramaileak: «Argi eta ozen esan nahi dugu: tortura hamarkada luzeetan [Espainiako] estatuko erakundeek onartu eta legitimatutako praktika izan da. Sistematikoa. Eta zenbait alderdi politikok, epailek, auzitegiko medikuk eta komunikabidek ere parte hartu dute hori babesten». Nafarroako Torturatuen Sarearen arabera mila nafar baino gehiago torturatu dituzte.
Mikel Zabalza izan dute gogoan, duela 35 urte Guardia Zibilaren eskuetan hildako nafarra. Bi aste dira Zabalza Intxaurrondon torturatuta hil zela baieztatzen duen audio elkarrizketa bat argitaratu zuela Público-k. Bere garaian epaileek froga hori aintzat ez hartzea «ulertezina» dela salatu dute. Zabalzaren senideek manifestazioan parte hartu dute, eta eskatu auzi hura argitzeko.
«Kriminologiaren Euskal Institutuak edo Euskal Memoria Fundazioaren datu basean egindako azterketen arabera, Mikel ez zen bakarra izan, ezta tortura larriak jasan zituen azkena ere», gogorarazi du Gonzalezek. Zabalzak bezala torturak jasan zituzten gainerako lagunentzako mezua ere eman du Gorostiagak: «Bizi izan zenuten amets gaiztoa ezagutzen dugu, eta badakigu gaur egun zauria itxi gabe dagoela, baina ez zaudete bakarrik. Ez gaude bakarrik».
Kilometro bat lagun
Babes handia izan du gaurko manifestazioak. Antolatzaileen arabera 2.300 lagunek parte hartu dute protestan; 2.000 Espainiako ordezkaritzaren esanetan. Hiru ilaratan banaturik zeharkatu dituzte Zabalguneko karrikak. Geltokitik ateratzekoak baziren ere, metro batzuk harago hasi da manifestazioa, Baluarte plazan, Espainiako ordezkaritzak ibilbidea aldatzera behartu baititu antolatzaileak. Ez da oztopo bakarra izan: Iruñeko Udalak ez die Sarasate pasealekuan bozgorailuak eta oholtza paratzeko baimenik eman, haien esanetan baimenak denbora gutxirekin eskatu zituztelako. Hala ere, oholtza eta bozgorailuak muntatu dituzte.
Manifestariek osasun neurriak bete dituzte, eta ibilbidearen zati handiena isilik egin dute. Bukaeran hasi dira oihuak. «Torturarik ez!», «Mikel, gogoan zaitugu!» eta «Herriak ez du barkatuko». El Corte Ingles saltokiaren inguruan Espainiako poliziak ziren istiluetarako jantzi eta tresnekin, eta orduan poliziari zuzendu dizkiote oihuak: «Alde hemendik, utzi bakean!». Poliziak torturatu eta hiltzen duela ere leporatu diete manifestarien ahoetatik botatako leloek.
Protestaren burua Nafarroako Gorteen kaletik Baluarte plazara iristen ari zela, azkenengoak Oliveto Kondearen karrikan ziren. Manifestazioak kilometro bateko luzera izan du, beraz. Eragile askoren babesa izan du, gainera: EH Bildu, Geroa Bai, Ezkerra eta Ahal Dugu alderdiena, eta ELA eta LAB sindikatuena, besteak beste. |
2021-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/194623/betikoa-gertatu-zaio.htm | Kirola | Betikoa gertatu zaio | Eibartarrek galdu egin dute Cadizen, eta jaitsiera postuetan daude. Dmitrovicek penalti bat huts egin du | Betikoa gertatu zaio. Eibartarrek galdu egin dute Cadizen, eta jaitsiera postuetan daude. Dmitrovicek penalti bat huts egin du | Ondo hasi, hala moduzko sentsazioekin joan aldageletara eta etsita amaitu partida. Azken jardunaldietan horixe izan da Eibarren partiden laburpen azkarra. Atzo ere antzeko zerbait gertatu zitzaion Cadizen aurka, eta 1-0 galdu zuen. Beste behin gol falta nabariak gogor zigortu zituen gipuzkoarrak, eta esku hutsik itzuli ziren etxera. Istorioari amaiera polit bat emateko, gauza asko aldatu behar ditu Eibarrek.
Valladoliden eta Elxeren garaipenen jakitun zelairatu ziren Jose Luis Mendilibarrenak. Bi horien emaitzekin, jaitsiera postuetan hasi zuen Eibarrek Cadizen aurkako neurketa. Eibartarrak sendo ekin zioten partidari, hiru puntuen bila zihoaztela argi utziz. Etxeko taldeak armaginei eman zien baloiaren jabetza, eta kontraerasoan min egiten saiatu ziren, bisitarien defentsa aurreratua baliatuz. Partida hasierako gol aukera guztiak, eta lehen zatiko gehienak, gipuzkoarren aldekoak izan ziren. Gola sartzea ere lortu zuten, baina Var-ak gola baliogabetu zuen, Sergi Enrichek baloia ukitu zuelako. Gipuzkoako taldeak partida kontrolpean zuela ematen zuen.
Oso gutxitan izan zuen Cadizek korrika egiteko aukera, eibartarrek ondo zaindu zuten beraien bizkarra, eta, horren ondorioz, espainiarrek apenas zapaldu zuten Marko Dmitrovicen area. Lehen zatiko azken minutuetan, baina, Mendilibarrenak Cadizen zelaian baloia galdu, eta hutsune handiak utzi zituzten bi hegaletan;hori ikusita Alvaro Cerverarenak ez zuten korrika egiteko aukera pasatzen utzi: kontraerasoan Negredok, buruz, 1 eta 0ekoa jarri zuen markagailuan. Kolpe latza bisitarientzat.
Armaginak, azken partidetan bezalaxe, partidaren gidaritza eraman zuten, baita arrisku gehiena sortu ere, baina ez zuten baloia sareetara bidaltzen asmatu. Etxeko taldea, aldiz, atzean sartu zen, eta bere momentua iristea itxaron zuen. Ondo atera zitzaien. Joko sentsazio onarekin, baina markagailuan atzetik iritsi ziren gipuzkoarrak, berriz ere, atsedenaldira.
Nahi bai, baina ezin
Erasokor atera ziren bi taldeak aldagelatik bueltan. Partida berdindu nahian Eibar, eta errenta bikoiztu asmoz Cadiz. Lehenak izan zuen bere helburua gertuen. Bigarren zatia hasi eta hamar minutura banakoa sartzeko aukera izan zuten armaginek penaltiz, baina Ledesmak jaurtiketa gelditu zion Dmitrovici.
Ordubetea pasata, azken norgehiagoketako traza hartu zuen partidak, eta asko jaitsi zen erritmoa, Eibarren kaltetarako. Erritmo bizia, intentsitate handikoa, komeni zaio Mendilibarren taldeari. Erritmo baxua eta posizio jokoarekin deseroso sentitzen dira eibartarrak, eta ez zuten aparteko arriskurik sortu.
Erlojuak aurrera egin ahala presa sartu zitzaion talde armaginari, eta espainiarren area erdiraketaz josten saiatu ziren, baina etxeko taldeak ondo babestu zuen bere ate ingurua. Eibarrek zulo handiak utzi zituen bere zelaian, eta Cadiz horiek baliatzen saiatu zen neurketa erabakita uzteko. Birritan izan zuen bigarren gola sartzeko aukera, baina ez zuten eibartarren atea zulatzea lortu. Mendilibarrenak azken minutura arte ahalegindu ziren banakoa sartzen, baina ez zuten lortu.
Bosgarren jardunaldia geroztik, estreinakoz jaitsiera postuetan amaituko du Eibarrek asteburua. Azken hiru postuekin jolasean ibili da azken asteetan, eta, azkenean, erre egin da. Erruz egin beharko dute lan Mendilibarrenak datozen asteetan zulotik ateratzeko, hurrengo jardunaldietako aurkariak ez baitira makalak. |
2021-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/194624/eraginkortasunean-egon-da-aldea.htm | Kirola | Eraginkortasunean egon da aldea | Osasunak estu hartu du Bartzelona Sadarren, baina garesti ordaindu du berriro ate aurrean izandako eragirkontasunik eza | Eraginkortasunean egon da aldea. Osasunak estu hartu du Bartzelona Sadarren, baina garesti ordaindu du berriro ate aurrean izandako eragirkontasunik eza | Zoritxarrez, ohitura bilakatzen ari da: Osasunak partida ona jokatu du talde handi baten aurka, estu hartu du, baina galdu egin du, batez ere pattal aritu baita aurkariaren atearen aurrean. Gaur horixe pasatu zaio talde gorritxoari, Sadarren, Bartzelonaren aurka. Lan ona egin du Jagoba Arrasatek entrenatutako taldeak, lanak eman dizkio Kataluniako taldeari, baina ez da gai izan lan on hori gola sartuz indartzeko. Kike Barjak, Ruben Garciak, Callerik... Osasunako hainbat jokalarik aukera onak izan dituzte gola sartzeko, baina bakar batek ez du asmatu Ter Stegenen atea zulatzen. Bartzelonako atezain alemaniarrak lehia ikusgarria egin du, eta berriro erakutsi du gaur-gaurkoz, munduko atezain onenen artean dagoela.
Osasuna eskas aritu da erasoan. Bartzelona, ordea, oso eraginkor. Izan dituen aukera apurretako bi aprobetxatu ditu: Jordi Albak sartu du lehen gola, 30. minutuan, Messik emandako pase ederra baliatuta. Ilaix Moribak, berriz, bigarrena sartu du, 81. minutuan. Tartean ere izan dute aukeraren bat besteren bat sartzeko, baina Sergio Herrerak ez du Ter Stegenek baino gutxiago nahi izan, eta geldiketa onak egin ditu.
Galdu arren, Osasunak ez du urduri egoteko arrazoirik. oraindik nahiko urrun baititu jaitsiera postuak, sei puntura, hain zuzen ere. Gainera, azkenaldian egiten ari den jokoa kontuan hartuta, argi dago bide onean dagoela denboraldiko helburu nagusia lortzeko: beste urtebetez Espainiako Lehen Mailan aritzea. Astebete barru aukera ona du asmo horretan beste pauso bat emateko, Valladolid hartuko baitu Sadarren. Aurkari zuzena da Espainiako taldea: hiru puntu gutxiago ditu. |
2021-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/194657/ipurtargi-bat-osinagan.htm | Iritzia | Ipurtargi bat Osinagan | Ipurtargi bat Osinagan. | Gauak bizi gaitu.
Ipurtargi bat ikusi nuen azkeneko aldia, joan zen udan, Osinaga auzoan Iruñetik gertu. Iazko konfinamenduak eragindako ilundurak eraman gintuen bertako landetxe batera mende batzuk lehenago Decameron-eko gazteak ere Fiammetta jauretxera nola: izurriak izua du bidaide.
Afaltzen ari ginen atariko zelaian. Argi txiki fosforeszente bat ikusirik mahaitik metro batzuetara, biloba txikiena eskutik hartu eta bertaraino eraman nuen. Belauniko jarri ginen belarretan. «Argia dauka ipurdian!», irten zitzaion lilura, nik ipurtargi bat zela esan aurretik eta, zutiturik, biloba mahaira itzuli zen korrikaldi baldarrean, albistea oihukatuz senideei. «Ipurtargi bat, ipurtargi bat, argia dauka ipurdian!». Laster nituen denak inguruan, ardaila alaian. Isiltzeko egin nien keinu: mirari txiki delikatuen ekosistemak isiltasuna du habitat naturala.
Ikusten ez bagenituen ere, ipurtargi arrak ez ziren urruti ibiliko, airean jira eta buelta behar zuten, hegoekin argi inarra eginez emea zegoen inguruan. Deigarria egin zitzaidan kontrastea pandemiaren erdian: emeak arrak erakartzeko pizten du argi fosforeszentea. Kopulatzeko, ernaltzeko, bizitza sortzeko, espezieak irauteko. Baina, ordurako, itzalita zegoen harraren ipurdiko argia; pentsatzekoa da gure presentziak ar hegalariak uxatu zituela, berez ederra zitekeen metafora ilunduz harraren argia itzaltzearekin batera. 'Itzaltzen ari den inperio hori argi bat da ala ipurtargi bat?', galdetzen du Borgesen haiku batek.
Ipurtargiak oso efimeroak dira izatez, eta are efimeroagoak hiri, herri, auzo eta errepideetako argi gero eta ugari eta indartsuen eraginez nonbait: gaua ia egun bihurtzerainoko gure obsesioak ez du azkenik. Ipurtargiak guk eragindako beren pandemia partikularra sufritzen ari dira aspalditik.
Efimeroak bizi gaitu.
Umeen lilura eragiten duen animalia txiki efimero askok izen ugari ditu euskal hitzen mapan. Halatsu tximeleta, kilker, matxinsalto, sator, amona mantangorri, triku, zapaburu bezalako hitzek… Hemen triku dena han kirikino da edo sagarroi, denak dira izen gogoangarriak, goizeko ihintz-ttanttak bezain finak. Ipurtargiak, aldiz, izen bakar batekin egiten du mundualdia, ez du bere inguruko beste zamorro askoren ugaritasunik. Gainera, deskriptiboa da bere izena, ez batere poetikoa, izena eta izana bat ditu, eta hitzaren bi osagaietan bigarrenak behar luke izan nagusi, zizare batek argia izatea baita harrigarri, eta ez ipurdi baten jabe izatea. Baina haurrei (guri) ipurdia egiten zaigu deigarri: ipurdia eta, gainera, argiarekin! Argia kopetan izan balu bederen…
Ipurtargia galtzen denean laster galduko da mundu industrializatuan izena geratuko zaigu, baina ez udako gau epeletako belardietan, testuetan eta hiztegietan baizik. Edo izaki fantastikoen ipuinetan, galtzagorrien edo adarbakarraren edo intxisuen konpainia fikziozkoan.
Zer garrantzi duen ipurtargia galtzeak? Has gaitezen galtzen ari garen landare eta animalia-izenak metatzen. Auskalo-mendi puntaraino iritsiko litzateke meta eta are gorago. Hala ere axola gutxi. Imajinatu Pirinioak hemendik hamar urtera. Denbora gutxi da, baina hamar urtetan 12.000 futbol-zelairen neurriko soilguneak geratuko dira gaur pagadiak dauden tokietan, hogei urte barru beste hainbeste alor lehor gehituko zaizkio triskantza horri, Amazonian gertatzen ari denaren antzo, eta horrela joango da soiltzen Pirinioetako basoa baldin ez badugu geldiarazten Florian izeneko italiar multinazionalaren pagadiak ipurditik ateratzeko proiektua. Ez da zientzia fikzioa, berripaper honek eta Argia astekariak emana dute asmo horren berri orain bizpahiru aste. Krimen ekologikoaren bezperan ez dugu eskandalu-hots handirik entzun.
Harroak bizi gaitu.
Goethek mehr licht!, mehr licht! (argi gehiago!) eskatzen omen zuen hilzorian zegoela. Baina haren oihua (laurogeita hiru urte zituen) heriotzaren hurbilak eragina zen, betirako ilunpearen beldurrak.
Mundua hondatzeko gure afanaren atzean, itsutasun berezi bat dago, argirik argienarekin ere ikusi ezin dena. Txikiari, efimeroari, balio krematistikorik ez duenari ez diogu begiratzen, ezta argi berde fosforeszentez jantzita baletorkigu ere. Txikiaren aurrean itsu, munduaren ustezko handitasunak itsu bihurtu gaitu, mundua betirako izango dugula pentsatzeraino itsutu ere. Bitartean, kutsatu dugu airea, kutsatu dugu ura; kutsatu ditugu zeruak eta lur-itsasoetako barrunbeak. Arriskuaz oihuka ari zaizkigu mundua eta ebidentzia, iragarpen gero eta apokaliptikoagoak egiten ari zaigu aditu jendea.
Alferrik, ordea: aski da begiratzea pandemiaren aurrean daukagun jarrera harro, inkontzienteari. Nirea da mundua, nor da inor zer egin behar dudan agintzeko! Harroak bizi gaitu. Ahaztezinak Felix Zubiak orain hiru bat igandeko artikuluan bota zizkigun errieta eta demanda, Xabier Lete gogorarazi zigun profeta-haserre eta guzti: «[…] ea nik zergatik egin behar ditudan ospitalean zaintza gehiago, bere burua zaintzeko gauza ez den gizarte baten kideak zaintzeko […]. Zergatik utzi behar dudan nire familia etxean, […] elkar zaintzeko ardurarik ez duen gizarte bat zaintzeko. Zaindu zaitzatela zuen aita edo ama santisimak».
Efimeroak gara gu, efimeroa da gure planeta ere, efimeroa da unibertsoan dagoen oro: giza erronka ez al da gure izaera efimeroaren argiari ahalik luzeen eustea, kandelaren argi-mihia eskuarekin babestea haizetetatik, ipurtargiak bere argi berdea behar duen bezala bizitzeko eta bizia sortzeko?
Ez izan, ordea, batere argiak, eta nahiago dugu hil artean bizi lokuzioak ondo laburbiltzen duen konformidade ustiatzailean bizi, harik eta heriotzaren hortzeria karkarka entzuten dugun arte, agian pandemiatik ihes gabiltzala, agian pandemiaren kontrako neurri guztiak popatik hartzera bidaliz solidaritate arrastorik gabe, ezer larririk gertatutakoan zorte onak edo gure guapoak, edo aita edo ama santisimak anparatuko gaituelakoan. | |
2021-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/194658/euskal-filmek-zortzi-sari-jaso-dituzte-goya-sarietan.htm | Kultura | Euskal filmek zortzi sari jaso dituzte Goya sarietan | Bost garaikur eskuratu ditu Akelarre pelikulak, eta hiru, berriz, Ane-k. Emakumezko aktore protagonistarik onenaren saria Patricia Lopez Arnaiz gasteiztarrari eman diote, eta emakumezko aktore berririk onenarena Jone Laspiur donostiarrari. | Euskal filmek zortzi sari jaso dituzte Goya sarietan. Bost garaikur eskuratu ditu Akelarre pelikulak, eta hiru, berriz, Ane-k. Emakumezko aktore protagonistarik onenaren saria Patricia Lopez Arnaiz gasteiztarrari eman diote, eta emakumezko aktore berririk onenarena Jone Laspiur donostiarrari. | Euskal zinemak arrakasta izan du aurtengo Goya sarietan. Espainiako Zinema Akademiak atzo banatu zituen sariak, eta bi euskal filmek zortzi garaikur jaso zituzten guztira: Pablo Aguero zinemagile argentinarrak zuzendutako Akelarre filmak bost lortu zituen, eta hiru David Perez Sañudoren Ane-k. Zortzi horien artean, saririk garrantzitsuenak Ane filmeko bi aktore nagusiek irabazi zituzten: emakumezko aktore protagonistarik onenaren saria Patricia Lopez Arnaiz gasteiztarrak, eta emakumezko aktore berririk onenarena, berriz, Jone Laspiur donostiarrak.
Malagan (Espainia) egin zuten Goya sarien 35. sari-banaketa, eta Antonio Banderas aktoreak eta Maria Casado telebistako aurkezleak aurkeztu zuten. Irabazleek ere modu telematikoan jaso zituzten sariak, eta, besteak beste, zeresana eman du Aranzazu Callejaren eta Maite Arroitajauregiren saria jasotzeko moduak: abestuz eman zituzten eskerrak. Jatorrizko musikarik onenaren saria eman zieten Akelarre-n egindako lanagatik.
Aguerok iaz aurkeztu zuen sorgin ehizari buruzko filmak jaso zituen orotara sari gehien. Jatorrizko musikarik onenaren sariaz gain, beste hauek ere irabazi ditu: Mikel Serranok zuzendaritza artistikorik onenagatik, Nerea Torrijosek jantzien diseinurik onenagatik, Beatushka Wojtowickek eta Ricardo Molinak makillajerik eta ile apaintzerik onenengatik, eta Mariano Garcia Martyk eta Ana Rubiok efektu berezirik onenengatik. Besteak beste, Wojtowick poloniarrak eskerrak eman zizkion «Euskal Herri ederrari», eta gehitu zuen «kultura zoragarri bat eta gastronomia bikaina» ezagutu dituela.
1609. urtean eta euskal kostaldeko herri batean dago girotua Akelarre-k kontatzen duen istorioa. Neska gazte batzuk eguneroko lanak egiten dabiltza; ezustean, soldaduak inkisizioaren epaile batekin agertuko dira, eta, sorginkeria egotzita, atxilo eramango dituzte. Aguerok Euskal Herrian grabatu zuen, eta filmeko pertsonaiak euskaraz eta gazteleraz mintzo dira.
'Ane'-k, hiru
Emakumezko aktorerik onenaren sarirako izendapena jaso zuen Amaia Aberasturik ere, Akelarre-ko protagonistak, baina azkenean Patricia Lopez Arnaiz gasteiztarrak irabazi zuen, Ane filmean egindako lanagatik. Lehen aipatu bezala, Jone Laspiurrek emakumezko aktore berririk onenaren saria lortu zuen, eta filmaren hirugarren saria, berriz, David Perez Sanudo zuzendariarentzat eta Marina Paresentzat izan zen, gidoi egokiturik onenagatik. Desagertu berri den alaba baten bilaketa du ardatz Ane filmak, eta iazko Zinemaldian estreinatu zen, Zuzendari Berriak sailean, eta Euskal Zinemaren Irizar saria irabazi zuen.
Baziren izendapena eskuratua zuten euskal ekoizle gehiago ere, baina haiek ez zuten saririk jaso. Juanma Bajo Ulloa zuzendaritzarik onenaren sarirako hautagai zen, Baby filmagatik, eta haren jatorrizko musikagatik izendatuta zeuden Koldo Uriarte eta Bingen Mendizabal ere. Ana Sernaren eta Paula Iglesiasen Solo son peces lana ere izendatu zuten, dokumental laburrik onenaren sarirako, eta Alberto Vazquezen Homeless Home filma, berriz, animaziozko lan laburrik onenerako. |
2021-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/194659/106-migratzailek-irungo-eta-hondarribiko-aterpetxeetan-igaro-dute-gaua.htm | Gizartea | 106 migratzailek Irungo eta Hondarribiko aterpetxeetan igaro dute gaua | Eusko Jaurlaritzaren arabera, azken egunetan elkartu diren migratzaile guztiak artatu dituzte, eta inork ez du gaua kalean pasatu. Jaurlaritzak kontingentzia plana aktibatu du. | 106 migratzailek Irungo eta Hondarribiko aterpetxeetan igaro dute gaua. Eusko Jaurlaritzaren arabera, azken egunetan elkartu diren migratzaile guztiak artatu dituzte, eta inork ez du gaua kalean pasatu. Jaurlaritzak kontingentzia plana aktibatu du. | Irunen (Gipuzkoa) azken egunetan elkartzen ari den migratzaile kopurua gero eta handiagoa dela eta, Eusko Jaurlaritzak kontingentzia plana aktibatu du, horiei aterpe bat emateko. Hala jakinarazi zuen atzo Xabier Legarreta Eusko Jaurlaritzako Migrazio eta Asilo zuzendariak; zehazki, ohi baino 40 lo leku gehiago prestatu zituzten ostiralean Irungo El Peregrino aterpetxean, eta beste 50 pertsonarentzako lekua atondu zuten Hondarribian; baita Donostiako ikastetxe batean ere, migratzaile gehiago iritsiko balira. Jaurlaritzaren arabera, guztiek jaso dute arropa, musukoak eta eguneko hiru otordu biltzen dituen kit bana, eta inork ez du gaua kalean igaro.
Izan ere, azken egunetan, migratzaile ugari pilatzen ari dira Gipuzkoa eta Lapurdi arteko mugan. Azaldu dutenez, magrebtarrak eta Saharaz hegoaldekoak dira gehienak, eta uste dute Kanariar Uharteetatik eraman zituztela Iberiar penintsulara, otsailean zehar; handik heldu ziren Euskal Herrira, Europa iparralderanzko bidean. Muga, ordea, itxita dago Lapurdi eta Gipuzkoa artean.
Irungo eta Hondarribiko aterpetxeetan 106 lagunek pasatu dute gaua, tartean hamabost emakume eta hiru adingabe. Kalkulatzen dute, guztira, 150 pertsona inguru batu direla. Irungo Belaskoenea auzoko aterpetxeak ehun bat lagunentzako lekua izan ohi du —gaur 64 lagun jaso ditu—, baina, COVID-19aren izurriaren harira hartu beharreko neurrien eraginez, murriztuta zeukan ohe kopurua. Horiei «ohiko baliabideekin» erantzun ahal izan diela azaldu du Legarretak. Jaurlaritza, Gipuzkoako Foru Aldundia, eta Irungo, Hondarribiko eta Donostiako udalak elkarlanean ari dira baliabide horiek prestatzen.
Irungo erromesen aterpetxeak 30 lagun artatu zituen bart, eta Hondarribiko aterpetxeak, beste hamabi.
Era berean, nabarmendu du, «pandemiaz eta mugimenduari ezarritako mugez harago, migrazioaren fenomenoak existitzen» jarraitzen duela, asteburu honetan Irunen gertatzen ari dena dela horren erakusgarria, eta horri «erantzun egoki bat» eman behar zaiola. |
2021-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/194660/altunak-eta-mariezkurrenak-eutsi-egin-diote-liderraren-joari.htm | Kirola | Altunak eta Mariezkurrenak eutsi egin diote liderraren joari | Garaipenari esker, sailakapeneko lehen postuan berdinduta daude bi bikoteak. Neurketa osoan zehar aurretik joan dira Altuna eta Mariezkurrena, baina zail jarri diete Elezkanok eta Zabaletak. | Altunak eta Mariezkurrenak eutsi egin diote liderraren joari. Garaipenari esker, sailakapeneko lehen postuan berdinduta daude bi bikoteak. Neurketa osoan zehar aurretik joan dira Altuna eta Mariezkurrena, baina zail jarri diete Elezkanok eta Zabaletak. | Galtzeko gutxi eta irabazteko asko zuten gaur Jokin Altunak eta Jon Mariezkurrenak. Binakako Txapelketako zortzigarren garaipena eskuratu dute Eibarko (Gipuzkoa) Astelena pilotalekuan, eta sailkapenean berdindu egin dute parean izan duten bikotearekin, Elezkano II-a eta Zabaletarekin. Ondo bidean, finalerdietan izango dira bi bikoteak, baina nor baino nor gehiago ibili dira gaur; azkenean, 19 eta 22 gailendu dira urdinak.
Neurketaren lehen erdian nagusi izan dira Altuna eta Mariezkurrena. Ondo hasi du lehia aurrelariak, Elezkanori ez dio jokoan parte hartzen utzi, eta Mariezkurrenak bikain baliatu ditu izan dituen aukerak. Gauzak zail jarri dizkio Zabaletari, eta hark ezin izan ditu aurkariak ezkerparetan sartu dizkion hainbat pilotakada eraman. Altunak ere min egin du sakez. Hala iritsi dira 6 eta 12kora arte.
Orduan esnatu da Elezkano. Aurrelariak ez ditu alferrik galdu izan dituen lehen aukerak, eta, ohartzerako, berdindu egin dute neurketa gorriek. Jarraian, partida berri bat hasi da. Erritmoa moteldu egin da, gogortu egin dira tantoak, eta huts gutxien egiten zituena gailentzen hasi da tantoetan. Orduan ere, urdinak nagusi. Ez dute amore eman Elezkanok eta Zabaletak, baina ez dute une batean ere aurretik jartzea lortu.
Tanto batzuetan, Zabaleta gailendu da piloteoan, baina ahal bezala eutsi diote Altuna-Mariezkurrenak. Binakako Txapelketako hamargarren jardunaldia amaitzeko neurketa bakarra falta da, bihar. Muskizen (Bizkaia), Olaizola II.a-Rezustak eta Urrutikoetxea-Imazek jokatuko dutena.
Sailkapena
1. Elezkano II.a-Zabaleta, 8
2. Altuna III.a-Mariezkurrena II.a, 8
3. Peña II.a-Albisu, 6
4. Olaizola II.a-Rezusta, 5 (Neurketa bat gutxiagorekin)
5. Ezkurdia-Ladis Galarza, 4
6. Artola-Aranguren, 3
7. Urrutikoetxea-Imaz, 3 (Neurketa bat gutxiagorekin)
8. Jaka-Martija 2 |
2021-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/194661/barkatzen-duenak-ez-du-beti-ordaintzen.htm | Kirola | Barkatzen duenak ez du beti ordaintzen | Realak neurketa nahi zuen lekuan izan du 80 minututan, eta gol gehiago sartzeko aukera mordoa izan du; tartean, Oiartzabalek huts egindako penalti bat. Merinok sartu du etxekoen gola, 9. minutuan. Sailkapeneko bosgarren postuan sendotu dira txuri-urdinak. | Barkatzen duenak ez du beti ordaintzen. Realak neurketa nahi zuen lekuan izan du 80 minututan, eta gol gehiago sartzeko aukera mordoa izan du; tartean, Oiartzabalek huts egindako penalti bat. Merinok sartu du etxekoen gola, 9. minutuan. Sailkapeneko bosgarren postuan sendotu dira txuri-urdinak. | Barkatzen duenak beti ordaintzen omen du. Zorionez, ordea, esanak dioena ez da bete gaur Anoetan, eta Realak bat eta huts irabazi dio Levanteri; hori bai, azken minutuetan behar baino gehiago sufrituta. Donostiarrek gol aukera bikainak izan dituzte, mordo bat. Azkenean, ordea, balio izan du Mikel Merinok neurketaren hastapenean sartutakoak, eta Realak bizirik jarraitzen du Txapeldunen Ligara sailkatzeko lehian; hiru puntura du neurketa bat gutxiago jokatu duen Sevilla.
Partida hasieratik argi ikusi dira bi entrenatzaileen asmoak: Paco Lopezek bost defentsa zelairatu ditu, aulkitxoan utzi ditu Roger eta De Frutos erasoko jokalariak, Realari utzi dio baloia, eta kontraerasoak bilatu ditu aukera izan duenetan. Kontraerasotzeko, ordea, defensan egin behar da lan lehenik, eta horretan erabat eskas ibili dira Levantekoak; Reala nahi bezala eta nahi bestetan heldu da Dani Cardenas atezainak bikain defendatu duen atearen parera.
Bederatzigarren minutuan iritsi da norgehiagokako gol bakarra. Aurretik, jada zutoinera bidalia zuen jaurtiketa bat Merinok. Nafarrak berak area kanpotik egin du jaurtiketa bat, ondo geratu du Cardenasek, aldaratzea Oiartzabali heldu zaio, eta Realeko kapitainak patxadaz gidatu du jokaldia: Merino mugitu arte itxaron du, eta kondeak eibartarraren erdiraketa bultzatu besterik ez du egin behar izan.
Itxura ona zuen lehiak Realarentzat, are gehiago 20. minutuan penalti bat alde seinalatu diotenean. Protagonistak, goleko berberak: Merinok areatik gertu berreskuratu du baloi bat, Oiartzabali utzi dio, eta hura aurretik eraman du defentsak. Eibartarrak, ordea, zuzenean kanpora bota du penaltia; jarraian huts egiten duen hirugarrena da.
Aukera zenbaezinak
Hurrengo minutuetan Realak izan dituen gol aukerak zenbaezinak dira. Txuri-urdinek hainbat baloi errekuperatu dituzte areatik gertu, eta aukerak izan dituzte Isakek, Silvak, Le Normandek, Oiartzabalek... batek berak ere ez du sareetan amaitu.
Bigarren zatian itxura hobea eman du Levantek, baina, hala ere, arean setiatu du Realak. Merinok sartu du gola, 48. minutuan, baina epaileak baliogabetu egin du, Isakek Cardenasi oztopo egin diola eta. Le Normandek baloi bat zutoinera ere bidali du.
Gola, ordea, ez da iritsi, eta aldaketekin hobera egin du Levantek, eta okerrera Realak. Azken hamar minutuetan paperak aldatu dituzte, eta donostiarrak izan dira euren arean sartu direnak. Valentziarrek, ordea, ez dute aukera garbirik sortu, eta hiru puntuak Anoetan geratu dira. Arnasa lasai hartu du batek baino gehiagok.
Reala: Remiro; Gorosabel, Zubeldia, Le Normand, Aihen; Zubimendi, Merino, Silva (Guridi, 80'); Januzaj (Portu, 72'), Oiartzabal (Barrenetxea, 72') eta Isak (Carlos Fernandez, 79').
Levante: Cardenas; Duarte, Vezo, Coke (Malsa, 56'), Son, Toño (Clerc, 81'); Vukcevic (De Frutos, 56'), Bardhi, Rochina (Doukoure, 69'); Morales eta Dani Gomez (Roger Marti, 69'). |
2021-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/194662/hainbat-leherketak-gutxienez-17-hildako-eta-420-zauritu-eragin-dituzte-ekuatore-ginean.htm | Mundua | Hainbat leherketak gutxienez 17 hildako eta 420 zauritu eragin dituzte Ekuatore Ginean | Batan gertatu da ezbeharra, biztanle gehien dituen Ekuatore Gineako hirian. Herrialdeko hedabideen arabera, kuartel militar batean «bolbora ontzi bilakatutako edukiontzi bat gehiegi berotu da, inguruan belarrak erretzen ari zirela eta». | Hainbat leherketak gutxienez 17 hildako eta 420 zauritu eragin dituzte Ekuatore Ginean. Batan gertatu da ezbeharra, biztanle gehien dituen Ekuatore Gineako hirian. Herrialdeko hedabideen arabera, kuartel militar batean «bolbora ontzi bilakatutako edukiontzi bat gehiegi berotu da, inguruan belarrak erretzen ari zirela eta». | Bost leherketak gutxienez 17 hildako eta 420 zauritu eragin dituzte gaur, Batan, biztanle gehien dituen Ekuatore Gineako hirian. Afrikako herrialde horretako Osasun Ministerioak eman du datuen berri. Zaurituak zenbatzerakoan, ordea, ospitaleratuak bakarrik jakinarazi dituzte, eta litekeena da orotara gehiago izatea. Herritarrei odola emateko eskatu diete.
Lehen leherketa hango 13:00ak aldera gertatu da. Iturri ofizialek baieztatu ez duten arren, litekeena da leherketa Nkoantoma kuartel militarrean jazo izana. Ekuatore Gineako hedabideen arabera, «bolbora ontzi bilakatutako edukiontzi bat gehiegi berotu da, inguruan belarrak erretzen ari zirela eta».
Zabaldu diren irudiek erakusten moduan, kalteak handiak dira. |
2021-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/194663/athleticek-eta-realak-aise-irabazi-dituzte-ligako-partidak.htm | Kirola | Athleticek eta Realak aise irabazi dituzte ligako partidak | Athleticek 2-3 irabazi dio Rayori, Luciaren hat trick bati esker. Realak 2-0 garaitu du Deportivo, nagusitasunez. | Athleticek eta Realak aise irabazi dituzte ligako partidak. Athleticek 2-3 irabazi dio Rayori, Luciaren hat trick bati esker. Realak 2-0 garaitu du Deportivo, nagusitasunez. | Luciaren hat trick bati esker, Athletic lasaiago dago sailkapenean, Rayori kanpoan irabazi eta gero. Partida amaitu zenerako jokalari bat gutxiagorekin ari zen jokatzen etxeko taldea, baina lehia biziz aritu ziren azkenera arte. Athletic Rayoren atzetik dago orain sailkapenean, hamabigarren postuan, eta urrunago ditu jaitsiera postuak.
Luciak hamaseigarren minutuaren aurretik egin ditu lehen bi golak, eta izan du besteren bat egiteko aukera ere. Rayok berehala erantzun du, eta Bulatovicek murriztu du markagailuko tartea. Berdinduak izan dira partidaren bi zatiak: bigarrenaren hasieran, Luciak hirugarrena egin du, eta Teresa Moratok bere taldearen bigarrena lortu du handik bost minutura. Bi taldeek izan dute gehiagorako aukera partida bukatu arte.
Bi txartel hori aterata, epaileak Paula Andujar jolalaria bota du 82. minutuan, eta, azken minutuetan, larri aritu da Rayo. Athleticek beste gol bat egiteko aukera izan du, baina Azkonak zutoinera jaurti du baloia. Partidako azken aukera, halere, Bulatovicena izan da. Azkenean, ez da emaitza aldatu: 2-3.
Reala, berriz, nagusitasunez aritu da Deportivoren aurka, eta, nahiz eta denbora behar izan duen gailentasun hori jokoan ez ezik markagailuan ere adierazteko, Nerea Eizagirrek bete du lan hori, atsedena baino bi minutu lehenago. Erabakigarria izan da, eta Deportivok defendatzeko ahaleginean jarraitu behar izan du ordutik aurrera, beste ezertarako aukerarik gabe.
Lucia Rodriguez indartsu aritu da eskuin hegaletik, eta iritsi ez den erremate baterako erdiraketa bat jarri dio Franssiri. Nahikarik ere izan du partidako bigarren gola egiteko aukera. Amaiurrek lortu du aldea handitzea, amaieratik bi minutura. Reala hobetu aritu da, bigarren garaipena lortu du errenkadan, eta Europari begira jarraitzen du, sailkapenaren seigarren postuan. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194664/birusaren-transmisioa-gero-eta-geldoagoa-da-hegoaldean.htm | Gizartea | Birusaren transmisioa gero eta geldoagoa da Hegoaldean | Beste 315 positibo atzeman dituzte larunbatean, bezperan baino 50 gutxiago. Hala ere, gaixo gehiago daude ZIUetan COVID-19ak jota: 135. | Birusaren transmisioa gero eta geldoagoa da Hegoaldean. Beste 315 positibo atzeman dituzte larunbatean, bezperan baino 50 gutxiago. Hala ere, gaixo gehiago daude ZIUetan COVID-19ak jota: 135. | COVID-19ak kutsatutako gaixoen kopurua beheraka ari da etengabe Hego Euskal Herrian, eta aspaldi honetan izurriak erakutsi duen apaltzeko joera baieztatu da azken egunetan ere. Igandean, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak beste 315 positiboren berri eman dute, bezperan baino 50 gutxiago. Ohi bezala, Frantziako osasun agintariek ez dute eman Ipar Euskal Herriko datuei buruzko informaziorik.
Nafarroa da bezperan baino kasu gehiago detektatu dituen lurralde bakarra: 66; azken astean, egunean 59 positibo atzeman dituzte han batez beste. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, nabarmen apaldu da positiboen kopurua: 38 atzeman dituzte Araban, 130 Bizkaian, eta 77 Gipuzkoan.
Apaltzea, ordea, ez da homogeneoa lurralde guztietan, eta Gipuzkoan, esaterako, emendatze txiki bat izan da datuetan: ostiralean beste 90 positibo atzeman zituzten, eta bezperan 88 izan ziren; hortaz, bi positibo gehiago egon dira herrialdean.
Larunbatean 7.237 proba egin zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak: PCR probak eta antigeno testak aintzat hartuta, bezperan baino ia 1.500 gutxiago. Positibo tasa bezperakoaren parekoa da, ordea: %4,3. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194665/ez-dugu-atseden-hartuko-emakume-guztiok-gure-eskubideen-jabe-izan-arte.htm | Gizartea | «Ez dugu atseden hartuko emakume guztiok gure eskubideen jabe izan arte» | Milaka emakumek hartu dituzte hiriburuetako kaleak, Dena aldatu, sistema arrakalatu lelopean. Mobilizaziora deitu du mugimendu feministak, herri txikietan zein hirietan. Iruñean emakume bat atxilotu dute, parlamentuaren aitzinean protesta egiten ari zirela. | «Ez dugu atseden hartuko emakume guztiok gure eskubideen jabe izan arte». Milaka emakumek hartu dituzte hiriburuetako kaleak, Dena aldatu, sistema arrakalatu lelopean. Mobilizaziora deitu du mugimendu feministak, herri txikietan zein hirietan. Iruñean emakume bat atxilotu dute, parlamentuaren aitzinean protesta egiten ari zirela. | Goizean bezala, arratsaldean ere aldarriz bete dira Euskal Herriko hiri eta herrietako karrikak.
Donostian egin dute lehenengoa. 18:30ean zuten hitzordua, Feminismotik dena aldatu, sistema arrazista arrakalatu lelopean, Donostiako Asanblada Feministak antolatuta.
Donostiako hainbat auzotatik zutabeak heldu dira Antiguara, martxa hango tuneletik hasteko. Han batu dira, esaterako, Emakumeen Etxeko blokea eta Groseko asanblea feminista. Hortik, Gipuzkoako erdigunerantz abiatu da manifestazioa.
EFE agentziaren arabera, 3.000 pertsona elkartu dira manifestazioan, eta hiru lerrotan joan dira, tartea zaintzeko.
Amaieran, «Emakumeek askotariko zapalkuntzak jasaten ditugu eta, horregatik, ez dugu atseden hartuko emakume guztiok gure eskubideen jabe izan arte» adierazi dute antolatzaileek, eta bildutako milaka emakumek botatako «Gora borroka feminista» oihuarekin bukatu da manifestazioa.
Bilbon Kale Nagusiko kilometro eta erdiko luzera erabat hartuta zegoen manifestazioa hasi aurretik. Antolakuntzako ehun bat emakumek hartu dute ardura segurtasun tartea gorde zedin, udaletxeraino eginiko ibilbide osoan.
Gasteizen ere, milaka emakume bildu dira. «Aprobetxa dezagun pandemiak ekarri duen krisi-egoera dena aldatzeko. Arrakala handiak egin ditzagun sistema heteropatriarkal, arrazista, transfobo, kapitalista eta biozida honetan», adierazi dute amaitzeko ekitaldian.
Iruñean segurtasun neurriak eta distantzia mantenduta, mobilizazioa jendetsuak egin dituzte, erdigunean eta auzoetan.
Goizean, hamarnaka emakume atera dira kalera. Baionan egin dute goizeko manifestazio nagusia. Martxoaren 8a, greba eguna izan dute gaur Ipar Euskal Herrian andreek. LABek, CGTk, Solidairesek eta FSUk deitu dute grebara, eta mugimendu feministak ere bat egin du lanuztearekin. Hala, ehunka emakumek parte hartu dute Baionan goizean izandako manifestazioan. 12:00etan atera dira. Ospitaletik, eta itzulia egin dute hirian. Berdintasunik ez dagoela salatu dute, eta nabarmendu hitzetatik ekintzetara pasatzeko garaia dela berdintasuna lortzeko. Giro onean egin dute manifestazioa, eta ez da aldarrikapenik falta izan.
Goizean goizetik batean eta bertzean kalera atera dira emakumeak. Bilbon, hainbat agerraldi sinboliko egin dituzte goizean, eta horietako bakoitzean aldarrikapen argiak adierazi dituzte. Iruñean, goizean goizetik atera dira karrikara andreak, eta istiluak izan dira Nafarroako Parlamentuaren aitzinean. Bertara katez lotzen saiatu dira, eta, Ahotsa.info agerkariak jakinarazi duenez, emakume bat atxilotu du Foruzaingoak.
Aitzinetik, Iruñeko Atzerritarren Bulegoan protesta egin dute, migrazio politikak salatzeko, eta, ondotik, Ama Oblatuak zahar etxearen kanpoaldean izan dira. Zaintza ez dela negozioa aldarrikatu dute bertan, eta lan baldintza duinak eskatu dituzte langileentzat. Alde zaharrean, manifestazioa egin dute, eta trapu zaharrak utzi dituzte Iruñeko udaletxe parean. Bertatik Nafarroako Parlamentura joan direnean piztu dira istiluak.
Nafarroako Parlamentuan kateatu dira eta lagun bat atxilotu du Foruzaingoak. Nazkatuta gaude! Dena aldatu, sistema arrakalatu!#M8 #Martxoak8 @M8EuskalHerria @NafarroakoM8 pic.twitter.com/lZkIIJSXp0
— Edurne Senosiain Esparza (@EdurneSE) March 8, 2021
Manifestazioez gaindi, bertzelako aldarriek ere izan dute lekua. Amurrion (Araba), Tubacex enpresaren aitzinean pikete feminista egin dute greban ari diren emakumeek. Donostian, ELAk deituta, protesta egin dute Gipuzkoako Foru Aldundiaren egoitzaren aurrean, Bizitzaren lehen lerroan lelopean. Bilbon ere elkarretaratzea egin dute atzerritarren bulegoaren aurrean. Milaka emakume hiltzen dituzten harresi eta mugak salatu dituzte, eta borroka feminista, antirrazista eta antikapitalista dela aldarrikatu.
Arratsaldean izango dira mobilizazio nagusiak. Donostiakoa 18:30ean hasi da, Antiguako tunelean. Gasteizen eta Bilbon, 19:00etan ziren hastekoak; Gasteizkoa San Anton plazatik, eta Bilbokoa, Jesusen Bihotza plazatik. Iruñean, berriz, 20:00etan izango da protesta, baina, manifestazio bakarra izan beharrean, auzo bakoitzean izango dira mobilizazioak.
Pandemiaren ondoriorik latzenak
Pandemia egoeran ere, horren ondoriorik latzenak andreek pairatu dituztela salatu du mugimenduak: «Abusu polizial eta instituzional arrazistak jasan ditugu, ehunka kide etxetik kaleratuak izan dira, milaka emakumek lan merkatua utzi behar izan dute zaintza lanei heltzeko, indarkeria matxistak ez du etenik izan, eta krisialdiak eragin zuzenekoa izan du eremu feminizatuetan; bereziki, egoera irregularrean dauden emakumezko langileen eremuetan». Horregatik, inoiz baino beharrezkoagoa da kalera ateratzea.
Asteburuan ere bai
Martxoaren 8a gaur bada ere, dagoeneko asteburuan ere dozenaka izan dira Martxoaren 8aren karietara egindako mobilizazio eta ekitaldiak. Larunbatean, Euskal Herriko Emakumeen Mundu Martxaren V. Nazioarteko Ekintzaren amaierako ekitaldia egin zuten Hendaia eta Irun artean. Feminismoa, antirrazismoa eta dekolonitatea aldarrikatu zituzten, transnazionalak, mugak eta migrazio politikak salatuz.
Bertzelako manifestazio eta aldarrikapenak ere egin dituzte asteburuan. Saran (Lapurdi) manifestazioa egin zuten Bortzirietako, Malerrekako, Baztango eta Xaretako emakumeek. Inkisizioen eta inposizioen gainetik herri feminista direla aldarrikatu zuten. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194666/ehunka-emakumek-egin-dute-lilatoia-asteburuan.htm | Kirola | Ehunka emakumek egin dute Lilatoia asteburuan | Ostiralean hasi eta gaur gauera arteko epea dago aurtengo Lilatoia egiteko. Asteburua aprobetxatuz, ehunka aritu dira korrika edo oinez, Lilatoian. | Ehunka emakumek egin dute Lilatoia asteburuan. Ostiralean hasi eta gaur gauera arteko epea dago aurtengo Lilatoia egiteko. Asteburua aprobetxatuz, ehunka aritu dira korrika edo oinez, Lilatoian. | Ostiralean hasi zen aurtengo Lilatoia egiteko epea, eta gaur bukatuko da. «Lasterketa birtuala» deitu diote antolatzaileek, ez baita kirolarien arteko aurrez aurreko lasterketa bat izango, baina, korrika egin egingo da. Parte hartzaileek 5 kilometroko ibilbidea osatu beharko dute, eta, korrika egiteaz gain, oinez edo ibilketa nordikoan arituz ere parte har daiteke. Beste hiru modalitateak hauek dira: korrika, patinak eta eskuko bizikleta. Denera 5.703 emakumek eman dute izena.
Asteburua izan dela aprobetxatuz, bat baino gehiago izan dira banaka edo taldean bildu eta Lilatoia egiteko tartea hartu dutenak. Antolatzaileek dortsala inprimatu eta aurreko lasterketa bateko elastikoan jarrita ateratzeko deia egin zuten, eta sare sozialetan #AurtenEreOn traola erabiliz zabaltzekoa. Hori horrela, dozenaka emakumek zabaldu dituzte beren argazkiak sare sozialetan.
Oraindik egitekoa dutenek gaur 23:55era arteko epea izanen dute bortz kilometroko ibilbidea osatzeko. Webgune ofizialean, antolatzaileek gogorarazi dute gizonek ezin dutela Lilatoian parte hartu, eta azpimarratu dute emakumeak soilik sartuko dituztela sailkapen ofizialean. «Ez dugu ahaztu behar ekitaldi honek berdintasuna aldarrikatzen duela lehen egunetik, eta egun honetan emakumearen protagonismoa funtsezkoa da desberdintasuna desagerrarazteko borrokarako; eta, horretarako, ezinbestekoa da gizonaren babesa». |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194667/gorpuzkiak-zituzten-bi-poltsa-aurkitu-ditu-ertzaintzak-bilboko-itsasadarrean.htm | Gizartea | Gorpuzkiak zituzten bi poltsa aurkitu ditu Ertzaintzak Bilboko itsasadarrean | Goizean gizon bat atxilotu dute Barakaldon, Arrigunagan duela bi hilabete azaldutako hankarekin lotuta. Hilketa egozten diote. | Gorpuzkiak zituzten bi poltsa aurkitu ditu Ertzaintzak Bilboko itsasadarrean. Goizean gizon bat atxilotu dute Barakaldon, Arrigunagan duela bi hilabete azaldutako hankarekin lotuta. Hilketa egozten diote. | Gaur goizean gizon bat atxilotu du Ertzaintzak Barakaldon (Bizkaia), duela ia bi hilabete Arrigunagako hondartzan (Getxo, Bizkaia) azaldutako gorpuzkiekin lotura duelakoan. Hilketa egotzi diote atxilotuari. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, Ikerketa Kriminalerako Bizkaiko Sailak denbora darama jazotakoa ikertzen, eta horren emaitza da atxiloketa.
Horrez gain, Ertzaintzak gorpuzkiak zituzten bi poltsa aurkitu ditu eguerdian Bilboko itsasadarrean, Ibaizabal ibaian, eta Arrigunagako kasuarekin lotura izan dezaketela dirudi.
Urtarrilaren 10ean hanka zati bat aurkitu zuten Arrigunagan. Ertzaintzak baieztatu ez duen arren, gorpuzkiak Barakaldoko 34 urteko gizon batenak ziren; Gabonetan jo zuten desagertutzat.
Hasieran, Ertzaintzak ez zuen hilketa bat izan zelako susmorik; besteak beste, hipotesietako bat zen desagertutako arrantzale bat izatea, Euskal Herritik urrun itsasora eroritako norbait. Jarraian, Poliziak hainbat egun igaro zituen inguru hartan bilaketak egiten.
Bilbon, hildako baten hondarrak
Bestalde, Ertzaintzak jakinarazi du atzo, 18:00ak aldera, herritar batek hildako bat topatu zuela Bilboko baratze batzuetan, San Adrian auzoan. Dirudienez, gorpuak denbora asko zeraman han, hezurrak eta erropa zatiak soilik aurkitu baitzituzten.
Baratzeak dauden gunea sarrera zailekoa da, aldapan dago, eta etxegabeko hainbat lagunek gaua igarotzeko baliatzen dituzte hango etxolak. Ikerketa zabaldu du Ertzaintzak. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194669/senerrek-eta-petronorrek-elektrolizagailuen-lantegi-bat-jarriko-dute-bizkaian.htm | Ekonomia | Senerrek eta Petronorrek elektrolizagailuen lantegi bat jarriko dute Bizkaian | Aukeren artean Portugalete dago, baina oraindik ez dute azken erabakia hartu. | Senerrek eta Petronorrek elektrolizagailuen lantegi bat jarriko dute Bizkaian. Aukeren artean Portugalete dago, baina oraindik ez dute azken erabakia hartu. | Senerrek eta Petronorrek bat egin dute Bizkaian elektrolizagailuen lantegi bat egiteko. Proiektu horren sinadura gaur egin dute, Petronorren egoitza nagusian, Muskizen (Bizkaia). Petronorrek bultzatzen duen BH2C Hidrogenoaren Euskal Korridorearen osagaietako bat da. 120 milioi euroko inbertsio bat izango da; aurten hasiko dira eraikitzen, eta 2022rako hasiko da lanean, erabat bukatuta ez egon arren. Hasieran 50 edo 60 langile inguru izango dituela kalkulatu dute, baina aurrerago ehunera ere iritsiko dira, eta «kalifikazio handikoak» izango dira, Emiliano Lopez Atxurra Petronorreko lehendakariak zehaztu duenez.
Elektrolizagailuak uretik hidrogenoa modu garbian bereizteko aparailuak dira. 2022. urtearen amaierarako espero dute lehen makina izatea, bi megawattekoa, eta Abanton eraikitzen ari diren parke teknologia energiaz hornitzeko baliatu nahiko lukete. Urtebete aurrerago, 2023 bukaeran, hamar MWekoa izan nahiko lukete, eta Bilboko portuan Petronorrek jarriko duen erregai sintetikoen lantegirako izango litzateke. Denbora gehiago beharko lukete 100 MWeko elektrolizagailua prest izateko, 2025erako edo 2026rako. Azken hori Petronorren findegiaren hidrogeno berdearen beharrak betetzeko erabili nahi dute, baina baita BH2Cko beste proiektuetarako ere.
Petronor proiektuaren bultzatzaileetako bat den arren eta lehen makinak harentzat diren arren, hidrogenoa behar duten beste bezero «nazionalentzat eta internazionalentzat» egingo dituela argitu du Jorge Sendagorta Senerreko buruak.
Fabrika zehazki non jarriko duten ez dute zehaztu. Orain arte «gustukoen» duten aukera Portugaletekoa dela onartu du Sendagortak, baina beste herri batean kokatzea posible dela aitortu du.
Jaurlaritza, bazkide posiblea
Senerrek eta Petronorrek bultzatutako proiektua da, eta badute bazkide teknologiko bat: Belgikako John Cockerill ingeniaritza enpresa. Itxi gabe dute proiektuaren jabetza nola banatuko duten, eta Eusko Jaurlaritza tartean izatea ez du baztertu Lopez Atxurrak. Gogorarazi duenez, Jaurlaritzak, EEE Energiaren Euskal Erakundearen bitartez, «betidanik hartu du parte proiektu berritzaileetan», eta eite horretakoa da gaur aurkeztutakoa.
Lopez Atxurrak ukatu egin du elektrolizagailuen lantegia EBren diruak xurgatzeko proiektu bat dela. Azaldu du 2019an ekin ziotela proiektuari, ikusi zutelako Europako Batzordeak leku berezia eman nahi ziola hidrogenoari energia sektorearen deskarbonizazio prozesuan. Hori bai, gaineratu du «arduragabekeria» izango litzatekeela halako proiektu bat Hurrengo Belaunaldia funtsetatik kanpo geratzea, bete-betean datorrelako bat EBren estrategiarekin. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194670/burka-espazio-publikoetan-erabiltzea-debekatu-du-suitzak.htm | Mundua | Burka espazio publikoetan erabiltzea debekatu du Suitzak | Erreferendum bitartez hartu dute erabakia. Herritarren %52k eman dute debekuaren aldeko botoa. | Burka espazio publikoetan erabiltzea debekatu du Suitzak. Erreferendum bitartez hartu dute erabakia. Herritarren %52k eman dute debekuaren aldeko botoa. | Alde txikiz, baina burkaren erabilera mugatzearen aldeko hautua egin dute Suitzan. Emakumeek ezingo dute jantzi aurpegia estaltzen dien arroparik espazio publikoetan. Botoen %52 eskuratu ditu aukera honek: «Baiezkoa aurpegia ezkutatzeko debekuari».
Baietzaren aldeko kanpainak argudiatu du helburua «berdintasuna, askatasuna eta segurtasuna» bermatzea dela. Haien esanetan, neurriak saihestu egingo du emakumeak aurpegia estaltzera behartuak izatea, besteak beste. UDC alderdi kontserbadorea izan da kanpainaren sustatzaile nagusia, eta eskuineko beste hainbat alderdiren babesa ere jaso du. «Emakumeek ezin dute onartu arnastea eta pertsona eta emakume gisa agertzea galarazten dien tela bat izatea aurpegi gainean», adierazi du Jaqueline de Quattro parlamentariak emaitza jakin berritan.
Aurka izan dituzte ezkerreko alderdiak eta gizarte mugimenduak, neurria «arrazistatzat eta sexistatzat» jo dutenak. Suitzako Gobernua eta Parlamentuko gehiengoa ere burka debekatzearen aurka agertu ziren. Hain esanetan, Suitzan ia ez da ikusten halakorik. Gainera, adierazi dute erabakiak ez diela mesede egingo gaiak eragiten dien emakumeei, eta turismoan ondorio negatiboak izan ditzakeela. Izan ere, Suitzak herrialde arabiarretatik iristen diren goi klaseko bidaiari ugari jasotzen ditu.
Burka jazten duten emakumeei soilik ez, manifestazioetan eta bestelako mobilizazioetan parte hartzen dutenei ere eragingo die neurriak. Ezingo dute aurpegia estali. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194671/zer-egin-daiteke-bihartik-aurrera-araban-bizkaian-eta-gipuzkoan.htm | Gizartea | Zer egin daiteke bihartik aurrera Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan? | Eusko Jaurlaritzaren dekretuak jasotzen du, besteak beste, udalerrien konfinamendu perimetrala bertan behera geratuko dela, eta agerraldiren bat atzematen bada baheketak egingo direla auzo, ikastetxe, etxebizitza bloke edo antzekoetan. | Zer egin daiteke bihartik aurrera Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan?. Eusko Jaurlaritzaren dekretuak jasotzen du, besteak beste, udalerrien konfinamendu perimetrala bertan behera geratuko dela, eta agerraldiren bat atzematen bada baheketak egingo direla auzo, ikastetxe, etxebizitza bloke edo antzekoetan. | Bihartik aurrera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako biztanleek mugitzeko askatasuna izango dute berriz ere, hein batean. Izan ere, udalerrien konfinamendu perimetrala bertan behera geratuko da, eta erkidegoan mugitzea baimenduta egongo da. Erkidegotik, baina, ezin izango da atera. Neurri murriztaileak berritu dituen dekretua gaur argitaratu du EAEko aldizkari ofizialak, eta joan-etorriena da jasotzen duen nobedade nagusia. Baina, mugimenduetatik harago, bada bestelako berritasunik:
-Bihartik aurrera, Jaurlaritzak ez du erabiliko 500 kasuren intzidentzia tasa udalerri batzuetan neurriak zorrozteko erreferentzia gisa.
-Halaber, dekretuak lehen aldiz jasotzen du COVID-19aren agerraldiren bat dagoenean baheketak egingo direla; besteak beste, transmisio komunitarioa duten auzoetan, zentro soziosanitarioetan, ikastetxeetan, etxebizitza blokeetan, kolektibo zaurgarrienetan,...
-Horrez gain, eta berritasun gisa, dekretuak jasotzen du establezimendu eta erabilera publikoa duten leku itxi guztiak aireztatu egin behar direla.
-Lan eskaintza publikoak egiteko protokoloa ere zehaztu du dekretuak: prozesu selektiboak, tituluak lortzeko azterketak edo antzekoak egiten diren tokietan gehienezko edukiera erdia izango da. Gainera, azterketak antolatzen dituenak COVID-19aren aurkako protokolo bat izan beharko du.
-Haur eta gaztetxoen aisialdiari dagokionez, edozein jarduera gehienez sei laguneko taldeetan egin beharko da, eta, ahal den neurrian, aire zabalean. Gaua pasatzera joateko, aterpetxeen edo gisakoen edukiera erdira murriztuko da. Kanpin dendetan pertsona bakar batek egin dezake lo, bizikidetza unitate bereko kideen kasuan salbu.
Bestelako neurriak ere jaso ditu dekretuak, orain arte indarrean zeudenak eta bihartik aurrera bere horretan jarraituko dutenak. Hauek dira horietako batzuk:
-Gaueko mugimendua mugatuta egongo da aurrerantzean ere, 22:00etatik 06:00etara.
- Merkataritza eta kultur jarduerek 21:00etan itxita edo amaituta egon beharko dute.
- Ostalaritza establezimenduek 20:00etan itxi beharko dute, eta ezingo dute ireki 06:00ak baino lehen. Terrazetan zerbitzua eskaini ahal izango dute, eta barruko edukiera erdira murriztuta egongo da.
- Gehienez lau pertsonaren arteko bilkurak, kalean zein eremu pribatuan.
- Eskola kirola: sei laguneko taldeetan entrenatzeko aukera dago.
- Kale edana debekatuta dago.
- Espazio publikoetan erretzea debekatuta dago, bi metroko gutxieneko tartea ez badago.
- Txokoak eta elkarte gastronomikoak itxita egongo dira aurrerantzean ere. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194672/zaintza-lanak-aitortzeko-eskatu-dute-sindikatuek.htm | Gizartea | Zaintza lanak aitortzeko eskatu dute sindikatuek | ELAk salatu duenez, «lehen lerroan» egon diren hainbat emakumek ez dute aitortzarik jaso. LABek ere «sektore feminizatuen duintasuna eta aitortza» eskatu ditu. | Zaintza lanak aitortzeko eskatu dute sindikatuek. ELAk salatu duenez, «lehen lerroan» egon diren hainbat emakumek ez dute aitortzarik jaso. LABek ere «sektore feminizatuen duintasuna eta aitortza» eskatu ditu. | Emakumeen Nazioarteko Egunaren harira, kaleak hartu dituzte sindikatuek ere. ELAk, esaterako, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundien aurrean egin ditu elkarretaratzeak. LABek, berriz, Gasteizko Andre Mari Zuriaren plaza aukeratu du mobilizatzeko. Batzuek zein besteek mezu nagusi bat zabaldu dute: zaintza arloan egiten den lanari balioa eman behar zaiola.
ELAk gogoan izan ditu pandemian «lehen lerroan» egon diren emakumeak: «ELArentzat 2021eko martxoak 8 honetan hamaika emakume izan daitezke urteko protagonistak. Horiei denei egin nahi diegu aitortza hau», azpimarratu du Maialen Aranburu ELAko Berdintasun arduradunak ohar bidez. Aitortza egitearekin batera, borrokan jarraitzeko deia ere egin du: «Urtebete igarota, sindikatuan uste dugu ezinbestekoa dela borrokan jarraitzea eta mobilizazioei eustea, kalitatezko zaintza sistema publiko, unibertsal eta doakoaren alde»
Bereziki azpimarratu du pandemian ere bazterrean egon diren emakumeen lana, txalorik jaso ez dutenena: supermerkatuetako langileena, norbera babesteko ekipamendu gisa zabor poltsak erabili zituztenena, inguruan jendea «etengabe» hiltzen zitzaion adinekoen egoitzako langileena, bere egoera administratiboa irregularra zelako «deportatzeko mehatxua» egiten zieten etxeko langileena... Horientzat ez dela «keinu bat ere» egon salatu du Aranburuk: «Lan arloan edo alde emozionaletik ez zaie erreparaziorik eman, negozioaren interes ekonomikoa kokatzen baita pertsonei zainduak izateko eta arreta duina jasotzeko zor zaien eskubideen gainetik». Bereziki nabarmendu du zahar etxeetako eta egoitza soziosanitarioetako langileek eta etxeko langileek egindako lana: «Sistemak ez ditu ikusten, ezta aitortzen ere, baina langile hauek egiten dituzten etxeko eta zaintza lanak ezinbestekoak ziren pandemia aurretik eta badira ondoren ere, herritar asko eta askoren zaintza eta bizitzak sostengatu ahal izateko».
LABek, berriz, emakumeen batzar bat egin du, eta, ondoren, manifestazio batean joan dira Gasteizko Andre Maria Zuriaren plazaraino, Sektore feminizatuetan, duintasuna eta aitortza! Prekaritatea arrakalatu lelopean. Bidean, EAJren egoitzaren aurrean, geldialdi bat egin dute, eta, besteak beste, garbitzeko materiala eta fardelak utzi dizkiete. «EAJren egoitzan agerian utzi dugu zaintza lanen atzean dagoen negozioan erantzukizun zuzena dutela jeltzaleek», adierazi dute sare sozialen bidez. Sindikatuko idazkari nagusi Garbiñe Aranburu Eusko Jaurlaritzari ere zuzendu zaio. Haren irudiko, ez dauka «borondate politikorik» zaintzari lotutako lanetan soldata arrakalarik eta prekarietaterik egon ez dadin. Eta ohartarazpen bat egin du: «Emakumeen lana duindu eta zaintza lanak aitortuko balira, sistema kapitalista honek ezingo luke aurrera segitu».
Garbiñe Aranburuk ziurtatu du egungo egoera mantentzea «erabaki politiko baten» ondorioa dela. Gogorarazi du EAJ dela euskal erakunde nagusitako gobernuen burua, eta, horrenbestez, erabaki horietan erantzukizuna duela. Egoera aldatu dadin, Aranburuk nabarmendu du euskal erakunde horiek eskumenak badituztela pausoak emateko, zaintza sistema publiko baten alde egin eta «negozio izateari utz diezaioten». |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194673/egun-bakarrean-atzemandako-positiboak-abuztu-hasierako-datuen-pare.htm | Gizartea | Egun bakarrean atzemandako positiboak, abuztu hasierako datuen pare | Osakidetzak eta Osasunbideak 261 COVID-19 kasu detektatu dituzte igandean. 6.000 proba egin dituzte, eta %4,3 da positiboen ehunekoa. | Egun bakarrean atzemandako positiboak, abuztu hasierako datuen pare. Osakidetzak eta Osasunbideak 261 COVID-19 kasu detektatu dituzte igandean. 6.000 proba egin dituzte, eta %4,3 da positiboen ehunekoa. | Azken zazpi hilabeteetako kasu gutxien zenbatu dute Hego Euskal Herrian COVID-19a detektatzeko egindako testetan: 261 izan dira, zehazki. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, joan den abuztuaren 4tik aitzina erregistratu den daturik apalena da hori. Hala eta guztiz ere, ohi denez, astegunetan baino proba gutxiago egin ziren igandean (6.119), eta, beraz, positiboen kopurua txikiagoa izan arren, aurreko egunen parekoa izan da egun bakarrean egindako testen gaineko positiboen ehunekoa; atzoko proben %4,3k eman dute positibo. Larunbatean ere %4,3 izan zen ehunekoa, 7.000 proba inguru egin eta 315 kasu zenbatuta.
Hegoaldeko lurraldeak banan-banan aztertuta, Bizkaian 116 kasu positibo atzeman dira; Gipuzkoan, berriz, 64 izan dira; Nafarroan 47 zenbatu dituzte, eta Araban, 32. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194674/esas-emakume-sortzaile-eta-artisten-sarea-sortu-dute-ikusgaitasuna-xede.htm | Kultura | ESAS Emakume Sortzaile eta Artisten Sarea sortu dute, ikusgaitasuna xede | Euskal lurralde guztietako musikari profesional batzuek abiatu dute proiektua, baina musikaz haragoko diziplinetara heltzea da asmoa. | ESAS Emakume Sortzaile eta Artisten Sarea sortu dute, ikusgaitasuna xede. Euskal lurralde guztietako musikari profesional batzuek abiatu dute proiektua, baina musikaz haragoko diziplinetara heltzea da asmoa. | Emakumez osaturiko orkestra sinfoniko bat sortu beharko luketela. Asmo edo desira horrekin esnatu omen zen goiz batez Ane Legarreta (Galdakao, Bizkaia, 1994). Orkestra zuzendaria den aldetik, ederki ezagutzen du musikaren alorrean emakume modura gutxiengoan aritzea zer den. Ikusgaitasun falta zer den, eta baita erreferente falta ere, biak ala biak sorgin gurpila birarazten eta iraunarazten dutenak. Eta horren ondorioak: «Oraindik ere programazioetan emakumezko konpositoreen obrak gutxi direla, orkestra sinfonikoetan instrumentisten partaidetza eskasa dela, eta abar». Horren jakitun hasi ziren elkartzen Legarreta eta sektoreko beste zenbait musikari profesional, eta martxan jarri duten plataformaren berri eman dute gaur goizean: ESAS Emakume Sortzaile eta Artisten Sarea.
Martxoaren 8a dela aprobetxatuz aurkeztu dute sarea gaur, baina Emakumeen Nazioarteko Egunaren oihartzunetik dezentez harago jardun gura du sareak, Legarretaren esanetan. Harago, bai denboran, bai eta jardun eremuan ere. Ikusgaitasunean eragin nahi dute batez ere, musikan ari diren emakumeen lana bistara ekarriz eta, horrekin batera, kulturaren arlo zabaleko genero arrakala ere agerian utziz.
Izan ere, egitasmoa musika klasikoan dabiltzan hainbat emakumek sortu badute ere, eta musika izango badute ere jardunaren ardatzean, kultur arloko diziplina gehiagotara heltzea da sareak hasieratik zehaztu dituen asmoetako bat. Legarreta: «Guk, musikariak izanda, gertuagotik ikusten dugu musikaren alorrean erreferente gehiago behar ditugula, eta daudenak ere, zoritxarrez, ez direla oraindik asko ikusten. Baina ez da soilik gurean gertatzen; horregatik diogu funtsezkoa dela kultur arloko beste diziplina batzuetako emakumeekin ere harremanetan jartzea eta sare handi bat osatzea». Hasiak dira horretan, aktoreekin zein kultur munduko bestelako profesionalekin hizketan, eta jaso duten babesa azpimarratu du Legarretak. «Guztiek esan digute ekimen polita eta beharrezkoa dela. Azkenean, kultur arloko emakume desberdinak lotuz eta elkartuz gauza handi bat egin ahal dugu, eta hau abiapuntua da».
Emakumeen orkestra bat
Orkestra zuzendari Legarretarekin batera, Paula Olaz konpositorea, eta Blanca Garcia de Amezaga, Garazi Navas, Laida Otadui, Mirari Etxeberria eta Natalia Sanchez instrumentistak ari dira hasiera honetan sarea artikulatzen. Lehen egitasmoen artean, eta Legarretaren lehen bulkada gogoan, emakumez osatutako orkestra sinfoniko bat sortzen hasi dira. «Oraindik», orkestra sinfonikoetan emakumeen lekua %30 inguru izan ohi dela ohartarazi du zuzendariak, eta badirela instrumentu jakin batzuk zeinetan nekeza den emakume bat ikustea. «Metaletan, esaterako, tubetan, tronboietan, edo baita perkusioan ere. Erreferente horiek behar ditugu; bilatu, eta elkartuko ditugu». Urratsak egiten segitzeko, entsegu leku baten eta diru laguntzen bila ari direla gehitu du.
Eta baita datu esanguratsu gehiago plazaratu ere. Esaterako, zinema industriarako soinu konposizioan ari direnen artetik %3 direla soilik emakumezkoak, eta egundo oraindik ez duela inoiz andrazko batek zuzendu Vienako Orkestra Filarmonikoaren Urteberri eguneko kontzertua.
Mugimendu batzuk ari dira gertatzen, ordea, eta emakumez osaturiko zenbait orkestra eta egitasmoren erreferentzietatik edan dutela ere aipatu du Legarretak, Galiziatik edo Madrildik. «Baina Euskal Herrian ere profesional asko gaude lanerako prest, eta bazen garaia norbaitek hau martxan jartzeko». Bidelagunak batzen hasi zaizkiela ere aurreratu du Legarretak, eta musikari profesionalengana bezala, ikasleengana ere joko dutela aurreratu. Haien arteko konplizitate giro bat sumatzen hasi direla dio: «Beharrezkoa da hori honetarako». |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194675/zaintzaren-garrantzia-azpimarratu-dute-alderdiek.htm | Gizartea | Zaintzaren garrantzia azpimarratu dute alderdiek | Zaintza erdigunean paratzeko aldarrikapena egin dute alderdi politikoek gaur zabaldutako mezuetan. Alderdien aburuz, berdintasunerantz egindako urratsak ez dira nahikoak. | Zaintzaren garrantzia azpimarratu dute alderdiek. Zaintza erdigunean paratzeko aldarrikapena egin dute alderdi politikoek gaur zabaldutako mezuetan. Alderdien aburuz, berdintasunerantz egindako urratsak ez dira nahikoak. | Azkenaldian, zaintza erdigunean paratzeko beharra azpimarratu du mugimendu feministak, eta alderdi politikoek ere hori nabarmendu dute Martxoaren 8a kari egindako hausnarketetan.
EAJ Euskadiko Alderdi Jeltzaleak GUK egingo dugu leloa plazaratu du gaurko, eta kanpaina bat egin du sare sozialetan alderdiko emakumeak ezagutaraziz. Eusko Legebiltzarrak 2005ean onetsi zuen Emakume eta Gizonen Berdintasunerako Legearen ezarpena gogoratu du, eta nabarmendu du ezinbertzekoa izan zela emakumeen eta gizonen arteko benetako berdintasuna lortzeko ekinean. Hala ere, oroitarazi du emakumeen kontrako desberdintasunak eta diskriminazioak bere horretan daudela oraindik ere.
Alderdiak nabarmendu du COVID-19ak eragindako pandemiak agerian utzi duela zaintza lanek berebiziko garrantzia dutela bizitzari eusteko: «Martxoaren 8an bereziki azpimarratu nahi dugu zaintza lanak ikusarazi, baloratu eta partekatu behar direla emakumeen eta gizonen artean, erakundeen eta gizarte osoaren artean».
Halaber, alderdiak berdintasunerantz egiteko hartuko dituen konpromisoen berri ere eman du. Bertzeak bertze, hauek dira: emakumeen eta gizonen artean berdintasun erreala eta eraginkorra lortzeko urrats sendoak egiten jarraitzea; herri kargudunentzat berdintasunari buruzko prestakuntza diseinatzeko eta prestakuntza hori haiei emateko plana garatzea; zainketa lanak ikusaraztea, balioestea eta emakumeen eta gizonen artean banatzea; eta emakumeen kontrako edozein indarkeria salatzea.
Zaintzaren aldarrikapena
Sortuk Irauli sistema. Zaintza sistema publikoa leloa plazaratu du gaurko. Alderdiak nabarmendu du pandemiak agerian utzi duela gabezia larria dagoela zaintzarako baliabide publiko eta komunitarioetan: «Zaintza bigarren mailako zeregintzat jo da historikoki, eta sistema kapitalista heteropatriarkalak emakumeen bizkar utzi izan du. Hori gutxi balitz bezala, ofentsiba liberalak gizarte zerbitzuak azpigaratu, pribatizatu eta prekarizatu egin ditu, jendarte osoaren ongizatearen kaltetan».
Alderdi abertzaleak bat egiten du Euskal Herriko mugimendu feministak deitutako mobilizazio eta leloarekin, eta nabarmendu du sistema iraultzeko ezinbertzekoa dela zaintza lanak erdigunean jartzea.
Etorkizunera begira, feminismoak azken urteetan eta azken bi greba feministetan izan duen indarra nabarmendu du Sortuk: «Gainera datorkiguna gogorra izan arren, balia dezagun oinarri hori, indar hori, burujabetzaren beharra azaleratzeko, burujabetza feminista eta trantsizio feministan aurrera egiteko. Borrokatzeko momentua da, merezi duten bizitzak bizitzea posible egingo duen errealitate baten alde, eredu berri baten alde, azken batean».
Inoiz baino beharrezkoagoa
Podemos-Ahal Duguko Pilar Garrido koordinatzaile nagusiak nabarmendu du Martxoaren 8an inoiz baino garrantzitsuagoa dela mugimendu feministaren ahotsa ozen eta argi entzutea: «Osasun, ekonomia eta gizarte krisiak ikusgarriago egin ditu gure sistemaren pitzadurak; sistema patriarkal eta matxista honek areagotu egin du emakumeok egunero egin behar dugun zaintzaren gainkarga».
Pandemiak eragindako krisia emakumeen bizkar dagoela salatu du Garridok, eta azpimarratu du emakume horietako asko prekarizatuta dauden emakumeak direla, eta lehen lerroan, eremu publiko zein pribatuan gizartea zaintzen aritu direla. «Zaintzaren arloko politiketan erantzukizuna hartu behar dute administrazioek, eta begirada feminista intersekzionalak politika publiko osoa markatu behar du, benetako eraldaketa sozialari ekiteko», azpimarratu du. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194676/sektore-feminizatuenak-prekarioenak-direla-salatu-du-ehunka-jendek-baionan.htm | Gizartea | Sektore feminizatuenak prekarioenak direla salatu du ehunka jendek Baionan | 500 pertsonak manifestazioa egin dute. Migranteen eskubideen aldeko mezuak ere ugariak izan dira. | Sektore feminizatuenak prekarioenak direla salatu du ehunka jendek Baionan. 500 pertsonak manifestazioa egin dute. Migranteen eskubideen aldeko mezuak ere ugariak izan dira. | Ehunka pertsona elkartu dira Baionan mugimendu feministak antolatu duen manifestazioan. Ospitaletik abiatu eta suprefetura arte ibili dira, eta aldarrikapen anitzen ahotsa entzun ahal izan da bidean. Sindikatu batzuek grebarako deia egina zuten emazteen eskubideen alde, eta jarraipena zabala izan du zenbait egituretan. Baionako Bernat Etxepare lizeoan klaseak bertan behera gelditu dira, eta programazioa egokitu dute Euskal Irratietan.
Aines Haristoi LABeko kideak hartu du hitza ospitale atarian. Martxoaren 8a «urtemuga tristea» dela adierazi du, «parekotasun ezak segitzen duela eta injustiziak oraino hain begi bistakoak direla oroitarazteko». Emakumeek pairatu behar dituzten desberditasunak zerrendatu ditu, eta nabarmendu du pandemiak desberdintasun horiek areagotu baizik ez dituela egin. «Errazegia da osasun langileak beharrezkoak direla erratea. Beraien lana aitortzea garrantzitsua da, noski, baina ez da nahikoa!», aldarrikatu du. «Lan baldintzak ez dira inondik ere hobetu. Ospitaleetan, zahar etxeetan, etxeko zaintzarako lanetan, ez dute lanposturik sortu. Murrizketa logika batean segitzen dute, eta, deus ere ez da egina izan lanean osasun bermatzeko».
Haristoiek nabarmendu du feminizatuak diren lan eremuetan prekarietatea ínstalatu eta banalizatu» dela. «Ez da kasualitatea emazteok bagara lan prekarioenak egiten ari: zaintza, osasuna edota bizitzak laguntzeko zerbitzuak. Sistema kapitalista patriarkalari bost axola zaizkio bizitzak. Bere interesendako esplotatzen duen lan indarra beharrezkoa zaio, eta hori da inportan zaion gauza bakarra».
Ospitaletik Cassin lizeo aitzinera joan dira, eta han, Edurne De Ezkurra Bernat Etxepare lizeoko ikasleak hartu du hitza. «Gure hezkuntza sistemak ematen dizkigun hertsapenak salatu nahi ditugu. Gaur egun gure lanbide heziketari buruz baditugu zailtasunak emazteen lekua hor izateko. Emazte langileen eta emazte ikasleen borroka aldarrikatu nahi dugu gaur».
Migranteen eskubideen alde
Merkatuko plazan geldialdia egin dute eta mundu osoko emazteen deia irakurri dute bertan Zutik-eko kideek. Aldarrikapen hauek azpimarratu dituzte: pertsona guzien erregularizazioa, baldintzarik gabe, «bere buruari zapaltzeko eskubidea ematen dion estatu patriarkalak eraikitako bortizkerietatik atera gaitezen»; atxikitze zentroen itxiera, «mehatxatzen, beldurtzen eta isiltasunera behartzen gaituztenak»; bizitzeko leku duin bat guztientzat, etxebizitza guztientzat.
Baionako katedral aitzinean Cancion sin miedo kantatu dute emakume batzuek, eta handik Baiona Handiko supermerkatu batera jo dute. Haren aitzinean, Kitty Tsui emazte transexualaren olerki bat irakurri dute. «Ez nazazue gizona deitu; dei nazazue boteretsu, dei nazazue lotsagabe, dei nazazue inspiratu, dei nazazue nitaz segur, dei nazazue indartsu, dei nazazue harro».
Baionako suprefeturan, Emakumeen Mundu Martxako kideen mezua irakurri dute «mugen eta transnazionalen kontra». Zutik Emakumeak kantatuz bukatu dute mobilizazioa, 'Gora borroka feminista' oihuen artean. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194677/irati-kartzelatik-atera-dute-gurasoak-barruan-utzita.htm | Politika | Irati kartzelatik atera dute, gurasoak barruan utzita | Euskal presoen alaba hiru urte bete ostean atera da Aranjuezko kartzelatik. Ez dakite berriz noiz izango duen gurasoekin egoteko aukera. | Irati kartzelatik atera dute, gurasoak barruan utzita. Euskal presoen alaba hiru urte bete ostean atera da Aranjuezko kartzelatik. Ez dakite berriz noiz izango duen gurasoekin egoteko aukera. | «Oso-oso gogorra». Hitz gutxi behar ditu Julen Orbea Irati Gurasoekin Euskal Herrira plataformako kideak Iratik eta bere gurasoek azken hilabeteetan eta gaur bizitakoa deskribatzeko. Beatriz Etxebarria eta Iñigo Zapirain euskal presoen alaba da Irati Zapirain Etxebarria. Aranjuezko espetxean (Espainia) bizi izan da amarekin, baina, behin hiru urte beteta, gaur kartzelatik atera behar izan du, ama eta aita bertan utzita. Irati Gurasoekin Euskal Herrira plataformako kideek «gutxieneko» eskaera bat egin dute: gurasoak gerturatzea. Gaurtik aurrera, Sareren datuen arabera, 88 ume motxiladun daude Euskal Herrian.
Eguerdi aldera, espetxetik atera, eta Bilborako bidea hartu du umeak, amonarekin eta osabarekin batera. Aurretik, ordea, bisean biseko bisita izan du amarekin, aitarekin eta amonarekin, Orbeak azaldu duenez: «Amamak esan dit oso-oso gogorra izan dela hirurentzat». Gaurkoa gogorra izan bada, orain artekoa ere ez da erraza izan. Orbea, plataformako kidea izateaz gain, gurasoen laguna ere bada, eta ondo daki azken hilabeteetan zer bizi behar izan duten pandemiaren ondorioz: «Pandemiak gogortu egin du jada berez gogorra zena. Iratiren aitak, Iñakik, gaur izan ditu besarkatzeko une bakarrak urte osoan zehar: hamabi hilabetean egon da alaba besarkatu ezinda, eta ez besarkatu bakarrik, bideo dei bidez ikusi du». Izan ere, Orbeak azaldu duenez, azken hilabeteetan bisean bisekoa egin izan balute, hirurak konfinatu egin beharko ziratekeen: «Bisean biseko hori egiten bazuten, umeak ere hamar egun ziega barruan egon beharko zuen, atera ere egin gabe». Gaurko bisitaren ondoren ere, itxialdian jarri dituzte bi gurasoak: «Bisean bisekoaren ondoren, orain komunikatu diete COVID-19arengatik aitak eta amak hamar egunean egon behako dutela konfinatuta euren ziegan».
Bisitak, zalantzan
Gaurko bisitaren ondoren, ez dakite berriz noiz egongo diren elkarrekin: «Irten, irten da, baina orain ez dakigu berriro noiz bueltatu ahal izango den ama eta aita ikustera». Izan ere, Orbeak esan duenez, COVID-19aren ondorioz, bisitarik gabe daude Aranjuezko espetxeko presoak. Gainera, ez dakite aurrerantzean bi euskal presoek han jarraituko duten, berez tokatzen zaien kartzela Jaengoa (Espainia) baita: «Teorian, legedia aplikatuz, berriro bueltatu beharko lirateke Jaenera. Hori inondik inora onartu ezingo genukeen kolpe handi bat izango litzakete».
Egoera ikusita, Orbeak konponbideak eskatu ditu: «Umeen eskubideak kontuan hartuta, espetxe politika hau guztiz irauli behar da». Baita salaketa bat egin ere: «Ez dago modurik ama edo aita izateko Euskal Herriko espetxeetan». Azpimarratu duenez, «espetxea ez da ume batentzako lekua», eta beste eredu batzuen alde egin du: «Badaude beste eredu batzuk, askoz ere humanoagoak, eta umeen eskubideak bermatzen dituztenak. Eskatzen duguna da minimo hori Euskal Herriko espetxeetan ere egon dadila».
Martxoaren 20rako Sarek egin duen deialdiaren berri ere eman du Orbeak. Hain zuzen, ekitaldiak egingo dituzte haur motxiladunak dauden herri guztietan. «Hor bukatutzat emango genuke Irati Gurasoekin dinamika, baina lanean jarraituko dugu motxiladun umeen dinamikan». |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194678/banaketa-eta-dibortzio-eskaerak-13-eta-20-artean-gutxitu-ziren-iaz-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Banaketa eta dibortzio eskaerak %13 eta %20 artean gutxitu ziren iaz Hego Euskal Herrian | Azken lau urteotako banaketa eta dibortzio daturik apalena jaso dute epaitegiek 2020. urtean. | Banaketa eta dibortzio eskaerak %13 eta %20 artean gutxitu ziren iaz Hego Euskal Herrian. Azken lau urteotako banaketa eta dibortzio daturik apalena jaso dute epaitegiek 2020. urtean. | Erabateko konfinamenduaren urtea izan zen 2020a. Gizartearen alor asko erabat gelditurik egon ziren hainbat hilabetez jende askorentzat, eta horrek utzitako datuak poliki ari dira zabaltzen. Gaur, banaketa eta dibortzioen inguruko datuak eman dituzte auzitegiek. Ikusi denez, nabarmen gutxitu ziren 2020an.
Hego Euskal Herrian, bikotea adostasunez banatzeko 130 eskaera jaso zituzten. Aurreko urtean 162 izan ziren; 2018an, 152; eta, 2017an, 183. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, %20,4 gutxiago izan ziren, eta, Nafarroan, %18,4 gutxiago.
Adostasunik gabeko dibortzioak, ordea, 1.565 izan ziren. 2019an, 1.888; aurreko urtean, 1.858; eta, 2017an, 2.137. Beraz, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, %18 gutxiago izan ziren iaz, eta, Nafarroan, %13 gutxiago.
Adosturiko dibortzioak, berriz, 3.178 izan ziren. Aurreko urtean baino 444 gutxiago.
Nafarroan, adostutako 180 dibortzio eskaera aurkeztu zituzten, eta adostu gabeko 98. Araban, 86 izan ziren adostutakoak, eta 51 adostu gabekoak. Gipuzkoan, 177 eta 71, hurrenez hurren. Eta, Bizkaian, 379 eta 157. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194679/aldarrikapen-argiak-egin-ditu-bilboko-mugimendu-feministak-goizean.htm | Gizartea | Aldarrikapen argiak egin ditu Bilboko Mugimendu Feministak goizean | Mobilizazio bira bat antolatu dute goiz osoan zehar. Hainbat leku sinbolikotan agerraldiak egin dituzte, atzerritarren legea, zaintza lanak eta energia eskubidea lehen lerrora ekarriz. | Aldarrikapen argiak egin ditu Bilboko Mugimendu Feministak goizean. Mobilizazio bira bat antolatu dute goiz osoan zehar. Hainbat leku sinbolikotan agerraldiak egin dituzte, atzerritarren legea, zaintza lanak eta energia eskubidea lehen lerrora ekarriz. | Emakumeen nazioarteko egunaren harira, goizetik hasita hainbat mobilizazio antolatu ditu Bilbo Feminista Saretzenek. Kolore beltz eta morez bete dira gaur Bizkaiko hiriburuko kaleak. Lehenengo agerraldia Bilboko atzerritarren bulego aurrean izan da, goizeko 11:00etan. Bertan, Emakumeen Mundu Martxaren V. Ekintzarekin lotuta, arrazakeria salatzeko ekitaldi sinboliko bat egin dute bulegoaren atarian. Kutxak pilatuz murru «antiarrazista» eraiki dute, Sistema arrazista arrakalatu, mugarik ez lelopean. Ondoren, mugetan eraildako emakumeak oroitzako, azken urteetan izandako hildakoen zifrak idatzi dituzte lurrean. Inmigrazio politikak eta lan baldintza kaskarrak salatu dituzte emakume migratuen kolektiboek: «Helmugara heltzean atzerritarren legediari aurre egin behar diote hainbat emakumek, eta lege honekin batera kapitalaren interesa lehenesten dute, eta ondorioz prekarietateak gure bizitzak blaitzen ditu, lan eskubideak sistematikoki urratuz». Horren aurrean aldarrikapenak argi dituzte: «Zaintza lanen erantzukizun kolektiboa behar dugu: zaintza sistema publiko, doako eta unibertsala». Zaintza ereduaren aldaketa lortzeko, borroka feminista eta antiarrazista beharrezkoak direla azpimarratu dute.
Ekitaldiaren ostean, atzerritarren bulegoan arrastoa utzi, eta udaletxera abiatu dira; bigarren geltokira. Astelehenero bezala, elkarretaratzea antolatu dute pentsionistek 12:00etan, eta haien mobilizaziora batu da Bilboko Mugimendu Feminista ere; pentsionisten zapi gorriekin batera zapi moreak nahastuz. Astelehen honetan emakume prekariezatuen lanak ekarri dituzte lehen lerrora, eta zaintza eta garbiketa lanak azpimarratu dituzte batik bat. «Emakume arrazializatuak zaintza lanak sostengatzen ditugunak gara, eta lan hauek beharrezkoak direla ikusi da. Feminismotik kapitalismoaren, patriarkatuaren eta arrazakeriaren kontra egin behar dugu borroka», adierazi dute Bilboko Mugimendu Feministako kideek. Pandemiak «egiturazko arazoa» azaleratu duela adierazi dute: «Egoera hau ez da ausazkoa, hiru ardatz horiek sostengatzen dute. Zaintzarik gabe ez dago bizitzarik, eta sistemaren iraupenerako beharrezkoak gara». Premiazkoak badira ere «ikusezinak eta gutxietsiak» direla salatu dute.
Azkenik, Bilboko Iberdrola enpresaren dorrean amaitu dituzte goizeko ekintzak. Bertan energiaren pobrezia salatu dute. Emakume Martxaren transnazionalen salaketari jarraiki, enpresa multinazionalen jardunak salatu dituzte: «Energia oinarrizko eskubide bat da, eta aldiz, gutxi batzuk aberastu eta miloika emakume pobretzen eta prekariezatzen ditu», argitu dute. Azkenik, arratsaldean Mugimendu Feministak antolatutako manifestaziora animatu ditu herritarrak. «Garai zailak izan arren», segurtasun neurri guztiak mantenduz mobilizatuko direla kontatu dute. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194680/emakume-bat-atxilotu-dute-irunean-protesta-batean.htm | Gizartea | Emakume bat atxilotu dute Iruñean, protesta batean | Hainbat emakume kateatu dira Nafarroako Parlamentura, eta emakume bat atxilotu dute istiluetan. Maiari xingola more gutxiago eta zaintzarako diru gehiago eskatu diote. | Emakume bat atxilotu dute Iruñean, protesta batean. Hainbat emakume kateatu dira Nafarroako Parlamentura, eta emakume bat atxilotu dute istiluetan. Maiari xingola more gutxiago eta zaintzarako diru gehiago eskatu diote. | Goizean goizetik dozenaka emakume atera dira Iruñean karrikara. Hiriko hainbat txokotan egin dituzte mobilizazioak, eta, ondotik, Nafarroako Parlamentura joan dira. Bertan, manifestu bat irakurri dute, eta zenbait emakume eraikinean kateatu dira. Istiluak izan dira manifestari eta foruzainen artean, eta emakume bat atxilotu egin dute. Foruzaingoak jakinarazi du agenteen aurkako atentatua egozten diotela. Atxilotu ondotik, ospitalera eraman dute, besoan min zuela eta. Hamaika telebistaren arabera, gainera, bertze pertsona bat zauritu da istilu horietan.
«Eraikin honen barruan pertsonen bizi baldintzak hobetzen ez dituzten diskurtso huts eta edukirik gabeekin ahoa betetzen zaien bitartean, feministek hilabeteak daramatzagu kaleetan guztiontzako bizitza duina bermatzeko eskatuz», salatu dute.
«Aski da sinbolismoekin. Nazkatuta gaude haien lazo eta esku moreekin», azpimarratu dute. Nabarmendu dute beren aldarrikapenak betetzen ez diren bitartean agintariek feminismoarekiko konpromiso «eskasa» erakusten dutela.
Parlamentura joan aitzinetik, Iruñeko Atzerritarren Bulegoan protesta egin dute hainbat andrek, migrazio politikak salatzeko. Ama Oblatuak zahar etxeko atean, berriz, zaintza ez dela negozioa aldarrikatu dute, eta lan baldintza duinak eskatu dituzte langileentzat.
Maiaren trapu zaharrak
Iruñeko udaletxe parean elkartu dira ondotik, eta Maia buru duen gobernu taldeari beren trapu zaharrak zintzilikatu dizkiote plazan. Xingola more gutxiago eta zaintzarako diru gehiago eskatu diote Maiari. Iruñerriko Mugimendu Feministak galdera bat egin du: «Zertarako balio digute haien lotura moreek, gero haurrei eta auzoei jaramonik egiten ez badiete, baliabide publikoak desegiten eta pribatizatzen badituzte, prebentzio taldeak ixten eta kriminalizatzen badituzte?. Nazkatuta gaude haien sinbolismo instituzionalaz». Pertsonak ardatz dituzten berehalako politika publikoak eskatu ditu: auzo bakoitzeko prebentzio taldeak berreskuratzea, euskararen kriminalizazioa amaitzea eta 0-3 urte bitarteko zerbitzuak finantzatzea.
Arratsalderako, auzoz auzoko deialdiak eginak ditu mugimendu feministak. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194681/lapurdiko-suteetako-bat-kriminala-izan-zela-dio-prokuradoreak.htm | Gizartea | Lapurdiko suteetako bat kriminala izan zela dio prokuradoreak | Otsailaren 20an eta 21ean Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko mugan izandako suteez jendarmeriak egindako ikerketaren emaitzak eman ditu Baionako prokuradoreak. | Lapurdiko suteetako bat kriminala izan zela dio prokuradoreak. Otsailaren 20an eta 21ean Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko mugan izandako suteez jendarmeriak egindako ikerketaren emaitzak eman ditu Baionako prokuradoreak. | Jerome Bourrie Baionako prokuradoreak jakinarazi du otsailaren 20an eta 21ean, Nafarroa, Gipuzkoa eta Lapurdi artean izan ziren suteetan, Lapurdiri dagokionez, elkarren artean harremanik ez duten hiru sute izan zirela. Hori erakutsi du jendarmeriak azken asteetan egin duen ikerketak. Orotara mila hektarea inguru erre ziren Lapurdin, Sara, Azkaine eta Biriatu artean.
Lehen suteak Biriatuko oihaneko 1.400 hektarea erre zituen. Beran abiatu zen, eta Lapurdiraino hedatu zen. Ikerketa abian da, sutea zerk eragin zuen argitzeko. Bigarrenak Azkaingo oihaneko 450 hektarea erre zituen. Prokuradoreak zehaztu du ez duela loturarik mendiko laborantza sute batekin, eta jatorri kriminala duela. «Sute abiatze bat baino gehiago identifikatu ahal izan dituzte Larhunera igotzeko ibilbidearen inguruan». Hartutako laginak aztertzen segitzen dute, su emateko erabilitako sistema identifikatzeko.
Azkenik, hirugarren sute batek zazpi hektarea erre zituen Saran. Uste dute sute horren jatorria mendiko laborantza sute bat izan litekeela. Hala ere, prokuradoreak zehaztu du egun horietarako ez zela inolako baimen eskaerarik egin Pirinio Atlantikoetako prefekturan. Haren hitzetan, ikerketarekin segituko dute, suteen jatorriak are gehiago zehaztu eta egileak identifikatzeko. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194682/eusko-jaurlaritzako-ordezkaririk-ez-da-joango-espainiako-kopako-finalera.htm | Kirola | Eusko Jaurlaritzako ordezkaririk ez da joango Espainiako Kopako finalera | Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak esan du zaleek ezin badute joan Sevillara (Espainia) haiek ere ez dutela han egon behar. | Eusko Jaurlaritzako ordezkaririk ez da joango Espainiako Kopako finalera. Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak esan du zaleek ezin badute joan Sevillara (Espainia) haiek ere ez dutela han egon behar. | Eusko Jaurlaritzako ordezkari bakar bat ere ez da joango Realak eta Athleticek apirilaren 3an Sevillako (Espainia) Cartuja estadioan jokatuko duten Espainiako Kopako finalera. Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak jakinarazi du gaur hori. "Zaleek ezin badute joan, guk ere ez dugu han egon behar", esan du. Ikuslerik gabe jokatuko da finala, eta Zupiria ados azaldu da erabaki horrekin. "Horrela egin beharra dago", esan du.
Zupiria, halaber, ospakizun handirik ez egitearen alde azaldu da. Hain zuzen, Bilboko Itsas Museoak gaur jakinarazi du bihar gabarra ontziarekin proba bat egingo dutela, hura berritu ondoren, uretan ongi ibiltzen den edo ez jakiteko. Gabarra ontzia 1983an eta 1984an uretaratu zuten, Athleticek irabazitako azkeneko Espainiako bi ligak ospatzeko, eta jendetza bildu zen Ibaizabal ibaiaren inguruetan. Ordutik, ez dute berriro uretaratu halako ospakizunen bat egiteko. Itsas Museoak zehaztu du administrazio izapide bat dela bihar egingo dutena. Hala ere, Zupiria halakoen kontra azaldu da. "Nonbait irakurri dut gabarra probatuko dutela. Ez hondoratzeko izatea espero dut, eta ez ospakizun baterako prestatzeko. Uste dut ez dugula ospakizun jendetsurik sustatu behar; ez da horretarako garaia".
Realak eta Athleticek apirilaren 3an jokatuko dute finala Sevillan. Partida hori iazko apirilaren 18an zen jokatzekoa, baina bertan behera geratu zen, koronabirusaren pandemiak eragindako osasun egoera dela eta. Bi klubek akordioa lortu zuten ikusleek harmailan egoteko aukera izan arte finala ez jokatzeko, baina osasun egoerak ez du horretarako aukerarik eman, eta, azkenean, ikuslerik gabe jokatuko da finala. Talde zuri-gorriak Kopako bi final jokatuko ditu bi astean, apirilaren 17an denboraldi honetakoa jokatuko baitu, Cartujan berriro, baina Bartzelonaren aurka. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194683/mobilizazio-ugari-egin-dituzte-herrietan.htm | Gizartea | Mobilizazio ugari egin dituzte herrietan | Izurria dela eta, inoizko martxoaren 8rik sakabanatuena izan da aurtengoa. Milaka emakume elkartu dira herri eta auzoetako ekitaldietan. | Mobilizazio ugari egin dituzte herrietan. Izurria dela eta, inoizko martxoaren 8rik sakabanatuena izan da aurtengoa. Milaka emakume elkartu dira herri eta auzoetako ekitaldietan. | Koronabirusaren izurriak Emakume Langilearen Egunaren protesta ekitaldiak markatu ditu aurten. Hiriburuetan egin dira manifestazio handiak, segurtasun neurriak aintzat hartuta. Baina herri eta auzoetan ere, elkarretaratzeak eta bestelakoak egin dituzte.
Villabonan eta Zzurkilen (Gipuzkoa) mobilizazioa egin dute 19:30ean, Joxe Arregi plazatik Villabonako Errebote plazaraino. «Gora borroka feminista» oihu artean egin dute manifestazioa. Aiztondoko beste herrietatik ere herritar ugari bildu da.
Hori bezalako, ehunka protesta egin dituzte han hemenka.
Errenterian (Gipuzkoa), «borroka feminista, antiarrazista eta antikapitalista» aldarrikatu dute, ibaiaren bi aldeetan.
Ehunka emakumek borroka feminista goretsi dute Sarrigurenen (Nafarroa).
Baita Sanduzelain ere.
Barakaldon (Bizkaia) Gora borroka feminista leloa kandelekin idatzi dute. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194684/lula-da-silvaren-aurkako-zigorrak-baliogabetu-ditu-epaile-batek.htm | Mundua | Lula da Silvaren aurkako zigorrak baliogabetu ditu epaile batek | Brasilgo presidente ohiari ustelkeriagatik ezarritako zigorrak bertan behera utzi ditu Brasilgo Auzitegi Goreneko epaile batek, auzitegiko plenoak horren inguruan erabaki bitartean. 2022ko hauteskundeetara aurkezteko moduan legoke, berretsiko balitz. | Lula da Silvaren aurkako zigorrak baliogabetu ditu epaile batek. Brasilgo presidente ohiari ustelkeriagatik ezarritako zigorrak bertan behera utzi ditu Brasilgo Auzitegi Goreneko epaile batek, auzitegiko plenoak horren inguruan erabaki bitartean. 2022ko hauteskundeetara aurkezteko moduan legoke, berretsiko balitz. | Luiz Inacio da Silva Lula Brasilgo presidente ohiari Lava Jato kasuagatik jarritako zigorrak bertan behera utzi ditu Edson Fachin Brasilgo Auzitegi Goreneko epaileak. Curitiba hiriko lehen instantziako epaile batek hartutako erabakiak baliogabetu ditu, argudiatuta auzitegi hartako epaile Sergio Morok —iazko apirilera arte Brasilgo Justizia ministro izandakoak— ez zuela kasuak aztertzeko «eskumen juridikorik».
Auzitegi Gorenaren osoko bilkurak erabakiko du orain Fachinen erabakia mantentzen duen. Hala egingo balu, Lulak aukera izango luke 2022ko hauteskunde orokorretara hautagai moduan aurkezteko. 2018an galdu zuen horretarako eskubidea, gaur atzera bota dioten zigorretako bat jarri baitzioten.
Hiru prozesuren inguruko desadostasuna azaldu du Fachinek. Sao Paulo estatuko hiru pisuko apartamentu batekin lotuta dago horietako bat, Atibaia herriko landetxe batekin beste bat, eta Lula Institutua erakundeari zabaldutako ikerketa batekin, azken bat. Hamabi urteko kartzela zigorra jarri zioten Lulari lehenengo kasuarekin lotuta, eta hamazazpikoa, bigarrenarekin lotuta. Institutuaren inguruko auziaren inguruko epai irmorik ez dago, oraingoz. Lava Jato auzian sartuta zeuden eraikuntza etxeek Lulari dirua eta jabetzak ematen zizkiotela ebatzi zuten epaitegiek. Fachinek, ordea, ondorioztatu du auzi horiek ez zeudela Petrobras enpresa publikoaren ikerketarekin lotuta, eta, hortaz, ez zegoela arrazoirik Curitibako auzitegiak horren inguruan ezer esateko. Petrobrasekin lotutako auziak beste instantzia batzuetan aztertu behar zirela uste du.
Ia bi urte egin zituen preso Lulak, ustelkeriagatik. Epe hori pasatuta, Auzitegi Gorenak ebatzi zuen pertsona bat espetxean sar daitekeela soilik haren helegite guztiak agortuak daudenean, eta hori ez zela presidente ohiaren kasua.
Gaurkoa ez da epaitegiek PT Langileen Alderdiaren sortzaileari egotzitako karguak atzera botatzen dituzten lehen aldia. Odebrecht auzia-rekin lotutako karguak kendu zizkioten iazko irailean, esaterako. |
2021-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/194685/gero-eta-hondoratuago-dago-alaves.htm | Kirola | Gero eta hondoratuago dago Alaves | Beste partida bat galdu du, Betisen zelaian oraingoan, eta azken-aurrekoa da sailkapenean. Bi golen aldearekin egon da 60. minutura arte. | Gero eta hondoratuago dago Alaves. Beste partida bat galdu du, Betisen zelaian oraingoan, eta azken-aurrekoa da sailkapenean. Bi golen aldearekin egon da 60. minutura arte. | Alaves galtzaile berriz ere. Sevillan izan da oraingoan, Betisen zelaian. Galtzea beti da atzerapausoa, eta arabarrak jaisten ari direnez, are gehiago. Zer esanik ez nola galdu duen ikusita. Izan ere, 0-2 aurreratu da lehen zatian. Joseluk sartu du aurreneko gola, 12. minutuan, eta Edgarrek bigarrena 24.ean.
Bigarren zatiaren hasieran ere kontrolpean zeukan partida, Betisek ez duelako asko estutu, baina lehen gola sartu eta gero, beste bi aldiz zulatu dio atea Betisek. Borja Iglesiasek penaltiz sartu du etxekoen aurrenekoa, 60. minutuan; bigarrena Joaquinek sartu du, buruz, korner batean; eta hirugarrena, Borja Iglesiasek berriz, 88.ean. Gaur galduta, Abelardoren taldea azken-bigarren dago, eta bi puntura dauka mailari eusteko aukera.
Partida kontrolpean izan duela kontatzea, eta 60. minutura arte ondo aritu dela esatea alferrik da azkeneko emaitza ikusita. Itxurak ez du askorik balio ez bazaio emaitza gehitzen, eta Alaves ez dago itxurakerietan ibiltzeko. Betis bizirik utzi du bigarren zatiaren hasieran, pare bat gol gehiago sartzeko aukerak kareletik behera bota baititu. Hori gutxi ez, eta Betisen lehendabiziko gola Duartek egin behar ez zuen penalti batean etorri da. Berdinketarena, Duartek berak gaizki defendatutako korner batean; eta hirugarrena, alboko sakea batean baloia aurkariari eman eta gero. Hainbeste oparirekin ez da urrutira helduko Alaves denboraldi honetan. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194721/langile-bat-hil-da-irunberriko-acciona-enpresan-izandako-istripu-batean.htm | Ekonomia | Langile bat hil da Irunberriko Acciona enpresan izandako istripu batean | Atzeraka zihoan kamioi batek harrapatu du 40 urteko behargina, zabaldu dutenez. 2021ean lanean hil den hamargarren behargina da. | Langile bat hil da Irunberriko Acciona enpresan izandako istripu batean. Atzeraka zihoan kamioi batek harrapatu du 40 urteko behargina, zabaldu dutenez. 2021ean lanean hil den hamargarren behargina da. | Langile bat hil da bart Irunberrin (Nafarroa), Acciona Blades enpresan. 40 urte zituen, eta Reinosakoa zen (Espainia), Noticias de Navarra-k argitaratu duenez. Atzerako martxan zihoan kamioi batek harrapatu du, lehen informazioen arabera.
Istripua 23:00 aldera gertatu da, astelehen gauean. Foruzaingoa ikertzen ari da zer jazo den.
Urte hasiera beltza baino beltzagoa gertatzen ari da lan istripuetan hildako langileei dagokienez. Joan den ostiralean bertan, behargin bat hil zen Azpeitian (Gipuzkoa), kamioi bat deskargatzen ari zela. Egun batzuk lehenago, Soraurenen (Nafarroa) hil zen beste bat. Sindikatuen zenbaketaren arabera, Euskal Herrian aurten lan istripuan hildako hamargarren behargina da Irunberrin zendutakoa.
Lau mobilizazio
Istripuaren berri jakinik, langileen batzordeak ohar bat atera du aho batez, gauean izandako gertaera larriak direla eta. Familiari doluminak eman dizkio, eta elkartasuna adierazi die Transportes Aguado enpresako langileei. Istripu «mingarri eta desatsegin» horiek direla eta, elkarretaratzera deitu ditu langileak. Txanda bakoitzeko mobilizazio bat egingo da enpresaren aparkalekuan. Gaur arratsaldeko txandan izango da lehena, 16:00etan. Gaueko txandan, bigarrena, 23:30ean. Bihar goizeko txandan, 12:00etan. Eta bihar ere, 16:00etan beste mobilizazio bat egingo da. Oharra batzordeko sindikatu guztiek sinatu dute: ELA, LAB, CCOO eta UGT.
Halaber, sindikatuek langilearen heriotza deitoratu dute. CCOOk prentsa ohar bidez babesa eta elkartasuna adierazi dio sendiari. Carmen Sesma lan osasuneko arduradunak CEN patronalari, berriz, exijitu dio lan arriskuen prebentziorako neurriak «zorroztasun handienarekin» bete behar direla. «Langileek lan seguru eta osasungarri bat izateko eskubidea dute, eta ezin ditugu onartu zifra dramatiko horiek».
Sesmaren arabera, lan istripu guztiak eragotzi egin daitezke, eta enpresen betebeharra da hori egitea, eta administrazioaren lana da hori egiten dela ziurtatzea. Lan segurtasuneko araudia betetzen dela berma dezala eskatu diote administrazio publikoari. CCOOren arabera, Nafarroan lan istripu kopurua handitzen ari da urtero.
«Ez dira halabeharrez gertatzen»
LAB sindikatuaren arabera, Erriberrin gertatu den azken istripuarekin hamar dira Hego Euskal Herrian lanean ari zirela hildako langileak. Gogorarazi dute lan istripuak ez direla halabeharrez gertatzen, eta hainbat faktore elkartzen badira ere, lan baldintzek zerikusi handia dutela. Enpresek prekarizazioa eta azpikontratazioa lehenesten dutela salatu du: «Noiz arte egon behar dugu gaitz hori jasaten?».
LABek Nafarroako Gobernuari eskatu dio egoera hori amaitzea jar dezala lehentasuntzat. Sindikatuaren arabera, hori ez da gertatuko eredua aldatu gabe, eta, horregatik, mobilizazioaren beharra azpimarratu du.
Ildo beretik, UGTk eskatu du lan istripuaren arrazoiak iker daitezela. UGTren arabera, lan istripuen arrazoien artean daude ez direla lan arriskuen prebentziorako arauak betetzen, prebentzio neurriak ez direla planifikatzen, lanorduak gehiegizkoak direla eta deskoordinazio handia egon ohi dela. Enpresei galdegin die arauak betetzen direla berma dezatela, eta Nafarroako Gobernuari eskatu dio «eraginkortasun handiagoa» izateko zaintza lana egiteko orduan. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194722/europako-parlamentuak-immunitatea-kendu-die-puigdemont-comin-eta-ponsatiri.htm | Mundua | Europako Parlamentuak immunitatea kendu die Puigdemont, Comin eta Ponsatiri | Espainiako Auzitegi Gorenak eskatutako suplikatorioaren alde bozkatu du Europarlamentuaren gehiengoak. Eurodiputatu izango dira aurrerantzean ere presidente ohiak eta bi kontseilari ohiak, baina Espainiak euroagindu eskariak aktibatu ahal izango ditu. | Europako Parlamentuak immunitatea kendu die Puigdemont, Comin eta Ponsatiri. Espainiako Auzitegi Gorenak eskatutako suplikatorioaren alde bozkatu du Europarlamentuaren gehiengoak. Eurodiputatu izango dira aurrerantzean ere presidente ohiak eta bi kontseilari ohiak, baina Espainiak euroagindu eskariak aktibatu ahal izango ditu. | Espero zena baieztatu du gaur Europako Parlamentuak. Carles Puigdemont, Toni Comin eta Clara Ponsatiren kontrako suplikatorioaren inguruko bozketa egin zuten atzo arratsaldean, eta gaur jakinarazi du ganberak onartu egin dutela. Aldeko 400 boto, aurkako 248 eta 45 abstentzio izan dira. Europarlamentari izateagatik, hiru politikariek izoztuta zituzten haien aurkako estradizio eskariak, baina atzoko bozketaren emaitzak aukera emango dio Espainiari horiek berriz aktibatzeko. Behin-behinean immunitatea galduko badute ere, Puigdemontek, Cominek eta Ponsatik ez diote utziko eurodiputatu izateari. David Sassoli ganberako presidenteak emaitzaren berri eman beharko dio lehenbailehen Espainiari, baina baita Belgikari eta Eskoziari ere —azken horri dagokio Ponsatiren kasua aztertzea—, horiek erantzun beharko bailiekete estradizio agindu posibleei.
Bozketaren emaitza orokorrean baino gehiago, suplikatorioaren aurkako boto kopuruan zuten begia jarrita hiru politikari independentistek. Ehun parlamentari inguruk kontra egingo zutela jakina zen, Europako Alderdi Berdeak —73 eurodiputatu— eta GUE/NGL Europako Ezker Batua - Ezker Berde Nordikoak —39 eurodiputatu— hala egingo zutela esana baitzuten. Aurka zituzten EPP Europako Alderdi Popularra, Europako Alderdi Sozialista, eta Europa Berritu taldeko liberalak. Hiru talde horien artean 459 eurodiputatu dituzte. Azken emaitzak erakusten du, ordea, hasieratik immunitatea kentzearen alde bozkatzeko jarrera hartu zuten taldeen barnean ere izan direla posizio desberdinak.
Hori zen independentisten itxaropen nagusia, immunitatea kentzearen aurkako botoa handitu zezakeelako horrek, eta emaitza orokorrari zilegitasuna kendu. Bozketa sekretua egin zuten, gainera, eta horrek talde berean boto desberdinak izateko aukera handiagotu zezakeela uste zuten. Hala gertatu zen, hein batean, Europako Parlamentuko Auzi Juridikoen Batzordearen bozketan. Aldeko hamabost boto, aurkako zortzi eta bi abstentzio izan ziren orduan, eta horrek esan nahi du legebiltzarreko hiru talde nagusietako diputatu batek baino gehiagok ez zuela bete bere taldeak jarritako irizpidea.
Helegitearen iragarpena, segidan
Emaitzaren berri izan eta gutxira egin du agerraldia Puigdemontek, parlamentuan bertan, eta aurrez hainbatetan errepikatutakoa berretsi du: suplikatorioaren auzia Europako Justizia Auzitegira eramango dutela. «Arrazoi politikoengatik Europako demokraziari eragin zaion minetik osatzeko modu bakarra da Luxenburgora jotzea», nabarmendu duenez. Helegitea prestatzen ari direla jakinarazi du.
Suplikatorioa bertan behera uzteko eskatuko dute, haren prozedura hutsegitez eta irregulartasunez betea izan dela uste baitute. Argudiotzat jarri izan dituzte Auzi Juridikoen Batzordeko presidentearen partzialtasuna, batzorde horretako kideek egindako filtrazioak, eta Clara Ponsati kontseilari ohiari egindako akusazioan izandako akatsak —diru publikoa bidegabe erabili izana leporatu zioten hasieran, nahiz eta Espainiako Auzitegi Gorenak sedizio delituagatik soilik epaitu nahi duen—. Luxenburgok horren inguruan ebatzi bitartean Puigdemont, Comin eta Ponsati babesteko neurriak ere eskatuko dituzte haien abokatuek, estradizio eskaririk egiten bada etenda gera daitezen.
Halaber, Puigdemontek aitortu du Pablo Llarena Espainiako Auzitegi Goreneko epaileak zer egingo duen begira ere badaudela. Izan ere, euroagindu eskariak egin aurretik, baliteke Llarenak beste urrats bat egitea aurretik. Epailearen asmoa da judizio aurreko eskaera bat egitea Europako Justizia Auzitegiari, auzitegiak argitu dezan zer irizpide hartzen diren kontuan euroaginduak onartzeko edo atzera botatzeko.
Gorenak Lluis Puig Kataluniako kontseilari ohia estraditatzeko egindako eskaria baztertu egin zuen Belgikako Justiziak, iazko udan, eta hori egiteko arrazoiak auzitan jarri nahi ditu Llarenak, orain immunitatea galdu duten hiru politikarien kasuan gauza bera gerta ez dadin. Epaileak Europako Justizia Auzitegiari galdera hori egingo balio, euroagindu eskaerak ezerezean geratuko lirateke, auzitegi horrek erantzun bitartean. Aurrekaririk gabeko egoera batean geratuko lirateke hiru politikariak: immunitatea galduta egongo lirateke, baina ezingo lituzkete Espainiaratu.
Llarenaren mugimendua «arriskatua» dela Espainiako esan zuen Gonzalo Boye buruzagi independentisten abokatuak iragan larunbatean, Nacio Digital agerkari digitalari emandako elkarrizketa batean. «Europako Justiziak ez dio arrazoia emango, ez duelako. Europak ebatzia eta itxia du gai hori. Oinarrizko eskubideak urratzeko arriskua dagoenean, euroaginduak gauzatu behar dituen estatuak —kasu honetan, Belgikak— martxan ez jartzeko obligazioa dauka». Boyek azaldu zuenez, Europako Justizia Auzitegiak emandako irizpideetan oinarritu dituzte buruzagi independentisten inguruan Belgikako epaitegiek hartutako erabakiak, Gorenak iradoki izan duenaren kontrara: «Gertaeren ordena desberdina izan da: lehenik Europako Auzitegi Gorena mintzatu izan da kasu askoren inguruan, eta, jurisprudentzia horretan oinarrituta egin du Belgikako Justiziak egin duena».
Espainiako Gobernua, zatituta
Suplikatorioari buruzko erabakiaren inguruan hitz egiten lehenengoetarikoa izan da Arancha Gonzalez Laya Espainiako Atzerri Ministroa, eta txalotu egin du bozketaren emaitza. Haren arabera, Europako Parlamentuak Espainiako Justizia babesten duela erakutsi du, eta mezu argi bat eman: «Kataluniako arazoak Espainian konpontzen dira». Espainiako legedia urratu duten eurodiputatuek ere justiziaren aurrean agertu behar dutela defendatu du, eta atzoko bozketaren emaitzak hori erakusten duela nabarmendu du, bestek beste.
Bide beretik jo du Adriana Lastra PSOEren Espainiako Kongresuko bozeramaileak. «Ondo iruditzen zaigu Europako Parlamentuak auzitegiei euren lana egiten uztea, hori baita, azken batean, suplikatorio bat», adierazi du. Bere alderdiak gobernuan aliatu duen alderdiaz galdetu diote hedabideek, eta Lastrak esan du ez duela ulertzen Unidas Podemosen jokabidea. «Haiek eman beharko dituzte azalpenak», azpimarratu du.
Atzoko bozketan bere alderdiak izandako jarrerari eutsi dio, aldiz, Aina Vidal Unidas Podemosek Espainiako Kongresuan duen bozeramaileak. Suplikatorioa «antzerki bat» dela esan du, Kataluniako gatazka judizializatzen jarraitzeko, eta elkarrizketarako deia egin die PSOEri eta Junts Per Catalunyari.
Elkarrizketa mahaiaren bestaldean ERC Esquerra Republicana dago oraingoz, eta baita gobernua Madrilen sostengatzen ere. Babes hori kentzearekin mehatxu egin du Gabriel Rufian ERCren Espainiako Kongresuko bozeramaileak, Espainiako Gobernuak suplikatorioaren erabakia goratu duelako. «Horrela jarraitzen badute, euren etxean ospatuko dute, eta ez Moncloan», ohartarazi du. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194723/navalen-orubea-erosi-duen-taldeak-esan-du-jardun-industriala-bermatuko-duela.htm | Ekonomia | Navalen orubea erosi duen taldeak esan du jardun industriala bermatuko duela | VGP logistika sektoreko enpresak 36 milioi euroan erosi du, «arreta» industrian jarria izango duen parke bat eraikitzeko. Erosketak epailearen onespena behar du. | Navalen orubea erosi duen taldeak esan du jardun industriala bermatuko duela. VGP logistika sektoreko enpresak 36 milioi euroan erosi du, «arreta» industrian jarria izango duen parke bat eraikitzeko. Erosketak epailearen onespena behar du. | Itsasontziak Navaletik betirako urruntzeko zorian daude. Bai, behintzat, Bilboko Merkataritzako bigarren saileko epaitegiak aurkakoa esaten ez badu. Izan ere, VGP Belgikako taldeak irabazi du Sestaoko ontziolaren orubea erosteko enkantea. Biltegi eta logistika parketan diharduen enpresa bat da; halere, argitaratu duten oharrean nabarmendu du Navalen «jardun industrialera begira egongo den parke bat» eraikitzeko asmoa duela. Hori bai, ez du gehiago zehazten; baina webgunean ezagutarazitako irudietan ez dira ageri ontzigintzarako ezinbestekoak diren harmailak eta dike lehorrak. Garabi batzuk, berriz, bai, taldearen asmoa delako «ontziolaren ezaugarri ikoniko» batzuk mantentzea.
VGPk 36 milioi euro eskaini ditu orube eta jardun industrialerako beharrezkoa zen makineria sortarengatik. Naval likidazio prozesuan sartu zenean, konkurtso kudeatzaileak sorta berean sartu zituen jardun industrial astuna berma zezaketen ondasun guztiak, eta 20 milioi euroko gutxieneko prezioa jarri. Dena den, oraindik epailearen azken hitza falta da; VGPk baieztatu duenez, «epailearen onespenaren» zain dagoen ariketa bat da. Enpresak beste herrialde batzuetan dituen parkeak ikusita, biltegi eta antzekoak fabrikak baino ohikoagoak dira.
Jardun industrialaren aldagaia oso garrantzitsua da, eta ez bakarrik sor dezakeen lanpostu kopuruarengatik. Izan ere, orube industrial gisa kalifikatuta dago, eta, enkanteko baldintza agiriaren arabera, lurraren erabileraren %51 jardun industrialerako erabili beharra dago. Manuel Velado UGT sindikatuak Navalen zuen delegatuak ondo daki zein diren baldintzak, eta hala baieztatu dio BERRIAri. Beraz, ikusi beharko da VGPk nola txertatzen duen baldintza hori bere parkean.
Sestaoko Udalak, oraingoz, ez du baloraziorik egin nahi izan. Eskaintza zehatza nolakoa den hobeto jakin arte iritzirik ez plazaratzea erabaki dute. VGPren oharrean ageri den jardun industrial hori zer den jakin nahi dute. VGPk irabazi du, baina beste bederatzi hautagai egon ziren. Jakina da horien artean zeudela Marina Meridional ontziola eta AGS eraikuntza enpresaren artean eginikoa, eta Vusa eraikuntza enpresarena. Vusak Galdakaon ditu bulegoak, eta bere garaian Babcock & Wilcoxeko Trapagako (Bizkaia) orubearen enkantea irabazi zuen. Egun, Amazonen biltegi bat dago bertan. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194724/48-euskal-preso-noiz-hurbilduko-zain-daude-oraindik-espetxe-erakundeen-aginduaren-ondoren.htm | Politika | 48 euskal preso noiz hurbilduko zain daude oraindik, Espetxe Erakundeen aginduaren ondoren | Azaldu dutenez, 31 preso ez dituzte oraindik mugitu orain arte egon diren kartzeletatik. Horiez gain, beste hamazazpi preso tarteko espetxe batera aldatuta daude, horietatik mugitzeko zain. | 48 euskal preso noiz hurbilduko zain daude oraindik, Espetxe Erakundeen aginduaren ondoren. Azaldu dutenez, 31 preso ez dituzte oraindik mugitu orain arte egon diren kartzeletatik. Horiez gain, beste hamazazpi preso tarteko espetxe batera aldatuta daude, horietatik mugitzeko zain. | Espetxe erakundeetako idazkaritza nagusiak agindutako hurbilketak eta Euskal Herriratzeak egitea eta asteroko lekualdatzeen «erritmoa handitzea». Bi eskaera nagusi horiek egin ditu Etxerat-ek ohar bidez. Horrek familietan izango lukeen eragina ere azpimarratu dute: «Iragartzea baino garrantzitsuagoa da, noski, lekualdaketak eta hurbilketak egia bihurtzea, horrela senideek eta presoek pairatzen duten ziurgabetasuna eta frustrazioa amaitzeko. Uste dugu, gainera, urruntzea eta sakabanatzea amaitzeko erabakia hartu ondoren, ez duela zentzurik gaur egun bost lekualdatze iragartzeko dinamikari eusteak».
Izan ere, euskal presoen senideen elkarteak adierazi duenez, zenbait preso hurbildu edo Euskal Herriratuko zituztela iragarri arren, oraindik ez dute esana bete. Elkartearen arabera, 31 preso hurbiltzeko edo Euskal Herriratzeko zain daude, Espetxe Erakundeetako Idazkaritza Nagusiak hala egingo dutela iragarri ostean. Horiez gain, beste hamazazpi tarteko espetxe batera eraman zituzten, eta, orain, horietatik mugitzeko zain daude. Beraz, 48 euskal presori eragiten die egungo egoerak. Horietako hogei, gainera, gurasoak direla nabarmendu du Etxerat-ek: «Haien hurbilketa iragarri da, baina ez dira espetxe berrira iritsi, eta hilabeteak daramatzate seme-alabak ikusi gabe».
Elkarteak beste salaketa bat ere egin du: «Espetxe Erakundeetako Idazkaritza Nagusiak duela hilabete eta erdi erabat itxiarazi zituen espetxeak, eta egoera horretan aste luzez egon ginen; bisitarik gabe, baita kristalaren bitartez egiten diren bisitarik gabe ere». Hori ikusirik, Etxerat-ek aldarrikatu du presoei ezartzen dizkieten osasun neurriek «eraginkorrak» izan behar dutela, eta, besteak beste «premiazko» txertaketa plan bat eskatu du.
Behatokia, Biurrunekin
Espetxe Politikaren Behatokiaren ordezkaritza bat Garbiñe Biurrun Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiko jarduneko presidentearekin batzartu da, eta, bileraren ondoren eginiko adierazpenetan, Aitzol Asla eta Teresa Toda behatokiaren ordezkariek nabarmendu dute premiazkoa dela euskal preso guztiei espetxe «politika koherente eta integrala aplikatzen hastea, gizarteratzeko ibilbidean aurrera egin ahal izateko».
Behatokiak otsailaren 4an aurkeztu zuen seihileko txostenaren bigarren zenbakia, eta horren berri eman dio bileran Biurrruni. Foro Sozial Iraunkorraren arabera, Toda, Asla eta Biurrun bat etorri ziren «Espainiako Gobernua espetxe politika aldatzeko egiten ari den urratsak positibotzat hartzearekin», baina kezkatuta daude «sortzen ari diren zailtasun berriengatik».
Behatokiko kideek gradu progresioari erreparatu zioten, aurkia eta ifrentzua nabarmenduta: gogora ekarri zuten Euskal Preso Politikoen Kolektiboko %58 bigarren gradura igaro direla, baina soilik %5,5 daudela hirugarren graduan: «Ez dugu ulertzen zergatik gertatzen ari den hori, bigarren graduan dauden askok dagoeneko betetzen dituzte-eta hirugarren mailan eta euskal kartzeletan egoteko baldintzak». |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194725/fadoak-entzuten-zituen-gizona-k-irabazi-du-xxi-donostia-antzerki-saria.htm | Kultura | 'Fadoak entzuten zituen gizona'-k irabazi du XXI. Donostia antzerki saria | Xake Produkzioak konpainiaren antzezlanak maskulinitatea lantzeko duen «modu originala» txalotu du epaimahaiak. Martxoaren 27an egingo dute saria banatzeko ekitaldia, Viktoria Eugenia antzokian, eta bertan taularatuko dute berriz obra. | 'Fadoak entzuten zituen gizona'-k irabazi du XXI. Donostia antzerki saria. Xake Produkzioak konpainiaren antzezlanak maskulinitatea lantzeko duen «modu originala» txalotu du epaimahaiak. Martxoaren 27an egingo dute saria banatzeko ekitaldia, Viktoria Eugenia antzokian, eta bertan taularatuko dute berriz obra. | Donostiako Udaleko Euskara Zerbitzuak eta Donostia Kulturak hogeita batgarren urtez banatu dute aurten Donostia antzerki saria, eta Fadoak entzuten zituen gizona antzezlanarentzat izan da. Xake Produkzioak konpainiaren hirugarren obra da, Kepa Errastiren ideia batetik abiatuta, Txarli Andradek idatzia, Getari Etxegaraik zuzendua eta Iñigo Aranbarrik, Ane Gabarainek eta Errastik berak antzeztua. Epaimahaiaren arabera, hura da Donostian iazko urtean "helduentzako antzerki konpainia profesional batek euskaraz eskainitako antzezlanik onena». 12.000 euro eta Juan Luis Goenagaren margolan bat jasoko ditu konpainiak sari gisara; martxoaren 27an, Antzerkiaren Nazioarteko Egunean, Viktoria Eugenia antzokian egingo duten ekitaldian.
Gaur goizean eman dute erabakiaren berri antolatzaileek, eta pozik agertu da lantalde saritua Viktoria Eugenian egindako prentsa agerraldian. Kepa Errastik gogoratu du duela hiru urte Mami Lebrun obrarekin irabazi zutela aurrenekoz Donostia antzerki saria, eta horri esker ekoitzi ahal izan dutela Fadoak entzuten zituen gizona. Antzezlanean umoreak duen pisuari ere jarri dio azpimarra aktoreak, hari esker zenbait eduki eta mezu publikoarengana «errazago» heltzen direla sinetsita.
Puntu bera goraipatu du Etxegarai zuzendariak ere: «Egia da ni askoz erosoago sentitzen naizela umorean draman baino. Baina benetan uste dut mezu oso indartsu eta sakonak bota daitezkeela umoretik, eta horregatik ere funtzionatu du obra honek». Eta denek egin dute baietz buruarekin, hori izan dela azken urtean antzezlanak izan duen harrera onaren gakoetako bat. Errasti: «Jendea barre egiten ikusi ez, algara egiten entzun dugu. Eta hori agertokitik igartzea zoragarria da, are gehiago egun gauden egoera honetan».
«Balio berezia kontakizunari»
Zortzi kidek osatu dute aurtengo epaimahaia: Belen Cruz (Euskal Aktoreen Batasuna), Sara Iriondo (EHAZE), Frank Suarez (Euskal Kultur Erakundea), Arantxa Moñux (AISGE), Arantzazu Fernandez (antzerki kritikaria), Kepa Ugartemendia (antzerkizalea), Asier Basurto (publikoaren ordezkaria) eta Iruña Etxeberriak (publikoaren ordezkaria). Maskulinitatearen auzia era «originalean» landu izana goraipatu dute, «eredu desberdinak erabili» eta fadoa baliatu izana, «ohiz emakumearekin lotzen den kantu mota». Hala defendatu dute erabakia idatziz: «Epaimahaiak balio berezia eman dio kontakizunari, izan ere, originaltasun handiz garatzen da ohikoa ez den pertsonaia bat argumentutik kanpo sartuz; taula gainean oso emaitza erakargarri eta desberdina lortzen da, kutsu surrealista bat emanez».
Ane Gabarainek gorpuzten du argumentutik kanpoko pertsonaia polifazetiko hori, Maskurena. Beste biak dira, ordea, kontakizunaren erdigunean daudenak: Ander (Errasti) eta Mario (Aranbarri). Nolabaiteko road movie batean agertuko dira, Burgostik (Espainia) hasita. Mario kamioilariak auto-stopean dagoen Ander hartuko du, Huelvako Ayamonte herriko (Espainia) fado lehiaketa batera doana gitarra hartuta. Segidan ohartuko dira, urteak elkarren berri izan gabe igaro dituzten arren, eskola garaian elkarrekin aritu zirela.
Testua ere nabarmendu dute epaimahaiko kideek, «mamitsua, sakona, eta, aldi berean, umoretsua» delakoan. Hizkuntzari dagokionez, antzerki lengoaia egokia eta euskararen maila altua goratu dituzte, eta aktoreen lanari eta eszenografiari ere egin diote aipamena. «Agertokia betetzea lortzen da elementu eta kolore bakarra baina esanguratsua erabilita», adierazi dute.
Obren eta ikusleen hazkundea
Jon Insausti Donostia Kultura zinegotziak, bestalde, iazko urtean antzerkiak hirian bildu zituen zaleen kopurua nabarmendu du, eta Donostia antzerki sariak azken hogeita bat urteetan egin duen ibilbidea ere ekarri du gogora. Insaustirentzat, Donostia Kulturak eta Donostiako Euskara Zerbitzuak orduan hasitako hitzarmena «apustu eraginkorra» izan da euskarazko antzerkiaren presentzia nabarmentzeko hirian. Datuek hala erakusten dutela aipatu du; eta hiru urtetakoak aletu ditu: 2000an, saria abiatu zenean, zazpi antzezlanen hamahiru emanaldi izan ziren euskaraz Donostian, eta 2.456 ikusleak; 2010ean, sei izan ziren obrak, hamazazpi emanaldiak eta 4.439 ikusleak; iaz, berriz, hemezortzi izan ziren Donostian euskaraz programatutako helduentzako antzezlanak, 44 emanaldiak eta 9.751 horietara hurbildutako ikusleak.
Pandemia tarteko, azken urtea arte eszenikoentzat «zaila» izan dela ere oroitu du zinegotziak, eta aurtengo Donostia antzerki saria sektore guztiarentzat «aitortza» izatea nahi lukeela erantsi du. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194726/hizkuntza-aniztasuna-bermatzeko-eskatu-diote-hainbat-eragilek-espainiako-kongresuari.htm | Gizartea | Hizkuntza aniztasuna bermatzeko eskatu diote hainbat eragilek Espainiako Kongresuari | Gaur arratsaldean eztabaidatuko da Espainiako Kongresuan berezko hizkuntza gutxituen inguruko legez besteko proposamena. Euskararen, aragoieraren, asturieraren, galizieraren eta katalanaren aldeko eragile nagusiek agerraldi bateratua egin dute goizean. | Hizkuntza aniztasuna bermatzeko eskatu diote hainbat eragilek Espainiako Kongresuari. Gaur arratsaldean eztabaidatuko da Espainiako Kongresuan berezko hizkuntza gutxituen inguruko legez besteko proposamena. Euskararen, aragoieraren, asturieraren, galizieraren eta katalanaren aldeko eragile nagusiek agerraldi bateratua egin dute goizean. | «[Espainiako] Diputatuen Kongresuak aukera izango du demokraziaren alde urrats berri bat egiteko». Paul Bilbao Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusiak argi hitz egin du Kongresuaren atarian. Alboan zituen euskararen, aragoieraren, asturieraren, galizieraren eta katalanaren aldeko eragile nagusiak, eta hizpide izan du gaur arratsaldean eztabaidatuko den legez besteko proposamena. «Gaurko eztabaidaren muina hor kokatzen da: gizarte demokratikoagoa, berdinzaleagoa eta justuago bat eraikitzearen alde egitean».
Iazko otsailean abiatu zuen ibilbidea gaur eztabaidatuko den proposamenak. Orduko hartan, hizkuntza aniztasunaren kudeaketa egokia bermatzeko neurriak hartzeko eskatu zieten alderdi politikoei hizkuntza gutxituen aldeko eragileek. Sinatzaileen artean zeuden eragile hauek: Nogara, Iniciativa Pol Asturianu, A Mesa Pola Normalizacion Linguistica, Accio Cultural del Pais Valenciá, Ciemen, Omnium, Plataforma per la Llengua eta Euskalgintzaren Kontseilua. Ereindako hazi haren emaitza abenduan iritsi zen, hamar alderdi politikok oinarri horiek biltzen zituen legez besteko proposamena erregistratu baitzuten Espainiako Kongresuan —BNG, Compromis, CUP, EAJ, EH Bildu, ERC, JxCat, Más Madrid, PDCAT eta Unidas-Podemos alderdiek—. Gaur, EH Bilduren ekimenez iritsiko da eztabaida arratsaldeko bilkuran.
Duela urtebeteko proposamenarekin Madrilera joan ziren eragileei beste bi batu zaizkie gaurko agerraldian: Escola Valenciana eta Obra Cultural Balear. Azaldu dutenez, «berdintasuna eta justizia jokoan daude», berezko hizkuntza gutxituen herritarrek ez dutelako «bigarren mailakoak izan nahi».
Bilbaok, gogora ekarri du, gainera, inoiz baino beharrezkoagoa dela legez besteko proposamena onartzea. Martxoaren hasieran jakin zen Espainiako Gobernuak bizkar eman ziela Europako Kontseiluak hizkuntza gutxituen arloan egin zizkion gomendioei, nahiz eta Espainia Eremu Urriko Hizkuntzen Europako Gutunaren sinatzaile izan. «Horrek argi erakutsi du beharrezkoa dela egiturazko aldaketa, baldin eta estatuak berak berretsitako ituna beteko badu». Arratsaldeko eztabaida Kongresuan bertan adituko dute hizkuntza gutxituetako eragileek. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194727/hirugarren-gradua-kendu-diete-lledonersen-preso-dauden-buruzagi-independentistei.htm | Mundua | Hirugarren gradua kendu diete Lledonersen preso dauden buruzagi independentistei | Fiskaltzaren helegitea onartu du espetxe zaintzako epaileak, eta bigarren gradura itzuliko dira. | Hirugarren gradua kendu diete Lledonersen preso dauden buruzagi independentistei. Fiskaltzaren helegitea onartu du espetxe zaintzako epaileak, eta bigarren gradura itzuliko dira. | Kataluniako Espetxe Zaintzako bosgarren epaitegiak kendu egin die hirugarren gradua Lledoners espetxean preso dauden buruzagi independentistei. Ondorioz, espetxera itzuli beharko dute Jordi Cuixart Omniumeko presidente ohiak, Jordi Sanchez ANCko presidente ohiak, Oriol Junqueras Kataluniako Gobernuko presidenteorde ohiak eta Joaquim Forn, Raul Romeva, Jordi Turull eta Josep Rull kontseilari ohiek. Gaurko eguna izango dute horretarako.
Urtarril amaieran aldatu zieten gradu erregimena, Generalitateko Justizia Kontseilaritzak kartzela horretako tratamendu batzordearen eskaria onartu ostean. Fiskaltzak helegitea jarri zion erabakiari, eta eskaria aztertu bitartean gradu aldaketa bertan behera uzteko eskatu zuen. Lehen eskari hori ez zuen onartu espetxe zaintzako epaileak, baina helegiteari erantzun dio gaur, eta aintzat hartzea erabaki du.
Zigorra betetzen ari diren buruzagi independentistek eurek eman dute erabakiaren berri. «Hirugarren gradua kendu digute; esan berri digute. Berriz ere espetxean sartuko gaituzte», zabaldu du Jordi Sanchez Junts per Catalunyako idazkari nagusiak Twitterren. «Ez gaituzte isilduko, eta ez diogu uko egingo herrialde independente, guztiz libre, demokratiko eta oparo baten aldeko lanari», erantsi du.
Romeva Atzerri kontseilari ohia Sobiranies institutuaren ekitaldi publiko batean parte hartzen ari zen erabakiaren berri izan duenean. Ezkerreko subiranismoari buruzko mahai inguru telematiko batean hizlari aritu da Romeva, CUPeko Mireia Vehi eta Joan Mena En Comu Podemeko kidearekin batera, harik eta Aida Martori saioaren gidariak albistearen berri izan duen arte. Eten egin dute saioa. Romevak adierazi du bazekiela edonoiz irits zitekeela haien aurkako erabakia. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194728/gaur-hogei-urte-ezabatu-zuten-derrigorrezko-soldadutza-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Gaur hogei urte ezabatu zuten derrigorrezko soldadutza Hego Euskal Herrian | Soldadutza 165 urtez izan zen derrigorrezkoa, eta 2001eko martxoaren 9an indargabetu zuen Aznarren gobernuak. Kakitzat koordinakunde antimilitaristak gogorarazi du «gaur egun agian konturatzen ez garen arren» intsumisioa ez zela bide erraza izan. Hegoaldean 12.000 lagun deklaratu ziren intsumiso. | Gaur hogei urte ezabatu zuten derrigorrezko soldadutza Hego Euskal Herrian. Soldadutza 165 urtez izan zen derrigorrezkoa, eta 2001eko martxoaren 9an indargabetu zuen Aznarren gobernuak. Kakitzat koordinakunde antimilitaristak gogorarazi du «gaur egun agian konturatzen ez garen arren» intsumisioa ez zela bide erraza izan. Hegoaldean 12.000 lagun deklaratu ziren intsumiso. | «Une honetan egokia da derrigorrezko soldadutza ezabatzea». Hala zioen Espainiako Gobernuak 2001eko martxoaren 9an argitaratu zuen lege dekretuak, eta urte bereko abenduaren 31n amaitu zen derrigorrezko soldadutza Hego Euskal Herrian. Hala, bukaerara heldu zen hogei urte geroago ere askok eredugarritzat duten borroka bat: intsumisioarena. Espainian 165 urtez izan zen derrigorrezkoa soldaduska egitea.
Hainbat izan ziren Jose Maria Aznarren gobernua erabaki hori hartzera bultzatu zuten arrazoiak. Batetik, Espainiako Armadak eta derrigorrezko soldadutzak gizartean zuen babes falta: CIS Espainiako Ikerketa Soziologikoen Zentroak 2001. urtean eginiko inkesta baten arabera, Espainiako biztanleen %80 zegoen soldaduskaren aurka.
Bestalde, militarren jardunak geroz eta profesionalizazio maila handiagoa eskatzen zuen. Derrigorrezko soldadutza egin ostean, armadak herritarrak dei zitzakeen gerra bat pizten bazen. Estrategia hori eraginkorra zen garai batean, I. eta II. mundu gerretan adibidez, baina Madrilek ondorioztatu zuen gaur egungo gatazka eta erronkei erantzuteko formakuntza eta espezializazio maila handiagoa behar dutela militarrek.
Euskal Herrian, 1980ko hamarkadatik indar handia zuen intsumisioaren aldeko mugimenduak. Kakitzat koordinakunde antimilitaristak gogorarazi du Hego Euskal Herrian milaka gaztek ezetz esan ziotela soldaduska egiteari, batzuk kartzelatan sartu zituztela eta beste batzuek bizitzarekin ere ordaindu zutela: Unai Salanueva eta Kike Mur izan dituzte gogoan. Mugimenduak, ordea, babes eta legimitate handia zuen, eta erakunde publiko batzuek ere babestu zuten.
Kakitzat-en arabera, soldadutza amaitzea lortu zen «mugimendu antimilitaristak egindako borrokari esker, gizartearen babes handiarekin». Gogoratu dute Hegoaldeko herritarrek lehenago ere erakutsi zutela militarismoaren aurkako jarrera, besteak beste, 1986ko martxoaren 12an egin zen erreferendumean: bozketan parte hartu zutenen %60k baino gehiagok ezezkoa eman zioten Espainia NATOn sartzeari.
12.000 Hegoaldean
Lehen intsumisioak 1989ko otsailaren 20an aurkeztu zizkioten Espainiako Armadari. Denera 25.000 lagun deklaratu ziren intsumiso, horietatik 12.000 Hego Euskal Herrian. Dena den, Kakitzat-ek gogorarazi duenez, «gaur egun agian konturatzen ez garen arren», intsumisioa ez zen bide erraza izan, eta estatuak «errepresio makineria guztia» erabili zuen mugimenduaren aurka.
Erakunde antimilitaristak aipatu du soldadutza amaitu zenean borroka bat besterik ez zela amaitu, eta hogei urte geroago ere euren leloa orduko bera dela oraindik: Ez derrigorrezkoa ez mertzenarioa: ejerzitorik ez!. Azkenik, gaitzetsi egin dute pandemia garaian militarren eta polizien gastua handitu eta kontrol soziala areagotu izana, baita Espainiako Gobernuak egoera «armadaren irudia garbitzeko» erabili izana ere, nahiz eta «pobrezia eta murrizketak areagotzen eta askatasunak murrizten aritu».
Intsumisioaren gaia, besteak beste, landu du iaz aurkeztu zuten Lander Garroren Bi urte, lau hilabete eta egun bat dokumentalak. Intsumisioaren mugimenduaz dihardu dokumentalak, haren inguruko ertz ugari erakusten ditu, baina Iruñeko espetxean preso egon zirenen lekukotasunak ardatz nagusi hartuta. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194729/positiboen-portzentajea-37ra-jaitsi-da-hegoaldean.htm | Gizartea | Positiboen portzentajea %3,7ra jaitsi da Hegoaldean | Orotara, 385 lagunek eman dute positibo. Osakidetzako ospitaleetan egoera hobera egiten ari da: 368 gaixo daude; horietako 113, larri. | Positiboen portzentajea %3,7ra jaitsi da Hegoaldean. Orotara, 385 lagunek eman dute positibo. Osakidetzako ospitaleetan egoera hobera egiten ari da: 368 gaixo daude; horietako 113, larri. | Pixkanaka-pixkanaka egoera hobera egiten ari da. Hegoaldeko datuak dira horren erakusgarri: beste 385 positibo atzeman dituzte, baina, 10.362 proba egin zituztenez atzo, positiboak %3,7ra jaitsi dira. Datu positiboa da; izan ere, kontuan hartu behar da OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5ean ezarria duela muga izurria kontrolpean hartzen hasteko.
Lurraldeei banan-banan begiratuta, Bizkaian 172 positibo atzeman dituzte; Gipuzkoan, 101; Araban, 58; eta Nafarroan, 51. Arabakoak, Bizkaikoak eta Gipuzkoakoak ez diren hiru kasuren berri ere eman du Osakidetzak. Nafarroari dagokionez, bereziki kezkatzekoa da Murchanteko egoera, agerraldi bat atzeman baitute han. Atzo, esaterako, zazpi positibo atzeman zituzten udalerri horretan.
Kutsatuen kopurua apaldu ahala, ospitaleetako egoera ere hobera egiten ari da, beste 53 lagun ospitaleratu behar izan badituzte ere. Guztira, 438 gaixo daude egun; horietako 129 larri, ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan. Bi datu horiei erreparatuta, egoera urtarrilaren hasieran zegoenaren antzekoa da erietxeetan. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194730/finalean-kalean-ospakizunik-ez-egiteko-eskatu-du-jaurlaritzak.htm | Kirola | Finalean kalean ospakizunik ez egiteko eskatu du Jaurlaritzak | Bingen Zupiria bozeramaileak esan du ez litzatekeela jendearen ilusioa piztu behar "mobilizazio, pilaketa eta ospakizun handiekin". Ospatu beharrekoa etxean ospatzera deitu du, eta kaleko ospakizunak beste garai baterako uztera. | Finalean kalean ospakizunik ez egiteko eskatu du Jaurlaritzak. Bingen Zupiria bozeramaileak esan du ez litzatekeela jendearen ilusioa piztu behar "mobilizazio, pilaketa eta ospakizun handiekin". Ospatu beharrekoa etxean ospatzera deitu du, eta kaleko ospakizunak beste garai baterako uztera. | Espainiako Kopako finaletan kalean ospakizunik ez egiteko eta etxean ospatzeko eskatu du Eusko Jaurlaritzak gaur. Realak eta Athleticek iazko finala jokatuko dute apirilaren 3an, eta Athleticek eta Bartzelonak aurtengoa 17an. Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak gaur eskatu du kaleko ospakizunik ez egiteko, eta ospatu beharrekoa etxean ospatzeko, jende pilaketarik izan ez dadin. "Ospakizunak etxean egitera deitu nahi dugu, pertsonen mugimenduak eta pilaketak saihestera, eta kalean egin beharreko ospakizunak beste noizbait egitera", esan du bozeramaileak.
Zupiriak aurreratu duenez, Jaurlaritzak ez die esango beste erakundeei zer egin behar duten eta zer ez, baina gogorarazi du Iñigo Urkullu lehendakariak eta Gotzone Sagardui Osasun sailburuak ohartarazi dutela nolako arriskua izango den hurrengo hilabeteetan. Hain zuzen, Zupiriak berak atzo jakinarazi zuen Jaurlaritzak ez duela ordezkaritzarik bidaliko Sevillara (Espainia): "Zaleak ezin badira joan, guk ere ez dugu han egon behar", esan zuen. Ikuslerik gabe jokatuko dira finalak, eta Zupiria ados dago erabakiarekin. "Horrela egin beharra dago", esan zuen.
Zupiriaren arabera, hurrengo hilabeteak ez dira egokiak izango ospakizun handietarako. Athleticen gabarraz ere mintzatu da, zenbait berritze lan egin ondoren gaur itsasadarrean probatu behar zutela eta. Ohartarazi du ezin dela jendearen ilusioa piztu mobilizazio, pilaketa eta ospakizun handiekin. "Osasun egoera hau nola gaindituko dugun pentsatzeko garaia da, inzidentzia tasa nola jaitsiko dugun ahalik eta gehien, iazko uztailean lortu genuen moduan".
Gaur itsasoratu dute berriro Athleticek 1980ko hamarkadako tituluak ospatzeko erabili zuen gabarra. Itsas Museoan gordetzen dute, eta museoak berak probatu du. Hain zuzen, agintarien erabakiekiko begirunea eta ardura adierazi du Itsas Museoak, jakinik probatze hutsak ilusioa pizten duela Bilbon. Realarekiko eta Bartzelonarekiko errespetua adierazi dute, eta gehitu dute Athleticen gabarraren inguruko ilusioa "izugarria" dela. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194731/gutun-zuria-60-sortzaile-baino-gehiago-aurrez-aurre.htm | Kultura | Gutun Zuria: 60 sortzaile baino gehiago aurrez aurre | Monica Ojeda, Miren Agur Meabe eta Martha Rosler arituko dira Bilboko Letren Nazioarteko 14. Jaialdian. Horrez gain, Bilbotik harago hedatuko da festibala lehen aldiz, eta Gutun Zuria irratia ere izango da aurrenekoz. Martxoaren 23tik 27ra bitarte egingo da. | Gutun Zuria: 60 sortzaile baino gehiago aurrez aurre. Monica Ojeda, Miren Agur Meabe eta Martha Rosler arituko dira Bilboko Letren Nazioarteko 14. Jaialdian. Horrez gain, Bilbotik harago hedatuko da festibala lehen aldiz, eta Gutun Zuria irratia ere izango da aurrenekoz. Martxoaren 23tik 27ra bitarte egingo da. | «Azkenaldian, pantailen gaindosi bat izan dugu. Aurrez aurrekoa berreskuratzeko ordua zen». Iaz bertan behera utzi beharra izan zuten Gutun Zuria Bilboko Letren Nazioarteko Jaialdia, eta betiko moldean egingo dute aurtengoa; alegia, Azkuna zentroko auditoriumean antolatutako hitzaldietan oinarrituta. Tokikoari egiten diote erreferentzia bai Ivan de la Nuez jaialdiko aholkulariaren hitzek, bai festibalaren 14. ediziorako hautatutako leloak ere, zeina Koldo Izagirreren ahapaldi batean inspiratua den: Hemen. Non guztiak biltzen dituen lekua. Alabaina, «jaso nahi den ‘hemen’ hori edozein lekutan egon liteke», De la Nuezek azpimarratu duenez, eta, horrenbestez, kanpora begirako jaialdia ere izango da: Bilbotik kanpoko egoitzak izango ditu lehen aldiz —Buenos Aires, Habana eta Casablanca (Maroko), hain zuzen—, baita irrati bat ere. «60 gonbidatu baino gehiago izango ditugu, hainbat euskarritan», Fernando Perez Azkuna zentroko zuzendariak zehaztu duenez. Martxoaren 23tik 27ra bitarte egingo dute jaialdia.
Hemen hitzak iradoki litzakeen askotariko esanahietan oinarritu dute aurtengo programazioa, ikuspegi geografikotik harago; hala, tokiek «nahastera jotzen duten bezala», generoek ere beste horrenbeste egiten dutela adierazi du aholkulariak, eta hibridazioa izango dute ahotan Katixa Agirre, Eider Rodriguez eta Aixa de la Cruz idazleek Haizea Barcenillak gidatutako Saiakera eta fikzioaren bidegurutzean solasaldian, besteak beste. «Hitzak beste diziplina batzuekin dialogatuko du: musika, ahotsa, arte eszenikoak...», Perezen hitzetan. Zehazki, artearekin uztartuko da literatura Nola iritsi gara hemendik? elkarrizketan, Martha Rosler, Marcelo Exposito eta Inma Prietoren eskutik.
Hizkuntza, espazioa eta muga fisikoak jorratuko dituzte, oro har, beste zenbait solasalditan. Gurasoen eta haien jaioterriaren arteko bidegurutzeez arituko dira Margarita Yakovenko eta Kaouther Adimi etorkinen alabak Bi munduren artean bizitzen, norberaren espazioa aukeratuz hitzaldian, Iñaki Esteban moderatzaile dutela. Ibrahima Baldek, berriz, Gineako Errepublikatik Gibraltarko itsasarteraino eginiko bidaia kontatuko du Hormak eta zeharkaldiak solasaldian, Amets Arzallus eta Goizalde Landabaso lagun dituela. Hizkuntza ez-hegemonikoez mintzatuko dira Olga Novo, Miren Agur Meabe eta Beñat Sarasola Txikitik idaztea handi ekitaldian.
Berrikuntzak
Gutun Zuriaren edizio guztiak ardaztu dituzten hitzaldiez gain, berrikuntza batzuekin biribilduko dute festibalaren aurtengo aldia. Lehen aldiz, Bilbotik kanpoko egoitzak izango ditu jaialdiak. Daria hizkuntzaz arituko dira Salah Maloui eta Boultek Casablancatik. Amazigera, arabiera, frantsesa eta gaztelania nahasten ditu dariak, eta sorkuntza lan oparoaren tresna bilakatu da azkenaldian. Mihiarekin idazteaz arituko dira Martica Minipunto eta ArtistaxArtista Habanatik, eta itxialdian gertatutako bidaiak jorratuko ditu Damian Tabarovskyk Buenos Airestik.
Horrez gain, eta orobat jaialdiaren ibilbidean lehen aldiz, irrati propioa izango du Gutun Zuriak. «Bertaratzeko forma berriak» garatu dituzte aurten, eta uhinak izango dira horien adibideetako bat, Perezek azaldu duenez. Rakel Esparza Azkuna zentroko programazio arduradunaren hitzetan, «hogei artista eta idazleen hamar minutuko multimedia pilulak batuko ditu irratiak», jaialdiaren egunetan eta aurretik grabatuko direnak. Martxoaren 16tik aurrera ikusgai egongo dira webgunean. «Ahotsak anplifikatzeko formula» da proiektua, batetik, Esparzak gaineratu duenez, eta, bestetik, «jaialdiaren artxiboa eta ondarea» ere bada, Perezek dioenez.
Iazkoak, liburuan bilduta
Liburu aurkezpen batek emango dio hasiera aurten Gutun Zuriari. Iazkoan parte hartzekotan ziren hamazazpi autoreren hausnarketa argitaratu gabeak bildu dituzte Saiakera hemen hasten da obran. Horrez gain, beste hiru liburu ere aurkeztuko dituzte jaialdian: Mabi Revueltaren Acromática erakusketaren liburu katalogoa, Mikel Bilbao Salsidua eta Arantxa Pereda Anguloren Azkuna Zentroa-Alhóndiga Bilbao. Ardoen biltegitik gizarte eta kultura garaikideko zentrora ikerketa, eta Gorputzak, desirak eta almendratxo batzuk. Sra. Polaroiskaren film bat lana. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194732/kopako-finalerako-elastikoa-aurkeztu-du-realak.htm | Kirola | Kopako finalerako elastikoa aurkeztu du Realak | Lau marra urdin ditu aurrean, eta hiru atzean, apirilaren 3ko Athleticen aurkako finalera iristeko egindako bideari erreferentzia eginez, guztira zazpi partida jokatu baitzituen. | Kopako finalerako elastikoa aurkeztu du Realak. Lau marra urdin ditu aurrean, eta hiru atzean, apirilaren 3ko Athleticen aurkako finalera iristeko egindako bideari erreferentzia eginez, guztira zazpi partida jokatu baitzituen. | Hilabete baino gutxiago falta da Realak eta Athleticek Espainiako Kopako finala jokatzeko Sevillan, eta pixkanaka ari dira argitzen horri begirako xehetasunak. Hala, Realak gaur aurkeztu du egun horretan eramango duen elastikoa. Sare sozialetan aurkeztu du, eta Asier Illarramendi, Mikel Oiartzabal, Mikel Merino eta Alexander Isak arduratu dira horretaz. Kamiseta berezia da, eta finalera iristeko aurreko sasoian Realak egindako bideari egiten dio erreferentzia. Zure bidea, gure bidea leloarekin egin du aurkezpena.
Kamisetak urre koloreko detaileak ditu, eta, zuriarekin tartekatuta, lau marra zuri urdin ditu aurrean, eta hiru atzean. Hain zuzen ere, Realak finalean egoteko jokatu behar izan zituen partidak izan ziren: Becerril, Ceuta, Espanyol, Osasuna, Real Madril eta Mirandesen aurkakoak. Azken aurkari horren kontra joan-itzulikoa izan zen kanporaketa. "Zazpi marra, zazpi oroitzapen", dio Realak aurkezpen oharrean. Ikurrina du elastikoak lepoan eta mahuketan.
Aurkezpen bideoan, gogora ekarri dituzte Mirandesen aurkako itzulerako partidaren ondoren Imanol Alguacilek taldeari eskainitako animo oihuak. Elastiko kopuru murritz bat atera dute, eta jada lehen egunean dozenaka zale joan dira Realaren dendetara erostera. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194733/kriaxera-eta-rouen-ahate-arrazak-atxikitzeko-protokoloa-izenpetu-dute.htm | Ekonomia | Kriaxera eta rouen ahate arrazak atxikitzeko protokoloa izenpetu dute | Bidaxuneko Lataillade familiaren etxaldean eginen dute esperimentazioa, kriaxera eta rouen lekuko arrazetako ahateekin. Ekainera arte iraungo du lehen faseak, eta orduan erabakiko dute zer segida eman aferari. | Kriaxera eta rouen ahate arrazak atxikitzeko protokoloa izenpetu dute. Bidaxuneko Lataillade familiaren etxaldean eginen dute esperimentazioa, kriaxera eta rouen lekuko arrazetako ahateekin. Ekainera arte iraungo du lehen faseak, eta orduan erabakiko dute zer segida eman aferari. | Hegazti gripea Ipar Euskal Herrian agertu zen iragan abenduan. Geroztik, ahate hazleak laborantza sindikatuekin batera mobilizatu dira ahate sanoen hilketa eragozteko. Lataillade familiaren Bidaxuneko (Nafarroa Beherea) etxaldean, kriaxera eta rouen lekuko arrazako ahateak hazten dituzte: HN58 birusa ukanik ere, sano egon dira ahateak. Hortaz, ahateak bizirik atxikitzeko negoziaketazioak abiatu zituzten ELB sindikatuarekin batera, Pirinio Atlantikoetako Eric Spitz prefetarekin. Bederatzi bilkura egin ondotik, protokolo bat izenpetu dute gaur, Pauen (Biarno). Ekainera arte, ahateak erruten utziko dituzte, eta, arraza salbatzeko, 1.500 arrautza leku sano batera lekualdatuko dituzte ondotik. Ekainean, esperimentazioaren ebaluazioa eginen dute, birusa desagertu dela egiaztatzeko. Birusa berriro agertuz gero, ahateak hiltzeko agindua eman lezake prefetak.
Luzeak izan dira akordioa egiteko negoziazioak, eta partaideak, anitz. Ipar Euskal Herriko hainbat hautetsik parte hartu dute protokoloa eratzeko prozesuan, eragile sanitarioekin eta laborantza sindikatuekin batera. Eric Spitz prefetak onartu du akordioa egitea ez dela «erraza izan», eta eragileak txalotu nahi izan ditu protokoloa izenpetzeko unean. ELB sindikatuko Agnes Salaberrik, berriz, oroitarazi du esperimentazioan oraino badaudela «hutsuneak». Onartu du ekainean eginen duten ebaluaziorako klausularik gabe ELB sindikatuak ez zuela protokoloa babestuko. Klausula horren bidez, ekainean, aditu batzuen iritzia jasoko dute laborariek, eta, birusa desagertua bada, ahateak atxikitzeko baimena izango dute.
Bestalde, Lataillade familiari eta Bidaxune inguruan diren ahate hazleei babes ekonomikoa emanen dietela segurtatu diete eragileek. Euskal Hirigune Elkargoak, Akitania Berriko Eskualdeak, Frantziako Estatuak eta Pirinio Atlantikoetako Departamendu Kontseiluak osatuko dute kalte ordainen diru funtsa. Datozen asteetan erabakitzekoa du egitura bakoitzak zenbat diru ezarriko duen «laborarien artean oreka» mantendu ahal izateko. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194734/irakasleek-arrantzaleek-eta-harrera-zentroetako-langileek-astrazenecaren-txertoa-hartuko-dute.htm | Gizartea | Irakasleek, arrantzaleek eta harrera zentroetako langileek AstraZenecaren txertoa hartuko dute | Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakitera eman du zer beste taldek hartuko duten AstraZenecaren txertoa. Unibertsitatetik kanpoko irakasleek bihartik aurrera eskatu ahalko dute txanda. | Irakasleek, arrantzaleek eta harrera zentroetako langileek AstraZenecaren txertoa hartuko dute. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakitera eman du zer beste taldek hartuko duten AstraZenecaren txertoa. Unibertsitatetik kanpoko irakasleek bihartik aurrera eskatu ahalko dute txanda. | AstraZenecaren txertaketa azkartzearen alde egin du Eusko Jaurlaritzak. Gotzone Sagardui Osasun sailburuak azaldutakoaren arabera, hauek izango dira txerto hori hartuko duten hurrengo talde profesionalak: 55 urtetik beherako unibertsitatez kanpoko irakasleak, Bilboko eta Pasaiako (Gipuzkoa) portuetako langileak, arrantzaleak, gazteen justizia zentroetako langileak, migratzaileen eta errefuxiatuen harrera zentroetako langileak, eta aterpetxeetako profesionalak. Osasungitzaren eremuan ere talde gehiago izendatu ditu: fisioterapeutak, osasun publikoko laborategietako langileak, psikologoak, podologoak, optometristak, albaitariak, hortz protesigileak eta Auzitegiko Medikuntzako Euskal Erakundeko profesionalak.
Txertoa hartzeko talde berriekin batera, txanda zehazteko modu berri baten berri ere eman du Sagarduik. Bihartik aurrera, Osakidetzaren webgunean eskatu beharko dute txertoa hartzeko ordua hezkuntzako langileek. Talde horren parte dira itunpeko zein hezkuntza sistema publikoko lehen Hezkuntzako, Bigarren Hezkuntzako, Batxilergoko, Lanbide Heziketako eta jantokietako, sukaldeko eta garraio zerbitzuetako langileak. Ordua eskatzeko era hori hezkuntzarako ezarriko da soilik, eta 80 urtetik gorakoei Osakidetzak deitzen jarraituko diela azpimarratu du Sagarduik.
Etorkizunera begira, garraio publikoko langileak, etxeetan arreta ematen duten udaletako gizarte langileak, supermerkatuetako kutxetako profesionalak eta presoak ere AstraZenecaren txertoaren immunizatzeko hurrengo taldeak izatea espero du Osasun Sailak. Dena den, Sagarduik gogorarazi du heldutako txerto kopuruaren araberakoa izango dela kanpainaren abiadura.
Bestalde, 90 urtetik gorakoak txertatzeko kanpainan 23.000 lagunetik gora txertatu dituztela ere jakinarazi du, eta gehitu du espero dutela datorren asterako hastea 80 urtetik gorakoena. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194735/osakidetzak-atzemandako-kasuen-50-erresuma-batuko-aldaerak-sortuak-dira.htm | Gizartea | Osakidetzak atzemandako kasuen %50 Erresuma Batuko aldaerak sortuak dira | Hegoafrikako aldaerako bi kasu eta Brasilgoa aldaerako bakarra ere antzeman dituzte. | Osakidetzak atzemandako kasuen %50 Erresuma Batuko aldaerak sortuak dira. Hegoafrikako aldaerako bi kasu eta Brasilgoa aldaerako bakarra ere antzeman dituzte. | Erresuma Batuko aldaerak bere bidea egin du Hego Euskal Herrian. Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak berretsi egin du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan zenbatzen dituzten positibo guztien erdiak direla aldaera horretakoak. Horrez gain, beste bi aldaera ere antzeman dituzte: Hegoafrikako aldaerako bi kasu eta Brasilgo aldaerako bat.
Are hedatuagoa dago Nafarroan, kasu guztien %59 baitziren aurreko astean. Hala ere, gobernuak kaleratutako txostenean adierazi dute ez dela sumatzen pandemiaren bilakaeran eragin "kaltegarririk" duenik. Beste aldaera berriei dagokienez, Hegoafrikako aldaerako hiru kasu zenbatu dituzte herrialdean, azken datuen arabera. Brasilgorik ez dute zenbatu orain arte.
Eusko Jaurlaritzaren gobernu bileraren ostean egindako prentsaurrekoan, egoera horren arriskuez "ohartarazi" du Bingen Zupiriak, Eusko Jaurlaritzako bozeramaile eta Hizkuntza Politiketako sailburuak. Hain zuzen ere, adierazi du datozen hilabeteetan "ezin" daitekeela jende pilaketarik izan, ezta kaleko ospakizunik ere. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194736/galtzaile.htm | Kultura | 'Galtzaile' | Patxi Ezkiagak Galtzaile izeneko poema idatzi zuen 2003eko martxoaren 10ean, gaur hemezortzi urte, Euskaldunon Egunkaria-ren itxieraren ostean. | 'Galtzaile'. Patxi Ezkiagak Galtzaile izeneko poema idatzi zuen 2003eko martxoaren 10ean, gaur hemezortzi urte, Euskaldunon Egunkaria-ren itxieraren ostean. | Duela hemezortzi urte, Euskaldunon Egunkaria itxi eta egun batzuetara, Patxi Ezkiagak (1943-2018) Galtzaile izeneko poema hau idatzi zuen. Gaurko egunez egin zuen, martxoaren 10ean. Poema hura Beatriz Gorritiri eman zion, Joan Mari Torrealdairen (1942-2020) emazteari. Haren eskutik jaso ondoren argitaratu du BERRIAK:
GALTZAILE
(Egunkaria gogoan)
Itxi gaituzte.
Mozala jarri digute,
bizinahia ziegetan
isilaraziko ote.
Eguzkiaren babesa irrikitzen du haurrak,
etorkizuna ekaitz baitzaio, eta zama.
Arimari urduritasun taupada damaio,
sentimendu kezkagarrien bihotzeko ibaia.
Sabaiaren magala du amets saguak,
katu itxura beldurrezko geroak;
begininiei larritasuna darie,
ihesak izuari ezarririko muga.
Gizarte maila guztiak kontrolatu nahi ditu sistemak,
hitza zenbat eta borobilagoa, orduan eta irristakorragoa baita;
kontzientziari lapurtu zaion harrotasuna,
isiltasunean onar dezan menderatuen herio astuna.
Itxi gaituzte.
Jarri digute mozala,
bizinahia ziegetan
isilaraziko ote.
“Mort pour la Patrie” ziotsoten antzinakoek,
oraingoek, berriz, “ixo”, “shut up”, “ixo”, demokraziaren izenean;
hitzen zorroztasuna ez da aldatu,
mozorrotu nahi duten arren botoen tonuaz.
Minaren oihu guztiak dira garratzak,
ezberdina izan arren eztarria estaltzen duen uniformea:
Daviden izar edo marinen berde-ilun,
ke berak laztandu duen metraileta-ahoa.
Ihauterietako traje koloretsuz jantzi da
kolorerik gabe bizi den arlotearen bihotza;
duintasun bila luzatu ditu zalantzazko urratsak,
aurkituko ote hainbeste belztasun akabatzeko arma.
Itxi gaituzte.
Jarri digute mozala.
Bizinahia ziegetan
isilaraziko ote.
Kaosaren deabruek “Egin bedi” diote, berriz ere,
edertasun guztia kreakuntzaren bezperako ilunpera itzuli nahian;
paradisuko sagarrak zimeldu nahi dituzte,
gure Izan guraren tentazioak gugan tokirik ez dezan.
Eta katakunbetako euskaldun gara berriz ere,
gehiengo absolutuaren epaileen graziaz.
Lehoiak ekarri dituzte,
Erromako Coliseotik ekarri
hezur eta haragi berri izan gakizkien
behera egiten duten hatz berrien hareetan.
Soldadu, haur, kontzientzia, sagu,
arlote, min, lehoi, paradisu...
hitzez hitz datorkigu, halabeharrez, oinazea,
noizbait sendabiderik izan dezagun. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194737/pepe-rei-hil-da-ikerketa-kazetaritzaren-aitzindaria-euskal-herrian.htm | Politika | Pepe Rei hil da, ikerketa kazetaritzaren aitzindaria Euskal Herrian | Auto istripu baten ondorioz, hogei urte eman zituen kazetaritzatik urrun, baina 80ko eta 90eko hamarkadetan ikerketa kazetaritzaren aitzindaria izan zen Euskal Herrian. | Pepe Rei hil da, ikerketa kazetaritzaren aitzindaria Euskal Herrian. Auto istripu baten ondorioz, hogei urte eman zituen kazetaritzatik urrun, baina 80ko eta 90eko hamarkadetan ikerketa kazetaritzaren aitzindaria izan zen Euskal Herrian. | Pepe Rei idazle eta kazetaria (Cenlle, Galizia, 1947) hil da Donostian, 2002an izan zuen trafiko istripu larriaren ondorioak urte askoan pairatu ondoren. Istripua izan zuenetik kazetaritza utzi behar izan zuen, eta erretiraturik bizi zen, baina aurreko hamarkadetan ikerketa kazetaritzaren aitzindaria izan zen Euskal Herrian: Egin egunkariko ikerketa taldeko buru izan zen, Ardi Beltza aldizkariko zuzendaria, eta bere garaian ustelkeriaz, droga trafikoaz eta Guardia Zibilaren jarduerez argitaratu zituen lanek zalaparta handia eragin zuten; behin baino gehiagotan, debekuak, eraso pertsonalak eta espetxealdiak ere ekarri zizkioten.
Galizian jaio zen, 1947an; gazterik hasi zen kazetaritzan, eta Galiziako eta Espainiako zenbait egunkari eta aldizkaritan lan egin zuen, 80ko hamarkadan Euskal Herrira iritsi zen arte. La Voz de Euskadi egunkarian eta Interviú aldizkarian jardun zuen, eta 1988an Egin egunkarian sartu zen.
Garai hartan Egin egunkariak ikerketa kazetaritzaren alde egindako hautuaren eragile nagusietako bat izan zen Rei, eta, egunkariak ikerketa taldea eratu zuenean, hura izendatu zuten taldeko buru. Erreportaje eta informazio ugari argitaratu zuen ustelkeriaz eta droga trafikoaz, eta horrek zenbaiten aurkakotasuna ere ekarri zion. Garai hartan oso entzutetsuak izan ziren Eusko Jaurlaritzako Barne sailburu Juan Maria Atutxarekin izandako liskarrak, eta EGI gazte erakundeak haren kontra zuzenduriko kanpainak.
Baina Reiren kontrako erasoak ez ziren soilik dialektikoak izan, eta 1994an Egin-ek Hernanin (Gipuzkoa) zeukan erredakzioan haren bulegoa lehenengo aldiz miatu zutenetik, kereilak, miaketak, atxiloketak eta espetxealdiak ere pairatu behar izan zituen behin baino gehiagotan. Zenbait politikari jeltzalek begitan hartu zuten, baina Guardia Zibilak eta Enrique Rodriguez Galindo jeneral zendu berriak ere haren aurka egin zuten askotan, batez ere Guardia Zibilak Intxaurrondon (Gipuzkoa) egiten zituenei buruz argitaratutako informazioen harira.
Baltasar Garzon epailearen aginduz, Egin itxi zuten 1998an, eta horren ostean, 2000. urtean, beste proiektu batean engaiatu zen Rei, Ardi Beltza ikerketa kazetaritzan espezializatutako aldizkarian, hain zuzen, baina hura ere itxi egin zuen Garzonek, sortu eta gutxira. 2001ean, Reik bost hilabete eman zuen espetxean, eta 18/98 auzian auzipetua izan zen, baina, 2002an auto istripua jasan ostean, epaiketatik at gelditu zen. |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194738/grande-marlaska-laquoaskoz-gehiago-dira-espainia-torturengatik-zigortu-ez-duten-kasuakraquo.htm | Politika | Grande-Marlaska: «Askoz gehiago dira [Espainia torturengatik] zigortu ez duten kasuak» | Espainiako Barne ministroak kongresuan azalpenak ematea baztertu dute PSOE, PP, Vox eta Unidas Podemosek. | Grande-Marlaska: «Askoz gehiago dira [Espainia torturengatik] zigortu ez duten kasuak». Espainiako Barne ministroak kongresuan azalpenak ematea baztertu dute PSOE, PP, Vox eta Unidas Podemosek. | Imanol Landa EAJko senatariak Mikel Zabalzaren hilketaren auziaz eta horren inguruan berriki zabaldu den grabazioaz galdetu dio Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroari. Landak gogorarazi du auzia argitu gabe dagoela oraindik, grabazioak «eragin handia» izan duela, eta «sumina eta auzia argitzeko eskakizunak» eragin dituela.
Grande-Marlaskak esan du «zoritxarreko» kasu bat izan zela Zabalzarena, eta auzitegiek eta fiskaltzak ikertu ondoren Gipuzkoako Probintzia Auzitegiak 2010ean artxibatu zuela. Haren hitzetan, epaileak aintzat hartu zuen grabazioa epaia ematerakoan, eta, beraz, «auzitegiei edo fiskalari» dagokie erabakitzea elementu berririk badagoen auzia berriro zabaltzeko. «Hala balitz», Grande-Marlaskak azaldu du Espainiako Segurtasun Indarrek «Polizia judizial» gisa dagokien lana egingo luketeela «kasu hipotetiko horretan».
Landak erantzun dio Espainiako Gobernuaren esku dagoela «amesgaizto hau amaitzea». Hortaz, «zezenari adarretatik heltzeko» eskatu dio, fiskala aktibatzeko eta auziko espedienteak desklasifikatzeko, erantzukizunak argitzeko. Eta gogora ekarri dio Giza Eskubideen Europako Auzitegiak Espainia zigortu izan duela torturak ez ikertzeagatik. Grande-Marlaskak aitortu du Espainiako Estatua «noizbait» zigortu dutela «tratu txar eta tortura ekintza batzuk behar bezainbeste» ez ikertzeagatik: «Baina askoz gehiagotan ez dute zigortu».
Betoa kongresuan
Grande-Marlaskak Espainiako Senatuan eman ditu azalpenak. EH Bilduk eskatua zuen haren agerraldia Espainiako Kongresuan ere, baina uko egin diote PSOE, PP, Vox eta Unidas Podemosek. Mertxe Aizpurua diputatuak gogorarazi du Kongresuko Mahaiak galarazi egin zuela Espainiako Defentsa ministroari gaiaz galdetzea, eta uste du «estatuak eta gobernuak isilpean» gorde nahi dutela auzia: «Onartezina iruditzen zaigu». |
2021-3-9 | https://www.berria.eus/albisteak/194739/mtorresek-114-kaleratze-proposatu-ditu-orain-horietatik-67-nafarroan.htm | Ekonomia | MTorresek 114 kaleratze proposatu ditu orain; horietatik 67, Nafarroan | Langileek martxa bat egin dute fabrikatik Noain Elortzibarko udaletxeraino, enpleguaren defentsan | MTorresek 114 kaleratze proposatu ditu orain; horietatik 67, Nafarroan. Langileek martxa bat egin dute fabrikatik Noain Elortzibarko udaletxeraino, enpleguaren defentsan | MTorresen lana erregulatzeko espedientea martxoaren 28an sartuko da indarrean beranduenez, eta, epemuga gerturatu ahala, zuzendaritza hasierako asmoa moldatuz doa negoziazioan. Azken bileran, sindikatuei proposatu die behin betiko 114 kontratu bertan behera uztea, hasieran iragarritakoa baino 50 gutxiago. Nafarroan, Dorren (Noain Elortzibar) du fabrika nagusia MTorresek, eta hor ere murriztu egin du hasierako kopurua: 89 izan beharrean, 67 kaleratze proposatu ditu orain —gainerako 47 langileak Murtziako (Espainia) fabrikan kaleratuko lituzke—.
Egunak aurrera joan ahala, langileen ezinegona ere handituz doa. Iragan astean, MTorresek egindako proposamena nahikoa ez zelakoan, zortzi orduko lehen lanuztea egin zuten, ostiralean. Egun hartan, hamabi kilometroko martxa egin zuten Dorretik Nafarroako Parlamenturaino. Gaur arratsaldean, berriz, fabrikatik udaletxeraino egin dute martxa —Noainen dago—. CCOO eta ELA sindikatuek deitu dute protesta, eta amaieran, udaleko ordezkariekin bildu dira euren egoeraren berri emateko. Bihar, ELAk prentsaurrekoa eskainiko du azken proposamenaren balorazioa egiteko eta egunotan enpresen artean bildutako babesak eta sinadurak aurkezteko.
Baldintzak hobetu ditu Zuzendaritza atzerantz egiten ari da nabarmen, baina jarrera horrek negoziazioei begirako taktikari erantzun diezaioke. Iragan astean 148 kontratu etetea proposatu zuen, eta orain 114ra murriztu du kaleratze kopurua.
Era berean, aurreko asteko proposamenarekin alderatuta, enpresa uzteko baldintzak hobetu ditu. MTorresen arabera, «hobekuntza agerikoa» da. Batetik, lan egindako urte bakoitzeko 28 eguneko kalte-ordaina jasotzea eskaini du, betiere hemezortzi hileko soldataren parekoa delarik gehienezko zifra. Iragan astean kalkulatu zuen 48 langile sar zitezkeela beren borondatez enpresa uzteko planean, eta pizgarri gisa urteko 25 eguneko kalte-ordaina proposatu zien —ohiko kaleratzeetan, lan egindako urteko 23 egunekoa eskaini zuen—. 60 urtetik gorako bederatzi langilek erretiro aurreratua har dezakete, eta, horien kasuan, soldataren %80 jasotzea eskaini du orain —aurreko astean %60 jasotzea proposatu zuen—.
Berriztagarriekin batera, aeronautika du jarduera nagusi MTorresek, eta azaldu du kaleratzeak sektorearen egungo krisiaren ondorio direla. Behin-betiko dosierrarekin batera, egun indarrean den aldi baterako espedientea datorren astean amaituko da, eta abenduaren 31ra arte luzatzeko asmoa du. Beste neurri horrek 232 langileri eragingo die. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194764/zer-egiten-zuen-balmasedar-batek-new-yorkeko-etxe-orratz-bateko-habe-baten-gainean-1932an.htm | Bizigiro | Zer egiten zuen balmasedar batek New Yorkeko etxe orratz bateko habe baten gainean 1932an? | Natxo Ibarguen izena zuen Rockefeller Center eraikineko habe baten gainean ageri den gizonak. Igeltseroa zen, eta 1919. urtean egin zuen alde Argentinara, soldadutzatik ihesi. 1925. urtetik aurrera bizi izan zen New Yorken. | Zer egiten zuen balmasedar batek New Yorkeko etxe orratz bateko habe baten gainean 1932an?. Natxo Ibarguen izena zuen Rockefeller Center eraikineko habe baten gainean ageri den gizonak. Igeltseroa zen, eta 1919. urtean egin zuen alde Argentinara, soldadutzatik ihesi. 1925. urtetik aurrera bizi izan zen New Yorken. | Balmasedan (Bizkaia) jaiotako gizon bat, 1932. urtean, New Yorkeko Rockefeller Center eraikineko habe baten gainean, beste hamar beharginekin batera. Eraikinaren 69. pisuan atera zuten argazkia, 240 metroko altueran. Mundu osoan da ezaguna irudia, eta Harresi elkarteak jakinarazi du euskalduna dela argazkian ageri direnetako bat. Baina, nor zen gizon hori? Zer egiten zuen han? Zein zen haren jatorria?
Natxo Ibarguen Moneta, Boluntario ezizenez ezaguna, 1899ko azaroaren 4an jaio zen, Balmasedan. Ignacio Ibarguenek eta Micaela Monetak izan zituzten hamar seme-alabetatik seigarrena zen. Aita Balmasedakoa zen, eta ama, izatez, Murietakoa (Nafarroa). Boluntario ezizena Bigarren Karlistaldian parte hartu zuen osaba batengandik jaso zuen; amaren anaia zuen, eta litekeena da hori izatea Moneta familia Balmasedan bizitzearen arrazoietako bat.
Natxo Ibarguen 20 urte bete zituen arte bizi izan zen herrian, baina 1919. urtean atzerrira alde egitea erabaki zuen. Derrigorrezko soldadutzara joatea egokitzen zitzaion, eta litekeena zen Afrika iparraldera bidaltzea, Rifeko gerrara. Haren anaia zaharragoek lehenago egin zuten moduan, Argentinara egin zuen alde Ibargurenek, Buenos Airesera, itsasontziz. Dena den, ez dirudi Argentinan oso gustura zegoenik, eta, itsasgizon britainiarren greba bat baliatuta, Ingalaterrarako noranzkoa zuen itsasontzi batean eman zuen izena.
Gertuagotik, Ibarguen Matty O’Shaughnessy irlandarrari sua ematen. HARRESI ELKARTEA
Uhartera iritsitakoan, Bristolen bizitzen jarri zen, baina itsasgizon jarraitu zuen lanean, eta Europako hainbat portu bisitatu zituen; tartean, Errusiako batzuk, herrialdeak iraultza igaro berri zuela. Europa, ordea, ez zegoen oso ondo urte haietan, eta, AEBen hazkundeak erakarrita edo, New Yorkera joan zen bizitzera Ibarguen. Han ezagutu zuen emazte izango zuena, Esperanza Ojinaga; 1924an edo 1925ean ezkondu ziren, eta lau seme izan zituzten.
Ondorioz, jakina da 1925. urtetik aurrera New Yorken bizi izan zela Ibarguen, baita 1929ko crash-aren ostean eraikuntzan lana lortu zuela ere, orain hiriaren ikur diren etxe orratzak egiten. Aurrez ezagutzen zuen igeltsero ofizioa, aitaren lanbidea ere hura baitzen. 1957. urtean hil zen Natxo Ibarguen.
Geroago itzuli zen haren semeetako bat, Dani, Balmasedara, bere erroen bila. Hark jakinarazi zien Balmasedako senideei argazkikoa bere aita dela. Haietako bat zen Bego Eguskitza, Natxoren ilobaren emaztea, eta nola jakin zuten azaldu du gaur Euskadi Irratiko Faktoria saioan. Danik, Euskal Herrira egin zituen bisitetako batean, aipatu zien bere aita zela argazki hartan ageri zena. Eguskitzaren arabera, «dudarik gabe», Natxo da argazkikoa: «Nik argazkia lehendabizikoz ikusi nuenean ez nuen zalantzarik egin: hori ibarguendarra zen. Gorpuzkeragatik, estiloagatik...».
Irudi ospetsua
Ibarguren ageri den argazkia ospetsua da. Atera zen garaian zeresana eman zuen; izan ere, zorakeria dirudi 11 langile horiei altuera horretan halako argazki bat ateratzeak. Kontraste handia dago egoeraren arriskuaren eta langileek erakusten duten lasaitasunaren artean. Ikerketa bat baino gehiago egin dira argazkiaren jatorria argitzeko.
Argazkilari bat, langile bati argazkiak ateratzen, New Yorkeko etxe orratz bat eraikitzen ari zirela, 1932. urtean. TIME
Argazkia 1932ko irailaren 20an atera zuten, eta lehen aldiz New York Herald Tribune egunkariak argitaratu zuen, urriaren 2an. Duela urte batzuk argitaratu zuen argazkiaren egilearen inguruko erreportaje bat New York Times-ek, eta ondorioztatu zuten ezinezkoa dela nork atera zuen jakitea. Dena den, begi bistakoa dirudi argazkiok atera zituenak arriskuan jarri zuela bere bizia, langileek bezalaxe. Badira, ordea, diotenak langileek ez zutela arrisku handirik hartu. Izan ere, metro gutxi beherago erabat bukatuta zegoen eraikinaren solairu bat.
Argazkiaren egileen helburua New Yorken eraikitzen ari ziren eraikinen publizitatea egitea zen. Langileena, berriz, ekonomikoki zaila zen garai batean sos batzuk eskuratzea. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194765/jaime-tapia-izanen-da-jaurlaritzaren-espetxe-eskumena-kudeatzeko-aholkularia.htm | Politika | Jaime Tapia izanen da Jaurlaritzaren espetxe eskumena kudeatzeko aholkularia | Eusko Jaurlaritzak berak jakinarazi duenez, sailburuordetza baten mailako aholkulari postua izanen du Tapiak Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politika Sailaren barnean. Beatriz Artolazabal sailburuaren ondoan egonen da. Gaur egun Arabako Probintzia Auzitegiko zigor arloko presidentea da, eta 33 urte daramatza magistratu lanetan. | Jaime Tapia izanen da Jaurlaritzaren espetxe eskumena kudeatzeko aholkularia. Eusko Jaurlaritzak berak jakinarazi duenez, sailburuordetza baten mailako aholkulari postua izanen du Tapiak Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politika Sailaren barnean. Beatriz Artolazabal sailburuaren ondoan egonen da. Gaur egun Arabako Probintzia Auzitegiko zigor arloko presidentea da, eta 33 urte daramatza magistratu lanetan. | Eusko Jaurlaritzak jakinarazi du nor izanen den Eusko Jaurlaritzaren espetxe eskumena kudeatuko duen pertsona: Jaime Tapia jurista izendatu dute aholkulari, eta sailburuordetza baten maila emanen diote bere postuari. Arabako Probintzia Auzitegiko zigor arloko presidentea da Tapia, eta 33 urte daramatza epaile lanetan. Martxoaren 31n zeregin horri utziko dio, eta Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politika Sailaren barnean arituko da, Beatriz Artolazabal sailburuaren aldamenean. Tapiak izanen du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako espetxe eredua zehazteko ardura, aurrerantzean: «Magistratuak Artolazabal sailburuarekin lan egingo du zuzenean, eta hari emango dio Euskadin Eusko Legebiltzarrak 2019an onartu zituen ebazpenetan sakonduko duen berezko espetxe eredua eraikitzeko moduaren inguruan duen ikuspegi adituaren eta profesionalaren berri; hura izango da arlo horretan ibilbide orria», zehaztu du Jaurlaritzak gaur goizean, ohar baten bidez.
Jaurlaritzaren erranetan, espetxe eskumenaren «helburu nagusi» izanen dute «presoen eta zigortuen birsozializazioa errealitate izatea», eta, zehaztu dutenez, «ezinbestekoa» izanen da «horretarako bide emango duten eta hura sustatuko duten baldintzak sortzea». Eusko Jaurlaritzaren ustez, Tapiak «esperientzia handia» du epailetzan, eta horregatik da egokia eman dioten lanerako: «Zigor Zuzenbideko irakaslea da UNEDen, 2011tik; hainbat eta hainbat argitalpen sinatu ditu zenbait hizkuntzatan, eta hitzaldiak eman ditu zenbait herrialdetan, euskara, ingelesa, frantsesa eta alemana baitakizki. Era berean, jurisdikzio ordena zibil eta penaletako magistratu espezialistetako bat da –gutxi daude–, eta gazte jurisdikzio penalekoa. Curriculum hori kontuan hartuta, bere esperientzia esanguratsua izango da Euskadin espetxe tratamenduaren ildo estrategikoak idazteko orduan».
Ibilbide luzea izan du epailetzan Jaime Tapiak, hain zuzen, eta, tartean, hainbat kasu entzutetsutan parte hartu du: 2018an, erraterako, epaile izan zen EAJren Araba Buru Batzarreko hainbat kide zigortu zituzten De Miguel auzian. 2010ean, berriz, EAEko Auzitegi Nagusiko presidente izateko hautagaia izan zen –Juan Luis Ibarra hautatu zuten orduan—. Euskal presoen gaiarekin ere izan du harremana: 2018ko urrian, erraterako, Foro Sozial Iraunkorrak Gasteizen antolaturiko Garai berrietan espetxe politika berria mahai inguruan parte hartu zuen bertze hainbat magistraturekin batera. Salbuespenezko espetxe politikaren kontra mintzatu zen solasaldian, eta biktimek egun betetzen duten egitekoaz eta bete beharko luketenaz ere aritu zen: «Biktimek ez lukete zertan erabaki nolakoa izan behar duen espetxe legediak; ez lukete presoen egoeraren inguruan erabakitzeko ahalmenik izan behar».
Eskumenaren transferentzia
Jaurlaritzak zehaztu duenez, Espainiako Gobernuarekiko elkarrizketen egutegia mantentzen ari dira, eta martxoaren 31 «baino lehen» eginen dute «errealitate» espetxe eskumenaren eskualdaketarako akordioa. Zehaztu dute, halere, akordioaren «eraginkortasuna markatutako denborek baldintzatuko» dutela.
Orain arte zenbait bilera egin dituzte, eta horietan «iragateko zailagoak izan diren beste gai batzuk» landu dituzte, bertzeak bertze langileentzako aurrekontuak, kontratuak eta ondasun higiezinak. 1.300 preso inguru, 630 funtzionario eta bertze ehun langile daude Martutene, Basauri eta Zaballako espetxeetan, Jaurlaritzaren arabera. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194766/sagardui-zaila-izango-da-100000-biztanleko-60-kasutik-behera-izatea.htm | Gizartea | Sagardui: «Zaila izango da 100.000 biztanleko 60 kasutik behera izatea» | Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak ohartarazi du egoerak hobera egin badu ere egoera arriskutsua dela oraindik. Txertaketaren eragina begi bistakoa dela adierazi du. | Sagardui: «Zaila izango da 100.000 biztanleko 60 kasutik behera izatea». Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak ohartarazi du egoerak hobera egin badu ere egoera arriskutsua dela oraindik. Txertaketaren eragina begi bistakoa dela adierazi du. | Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak «urrun» ikusi du Bizi Berri III Planak aurreikusitako azken fasea. Haren esanetan, luzea izango da 100.000 biztanleko 60 kasutik behera heltzeko bidea, eta «kosta egingo da». Egoera oraindik «kezkagarria» dela gehitu du: arriskua oraindik hor dago, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa 100.000 biztanleko 200 kasu inguruan baitaude —Gipuzkoa da bakarra langa horren azpitik dagoena, 168 kasurekin—. Dena den, azpimarratu du hasi dela nabaritzen txertoen eragina, eta «denbora kontua» dela normaltasunera itzultzea.
Gaur goizean egindako Forum Europa. Tribuna Euskadi ekonomia foroan egin ditu adierazpenok Sagarduik. Zuhurtziaz mintzatu da egoeraren bilakaerari buruz, eta azaldu du hobera eginda ere hiru herrialdeak ez direla atera arrisku egoeratik. Txertoak jarri ditu mugarri, baina banaketan egondako atzerapenek «ziurgabetasuna» eragiten dietela nabarmendu du: «Egoera aldakorra da, ez dakigu ziur zenbat izango ditugun erabilgarri, eta une oro ari gara egoerara moldatu nahian».
Jaurlaritzak hartutako txertaketa estrategia ere izan du hizketagai. Adierazi du botika etxeen kontratuen gorabeherek bultzatu dutela zenbait dosi gordetzea, bigarren dosiak bermatu ahal izateko. Are gehiago, zera azpimarratu du: «Ez ditugu dosiak gorde, kudeatu egin ditugu immunizazio epeak bete daitezen». Dena den, estrategia aldatu dute AstraZenecaren dosiekin, lehenengoaren eta bigarrenaren artean egon behar diren hamar edo hamabi asteek dosi nahikoa izatea bermatzen duela argudiatuta.
Legebiltzarreko azalpenak
Ondoren, Eusko Legebiltzarreko Osasun Batzordean izan da Gotzone Sagardui Jaurlaritzako Osasun sailburua, eta azalpenak eman ditu txertaketa kanpainari buruz. Martxoaren 2ko datuak aintzat hartuta, Sagarduik azaldu du EAEn 138.147 pertsonak hartu zutela lehen dosia gutxienez, eta horietatik 49.037k biak. Interesgarria da pertsona horietatik guztietatik 961ek positibo eman dutela dosi bat gutxienez jarri ostean, eta soilik 65ek bigarren dosia hartu eta zazpi egunera; hau da, immunitate sistemak defentsa garatzeko duen epea aintzat hartu ondoren. Alegia, COVID-19a diagnostikatu zaie txertatutakoen %0,65i eta soilik %0,24ri zazpigarren egunetik aurrera. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194767/akordiorik-gabe-amaitu-da-tubacexen-negoziazioa.htm | Ekonomia | Akordiorik gabe amaitu da Tubacexen negoziazioa | Langileen ordezkariek uko egin diote zuzendaritzaren azken proposamenari. Enplegu erregulazioa osorik gauzatuko duen edo ez erabakiko du enpresak orain. Batzordeak auzitara joko du. | Akordiorik gabe amaitu da Tubacexen negoziazioa. Langileen ordezkariek uko egin diote zuzendaritzaren azken proposamenari. Enplegu erregulazioa osorik gauzatuko duen edo ez erabakiko du enpresak orain. Batzordeak auzitara joko du. | Tubacexen enplegu erregulazioa adosteko negoziazioak ez du fruiturik eman. Akordiorik gabe amaitu da zuzendaritzaren eta enpresa batzordearen arteko azken bilera ere. Azken unera arte egon dira mahaiaren bueltan bi aldeak, Bilboko NH hotelean, baina jarrerak urrun zeudela berretsi ondoren, amaitutzat eman dute bilkura. Gauzak horrela, enpresari dagokio enplegu erregulazioa osorik gauzatuko duen edo ez erabakitzea. Batzordeak dagoeneko aurreratu du neurria epaitegietara eramango duela.
Sarean eskegi duten bideo batean, Edurardo Ibernia Tubacexeko enpresa batzordeko presidenteak azaldu du zuzendaritzaren azken proposamena kaleratze boluntarioen baldintzak «zertxobait hobetzea» zela. Hori horrela, batzordeak «aho batez» erabaki du uko egitea proposamenari, kaleratze bakar bat ere onartuko ez zutela defendatu baitu hasieratik. «Etapa bat amaitu da, baina borrokan jarraituko dugu kaleratze bakar bat ere egon ez dadin» adierazi du.
Enpresak hamabost egun ditu orain kaleratzeen berri emateko, eta ikusi beharko da erregulazioa bere osotasunean gauzatzen duen ala ez. Hasieran, 150 behargin kaleratzeko asmoa azaldu zuen zuzendaritzak, baina 136ra murriztu zuen aurreko astean. Sindikatuek atzo iragarri zuten hamabi langilek hartu zutela erretiro aurreratua, eta beste hamabik onartu zutela lana borondatez uztea. Horrez gain, Aiaraldeko plantetako gainerako aldi baterako erregulazioan jarriko ditu: 800 langile ditu Amurrio eta Laudioko (Araba) bi plantetan, TTIn eta Aceralavan.
Elkarretaratzea Bilbon Enpresako arduradunek eta langileen ordezkariek azken bilera zuten gaur, negoziazio epea amaitu aurretik. Goizerako jarria zuten ordua, 10:30erako, baina langileek eserialdia egin dute Laudioko plantaren atarian, eta ez diete sartzen utzi. Hori horrela, zuzendaritzak Bilbora lekualdatu du bilera azkenean. 11:30ean zen hastekoa, NH Hotelean, kale nagusian.
Aiaraldeko greba batzordeak Bilbora joatera deitu du berehala, eta langile batzuk ere bertaratu dira. Protesta egin dute hotelaren sarreran, baina ez da istilurik izan. Ertzaintzak une oro eraikinaren sarrera eta bilerara sartu diren langileen ordezkariak ere banan-banana identifikatu eta miatu ditu.
Langileen ordezkariek bukatutzat eman zuten negoziazioa atzo, akordio bat lortzea «ezinezkoa» dela uste zutelako. Zuzendaritzak baztertu egin ditu sindikatuek egindako proposamenak, eta ez du txostena erretiratuko. Sindikatuek, berriz, ez dute kaleratze bakar bat ere onartuko, eta auzitara joko dute. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194768/kubarekiko-harremanak-ez-ditu-lehentasun-bidenek.htm | Mundua | Kubarekiko harremanak ez ditu «lehentasun» Bidenek | Etxe Zuriak ez ditu, oraingoz, Trumpek ezarritako zigorrak kenduko, ezta Kuba «terrorismoa babesten duten herrialdeen» zerrendatik aterako ere. | Kubarekiko harremanak ez ditu «lehentasun» Bidenek. Etxe Zuriak ez ditu, oraingoz, Trumpek ezarritako zigorrak kenduko, ezta Kuba «terrorismoa babesten duten herrialdeen» zerrendatik aterako ere. | Etxe Zuriak ez du Kubaren eta AEBen arteko harremanetan aurrerapausorik emateko asmorik. Ez dute, behintzat, «lehentasunetako bat», Jen Psaki bozeramailearen esanetan. Joe Biden presidentearen gobernuak duela aste gutxi jakinarazi zuen Donald Trump presidente ohiak gaiaren inguruan hartutako erabakiak berrikusiko zituela, baina «jarrera aldaketarik» ez dute aurreikusten. Halere, Psakik gehitu du «konprometituta» daudela «giza eskubideak AEBen politikaren oinarrizko euskarri» izatearekin.
Gaia zeresana ematen ari da AEBetan. Aurreko astean, 80 kongresista demokratak gutun bat bidali zioten Bideni, eskatzeko Trumpek Kubaren aurka ezarritako «aurrez ikusi gabeko» neurri «krudelak» indargabetzeko. Washingtonen eta Habanaren arteko elkarrizketa «produktibo» bati hasiera emateko ere exijitu zioten demokratek, «harremanen normalizaziora eta konpromisoen politikara» ahalik eta azkarrena itzultzeko.
Barack Obamaren agintaldian, Biden presidenteorde zela, AEBen eta Kubaren arteko harremanak hobera egin zuen, hainbat akordio erdietsita. Hala, Obama bera Habanan izan zen, orduko presidente Raul Castrok gonbidatuta. Trump gobernura iristearekin, ordea, zigorrak eta debekuak itzuli ziren. Azkenik, kargua utzi baino lehen hartutako azken erabakietako bat izan zen Kuba «terrorismoa babesten duten herrialdeen» zerrendan sartzea, Obamak handik atera eta ia sei urtera. Zerrendan sartzeak zigorrak dakartza, ez Kubarentzat bakarrik, baita harekin merkataritza akordioak egiten dituzten herrialdeentzat ere. Erabaki haren aurka agertu zen Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusi Antonio Guterres, eta Bideni eskatu zion herrialdea zerrendatik ezabatzeko.
Etxe Zurira iristean, bazirudien presidente berriak Obamak hasitako bideari berrekingo ziola. Izan ere, aurreko administrazioak Karibeko irlaren aurka hartutako neurriak aztertuko zituela azaldu zuen. Hori bakarrik ez, hauteskunde kanpainan ere adierazi zuen, besteak beste, egun indarrean dauden hainbat bidaia eta merkataritza muga indargabetuko zituela, bi gobernuen arteko elkarrizketak abiatzearekin batera. Oraingoz, ordea, ez dute aldaketarik egingo. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194769/laquoindarkeria-politikoa-deslegitimatzekoraquo-hezkuntza-programak-indartu-nahi-dituzte-etaren-biktimek.htm | Politika | «Indarkeria politikoa deslegitimatzeko», hezkuntza programak indartu nahi dituzte ETAren biktimek | Terrorismoaren Biktimen Partaidetzarako Euskal Kontseiluak dokumentu bat sortu du «terrorismoaren biktimen errekonozimenduaren eta erreparazioaren» arloan «egin beharreko urratsak» zehazteko. «Terrorismoaren» biktimei buruzko legea aldatzeko proposatu diote Eusko Legebiltzarrari. | «Indarkeria politikoa deslegitimatzeko», hezkuntza programak indartu nahi dituzte ETAren biktimek. Terrorismoaren Biktimen Partaidetzarako Euskal Kontseiluak dokumentu bat sortu du «terrorismoaren biktimen errekonozimenduaren eta erreparazioaren» arloan «egin beharreko urratsak» zehazteko. «Terrorismoaren» biktimei buruzko legea aldatzeko proposatu diote Eusko Legebiltzarrari. | Bihar izanen da Terrorismoaren Biktimen Europako Eguna, eta, haren aurreko egunetan, Terrorismoaren Biktimen Partaidetzarako Euskal Kontseiluak dokumentu bat aurkeztu du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako erakundeekin elkarlanean. Ekitaldi batean aurkeztu dute hiru urteko gogoetaren ondorio den dokumentua, gaur, eta han izan dira Eusko Jaurlaritzako ordezkariak ere, tartean Iñigo Urkullu lehendakaria. Terrorismoaren biktimen errekonozimenduaren eta erreparazioaren arloan egin beharreko urratsak, biktima horien ekarpena hobetzea eta eraginkorrago egitea ere helburu dutenak, hala hezkuntzaren arloan nola iraganari buruzko hausnarketa kritikoko prozesuetan eta, oro har, desberdinen arteko elkarrizketan izena du hamabi orriko dokumentuak, eta hainbat proposamen egin dituzte biktima elkarteek testuan: bertzeak bertze, hezkuntzan biktimek hitza hartzeko programak indartu eta bertze esparru batzuetara hedatu nahi dituzte; erraterako, unibertsitateetara, lanbide heziketara eta hezkuntza ez-formalera. «Indarkeria politikoa deslegitimatzea» da programa horien helburuetako bat, eta, horretarako, «indarkeria erabili zuten pertsonen testigantzak izateko aukera» ere baloratu nahi dute, «ondoren beren iraganari buruz eta helburu politikoekin indarkeria erabiltzeari buruz hausnarketa autokritiko sakona egin dutenena».
Urkulluk ere norabide horretan hartu du gaur hitza gaur, dokumentuaren aurkezpenean: «Biktimarioek erantzukizun bat dute: eragindako kaltearen bidegabekeria aitortzea. Iraganari buruzko hausnarketa kritikoa behar da, termino etikoetan: bidegabea izan zen». Dokumentuak zehazten duenez, «terrorismoaz» aritzerakoan «ETAri buruz» ari dira, «lehenik»: «Baina GALi, BVEri, GAEri eta antzeko taldeei buruz ere ari gara». Nolanahi ere, talde horien biktimek ez dute parte hartu dokumentuaren osaeran. AVT, Covite, ZAITU, ASERFAVITE, APAVT, Elkarteen Foroa eta «terrorismoaren biktimen inguruan sortutako Euskadiko fundazioak» izan dira dokumentuaren sortzaileak.
Hezkuntza programak indartzea ez ezik, bertzelako neurriak ere proposatzen dituzte testuan. Eusko Legebiltzarrari, erraterako, «terrorismoaren biktimei buruzko euskal legea aldatzeko aukerak eta komenigarritasuna azter eta balora» ditzala galdegin diote, «errealitate berrira eta nazioarteko terrorismoaren forma berrietara hobeto egokitu dadin». Deitoratu dute, halaber, ez lortu izana «ordezkaritza politiko eta instituzional guztiek modu argian eta kritikoan baloratzea iraganean erakunde terroristen eta, bereziki, ETAren indarkeriak eragindakoa», eta, hori eskatzearekin batera, «egokitzat» jo dute «toki mailako akordio bat susta dadin proposatzea, udalerri bakoitzean biktimak oroitzeko erreibindikazioari erantzuna emateko moduari buruz, biktima horiek nozitutako atentatuak gertatu ziren lekuak seinaleztatzeko aukera barne». «Terrorismo mota ororen justifikazioa eta terroristen omenaldi publikoak eta haien sinboloen gorespena» ere «lehenbailehen desagerrarazi» nahi dituzte.
«Guztiz argitu ez diren» kasuetan, halaber, informazioa lortzeko aukera galdegin dute, baita «errekonozimendu edo erreparazio defizita izan duten biktimen laguntza sendotzea» ere. Justizia errestauratiboa ere jarri nahiko lukete martxan, horretarako «biktimagileei egindako delitutik eta jarduera terroristatik modu kritikoan urruntzeko» eskatuta, «biktimei eragindako kalte bidegabea aitortzeko, inoiz ez justifikatzeko, indarkeriaren erabileran oinarritutako helburuak baztertzeko eta biktimek egia jakiteko duten eskubidea bermatzen laguntzeko borondate esplizitua erakusteko». |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194770/baheketa-bat-egiteko-eskatu-dio-ibarrako-udalak-osakidetzari.htm | Gizartea | Baheketa bat egiteko eskatu dio Ibarrako Udalak Osakidetzari | Alkateak adierazi du kasuak nabarmen igo direla azkenaldian; milatik gorako intzidentzia tasa dute. | Baheketa bat egiteko eskatu dio Ibarrako Udalak Osakidetzari. Alkateak adierazi du kasuak nabarmen igo direla azkenaldian; milatik gorako intzidentzia tasa dute. | Ibarrako (Gipuzkoa) alkate Igor Zapiainek eskatu dio Osakidetzari egiteko herrian COVID-19 positiboak atzemateko baheketa bat. Adierazi du kasuen igoera agerikoa izan dela azkenaldian, eta 100.000 biztanleko 1.021 kasuko intzidentzia tasa metatua dutela orain. Hortik kezka: «Pandemia hasi zenetik, hain egoera txarrean ez da egon inoiz herria».
Ez da ataka zailean dagoen Gipuzkoako herri bakarra. Ondoan, Legorretan, baheketa bat egiten ari da gaur osasun sistema. 40-80 arteko herritarrak deituta daude testak egitera, eta agertzeko eskea egin die Legorretako Udalak.
Ibarrako alkateak zehaztu du atzo jo zuela Osakidetzara. Esan du, halaber, orain osasun sistema eskea aztertzen ari dela eta erantzunaren zain daudela. Testen garrantzia nabarmendu du; joan-etorrien gaineko murrizketak arindu egin ditu Jaurlaritzak, harremanak joritu egingo dira orain herrien artean, eta oroitarazi du birusaren transmisioa eragozteko testak biziki garrantzitsuak direla.
Atzotik dago indarrean Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan izurria saiheste aldera ezartzen den dekretu berria, hainbat neurri arinduta. Orain, libre da erkidego barruan herrien artean joan-etorriak egitea; asteburuan, bereziki, pentsatzen da horren eragina agerikoa izango dela aisialdiarekin lotuta. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194771/libiako-batasun-nazionaleko-gobernuak-parlamentuaren-babesa-jaso-du.htm | Mundua | Libiako Batasun Nazionaleko Gobernuak parlamentuaren babesa jaso du | Eroskeria zurrumurruek egoera zaildu badute ere, Dbeibah jarduneko lehen ministroak aldeko 132 boto eskuratu ditu, eta abenduaren 24ra arte egongo da agintean. | Libiako Batasun Nazionaleko Gobernuak parlamentuaren babesa jaso du. Eroskeria zurrumurruek egoera zaildu badute ere, Dbeibah jarduneko lehen ministroak aldeko 132 boto eskuratu ditu, eta abenduaren 24ra arte egongo da agintean. | Libiako Parlamentuak 21 eguneko epea zuen GNA Batasun Nazionaleko Gobernu berriari baiezkoa eman ala ez erabakitzeko, baina hiru besterik ez ditu behar izan Abdul Hamid Mohammed Dbeibah jarduneko lehen ministroaren proposamena onartzeko. Astelehenean, konfiantza mozio baten esku utzi zuten herrialdeko gatazka militarrari eta krisi ekonomikoari aterabidea emateko sortutako trantsizio gobernua, eta hark legebiltzarkide gehienen babesa jaso du, abenduaren 24an egitekoak diren bozak prestatzeko.
Dbeibah kargura eroskeria bidez iritsi zelako zurrumurruek eta, besteak beste, Defentsa Ministerioa gidatzeko ustezko hautagaitzak zalantza sortu zuten parlamentuak har zezakeen erabakiaren gainean. Lehen bi egunetan eztabaida bizia izan zuten parlamentuan, eta Libiako Parlamentuko presidente Aguila Salek Dbeibahri exijitu zion adieraz zitzala ministrogai guztien izenak, horiek ebaluatu ahal izateko.
Gaur goizean, ordea, aldeko 132 boto jaso ditu gobernuak, eta aurkako bakar bat ere ez —bi parlamentari abstenitu egin dira, eta beste 36 ez dira bozketara agertu—. Emaitzak izan bezain laster, Salek Dbeibahri adierazi dio abenduaren 24ra arte boterean jarraitzeko adina babes duela. Bozen ostean karguan jarraituko balu, bitarteko presidente gisa segituko luke.
Dbeibahk azpimarratu du eman beharreko hurrengo pausoak direla 2021eko aurrekontuak onartzea eta Konstituzioan egin beharreko aldaketak onartzeko erreferendumerako legea osatzea. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194772/maiatzaren-8an-650-tontorretara-igotzeko-deia-egin-du-sarek.htm | Politika | Maiatzaren 8an 650 tontorretara igotzeko deia egin du Sarek | Urrirako zeukaten prestatuta egitasmoa, baina eguraldi makurraren ondorioz bertan behera utzi zuten euskal presoen eskubideen aldeko protesta. Urruntze politika bukatzea eta gradu progresioa aplikatzea galdeginen dute. | Maiatzaren 8an 650 tontorretara igotzeko deia egin du Sarek. Urrirako zeukaten prestatuta egitasmoa, baina eguraldi makurraren ondorioz bertan behera utzi zuten euskal presoen eskubideen aldeko protesta. Urruntze politika bukatzea eta gradu progresioa aplikatzea galdeginen dute. | Urriaren 3an egin behar zuen Sarek euskal presoen eskubideen aldeko mendietako protesta, baina, eguraldi iragarpen txarraren ondorioz, bertan behera utzi behar izan zuten. Maiatzaren 8rako jarria dute hurrengo data: Euskal Herriko 650 tontor igo nahi dituzte euskal presoen eskubideen alde, eta egitasmoan parte hartzeko deia egin diete herritarrei. Bego Atxa Sareko bozeramaileak jakinarazi duenez, «presoak etxera itzultzeko bidearen hasiera» aldarrikatuko dute mendietan, eta, horretarako, urruntze politika bukatzea eta preso guziei gradu progresioa aplikatzea galdeginen dute.
Sarek jakinarazi duenez, Izan Bidea dinamikaren barnean dagoeneko ia milioi bat kilometro egin dituzte herritarrek. 3.127.326 kilometro egitea dute helburua: «Gure konpromisoa da Euskal Herrian bizi garen herritar beste kilometro egitea», azaldu du gaur Atxak. Egindako urratsek «helburu argia» dute, Sareren erranetan: «Euskal presoen egoera konpontzea eta bizikidetza eta bakea lortzeko bidean aurrera egitea». Eritasun larriak dituzten presoen eta ume motxiladunen egoeraz ere ohartarazi du Atxak, eta salbuespen politikak bukatzeko eskatu du.
Erronka «historikoa»
Euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduaren hitzetan, «erronka historikoa» da aldi berean Euskal Herriko 650 tontor igotzea. Azaldu dutenez, halaber, aukera guztietarako mendiak hautatu dituzte: «Zailtasun handiko, ertaineko eta txikiko mendiak dira, parte hartu nahi duten guztiei parte hartzeko aukera bermatu nahi diegulako: mendizale esperientziadunei, familiei, umeei, helduei, nagusiei, gazteei. Baita mendira urtean behin baino ez doazenei ere. Aukera zabala eskainiko dugu, bakoitzak bere neurrirako mendia hauta dezan».
Parte hartu nahi dutenek 650tontor.sare.eus web orrian eman ahal izanen dute izena. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194773/ernaik-errepide-bat-moztu-du-donostian-gazte-laquokriminalizazioarenraquo-aurka.htm | Politika | Ernaik errepide bat moztu du Donostian, gazte «kriminalizazioaren» aurka | Mirakruz Gainean moztu dute errepidea, gazteen etorkizunik eza salatzeko afixak eskuan. | Ernaik errepide bat moztu du Donostian, gazte «kriminalizazioaren» aurka. Mirakruz Gainean moztu dute errepidea, gazteen etorkizunik eza salatzeko afixak eskuan. | «Hilabeteak pasatu ditugu asteburuero albistegietan irudi eta titular berak ikusten. Gaur Donostiako Alde Zaharra, atzo Mendillorri, herenegun Mungia. Gazteak jazartuak eta kriminalizatuak izan gara, eta arduragabeak izan garela leporatu zaigu, baina benetan jabetu al dira gazteon egoeraz? Hitz egingo al dute Teleberri-n gure benetako arazoei buruz?». Horrela azaldu du Ernai gazte antolakundeak gaur Donostian Mirakruz Gainean errepidea moztearen arrazoia: gazte kriminalizazioa salatu dute, eta gaitzetsi dute «pandemiaren gestio negargarria ezkutatzeko eta eskuineko lobby gisa funtzionatzen duen polizia sindikatuen ahotsa zuritzeko» jarri dituztela gazteak «jopuntuan».
Salatu dutenez, «inork» ez du hitz egiten gazteen «benetako» arazoez: «Depresio kasuek ikaragarrizko gorakada izan dute gazteen artean; suizidio kasuak ere handitzen ari dira; iaztik %50 inguru igo da gazte langabezia Euskal Herrian; ikasketetarako arazoak besterik ez ditugu; harremantzea debekatu zaigu, eta sozializazio espazioetan egotea debekatu digute. Kalean egotea aukera bakarra zen gazteontzat, eta orain hori ere debekatu nahi digute. Argi dago apustu etxeetan nahiago gaituztela».
Gazteen etorkizuna «beltza» dela uste du Ernaik, eta hori ikusita «errazagoa» dela «errua» haiei botatzea. Agintari politikoei eta hedabideei galdegin diete utz diezaiotela gazteak «kriminalizatzeari». |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194774/irungo-harrera-sareak-babestu-egin-du-jaurlaritzak-migratzaileen-iritsierari-emandako-erantzuna.htm | Gizartea | Irungo Harrera Sareak babestu egin du Jaurlaritzak migratzaileen iritsierari emandako erantzuna | Bart 75 etorkinek pasatu dute gaua Irungo eta Hondarribiko aterpetxeetan | Irungo Harrera Sareak babestu egin du Jaurlaritzak migratzaileen iritsierari emandako erantzuna. Bart 75 etorkinek pasatu dute gaua Irungo eta Hondarribiko aterpetxeetan | Irungo Harrera Sareak txalotu egin du Eusko Jaurlaritzak migratzaileen iritsierari emandako erantzuna, eta adierazi argi geratu dela etorkinei harrera egitea erakundeen "borondate politikoaren" araberakoa dela. Azken egunotan, muga zeharkatu eta Frantziako Estatura pasatzeko asmoa duten migratzaileak pilatzen ari dira Irunen (Gipuzkoa), eta, egoerari erantzuteko, Eusko Jaurlaritzak kontingentzia plana aktibatu zuen larunbatean, iheslariei aterpea emateko zerbitzuak indartuz. Sareak baloratu du egokiak izan direla jarritako baliabideak. Halaber, positibotzat jo du Jaurlaritzaren "jarrera aldaketa". Sarearen arabera, badaude migratzaileak artatzeko nahikoa bitarteko, betiere horretarako "borondatea" badago. Frantziako Poliziaren jarrera ere kritikatu du, eta salatu muga zeharkatzen saiatu direnen aurka "kontrol arrazistak" egiten ari direla.
Xabier Legarreta Eusko Jaurlaritzako Migrazio eta Asilo zuzendariak emandako azken datuen arabera, bart 75 migratzaileri eman zieten ostatu Irungo eta Hondarribiko aterpetxeetan, tartean hamabost emakume eta bi adingabe. Zehazki, Gurutze Gorriak kudeatzen duen Irungo aterpetxean 53 pertsonak igaro zuten gaua; hamar lagun jaso zituen Irungo erromesen aterpetxeak, eta Hondarribikoak, berriz, beste hamabi. Jaurlaritzak jakinarazi du gauean zenbait migratzaile saiatu direla muga zeharkatzen, baina "horietako asko" aterpetxera itzuli direla.
Migratzaileak, Kanarietatik
Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak esan du egunotan Irungo mugara iristen ari diren migratzaileak Kanariar Uharteetatik datozela eta, beraz, mugimendu horri bide ematen dion erakunde instituzional bat dagoela horren atzean: "Ez dirudi erraza denik dokumentaziorik eta baliabiderik ez duten pertsonak Iberiar penintsulara joatea". |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194775/adostasunerako-eskaintza-egin-du-eh-bilduk-europako-funtsen-inguruan.htm | Ekonomia | Adostasunerako eskaintza egin du EH Bilduk Europako funtsen inguruan | Koalizioak dio «proiektu jakin batzuetan ageriko kointzidentziak» daudela bere proposamenaren eta Jaurlaritzaren Euskadi Next planaren artean. Legebiltzarrean negoziazioak zabal daitezen nahi du, adostasunak biltzeko gero Madrilgo negoziazioetan lehenetsi beharreko proiektuen gainean. | Adostasunerako eskaintza egin du EH Bilduk Europako funtsen inguruan. Koalizioak dio «proiektu jakin batzuetan ageriko kointzidentziak» daudela bere proposamenaren eta Jaurlaritzaren Euskadi Next planaren artean. Legebiltzarrean negoziazioak zabal daitezen nahi du, adostasunak biltzeko gero Madrilgo negoziazioetan lehenetsi beharreko proiektuen gainean. | Europako funtsen inguruan «Madrilera aurkeztutakoa hobetzeko garaiz gabiltzala» uste du EH Bildu koalizioak, eta, Euskadi Next planaren interpretazio kritiko batetik abiatuta, sintesi proposamen bat egin du Europako funtsak jasotzeko hautagai izan beharko luketen proiektuez.
«Uztarketa ariketa bat izan da», Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkidearen hitzetan. Horrela, Jaurlaritzaren sailkapena ontzat eman eta zortzi ardatz estrategiko horien barruan hamasei helburu estrategiko ezarri ditu EH Bilduk, horietan 38 programa eta proiektu zehazteko. Ardatz bakoitzean Jaurlaritzaren egitasmo zenbait ontzat eman ditu EH Bilduk, eta beste egitasmo batzuk ere proposatu, koalizioaren ustez baliozkoak direnak «guztien artean plan koherente eta egingarri bat osatzeko».
Oterok lehentasunezko proiektu zenbait aipatu ditu: Osasunberri programa; BasqueVolt bateria elektrikoen faktoria; itsasoko energia eolikoa bultzatzeko hub bat; hiri berreguneratze plan bat; eta etxebizitza birgaitze plan bat.
Maddalen Iriartek azaldu du EH Bilduren proposamena «adostasunerako eskaintza» bat dela. Eta Eusko Legebiltzarreko alderdien artean negoziazioa martxan jartzea eskatu du, oinarrizko adostasunak bilduko lituzketen proiektuak zehazteko eta haiek lehenesteko Madrilen, bai Jaurlaritzaren eta Espainiako Gobernuaren arteko negoziazioetan, bai alderdiek Espainiako gobernu koalizioarekin dituzten harremanetan.
Europako funtsena «herri honen bilakaera markatuko duen funtsezko gaia da» EH Bildurentzat, eta koalizioak berebiziko garrantzia ematen dio gaia «herri ikuspuntutik lantzeari». Maddalen Iriarteren ustez, «hori posible da, ikusita kointzidentzia elementu ugari daudela gure proposamenaren eta Eusko Jaurlaritzak egindako proposamenaren artean».
Iriarteren arabera, «herri honetako gehiengo politiko handi bat bat dator euskal gizartearen etorkizunerako funtsezkoak diren proiektu horiekin». Gehiengo hori eta «proiektu jakin batzuetan agerikoak diren kointzidentziak» aintzat hartuta, zera azpimarratu nahi izan du: «EH Bildu eta EAJ gara Madrilen; gure botoek balantza alde batera edo bestera jar dezakete Madrilgo joko parlamentarioan. Egoera hori aprobetxatu behar dugula uste dugu, aldez aurretik gure artean adostu ditugun eta gure herriaren etorkizuna diseinatzeko beharrezkoak iruditzen zaizkigun proiektuak batera defendatzeko».
Interpretazio kritikoa
Euskadi Nextek osatzeko gobernantza eredu itxia eta «estua» gaitzetsi du EH Bilduk, eta koalizioak bere proposamenean Jaurlaritzaren planaren interpretazio kritikoa ere jaso du. Euskadi Nextek «gabezia nabarmenak» dituela esan du Mikel Oterok, «besteak beste, ikuspegi estrategikorik eza dago; elkarren artean gainjartzen eta lehiatzen diren proiektuak ditu; lurralde arteko lehia bat bultzatzen du; eta udalerrientzako aukera gutxi ditu». |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194776/auzitegiak-ebatzi-du-gestampek-ez-zuela-gts-ixteko-arrazoirik.htm | Ekonomia | Auzitegiak ebatzi du Gestampek ez zuela GTS ixteko arrazoirik | Edonola ere, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak ez du baliogabetu 232 langileren kaleratzea. | Auzitegiak ebatzi du Gestampek ez zuela GTS ixteko arrazoirik. Edonola ere, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak ez du baliogabetu 232 langileren kaleratzea. | ELAk jo zuen auzitara GTS enpresa ixtearen aurka, eta sindikatu horrek eman du EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren epaiaren berri. Martxoaren 9ko data du epaiak, eta, ELAren arabera, ebatzi du Gestamp taldeak ez zuela «enpresa ixteko arrazoi objektiborik».
Gestampek irail hasieran jakinarazi zuen GTS eta harekin lotutako Matriceria Deusto itxi nahi zituela, eta argudio ekonomikoak eman zituen horretarako. Langileek mobilizazioekin erantzun zioten enpresaren iragarpenari, baina protestek ez zuten aldarazi Bizkaiko multinazionalaren jarrera, eta lantegiak ixteko erabakiari eutsi zion enplegu erregulazioaren negoziazioak iraun zuen denboran. Azken unean, kaleratzeen baldintzei buruzko akordioa egin zuen enpresak GTSko sindikatu nagusiarekin, LABekin. ELAk ez zuen sinatu, eta epaiak bere jarrera «indartu» duela uste du orain.
Epaiak adierazten duenez, «GTS-enpresari buruzko balorazio esklusibo bat eginez, ezin dugu arrazoizkotzat edo proportzionaltzat jo enpresa ixtea dakarren langile guztien kontratuak azkentzeko neurria» Epaiak, ordea, ez du baliogabetu enplegua erregulatzeko espedientea. Guztira, 232 langilek galdu zuten enplegua.
ELAk damugarritzat jo du, «hori benetako kolpea izango litzatekeelako enpresarentzat, lanpostuak suntsitzeko helburuan». Baliogabetzeko arrazoiak daudela uste duenez, ELA epaiaren aurkako errekurtsoa jartzea aztertzen ari da, «auzitegiek enpresako langileak babestu ditzaten lanpostuen aldeko borrokan». |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194777/azken-astean-64-lagunek-galdu-dute-bizia-koronabirusak-jota-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Azken astean 64 lagunek galdu dute bizia koronabirusak jota Hego Euskal Herrian | Azken 24 orduetan 387 kutsatu zenbatu dituzte, proba guztien %3,7. 426 lagun daude ospitaleratuta; horietatik 117, larri. | Azken astean 64 lagunek galdu dute bizia koronabirusak jota Hego Euskal Herrian. Azken 24 orduetan 387 kutsatu zenbatu dituzte, proba guztien %3,7. 426 lagun daude ospitaleratuta; horietatik 117, larri. | Bilakaera epidemiologikoaren beherakada nabaritzen hasia da Hego Euskal Herrian, eta hildakoen kopurua da horren adierazle. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, azken zazpi egunetan 64 lagun hil dira. Aurreko astean, bost hilabetean izandako hildako kopururik txikiena izan zen: 65 lagunek galdu zuten bizia, eta joera hori mantendu du aste honetan ere.
Kutsatuei dagokienez, egoera egonkortu egin da: 387 positibo detektatu dituzte. Positibo tasa %3,6 da. Kutsatu gehien Bizkaian atzeman dituzte; 173.107 izan dira Gipuzkoan, 52 Nafarroan, eta 49 Araban. Ospitaleetan presioa pixkanaka arintzen ari bada ere, 426 ohe daude oraindik okupatuta Osakidetzako eta Osasunbideko ospitaleetan. Horietatik 117 daude ZIUetan larri. Dena den, azken astean ia 70 ospitaleratu gutxiago egon dira, eta 22 lagun irten dira ZIUetatik. Martxoaren hasieratik, berriz, ZIUetako oheak %15,8 hustu dira.
Intzidentzia tasa txikitu eta txikitu ari da, baina oso motel. Araban, azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko 231 kasu positibo izan dira batez beste, eta martxoaren hasieratik %9,4 egin du behera; Bizkaian, 211 kasu daude, eta hilabete hasieratik jaitsiera are handiago izan da (%28,1); Gipuzkoan, 100.000 biztanleko intzidentzia 168 kasukoa da egun, eta hil hasieratik %11,4 jaitsi da. Azkenik, Nafarroa da orain Hego Euskal Herrian kutsatze kopuru eta intzidentzia tasarik txikiena duen lurraldea, baina iragan astean batez beste %9 inguru igo ziren positiboak. Orain, berriz, atzerantz ari da berriro. Orain, 119,1eko intzidentzia du, uztailaren 23tik izandako tasarik txikiena. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194778/nafarroak-beste-bi-astez-luzatuko-ditu-neurri-murriztaileak.htm | Gizartea | Nafarroak beste bi astez luzatuko ditu neurri murriztaileak | Murrizketak hilaren 25era arte izanen dira indarrean, gutxienez. Espainiako Gobernuak eta erkidegoek ere adostu dute Aste Santuan erkidegoen perimetroa itxita mantentzea. | Nafarroak beste bi astez luzatuko ditu neurri murriztaileak. Murrizketak hilaren 25era arte izanen dira indarrean, gutxienez. Espainiako Gobernuak eta erkidegoek ere adostu dute Aste Santuan erkidegoen perimetroa itxita mantentzea. | Javier Remirez Nafarroako Gobernuko presidenteordeak eman du erabakiaren berri: beste hamalau egunez luzatuko dira azken asteetako neurri murriztaileak. Hau da, mugak martxoaren 25era bitarte izanen dira indarrean. Nafarroak eutsi eginen dio herrialdearen itxiera perimetralari; gaueko 23:00etatik aurrerako etxeratze agindua izanen da, eta eremu pribatuko bilerak bi bizikidetza unitatekoak izaten ahalko dira gehienez.
Gainera, bere hartan segituko dute edukiera mugek ere. Esaterako, ostalaritzari dagokionez, terrazetan baimendua dago %100eko edukiera, baina barnealdean, %30ean dago ezarria muga oraindik ere. Merkataritza gune handietan, %40 da gehienezko edukiera, eta denda txikietan, %50.
Erkidegoak, itxita
Bestalde, gaur arratsaldean bilera egin dute Espainiako Gobernuko Osasun Ministerioak eta erkidegoetako gobernuek, eta, aurreikusi bezala, Aste Santuan erkidegoen perimetroa itxita mantentzea adostu dute. Neurri murriztaileen inguruko gutxieneko akordio bat lortu dute, baina, praktikan, ez da aldaketarik izango: bileretan gehienez ere lau edo sei lagun elkartu daitezke, eta etxeratze agindua 23:00etan izango da beranduenez —Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, 22:00etan mantenduko da—. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194779/donostian-eraikiko-duten-surf-parkearen-aurkako-plataforma-sortu-dute.htm | Bizigiro | Donostian eraikiko duten surf parkearen aurkako plataforma sortu dute | Surfaren eta ekologiaren alorreko zazpi elkarte Antondegi Berdea-Olatuak Itsasoan kolektiboan batu dira. Martutene auzoan dira surf parkea eraikitzekoak, Antondegi Gainean. | Donostian eraikiko duten surf parkearen aurkako plataforma sortu dute. Surfaren eta ekologiaren alorreko zazpi elkarte Antondegi Berdea-Olatuak Itsasoan kolektiboan batu dira. Martutene auzoan dira surf parkea eraikitzekoak, Antondegi Gainean. | Donostiako Udalak Wavegarden enpresarekin batera hirian eraiki nahi duen olatu artifizialen parkearen aurka agertu dira hainbat elkarte. Diotenez, kezka handiz hartu dute udalak iragarritako proiektua, eta beren ardura ingurumena babestea dela adierazi dute. «Are gehiago bizi dugun klima larrialdian». Hain zuzen, salatu dute parkea kostaldetik lau kilometrora eraikitzea dela asmoa. «Parketik oso gertu surfa modu natural eta iraunkorrean egin daiteke», gogoratu dute.
Surf parkeak berdegune baten artifizializazioa ekarriko duela azpimarratu dute kolektiboaren sustatzaileek: «Horrek eragin nabarmena izango du ingurumenean, eta, neurri handi batean, komunitate surflariaren balioen aurkakoa da». Hala, surf parkea eraikitzeko proiektuaren aurka egiteko parkeak bederatzi hektareako lurzoru naturala artifizializatu, espezie askoren habitata degradatu, surfa artifizializatu, lurzoru publiko asko urbanizatu, baliabide asko kontsumitu eta «zalantzazko beharra» duen azpiegitura bat eraikiko dela argudiatu dute, besteak beste.
Bultzatzaile ezagunak
Hain zuzen, Surfrider Foundation Europe, Eguzki talde ekologista, Fridays for Future klima aldaketaren aurkako mugimendua, Haritzalde eta Parkea Bizirik elkarteak, Itsas Enara elkarte ornitologikoa eta Bizilagunekin plataforma dira kolektiboa osatzen duten zazpi taldeak. Horrez gain, Greenpeace, Surf & Nature Alliance eta SEO-Birdlife taldeen babesa eta laguntza ere jaso dute.
Donibane Lohizunen duela pare bat hilabete lortu zuten antzeko proiektu bat geldiaraztea, eta, orain, Donostian ere lortu nahi dute. Antondegi Gaina gune natural gisa defendatzea eta olatu artifizialaren proiektua edo ingurune hori mehatxatuko duen beste edozein egitasmo geldiaraztea da Antondegi Berdea–Olatuak Itsasoan kolektiboaren helburu nagusia. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194780/oso-gogorra-izan-da-74-kilorekin-joan-nintzen-eta-61ekin-itzuli-naiz.htm | Kirola | «Oso gogorra izan da: 74 kilorekin joan nintzen, eta 61ekin itzuli naiz» | Iñaki Alvarezek (Zumarraga, Gipuzkoa, 1974) Alex Txikonek Manaslura egin duen neguko espedizioan parte hartu du. Ez dute lortu gailurrera igotzea, baina oso esperientzia aberasgarria izan da. | «Oso gogorra izan da: 74 kilorekin joan nintzen, eta 61ekin itzuli naiz». Iñaki Alvarezek (Zumarraga, Gipuzkoa, 1974) Alex Txikonek Manaslura egin duen neguko espedizioan parte hartu du. Ez dute lortu gailurrera igotzea, baina oso esperientzia aberasgarria izan da. | Nolakoak izan ziren lehenengo egunak?
Hasteko, sei eguneko trekkinga egin genuen, haranean gora. Kanpamentu nagusira iritsi ginenean, sekulako muntatzea egin genuen. Marten jarriko den kolonia gogorarazten zidan: denda handiak elkarrekin egoteko, denda txikiak bakarrik egoteko… Muntatze lanak egin ondoren, lehen garraioak egin genituen lehen kanpamentura. Izan ere, eguraldia oso ona zen. Negua zen, baina udaberriko eguraldia izan genuen. Soka asko igo genituen. Baita janaria eta kanpamentuak hornitzeko behar zen guztia ere. Gasa batez ere. Izan ere, gasa ezinbestekoa da ura lortzeko.
Alex Txikon eta Simone Moro mundu osoan ospea duten alpinistak dira. Zeure burua haien pare ikusi al zenuen?
Denok ez genuen indar bera. Nepaldarrak oso gogorrak iruditu zitzaizkidan. Egia da, era berean, urte osoa horretan lanean ematen dutela. Alex ezagutzen zuten, eta nirekin hotz samar nabaritu nituen. Señorito bat nintzela uste zuten. Lana emango zien gonbidatu bat. Aldapa tenteetara heldu ginenean, nik ere zertara joan nintzen erakutsi beharra nuela pentsatu nuen, eta aurrean jarri nintzen, bidea irekitzeko. Hala, haien errespetua lortu nuen. «Iñaki anaia» deitzen hasi zitzaizkidan, beraiek elkar deitzen zuten bezala.
Irakurri elkarrizketa osorik Goierriko Hitza-n. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194781/erretiroa-hartu-du-naiara-diezek.htm | Kirola | Erretiroa hartu du Naiara Diezek | 34 urterekin hartu du saskibaloia uzteko erabakia Gernikako kapitainak. Eskertuta doa, eta espero du behin pandemia pasata zaleez behar bezala agur esatea. 385 partida jokatu ditu maila gorenean, 6.000 minutu baino gehiago. | Erretiroa hartu du Naiara Diezek. 34 urterekin hartu du saskibaloia uzteko erabakia Gernikako kapitainak. Eskertuta doa, eta espero du behin pandemia pasata zaleez behar bezala agur esatea. 385 partida jokatu ditu maila gorenean, 6.000 minutu baino gehiago. | "Saskibaloi maitea, zure ondoan egindako nire kirol ibilbidea amaitu da". Horrela iragarri du Naiara Diez Lointek Gernikako kapitainak erretiroa hartzea erabaki duela. "Espero dut pandemia egoerak hobera egitea, eta laster batean saskibaloi partidetako harmailak ikuslez beteta ikustea. Orduan esango diogu agur elkarri behar bezala", adierazi du klubak sare sozialetan zabaldutako eskutitz batean. Diezek argi du. "Hau da nire geltokia, baina inork ez dela zalantzan jarri saskibaloiaz gertutik gozatzen jarraituko dudala, harmailetatik, beste edozein zale bezala".
Hamabost urteko kirol ibilbidea osatu du Diezek goi mailan. 2006-2007 denboraldian egin zuen debuta Mann Filter Zaragozan. Hiru denboraldi egin zituen bertan, eta ondoren Iruñeko Obenasarekin fitxatu zuen. Hiru sasoi egin zituen bertan, Bigarren Mailan lehena, eta beste biak Espainiako Ohorezko Mailan. Talde nafarra onenen artean egon zen, eta ligako kanporaketetarako eta Espainiako Koparako sailkatu zen, diru arazoen erruz desegin zen arte. Orduan iritsi zen Gernikara, 2012-2013 denboraldian. Guztira 385 partida jokatuko ditu gorengo mailan, 6.000 minutu baino gehiago.
Eskertuta doa. "Ametsak baino hobeak izan diren uneak bizitzea egokitu zait, eta maleta une ahaztezin eta balorez beteta daramat. Zoriontsu izan naiz, eta pozik noa. Nire kirol ibilbidean zehar lortutako garaikur garrantzitsuena eskuratu dut: bizitza osorako lagunak". Hain zuzen ere pertsona horiek une bakoitza "ahaztezin eta berezi" egin dutela nabarmendu du.
Atzera egin du esker horiek ematerako orduan. "Bide hau Altsasu bezalako herri txiki batean hasi zen. Bertan ikasi nuen ametsak gero eta gertuago daudela lan eginez gero. Ez nuen sekula pentsatuko zaletasuna zena ogibide bihurtuko zenik".
Bizkaiko taldean iritsi da gorenera, zortzi urte egin ditu bertan. "Nire etxea bihurtu da, beste gernikar bat gehiago naiz. Malosterentzat eta marea granatearentzat esker hitzak baino ez ditut, kantxan eta kantxatik kanpo haien berotasuna sentitzea ahaztezina izan delako". Eta, nola ez, taldekideak izan ditu gogoan. "Eskerrik asko kapitain lanak errazteagatik. Zuen laguntzari esker lortu dut nire mailarik onena ematea". Familiarentzat ere izan ditu hitzak: "Umila izaten erakutsi didazue, beti egon zarete nire ondoan eta une zailetan ez erortzeko sostengu izan zarete". |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194782/ebk-iritzia-eskatuko-die-herritarrei-bere-geroa-definitzeko.htm | Mundua | EBk iritzia eskatuko die herritarrei bere geroa definitzeko | Talde komunitarioak abian jarri du Europaren Etorkizunari Buruzko Konferentzia, eta eztabaidarako guneak irekiko ditu hainbat auziz aritzeko. | EBk iritzia eskatuko die herritarrei bere geroa definitzeko. Talde komunitarioak abian jarri du Europaren Etorkizunari Buruzko Konferentzia, eta eztabaidarako guneak irekiko ditu hainbat auziz aritzeko. | Schuman Adierazpenarekin lehen oinarriak finkatu eta 70 urtera, EB Europako Batasunak bere burua eraberritzeko helburua jarri du, estatu kide garrantzitsu baten irteerak eta koronabirusaren pandemiak eragindako krisiek bultzatuta. Erronka ez da xamurra, barrura begirako iniziatibak erreformetarako beharra azaleratu dezakeelako, eta, nork daki, talde komunitarioaren barne orekak aldatzekoa. Abian da, ofizialki, Europaren Etorkizunari Buruzko Konferentzia: bere geroa definitze aldera, EBk iritzia eskatuko die herritarrei hainbat auziren inguruan.
Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak, David Sassoli Europako Parlamentukoak eta Antonio Costa Portugalgo lehen ministroak —EBko Kontseiluko presidente gisa— eman diote hasiera foroari, ekitaldi formal batean. Datozen hilabeteetan eztabaidarako guneak eta ekitaldiak antolatuko dituzte, eta agintariek nahi dute horietan estatu kideetako herritarrak izatea protagonista, «Bruselako burbuilatik» harago joateko.
Konferentziaren oinarriak eta helburuak finkatu dituen dokumentuaren arabera, EBko erakundeek «europarrak entzungo dituzte, eta beren gomendioei jaramon egingo diete», talde komunitarioaren lehentasunak eta erronkak zehazteko; izan ere, agintariek herritarrei frogatu nahi diete gai direla beren kezka eta anbizioei erantzunak emateko.
«Jakitun gaude denok ez dugula ikuspegi berbera Europaren etorkizunaren inguruan; horregatik, konferentzia giltzarri izango da horretaz taburik gabe eztabaidatzeko, ikuspegi desberdinak elkartuta. Soilik modu horretara lortuko dugu desberdintasunak gainditzea eta denok elkartzen gaituena sendotzea», adierazi du Portugalgo lehen ministroak.
Konferentzia egitearen ideia Emmanuel Macron Frantziako presidenteak eman zuen lehen aldiz, 2019an, eta, berez, iazko maiatzean zen abiatzekoa. Koronabirusaren pandemiak eta foroaren presidentetzari buruzko tirabirek konferentzia atzeratzea eragin dute, eta, atzeratu egin denez, espero baino gutxiago iraungo du, ondorioak datorren urteko udaberrirako bildu nahi dituztelako; hain justu Frantziak EBko Kontseiluaren gidaritza izango duenean eta herrialde horretako presidentetzarako hauteskundeetarako hilabete gutxi faltako denean.
Konferentziak, hala ere, muga gorriak izango ditu, estatu kideek baldintzatzat jarri baitute hitzarmenetan aldaketarik ez izatea. Europako Parlamentuko presidenteak, ordea, ideia hori alde batera uzteko beharra iradoki du, argudiatuta herritarrek moldaketarik eskatzen badute ezinbestekoa litzatekeela itunak aldatzea.
Gazteei begira, «bereziki»
EBk antolatuko dituen ekitaldiak eta eztabaidarako guneak aurrez aurrekoak eta online izango dira, eta, besteak beste, «eleaniztun plataforma digital interaktibo bat» jarriko du horretarako. «Bereziki» gazteen iritzia jakin nahi du, maila lokala, nazionala edo europarra izango duten guneetan; horiez gain, 27 estatu kideek beren kabuz ere antolatu ahalko dituzte beharrezkotzat ikusten dituzten foroak.
Europako Batzordeak, Europako Parlamentuak eta EBko Kontseiluak osatuko duten presidentetza arduratuko da koordinazioaz eta ideiak biltzeaz, horiek ordezkatuko dituen batzorde exekutiboarekin batera. Ganberak bere pisua txikitua ikusi du konferentzia prestatzeko hilabeteotako prozesuan, hiruko presidentetzaren esku geratu baita lan gehienaren ardura eta eztabaidarako guneeatik aterako dena kudeatzeko eskumena. Eurodiputatuen zeregina, hortaz, batzorde exekutiboan izango dituzten hiru postuetara mugatuko da.
Hauek izango dira eztabaidarako guneetan mahai gainean egongo diren auzietako batzuk: klima larrialdia, pandemiaren osteko garaia, ordezkariak aukeratzeko eta izendatzeko sistema, eraldaketa digitala eta osasuna.
Baina ez hori bakarrik: Europaren Etorkizunari Buruzko Konferentziari begira, europarlamentari talde batek erabakitzeko eskubidearen aldeko caucus bat osatu zuen iragan urtarrilean, uste baitute konferentzia hori «aukera aproposa» dela gai hori aurkeztu eta eztabaidatzeko. Euskal Herriko (EH Bildu eta EAJ), Korsikako (Femu a Corsica), Kataluniako (ERC eta Junts per Catalunya) eta Irlandako (Sinn Fein) zortzi diputatuk osatzen dute taldea. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194783/navalen-orubean-dauden-ontziola-azpiegiturak-erosten-saiatuko-dira.htm | Ekonomia | Navalen orubean dauden ontziola azpiegiturak erosten saiatuko dira | Enkantea galdu zuten hautagaietako bik ontziola jarduna mantendu nahi dute, eta harmailak, dike lehorrak eta garabiak behar dituzte horretarako. | Navalen orubean dauden ontziola azpiegiturak erosten saiatuko dira. Enkantea galdu zuten hautagaietako bik ontziola jarduna mantendu nahi dute, eta harmailak, dike lehorrak eta garabiak behar dituzte horretarako. | Navalgo orubearen (Sestao, Bizkaia) enkantean parte hartu eta irabazi ez zuten hautagai batzuk eskaintza egingo diote VGP taldeari ontziola jardunarekin harremana duen lurzoruaren zatia erosteko. Enkantea irabazi zuen taldeak parke logistiko handi bat egiteko asmoa du, eta ontziolako harmailak desegin egingo ditu horretarako. Informazio agentziek zabaldu dutenez, gutxienez bi hautagaik kaiaren zati hori, dike lehorrak eta garabi batzuk erosi nahi dituzte.
Haien asmoa ontzi txikietara zuzenduriko ontziola jarduna sustatzea da. Haien ustez, jardun industrial hori egitasmo logistikoaren eskutik joan daiteke. VGSk oraindik ezin du erantzun, epaileak ez baitio baieztatu enkantea irabazi duenik. Orubearen %51k jardun industriala izan behar du, eta ontziolen eskaintza onartzeak helburua lortzen lagun diezaioke. Zentzu horretan, Bingen Zupiriak atzo nabarmendu zuen Jaurlaritzak VPG «lagundu eta babestuko» duela enplegua sor dezan. Ontziola sektoreko enpresen eskaintzaren asmoa eguerdian jakin zen, baina aurretik gobernuko bozeramailea ez zen bereziki itxaropentsu agertu aukera horren inguruan: «Ez dakit merezi duen atzera begira egotea. Tristea da ontziola jarduna ezin mantentzea». Gainera, aurki jakingo da enkantea galdu zuen hautagairen batek helegiterik jarriko duen. |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194784/ebk-martxoan-banatuko-ditu-pfizer-etxearen-4-milioi-dosi.htm | Gizartea | EBk martxoan banatuko ditu Pfizer etxearen 4 milioi dosi | Datozen bi asteetan banatuko dituzte txertoak. Estatu bakoitzaren esku egonen da horiek banatzearen ardura. | EBk martxoan banatuko ditu Pfizer etxearen 4 milioi dosi. Datozen bi asteetan banatuko dituzte txertoak. Estatu bakoitzaren esku egonen da horiek banatzearen ardura. | Uste baino lehenago iritsiko dira COVID-19aren aurkako Pzifer etxearen txertoak. EB Europako Batzordeak Pfizer botika etxearekin adostu du hasieran martxotik aitzinera banatzekoak zituen lau milioi dosi lehenago banatzea. Bruselak adierazi duenez, datozen bi asteetan banatuko dituzte txertoak, eta herrialde bakoitzak bere populazioaren araberako txerto kopurua jasoko du. Martxoan iritsiko diren dosi berri horiek aitzinetik Pfizer botika etxearekin sinatutako 500 milioi txertoen parte dira; hots, hasierako akordioak bere horretan dirau.
EB kezkatuta azaldu da kontinenteko hainbat tokitan birusa asko hedatzen ari delako. Hain zuzen ere igoera hori dela-eta erabaki zuen Batzordeak botika etxearekin negoziatzea. Europako Batzordeko presidente Ursula Von der Layenek nabarmendu du martxoan iritsiko diren txerto berriek aldaera berriei aurre egiten lagunduko dutela, eta baita herrialdeen arteko mugak irekitzen ere.
Estatu bakoitzaren esku egonen da txerto horiek banatzea, eta EBk ez du zehaztuko zein adin tartetako jendeari eman beharko dizkioten. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194785/hamar-urtez-godzillaren-sua-apaltzen-fukushiman.htm | Mundua | Hamar urtez Godzillaren sua apaltzen Fukushiman | Gaur hamar urte, 2011n, karanbola perfektu batek hiru hondamendi kateatu zituen Japoniako kostaldean. Gutxienez beste lau hamarkada beharko dira zauri nuklearra ixteko. | Hamar urtez Godzillaren sua apaltzen Fukushiman. Gaur hamar urte, 2011n, karanbola perfektu batek hiru hondamendi kateatu zituen Japoniako kostaldean. Gutxienez beste lau hamarkada beharko dira zauri nuklearra ixteko. | Ezinezkoa gertatu zen, berriz ere, gaur dela hamar urte. Orduko hartan, Japonian. Aurretik galdetuz gero zer aukera dauden lurrikara handi bat gertatzeko, horrek tsunami bat sortzeko, eta olatu erraldoiak historiako hondamendi nuklearrik larrienetan bigarrena eragiteko, erantzuna beti izango zen: ia zero. Eta, halere, dominoko piezak bata bestearen atzetik erori ziren, esku ikusezin batek horretarako jarri izan balitu bezala.
Japonian inoiz erregistraturiko lurrikararik handiena izan zen: Richter eskalako bederatzi gradukoa. 1900. urtean hasi ziren mundu osoan lurrikarak neurtzen, eta, jasota daudenen artean, indartsuenetako laugarrena izan zen hura. Japoniako ekialdeko kostaldeko Tohoku eskualdearen parean gertatu zen, Ozeano Barean, lehorretik 70 kilometrora. Itsas azpiko lurraren mugimenduak 40,5 metroko olatuak altxatu zituen itsasoan. Tsunami hitza japonierak eman dio munduari: Kai (tsu) eta uhin (nami) erroekin sorturikoa da. 2011ko uhinek orduko 700 kilometroko abiada hartu zuten. Irudika daitekeenez, erreakzionatzeko aukera gutxi eduki zuten kostaldeko biztanleek.
Japoniako Poliziak 2019an plazaraturiko kalkuluaren arabera, hondamendiak 15.899 pertsona hil zituen (gehienak, itota edo kolpeen eraginez), eta 6.157 zauritu zituen. Oraindik azaltzen ari dira desagertuetako batzuen gorpuzkiak; azkena, otsailaren 17an: 61 urteko emakume baten hezurdura topatu zuten Miyagiko eskualdeko hondartza batean: Natsuko Okuyamarena.
Uhin ikaragarriek 121.778 eraikin erabat eraitsi zituzten, eta beste 280.926, erdizka. Izan ere, uhinak hamar kilometro sartu ziren lehorrean, eta harrapatu zuten guztia eraman zuten: itsasontziak, etxeak, autoak, baratzeak, berotegiak... eta jendea.
Zenbakiak zer larriak diren ulertzeko, kontuan hartu behar da Japoniako historian askotan gertatu direla lurrikarak eta tsunamiak, eta herrialdea prestatuta dagoela horietarako. Kostako herriak porlanezko murruekin babestuta daude, eta herritarrak umetatik trebatzen dituzte larrialdiari aurre egiteko. Eta, halere...
Fukushima Daiichi (bat) zentral nuklearrean ere, prest zeudela uste zuten. Azken batean, itsasoaren mailatik hamar metro gorago zegoen. Gero jakin da zentrala itsas maila baino 35 metro gorago eraikitzeko planifikatu zutela, baina, eraikitzen hasi aurretik, 1960ko hamarkadaren amaieran, maila hori hamar metroan uztea erabaki zutela, gero askoz merkeago ateratzeko erreaktoreak hozteko asmoz itsasoko ura altuera txikiagora punpatzea.
Paradoxa ematen badu ere, lurrikararen eraginez, zentral nuklearra kanpoko argindarrik gabe geratu zen. Zertarako behar du kanpoko argindarra zentral nuklear batek? Erreaktoreetan erregaiaren fisioa gertatzen ari da, eta horrek bero handia sortzen du. Bero horretaz baliatzen dira ura lurrintzeko, eta horrekin argindarra sortzen dute. Baina fisioa oso erreakzio kontrolagaitza da, eta ezinbestekoa da erreaktoreak urarekin hoztea, menpean edukitzeko. Lurrikarak jo zuenean, erreaktoreak itzali egin ziren automatikoki, baina kanpoko argindarrarekin hozten jarraitu behar zuten. Horrek huts egin zuenean, zentralaren sotoetan jarritako diesel sorgailuak piztu ziren, hozteko prozesua ziurtatzeko. Dena kontrolpean. Dena larrialdi planaren arabera.
Orduan, 13-14 metroko olatuek jo zuten zentrala. Sorgailuen sotoetan trumilka sartu zen ura, eta itzali egin ziren. Hozteko sistemarik gabe geratu zen zentrala.
Horren ondorioz, erreaktoreak berotzen hasi ziren, kontrolik gabe. Lau erreaktoreetako hiruren nukleoak urtu egin ziren.
Hurrengo egunetan, munduak harriturik ikusi zituen segurtasun kameretako irudiak: hiru erreaktoreetako eraikinak lehertu egin ziren: lehena, martxoaren 12an; besteak, 14an eta 15ean, hurrenez hurren. Zorionez, ez zen zirudien bezain larria: eraikinetan pilaturiko hidrogenoak eragin zituen leherketak, ez nukleoen eztanda batek. Edonola ere, kutsadura erradioaktiboa barreiatu egin zen hurrengo egunetan.
Tokioko Gobernuak aginduta, hiriak hustu egin zituzten zentralaren inguruko 20 kilometroko erradioan. Denera, 118.000 herritar kanporatu zituzten euren etxetik. Futaba da zentraletik gertuen dagoen herria, eta 6.932 biztanle zituen ezbeharraren aurretik. Hurrengo egunean, bat bera ere ez. Japoniako Gobernua hura garbitzeko lanetan ari da, baina daukan helburua adierazgarria da: datorren urteko udaberrirako espero dute erradiazio maila jaistea, herriaren %11 bizitzeko modukoa izan dadin berriz.
Azken hamarkadan, egunero 150 tona ur bota behar izan dute erreaktoreen hondakinen gainera, erregai urtua hozteko eta leherketa larriagoak eragozteko. Ur hori gai erradioaktiboz kutsatzen da, eta zentralean bertan pilatzen ari dira, ehunka biltegi handitan.
Ur hori garbitzeko sistema bat daukate, baina prozesaturiko uraren %80k (750.000 metro kubo orduan) ehun aldiz gainditzen du segurtasun arauek baimentzen duten kutsadura maila, eta hainbat ur biltegik, 20.000 aldiz. Beste arazo bat dago, gainera: datorren urteko udarako beteta egongo dira biltegiak.
2019ko irailean, mundua eta Japoniako arrantzaleak asaldatu zituen erabaki bat plazaratu zuen Japoniako Gobernuak: milioi bat tona pasatxo ur erradioaktibo Ozeano Barera botako dute. Ura tratatzeko eta itsasora botatzeko prozesuak hamazazpi urte iraun dezake, eta 36.000 milioi euro kostatuko da. Ekonomia Ikertzeko Japoniako Institutuak eginiko aurreikuspenak betetzen badira, historiako istripu industrialik garestiena izango da Fukushimakoa.
Zenbat biktima?
Fukushimako hondamendiak zenbat biktima zuzen eragin dituen kalkulatzea ez da erraza, ordea. Txernobyilen (Sobietar Batasuna, 1986), leherketa handi bat gertatu zen, eta material erradioaktibo asko kanporatu zen batera. Zentraleko langileen, sua itzaltzera joan ziren suhiltzaileen, eta hondakin erradioaktiboenak kentzera joan ziren likidatzaileen artean, 28 hil zirela kalkulatu da. Eta dosi handiak jasotako eta erradiazio sindrome akutua garatutako beste 134etatik 60 hil ziren hurrengo hamarkadetan. Hainbat kalkuluren arabera, hondamendiak, oro har, 4.000 eta 16.000 hildako artean eragin ditu; baina badira 60.000 hildakoz mintzo direnak ere.
Fukushiman are zailagoa da kalkulua egitea, erradiazioa askoz polikiago joan baita isuriz. 2018ko irailean, Japoniako Gobernuak erradiazioak eragindako lehenengo hildakoa onartu zuen: 50 bat urteko langile bati biriketako minbizia diagnostikatu zioten 2016an. Beste hamasei langilek zauriak izan zituzten hidrogeno leherketetan, eta beste bi langile erietxera eraman zituzten erradiazioak sorturiko erredurekin.
Erradiazio Atomikoaren Eraginen Nazio Batuen Erakundearen Aditu Komiteak (UNSCEAR) txosten bat argitaratu zuen asteartean. Txosten horretan, Txernobylgo eta Fukushimako hondamendiak konparatu ditu, erradiazioarekiko esposizioari dagokionez. Espero zen bezala, Txernobylgoak askoz ondorio larriagoak eduki zituen populazioan, Fukushiman askoz neurri eraginkorragoak hartu zituztelako herritarrek jasotako dosiak murrizteko. Ondorioztatu dutenez, Txernobylen 19.000 tiroideetako minbizi kasu egon dira harrezkero jasotako erradiazioarekin zuzenean lotuta. Japonian, 600.000 gazte aztertu dituzte, eta tiroideetako minbizi eta anormaltasun kasu gehiago sumatu dute, baina NBEko adituek uste dute ez daudela zuzenean erradiazioarekin lotuta.
«2013ko ikerketatik, ez da istripuko erradiazioarekiko esposizioari zuzenean leporatzeko moduko osasunerako kalterik atzeman Fukushimako biztanleen artean», adierazi du Gillian Hirth UNSCEARreko buruak. Txostenean aurreikusi dute etorkizunean ere ez dela atzemango erradiazioaren kalte zuzenik. Edonola ere, aitortu dute besteak beste kalte genetikoa atzeman dutela inguruan bizi diren hainbat animalia espezietan: besteak beste, «kromosoma aberrazioak saguetan eta odol zelula gutxiago makakoetan». Txostenean nabarmendu dute herritarren artean areagotu egin direla gaixotasun asko, hondamendiak eragindako «bizimodu aldaketarengatik, estres psikologikoarengatik eta estigma sozialarengatik».
Zentralaren arduradunek, TEPCO konpainiak eta Japoniako Gobernuak esan dute 30-40 urte beharko direla zentrala desmuntatzeko. Greenpeacek zabaldu berri duen txosten batean, ordea, ondorioztatu du epe hori «zentzugabea eta engainagarria» dela. Erakunde ekologistak Satoshi Sato adituaren kalkuluak aipatzen ditu. Haren arabera, 2040rako «oraindik lehen faseetan» egongo da prozesua. Konpainiari «plan sinesgarri bat» eskatu diote. Milaka langilek hartu dute parte orain arte munstroaren sua itzaltzeko lanetan, eta beste milaka arituko dira datozen hamarkadetan. «Haiei zor diete». |
2021-3-10 | https://www.berria.eus/albisteak/194786/errazegi-jaso-ditu-golak.htm | Kirola | Errazegi jaso ditu golak | Athleticek ez du punturik atera Atletico Madrilen zelaian, irabazten joan bada ere. Bi jokaldi soltetan jaso ditu golak: atsedenaldia gainean zela, eta bigarren zatiaren hasieran. | Errazegi jaso ditu golak. Athleticek ez du punturik atera Atletico Madrilen zelaian, irabazten joan bada ere. Bi jokaldi soltetan jaso ditu golak: atsedenaldia gainean zela, eta bigarren zatiaren hasieran. | Hamabi orduko lanaldi luze amaigabea osatu, eta lantegitik atera berritan, nagusiak soldata txikiegia eman dion langilea izan da gaur Athletic. Sekulako lana egin, saririk ez jasotzeko. Galdu egin du Atletico Madrilen zelaian (2-1) atzeratutako partidan [18. jardunaldiko zen], eta azkenekoz galtzaile izan zenetik, igaro dira zortzi partida ofizial. Ligan, hamabost puntutik bederatzi bildu ondoren galdu du berriz. Azkenaldian, lantegitik poz-pozik ateratzen zen langileari kopeta beltza antzematen zitzaion gaur. Bisaje iluna. Aldartean bekoskoa. Aurkariak erasoan gauza handirik egin gabe zulatu diolako sarea bi aldiz, nahiz eta dozena bat jaurtiketa egin denera. Errazegi galdu du Athleticek, bi jokaldi soltetan.
Ez zen edozein partida. Aurkaria ez zen Granada, eta Marcelinok, aurkari horren aurka aurreko igandean ez bezala, jokalari onenak jarri ditu soropilean. 11 aukeratuetatik bederatzi ez ziren aritu domekan. Liderra zuen parean, eta haren etxean. Atleticok hasi orduko erakutsi nahi izan dio Athletici alferrik jarri dizkiola onenak parean. Nagusizera atera da Diego Simeoneren taldea: baloiaren jabe eginez, hegaletara iritsi nahian, eta baloia galdutakoan berehala berreskuratuz. Datua: Athleticek 11. minutuan osatu du aurreneko aldiz pase sekuentzia luzea.
Geroko minutuetan gehiagotan egin dute hori Marcelinorenek, batez ere aurkariak lerroak atzeratu dituelako, eta ezustean, ondo egiten duena gaizki egiten hasi delako: defentsako lanean ez zuen ohiko Atletico ematen. Lerro artean tarte handiak uzten ari zen, baita lerroen barruan ere, eta nahieran baliatu dute aukera atzo grisez jokatu zutenek. Horrela osatu ahal izan dute goleko jokaldia Williamsek eta Munianek 21. minutuan. Area barrura puskatu du aurrelariak, atzelarien arteko tarte handi baliatuz, erdiratu atzera, eta kapitainak gola, erdi eroriz, eta zelebre.
Ez da aldatu jokoa ondoren. Eroso Athletic, eta erabat baldar Atletico. Etxekoak saiatu dira atzetik motzean jokatzen, baina erraz asko harrapatzen zuten goian kanpotarrek. Simeonek aldatua zeukana pixka bat lehenxeagotik sistema edo marrazkia zen: erdiko hiru atzelari jarri ditu, eta hegaleko bi jokalari, hegal osoa haientzat utziz.
Estrategia aldaketa onena, baina, aurreneko jokaldi solteak eman dio. Athletic kondenatu duen aurrenekoa. Lehen zatiko minutu bateko luzapena betea zela, Lemarrek puskatu egin du area barrura, erdiraketa egin, eta Marcos Llorenteren burukada sarera joan da, Nuñezi gorputzean jo eta gero. Sari txikia jaso duenaren aurpegia azaltzen hasi zaio Athletici aldagelarantz.
Gehiago zimurtu zaio bigarren zatia hasi eta bost minutura. Berriz ere, etxeko jokalari batek puskatu egin du area barrura hegaletik gertu, atzelarien artetik, eta Suarezi ukitu egin dio oinean Nuñezek: penaltia. Ez du barkatu Uruguaiko aurrelariak. Unai Simonek jauzia haren ezkerraldera, jaurtiketa beste aldera. Konturatzerako, irabazten egotetik eta partida kontrolpean izatetik galtzera igaro da Marcelinoren taldea.
Emaitza irauli izanak itzularazi du ohiko Atletico partidara. Ordura arte azaldu ez dena. Ezezaguna ematen zuena. Ondo egiten dakien hori ondo egiten hasi da, eta sekulako buruhausteak zeuzkan Athleticek baloia Oblak atezainaren inguruetara eramateko. Hori gutxi ez, eta etxekoak izan dira Unai Simon zirikatu zutenak, jaurtiketa batzuekin.
Zerbaiten bila, eta jokalari batzuen nekeak gauza onik ez zuelako iragartzen, Dani Garcia, Villalibre, Vencedor, Morcillo eta Capa zelairatu ditu Marcelinok 59. minutua eta 81.enaren artean. Ez da seinale ona partida irauli behar, eta Muniain, Raul Garcia eta De Marcos aulkira eraman behar izatea. Igandean atseden hartuta edo gutxi jokatuta zeudela kontuan izanda, gainera.
Ordezkoen Athleticek bukatu du partida, jokalari erabakigarrien artean Williams eta Berenguer bakarrik zirela zelaian. Eta jakina, beti ez da Granada izaten parean, eta beti ezin da azken unean mirariaren kutsuko etekinik atera. Urruti ez badu ere izan berdinketa 92. minutuan: Nuñezen burukada Oblaken eskuetara joan da. Azkeneko falta bat ere izan du emaitza parekatzeko, baina Vencedor baino lehen heldu da baloira Oblak. Gaur ez zen tokatzen, nonbait. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194810/datuak.htm | Datuak | Datuak. | 600 MILA MILIOI, GARBIKETA
Ekonomia Ikertzeko Japoniako Institutuak 2019an eginiko kalkuluaren arabera, zentrala garbitzea 270 eta 600 mila milioi euro artean kostatu zaio Japoniari. Eta hori, lortzen baldin badute 2040. urterako amaitzea.
15.899 HILDAKO
Lurrikaran eta ondorengo tsunamian, batez ere itota edo kolpeengatik hil zen jendea. Oraindik ez dute topatu 2.500 pertsona baino gehiagoren zantzurik.
1,37 MILIOI TONA UR KUTSATU
Ur kopuru hori biltzeko edukiera dute zentralean jarritako biltegiek. 2022ko abuzturako beteko dira. | ||
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194812/urtea-konplitu-du-pandemiak.htm | Gizartea | Urtea konplitu du pandemiak | Iazko urtarrilaren amaierarako, COVID-19aren larritasunari buruzko abisua ematen ari zen OME, baina gaurko egunez esan zuen pandemia bat zela | Urtea konplitu du pandemiak. Iazko urtarrilaren amaierarako, COVID-19aren larritasunari buruzko abisua ematen ari zen OME, baina gaurko egunez esan zuen pandemia bat zela | Pan, grezieraz, dena da; demos, herria; pandemia, mundu osoko edo lurralde zabal bateko izurria. Ofizialki, Osasunaren Mundu Erakunde OMEk iazko martxoaren 11n adierazi zuen COVID-19ak eragindakoa pandemia bat zela. Gaur da, beraz, urtemuga. Asteon erakundeko arduradunek gogora ekarri nahi izan dute, hala ere, aurrez ari zirela gaitzak ekar zitzakeen arazoez ohartarazten; urtarril amaieran, hain justu, birusak eragindakoa munduko osasun larrialdi bat zela esan zuten, eta oroitarazi dute abisu ugari eman zituztela ordutik. Orduan, egoerak kontrolpean hartzeko erakoa zirudien oraindik; Txinatik kanpo ehun COVID-19 kasu zeuden identifikatuta.
Hortik aurrera, bizkor zabaldu zen birusa mundu osoan. Orain arte jaso diren datuen arabera, 2,6 milioi pertsona hil ditu, eta 117 milioi kutsatu ditu. Gobernu gehienak ezustean harrapatu zituen egoerak, eta, neurriak hartzen hasi zirenerako, guztiz zabalduta zegoen gaitza, eta erietxeak betetzen hasita zeuden. OMEko zuzendari nagusi Tedros Adhanom Ghebreyesusek egunotan adierazi du erakundetik aurreko asteetan egin zituzten abisuak ez zirela aintzakotzat hartu. «Alarma hotsekin jarraitu genuen, ozen eta argi, eta herrialdeei estrategiak eta erremintak eman genizkien prebenitzeko, atzemateko, eta birusaren hedatzeari erantzuteko», azaldu du. «Ez dugu ulertzen herrialde hainbatek zergatik ez zieten erantzun ohartarazpen horiei, eta beste hainbat zergatik izan ziren motelak erantzun horretan».
Mundu zabalean jasotako datuen arabera, izurria batez ere Europan, Hego Ameriketan eta Ameriketako Estatu Batuetan hedatu da. Txinak eta Asiako beste hainbat herrialdek neurri zorrotzak hartu zituzten, eta izurria kontrolatzeko gaitasun handiagoa erakutsi dute. Egoera ez da iguala, hala ere, Asia osoan; Indian, adibidez, 11,3 milioi kasu baieztatu dituzte osasun agintariek, eta atzeman gabeko asko ere badaudela uste dute.
Euskal Herrian, Gasteiztik eta Arabatik sartu zen birusa. Detektatu gabeko kasu bat baino gehiago izan ziren ia aldi berean, eta hileta batek eta Txagorritxuko ospitaleko kutsatze kateek zabaldu zituzten fokuak. Martxoaren 3an, lehen kasuak atzeman eta lau egunera, Osakidetzako 100 profesional zeuden bakartuta. Egun horietan jokatu zituzten Athleticek eta Realak Espainiako Kopako finalerdiak, eta bizitza normala egiten zuen jendeak. Horregatik, ezustekoak izan ziren hurrengo egunetako aginduak. Martxoaren 9an, Gasteizko eskolak itxi ziren, eta kirol profesionala ikuslerik gabe jokatzea erabaki zen martxoaren 10ean. Aste horretan bertan itxi zituzten eskola guztiak, eta ekitaldi handiak debekatu. Martxoaren 13an, Eusko Jaurlaritzak aurrea hartu nahi izan zuen osasun larrialdia izendatuta, baina ez zuen neurri drastikorik hartu, eta Espainiako Gobernuak iluntze hartan bertan ezarri zuen alarma egoera. Konfinamendua martxoaren 15ean hasi zen Hegoaldean. Frantziako Gobernuak martxoaren 17an ezarri zuen, herriko bozen lehen itzulia egin eta gero. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194813/terrorismoaren-kontrako-europako-eguna-gogoan-izan-dute-irunean-navarra-suma-ez-beste-alderdi-guztiek.htm | Politika | Terrorismoaren Kontrako Europako Eguna gogoan izan dute Iruñean Navarra Suma ez beste alderdi guztiek | Nafarroako Gobernuak onartutako adierazpena irakurri dute «terrorismoaren biktimen» omenez egindako monumentuaren aurrean. Navarra Sumak ez zuen bat egin adierazpenarekin | Terrorismoaren Kontrako Europako Eguna gogoan izan dute Iruñean Navarra Suma ez beste alderdi guztiek. Nafarroako Gobernuak onartutako adierazpena irakurri dute «terrorismoaren biktimen» omenez egindako monumentuaren aurrean. Navarra Sumak ez zuen bat egin adierazpenarekin | Nafarroako Gobernuko ordezkariak, Parlamentukoak eta Segurtasun Indarrenak elkartu dira Iruñean, Terrorismoaren Kontrako Europako Eguna dela eta, biktimak gogoan izateko. Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidentea buru, bertan izan dira, halaber, Unai Hualde parlamentuko presidentea, Jose Luis Arasti Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkaria, Ana Ollo Herritarrekiko Harremanetako kontseilaria, Martin Zabalza Bake, Bizikidetza eta Giza Eskubideen zuzendari nagusia, Vicente Pigueiras Nafarroako AVTko ordezkaria, eta PSN, Geroa Bai, EH Bildu, Podemos eta Ezkerrako ordezkariak. Baita Espainiako Poliziako, Guardia Zibileko eta Armadako ordezkariak ere. Navarra Sumak uko egin zion joateari, argudiatuz ez duela bat egiten adierazpenarekin.
Minutu bateko isilunearen ostean, adostutako adierazpena irakurri dute: Txibitek, gaztelaniaz, eta Ollok, euskaraz.
Adierazpenean jasotzen denez, «indarkeria terroristak, bidegabea eta ilegitimoa izateaz gain, giza eskubideen erabateko urraketa suposatzen du, eta demokrazia eta bizikidetzarako mehatxu handi bat da».
Nafarroako Gobernuak babesa eta elkartasuna agertu die «ETAren biktimei, Martxoaren 11koei eta beste erakunde terroristetako biktimei». Halaber, berresten du gobernuak segituko duela lanean biktimen elkarteekin eta biktimekin egia, justizia, erreparazioa eta ez errepikatzeko bermeak egon daitezen.
Gobernuak errefusatu egiten du biktimen memoria eta duintasuna bortxatzea helburu daukan edozein ekintza, eta berresten du biktimen bizipenak eta gogoetak dokumentatzen eta testigantzak biltzen segituko duela, «ez ahazteko eta haiekiko gertutasuna eta enpatia adierazteko».
Giza eskubideak errespetatu eta indarkeria deslegitimatuko duen hekuntza proiektuak sustatzeko konpromisoa ere berresten du.
Navara Sumak ez du bat egin adierazpenarekin, haren ustez «terrorismoaren gaitzespen esplizitua saihesten duelako, Bildu desoroso ez sentiarazteko eta alderdi bat gehiago balitz bezala hartua izateko». |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194814/meritxell-serret-kontseilari-ohiak-bere-burua-entregatu-du-espainiako-gorenean.htm | Mundua | Meritxell Serret kontseilari ohiak bere burua entregatu du Espainiako Gorenean | Puigdemontekin Gobernu kontseilari izandakoa Belgikan erbesteratua zegoen 2017tik. Diru publikoa oker erabiltzeagatik eta desobedientziagatik dago auzipetua, baina ez dago haren aurkako euroagindurik. | Meritxell Serret kontseilari ohiak bere burua entregatu du Espainiako Gorenean. Puigdemontekin Gobernu kontseilari izandakoa Belgikan erbesteratua zegoen 2017tik. Diru publikoa oker erabiltzeagatik eta desobedientziagatik dago auzipetua, baina ez dago haren aurkako euroagindurik. | Ezustean agertu da Meritxell Serret Espainiako Auzitegi Gorenera. Iñigo Iruin haren abokatuak lagundurik joan da hara 2017tik Belgikan erbesteratua zegoen kontseilari ohia. Aurrez Carles Puigdemonten gobernuan aritu zen, Gobernu kontseilari lanetan, 2017ko urriaren 28an, 155. artikulua baliatuta kargutik kendu zuten arte.
Diru publikoaren erabilera okerra eta desobedientzia egotzita auzipetu zuen Gorenak Serret, baina, haren sailak urriaren 1eko erreferenduma antolatzeko ordainketarik egin zuen edo ez argitzerik izan ez dutenez, eta egoera berean auzipetutako gainerako kideak desobedientziagatik soilik zigortu zituztenez, ez zuten haren aurkako euroagindurik eman, 2019ko epaiaren ostean.
Aldiz, bazegoen Serreten aurkako atxilotze agindua Espainian, haren adierazpenak jaso eta haren aurkako auziak aurrera jarraitu ahal izateko. Hala, datozen egunetan espero da deklaratzera deituko duela auzia daraman Pablo Llarena epaileak. Desobedientziagatiko isuna eta bi urte arteko inhabilitazio zigorra jaso ditzake Serretek. Llarenak hura behin-behinean aske uzteko agindu du.
ERC Esquerra Republicana de Catalunyak jakinarazi duenez, Kataluniako Parlamenturako joan den otsaileko bozetan lortutako diputatu akta jasotzeko asmoz itzuli da Serret Espainiara.
Erreakzioak
ERCk txalotu egin du Serreten erabakia. Pere Aragones Generalitateko presidentetzarako Esquerraren hautagaiak egin dio ongietorria alderdiaren izenean: «Elkartu eta herriaren eta askatasunaren alde lanean jarraituko dugu». Zoriondu egin du Toni Comin Osasun kontseilari izandakoak ere; hura Bruselan dago oraindik, Puigdemont presidente kargugabetuarekin batera. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194815/netflix-euskaraz-herritar-taldeak-10000-sinadura-bildu-nahi-ditu.htm | Bizigiro | Netflix Euskaraz herritar taldeak 10.000 sinadura bildu nahi ditu | Bi astean 6.000 sinadura lortu dituzte. Erakundeengana jo, eta euskalgintza batu nahi dute. Akelarre filma Netflixera iritsi da gaur (Hego Euskal Herrian). | Netflix Euskaraz herritar taldeak 10.000 sinadura bildu nahi ditu. Bi astean 6.000 sinadura lortu dituzte. Erakundeengana jo, eta euskalgintza batu nahi dute. Akelarre filma Netflixera iritsi da gaur (Hego Euskal Herrian). | Apirilaren 15erako 10.000 sinadura lortzea. Erronka hori finkatu du Netflix Euskaraz mugimenduak. Sinadura bilketan Netflix plataformari eskatzen diote edukiak euskaraz jar ditzala. Otsailaren 16an sortu zuten Netflix Euskaraz mugimendu herritarra, eta sinadurak biltzeari ekin zioten Internet bidez. Bi astean 6.000 sinadura lortzea lortu zuen taldeak. Baina gehiago nahi dituzte, eta deialdi berezia egin diote euskal gizarteari. Ahalik eta sinadura gehien bereganatu nahi dituzte, indar handiagoz jotzeko euskal erakundeengana.
«Herritarrak hauspotu» egin nahi dituzte sinadura bilketarekin. «10.000 sinadurako kopuruarekin euskal erakundeen aurrean indarra egiten has gintezkeela uste dugu; bai, behintzat, euskalgintzako entitateekin», dio herritar mugimenduak. «Behin erakundeek kasu eginda, euskalgintza batzea eta Espainiako Gobernuari eskaera zehatza egitea da asmoa: exijitu diezaiotela espainiar estatuan jardun nahi duten ikus-entzunezkoen plataformei euskara ere kontuan hartzea euren bikoizketa lanetan zein ekoizpen propioetan».
Netflix Euskaraz taldearen arabera, Netflixek eta beste streaming plataformek etekin «ikaragarriak» dituzte, eta ez diote erreparatzen tokian tokiko errealitate soziolinguistikoari. «Plataforma horiek, ez bakarrik Netflix, dituzten irabazien zati nabarmen bat bertako ikus-entzunezko lanetan inbertitzera derrigortu behar dira, baita euskarazko lanetan ere». Ohartarazi dute «orain» dela horretarako garaia, Espainiako Kongresuan ikus-entzunezko lege berria tramitatzen ari direlako. Ildo horretatik, Kataluniako Ikus-entzunezko Kontseiluak eskatu du streaming plataformak behartzea Espainiako Estatuan ekoizten dituzten edukien erdiak euskaraz, katalanez eta galegoz egitea. Atzeratzen ari da legearen tramitazioa, baina datozen asteetan onar dezakete.
Netflix Euskaraz taldeak iragarri du datozen egunetan «indarrak batzeari» eta «pauso zehatzak emateari» ekingo diola. «Baina lehen pausoak emateko, 10.000 sinadura behar ditugu apirilaren 15a baino lehen».
Akelarre Netflixen da jada Netflix plataformak gaur egun 203,7 milioi harpidedun baino gehiago ditu mundu osoan. Euskal Herrian ere gero eta gehiago dira zerbitzu horren erabiltzaileak. Katalogoko edukietan, ordea, nekez entzun daiteke euskaraz. Handia eta Errementari euskara hutsezko filmak ikus daitezke. Eta, gaurtik aurrera, Hego Euskal Herrian Akelarre filma ere ikusgai dago —Euskal Herriko pertsonaiek euskaraz egiten dute, eta Inkisiziokoek, gaztelaniaz—. Lapurdiko, Nafarroa Behereko eta Zuberoako zinema aretoetan ezin izan dute oraindik estreinatu, eta ondorioz, Netflixen ere ez. Pelikula horrek bost Goya sari jaso zituen joan den larunbatean.
Hilaren 26an, Fermin Muguruzaren Black is beltza animaziozko filma jarriko dute, Hego Euskal Herrian hori ere. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194816/piketeetan-parte-hartzea-ez-da-kartzelarekin-zigortuko.htm | Ekonomia | Piketeetan parte hartzea ez da kartzelarekin zigortuko | Espainiako Kongresuak bertan behera utzi du aukera hori ematen zuen Zigor Kodearen artikulua, eta epaiak berrikusteko aukera zabalduko du. Ezkerreko alderdien babesarekin atera da aurrera egitasmoa. EAJk zuzenketa aurkeztu du, eta artikulua mantentzeko eskatu, baina zigorrak murriztuta. | Piketeetan parte hartzea ez da kartzelarekin zigortuko. Espainiako Kongresuak bertan behera utzi du aukera hori ematen zuen Zigor Kodearen artikulua, eta epaiak berrikusteko aukera zabalduko du. Ezkerreko alderdien babesarekin atera da aurrera egitasmoa. EAJk zuzenketa aurkeztu du, eta artikulua mantentzeko eskatu, baina zigorrak murriztuta. | Espainiako Zigor Kodetik kendu dute piketeei buruzko aipamena. Espainiako Diputatuen Kongresuak indargabetu egin du horko artikulu bat (315.3), grebekin bat egitera «behartzeko» protesta moldeak zigortzeko modua ematen zuena. Horrekin batera, artikulu horretan oinarrituta orain arte emandako epai irmoak berrikusteko aukera emango du lege erreformak.
Artikulu horrek, berez, jarrera «hertsatzaileak» baino ez ditu zigortzen; ez, adibidez, pikete informatiboak deiturikoak. Zigor Kodetik kendu arren, piketeak kartzelarekin zigortzeko aukera indarrean egongo da oraindik ere, baina zailagoa izango da aplikazioa, derrigortze delitu generikoa ezarri beharko zaielako hori egitea leporatutakoei.
Mariano Rajoyren gobernuak (PP) sartu zuen piketei buruzko artikulu espezifikoa Zigor Kodean, 2015an. Eta PSOE eta Unidas Podemos-IUren gobernu itunean azaltzen den konpromisoetako bat zen hura indargabetzea, aurreko gobernuak «protesta egiteko gaitasuna itotzeko» egin zituen beste lege batzuekin batera; Mozal Legea, adibidez
Piketeena ostegun honetan bozkatu dute Kongresuan, eta, xedea Lege Organiko bat (Zigor Kodea) aldatzea denez, gehiengo osoa behar zuen gobernuak. Honako alderdi hauen babesa jaso du: EH Bildu, Esquerra Republicana, Mas Pais-Equo, CUP, Compromis, BNG eta Nueva Canariasena. Talde batzuek zuzenketak aurkeztu zituzten, baina horiek guztiak baztertu egin zituen Kongresuak, aurretik Justizia Batzordeko eztabaidan gertatu zen bezala..
Horietako bat EAJrena zen —bozketan abstenitu egin da—. Artikuluari eustea proposatzen zuen, baina zigorrak murriztuta: gaur egun aurreikusita dauden bi espetxe urteetatik urte bakarrera, edo bira, presioak hertsapenekin eginez gero —orain hiru urte dira kasu horretan—. Askatasun sindikala edo langileen greba eskubidea eragozten edo mugatzen duten pertsonek egin ditzaketenekin parekatu ditu EAJk piketeen gehiegikeriak.
Horez gain, Mikel Legarda parlamentariak ohartarazi du piketeentzako espresuki jasotako artikulua Zigor Kodetik ateratzeak «bumeran efektua» sor dezakeela, horren ordez derrigortze delitua aplikatu ahalko zaielako orain, eta horrek 4,5 urtera arteko zigorrak jasotzen dituelako. Legardaren arabera, EAJrentzat «egokiagoa» zen artikulua mantentzea, zigorrak murriztuta, osorik indargabetzea baino.
Zigortutakoekin «zorretan»
EH Bilduk gogor kritikatu du EAJren jarrera. «Beste behin ere, langileen grebarako eskubidea atzeko atetik mugatzen saiatu da, kartzela zigorrak mantenduz», salatu du Oskar Matute parlamentariak, eta eskuineko alderdien blokearekin bat egitea leporatu die jeltzaleei. «Andoni Ortuzarrek zioen orain hobeto moldatzen dela PPrekin, moderatu egin direla dirudielako. Zuen zuzenketa ikusita, kontrakoa ondoriozta daiteke: zuek zarete eskuinera jo duzuenak». EH Bilduren arabera, eztabaidatutako artikulua greba eskubidearen aurkakoa da, oinarrizko eskubide bat gauzatzea zailtzen duelako eta eskubide hori erabiltzen dutenak kriminalizatzen dituelako.
Antzera mintzatu da Unidas Podemoseko Aina Diaz, eta gogoratu du «eskubide bat erabiltzeagatik» ehunka pertsona auzipetu dituztela. «Barkamena eskatu beharko genieke». Diazek azpimarratu du «piketerik eraginkorrena eta bortitzena» patronalarena dela, «inpunitate osoz urratzen dituelako oinarrizko eskubideak». «Ez dago 315.3 artikuluagatik epaitutako enpresaririk, baina bai aurrekari penalik ez duten ehunka sindikalista».
Sandra Fernandez PSOEko diputatuak, berriz, esan du artikulua indargabetzea sindikatuekin zuten «zor bat» zela, eta talde batzuek aurkeztutako zuzenketen inguruan adierazi du greba egiteko oinarrizko eskubidea «baldintzatu eta murriztu» nahi zutela. «Ez zuten lanerako eskubidea bermatzeko benetako kezkarik».
Horri erantzunez, PPko Jaime de Olanok adierazi du bere alderdiak grebarako eskubidea defendatzen duela, baina baita lanerako eskubidea ere, eta Zigor Kodeak, gaur egun dagoen moduan, biak bermatzen dituela.
Kongresuak artikulua bertan behera uztea erabaki ostean, orain Senatuak eztabaidatu eta bozkatuko du kontrarreforma, eta, aldaketarik izan ezean, behin betiko onartuko dute. Senatariek zuzenketak onartzen badituzte, Kongresura itzuliko da berriro. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194817/donostiako-udalak-aho-batez-eskatu-du-mikel-zabalzaren-kasua-irekitzea-azter-dadila.htm | Politika | Donostiako Udalak aho batez eskatu du Mikel Zabalzaren kasua irekitzea azter dadila | Udalbatzak eskatu du «sakon» iker dadila Pedro Gomez Nieto Guardia Zibileko kapitainak eta Alberto Perote CESIDeko buruzagiak «ustez» izan zuten elkarrizketa jasotzen duen audioaren edukia. | Donostiako Udalak aho batez eskatu du Mikel Zabalzaren kasua irekitzea azter dadila. Udalbatzak eskatu du «sakon» iker dadila Pedro Gomez Nieto Guardia Zibileko kapitainak eta Alberto Perote CESIDeko buruzagiak «ustez» izan zuten elkarrizketa jasotzen duen audioaren edukia. | Donostiako Udalak adierazpen instituzional bat onartu du eskatuz guardiako epaitegiari eta Espainiako Fiskaltzari azter dezatela Mikel Zabalzaren (1952-1985) kasua berriro irekitzea. Udal talde guztiek, hau da, EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk, Elkarrekin Donostiak eta PPk sinatutako adierazpenak proposatzen du Pedro Gomez Nieto Guardia Zibileko kapitainak eta Alberto Perote CESIDeko buruzagiak «ustez» izan zuten elkarrizketa jasotzen duen audioaren edukia «sakon» azter dadila. Público egunkariak argitaratu zuen duela bi aste pasa, eta baieztatzen du Zabalza Intxaurrondon (Donostia), Guardia Zibilaren kuartelean, torturatuta hil zela.
Audio horretan Gomez Nietok eta Perotek adierazten dutenez, torturatzaileek «plastikozko poltsa» buruan jarri ziotelako hil zen Zabalza. Udalbatzaren testuan hori zehaztu dute, baita Gomez Nietok nola esan zion Peroteri Zabalza galdekatu zutenei «eskua joan» zitzaiela ere. «Audio horren transkripzioa froga moduan erabili zuen familiak duela 25 urte egin zen epaiketan. Halere, orain arte ez dira baliagarriak izan familiak gertaera horiek sakon aztertzeko egindako ahalegin guztiak», azpimarratu dute udal taldeek.
Testuan gogoratu dute Zabalza duela 35 urte atxilotu zutela, beste pertsona batzuekin batera, eta egotzi ziotela ETAkoa izatea. Udal taldeek nabarmendu dute Intxaurrondora «bizirik» eraman zutela. «Eta egun batzuk geroago hilik agertu zen Bidasoa ibaian». Adierazpenaren arabera, «gizartearen zati handi batek» inoiz ez zuen sinistu Guardia Zibilaren bertsioa, «indarrean dagoena». Poliziaren esanetan, ETAk armak gordetzeko zuen zulo bat egiaztatzen ari zirenean, Zabalzak ihes egin zuen, eta, zulo batetik ibaira erori ondoren, itota hil zen.
Udaleko langilea zen Zabalza, Donostian bizi zen, eta oharrean gogoratu dute 1985eko abenduaren 6an mozio bat onartu zuela udalbatzak «desagerpenaren larritasunak» eraginda. Eskatu zuen Zabalza non zegoen argitzeko ikerketa egiteko, eta konpromisoa hartu zuen laguntzeko. Gaur argitaratutako testuan oroitu dute mozio hura berresteko konpromisoa hartu zuela udalak 2015eko azaroaren 26an.
Txibitek bat egin du parlamentuaren eskaerarekin
Zabalzari gertatutakoa xeheki aztertzeko eskaera bateratua egin zuen Nafarroako Parlamentuak joan den martxoaren 1ean. EH Bilduk, Ahal Duguk eta Ezkerrak proposaturiko testuan eskatu zuten, hain zuzen, audioak «sakonki ikertzeko». Horren harira galdera bat egin dio, gaur, Nafarroako Parlamentuan, Geroa Baik Maria Txibiteri, eta Nafarroako lehendakariak erantzun du gobernuak «bere» egiten duela ganberak aho batez onartutako adierazpena. «Gobernuak pentsamendu horrekin bat egin eta hori konpartitu besterik ezin du egin», adierazi du. «Gure obligazioa da edozein indarkeriaren edo giza eskubideen urraketaren biktimen, eta justiziaren, erreparazioaren eta egiaren defentsan engaiatzea. Hori zen adierazpenaren helburua». |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194818/aldundiek-zerga-pizgarriak-emango-dizkiete-negozioei-alokairuak-txikitzen-dizkietenei.htm | Ekonomia | Aldundiek zerga pizgarriak emango dizkiete negozioei alokairuak txikitzen dizkietenei | Autonomoen zerga ordainketak atzeratu dituzte 2021. urtearen lehen erdialdean. | Aldundiek zerga pizgarriak emango dizkiete negozioei alokairuak txikitzen dizkietenei. Autonomoen zerga ordainketak atzeratu dituzte 2021. urtearen lehen erdialdean. | Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako foru ogasunek foru dekretu arau berri bat adostu dute, eta aurki eramango dute hiru lurralde historikoetako diputatuen kontseiluetara. Horren bidez, «COVID-19aren pandemiak eragin duen krisi ekonomikoak gehien kaltetu dituen sektoreak» lagundu nahi dituztela ziurtatu dute, eta bereziki autonomoak eta enpresa txikiak.
Hartutako neurrien artean, aldundiek nabarmendu dute zerga pizgarri berri bat ezarriko dutela negozioei alokairua jaisten dieten alokatzaileentzat; esaterako, ostalaritzan edo merkataritza txikian.
Kenkari aplikagarria izango da, bai negozioen alokairuetatik eratorritako errentei dagokienez, bai negozio lokalen eta pabiloien alokairuei dagokienez, eta baita jarduera ekonomikoak egiten diren etxebizitzen alokairuen kasuetan ere. PFEZ errenta zergan eta sozietate zergan ezarriko dute.
Horrela, PFEZaren kasuan, jaitsitako zenbateko osoa gastu kengarri gisa hartuko da. Hala ere, alokairua alokatzailearentzako kapitalaren etekina den kasuetan, sarrera nahikoak ez izateagatik kengarri ez den gastuaren zatia kenkari gisa erabiltzeko eskubidea egongo da, kuota osoaren %15. Kenkaria aplikatu ahal izateko kuota nahikorik ez dagoen kasuetarako, hurrengo urteko PFEZean aplikatu ahal izango da.
Sozietateen gaineko zergaren kasuan, alokatzaileek hemen ere gastu kengarri gisa izango dute COVID-19 dela-eta jarduera ekonomikoa bereziki kaltetua izan dutenen alokairuaren errentan egindako murrizpenaren zenbateko osoa.
Bi baldintza bete beharko dituzte kenkaria jaso nahi dutenek. Lehenik, alokairuaren zenbatekoaren jaitsiera gutxienez 2021. urteko hiru hilabetetan ere luzatuko da; eta, bigarrenik, ezingo da egon inongo konpentsaziorik edota denboran aurrerago egindako alokairuko errentaren berreskurapenik, ez etorkizunean alokairuaren errentan egindako igoeren bitartez, ezta bestelako laguntzen edota maizterrak edota hirugarren pertsonek egindako beste edozein motatako kontraprestazioen bitartez ere.
Autonomoen errenta
Bigarren neurria autonomoei dagokie. 2020. urteko lau hiruhilekoetan egin bezala, jarduera ekonomikoak egiten dituzten PFEZaren zergadunek ez diete foru ogasunei derrigorrean autolikidatu eta ingresatu beharrik izango 2021. urteko lehen eta bigarren hiruhilekoei dagozkien ordainketa zatikatuak.
Azkenik, aldundiek kenkari berriak ezartzea adostu dute, COVID-19a dela-eta bereziki kaltetu diren jarduera ekonomikoak berriro ere jarduerara itzultzen laguntzeko. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194819/covid-19-iraunkorra-dutenek-aitortza-eta-arreta-egokia-eskatu-dituzte.htm | Gizartea | COVID-19 iraunkorra dutenek aitortza eta arreta egokia eskatu dituzte | Koronabirusaren sintomak luzaroan dituztenen plataformak gogoratu du lehen olatuan gaixotu ziren hainbat lagunek oraindik sintomak dituztela. | COVID-19 iraunkorra dutenek aitortza eta arreta egokia eskatu dituzte. Koronabirusaren sintomak luzaroan dituztenen plataformak gogoratu du lehen olatuan gaixotu ziren hainbat lagunek oraindik sintomak dituztela. | Gaur da urtebete OME Osasunaren Mundu Erakundeak ofizialki esan zuela COVID-19ak eragindakoa pandemia bat zela, eta, urtemuga horren harira, COVID-19 iraunkorra duten gaixoen plataformak agiri bat kaleratu du. Lehen olatuan SARS-CoV-2 gaitzarekin gaixotu eta oraindik koronabirusaren sintomak dituztenek osatzen dute Long COVID ACTS elkartea —Espainiako hainbat erkidegotako gaixoek osatzen dute, tartean Euskal Herrikoak—. Plataformak oharrean azaldu du gaixotu zirenetik urtebetera oraindik sintomak dituztela eta, kasu batzuetan, hasierako sintomekin batera beste batzuk garatu dituztela. Bizi duten egoeraren larritasuna eta eragiten dien ezinegona azaldu dute: «Hilabete hauetan gaixotasunari aurre egin behar izan diogu, eta zalantza eta galdera asko izan ditugu. Urte zaila izan da, gorabeheratsua, baina ez diogu uko egin sendatzeko animoari».
OMEk aitortua du COVID-19 iraunkorra existitzen dela, baina plataformak gogoratu du oraindik pauso asko geratzen direla emateko aitortza eta arreta egokia lortu arte: «Gaixotasuna ikuspuntu medikotik, legaletik eta administratibotik aitortua izateko lanean jarraituko dugu». Gaitza iker dadila eskatu dute, halaber. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194820/fukushimako-produktuei-ezarritako-murrizketak-ezabatzeko-eskatu-du-japoniak.htm | Mundua | Fukushimako produktuei ezarritako murrizketak ezabatzeko eskatu du Japoniak | Zentral nuklearrean gertatutako istriputik hamar urte igaro direnean, eremu hartako elikagai produktuen inportazioa mugatzeko neurriak dituzte mundu osoko hamabost herrialde eta nazioarteko erakundek. | Fukushimako produktuei ezarritako murrizketak ezabatzeko eskatu du Japoniak. Zentral nuklearrean gertatutako istriputik hamar urte igaro direnean, eremu hartako elikagai produktuen inportazioa mugatzeko neurriak dituzte mundu osoko hamabost herrialde eta nazioarteko erakundek. | Fukushimako zentral nuklearrean gertatutako istripuak Japoniako ekonomian eragin nabarmena izan zuen. Eremu hartan ekoizten diren elikagai produktuen inportazioa murrizteko neurriak hartu zituzten mundu osoko 54 herrialdek eta nazioarteko erakundek, eta, hamar urte igaro diren honetan, murrizketa horiek martxan jarraitzen dute haietako hamabostetan. Urteurrena baliatuz, Japoniako Gobernuak «erabat deitoragarritzat» jo ditu, eta lehenbailehen kentzeko eskatu.
Lurralde hartako elikagaien inportazioaren aurkako neurriak dituztenen artean daude Europako Batasuna, Txina, Hong Kongeko eskualde autonomoa eta Taiwan. Azken hirurak Japoniako elikagai produktuen bost inportatzaile nagusietako hiru dira, eta horiei bidali die mezua, nagusiki, Toshimitsu Motegi Atzerri ministroak. Adierazi du Japoniako Gobernuak «ahal duen guztia» egingo duela egoera aldatzeko. Betiere, «ebidentzia zientifikoetan» oinarrituta.
Zentralaren inguruko eremuetako nekazaritza eta arrantza elikagaien eta baso ustiapenetik ateratako produktuen esportazioak nabarmen jaitsi ziren istripuaren ostean, eta ez ziren 2011 aurreko kopuruetara iritsi 2017ra arte. Ordutik, gainera, «hurrengo hiru urteetan jarraian, inoizko daturik onenak» izan dituzte, Motegiren arabera. Japoniak, ordea, pauso bat gehiago eman nahi du, eta, horretarako, ezinbestekotzat jotzen du murrizketak amaitzea.
Arrantza industriaren kasuan, urtebete baino gehiago itxaron behar izan zuten lanera itzultzeko, uretan atzeman zituzten isotopo erradiaktiboen ondorioz. Orain, hondakin nuklearrak itsasoan hondoratzearen alde egin du Tokiok; ondorio kaltegarririk izango ez duen erabakia, haien esanetan. Arrantzaleen haserrea eragin du, ordea, eta Japoniako Arrantzale Elkarteko presidente Takashi Nitsumak uste du «urak kutsatuko» dituela, industria «tunelaren amaieran dagoen argia» ikusten hasi denean.
Ez dira murrizketak, baina, arazo bakarra. Motegik adierazi du ezbehar nuklearraren inguruan sortu diren «zurrumurruek» ere kalteak eragin dituela eremu haren «izen onean». NBE Nazio Batuen Erakundeak erradioaktibitateak izandako eraginen inguruko txosten bat argitaratu berri du, Japoniako Gobernuak publikatutakoekin bat egiten duena. Hura, ordea, zalantzan jarri dute erakunde ugarik. Unscear NBEren Erradiazio Atomikoaren Efektuen inguruko Batzorde Zientifikoak, besteak beste, ezeztatu egin du ezbeharraren eta eremuan gaixotasunen intzidentziak gora egin izanaren arteko lotura: «Fukushimako biztanleen artean ez da atzeman erradiazioaren eraginari zuzenean egotzi ahal zaion ondorio kaltegarririk».
Beste ondorio batzuk atera dituzte, baina, besteak beste, Greenpeace eta Human Rights Watch GKE gobernuz kanpoko erakundeek, eta salatu dute «ziurgabetasuna» eta «kontraesanak» nagusi direla Unscearren idatzian: «Txostenak dio ezin ditugula erradiazioari lotutako minbizi motak bereizi, baina horrek ez du esan nahi ez denik minbizia kasurik egon istripuaren eraginez». Hala, ezbeharrarekin lotuta, 4.400 lagun minbiziaz hil direla uste du Greenpeacek.
Babesa eskertuz
Nazioartearentzako esker oneko hitzak ere izan ditu Motegi Atzerri ministroak, eta ezbeharrari aurre egiteko jasotako laguntza guztia gogoratu du: besteak beste, bilaketa lanak egiteko eta artatze lanetan aritzeko 24 herrialdeetatik iritsitako langileak, eta mundu osotik bidalitako 132 milioi euroko dohaintza. «Herriak ez du inoiz ahaztuko erakutsitako eskuzabaltasuna, eta Japoniako ekialdeko lurrikara handiaren harira emandako babesa», nabarmendu du.
Ezbehar naturalak gero eta ohikoagoak dira eremuan, eta horri aurre egiteko prebentzio neurriak indartzearen garrantzia azpimarratu du Motegik. Bide horretan Tokiok eginiko lana txalotu du NBEko idazkari nagusi Antonio Guterresek ere: «Lidergoan da, ezbeharren prebentzioari dagokionez». |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194821/435-positibo-zenbatu-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 435 positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian | Gora egin du kutsatuen kopuruak eta positibo tasak: bezperan baino 48 kutsatu gehiago zenbatu dituzte azken 24 orduetan, eta tasa %3,7tik %4,18ra igo da. | 435 positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. Gora egin du kutsatuen kopuruak eta positibo tasak: bezperan baino 48 kutsatu gehiago zenbatu dituzte azken 24 orduetan, eta tasa %3,7tik %4,18ra igo da. | Aurreko egunean baino positibo gehiago zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian azken 24 orduetan: 435 zehazki. Diagnostiko probak aurreko egunean baino 150 inguru gutxiago egin dituzte, eta positibo tasak gora egin du: %3,7 zen atzo, %4,18 gaur.
Kutsatuen igoera orokorra izan da ia herrialde guztietan; Gipuzkoa izan da atzoko datuen azpitik mantendu den bakarra, 106 kutsaturekin, bezperan baino bat gutxiago. Gainontzekoetan igoera igarri da. Bizkaiak 201 zenbatu ditu, atzo baino 30 gehiago. Nafarroan 66 izan dira positiboak, atzoko 52ekin alderatuta, eta Araban 58. Atzo 49 izan ziren han. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194822/itxaro-borda-eta-luis-garcia-montero-izango-dira-donostiako-poesialdian.htm | Kultura | Itxaro Borda eta Luis Garcia Montero izango dira Donostiako Poesialdian | Donostiako Poesiaren Astearen hirugarren aldia hilaren 22tik 26ra egingo da. 'Ulu, ala, ele, Abere ba' ikuskizun poetikoa ere estreinatuko dute | Itxaro Borda eta Luis Garcia Montero izango dira Donostiako Poesialdian. Donostiako Poesiaren Astearen hirugarren aldia hilaren 22tik 26ra egingo da. 'Ulu, ala, ele, Abere ba' ikuskizun poetikoa ere estreinatuko dute | Poesialdia, Donostiako Poesiaren Astea, hirugarren aldiz egingo da, martxoaren 22tik 26ra, Donostia Kulturako hainbat gunetan. Aurreko aldietan bezala, Donostia Kulturak bat egin nahi du, horrela, martxoaren 21ean, olerkiaren irakurketa, idazketa eta argitalpenerako egitasmoak sustatzeko UNESCOk 1999an izendatu zuen Poesiaren Nazioarteko Egunaren ospakizunarekin.
Aurtengo programazioa hilaren 22an hasiko da, astelehenean. Itxaro Bordak bere obra poetikoaren gako nagusiak azalduko ditu, Iratxe Retolazaren laguntzarekin, Ernest Lluch kultur etxeko areto nagusian (19:00), eta, aldi berean, zenbait poemaren irakurraldia eskainiko du.
Hurrengo egunean, 23an, Viktoria Eugeniako Club Aretoan Ulu, ala, ele, Abere ba ikuskizun poetikoak palindromoak izango ditu abiapuntu. Bigara bikote sortzaileko kideek (Itziar Aranburu eta Jon Ander Garcia) Abere ba palindromo ilustratuen piztegia liburua eta erakusketa egin ondoren, ikuskizuna sortu dute Amorante (Iban Urizar) eta Okene Abrego musikariekin batera. Musika, hitza eta irudia, aurreraka eta atzeraka. 23rako sarrera guztiak amaitu direnez, 26an beste emanaldi bat egingo dute.
24an, asteazkenean, Luis Garcia Montero poeta, idazle, kritikari eta irakaslearen txanda izango da. Esperientziaren poesiaren adierazgarririk handiena da García Montero, poesia espainiar garaikidearen funtsezko ahotsa. Itziar Minguez poetarekin solasean arituko da bere obra eta ibilbidearen inguruan, Ernest Lluch kultur etxean.
Azkenik, hilaren 25ean, IV. Donostia Kultura Poesia Lehiaketaren sari banaketa egingo da. Donostia Kulturak eta Balea Zuria argitaletxeak elkarlanean antolatua, euskarazko poesia zabaldu eta 35 urte bete gabe dituzten idazle gazteen lanari bultzada emateko asmoz sortua izan da lehiaketa. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194823/itpk-dirua-galdu-zuen-iaz-lehen-aldiz.htm | Ekonomia | ITPk dirua galdu zuen iaz, lehen aldiz | Lantaldea %15 txikitu du; aurten ez du uste gehiago txikituko duenik, baina 2022rako «kristalezko bolarik» ez duela azaldu du Carlos Alzola konpainiako presidenteak. | ITPk dirua galdu zuen iaz, lehen aldiz. Lantaldea %15 txikitu du; aurten ez du uste gehiago txikituko duenik, baina 2022rako «kristalezko bolarik» ez duela azaldu du Carlos Alzola konpainiako presidenteak. | Hegazkin berrien enkarguen amiltzeak bete-betean eragin die Euskal Herriko sektore aeronautikoko enpresei, eta gorriz tindatu dituzte ITP Aeroren emaitzak. Sortu zenetik lehen aldiz, dirua galdu du Zamudioko konpainiak; hamahiru milioi euro, hain zuzen ere. 2019an, esaterako, 95 milioi euro irabazi zituen.
Carlos Alzola konpainiako presidenteak azaldutakoaren arabera, enpresaren salmentak laurden bat jaitsi ziren iaz, 735 milioi euroraino. Hala ere, emaitza operatibo positiboari eutsi ahal izan zion, bi milioi euroko EBIT batekin. Baina bere aktibo batzuen balio galerak eta lantaldea murriztearen kostuek (kalte ordainak) galerak ekarri dizkiote azken emaitzetan.
Izan ere, lantaldea asko murriztu du ITP Aerok. 2020. urtea 3.559 langilerekin bukatu zuen, urtebete lehenago baino %11 gutxiagorekin. Baina otsailean gauzatu zituen PCB adarreko 83 kaleratze, Barakaldon eta Sestaon, eta, horiekin, %15era iritsi da lantaldearen murrizketa. Gainera, fabrika horietan geratzen diren langileak aldi baterako erregulazioan jarri nahi dituela baieztatu du Alzolak, atal horretan lanaren jaitsiera handiagoa izan delako, %50ekoa.
ITPko buruak ez du espero aurten langile gehiago kaleratzea, baina ez du ezer baztertu 2022rako: «Ez dut kristalezko bolarik». Pandemiaren bilakaerak baldintzatuko du hegazkingintzaren etorkizuna, baina, edonola ere, Alzolak uste du negozioa ez dela 2019an zuen mailara iritsiko 2024-2025 arte.
Gaur egun, Rolls Roycerena da ITP, baina konpainia ingelesak salgai jarri du Euskal Herriko adarra. Salmenta ez da prozesu erraza, Rolls Roycek ez diolako ITP lehiakide zuzen bati saldu nahi, eta Madrilgo gobernua Espainiako akziodun indartsu bat bilatzen ari delako, konpainiak atal militarra ere bai baitauka. «Salmentari buruz, ezer gutxi esan dezaket», azaldu du Alzolak. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194824/rider-en-egoera-arautzeko-akordioa-itxi-du-espainiako-gobernuak.htm | Ekonomia | 'Rider'-en egoera arautzeko akordioa itxi du Espainiako Gobernuak | Banatzaileei eragingo die soilik; kanpoan geratu dira zaintza lanak egiten dituzten beharginak. | 'Rider'-en egoera arautzeko akordioa itxi du Espainiako Gobernuak. Banatzaileei eragingo die soilik; kanpoan geratu dira zaintza lanak egiten dituzten beharginak. | Espainiako Lan eta Ekonomia Sozialeko Ministerioak, CCOO eta UGT sindikatuek eta CEOE eta Cepyme patronalek akordioa lortu zuten asteazken gauean, edozein produktu plataforma digitalen bidez banatzen duten langileen ('rider'-en) lan egoera arautzeko. Azkenean, arautik kanpo geratuko dira beste plataforma batzuetako langileak, hala nola mendeko pertsonak zaintzeko beharginak eskaintzen dituztenetakoak, sindikatuek hala eskatu zuten arren.
Ia bost hilabete kostatu da gobernuaren, sindikatuen eta patronalen arteko akordioa lortzea. Rider-en inguruko eztabaida 2017an hasi zen, eta ordutik hainbat epai kaleratu dira. Gehienetan epaileek ebatzi dute langile horiek ezin zutela autonomo gisa jardun, soldatapekoak izan behar zutela.
Langileei buruzko informazioa
Artikulu bakarra izango du arauak. Horko lehenengo atalak enpresak behartuko ditu lan baldintzei eragiten dieten algoritmoei eta adimen artifizialeko sistemei buruzko informazioa enpresa batzordeei ematera; eta bigarrenak ezartzen du plataformen banatzaileak soldatapekoak direla, eta ez autonomoak
Bigarren puntu hori izan da eztabaidaren muina, baina aurrenekoaren menpe dago hein handi batean. Epaitegiek lan harremana dagoela argudiatzeko arrazoietako bat izan da banatzaileak telefono aplikazioaren menpe daudela, hori gabe ezingo luketela lan bera egin, eta, besteak beste, horregatik ez direla autonomoak. Aplikazio hori, baina, baldintzatuta dago, eta aldagai ugari ditu: prestasuna, bezeroen bozak..., eta horien arabera erabakitzen da nork egingo duen hurrengo enkargua.
Gobernuaren eta eragileen akordioaren ostean, araua idatzi eta tramitatzea falta da. Errege dekretu bat izango da. Behin onartuta, hiru hilabeteko epea izango dute plataformek langileen egoera araudi berrira egokitzeko. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194825/mugen-itxiera-malgutzeko-eskatu-dio-nafarroako-gobernuak-pirinio-atlantikoetako-prefetari.htm | Gizartea | Mugen itxiera malgutzeko eskatu dio Nafarroako Gobernuak Pirinio Atlantikoetako prefetari | Pasabideak itxi izanak inguruko biztanleei «eragozpen ugari» eragiten dizkiela salatu du Nafarroak. Mugen itxiera «luze gabe» kenduko duela erantzun du Eric Spitz prefetak | Mugen itxiera malgutzeko eskatu dio Nafarroako Gobernuak Pirinio Atlantikoetako prefetari. Pasabideak itxi izanak inguruko biztanleei «eragozpen ugari» eragiten dizkiela salatu du Nafarroak. Mugen itxiera «luze gabe» kenduko duela erantzun du Eric Spitz prefetak | Iragan urtarrilean, Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko zortzi pasabide ixtea erabaki zuen Pirinio Atlantikoetako Prefeturak; ohar batean adierazi zuenez, «terrorismoaren aurkako borroka indartzeko» xedearekin. Zehazki, honako bide hauek itxi zituzten: Hendaia eta Hondarribia lotzen dituen itsasoko joan-jinkaria; Hendaiako merkantzia zubia; Lizuniagako lepoa; Lizarrietako lepoa; Sarako bidea, Berruet bentaren heinean; Izpegiko lepoa; Aldudeko ibarra eta Iturzaetako lepoa.
Atzo, Atlantikoko Europa Hegoaldeko Erregioen Konferentzian parte hartu zuten Nafarroako Gobernuak eta Pirinio Atlantikoetako Prefeturak, eta, bertan, Sergio Perez Garciak, Nafarroako Kanpo Ekintzetarako zuzendari nagusiak, mugen itxiera malgutzeko galdegin zion Eric Spitz prefetari. Perezen esanetan, mugako zortzi pasabide itxi izanak «eragozpen ugari» eragin dizkie inguruko biztanleei: «Lan edo familia arrazoiengatik lurralde batetik bestera ibili behar dutenen mugimendua oztopatzen du, eta martxan diren lankidetza proiektuen garapena zaildu». Hori dela eta, «salbuespenak» ezartzeko eskatu zion gobernuko ordezkariak prefetari.
Nafarroako Gobernuak ohar batean azaldu duenez, prefetak erantzun zuen muga ixteko erabakia «ezohiko baldintzatan» hartu zela, eta debekua «luze gabe» kentzeko asmoa dutela. Hala ere, prest azaldu zen zenbait neurri adosteko, «inguruko herritarrek pairatzen dituzten eragozpenak arintze aldera».
Eric Spitz prefetak, ordea, atzo France Bleu irratian egindako elkarrizketa batean esan zuen ez duela aurreikusten mugako pasabideen irekitzea «luze gabe». Gaineratu zuen, «solaskideak», hau da, Hego Euskal Herriko erkidegoak «fermuki» jokatzen ari direla «Espainiako egoera» epidemiologikoa ikusita. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194826/estrasburgok-ontzat-jo-du-espainiak-estatuaren-biktima-bati-kalte-ordaina-ukatzea.htm | Politika | Estrasburgok ontzat jo du Espainiak estatuaren biktima bati kalte-ordaina ukatzea | Giza Eskubideen Europako Auzitegiak bide berean emandako laugarren ebazpena da. | Estrasburgok ontzat jo du Espainiak estatuaren biktima bati kalte-ordaina ukatzea. Giza Eskubideen Europako Auzitegiak bide berean emandako laugarren ebazpena da. | Giza Eskubideen Europako Auzitegiak ontzat jo du Espainiako Estatuak kalte-ordaina ukatzea Jesus Mari Ijurko HBko kidea zenaren alargunari eta alabei. Espainiako Gobernuak ezarririko irizpidea da ETArekin lotura izan zezaketen indarkeriaren biktimei ordainak pagatzea, eta hori laugarrenez onetsi du Estrasburgok.
Gobernuak, 1999ko Terrorismoaren Biktimekiko Elkartasunerako Legean oinarrituta, Ijurkoren senideek 96.161 euroren kalte-ordaina jaso zuten. 2012an, berriz, 180.000 euroren kalte-ordaina eskatu zuten desgaitasun osoagatik, Terrorismoaren Biktimen Aitortzarako eta Babeserako 29/2011 Legean oinarrituta. Espainiako Barne Ministerioak baztertu egin zuen eskaria, Espainiako Poliziaren eta Guardia Zibilaren txostenen arabera, Ijurkok «lotura» zeukalako Amnistiaren aldeko mugimenduarekin, Herri Batasuneko kidea zelako eta 1978an ETAren agiri batzuk zituela atxilotu zutelako.
Batallon Vasco Españolek 1980an egin zuen Ijurkoren eta Carmen Illarramendi haren emaztearen aurkako atentatua, Errenterian (Gipuzkoa). Bizirik irten ziren, baina Ijurkori hanka bat eta esku bat kendu zioten.
Horiei diru laguntza gehigarriak ukatzea ontzat jo du orain Estrasburgok, argudiatuta Barne Ministerioak eta Auzitegi Nazionalak aintzat hartu zituztela polizia txostenetan jasotako elementuak. Europako epaileek uste dute kasu honetan ez dela urratu Giza Eskubideen Ituna. Orain arte, Estrasburgok ebatzi izan du kalte-ordainak ukatzeak ez duela urratzen estatu indarkeriaren biktimen errugabetasun printzipioa eta, era berean, ez duela Espainia derrigortzen ordain horiek ematera. Ildo beretik jo du oraingoan ere.
Jorge Fernandez Diaz Espainiako Barne ministro zelarik, Espainia hasi zen BVEren eta GALen zenbait biktimari kalte-ordainak ukatzen, biktima horiek ETAkoak zirelakoan. Gai horren inguruko Europako Hitzarmena eta 2011ko Espainiako Biktimen Legea baliatu zuen horretarako: lege horretan agertzen da biktimei kalte-ordainak ukatzeko aukera baldin eta biktima horiek «indarkeriazko ekintzak egiten dituen erakunderen batekin harremana» baldin badute.
Baina kasu gehienetan ez zen egon inongo epairik biktima horiek ETAkoak izan zirela frogatzeko: Espainiako Gobernuaren hitza baino ez. Are gehiago, BVEk hildako zenbait biktimaren kasuan, «ezker abertzalearen ingurukoak» edo «Herri Batasunekoak» izatea baino ez zien leporatzen Espainiako Gobernuak. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194827/verterrek-bazekien-zabortegia-edonoiz-eror-zitekeela.htm | Gizartea | Verterrek bazekien zabortegia edonoiz eror zitekeela | Bizkaiko Lan Ikuskaritzaren txostenak baieztatu du Ertzaintzak auziaz egindako ikerketa. | Verterrek bazekien zabortegia edonoiz eror zitekeela. Bizkaiko Lan Ikuskaritzaren txostenak baieztatu du Ertzaintzak auziaz egindako ikerketa. | Bizkaiko Lan Ikuskaritzak Durangoko 1. Instrukzioko Epaitegiaren esku utzi duen txostenaren arabera, Verter Recycling 2002 SM Zaldibarko (Bizkaia) zabortegiaren jabeak bazekien luizi bat edonoiz gerta zitekeela, horretarako «arriskua berehalakoa» zela. Vocento taldeko hedabideek argitaratu dutenez, ikuskaritzak txostenean jaso du instalazioaren kudeatzaileek iazko otsailaren 3tik zekitela zabortegian «hainbat pitzadura» zeudela. Luizia hiru egun geroago gertatu zen, otsailaren 6an, eta milaka tona hondakinen azpian harrapatuta gelditu ziren Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran beharginak —Beltran oraindik ez dute topatu—. Txostenak dioenez, «kausazko harreman bat» dago bi heriotza horien eta enpresak langileen segurtasunari eta lan osasunari dagokionez dituen «betebeharren» artean. Bizkaiko Lan Ikuskaritzak, horrenbestez, Ertzaintzak auzi horri buruz egindako ikerketa baieztatu du. Hain zuzen, Polizia autonomikoak lekukoen bidez jasotako informazioa eta BERRIAk eskuratutako ikerketa bat aintzat hartuta, berripaper honek joan den urriaren 1ean argitaratu zuen zabortegia erori egin zitekeela jakinarazi ziotela Verterri luiziaren astean.
Lan ikuskaritzak Sofia Maria Sanchez Ortega instrukzioko epailearen esku utzi duen txostenak dio Geyser HPC ingeniaritza enpresako hainbat teknikari Zaldibarren izan zirela otsailaren 4an eta 5ean, eta gomendatu ziotela Verterri pitzaduren jatorriari buruzko ikerketa bat egitea. Otsailaren 5ean, luiziaren bezperan, ikertutako puntuetan mugimenduak atzeman zituzten topografoek, eta «harridura» plazaratu zuten, emaitzek egoera «ezohiko baten berri» ematen zutelako.
Txostenaren arabera, luiziaren egunean, goizean, Geyserreko ingeniari batek ohartarazi zien Verterren jabeei zabortegiaren aurrealdean «desplazamendu anormal bat» atzeman zutela, eta gomendatu zien hala indusketa lan oro etetea, nolla zabortegiaren aurrealdean ez zezatela jarraitu zaborrak pilatzen. 09.33 ziren. Ordu batzuk geroago, beste ohartarazpen bat egin zien: zabortegia «pitza» zitekeela eta horrek «hondakin masaren desplazamendu bat» eragin zezakeela.
Baina teknikarien ohartarazpenak gorabehera, Jose Ignacio Barinaga buru duen enpresak ez zuen, txostenak jaso duenez, «inongo» erabakirik hartu «jarduera mantsotzeko helburuarekin», eta, horrez gainera, ez zien «arrisku horren» berri eman langileei. Hori «arau hauste oso larria» da, Bizkaiko Lan Ikuskaritzaren ustez, eta 300.000 euroko isuna jartzea proposatu du.
Barinaga Verterren jabe eta sortzaileari, Arrate Bilbao Barinaga kudeatzaileari eta Juan Ignacio Etxebarria azpiegiturako ingeniariari zuhurtziagabekeria larriz eragindako giza hilketa inputatu zien epaileak, joan den uztailean. Atxilotu egin zituzten uztailean, baina bi egun geroago utzi zituzten aske, kautela neurriak jarrita. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194828/hotzak-birusaren-hedapena-errazten-duela-egiaztatu-du-ikerketa-batek.htm | Gizartea | Hotzak birusaren hedapena errazten duela egiaztatu du ikerketa batek | Tenperatura igo ahala transmisioa gutxitzen dela ondorioztatu du Oviedoko Unibertsitateak egindako ikerketa batek. | Hotzak birusaren hedapena errazten duela egiaztatu du ikerketa batek. Tenperatura igo ahala transmisioa gutxitzen dela ondorioztatu du Oviedoko Unibertsitateak egindako ikerketa batek. | Oviedoko Unibertsitateak (Espainia) egindako ikerketa batek egiaztatu du aldagai klimatikoek zerikusia dutela SARS-CoV-2 birusaren hedapenean; zehazki, ikertzaileek egiaztatu ahal izan dute tenperatura hotzetan bizkortu egiten dela birusaren transmisioa pertsonen artean. Kontrara, zenbat eta tenperatuta handiagoa izan, orduan eta motelago hedatzeko gai da birusa. Ikerketak dio tenperaturak gradu bat gora egin ahala, milioi bat biztanleko 8,5 kutsatu gutxiago sortzen direla egun bakar batean.
Juan Luis Fernandez-Martinez katedratikoak eta Jose Maria Loche Fernandez-Ahuja ikasleak landu dute ikerketa, eta International Journal of Hygiene and Environmental Health aldizkarian argitaratu da. Ikerketa horrek dio presio atmosferikoak eragina duela birusaren transmisioan: zehazki, presio atmosferikoa apalagoa den heinean handitzen dela transmisio tasa. Eguneko eguzki orduek eta euriak, ordea, ez dute hainbeste eragiten birusaren hedapenean, ikerketak dioenez. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194829/sendagaien-europako-agentziak-oniritzia-eman-dio-dosi-bakarreko-janssen-txertoari.htm | Gizartea | Sendagaien Europako Agentziak oniritzia eman dio dosi bakarreko Janssen txertoari | Johnson&Johnson botika etxearen txertoa dosi bakarreko lehen txertoa izango da, eta 55 milioi dosi bidaliko dituzte Europako Batasunera apiriletik aurrera. | Sendagaien Europako Agentziak oniritzia eman dio dosi bakarreko Janssen txertoari. Johnson&Johnson botika etxearen txertoa dosi bakarreko lehen txertoa izango da, eta 55 milioi dosi bidaliko dituzte Europako Batasunera apiriletik aurrera. | Europa beste txerto bat jasotzeko bidean da. Johnson&Johnsonek sortutako Janssen txertoari komertzializatzeko baimena ematearen alde agertu da Sendagaien Europako Agentzia. Txerto horrek eragin nabarmena izango du Europako txertaketa kanpainan, dosi bakarrekoa baita, orain arteko guztiak ez bezala. Agentziak adierazi du txertoa «sakon» aztertu duela, eta ondorioztatu du botika etxeak emandako datuak bat datozela «segurtasun, kalitate eta eraginkortasun» irizpideekin. Txerto hori, onartutako guztiak bezala, 18 urtetik gorako biztanleekin erabiltzeko baimendu du agentziak.
Iazko abendu hasieran ekin zion Sendagaien Europako Agentziak txerto hori aztertzeari, eta ondorioztatu du gutxienez %66ko eraginkortasuna duela. Botika etxeak, aldiz, adierazi du %85ekoa dela eraginkortasuna, baina Hegoafrikan egindako azterketetan %57koa izan da. Europako Batasunak 200 milioi dosiko kontratua itxi zuen botika etxearekin, eta horietatik 55 milioi 2021eko bigarren hiruhilekoan banatzeko konpromisoa hartu zuen botika etxeak. Hebehereetako Osasun Ministerioak adierazi du kontratuak bere horretan jarraitzen duela, botika etxeak han baitu laborategia, eta apiriletik aurrera banaketekin hasiko direla aurreratu du. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194830/2021eko-world-press-photo-sarietarako-izendatu-dute-aitor-garmendia-argazkilaria.htm | Bizigiro | 2021eko World Press Photo sarietarako izendatu dute Aitor Garmendia argazkilaria | Ingurumen atalean izendatu dute Garmendia, Espainiako txerri haztegi batzuetan egindako argazki sorta batengatik. | 2021eko World Press Photo sarietarako izendatu dute Aitor Garmendia argazkilaria. Ingurumen atalean izendatu dute Garmendia, Espainiako txerri haztegi batzuetan egindako argazki sorta batengatik. | Apirilaren 15ean banatuko dituzte World Press Photo argazkilaritza sari ezagunak. Atzo jakinarazi zuten izendatuen zerrenda, eta tartean dago Aitor Garmendia Euskal Herriko argazkilaria. Ingurumen atalean izendatu dute Garmendia, Espainiako txerri haztegi batzuetan egindako argazki sorta batengatik. Animalien askapenaren aldeko ekintzailea da Garmendia, eta oihartzun nabarmena jaso dute egindako argazkiek.
Garmendiaren argazkiek abeltzaintzaren opakutasuna eta animalien ustiapen industrialaren pean gertatzen diren abusuak dokumentatzen dituzte. 2019an eta 2020an, Garmendia anonimotasunean mantentzea erabaki duen pertsona talde batekin sartu zen Espainiako 32 txerri ustiategitara. Helburua animalien industria ustiapenaren pean gertatzen diren abusuak dokumentatzea zen. Garmendiak animalien eta txerrien ongizateari buruzko araudiaren arau hauste larriak erregistratu zituen bertan, kameraren bidez.
Twitterren nabarmendu duenez, pozik jaso du izendapena Garmendiak: «Oso pozik nago sari honek animalientzako eta beren eskubideen alde itzalean lan egiten dutenentzako duen balioagatik».
Aitzinetik ere animalien askapenaren aldeko hainbat argazki lan eginak ditu Garmendiak. Hainbat herritan izan da: Mexikon, Espainian, Herrialde Katalanetan; Euskal Herrian ere bai. Etxaldeetan egon da, hiltegietan, zoologikoetan, eta animaliak erabiltzen dituzten bertze hamaika tokitan. |
2021-3-11 | https://www.berria.eus/albisteak/194831/labek-inoizko-ordezkaritza-eta-afiliatu-gehien-lortu-ditu-hegoaldean.htm | Ekonomia | LABek inoizko ordezkaritza eta afiliatu gehien lortu ditu Hegoaldean | ELAk nagusitasunari eusten dio, baina LAB da gora egiten duen sindikatu bakarra. | LABek inoizko ordezkaritza eta afiliatu gehien lortu ditu Hegoaldean. ELAk nagusitasunari eusten dio, baina LAB da gora egiten duen sindikatu bakarra. | LAB sindikatuak inoizko daturik onenak erdietsi ditu hauteskunde sindikaletan, orain arteko ordezkari gehien lortu baititu Hego Euskal Herrian. Sindikatuak zabaldutako datuen arabera, 4.528 ordezkari ditu gaur egun: hau da, ordezkaritza guztiaren %19,32.
Horrela, azken hamar urteetan izandako joerari eutsi dio sindikatu abertzaleak. 2010 datuekin alderatuz gero, 551 ordezkari gehiago ditu gaur egun: hau da, azken hamarraldian lau puntutan handitu du ordezkaritza kopurua. Eta bigarren indarra izatetik gertu dago, gainera. Orain arte lehia estua izan du CCOOrekin, baina, urtetik urtera, tartea txikituz doa.
LAB da, hain zuzen ere, 2020an gora egin duen sindikatu bakarra, 24 ordezkari gehiago eskuratuta. ELAk 168 galdu ditu; UGTk, 152, eta CCOOk, 86. Edonola ere, ELAk nagusitasunari eusten dio oraindik ere, ordezkaritzaren %36,32 baitu.
Emaitzen balorazio ona egin du sindikatuak, «maximo historikoetan» bukatu baitu urtea. «Bizitzen ari garen pandemiari, lan eta bizi baldintzen prekarizazioari aurre egiteko, borroka sindikalak areagotu behar dira, eta LAB indartsu sartu da borroka ziklo berri honetan», adierazi du Igor Arroyok, sindikatuko idazkari nagusiaren ondokoak.
Afiliazioan ere, gora
Afiliatu kopuruan ere gora eta gora ari da LAB: 45.000 afiliaturen langatik hurbil bukatu zuen iazko urtea. 2019arekin alderatuta, %3 gehiago ditu egun. Emakumeek eta gazteek hauspotu dute igoera hori, bereziki. 2020an afiliatu direnen ia erdiak (%48) 30 urtez azpikoak dira, esaterako. Azken hamar urteetan, gainera, ia %10 handitu da afiliatu kopurua. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.