date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-3-26 | https://www.berria.eus/albisteak/195490/muniainek-zaleekin-batera-ospatu-nahi-du-kopako-finala-nola-edo-hala.htm | Kirola | Muniainek zaleekin batera ospatu nahi du Kopako finala, nola edo hala | Athleticeko kapitainak esan du sumatuko dutela zaleen falta finalean, eta zuhur jokatzeko eskatu die haiei. Realak gaur bukatu du herriz herri egin duen bira, Donostian. | Muniainek zaleekin batera ospatu nahi du Kopako finala, nola edo hala. Athleticeko kapitainak esan du sumatuko dutela zaleen falta finalean, eta zuhur jokatzeko eskatu die haiei. Realak gaur bukatu du herriz herri egin duen bira, Donostian. | «Ahal dugun guztia egingo dugu zaleei garaipen hau eskaintzeko», adierazi du Iker Munian Athleticeko kapitainak klubak berak Espainiako Koparen karietara egin dion elkarrizketa batean. Kopako 24 tituluei buruzko erakusketa berezi bat jarri dute, eta handik hitz egin du Muniainek.
Izan ere, zaleen falta sentitzen du futbolariak. Esan du indar mezu asko jasotzen dituela, baina haien hatsik ez du sumatuko Sevillako La Cartuja zelaian (Espainia), Realaren kontrako finalean. «Jakina, sumatuko dugu haien falta, denbora honetan guztian San Mamesen egin dugun bezala, eta are gehiago orain, final batean, derbian, bizi dezakegun bezalako gau batez gozatzeko dagoen gogoarekin».
Zaleekin ospatu nahi luke garaipena, baina zuhurtasun mezua ere bidali die: «Superkopan ikusi genuen: estasi eta poz uneetan, jendeak modu zentzudunean ospatzen jakin zuen; ziur nago jendeak gauza bera egingo duela Kopako finalean».
Realak bukatu du bira
Realak, berriz, gaur bukatu du Gipuzkoako herrietan egin duen bira, Donostian. Ordezkaritza batek herrietako banderak jaso ditu egunotan, horiek guztiak Sevillara eramateko asmoz. 88 zituzten jasoak, eta Gipuzkoakoa gehitu dute gaur sortara.
Markel Olano ahaldun nagusiak, Harkaitz Millan Kultura, Kooperazio, Gaztedia eta Kirol diputatuarekin batera, Realeko ordezkariei harrera egin die foru jauregian. Jokin Aperribai presidenteak eta Angel Oiartzun presidenteordeak bandera txuri-urdina eman diete haiei, eraikineko balkoi nagusian jar dezaten.
«Modu sinboliko batean bada ere, gu ere zuekin izango gara Sevillan», esan die Olanok Releko agintariei. Horren ondoren, Eneko Goia Donostiako alkateak hiriko bandera eman dio Aperribairi. Aperribaik adierazi du «seguru» dagoela irabaziko dutela; «pena» handia ematen diola partida zalerik gabe jokatzeak, eta, zoritxarrez, ezingo dutela Donostiako Alderdi Eder bete. Goiak esan du taldeaz «harro» daudela, eta izango dutela ospatzeko arrazoirik apirilaren 3an. |
2021-3-26 | https://www.berria.eus/albisteak/195491/400dik-gorako-tasa-duten-herriak-itxiko-ditu-jaurlaritzak.htm | Gizartea | 400dik gorako tasa duten herriak itxiko ditu Jaurlaritzak | Azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko 400 kasu baino gehiago izan dituzten herri eta lurraldeetan itxiera perimetrala ezarriko dute. Tabernen eta jatetxeen barrualdean egoteko ordutegiak mugatuko dituzte leku horietan: 06:30etik 09:30era eta 13:00etatik 16:30era bakarrik egongo dira zabalik. | 400dik gorako tasa duten herriak itxiko ditu Jaurlaritzak. Azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko 400 kasu baino gehiago izan dituzten herri eta lurraldeetan itxiera perimetrala ezarriko dute. Tabernen eta jatetxeen barrualdean egoteko ordutegiak mugatuko dituzte leku horietan: 06:30etik 09:30era eta 13:00etatik 16:30era bakarrik egongo dira zabalik. | Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak deituta, Euskadiko Plan Zibilaren Aholku Batzordeak (Labi) bilera bat egin du gaur arratsaldean, eta atzo zabaldu zen informazioa berretsi du Urkulluk berak bileraren ondoren egindako agerraldian: zenbait neurri zorroztuko dituzte datorren astelehenetik aurrera Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Besteak beste, itxiera perimetrala ezarriko dute azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko 400eko intzidentzia tasa duten herri eta lurraldeetan, eta are gehiago murriztuko dituzte toki itxietako ordutegiak. Bihar erabakiko dute zer herriri eragingo dien neurri horiek oraingoz, eta astero eguneratuko dute zerrenda.
Eusko Jaurlaritzak gaur eman dituen datuen arabera, Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak ez dute muga hori gainditzen, nahiz eta Arabak 300dik gorako tasa duen: 322,8koa, hain zuzen; Bizkaiak 243,6koa du, eta Gipuzkoak, 229,4koa. Zenbait herriri eragingo lieke, ordea, neurri horrek: Beasain (813), Elorrio (751,9), Ermua (699,2), Lazkao (1.154,1), Muskiz (441,2), Ondarroa (548,6) eta Ordizia (883,8) itxiko lituzkete, gaurko datuen arabera. Izan ere, atzo aditzera eman zuten 5.000 biztanle baino gehiago dituzten herriak itxiko dituztela soilik; gaur, Urkulluk ez du horri buruzko ezer esan. Dena dela, bihar jakinaraziko dute zer herritan ezarriko dituzten neurri murriztaileak, eta, aurrerantzean, astelehenero eguneratuko dute zerrenda hori. Aste Santuan aldaketa bat izango da, apirilaren 5a jaieguna da-eta: asteartean eguneratuko dute zerrenda, apirilaren 6an, eta biharamunean sartuko dira neurriak indarrean.
Salbuespen bat izango da turismorako: ostatu, hotel edo jatetxeren batean erreserba gaur baino lehen egin duten herritarrek aukera izango dute leku horretara mugitzeko apirilaren 1etik 11ra, baita leku hori itxitako herriren batean badago ere. Turismoaren sektoreari laguntzeko asmoz hartu dute neurri hori, lehendakariaren esanetan. «Erreserba egina dutenek aukera izango dute joateko, baina hor dago gutako bakoitzaren erantzukizuna, joan-etorriak ahalik eta gehien murrizteko eskatu baitugu», ohartarazi du Gotzone Sagardui Osasun sailburuak.
400dik gorako tasa duten herrietan neurri murriztaileagoak ezarriko dizkiote ostalaritzari: tabernen eta jatetxeen barnealdean egoteko ordutegiak murriztuko dituzte. Bi tarte izango dira egunean: 06:30etik 09:30era eta 13:00etatik 16:30era. Gainontzean, terrazak zabalik izango dira, baina ezingo da barruan egon. Apustu etxeek ere bete beharko dituzte tarte horiek; haiek, gainera, barrualdean soilik eman ahal izango dute ostalaritza zerbitzua.
Herri horietako biztanleek aukera izango dute ondoko herrietara joateko erosketak egitera, baita aire zabalean kirola egitera ere. Herrian bertan, mugak izango dituzte kirol jardueretan: barrualdeetan, ezingo dira lau pertsona baino gehiago elkartu; profesionalek eta federatuek ez dute muga hori izango. Gainera, itxi egingo dituzte kiroldegietako aldagelak eta dutxak. Piszinetan, %35eko edukiera ezarriko dute, eta dutxak banaka erabili beharko dira.
Gainera, Espainiako Gobernuak eta autonomia erkidegoek osatzen duten kontseiluak ebatzi du eremu pribatuetan bizikideez osatutako taldeak bakarrik elkartu ahal izango direla gaurtik apirilaren 9ra.
Azken egunetan, Eusko Jaurlaritzako agintariek adierazi dute ez zegoela arrazoirik Labiren aholku batzordea elkartzeko, eta bere horretan utziko zituztela neurri murriztaileak Aste Santurako. Hala ere, datuak nabarmen okerrera egiten ari direla ikusita, atzera egin du Urkulluk. Gaur, azken sei asteetako kasu gehien atzeman dute Hego Euskal Herrian: 809. Bizkaian, 293; Nafarroan, 205; Gipuzkoan, 199, eta Araban, 104.
Urkulluk azaldu duenez, honako arrazoi hauek daude neurriak estutzeko erabakiaren atzean: transmisioa areagotu egin dela, ospitaleetako karga handitu egin dela eta Erresuma Batuko aldaera hedatzen ari dela. Azken hori da gobernuaren kezka nagusia, haren hitzetan, ondorio larriagoak dituelako gaixoengan. |
2021-3-26 | https://www.berria.eus/albisteak/195492/jaurlaritzak-bi-puntu-jaitsi-du-2021erako-hazkunde-iragarpena-67raino.htm | Ekonomia | Jaurlaritzak bi puntu jaitsi du 2021erako hazkunde iragarpena, %6,7raino | 2022 erdiralderako espero du krisi aurreko mailara itzultzea. Langabezia tasa aurten lau hamarren jaistea espero du. | Jaurlaritzak bi puntu jaitsi du 2021erako hazkunde iragarpena, %6,7raino. 2022 erdiralderako espero du krisi aurreko mailara itzultzea. Langabezia tasa aurten lau hamarren jaistea espero du. | 2021erako iragarpen zaharkitua aldatu du azkenean Eusko Jaurlaritzak. Urte hasieran ostalaritzari eta beste sektore batzuei jarritako murrizketen eta nazioarteko egoera kaskarraren ondorioz, baikorregia zen aurten barne produktu gordina %8,6 handitzea, Jaurlaritzak iragartzen zuen bezala. Eguneratutako aurreikuspenek diote Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGa %6,7 handituko dela aurten.
Bada, ordea, aldatu ez duen iragarpen bat: ekonomia 2022an itzuliko da koronabirusaren krisiaren aurretik zuen mailara. Are gehiago, urte horren erdialdera da itzultzekoa, 2022 amaieran 2020an galdutakoa —%9,5— bainao bi puntu handiagoa izango dela kalkulatu baitu Ekonomia Sailak.
Urtearen hasiera iaz iragarritakoa baino gogorragoa izaten ari da, eta eurogunean atzeraldiak jarraituko duela uste du Europako Batzordeak. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan halakorik ez duela espero esan du Pedro Azpiazu Ekonomia sailburuak, baina ez du hiruhileko arteko tasarik aurreratu nahi izan. Berez, 2020ko azkena uste baino positiboagoa izan zen, industriaren eta eraikuntzaren bultzadari esker %0,5eko tasa positiboa izan baitzuen ekonomiak.
Urte arteko tasei dagokienez, hobekuntza nabaria izango da amaitzen ari den hiruhilekotik bertatik: negatiboan jarraituko du, -%2,5ean, baina 2020ko azkeneko hiruhileko -%7,6tik urrun.
Hortik aurrera, tasa positiboetara itzultzea espero du Azpiazuk, batez ere txertaketaren eskutik jarduera ekonomikoa suspertzen bada. Bigarren hiruhileko hazkundea ikusgarria izango dela iragarri du Jaurlaritzak (%17,8), baina hori izango da iazko hiruhileko okerrenarekin alderatuko delako (-%19,5).
Industria, hobeto
Industria izango da hazkunde horren motor nagusia, 2021an beste sektoreak baino gehiago baita haztekoa, %8,3. Azpisektore batzuk jada krisi aurreko mailan daude, baina badira horretara itzultzea kostatuko zaienak ere, hala nola aeronautika eta energia.
Eskariaren aldetik, kontsumo publikoak (+%3,4) lekua egingo dio kontsumo pribatuari (+%6,9), nahiz eta Jaurlaritzak espero duen familiek zuhur jokatuko dutela eta krisiaren aurretik baino diru gehiago aurreztuko dutela. Enpresek, ordea, inbertsio handiak egingo dituztelakoan da gobernua: inbertsioa %8,4 da haztekoa aurten. «Berri ona da, hurrengo urteetan hazkunde orekatuagoa eta iraunkorragoa erraztuko duelako».
Enplegua aurten %1,5 handituko dela kalkulatu du Jaurlaritzak. Horrenbestez, langabezia tasa poliki hasiko da behera egiten: 2020ko %10,5etik %10,1era jaitsiko da aurten, eta %9,5era datorren urtean.
Nafarroako datuak
Nafarroan ere egingarria dirudi BPGa 2022 erdialdera heltzea 2019ko mailara, batez ere kontuan hartuta zati handiena aurten berreskuratuko duela Nafarroako Gobernuaren iragarpenez betetzen bada (+%6,5). Izan ere, Nastatek berretsi du 2020an BPGa %8,3 txikitu zela, jaitsiera handiena 36ko gerraz geroztik, eta oso gainetik 2009ko krisi gogorrean ikusitakotik ( -%2,9).
Ostalaritzak, garraioek, merkataritzak eta kulturak izandako mugek asko jaitsi zuten zerbitzuen ekarpena (-%9,3). Portaera txarra izan zuten beste sektoreek, baina ez hainbestekoa: -%5,8 industriak, -%3,9 eraikuntzak eta -%3,2 nekazaritzak.
Enpleguari dagokionez,% 4,3 jaitsi zen, batez ere industrian (-%4,4) eta zerbitzuetan (-%7). |
2021-3-26 | https://www.berria.eus/albisteak/195493/ryderrak-duintasunerantz-pedalei-eragiten.htm | Ekonomia | Ryderrak: duintasunerantz pedalei eragiten | Glovo janari-banaketa enpresaren eta haren 288 banatzaileen aurkako Bilboko epaiketak itxaropentsu utzi ditu langileen abokatuak. Uste dute bi aldeen arteko lan harremana agerikoa dela. Glovok deituriko lekuko batek aitortu du enpresak formakuntza eman ziola eta fakturak eginda jasotzen dituela. | Ryderrak: duintasunerantz pedalei eragiten. Glovo janari-banaketa enpresaren eta haren 288 banatzaileen aurkako Bilboko epaiketak itxaropentsu utzi ditu langileen abokatuak. Uste dute bi aldeen arteko lan harremana agerikoa dela. Glovok deituriko lekuko batek aitortu du enpresak formakuntza eman ziola eta fakturak eginda jasotzen dituela. | Itxaropentsu ageri zen Eratsu Muñoz epaitegiaren aurrean. «Ea behingoagatik soldatapeko gisa onartzen gaituzten. Gu, eta beste plataforma digital batzuetako langileak. Eta ez gu bakarrik, Glovo beste sektore batzuetan sartu da. Uber Work-en antzeko aplikazio bat atera du argiketariak kontratatzeko, muntatzaileak...». Baina nor dira «gu» horiek? Ryder-ak, janari banatzaileak, alegia. Espainiako Auzitegi Gorenaren ebazpen batean oinarrituta, Lan ministerioa plataforma horiek banatzaileekin duten harremana arautzen ari da, baina, bitartean, Gizarte Segurantzak Glovori jarritako salaketen epaiketak aurrera doaz. Atzo Bilbokoa izan zen, EAEko Auzitegi Nagusian. Gizarte Segurantzak Bizkaian Glovorentzat diharduten 288 banatzaileri autonomo faltsuak izatea egotzi die. Banatzaileen abokatuak pozik irten ziren aretotik. Glovo salatu zuen Bizkaiko lehen banatzailea izan zen Muñoz, Gizarte Segurantzak egin aurretik. «Istripua izan nuen, eta kanpoan utzi ninduten. Ez nuen ezer galtzekorik, eta niregatik eta besteengatik egin nuen. Hasieran, gutxi ausartu ginen, baina, gero, autonomo kuoten ordainketak berreskura genitzakeela jakin zutenean, gehiago animatu ziren». Izan ere, hori da epaiketako gakoetako bat: bi aldeen artean lan harremana dagoen ala ez argitu behar da. Enplegatzaile eta enplegatu direla ebazten bada, Glovok azken lau urteetako autonomo kuoten eta BEZaren zenbatekoa itzuli beharko die hala eskatzen duten banatzaileei. Espainiako hainbat hiritan antzeko epaiketak egin dira, eta azken aldiko ebazpen guztiek lan harremana dagoela berretsi dute. Bilboko epaiketan zortzi abokatuk babestu zituzten banatzaileak. Askok ez dute ordezkaritzarik hautatu, besteak beste, hainbatek lana utzi dutelako dagoeneko. Espainiako Lan Ikuskaritzak 2018. eta 2019. urteetan ryder askorekin izandako solasaldien ondorioetan oinarritu da Gizarte Segurantza salaketa egiteko. Babes bloke handienak ELA —53 banatzaile— eta LAB —35 banatzaile— sindikatuenak dira. Juan Carlos Mediavilla epaileak banatzaileen defentsaren froga gehienak onartu zituen, baina ez haren lekukoak. Ziurtzat jo zuen akusazioaren jarrera berretsiko zutela. Horiek horrela, arreta gune nagusia Glovoren defentsaren argudioetan egon zen. Abokatuak azaldu zuen Glovo bitartekari hutsa dela jatetxeen eta bezeroaren artean, eta «partziala» dela lan ikuskarien txostenetako kontakizuna. Era berean, esan zuen banatzaileak ez dituztela behartzen eskariak onartzera, haiek aukeratzen dutela ordutegia, eta «erabateko autonomia» dutela. Enpresak auzipeturiko 288 banatzaileetako bat deitu zuen lekuko gisa. Santurtzi (Bizkaia) inguruan dihardu, eta epaileak onartu zuen haren hitza. Glovoren abokatuaren galderei erantzunez, haren tesia berretsi zuen. Besteak beste, nabarmendu zuen borondatezkoa dela enpresaren logodun saskia eramatea. Sindikatuen abokatuen galderekin, ordea, kontraesan gehiago izan zituen. Esan zuen lanean hasi zenean Glovoren formakuntza saio bat jaso zuela, eta han lan egiteko eman zuela izena autonomoen erregistroan, «hasi baino egun bat lehenago». Gainera, azaldu zuen fakturak ez zituela berak egiten, Glovok baizik, eta bezeroen puntuazio sistemak eragina duela ordutegien aukeraketan: gero eta altuagoa izan, lehentasuna zuela «eskaera handiko» ordutegietan izena emateko. Era berean, azaldu zuen sakelako telefonoren GPSa piztuta eraman behar zuela beti aplikazioak haren kokapena jakiteko. Helegiteak, ziur Irati Diaz ELAko abokatua zorrotz ibili zen galdetegian, eta «baikor» amaitu zuen saioa: «Lekukoari galderak egin dizkiogunean garbi ikusi da zein den langile hauen errealitatea». Defentsa horretan zegoen Diego Gonzalez LABeko abokatua ere: «Sentipen onarekin amaitu dugu. Iruditzen zait litekeena dela epaileak lan harremana berrestea, aplikazioaren kontrola duena Glovo delako, eta hark banatzen duelako lana». Gonzalezek gehitu zuen ez dela erraza banatzaileak salaketa jartzera ausartzea, asko «zehar-kalteen beldur» direlako. LABek, halaber, bere balorazioa egin zuen. Euskal alderdiei eskatu zien erregularizazioren alde lan egin eta «aplikazioaren menpe dauden langile guztiei laguntzeko». Espainiako Gobernuari kritika egin zion iazko udan hasi zuelako banatzaileen lan estatusa arautzeko bidea eta oraindik ez duelako amaitu. Epaiketari dagokionez, aldeek apirilaren 9tik aurrera aurkeztu ditzakete ondorioak. Galtzen duenaren helegitea ziurtzat jotzen da. Hala, oso litekeena da lan arauaren aldaketa azken ebazpenaren aurretik iristea. |
2021-3-27 | https://www.berria.eus/albisteak/195494/zer-muga-daude-hegoaldean-azken-neurriei-buruzko-zazpi-galdera.htm | Gizartea | Zer muga daude Hegoaldean? Azken neurriei buruzko zazpi galdera | Zer muga daude Hegoaldean? Azken neurriei buruzko zazpi galdera. | Zein muga daude batetik bestera ibiltzeko?
Erkidegoen arteko joan-etorriak lehendik ere galarazita daude, propio onetsitako motiboren batengatik eginak ez badira. Nafarroan, gainerakoan, herrien artean ibiltzeko eragozpenik ez da, eta berez ez dago planik intzidentzia tasa batetik gora dauden udalerriak ixteko. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, bai; 100.000 biztanleko 400 kasu baino gehiagoko intzidentzia metatua duten herrietan joan-etorriak mugatu egingo dituzte. Lurralde oso batek langa hori gainditzen badu, halaber, neurri bera ezarriko zaio.
Tabernetarako zein muga jarri dira orain?
Nafarroan tabernen barrualdeetan ezingo dute jenderik hartu; terrazak bakarrik egongo dira irekita. Araba, Bizkai eta Gipuzkoara begira horrelako neurri orokorrik ez da hartu. Muga bakarra, intzidentzia altuarengatik aparteko mugak izango dituzten herrietan jarriko dute. 06:30-09:30 eta 13:00-16:30 tarteetan bakarrik egongo dira zabalik ostatuen barruko aldeak.
Tabernetakoez aparte, zer muga izango dira itxiera perimetrala duten herri edo lurraldeetan?
Herri horietako biztanleek aukera izango dute ondoko herrietara joateko erosketak egitera. Kirola egitean, toki itxietan lau lagun baino gehiago ezingo dira elkartu; federatutako kirolariak eta profesionalak geratuko dira horretatik libre. Gainera, itxi egingo dituzte kiroldegietako aldagelak eta dutxak. Piszinetan, %35eko edukiera ezarriko dute, eta dutxak banaka erabili beharko dira.
Neurriotan bada zirrikiturik?
Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako prestatu dituzten neurrietan, propio utzi dute zirrikitu bat: itxiera perimetrala duen toki batera joateko modua izango da, baldin eta bertako hotel, jatetxe edo antzeko batera joateko erreserba eginda bazuten bezeroek neurriok jakinarazi aurretik, alegia atzo baino lehen. Apirilaren lehenetik 11ra hartuko da aintzat salbuespen hori.
Noiz sartuko dira neurriok indarrean?
Martxoaren 29an
Noiz jakinaraziko dute Araba, Bizkai eta Gipuzkoako zein herritan edo lurraldetan dagoen itxiera perimetrala?
Berez, zerrenda astelehenero berritzea da plana. Aste honetan, hala ere, salbuespen gisara, lehen zerrenda gaur jakinaraziko dute. Hurrena, apirilaren 6an, asteartez, hilaren 5a jaieguna izango baita. Hortik aurrera, astelehenetan egon beharko da adi: Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak astelehenero kaleratuko du tasa gainditzen duten udalerrien edo lurraldeen zerrenda.
Ba al da beste neurririk?
Bai, Espainiako Gobernuak eta autonomia erkidegoek osatzen duten kontseiluak ebatzi du eremu pribatuetan bizikideez osatutako taldeak bakarrik elkartu ahal izango direla. | |
2021-3-27 | https://www.berria.eus/albisteak/195522/emakume-bat-hil-da-auto-istripu-batean-eta-gidarietako-bat-atxilotu-dute.htm | Gizartea | Emakume bat hil da auto istripu batean, eta gidarietako bat atxilotu dute | Milagron bi autok aurrez-aurre talka egin dute, eta gidarietako batek positibo eman du alkohol proban. Gizon bat hil da Iruñean, etxe batean gertaturiko sutean | Emakume bat hil da auto istripu batean, eta gidarietako bat atxilotu dute. Milagron bi autok aurrez-aurre talka egin dute, eta gidarietako batek positibo eman du alkohol proban. Gizon bat hil da Iruñean, etxe batean gertaturiko sutean | NA-134 errepidean, MIlagro parean, aurrez-aurre jo dute bi autok. Horietako batean gidariaren ondoan zihoan emakume bat hil da ezbeharrean. Suhiltzaileek gidaria atera behar izan dute autoaren hondakinetatik. Foruzainek istripua ustez eragin duen gidaria atxilotu dute, alkoholemia proban positibo eman duelako. Arduragabekeriaz eragindako hilketa egotzi diote.
Atzo goizean, AP-15 autobidean, Berriobeiti parean, lau pertsona zauritu ziren hainbat autoren arteko istripu batean. Istripuaren arrazoiak ikertzen ari dira foruzainak.
Sua Iruñean
Gauerdi aldera sua piztu da Iruñeko Mendillorri auzoko Sarrigurengo Kontzejuko kaleko etxebizitza batean. Gizonezko bat hil da sutearen eraginez, eta beste bi erietxera eraman behar izan dituzte.
Suak kalte handiak eragin ditu etxebizitzan eta haren kanpoko aldean, Iruñeko suhiltzaileek zabaldu dutenez. |
2021-3-27 | https://www.berria.eus/albisteak/195523/sakontasunez-erretratatu-nahi-nuen-zale-bakoitza.htm | Kultura | «Sakontasunez erretratatu nahi nuen zale bakoitza» | Astebete da ‘Dardara’ zinema aretoetara ailegatu zela. Filmak Berri Txarrak-en azken birako irudiak ditu oinarri, eta zaleak dira protagonista. Lameiro zinemagile iruindarrak zuzendu du. | «Sakontasunez erretratatu nahi nuen zale bakoitza». Astebete da ‘Dardara’ zinema aretoetara ailegatu zela. Filmak Berri Txarrak-en azken birako irudiak ditu oinarri, eta zaleak dira protagonista. Lameiro zinemagile iruindarrak zuzendu du. | Kontzertu bateko lehen akordeak, zale batek talde kuttuna aurrean duela sentitzen dituenak, bizitzan hartu beharreko erabakiak. Horiek eta beste asko bildu ditu Marina Lameirok (Iruñea, 1986) Berri Txarrak-en azkeneko bira oinarri duen lanean. Dardara du izena, eta zenbait aretotan da ikusgai duela astebetetik.
Zer sentsazio duzu filma estreinatu eta astebetera?
Joan den asteko asteburua eromenak hartua izan zen. Ez nago batere ohitua horrelako esposiziora, baina oso pozik nago. Mezu ugari jaso dut, eta izugarri eskertzen dut horietako bakoitza. Guztiak izan dira bereziak. Hainbeste izan dira, ezen ez baitut astirik izan nahi bezala erantzuteko.
Espero zenuen horrelakorik?
Egia esan, ez dakit zer mundutan bizi naizen, baina ez nuen horri buruz askorik pentsatu aldez aurretik. Horregatik, aho bete hortz utzi ninduten zenbait pertsonaren mezuek; adibidez, Montxo Armendarizenak. Estreinaldiaren ondoko egunak oso politak ari dira izaten.
Dokumentalak ertz asko ditu. Zein da asmo nagusia?
Ez dut mugatu nahi izan Berri Txarrak-en kontzertu itzuliaren kontakizun hutsa egitera; haratago joan nahi genuen. Jakina denez, taldearen Ikusi Arte tourra da filmaren agertokia, baina dokumentalaren muina beste bat da. Ikusten dira birako kontzertuak, zaleak, artisten inguruan gertatzen diren guztiak, baina filma beste zerbaiti buruz mintzo da.
Zein da muina, zehazki?
Pertsonok musikarekin dugun harremana; bizitza bera, azken finean. Dokumentalean azaltzen da bizitzan erabaki batzuk hartu behar izaten direla eta horiek ondorioak ekartzen dituztela, ezinbestean. Kasu honetan, Gorkaren [Urbizu] erabakian zentratzen da filma. Izan ere, horregatik bukatu zen Berri Txarrak-en bidea, eta horregatik sortu ziren bira eta beste hainbeste gauza.
Taldearen zaleak dira dokumentalaren protagonista nagusiak. Zergatik erabaki zenuten hori?
Argi zegoen horrela izan behar zuela, hasiera-hasieratik. Niri ideia proposatu zidatenerako zehaztua zegoen asmoa hori zela, zaleak izango zirela pieza nagusia. Are gehiago, momentu jakin batean taldekideek proposatu zuten interesgarria izan zitekeela filman ez agertzea Berri Txarrak-en musikarik, ezta kideak ere. Aldiz, gehiegizkoa iruditu zitzaigun hori, arraro samarra.
Nola irudikatu nahi izan dituzu zaleak?
Batez ere, errespetuz. Uste dut gure iruditeria kolektiboan ideia jakin batzuk ditugula zaleei loturik, fan fenomeno delakoari. Esaterako, burura datorkigu pertsona eroak direla, histeria moduko bat sentitzen dutela; esango nuke ez daudela oso ongi ikusiak. Kontrara, nik haien irudia duindu nahi dut, eta sentitzen duten pasioa islatu. Bestalde, hasieratik izan dut buruan ez ditudala taldearen zale guztiak irudikatu nahi multzo bakarra balira bezala. Jarraitzaileak pertsona indibidualak dira, eta sakontasunez erretratatu nahi nuen zale bakoitza.
Taldearekin batera bidaiatu duzu Ikusi Arte tourrean. Zer moduzkoa izan zen esperientzia?
Munduan barna bidaiatzea eta aldi berean hainbeste maite dudan hori egitea ederra izan da. Zer esanik ez aintzat hartuta nik grabatu ditudan pertsonak ere gehien maite dutena ari zirela egiten. Gainera, herrialdez herrialde ezagutu ditugun zaleak oso eskuzabalak izan dira. Orain arte, inoiz ez zitzaidan egokitu batere ezagutzen ez nuen norbaitengana jo beharra. Aurretik, ezezagun batek inoiz ez zizkidan ireki bere etxeko ateak; orain bai, eta oso gustura sentitu naiz.
Bidaietan izandako zein pasartek harritu zaitu gehien?
Tokion bizi izan nuen momenturik bereziena, hango kontzertuan. Taldeak Zertarako amestu kanta jo zuen, eta Asako, zale japoniar bat, guztiz hunkitu zen. Gogoan dut zer sentitu nuen hura grabatzean. Uste dut filman bildu nahi nuen guztia plano horretan sintetizatu daitekeela.
Ikusmira handia zegoen Dardara filmaren inguruan. Sentitu duzu presiorik?
Bai, beti jakin dudalako jende asko egongo zela filmaren esperoan. Gaizki egiten banuen, askoren aurrean egingo nuen porrot, eta ez nuen dezepziorik eragin nahi. Halere, nire helburua izan da Berri Txarrak-en zale ez direnentzat ere interesgarria izango zen pieza bat sortzea.
Ez da zuzendu duzun lehenbiziko lana. Young & Beautiful estreinatu zenuen, 2018an.
Alde handiak daude bi prozesuen artean. Young & Beautiful nik bakarrik ekoiztu nuen, eta horrek asko baldintzatu zuen dena. Bestalde, izugarrizko denbora eta energia eskaini nizkion film horri. Dardara lanaren kasuan, berriz, ia ez genuen denborarik izan garapenerako. Dena egin genuen aldi berean: produkzioa, garapena… Horregatik, eskertzekoa da ondoan izan ditudanen laguntza; batik bat, Itziar Garcia Zubirirena. Gainera, besteak beste, Arena komunikazioarekin eta Txalapart ekoiztetxearekin ere elkarlanean aritu gara.
Orain zer beste proiektu duzu eskuartean?
Maddi Barber zinemagilearekin batera, film labur bat egiten ari naiz, Artium museoaren enkarguz. Gainera, film luze bat garatzen ari naiz, iaz Nafarroako Gobernuak emandako diru laguntza bati esker. |
2021-3-27 | https://www.berria.eus/albisteak/195524/denbora-gehiegi-igaro-da.htm | Kirola | «Denbora gehiegi igaro da» | Athleticek eta Realak Espainiako Kopako finala jokatuko dute apirilaren 3an, Sevillan. Luis Fernando Dadiek eta Juan Antonio Larrañagak irabazi egin zuten 1987an, Realarekin, Zaragozan. | «Denbora gehiegi igaro da». Athleticek eta Realak Espainiako Kopako finala jokatuko dute apirilaren 3an, Sevillan. Luis Fernando Dadiek eta Juan Antonio Larrañagak irabazi egin zuten 1987an, Realarekin, Zaragozan. | Luis Miguel Arkonada alde batean eta Juan Antonio Larrañaga bestean. Zaragozako (Espainia) Romareda futbol zelaian. Espainiako Kopa eskuetan. 1987ko ekainaren 27a zen. “Oso gogorra izan zen finala”, gogoratu du Larrañagak berak. “Bero handia egiten zuen egun hartan, tentsio handia nabari zen, luzapena jokatu genuen, penaltiak ondoren…”. Bina amaitu zen Atletico Madrilen eta Realaren arteko partida, eta txuri-urdinek 2-4 irabazi zuten penaltietan, Jose Mari Bakero, Juan Mari Mujika, Martin Begiristain eta Larrañagaren golekin. Jorge da Silvak kanpora jaurti zuen madrildarren bigarren penaltia eta Arkonadak laugarren jaurtiketa gelditu egin zion Quique Ramosi. Orduan lehertu zen festa.
“Zer oroitzapen dauzkagun? Ederra izan zela eguna; finala irabazi ondoren, batez ere!”. Luis Fernando Dadie (Pasaia, 1966) dauka ondoan Larrañagak (Azpeitia, 1958), final hartan taldekide izan zuenetako bat. Dadie ez da ageri argazki askotan. “Eromena izan zen. Realeko zaleak zeuden atearen atzera joan nintzen ospatzera, pare bat lagunek berdegunera salto egin zuten, eta, ohartu nintzenerako, argazkiak ateratzen ari ziren denak. Berandu iritsi nintzen, baina baten batean ageri naiz, behintzat!”.
Pasaitarrak badauka despiste hura azaltzeko arrazoi bat: “Final bat irabazita, atzetik gehiago ere iritsiko zirela pentsatu nuen, eta erotu egin nintzen. Horregatik, momentu hartan argazkiak ateratzen hastea ez zela egokiena pentsatu nuen, baina, noski, atzetik ez ziren iritsi titulu gehiago”, amaitu du, barrez. “Denbora gehiegi igaro da Realaren azken titulutik”, gogoratu du Dadiek. Ia 34 urte. “Taldeko gazteenetakoa nintzen ni orduan, eta lehen aldiz bizi izan nuen horrelako zerbait”.
Realarekin 1987-1988koan eta Celtarekin 1993-1994koan, pasaitarrak beste bi final ere jokatu zituen gerora, baina biak galdu zituen. “Kopako hori da nire titulu bakarra, eta niretzat horregatik da hain berezia”. Realeko zaleen belaunaldi batek finalik eta antzekorik ez duela bizi izan gaineratu du Dadiek. “Eta horregatik da hain berezia momentu hau”. Athleticek eta Realak apirilaren 3an jokatuko dute aurreko denboraldian koronabirusaren eraginez atzeratutako Espainiako Kopako finala, Sevillako Cartuja futbol zelaian (21:30).
Kopa, jangelan ahaztuta
1987ko ospakizunak ere berezitik dezente izan zuen: “Hotelera iritsi, afaltzera joan, eta mundua zegoen han!”, gogoratu du Larrañagak. “Familiako kideak, familiakoak ez zirenak…”. Afaldu ondoren, berriz, “kalera” joan ziren, “taberna eta pubetan zaleekin ospatzera. Gaur egun pentsaezina da hori”, onartu du Dadiek. Joan ziren zaleekin ospatzera… baina titulua bazter batean ahaztuta utzi zuten! Barrez kontatu du Larrañagak: “Ospakizun giroan, jangelan gelditu zen kopa. Inor ez zen gogoratu harekin. Zerbitzari bat etorri zitzaigun koparekin zer egingo zuen galdezka. Eskerrak konturatu zen! Berehala igo zuten logela batera”.
Larrañagak azpimarratu du gaur egun badirudiela final batek mundua aldatuko duela. “Baina guk desberdin bizi izaten genituen horrelako partidak. Lasaitasunez aurre egin behar zaio horrelako egoera bati”. 1980-1981ekoan eta 1981-1982koan Espainiako Liga irabazita zegoen Reala, eta Espainiako Superkopa ere irabazi zuen talde hark 1982an. “Lasaiagoa zen dena orduan, ezerk ez zeukan gaur egungo oihartzunik; komunikabideak, sare sozialak… gaur egun oso desberdina da dena”. Urtebete lehenago gozatua hartuta, Realak galdu egin zuen 1987-1988ko Kopako finala, Bartzelonaren aurka, 1-0. “Guk huts egin genuen. Ligan Bartzelonari ondo irabazita geunden, eta faborito gisa iritsi ginen final hartara, baina ez genuen eman gure mailarik. Amorru handia sentitu genuen”, azaldu du Larrañagak.
Gazte iritsi berria izanagatik, “beteranoen ondoan ibiltzen ohituta” zegoen Dadie. “Kontzentrazioetan, hasieratik, Arkonada, Larrañaga eta Bixio Gorrizekin esertzen nintzen mahaiaren inguruan”. Haiek hartu zuten hitza finalaren atarian. “Baina ez genuen egin aparteko ezer; ez musikarik eta ez ezer. Kopako finala ez da partida bat gehiago, baina aste hartan ez genuen egin aurrekoetan egin ez genuen ezer”, ziurtatu du Larrañagak.
“Aste zaila” izan zen Dadierentzat, John Benjamin Toshack orduko Realeko entrenatzaileak “lauzpabost egun lehenago” esan ziolako finalean hasieratik ariko zela. “Baina inori ez esateko agindu zidan; ez familiako inori, ez lagunei… Min hartuta ibili nintzen aurretik, eta finaleko sorpresatxoa zen nirea”. Berari “mesede” egin zion aurrez finala hasieratik jokatuko zuela jakiteak. “Ez dakidalako 21 urterekin albiste hori nola jasoko nukeen finalaren egunean bertan esanez gero”. 1987ko finalaren egunean, 29 urte zeuzkan Larrañagak, eta 21 Dadiek.
Arauzko 90 minutuak eta luzapena binakoarekin amaituta, iritsi zen penaltien garaia ere. “Eta ez pentsa oso argi zeudenik gauzak”, esanez hasi du azalpena Larrañagak. “Toshack galdezka etorri zitzaidan, ea penaltia jaurtiko nuen, eta nik ez nuen zalantzarik izan. Bakerok ere berehala eskaini zuen bere burua”. Baina izan zen ezustekoren bat edo beste. “Momentu horretan berehala nabaritzen da nor dagoen penaltia jaurtitzeko prest eta nor ez. Elastikoa kentzen hasten dira batzuk, lurrean jarri eta luzaketak egiten beste batzuk… Seinale txarra izaten da hori”. Musti Mujika eta Martin Begiristain aukeratu zituen entrenatzaileak. “Eta ondo atera zen dena, nahiz eta normalean penaltirik jaurtitzen ez zuten gazte batzuen aldeko apustua egin zuen Toshackek”. Final hartan 22 urte zeuzkan Martin Begiristainek.
“Gozatzeko” asteak
Zikloi baten ondorengo barealdia nabari da Reale Arena futbol zelaian. Bartzelonak Realari astindua eman (1-6) eta ordu gutxira elkartu dira Larrañaga eta Dadie berdegunean bertan. Parez pare daukate 1987ko titulua. “Pisutsua da, ez pentsa!”, esan du Dadiek, irribarrea ahoan. Galtzailearen etxean neurri horretakoa izango da apirilaren 4a, Kopako finala bakarrik ez, Athleticen eta Realaren arteko finala izango delako zortzi egun barrukoa.
Dadiek ez du uste Bartzelonaren aurkako joan den igandeko partidak ondoriorik utziko duenik. “Erabat lehiaketa desberdinak dira, eta Kopako finalak ez du zerikusirik izango ligako azken partidarekin. Baina, noski, taldea bere onera ekarri beharko da alor psikologikoari dagokionez”. Larrañagaren ustez ere “denbora asko” dago Athleticen aurkako finala ondo prestatzeko. “Inork ez zuen uste Bartzelonak halako astindua emango zionik Realari, baina burua freskatu eta jokalariek ondo lan egin behar dute Zubietan. Animikoki indartsu egon behar da finalean”.
Taldea horixe izaten da gehienean, taldea. “Baina ezin da ukatu [David] Silvak talde honetan daukan eragina; jokalari berezia da, desberdina”, esan du Dadiek. “Imanolek berak ere esan izan du [Imanol Alguacil, Realeko entrenatzailea] Silva dela berak jokatu nahi duen moduan jokatzeko jokalaririk garrantzitsuena, eta finalera ondo iritsiko dela uste dut”. Pasaitarrak Silvaren ondoan jarri du Nacho Monreal ere. “Esperientzia handiko jokalariak dira, eta horrelako egunetan garrantzitsua da hori”.
“Beste garai batzuk” ziren 1986, 1987 eta 1988. urteetakoak. “Baina ez da erraza finalaren atarian partidarik gabeko bi aste ondo kudeatzea”, ohartarazi du Larrañagak. “Komunikabideak, zaleak… Kalera irten eta denek gauza bera esaten dizute, eta hala izan behar du. Baina buruan landu egin behar da hori”. Biek aholku bat daukate jokalarientzat: “Oso egun politak izango dira, jendea ondoan izango dutelako, baina ondo kudeatu dezatela egoera, betekada sentituko dutelako. Ahalik eta naturaltasunik handienarekin bizi dezatela dena”.
Larrañagak argi dauka ez dela izango partida erraza, “ez talde batentzat eta ez bestearentzat. Muga-mugan ibiliko dira”. Dadieren ustez, Reala eta Athletic sinetsita daude irabaz dezaketela. “Horrelako finaletan parean Bartzelona edo Real Madril izanez gero, aldatu egin behar izaten da jokamoldea, beste taldea, berez, hobea delako. Baina, kasu honetan, antzeko maila eta presioa daukate bi taldeek. Errespetu handia diote elkarri”.
Ikusi gehiago: artikulu bilduma. |
2021-3-27 | https://www.berria.eus/albisteak/195525/eaeko-19-herri-itxiko-dituzte-astelehenean.htm | Gizartea | EAEko 19 herri itxiko dituzte astelehenean | 5.000 biztanletik gorako herrien artean, Elorrio, Ermua, Muskiz, Ondarroa, Beasain, Lazkao, Ordizia eta Urretxu itxiko dituzte. | EAEko 19 herri itxiko dituzte astelehenean. 5.000 biztanletik gorako herrien artean, Elorrio, Ermua, Muskiz, Ondarroa, Beasain, Lazkao, Ordizia eta Urretxu itxiko dituzte. | Denera hemeretzi herri itxita, astelehenetik aurrera, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Eusko Jaurlaritzak argitaratu du izurriari aurre egiteko Labi aholku batzordeak harturiko azken neurriak ezarri beharko dituzten herrien zerrenda. Hemeretzi herri horien artean, 5.000 biztanle baino gutxiagokoak dira gehienak, 11 herri: Ataun, Idiazabal, Olaberria, Zaldibia eta Zegama, Gipuzkoan; Eltziego, Elvillar, Iruña Oka, Urkabustaiz eta Zigoitia, Araban; eta Berriz, Bizkaian. 5.000 biztanletik gorakoak dira itxiko dituzten beste zortziak: Elorrio, Ermua, Muskiz eta Ondarroa, Bizkaian; eta Beasain, Lazkao, Ordizia eta Urretxu, Gipuzkoan.
Herri horietako biztanleek aukera izango dute ondoko herrietara joateko erosketak egitera. Kirola egitean, toki itxietan lau lagun baino gehiago ezingo dira elkartu; federatutako kirolariak eta profesionalak geratuko dira horretatik libre. Gainera, itxi egingo dituzte kiroldegietako aldagelak eta dutxak. Igerilekuetan, %35eko edukiera ezarriko dute, eta dutxak banaka erabili beharko dira.
Edonola ere, itxiera perimetrala duen toki batera joateko modua izango da, baldin eta bertako hotel, jatetxe edo antzeko batera joateko erreserba eginda bazuten bezeroek, neurriok jakinarazi aurretik, alegia maiatzaren 26a baino lehen. Apirilaren lehenetik 11ra hartuko da aintzat salbuespen hori.
Azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko 400 kasu edo gehiago eduki dituzten herriei ezarriko diete itxiera perimetrala: Lazkaok, 1.047,59 eduki ditu, Ordiziak 953,33, Beasainek 841,59, Ermuak 797,11, Elorriok 725,03, Ondarroak 583, 63, Urretxuk 453,95, eta Muskizek 427,86.
Irakurri gehiago: Zer muga daude Hegoaldean? Azken neurriei buruzko zazpi galdera |
2021-3-27 | https://www.berria.eus/albisteak/195526/loiolako-kuartela-desjabetu-dute-euskal-errepublikaren-alde.htm | Politika | Loiolako kuartela «desjabetu» dute euskal errepublikaren alde | Herritar ugari joan dira Donostiako kuartelaren atariraino, eta «kanporatze agindua» entregatu dute bertan. | Loiolako kuartela «desjabetu» dute euskal errepublikaren alde. Herritar ugari joan dira Donostiako kuartelaren atariraino, eta «kanporatze agindua» entregatu dute bertan. | Donostiako Loiola auzoan Espainiako Armadak daukan kuartela «desjabetzeko» protesta bat egin dute hainbat herritarrek kuartelaren atarian. Euskal Errepublikako Obra eta Zerbitzuen Ministerioaren izenean, gutun bat helarazi diete bertan dauden militarrei, astebeteko epean kuartela husteko aginduz: «Horren arrazoiak honako hauek dira: euskal errepublikaren aldarrikatzea eta instalazio horiek Loiolako bizilagunen bizi-kalitatea hobetuko duten polikiroldegi eta erabilera sozialerako lokal bilakatzea». Epe horretan kuartela hustu ezean, «legezko ekintzak» hartuko dituztela diote gutunean: «Besterik gabe, agur esaten dizuegu, uste osoa baitugu eskatutako epean instalazioak utziko dituzuela. Kasu horretan, ez da legezko ekintzarik hartuko».
Ehun euskal errepublikaren aldeko mugimenduak deituta egin dute protesta. Eguerdian jarri dute hitzordua, Loiolako Latsari plazan, eta hortik abiatu dira kuartela auzora lotzen duen zubirantz. 300 metro inguruko tartea dago bien artean, eta musika doinuekin eta euskal errepublikaren alde oihu eginez egin dute bidea, Intsumisioaz euskal errepublika leloa zuen pankarta zeramatela.
Zubian, zain zituzten Ertzaintzaren lau furgoneta eta zortzi agente. Zubia ezin zeharkatuta, protestan ari zirenek maletak utzi dituzte pilatuta ertzainen parean, militarrek handik joan behar dutela irudikatzeko. Tentsioak gora egin du une batean, bertara joandakoak zubia zigilatzen hasi direnean; bultzaka atzera eginarazi diete poliziek. Oihuen artean, «militarrik gabe askoz hobe» edota «militarrak, bizkarroi sozialak».
Protestak kolorea hartu du orduan; kolore ugaritako kezko bengalak zabaldu dituzte, inguru osoa ia ikusezin bilakatzeraino.
Lurrez ez ezik, urez ere batu dira mobilizaziora. Behin aireko kea garbituta, bi traineru heldu dira Urumea ibaian gora; kuartelaren ibaiertzean gelditu, eta Euskal errepublikara bidean zioen pankarta jarri dute, Urumearen gorako norabidean jarraitu aurretik. Etxafuego sorta baten burrunbarekin amaitu da protesta. |
2021-3-27 | https://www.berria.eus/albisteak/195527/kutsatzeak-apur-bat-apaldu-dira-baina-erietxeetan-egoerak-okerrera-egin-du.htm | Gizartea | Kutsatzeak apur bat apaldu dira, baina erietxeetan egoerak okerrera egin du | Nafarroan, 69 urteko gizonezko bat zendu da azken orduetan. | Kutsatzeak apur bat apaldu dira, baina erietxeetan egoerak okerrera egin du. Nafarroan, 69 urteko gizonezko bat zendu da azken orduetan. | Azken orduetan COVID-19aren izurriak atseden apur bat eman du, eta kutsatze kopuruak pixka bat apaldu egin dira Hego Euskal Herriko herrialde ia guztietan. Zoritxarrez, apaltze horrek ez du islarik izan erietxeetan, eta berriro ere handitu da gaixotasunaren ondorioz ospitaleratu behar izan dituztenen zenbatekoa.
Joan den ostegunean, positiboen kopuruak goia jo zuen Hego Euskal Herrian, eta 800 kasuren langa gainditu zuen; zehazki, 809 positibo zenbatu zituzten, eta hori daturik okerrena da joan den otsailaren 10etik. Ostiralean, berriz, behera egin zuen kutsatuen kopuruak, eta 747 positibo atzeman zituzten.
Horietatik, 108 Araban detektatu zituzten, aurreko egunean baino lau gutxiago; Bizkaian, 283 positibo zenbat zituzten, bezperan baino hamar gutxiago; Gipuzkoan ez da aldaketarik izan eta ostiralean 199 positibo atzeman zituzten, bezperan beste; eta Nafarroan izan da apaltzerik esanguratsuena, 155 positibo detektatu baitzituzten, aurreko egunean baino 50 gutxiago. Horiei gehitu behar zaizkie Osakidetzak atzemandako beste bi positibo, hiru herrialdeetatik kanpo bizi diren gaixoei dagozkienak.
Positiboen kopuruaren apaltze hori gertatu da proba kopurua handitu den arren. Izan ere, ostiralean 12.852 proba egin zituzten Hego Euskal Herrian, PCR probak zein antigeno testak kontuan hartuta, eta bezperan 12.446 izan ziren, hots, 406 proba gehiago egin zituzten ostiralean.
Ospitaleetan, aldiz, egoerak okerrera egin du, eta 76 gaixo ospitaleratu zituzten COVID-19aren sintomak zituztela, hau da, bezperan baino 33 gehiago. ZIU Zainketa Intentsiboetako Unitateetan dauden gaixoen kopuruak ere gora egin du, modu apalagoan izan bada ere: orotara, 107 dira, bezperan baino hiru gehiago.
Nafarroako Osasunbideak jakinarazi duenez, 69 urteko gizonezko bat hil da azken orduetan COVID-19aren ondorioz. |
2021-3-27 | https://www.berria.eus/albisteak/195528/myanmarko-poliziek-114-manifestari-hil-dituzte-egun-bakarrean.htm | Mundua | Myanmarko poliziek 114 manifestari hil dituzte egun bakarrean | Militarrek ehun manifestari baino gehiago hil dituzte gaur, eta otsaileko estatuko kolpetik 400dik gora heriotza zenbatu dituzte. Junta militarraren aurkako zigor ekonomikoak ezarri dituzte AEBek, EBk eta Erresuma Batuak. | Myanmarko poliziek 114 manifestari hil dituzte egun bakarrean. Militarrek ehun manifestari baino gehiago hil dituzte gaur, eta otsaileko estatuko kolpetik 400dik gora heriotza zenbatu dituzte. Junta militarraren aurkako zigor ekonomikoak ezarri dituzte AEBek, EBk eta Erresuma Batuak. | Myanmarko junta militarreko buru Min Aung Hlaing Armadaren Eguneko desfilean zen bitartean, «estatu kolpea jo zutenetik izaniko egunik odoltsuena» bizi zuen atzo herrialdeak, NBE Nazio Batuen Erakundearen arabera. Manifestarien aurkako errepresioa izan zen nagusi, eta gutxienez 114 lagun hil zituen Poliziak, Myanmar Now hedabidearen arabera. Hala, CRPH Batasunaren Biltzarreko Ordezkarien Batzordeak, euren kargua galdu zuten hautetsiek osatuak, «lotsaren egun» bezala bataiatu du atzokoa.
Irrati eta telebista publikoetatik mezu garbi bat plazaratu zuen junta militarrak ostiralean. Kalera ez ateratzeko deia egin zien herritarrei, bestela «buruan edo bizkarrean tiro bat» jasotzeko arriskua zutela argudiatuta. Eta hala izan zen. Herrialde osoko 44 herri eta hiritan hil zuten manifestariren bat poliziek, gehienak tiroz. Heriotza kopuru handienak Rangun eta Mandalay hirietan, herrialdeko bi handienetan, zenbatu dituzte: lehenengoan, 27 hildako; eta, bigarrenean, 40. Hala, 400dik gora heriotza zenbatu dituzte, otsailaren 1eko kolpetik. Hildakoen artean, «emakumeak, gazteak eta haurrak» ere badaude, NBEko mandatari berezi Christine Schranerren esanetan. Erakunde hark «izua» adierazi du, «alferrikako bizi galerengatik».
Schranerrek «nazioarteko erantzun sendo eta batu baten» beharra nabarmendu du, «demokratikoki aukeratutako gobernua berrezartzeko». Hori da azken bi hilabeteetan kalera atera diren manifestariek eskatu dutena, atxilotutako 3.000 kideen askatasunarekin batera. Horien artean daude gobernu zibileko hainbat kide, besteak beste, Aung San Suu Kyi liderra.
Eskaerekin bat egin du EB Europako Batasunak ere. «Myanmarko Indar Armatuen Egunaren 76. urteurrena terrorearen eta desohorearen egun gisa gogoratuko da», azaldu du erakundeak herrialdean duen delegazioak. Hark aste hasieran ezarri zituen junta militarrarekin lotutako 11 herritarren aurkako zigor ekonomikoak, eta gauza bera egin dute egunotan AEBek eta Erresuma Batuak, aginte militarraren esku dauden hainbat enpresa zigortuta, «zibilen aurkako errepresio kanpainetarako erabilitako finantza iturriak ixteko helburuarekin».
Aung San Suu Kyiren NLD Demokraziarako Liga Nazionala alderdiko hautetsiek, CRPHn bilduak, emaniko pausoa eskertu die herrialde horiei. NBEk herrialdean duen kontalari berezi Tom Andrewsen esanetan, baina, horiek ez dira nahikoa: «Nazioarteko erantzuna ez dago krisi gero eta sakonago bat eragozteko beharrezkoak diren neurrien mailan».
Kritiken aurrean, junta militarraren helburua «demokrazia defendatzea» dela adierazi du Min Aung Hlaingek, eta gehitu hauteskundeetara dei egingo duela. Ez du, ordea, horretarako datarik jarri. Azken asteetan, junta militarra hainbat alderdi politikorekin bildu dela ere argitaratu dute herrialdeko hedabideek, baina horien artean ez litzateke NLD egongo.
«Engainaturik»
Protestei dagokionez, militarrek adierazi dute gazteak «atzerriko indarrek engainaturik» ateratzen direla kaleetara, «bideojoko bat» izango balitz bezala: «Ondorioak atera beharko lituzkete aurrez gertatutako heriotzetatik. Arriskuan egon daitezke».
Junta militarrak nazioarteko babesa ere badu. Myanmarko afera NBEren Segurtasun Kontseilura iritsi den bi kasuetan, esku hartzearen aurkako botoa eman dute Txinak eta Errusiak. Bi estatu horietako ordezkariak Naypyidaw hiriburuan eginiko desfilean egon ziren atzo, besteak beste, Indiako, Pakistango, Vietnamgo eta Thailandiakoekin batera.
Herrialdeko parlamentariak euren karguak hartzera zihoazen unean, militarrek Konstituzioaren 417. artikulua baliatu zuten estatu kolpea emateko; eurek idatzia da, 2008an. Haren arabera, armadak botere politikoa bere gain hartzeko eskubidea du, «Myanmarren batasuna» arriskuan badago. Hala, azaroko hauteskundeetan iruzurra egon izana argudiatu zuten horretarako. Orduan, botoen %80 baino gehiago eskuratu zuen NLDk, bost urte lehenago lortutako garaipena berretsita.
Alderdiak akusazio oro ukatu du, eta frogak aurkezteko eskatu dio juntari. Izan ere, CRPHren arabera, Estatu kolpearen arrazoia Aung San Suu Kyi boterera itzultzea eragoztea da. Hala, NLDko buruaren aurkako lau akusazio jaurti dituzte: ustelkeria, inportazio eta esportazio legeak urratzea, istiluetara bultzatzea eta hauteskunde kanpainan koronabirusaren aurkako araudia haustea. |
2021-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/195560/kale-izendegia.htm | Iritzia | Kale izendegia | Kale izendegia. | Gladys del Estal. Marta González eta Begoña García. Kristiane Etxaluz. Maria de Maeztu. Dolores Ibarruri. Florentina Tasende. Bittori Etxeberria eta Felizitas Ariztia. Haydee Agirre, Polixene Trabudua, Julene Urzelai eta Maria Teresa Zabala. Astrea Barrios. Mari Jose Urruzola. Adela Asúa. Katy Gutiérrez. Dolores González Katarain. Joxepa Ernaga. Arantza Arruti. Itziar Aizpurua. Jone Dorronsoro. Maritxu Uzkudun. Susana Arregi. Belén González Peñalba. Inaxi Zeberio. Lutxi Urigoitia. Oihane Errazkin. Idoia Aierbe. Argi Iturralde. Mirentxin Aurrekoetxea. Maravilllas Lamberto. Yolanda González. Rosa Zarra. Kontxi Sanchiz. Nathalie Flores. Nagore Laffage. Asun Casasola. Conchi González. Aintzane Pujana. Marian Ibarluzea. Graziana Barrenetxea. Estebania Nabarkorena. María Perez de Barrenetxea. Joana Telletxea. Maria Jauretegia. Maria Arburu. Maria Iriarte. Estebania Iriarte. Maria Prenosa. Maria Baztan Borda. Graziana Xarra. Maria Etxatxute. Maria Txipia Barrenetxea. Maria Etxegi. Maria Etxaleku. Estebania Petrisanzena. Maria Zozaia. Inesa Gaxen. Juanita Ibaibarriaga. Ceferina Fontellas. Amale Arzelus Arrieta. Ana Maria Etxaide Itarte. Fidela Bernat. Josefina Solozabal. Catalina Arrieta. Maria Luz Fierro. Regina Aldama. Aurelia Candes. Clara Zandunbide. Germana Basabe. Agapita Iturralde Zuloaga eta Maria Iturralde Zuloaga. Catalina Arrien. Juana Beotegi. Jacinta Gandiaga. Gotzone Enbeita Barrena eta Itziar Enbeita Barrena. Anttoni Altzugarai Mitxelena eta Juanita Altzugarai Mitxelena. Joxepa Altzugarai Lazkano eta Carmen Altzugarai Lazkano. Crucis Apeztegia Gortar. Maittere Arribillaga Danboriena. Pakita Burgete Iratzoki. Mikela Goienetxe Danboriena. Sagrario Goñi Mitxelena. Carmen Indaburu Larrondo. Pakita Iratzoki Beratsain. Felisa Irungarai Inda. Mari Carmen Tapia Goñi eta Ramoni Tapia Goñi. Inma Uranga Telletxea. Begoña Gutierrez. Yoli Rodriguez. Eli Zugaza. Eva Cerrato. Loli Garcia. Andrea Gutierrez. Maribi Marañon. Amaia Egaña. Felisa Martin Bravo. Josefa Molera. Margarita Moujan Otaño. Luz Zalduegi. Martina Jauregikoa. Matilde Isasi-Isasmendi. Ticiana Iturri. Maribel Tellaetxe. Empar Pineda. Asun Urbieta. Josefa Uriz Pi eta Elisa Uriz Pi. Paz Ziganda. Polonia Etxeberria. Elbira Zipitria. Pilare Alba. Libe Goñi Garate. Julia Fernandez Zabaleta eta Katalina Alastuey Garaikoetxea. Benita Asas. Mikela Gastesi. Kontxita Beitia. Josefa Ganuza. Pilare Baraiazarra. Teresa del Valle. Carmen Diez Mintegi. Felisa Galdos. Ane Miren Sustaeta. Agustina Otaola. Maite Gorrotxategi. Miren Begoña Ereñaga. Marina Basauri. Nieves Bereziartua. Maria Unzueta. Maria Magunazelaia. Dina Bilbao, Carolina Sagarmendi, Josune Gorostidi, Txitxi Orbegozo eta Amaia Elosegi. Carmen Adarraga. Loli López Goñi. Nagore Otaño. María Elena de Arizmendi. Frantziska Astibia. Julia Klaudia Gabilondo. Perpetua Saragueta. Maria Etxabe Aldai. Sorne Unzueta. Julene Azpeitia. Tene Mujika. Asun Balzola. Maddi Pelot. Arantxa Urretabizkaia. Enkarni Genua. Virginia Imaz. Carmen Balenziaga. Mirentxu Loiarte. Kontxu Odriozola. Madame Moreno. Eulalia Abaitua. Helene Feillet eta Blanche Feillet. Laura Esteve. Itziar Okariz. Begoña Vicario. Isabel Herguera. Esther Ferrer. Elena Odriozola. Emiliana de Zubeldia e Inda. Maurizia Aldeiturriaga. Primi Erostarbe. Kastora Irigoien. Romualda Zuloaga. Mentxu Alkorta eta Gema Sistiaga. Lourdes Iriondo. Miren Aranburu. Amaia Zubiria. Milia Lasturko. Mariana Hargain eta Aña Deabrua. Bizenta Mogel. Grabiela Lohitegi. Maria Antonia Soloaga. Kontzezio Irazusta, Teresa Antonia Beobide, Maria Magdalena Lertsundi eta Maria Antonia Etxeberria. Marijoan Igoa Aetza. Larrumeko markesa. Joxepa Inazi Azkune. Marieder Uthurralt. Hondarribiako Joxepa. Mikaela Elizegi Bengoetxea Mikaela Zintzarri, Josepa Inazi Elizegi Bengoetxea, Lukasia Elizegi Baraibar eta Sabina Elizegi Maiz. Maria Luixa Erdozio. Martzelina Lopetegi Olaiz. Joxepa Matea Zubeldia Elizegi. Maria Luisa Petriarena, Juana Joxepa Bengoetxea Andre haundia eta Joxepa Antoni Aranberri Xenpelar. Plazida Otaño. Rosario Artola. Justina Aldalur eta Sebastiana Gesalaga. Leoni Etxebarren. Mari Xan Minaberri Atalki. Mari Treku. Luzia Goñi. Iñaxi Etxabe Oliden. Germantxa Iñarga-Daubas. Kristina Mardaras. Kontxi Erro. Manoli Usabiaga. Miren Sarriegi.
Erreparazio historikoa.
Justizia. | |
2021-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/195561/geltokia-auzoan-bertan.htm | Gizartea | Geltokia, auzoan bertan | Metroaren laugarren linea Bilboko Abando geltokitik Alonsotegira joango da, FEVEren trenbidea erabiliz. Euskal Trenbide Sareak ibilbide bi proposatu ditu: orain arteko trenbidearen ibilbidea errespetatzen duena ala Irala eta Errekaldera desbideratuko litzatekeen beste linea bat. Bizilagunek desbideratzea nahi dute. | Geltokia, auzoan bertan. Metroaren laugarren linea Bilboko Abando geltokitik Alonsotegira joango da, FEVEren trenbidea erabiliz. Euskal Trenbide Sareak ibilbide bi proposatu ditu: orain arteko trenbidearen ibilbidea errespetatzen duena ala Irala eta Errekaldera desbideratuko litzatekeen beste linea bat. Bizilagunek desbideratzea nahi dute. | Bilboko metroaren 4. linearentzako ibilbide bi osatu ditu Euskal Trenbide Sareak. Bilboko Irala, Errekalde, Basurtu eta Zorrotza auzoetako eta Alonsotegiko bizilagunei zein diren aurkezten dabil hil honetan. Bilboko Abandoko tren geltokitik Alonsotegiko Irauregikora joango da linea berria. Fase bitan egitea da asmoa: lehenengoa, Bilbokoa, Abandotik Zorrotzara doana; bigarrena, Zorrotzatik Alonsotegirakoa. Lehenengo zatian bost minutuero igaroko litzateke trena; bigarrenean, hamabostero. Bilboko tarterako osatu dira A eta B aukerak. Herritarrek bataren edo bestearen alde bozkatzeko aukera dute, auzootako udaltegietan eta Alonsotegiko kultur etxean dauden buzoietan edo Internetez.
Cadagua bailara zeharkatzen duen FEVEren trenbidean oinarrituko da laugarren linea hau. Ibilbide osoan lurpetik joango da. Metropolian aurreikusita dauden beste obra batzuk ere integratuko ditu; besteak beste, Zorrotzan trenbidea lurperatzea eta Abandoko geltoki intermodal berria.
Lehen faserako A alternatibak FEVEren bideari saihesbide bat egitea proposatzen du: Basurtu eta Abando artean eraikiko litzateke, Iralatik eta Errekaldetik igaroko litzateke, eta bi auzo horietan geltoki bana izango luke, Ametzolakoaren ordez. Trenbide hori egungo Bilbo-Balmaseda, Bilbo-Leon eta Bilbo-Santander FEVEren lineek ere erabiliko lukete. 289 milioi euroko inbertsioa beharko litzateke. A alternatiba honekin, urtean, Abando eta Zorrotza artean 5,87 milioi herritarri zerbitzua ematea aurreikusi dute; hirugarren lineak dituen beste da.
B aukeran, berriz, egungo FEVEren trenbidea osorik aprobetxatuko litzateke. Kasu honetan, metroa Iralarekin eta Errekalderekin lotzeko, auzo biotako bakoitzera lurpetik igoko liratekeen funikular bana egitea proposatzen da. 4,2 milioi bidaiari aurreikusi dituzte, eta 240 milioi euroren inbertsioa behar luke.
Metroa Errekaldera eta Iralara eroatearen aldeko plataformako Asier Orbeak argi dauka aukera bi horien artean A dela Bilbo hegoaldeko auzoei komeni zaiena: «Funikularra Ametzolara eta han metroa hartu? Zer adarjotze da hori? Bi alternatiba eman dizkigute aukeran, bozkatzen utzi zaigula esateko. Baina argi dago A aukeratzera behartzen gaituztela». Irala, Errekalde eta San Adriango 60 bat elkartek osatzen dute Orbea ordezkari den plataforma; esan du guztiak bat datozela A ereduaren aldeko iritzian.
Uste zuten, aukeratzera ematekotan, oraingo A aukerarekin batera garai batean iragarritako Matiko-Moyua-Errekalde ibilbidea izango zela bigarrena. «Ez dugu ezinbestekoa ikusten hegoaldeko auzoak Moyuarekin lotzea, baina ibilbide horretan Matiko eta Moyua arteko proiektua eginda zegoen, eta soilik Moyuatik Errekaldera artekoa falta zen». Gustuko zuten euren auzoak Bilboko Zabalgunearen bihotzarekin lotzea. Hala ere, ez dute begi txarrez ikusten Abandon egotea linea berriaren abiapuntua, Euskal Trenbide Sareak orain pentsatu bezala. Baina, kasu horretan, beste desbideratze bat eskatzen dute: Basurtun FEVEren egungo geltokia aprobetxatu ordez, 200 metro iparralderago eroan trenbidea eta San Mamesko geltoki intermodalarekin lotu. «Abandora joateko baditugu lehendik ere FEVEren trena, Renferena eta autobusak. Baina auzotik ez dugu zelan joan San Mamesko geltoki intermodalera, eta gure eguneroko bizitzan ezinbestekoa dugu han lehen edo bigarren metroak hartzeko: unibertsitatera joateko, industrialdeetara, Ezkerraldeko edo Eskuinaldeko herri handietara…». Eurek eskatzen duten moldaketa hori egin ezean, Orbeak esan du hegoaldeko auzoetakoek mendebalderantz egin beharko dutela, gero ekialderantz jotzeko. Denbora galtzea iruditzen zaie.
Zorrotzako auzo elkarteko Fernando Ramosek, berriz, ez du ezinbestekoa jo trenbidea San Mameseko intermodalerantz desbideratzea. «Aireportuetan bezala, pasabide mekanikoak jar ditzakete geltoki batetik bestera. Azken batean, 200 metro baino ez dira». Zorrotzan proiektuarekin oso pozik daudela adierazi du. «Hogei urte generaman entzuten gure auzora eta Enkarterrira metroa FEVEren trenbidetik etorriko dela, eta azkenean badatorrela dirudi». Haien aldarrikapen nagusia auzoan trenbidea lurperatzea da, eta hori egingo da. Ibilbideak ez die hainbeste inporta. «Berdin zaigu Moyuara edo Abandora doan: guk metroa nahi dugu, eta lurpetik». Aitortu du egungo bi aukeren artean eurentzat aproposagoa izan daitekeela B aukera. «Iralara eta Errekaldera desbideratu gabe zuzenean joango ginateke Abandora, azkarrago. Baina garraio publikoaren helburua denoi mesede egitea izan behar da, eta ondo deritzogu A aukerari».
Orbeari eta Ramosi, biei iruditu zaie eskasa prozesu parte hartzailea. Batetik, eman dieten informazioa urria izan dela uste dute. Aurkezpenak online egin dira, gainera. Era berean, iritzia emateko eta proposamenak egiteko aukera ukatu dietela iruditzen zaie. Inkesta bat eman diete. Horri aurre egiteko, Errekalde eta Iralako plataformak bere aldarrikapenak jasotzen dituen dokumentua sortu eta banatu du auzotarren artean, buzoietan sartzeko. San Mamesko loturaz gain, bestelako egokitzapen batzuk ere jaso dituztela esan du Orbeak: kasurako, Iralan geltokirako sarbideetako bat gorago jartzea, gorago dauden San Adrian eta Miribilla auzoetako bizilagunei ere zerbitzu emateko. «Txikikeriak dirudite, baina jende askori erraztuko liokete egunerokoa. Bestela, kasu honetan, San Adriangoak eta Miribillakoak metrotik bakartuta geratuko lirateke».
Garraio publikoari bultzada
Zorrotzan trenbidea nondik joango den zehaztu gabe dago oraindik. Izan ere, lurpeko tren geltokia non egongo den adostu behar dute Espainiako Gobernuak eta Bilboko Udalak. «Ondo bidean, aurten sinatuko dute akordioa, eta han jasoko dute proiektua eta nola finantzatuko den», dio Ramosek. Zorrotzako bizilagunek eskaera argia egiten diete: geltoki horrek bi sarbide izatea; goiko aldean bata eta beheko aldean bestea. Duela 11 urte, metroaren laugarren linea handik igaroko zela erabaki aurretik, FEVEren trenbidea eta geltokia lurperatzeko bost proiektu aurkeztu zizkieten, eta auzokoek haietako bat hautatu zuten. Hura errespetatzea nahi dute.
Orbea ezkor eta baikor agertu da obren hasieraz hitz egiterakoan. Batetik, badaki metroaren laugarren eta bosgarren lineen obrak COVID-19ak eragindako krisiari aurre egiteko Europako Batasunak hitzemandako funtsei lotu dituela Bizkaiko Foru Aldundiak. Baina, bestetik, auzootan «borroka egiteko prest» ikusten ditu bizilagunak, eta horrek agintari politikoei presio egingo diela uste du. «[Unai Rementeria] Ahaldun nagusiak beti hitz egiten du Bizkaian mugikortasuna hobetzeko proiektuez. Baina iragarri dituen guzti-guztiak dira garraio pribaturako —itsasadarreko tunela, Bilbo hegoaldeko saihesbidea…—. Garraio publikoa bultzatzeko garaia da. Langile auzoetan garraio publikoa behar dugu». |
2021-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/195562/beste-594-positibo-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Beste 594 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian | Gipuzkoa da kutsatu kopururik handiena erregistratu den herrialdea. Positibo tasa %5,7 da. | Beste 594 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Gipuzkoa da kutsatu kopururik handiena erregistratu den herrialdea. Positibo tasa %5,7 da. | %5eko positibo tasatik jaitsi ezinda dago oraindik ere Hego Euskal Herria. Atzo, zehazki, 10.335 proba egin zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak, eta haietatik 594k eman zuten positibo. Ondorioz, %5,7 da positibo tasa.
Joan den ostegunean, positiboen kopuruak goia jo zuen Hego Euskal Herrian, eta 800 kasuren langa gainditu zuen; zehazki, 809 positibo zenbatu zituzten, eta hori daturik okerrena da joan den otsailaren 10etik. Ostiralean, berriz, behera egin zuen kutsatuen kopuruak, eta 747 positibo atzeman zituzten. Atzo, 594 izan ziren.
Lurraldeka, Bizkaia izan ohi da positibo gehien atzematen diren herrialdea, baina Gipuzkoa izan zen atzo; 201 erregistratu ziren han, eta 187, berriz, Bizkaian. Nafarroan 127 izan ziren, eta 77 Araban.
Ospitaleratuei dagokienez, 42 lagun ospitaleratu zituzten atzo Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan COVID-19aren ondorioz. ZIUetan 88 lagun daude, atzo baino bi gehiago. |
2021-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/195563/22-korrika-2022ko-martxoaren-31tik-apirilaren-10era.htm | Gizartea | 22. Korrika, 2022ko martxoaren 31tik apirilaren 10era | 22. Korrika, 2022ko martxoaren 31tik apirilaren 10era. | Pandemiarik ez balitz, gaur amaituko litzateke 22. Korrika. Jakina zen, ordea, aurten ezingo zela euskararen aldeko lasterketarik antolatu, eta, horren ordez, Bultza euskaltegiak! Bultza euskara! dinamika antolatu zuen AEK-k. Hala, milaka lagun elkartu dira gaur Euskal Herriko hainbat plazatan euskaltegien sareari babesa erakusteko. Ez hori bakarrik; Korrikaren antolatzaileak etorkizunera begira dabiltza jada, eta iragarri dute 22. ekinbidea noiz egingo duten: 2022ko martxoaren 31tik apirilaren 22ra. Haien arabera, «inoiz baino beharrezkoagoa» izango da datorren urteko Korrika.
AEKrentzat finantzaketa iturri garrantzitsua da Korrika, eta ez egiteak «kolpe itzela» eragin dio: ikasturteari aurre egiteko, zorpetu egin behar izan du. Galera hori ahal bezainbeste leuntzeko, herritarren diru ekarpenak jasotzeko abiatu zuen kanpaina da Bultza euskaltegiak! Bultza euskara!; AEKren webgunean egin daitezke ekarpen ekonomikoak.
Gaur «ekitaldi xumeak» egin dituzte 12:00etan, «unean uneko osasun neurrietara egokitutakoak». AEKren mezua irakurtzeaz gain, bi abesti entzun dira: Euskal Herrian euskaraz kantua, batetik, eta gaurko egunerako sortutako Lekukoa mingainean bertso-rapa, bestetik.
40.000 ikasletik gora
AEK-k nabarmendu du pandemia garaian ere ohiko ikastaroekin jarraitzen dutela, eta txalotu egin ditu euskaltegietan ari diren irakasleen eta ikasleen ahalegina: «Euskal Herrian nahiz munduko hainbat tokitan, aurten 40.000 herritarretik gora dabiltza euskaraz komunikatzeko bidea egiten, bai horixe!».
Horretaz gain, euskaltegi sendoen beharra dagoela nabarmendu dute, «Euskal Herri osoko herritarrei euskara ikasteko baldintza egokiak emateko». Horretarako babesa eskatu dute, agintari politikoak ere mugiarazi ahal izateko.
Euskaltegien sarearen arabera, Euskal Herriko herritarren %55 erdalduna da oraindik, eta, beraz, euskaltegiak beharrezkoak dira «jendarte euskalduna amets badugu». | |
2021-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/195564/paxinianek-dimisioa-aurkeztuko-du-apirilean.htm | Mundua | Paxinianek dimisioa aurkeztuko du apirilean | Hauteskundeak aurreratuko ditu Armeniako lehen ministroak. Ekainaren 20an egingo dituzte, baina bitartean lehen ministro izaten jarraituko du. Karabakh Garaiko ituna sinatu zuenetik kolokan dago Paxinian. | Paxinianek dimisioa aurkeztuko du apirilean. Hauteskundeak aurreratuko ditu Armeniako lehen ministroak. Ekainaren 20an egingo dituzte, baina bitartean lehen ministro izaten jarraituko du. Karabakh Garaiko ituna sinatu zuenetik kolokan dago Paxinian. | Ez dio botereari uko egin nahi Nikol Paxinian Armeniako lehen ministroak. Oposizioko taldeak, militarrak eta milaka herritar Paxinianen dimisioa eskatzen ari dira lehen ministroak Azerbaijango eta Errusiako presidenteekin Karabakh Garaiko ituna sinatu zuenetik, joan den azaroaren 10ean. Paxinianek berak aitortu zuen «oso mingarria» izan zela Azerbaijanekin eta Errusiarekin menia sinatzea; izan ere, Erevanek kontrolpean zituen eremu asko galdu zituen.
Azkenean hauteskundeak aurreratzea erabaki du, «baina ez alde egiteko, hauteskundeak egin daitezen baizik». Bitarte horretan, lehen ministro izaten jarraituko du. Gaur iragarri duenez, apirilean aurkeztuko du dimisioa, eta bozak ekainaren 20an egingo dituzte.
Karabakh Garaiko itunean, Armeniak, irail amaieratik azarora bitartean galdutako eremuen kontrola ez ezik, beste batzuena ere eman zion Azerbaijani, garaipen handiago bat eragoztearen truke. Armeniar askorentzat umiliazio bat izan zen, baita traizioa ere. Protestak izan ziren Erevanen, eta, ordutik, Paxinianen etorkizuna kolokan dago.
Militarrek ere kanpo politikan «huts larriak» egitea egozten diote lehen ministroari. Duela hilabete, armadako 30 komandantek sinatutako gutun bat helarazi zuen Estatu Nagusiak, eta haiek argi utzi zuten gobernua eta lehen ministroa jada ez direla gai «erabaki zentzudunak hartzeko». |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195565/euskaltelen-marka-ez-da-desagertuko-eta-bere-egoitza-euskal-herrian-geratuko-da.htm | Ekonomia | Euskaltelen marka ez da desagertuko, eta bere egoitza Euskal Herrian geratuko da | Salmenta akordioaren klausula batek beto eskubidea aitortuko dio Kutxabanki aurrerantzean bi erabaki horiei buruz. Eusko Jaurlaritzak txalotu egin du akordioa, eta oposizioak gogor kritikatu du gobernuak azken urteetan jokatu duen rola. | Euskaltelen marka ez da desagertuko, eta bere egoitza Euskal Herrian geratuko da. Salmenta akordioaren klausula batek beto eskubidea aitortuko dio Kutxabanki aurrerantzean bi erabaki horiei buruz. Eusko Jaurlaritzak txalotu egin du akordioa, eta oposizioak gogor kritikatu du gobernuak azken urteetan jokatu duen rola. | Euskaltelek ez du alde egingo; ez behintzat datozen bost urteetan. Denbora horretan euskal markak indarrean jarraituko du telekomunikazioen merkatuan, eta enpresak Euskal Herrian izango du egoitza fiskala. Gainera, aurrera begira, hori aldatu nahiko balitz, oraingo akziodunen %90en babesa beharko luke batzar berriak. Beste era batera esanda, Kutxabankek hitza eta botoa izango du erabaki horretan, aurrerantzean Euskaltelen akziorik izango ez duen arren —egun, %19,88 dauka—. Hala zehazten da MasMovilek Euskaltel erosteko egin duen eskaintzaren testuan. Ezohiko klausula horrek ziurtatuko luke Euskaltelen izena erabat ez desagertzea.
Mugimendu horrekin, halere, Euskalteleko oraingo akziodun nagusiek praktikan amaiera eman diote 1996an hasi zen istorioari; izena alde batera utzita, enpresaren erabakiguneetan sustrai txiki batzuk baino ez zaizkiolako geratuko Euskal Herrian: akziodun pribatu gutxi batzuk.
Euskaltel herri proiektu gisa abiarazi zuten erakundeek, zaintza politikoarekin eta erabaki gunea bertan errotzeko borondate irmoarekin. Baina hori guztia bukatzen hasi zen 2015ean, enpresa burtsaratzearekin batera, eta, bereziki, orain bi urte, Zegona Erresuma Batuko inbertsio funtsak Euskaltelen kontrola hartu zuenean, Kutxabankek bere akzioen %30 burtsan saldu ondoren. Ordutik, askotan aipatu da talde handi batek irensteko aukera zegoela, halako funtsen helburua zera delako, beren inbertsioari luze gabe etekina ateratzea eta enpresa laster uztea.
Bada, hori gertatu da. Ezustekorik ezean, Espainiako laugarren telekomunikazio operadorearen esku geratuko da Euskaltel. MasMovil Euskal Herrian sortu zen, eta Donostian du egoitza soziala, baina anekdota bat baino ez da hori, ez baitu aktiborik Euskal Herrian. Konpainia Madrildik zuzentzen dute, eta Lorca Aggregator holdingaren mende dago –Jerseyko paradisu fiskalean du egoitza–. Espainiako merkatuan hainbat operadore kudeatzen ditu: Yoigo eta Pepephone, esaterako. Iaz Guuk jarri zuen martxan, Euskal Herrirako. Konpainiak azaldu du aurrerantzean bere markak eta Euskaltelenak «bateragarriak» izango direla: Galiziako R, Asturiasko Telecable eta, iaztik, Virgin Telco ere Euskaltelenak dira.
Euskaltelek MasMovilen izan dezakeen lekuari buruz mintzatu zen atzo Meinrad Spenger kontseilari ordezkaria. Nabarmendu zuen Euskaltelek esperientzia handia duela enpresen munduan, bezero handiekin, eta MasMovil gehiago dagoela etxebizitza merkatura bideratuta, azken kontsumitzaileetara. «Konbinazio hori oso erabilgarria izan daiteke, eta Euskaltelek Espainia osorako gida dezake MasMovil taldearen ekimena enpresa segmentuarentzat», esan zuen Radio Euskadin eginiko elkarrizketa batean. Marka eta egoitza mantentzearekin batera, Spengerrek hitzeman zuen MasMovilek Euskaltelen lantaldeari ere eutsiko diola.
MasMovilek igandean jakinarazi zuen akordio batera iritsi dela Euskaltelen akzioen %52,32ren jabeekin: Zegonarekin, Kutxabankekin eta Corporacion Albarekin. Operazioa ixteko, kapital sozialaren %75eko babesa izan beharko du, eta, horretarako, eskaintza ekonomiko erakargarria egin die gainerako akziodunei: akzio bakoitzeko 11,17 euro ordainduko die: hau da, euskal konpainiak azken sei hilabeteetan izan duen kotizazioaren batezbestekoa baino %26,8 gehiago. Astelehen honetan, burtsa ixtean, 11,15 euro balio zuen akzioak, erabakia jakinarazi aurretik baino %15,95 gehiago. Prozesua amaitzeko urte erdi beharko dela kalkulatzen da.
Guztira, 2.000 milioi euro inguruko kostua izango du. Oraingo prezioan egingo balitz, Kutxabankek ia 400 milioi euro patrikaratuko lituzke. Euskal bankuak uste du operazioa «ona» dela, adostutako klausulak Euskaltelen erroak Euskal Herrian geratzea «bermatzen» duelako eta enpresaren «iraunkortasuna» ziurtatzen duelako.
«Espoliazioaren amaiera»
Salmentak Jaurlaritzaren babesa ere badu. Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak nabarmendu du egoitza soziala eta fiskala mantentzea adostu dutela saltzaileek eta erosleak. Confebaskentzat ere «positiboa» da hori. Enpresarien artean denek ez dute iritzi bera. Kritikoena Jose Angel Corres Bilboko Merkataritza Ganberako presidentea eta Euskalteleko kontseilari ohia izan da. «Euskadirentzako ez da ona», adierazi du, eta zalantzan jarri du Kutxabankek eta Jaurlaritzak izan duten rola. Uste du CAFen eta Kaikun egin zuen bezala, Jaurlaritzak enpresetan parte hartzeko duen funtsa erabil zezakeela.
Sindikatuak haserre agertu dira, eta langileek zalantzak agertu dituzte. Euskalteleko langile batzordeak —CCOOk du gehiengoa— esan du espero duela MasMovilek hitzemandakoa betetzea eta enpleguari eustea. LAB sindikatuak Tapia sailburuari leporatu dio Euskaltelen «pribatizazio eta espoliazio prozesua amaitzea». ELAren arabera, Jaurlaritzak agerian utzi du zein den bere «benetako industria politika»: «Enpresa estrategikoak inbertsio funtsen kontrolpean jartzen laguntzea».
Legebiltzarreko oposizioak ere EAJri leporatu dio Euskaltelen erabakigunea Euskal Herritik kanpo geratu izanaren erantzukizuna. |
2021-3-28 | https://www.berria.eus/albisteak/195566/amaierara-arte-itxaron-beharko-da.htm | Kirola | Amaierara arte itxaron beharko da | Peñak eta Albisuk irabazi egin diete Altuna-Mariezkurrenari, eta azken jardunaldian erabakiko da nor sailkatuko den finalaurrekoetara zuzenean. 17 eta 21 aurretik izan dira Altuna eta Mariezkurrena. | Amaierara arte itxaron beharko da. Peñak eta Albisuk irabazi egin diete Altuna-Mariezkurrenari, eta azken jardunaldian erabakiko da nor sailkatuko den finalaurrekoetara zuzenean. 17 eta 21 aurretik izan dira Altuna eta Mariezkurrena. | Finalaurrekoa tanto bakarrera izan dute gaur Jokin Altunak eta Jon Mariezkurrenak Eibarko Astelena pilotalekuan. Ez dute, ordea, neurketa errematatzen asmatu, eta datorren astera arte itxaron beharko da Binakako Txapelketa nagusiko finalaurrekoetara zuzenean zer bikote sailkatuko diren jakiteko. Peñak eta Albisuk, gaurko irabazleek, berriz, txartela eskuratzeko datorren astean irabaztea besterik ez dute beharko.
Neurketa bikaina jokatu dute bi bikoteek, eta erakutsi dute sasoi betean daudela. Batez ere hasieran, berebizikoa izan da partidaren abiadura, eta ia neurketa osoan aurretik joan dira Altuna eta Mariezkurrena. Amezketako aurrelariak ez du huts bakar bat ere egin neurketa osoan, azken tantoetara arte; bi pilota huts egin ditu 22ra iristeko tanto bakarra falta zitzaienean, eta azkenean erabakigarriak izan dira.
Jardunaldiko azken neurketa bihar jokatuko da Zumaian (Gipuzkoa): Olaizola II.a-Rezusta eta Ezkurdia-Ladis Galarza izango dira aurrez aurre. Ezkurdiak eta Galarzak galtzen badute, automatikoki sailkatuko dira Jaka eta Martija.
Sailkapena
1. Elezkano-Zabaleta, 10 puntu 2. Peña II.a-Albisu, 9 3. Altuna-Mariezkurrena, 8 4. Olaizola II.a-Rezusta, 6 5. Jaka-Martija, 5 6. Ezkurdia-Galarza, 5 7. Urrutikoetxea-Imaz, 5 8. Artola-Aranguren, 3 |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195567/agustini-anderenoa-itzuli-egin-da-irunera.htm | Kultura | Agustini andereñoa itzuli egin da Iruñera | Estefania de Paz aktoreak erakusketa bat eta antzezlan bat prestatu ditu, duela ehun urte zendu zen Remigia Etxarren funanbulista oroitzeko. Lehen mailako orekaria izan zen, andreentzat etxetik kanpoko mundua debekatua zegoenean. | Agustini andereñoa itzuli egin da Iruñera. Estefania de Paz aktoreak erakusketa bat eta antzezlan bat prestatu ditu, duela ehun urte zendu zen Remigia Etxarren funanbulista oroitzeko. Lehen mailako orekaria izan zen, andreentzat etxetik kanpoko mundua debekatua zegoenean. | «Hurrengora arte erranez utzi zuen burdin haria, eta, agindu bezala, itzuli egin da». Horixe oroitu du Estefania de Paz Asin aktoreak, Remigia Etxarreni buruz (Iruñea, 1853-1921). Emakumeentzat etxetik kanpoko mundua debekatua zegoen garaian, «pinpilinpauxa baten gisara hiriko harresiez bertzaldera hegan egin» zuen Etxarrenek: lehen mailako funanbulista izan zen; Mademoiselle Agustini ezizenarekin, hango eta hemengo herritarrak aho zabalik utzi zituen bere oreka ariketekin. «Emakume ausarta eta aitzindaria izan zen; herriz herri ibili zen, munduan barrena, burdin hari baten gainean zerua konkistatzen».
Begietan sumatzen zaio De Paz Asini Etxarrenen bideak «erabat liluratu» egin duela; hainbertze txunditu du, ezen funanbulista oroitzeko erakusketa bat eta antzezlan bat prestatzea erabaki baitu. Apirilaren 11n aurkeztuko du lana aktoreak, Iruñeko Kondestablearen jauregian, eta egun berean inauguratuko du han bost astez ikusgai egonen den erakusketa. Orekaria oroitzeko eta omentzeko lan bat baino gehiago da De Paz Asinek ondu duena. Irailetik ari da Uharteko Arte Garaikidearen Zentroan Etxarreni buruzko mataza osatzeko aurkitu dituen hariei tiraka, eta, prozesu horretan, aktoreak funanbulua berpiztu egin du: orekariaren rola bere egin du, Etxarren eta garaiko gainerako emakumeak gogora ekartzeko.
Argazkirik ez
Zirku bateko karpa txiki bat prestatu du De Paz Asinek Etxarreni buruzko bere antzezlana herriz herri eramateko. Lantalde oso bat du funanbulistaren unibertsoa irudikatzeko prozesuan laguntzen. Orekariak ustez janzten zuenaren gisako soinekoa ere egin diote aktoreari, haren bidez Iruñeko funanbulista berriz ere hezur-haragizko bilakatzeko.
«Intuizioa, irudimena eta ilusioa» baliatu ditu De Paz Asinek, ez baitu Etxarrenen argazkirik aurkitu. Dauden hutsuneak betetzeko aukerak on egin diola garbi du aktoreak, halere: «Nire Remigia sortu dut». Erakusketak eta antzezlanak izanen dituzten ikusleei ere gauza bera eskatu die: «Nork bere Remigia sor dezala, funanbulistaren omenez».
Iruñean jaio eta hazi zen Remigia Etxarren; burdin hariaren gaineko lanak, baina, herriz herri eraman, eta nomad” bilakatu zuen. «Izar handi bat izan zen», oroitu du De Paz Asinek. Iruñean hasi zuen orekariak burdinaren gaineko bidea. 1882an, sanferminetan, zezen plazako alde batetik bertzera pasatu zen; eta 1883koetan, berriz, Arga zeharkatu zuen, ibaitik hamar metro gora jarritako haritik. «Saski bana jarri zuen oinetan!», erran du De Paz Asinek.
Argako erregina erran zioten egun hartatik aurrera Etxarreni. «Miresmenez egiten zioten so». Istripu batek haritik hamabost metrotik behera bota zuen arte. «Ondarroan [Bizkaia] gertatu zen, 1892an. Ezin izan zuen gehiago harira igo», erran du De Paz Asinek.
Sorterrira itzuli zen Etxarren, eta, loteria saltzen aritu zen bere bizitzako azken txanpan. Funanbulismoak emandako ospea apalduz joan zen, eta ahanzturak hartu zuen, neurri handi batean, loteria saltzaile bihurtutako artista. Arrastoa ez da desagertu, halere. «Yolanda Barcina Iruñeko alkate zeneko garaian sortu zen Caldereria karrikako plazatxoari Remigiaren izena jartzeko mugimendu bat». Karrika lortu zuen orekariak, baina Alde Zaharretik at: Txantrea auzoan.
Etxarrenen memoria lantzeko aukera emanen du De Paz Asinen lanak, apirilean. Erakusketarekin eta antzezlanarekin batera, hitzaldi sorta bat eta haurrentzako tailerrak ere eginen dituzte, Kondestablearen jauregian. Etxarren jaio eta hil zen Alde Zaharrean, alegia; garai batean, teilatuz teilatu ibiltzen ziren katu guztiek Remigia izena zuten auzoan. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195569/filmaren-etapa-guziak-hemen-eginak-izan-daitezen-nahi-dugu.htm | Kultura | «Filmaren etapa guziak hemen eginak izan daitezen nahi dugu» | Azaroan jarri zuten martxan Zukugailua elkartea, Ipar Euskal Herrian zinema arloa garatzeko xedez. Aña Errotabehere koordinatzaileak esan du lehentasuna eman nahi dietela euskarazko egitasmoei. | «Filmaren etapa guziak hemen eginak izan daitezen nahi dugu». Azaroan jarri zuten martxan Zukugailua elkartea, Ipar Euskal Herrian zinema arloa garatzeko xedez. Aña Errotabehere koordinatzaileak esan du lehentasuna eman nahi dietela euskarazko egitasmoei. | Zukugailua elkarteko koordinatzailea da Aña Errotabehere (Arrosa, Nafarroa Beherea, 1992). Azken urteetan zinema mundutik hurbildua, Ipar Euskal Herriko profesionalekin ari da joan den azarotik geroz. Zinema arloko eragileen arteko harremanak indartu nahi ditu elkarteak, sorkuntza gehiago egin dadin, eta proiektuak hastetik buru gauzatu daitezen Ipar Euskal Herrian.
Nola sartu zinen zu zinemaren mundura?
Lizeotik landa Tolosako [Okzitania] Mirail fakultatean izan nintzen; bi urtez frantses letretan egon nintzen, eta zinema eta antzerki klase bat hautatu nuen. Ondotik, Bordelera joan nintzen komunikazio BTS bat egitera. Azken urtea alternantzian egin nuen, HAMEKAn, Errobi elkargoko proiektu kulturalean. Ondotik, pixka bat bidaiatu nuen, eta erabaki nuen ikasketak berriz hartzea. Kuriositatez, zinemara buruz abiatu nintzen berriz, bigarren urtera zuzenean, Tolosan, zinema eta ikus-entzunezko lizentzian. Biziki orokorra zen; batez ere film analisia egiten genuen, eta, ene gustuko, ikastaroak falta ziren, terrenoko lana ezagutzeko. Baina gustua izan dut zineman. Josu Martinezekin ere aritu nintzen. Azken hiru film laburretan parte hartu nuen: Ama, Anti eta Subandila filmetan. Espero dut fite ikusteko parada ukanen dugula. Hor, apainketan ari nintzen, bizki maitatu nuen; prestaketa lana, objektuen xerkatzea… Eta plazer hartu dut Izaskun Urkijo Alijo arte zuzendariarekin lan egitea, bere lanbideko ezagutza transmititzen baitzuen gogotik.
Lehen aldia zenuen?
Izan da Hiru uhinak proiektua, Kanaldudek eraman zuena. Hor ikasi dut gehienbat zer izaten ahal zen taldean lan egitea film labur baten muntatzeko. Nik ez dut sekula filmatu, ez dut sekula ene obrarik egin; beraz, hor zen hastapenetik bukaeraraino eraman dugun proiektua: gogoeta guzia, gidoiaren idazketa, filmaketa…
Josu Martinezekin ere ikusi duzu prozesu guzia.
Bai, filmaketa denbora bai. Baina aitzin den lana —pertsonaien hautaketak, prestaketa, alde administratiboa…— ez dut ikusi. Gidoia ukan dugularik azken bertsioa zen. Esperientzia ederrak izan dira enetako, eta enbeia eman dit horretan segitzeko.
Zukugailua nola sortu zen?
Joan den azaroan sortu zen elkartea, ofizialki. Euskal Herriko ikus-entzunezko eta zinemako sorkuntza garatzea du helburua. Mahai inguruan hamalau kide jarri ziren; zinemako sail guzia ordezkatua da elkartean, sorkuntzatik hedapenera lanbide guziak badira: sortzaileak, teknikariak, ekoizleak, banatzaileak eta zinema gelak. Hainbat arlotan lan egin nahi du elkarteak. Ohartu dira Ipar Euskal Herrian ez zela egitura azkarrik. Badira egiturak, baina zinemako saila ez da ontsa egituratua. Denen artean erabaki dute elkarte hori sortzea, egituratuta errazagoa baita gauzak sortzea molde eraginkorrean. Baliagarria da elkarlana errazteko, informazioak hobeki transmititzeko, eta material teknikoa ere saretzeko. Arlo nagusia da sorkuntza gazteari posibilitateak ematea horien obrak garatuak izateko.
Zein da irizpidea?
Euskarazko proiektuei lehentasuna emateko gogoa du Zukugailuak. Enbeia dugu ere eskolatik kanpo gazteak sentsibilizatzea zinemari. Tailerrak egin beharrak genituen apirileko bakantzetan, baina etxeratze aginduarekin zaila ikusten genuen. Ez dugu egoitzarik momentuko; etxetik ari gara, edo Kanalduderen egoitzatik. Tailerrak gibelatu ditugu, nahi genituzke uztailean egin beharbada. Gazteei irekia izanen zaie. Bi egin nahi genituzke urte honetan; uztailean bat eta urrian bestea. 18 eta 25 urte arteko gazteei zuzendua izanen den tailerra da. «Zinemako eszena mitiko bat berregin euskaraz» gaia izanen da ardatz.
Beste lan lerrorik ere baduzue.
Egin nahi dugu idazketa egonaldi bat, sortzaile gazteei zuzendua izanen dena. Ez dakigu oraino non izanen den, baina barnealdean izanen da. Nahi genuke leku horretan elkarrekin lan egin ahal izan, apairuak partekatu, lo egiteko aukera ukan, han berean dena partekatzeko. Ez da adin mugarik, baina film guti egin dutenendako izanen da, profesionalizatzen ari diren pertsonei zuzendua, adibidez. Hori ere aste bateko egonaldia izanen da uztail hastapenean. Bigarrena abenduan izanen da. Hori da urte honetako egitaraua. Zukugailuaren aurkezpen ofiziala Rencontre Sur les Docks festibalean eginen dugu, ekainean, normalki. Apiril erditsuetan luzatuko dugu deialdia egonaldi horietara jiteko, eta hautatuak izanen direnentzat lehen fasea izanen da proiektuak profesionalen aitzinean aurkeztea —pitch-ak deitzen dira—, eta hori Rencontre Sur les Docks festibalean eginen dugu. Lehen etapa izanen da, eta ondotik, egonaldia, uztailean. Festibal horretan antolatuak izanen dira topaketak profesionalekin, Akitania Berriko eta Hego Euskal Herriko profesionalekin ere; gomita egingo diegu, elkartze gune bat izateko.
Loturak indartu nahi dituzue, beraz.
Guk laguntzen ditugu topaketak egiten. Adibidez, momentu batean hainbat informazio ukanen ditugu, eta horrekin zerbait proposatzen ahalko dugu. Norbait jiten bazaigu bere proiektua aurkeztuz eta erranez ekoizle bat xerkatzen duela, ongi landua duela baina ez dela nehor horren diruztatzeko, lotura egiten ahalko dugu ekoizlearen eta sortzailearen artean. Elkartea horren errazteko sortu da, loturak egiteko. Jadanik sortuak diren egituren osagarri gisa posizionatzen gara. Hemen diren zinemako eragile eta instituzioen arteko solaskide izan nahi dugu.
Zertan sentitzen zen horren beharra?
Hemengo sorkuntza falta da; ez da aski garatua. Orain arte, zinema munduan ari ziren hemengo gazteek beti joan behar zuten Euskal Herritik beren proiektuak bururaino eraman nahi bazituzten; Parisera, adibidez. Falta zen lotura bat eragileen artean, eta azkenean batzuetan erraztasun gehiago atzematen zuten Bordelen edo beste hiri batzuetan, egituratuagoa baita han.
Beraz, garatzeaz mintzo zarelarik, erran nahi duzu egituratu nahi duzuela hemengo zinema mundua, gehiago sortu eta ekoitzi dadin.
Bai, nahi dugu hemengo proiektuak ontsa pentsatuak, prestatuak, landuak eta garatuak izan daitezen. Azkenean, filmaren etapa guztiak hemen egin daitezen nahi dugu. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195570/askatu-dute-suezko-kanala-astebetez-trabatu-duen-ontzia.htm | Ekonomia | Askatu dute Suezko kanala astebetez trabatu duen ontzia | Goizaldean lortu dute itsasontzia flotatzen jartzea berriz. Oraindik ez dakite noiz libratuko duten bidea. Ever Given-en atzetik, beste 367 ontzi daude zain. | Askatu dute Suezko kanala astebetez trabatu duen ontzia. Goizaldean lortu dute itsasontzia flotatzen jartzea berriz. Oraindik ez dakite noiz libratuko duten bidea. Ever Given-en atzetik, beste 367 ontzi daude zain. | Ever Given kargaontzia berriz flotatzen jarri dute goizaldean, sei egunez Suezko kanalean hondoa jota egon eta gero. Suezko kanala merkataritzarako munduko garrantzitsuenetako bat da: handik igarotzen dira munduko merkataritzaren %10 eta edukiontzien %25. 400 metroko itsasontzia zeharka gelditu zen kanalean, eta nabigazioa erabat oztopatzen du. Ontzia erabat askatu dute 15:00etarako, eta kanalean aurrera egiten hasi da.
Egiptoko atoiontzietako langileek ontzietako sirenak jo dituzte, eta «Ala handia da» oihukatu dute, ontzia berriz flotatzen jarri izanaren poza adierazteko.
Leth Agencies enpresak adierazi du ontziaren popa 04:30 aldera askatu dutela. Maniobra ugari egin behar izan dituzte: hamar atoiontzi eta hainbat draga erabili dituzte, marea aldeko zutela aprobetxatuta.
Suezko kanaleko ontzi enpresa nagusiak atzo esan zuen bidea askatzen dutenean hiru eta sei egun bitartean beharko dituztela ilarak libratzeko. Asia eta Europa arteko itsasbiderik laburrena da, eta 367 kargaontzi daude geldi Ever Given-en atzetik.
Ever Given ontziaren kokapena gaur, 09:50 aldera, ontzien jarraipena egiteko zerbitzu baten arabera. Marine Traffic
Animazio honetan ikus daiteke ontzia askatzeko lanen prozesua. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195571/eusko-jaurlaritzaren-donostiako-egoitza-okupatu-dute-ostalariek.htm | Gizartea | Eusko Jaurlaritzaren Donostiako egoitza okupatu dute ostalariek | Lakuak harturiko neurriek eragindako kalteak arintzeko laguntzak eskatu dituzte. | Eusko Jaurlaritzaren Donostiako egoitza okupatu dute ostalariek. Lakuak harturiko neurriek eragindako kalteak arintzeko laguntzak eskatu dituzte. | SOS Ostalaritza elkarteko kideek okupatu egin dute Eusko Jaurlaritzak Donostiako Andia kalean duen egoitza, Alderdi Ederren parean.
LABI batzordearen aholkuari jarraiki Jaurlaritzak hartu dituen neurri murriztaileak direla eta, kalteak arintzeko laguntzak eskatu dituzte.
Prentsaurrekoa zuten antolatuta 09:30ean, egoitzaren aurrean. Ordu horretan, ordea, 30 bat pertsona sartu dira egoitzan, ostalaritzaren aldeko oihuak botatzen.
Antolatzaileek esan dute «okupazio baketsu ekintza» egin nahi zutela, eta egoitzaren alde batean jarri dira txartelekin eta pankarta handi batekin, Urkullu, aski da, SOS Ostalaritza leloarekin.
Ondoren, elkarteko eledun Garazi Otegik eta Elena Gineak prentsaurreko bat eman dute egoitzaren barruan. Azaldu dutenez, okupazioa egin dute «Urkulluren exekutiboak, berriz ere, ostalaritza egin duelako izurriaren garapenaren arduradun eta errudun».
Herritarrei esan diete ostalaritza negozioak ez daudela zabalik. «Urtebete daramagu %30an lan egiten, eta horrek egoera larrian utzi gaitu. Taberna askok itxi egin dute, eta beste askok gorriak ikusiko ditugu ez badira behar diren neurriak hartzen».
Horregatik, lau eskaera zehatz egin dizkiete administrazioei: batetik, ostalaritzari eragingo dioten neurri murriztaileekin batera, atal bat gehitzea azaltzeko zer-nolako ordaina jasoko duten kaltetuek, eta konpentsazio ekonomiko hori atzera begirakoa ere izatea.
Bestalde, ostalaritzari eragiten dieten zergak murriztea edo kentzea ere eskatu du SOS Ostalaritzak: alokairuak izoztea, errenta zerga murriztea, BEZa aldi baterako jaistea, eta zabor, ura eta terrazetako zergak kentzea.
Hirugarrenik, galdegin dute langileen soldatak osatzea eta enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteetan dauden irregulartasunak zuzentzea. Eta, azkenik, burokrazia bizkortzea, diru laguntzak eta bestelako espedienteak eskatzeko izapideak errazte eta malgutze aldera.
Auzitegietan neurrien kontrako helegitea ostalaritza elkarte handiek aurkeztu beharko luketeela esan du Gineak.
Prentsaurrekoa amaituta, egoitzatik atera dira, «Langileak gara, ez gaizkileak», eta «Urkullu entzun, ez gara errudun» oihuen artean. Egoitzaren atea itxi dute pankartarekin, atera ostean. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195572/dozenaka-zibil-hil-dituzte-mozambike-iparraldeko-palma-herrian.htm | Mundua | Dozenaka zibil hil dituzte Mozambike iparraldeko Palma herrian | Gas eta petrolioan aberatsa den Cabo Delgado eskualdean izan da erasoa. Herriarekiko komunikazioak etenda daudela esan dute agintariek. | Dozenaka zibil hil dituzte Mozambike iparraldeko Palma herrian. Gas eta petrolioan aberatsa den Cabo Delgado eskualdean izan da erasoa. Herriarekiko komunikazioak etenda daudela esan dute agintariek. | Asteburuan eman zuten agintariek erasoaren berri. Datu zehatzik eman gabe, hildakoak «dozenaka» zirela jakinarazi zuten, gehienak zibilak. Cabo Delgado eskualdeko Palma herrian izan zen. Inguru hartan ugariak dira gas eta petrolio putzuak, eta nazioarteko enpresa ugarik dituzte bertan egoitzak.
Omar Saranga segurtasun indarren buruak atzo azaldu zuenez, ehundik gora lagun erreskatatu zituzten, tartean atzerriko langileak. Herriarekiko komunikazioak etenda daude oraindik, eta, beraz, segurtasun indarrek ez dute zehaztu ahal izan zenbat jende geratu den herrian harrapatuta. Palma herrian 75.000 lagun bizi dira, baina azken asteetan bertan hartu dute babes eskualdean zabaldu diren borroketatik ihesi joandakoek.
Iturri ofizialen arabera, joan den asteazkenean hasi zuten erasoaldia, herrian hainbat gunetatik sartuz. HRW Human Rights Watch giza eskubideen aldeko nazioarteko erakundearen arabera, erasotzaileek etxeetan eta kalean hil zituzten herritarrak, tiroz batzuk eta labanaz besteak. Hegoafrikatik, Frantziatik eta Erresuma Batutik joandako langileetatik askok hoteletan hartu zuten babes, baina haietara ere sartu ziren gerrillariak.
Nazioarteko Ikerketa Estrategikoetarako Afrikako Programako kide Emilia Columbok adierazi duenez, NBE Nazio Batuen Erakundeko kideei ukatu egin diete herrirako sarrera: «Uste dut egoerak okerrera egin duela urtarrilaz geroztik, eta matxinoek herrirako sarrera-irteeren gaineko kontrola bereganatu dutela».
NBEk ohartarazi du aurrez Palman babes hartutako hainbat iheslarik handik atera behar izan dutela, eta laguntzarik ez dagoen eskualdeetara jo, borroketatik ihesi.
Eskualde aberatsa da Cabo Delgado, besteak beste petrolio eta gas putzu handiak dituelako, eta multinazional ugari daude bertan lanean. Hain zuzen ere, aberastasun horrekin, edo, zehatzago esateko, aberastasun horren irabaziekin lotzen dute adituek azken hilabeteetako indarkeriaren gorakada. Izan ere, nazioarteko enpresek eta agintariek milaka milioi dolarren irabaziak izan dituzte, baina Cabo Delgado oraindik ere Mozambikeko eskualde pobreena da. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195573/eroskiren-geroa-argiagoa-da-mediterraneoko-negozioaren-erdia-saldu-eta-gero.htm | Ekonomia | Eroskiren geroa argiagoa da, Mediterraneoko negozioaren erdia saldu eta gero | Txekiako EP Corporate Group inbertsio funtsarekin egin du akordioa Eroskik. Zorra pagatzeko konpromisoa betetzen lagunduko dio. | Eroskiren geroa argiagoa da, Mediterraneoko negozioaren erdia saldu eta gero. Txekiako EP Corporate Group inbertsio funtsarekin egin du akordioa Eroskik. Zorra pagatzeko konpromisoa betetzen lagunduko dio. | Kataluniako Bon Preurekin akordio bat lortzeko negoziazioek porrot egin ondoren, Eroskik itun bat lortu du merkatuko beste eragile batekin, Kataluniako eta Balear uharteetako negozioaren erdia saltzeko. Eta, horrekin batera, beste urrats bat egin du bere geroa argitzeko, atzodanik bitarteko gehiago baitauzka estutzen duen zorrari aurre egiteko. 2019an bilatzen hasi zen bazkidearen izena Holding inversor EP Corporate Group da, inbertsio funts bat. Harekin batera, Supratuc 2020 sozietatea sortu du, erdi bana, eta hor sartuko du Kataluniako eta Balear uharteetako negozio osoa.
Elorrioko enpresak ez du ezagutzera eman operazio horren bitartez zenbat diru lortuko duen, baina bai hari esker bete ahal izango duela banku hartzekodunekin zorra txikitzeko duen konpromisoa. Zorra bridatua dagoela esaten ari da kooperatiba aspaldian. Iazko lehen zatian zor finantzarioaren 40 milioi euro amortizatu zituen Eroskik; hortaz, bankuekin hitzartu denetik gora ari da amortizatzen. Baina Mediterraneoko operazioak beste bultzada handi bat emango dio zorra kitatzeko ahaleginari, eta, batez ere, lagunduko du Eroskiren azken hamarkada estuki baldintzatu duen zorra berregituratzeko akordio berri bati ateak irekitzen.
Elorriok agindu du inbertsioak «berriro abiatu» ahal izango dituela, Balearretan, Eroski markarekin, eta Katalunian, Capraborekin. Azken hori osorik saltzea zen Eroskiren beste aukera bat. Hain zuzen ere, Capraboren erosketa izan zen Mondragon taldeko enpresaren zorpetze handiaren arrazoietako bat, krisiaren atarian erosi baitzuen; ostera, ez da gai izan inbertsio handi horri errentagarritasuna lortzeko.
Zorraren zama arintzeko Eroskik bankuekin egindako azken akordioa 2019ko martxokoa da. Bost urtez luzatu zuen orduan 1.540 milioi euro itzultzeko epea, eta horrela lortu zuen bere «finantza etorkizuna argitzea», Agustin Markaide presidenteak ziurtatu zuenez. Eroskik helarazi zuen akordio horrek uxatu egin duela kooperatiba elkarte anonimo bilakatzeko aukera, eta ez duela derrigortzen aktiboak saltzera. Aurreko finantzaketa akordioetan agertzen ziren bi baldintza horiek.
Edonola ere, enpresak baditu zenbait aktibo «salgai» idatzitako kartela jarri gabe ere, egoera horretan egon daitezkeenak; 2017an, esaterako, If lurrin dendak saldu zizkion Douglas kateari. Gaur-gaurkoz egia den operazioa, ordea, Mediterraneoan egindakoa da. Aspaldian ari zen bilatzen erosle bat han, eta lehiakideen artean interes handia piztu du kooperatibaren ekimena. Bon Preu taldearekin negoziazio bat ere egon da otsailera arte, baina emaitzarik gabe.
Azkenean, EP Corporate Group inbertsio funtsa izan da eroslea, Daniel Kretinsk enpresaburuak sortutakoa. Energian, azpiegituretan eta hedabideetan inbertitu du, baina baita supermerkatuetan ere. Parte hartzeak ditu Frantziako Casino, Alemaniako Metro eta Ingalaterrako Sainsbury's kateetan; urtero, 10.000 milioi euroko diru sarrerak dauzka. Gaur iragarritakoa ez da Eroskik negozioa partekatu duen kasu bakarra. Galiziako dendak ere erdi bana ditu Vegalsa hango bazkidearekin.
Jatorrizko bekatua
2007an erosi zuen Eroski taldeak Kataluniako Capraboren %75, eta hurrengo urteetan gainontzekoaz jabetu zen. Hasieran, Katalunian ez ezik, Nafarroan, Madrilen eta Balearretan ere dendak zituen kate horrek, baina horietako batzuk Eroski bihurtu dira urteekin, eta beste batzuk saldu egin zituen. Gaur egun, Katalunian eta Andorran erabiltzen du marka hori, tradizio handikoa baita han. Guztira, 213 supermerkatu ditu, 80 frankizia eta gasolindegi bat; baita 5.700 langile ere. Balearretan, berriz, 107 supermerkatu eta 72 frankizia ditu Eroskik, ia 2.500 langileko taldea eta 377.432 bezero bazkideko komunitatea. «Estrategikoa» da, kooperatibak dioenez.
2020ko lehen erdian, 2.412 milioi euroko fakturazioa izan zuen Eroski taldeak, eta horrek esan nahi du %7,2 handitu dela negozioa. Bereziki elikagaien jarduera handitu da, pandemiaren aroaren isla zuzena; izan ere, COVID-19a dela eta, hurbileko dendak biziberritu egin dira, eta salmentak %12 ugaritu dituzte. Dena den, elikagaien jarduerak orekatu egin du beste negozio eremu batzuetan jarduera apaldu izana: adibidez, bidaia agentzietan eta gasolindegietan. Adar horiek asko sufritzen ari dira oraindik ere. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195574/hurbiltzeak-eta-euskal-herriratzeak-azkartzeko-eskatu-du-foro-sozialak.htm | Politika | Hurbiltzeak eta Euskal Herriratzeak azkartzeko eskatu du Foro Sozialak | Andaluziako eta Levanteko kartzelak «hustuta», presoen arazoa konpontzeko «lehen fasea» ixteko eskatu dio foroak Espainiako Gobernuari. Gizarteratze ibilbideak, hirugarren graduak eta 7/2003 legea lirateke hurrengo urratsa. | Hurbiltzeak eta Euskal Herriratzeak azkartzeko eskatu du Foro Sozialak. Andaluziako eta Levanteko kartzelak «hustuta», presoen arazoa konpontzeko «lehen fasea» ixteko eskatu dio foroak Espainiako Gobernuari. Gizarteratze ibilbideak, hirugarren graduak eta 7/2003 legea lirateke hurrengo urratsa. | Erritmoa «nahi baino motelagoa» izan arren eta lobbyen presioak presio, Foro Sozial Iraunkorrak begi onez ikusten ditu azken bi urteotan gertaturiko euskal presoen hurbiltze eta Euskal Herriratzeak, baita emandako bigarren graduak ere. Horiek bizkortzeko eskatu dio, halere, Espainiako Gobernuari. Zehazki, Andaluziako eta Levanteko kartzelak «hustea» nahiko luke Foro Sozialak, presoen arazoa konpontzeko «lehen fasea» itxi ahal izateko: «Pandemiaren ondorioengatik eta arrazoi humanitarioengatik, ez dago argumentu politikorik familiarren sufrimendu erantsia hiru hilabete gehiago luzatzeko», argudiatu du Foro Sozialak. Gaineratu du «keinu» horrek bat eginen lukeela Hego Euskal Herrian dauden adostasun instituzional, sindikal eta sozialekin.
Era berean, Foro Sozialak adierazi du «positiboa» dela Eusko Jaurlaritzak Jaime Tapia izendatu izana espetxeen eskumena kudeatzeko aholkulari. Foroak adierazi duenez, Jaurlaritzarekin ados daude ideia batekin: presoak izan behar direla espetxe politikaren «erdigunea». Jakinarazi dute bilera bat eskatuko diotela Tapiari, «motibazio politikoko delituengatik presoen birgizarteratzearen inguruan Foro Sozialak egindako hausnarketak eta gomendioak helarazteko».
Hurbilketak, bigarren graduak eta espetxe eskumenaren transferentzia gertatuta, «lehen fasea» itxi eginen litzateke, eta, horrenbertzez, bigarrenari begira dago jada Foro Soziala: gizarteratze ibilbideak, hirugarren graduak eta 7/2003 legea leudeke bigarren fase horretan, eta foroak «konfiantza giroa» beharrezkotzat jo du «korapilo» horiek askatzeko.
Zazpi preso gehiago Euskal Herrian
Etxerat-ek asteburuan jakinarazi duenez, Euskal Herriratzea iragarria zuten zazpi preso ekarri dituzte azken egunotan Euskal Herriko espetxeetara: Gorka Loran, Sergio Polo, Patxi Markes, Gorka Vidal, Roberto Lebrero eta Iñaki Armendariz Zaballara ekarri dituzte (Araba), eta Jurdan Martitegi Martutenera (Donostia). Francisco Jose Ramada, berriz, Iruñeko espetxetik Martutenera lekualdatu dute, eta Iñigo Zapirain Romano Duesora hurbildu (170 kilometro).
Horiekin, 28 euskal preso daude gaur egun Euskal Herriko espetxeetan. Mugimendua iragarria dutenak baina oraindik lekualdatu ez dituztenak 42 dira. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195575/espainiako-gobernuak-ez-dizkio-dominak-kenduko-galindori.htm | Politika | Espainiako Gobernuak ez dizkio dominak kenduko Galindori | EH Bilduri idatziz emaniko erantzunean argudiatu dutenez, dominak kentzekotan, legea aldatu beharko litzateke. | Espainiako Gobernuak ez dizkio dominak kenduko Galindori. EH Bilduri idatziz emaniko erantzunean argudiatu dutenez, dominak kentzekotan, legea aldatu beharko litzateke. | Espainiako Gobernuari otsailaren 15ean egin zion galdera ofiziala Jon Iñarritu EH Bilduk Kongresuan duen diputatuak. «Antonio Gonzalez Pacheco torturatzailea, Billy el Niño ezizenarekin ezagunagoa, hil ondoren, Gobernuak iragarri zuen hari emandako domina guztiak kenduko zizkiotela», idatzi zuen diputatuak galdera egiterakoan. «Horregatik jakin nahi dut: kenduko al dizkio Gobernuak dominak Enrique Rodriguez Galindori hil ostean?».
Gaur argitaratu du Iñarrituk jasotako erantzuna. Martxoaren 23ko data du Espainiako Gobernuaren agiriak. Horren arabera, dominak 5/1964 eta 19/1976 legeen arabera eman zizkioten Galindori. «Lege horiek ez dute dominak kentzeko prozedurarik. Beraz, lege erreforma beharko litzateke, diputatuek eztabaidatu eta onartu beharrekoa».
Iñarrituk salatu duenez, erantzunak adieraziko luke Espainiako Gobernuak ez dizkiola kenduko Galindori emandako dominak. «Billy el Niño hil zenean, arin atera ziren kenduko zizkiotela iragartzera (eta oraindik ez dute egin). Galindo hil zenean, ez zuten deus esan. Iritziz aldatu dute?», galdetu du diputatuak.
Otsailaren 13an hil zen Galindo, koronabirusak jota, Zaragozan (Espainia). Intxaurrondoko kuarteleko burua izan zen 1988. urtetik aurrera, baina 1980tik zegoen han, bigarren bezala. Mikel Zabalza 1985. urtean desagerrarazi zuten.
1981eko urtarrilaren 7an, Guardia Zibilaren bereizgarri zuriko gurutzea eman zioten, baina hiru urte eta erdi geroago heldu zitzaion sari handiagoa: bereizgarri gorriko gurutzea. 1984ko urrian saritu zuen Felipe Gonzalezen gobernuak, Lasaren eta Zabalaren bahiketa, tortura eta hilketatik urtebetera, eta kolorea ez zen dominaren bereizgarri bakarra: preziatuagoa da gorria, besteak beste, bizi guztirako pentsioa ziurtatzen dielako. Lau bider eman diote ikur hori; guztira, hogei domina.
Lasa eta Zabala auzian 75 urteko kartzela zigorra ezarri zioten, baina lau urte eta lau hilabete inguru egin zituen espetxean.
Iñarrituk galderan aipaturiko Antonio Gonzalez Pacheco Billy el Niño polizia frankista iazko maiatzaren zazpian hil zen, hura ere koronabirusarekin. Francisco Francoren diktadura garaian sartu zen Espainiako Poliziara, eta Brigada Politiko-Sozialeko Roberto Conesa komisarioaren bigarrena izatera heldu zen. Atxilotuei eginiko torturengatik egin zen ezaguna. Horrek, ordea, ez zion eten ibilbidea; 1977. urtean, Rodolfo Martin Villa ministro frankistak poliziaren merituaren domina eman zion. Ohiko prozedura izan zen torturekin lotutako poliziak saritzea, ohorez eta diruz; haren ibilbide profesionalean lau domina eman zizkioten, eta horiek %50 handitu zioten pentsioa.
Iazko ekainean, Espainiako Kongresuak oniritzia eman zion Billy el Niñori dominak kentzeko aukerari. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195576/gipuzkoa-bihar-hasiko-da-autolikidazioak-bidaltzen-zergapekoei.htm | Ekonomia | Gipuzkoa bihar hasiko da autolikidazioak bidaltzen zergapekoei | Errenta zergaren kanpaina Internet bidez egitea sustatu nahi du Gipuzkoako Ogasunak, baina presentziala ere eskainiko du. | Gipuzkoa bihar hasiko da autolikidazioak bidaltzen zergapekoei. Errenta zergaren kanpaina Internet bidez egitea sustatu nahi du Gipuzkoako Ogasunak, baina presentziala ere eskainiko du. | Apirilaren 12an hasiko da errenta zergaren kanpaina Gipuzkoan, eta ekainaren 30ean bukatuko da. Hala ere, Ogasuna bihar bertan hasiko da 226.000 zergapekori beren aitorpen proposamenak bidaltzen. Egun batzuk izango dituzte erantzuteko.
Jokin Perona Gipuzkoako Ogasun diputatuak eta Irune Iarza zuzendariak 2020. urteko errenta kanpaina aurkeztu dute gaur goizean. Azaldu dutenez, iazkoa inoizko kanpainarik telematikoena izan zen, eta aurten digitalizazioaren aldeko bultzada horri heldu nahi dio Gipuzkoako Aldundiak. Horretarako, Zergabidea plataforma eratu du; horren bitartez, zergadunek lainoaren bitartez aurkeztu ditzakete beraien aitorpenak, simulazioak egin, datuak kontsultatu, aitorpenak moldatu eta aldatu… «Seguruenik, gaur-gaurkoz Ogasunak duen tresnarik ahaltsuena da Zergabidea, eta herritarren eskura dagoena, gainera. Argi dago etorkizuna dela», esan du Peronak.
Horrela, autolikidazio proposamenak bihartik aurrera egongo dira sarean kontsultagarri, eta bihar bertan hasiko da haien posta bidezko bidalketa baita ere. Apirilaren 12an hasiko da kanpaina bera, orduan irekitzen baita proposamenak onartzeko epea. Apirilaren 15ean, berriz, Zergabidearen bitartez online egiten den modalitatea hasiko da, eta egun bat beranduago bulegoetan hitzordua hartu ahalko da. Bulegoak apirilaren 19an irekiko dituzte ateak, eta ekainaren 30ean amaituko da kanpaina.
Pandemiak baldintzatutakoa
Peronak onartu du balitekeela ezohiko errenta kanpaina izatea. Gogoratu duenez, kanpainak pandemiaren urtea zergapetzen du, 2020a. «Pandemiak nabarmen eragin zion jarduera ekonomikoari, eta laguntza ezberdinak jarri ziren martxan eta neurri ezberdinak jarri genituen martxan fiskalitatearen arlotik. Honek, argi dago, nabarmen eragingo dio kanpainaren nondik norakoei. Hala ere, eta iragan den urtean egin genuen kanpainarekin alderatuta, esan dezakegu egoera epidemiologikoa gaur-gaurkoz hobea dela, eta horri esker “normaltasunaren” barruan egingo dugula lan».
Zenbat diru mugituko den kalkulatu du Gipuzkoako Ogasunak: 292,1 milioi euro itzuliko ditu eta 273,2 milioi euro jasoko. «Kanpainaren saldoa 18,9 milioi euro negatiboa da, pasa den urtekoa baino 39 milioi euro txarragoa, batez ere pandemiaren eraginez», azaldu du diputatuak.
Zergabidea, «tresnarik ahaltsuena»
Diputatuak azaldu duenez, pasa den urtean, kanpainaren lehen asteetan online egin zen kanpaina, ezinezkoa baitzen aurrez aurreko arreta ematea, eta erronka orain bide telematikoek orduan jaso zuten bultzadari jarraipena ematea dela. Aitorpen gehienak Internet bidez egingo direla iragarri du, Zergabideari esker. «Seguruenik Ogasunak gaur-gaurkoz duen tresnarik ahaltsuena da. Plataforma bakarra da, irisgarria, malgua eta erabiltzeko erraza; hau da, edozein tokitatik konektatu zaitezke, bankura edo posta elektronikora sartzen zaren bezalaxe. Estatuan, informazio guztia lainoan duen lehenengo zerga administrazioa gara, eta gaur-gaurkoz bakarra».
Zergabidearen bitartez etxean jaso den proposamena onar daiteke, autolikidazio proposamena aldatu eta bertatik aurkeztu, Ogasunak zergadunari buruz duen zerga informazio deskargatu, aurreko urteetako aitorpenak kontsultatu (edozein izanda ere aurkezpen modalitatea), ordainketa moduak aukeratu, autolikidazio osagarriak aurkeztu, simulazioak egin... «Aukerak oso-oso zabalak dira», azpimarratu du Peronak.
Aurrez aurre ere bai
Edonola ere, Gipuzkoako Aldundiak emango du aitorpena aurrez aurre egiteko aukera. «Oraindik badaude zenbait kolektibo zerbitzu hau ezinbestekotzat dutenak; hau da, digitalizazioa bai, baina inor atzean utzi gabe». Guztira, lurraldeko bederatzi hiri eta herritan jarritako 11 bulego egongo dira irekita, eta 120 langile arituko dira lan arreta presentzialean. «Herritarrek asko baloratzen duten zerbitzua da, 10etik 9ko balorazio eskuratu ohi du asebetetze inkestetan. Kalitatezko zerbitzua da, pertsonal propioarekin ematen duguna, eta berme guztiak eskaintzen dituena».
Bide batez, foru diputatuak agerraldia aprobetxatu eta herritarrei dei egin die kanpaina honetan aitorpena euskaraz aurkeztera. «Zerga administrazioa prest dago, Internet zein telefono bidezko arreta prest dago euskaraz zerbitzua emateko. Beraz, animatzen zaituztegu pausua ematera: euskara aukeratu, eta zerbitzu bikaina hartzera», adierazi du Peronak. Gaineratu duenez, Ogasunaren helburua da 2023 urterako 100.000 zergadun izatea Gipuzkoako zerga administrazioarekin euskaraz aritzen direnak.
Araudian zenbait aldaketa izan direla gogorarazi du Iarzak, COVID-19ari lotutakoak. Horien artean daude aitorpena egiteko muga 12.000 eurotatik 14.000ra igo dela, eta krisiari lotutako EAEko administrazioek eman dituzten laguntzak salbuetsita daudela zerga ordaintzeaz.
Bizkaian, Internet bidez nagusiki
Bizkaiak ere Internet bidezko aitorpenen aldeko apustua egin du. Zordun guztiei bidaliko die postaz errenta aitorpenaren proposamena, eta kanpainaren hasiera hilabete aurreratu du. Prozesua telefonoz eta Internetez egin ahal izango da, eta «zailtasun handiak» dituztenak aurrez aurre artatuko ditu. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195577/gurasosek-helegite-bat-aurkeztu-du-zubietara-industria-hondakinak-eramatearen-aurka.htm | Gizartea | GuraSOSek helegite bat aurkeztu du Zubietara industria hondakinak eramatearen aurka | Eusko Jaurlaritzak eman zuen baimena industria hondakinak Zubietara eramateko, baina elkarteak salatu duenez, GHK-k ez du halako hondakinekin jarduteko aukerarik. | GuraSOSek helegite bat aurkeztu du Zubietara industria hondakinak eramatearen aurka. Eusko Jaurlaritzak eman zuen baimena industria hondakinak Zubietara eramateko, baina elkarteak salatu duenez, GHK-k ez du halako hondakinekin jarduteko aukerarik. | GuraSOS elkarteak jakinarazi du helegite bat aurkeztu duela Zubietako (Gipuzkoa) errauste plantara industria jatorriko hondakinak eramatearen aurka. Eusko Jaurlaritzak eman zuen horretarako baimena, baita hondakin horiek bertan erraustekoa ere. Elkartearen arabera, gainera, hondakin horiek Zaldibarko (Bizkaia) zabortegian tratatzen ziren, eta orain Zubietara eraman nahi dituzte. Hala ere, erantsi du GHK Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioa soilik hiriko eta etxeko hondakinak kudeatzeko erakunde publiko bat dela, eta, beraz, ez duela aukerarik beste hondakin mota batzuekin jarduteko. «Zaldibar Zubietara dakarte».
Elkarteko kideen arabera, gainera, Jaurlaritzak adierazi zuen «funtsezkoa ez den aldaketa bat» dela industria hondakinen kudeaketarena, eta horregatik ez dela beharrezkoa jendaurrean jartzea eta alegazioak aurkeztea. GuraSOSek, ordea, salatu du elkartea Espainiako eta Europako legedietan oinarritzen dela, eta horietan aldaketa «funtsezkoa» jasotzen dela. Gainera, azpimarratu dute Jaurlaritzaren ebazpena ez dagoela «arrazoituta», eta «gardentasunik eza» ere baduela. «Zubietako erraustegia modernoa eta europarra balitz bezala aurkezten digute, baina Europak markatzen duenaren aurkako norabidean doaz».
Erraustegiaren Aurkako Mugimenduak deituta ere dozenaka herritarrek protesta egin zuten larunbatean, Lasarte-Oriatik (Gipuzkoa) erraustegira, Errausketarik ez. Ez hiri hondakinak, ez industrialak lelopean. Bertaratu zirenek ere salatu zuten Zaldibarko kudeaketa eredua ezarri nahi dutela Zubietan, eta horrek enpresa pribatuek «ahalik eta diru gehien» irabazteko bidea ematen duela. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195578/positiboen-portzentajea-69-da-hegoaldean.htm | Gizartea | Positiboen portzentajea %6,9 da Hegoaldean | Osakidetzak eta Osasunbideak COVID-19a atzemateko 7.000 test inguru egin dituzte igandean, eta 504 kasu positibo zenbatu dituzte. Birusaren aldaera britainiarraren hedapen azkarraz ohartarazi dute agintariek. | Positiboen portzentajea %6,9 da Hegoaldean. Osakidetzak eta Osasunbideak COVID-19a atzemateko 7.000 test inguru egin dituzte igandean, eta 504 kasu positibo zenbatu dituzte. Birusaren aldaera britainiarraren hedapen azkarraz ohartarazi dute agintariek. | Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako informazioaren arabera, atzo 7.345 proba egin ziren Hego Euskal Herrian koronabirusa detektatzeko. Ohi denez, astegunetan baino aski apalagoa izan zen egun bakarrean egindako test kopurua, eta, beraz, aurreko egunen aldean, nabarmen txikiagoa izan zen zenbatutako positibo kopurua ere: 504 kasu. Horietatik 183 Bizkaian detektatu dira; Nafarroakoak 142 dira; Gipuzkoakoak, 119; eta Araban zenbatuak, berriz, 57.
Egun bakarrean egindako testen gaineko positiboen ehunekoa bereziki kezkatzekoa da Hegoaldean. Izan ere, Osasunaren Mundu Erakundeak %5ean du ezarria izurritea kontrolpean edukitzeko gehienezko mugarria, eta, azken asteotako datuei so, ehunekoa langa horren gainekoa da ia egunero. Zehazki, igandean egindako testen %6,9k eman dute positibo. Gainera, adierazle horri dagokionez, datua are larriagoa da Nafarroan: atzoko testak oinarri, %8,3 da ehunekoa.
Aldaera britainiarra da nagusi
Kutsatzeen goraldia gertatzen ari den honetan, birusaren aldaera britainiarra gero eta gehiago zabaltzen ari dela jakinarazi dute Hegoaldeko osasun agintariek. Are, Labiko koordinatzaile Jonan Fernandezen esanetan, aldaera britainiarrak ia guztiz ordezkatu ditu aurretik Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan zirenak. Gainera, Fernandezek onartu du joera hori bereziki kezkagarria dela pandemiaren bilakaerarako: «Hainbat ikerketak erakutsi dute aldaera hori kutsakorragoa eta gogorragoa dela, eta horrek nabarmen eragin dezake ospitaleetan», ohartarazi du.
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ez ezik, Nafarroan ere aldaera britainiarra da nagusi. Santos Indurain Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilariak jakinarazi duenez, aldaera britainiarrekoak dira foru erkidegoan atzematen diren kasuen %90. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195579/gizonezko-bat-hil-da-bi-ibilgailuren-arteko-aurrez-aurreko-talka-batean-zeberion.htm | Gizartea | Gizonezko bat hil da bi ibilgailuren arteko aurrez aurreko talka batean, Zeberion | Pertsona bat hil egin da, eta bestea ospitaleratu egin dute, zaurituta | Gizonezko bat hil da bi ibilgailuren arteko aurrez aurreko talka batean, Zeberion. Pertsona bat hil egin da, eta bestea ospitaleratu egin dute, zaurituta | Ezbeharra BI-3524 errepidean izan da, Zeberion (Bizkaian). Bi ibilgailuren arteko aurrez aurreko talka baten ondorioz, gizonezko bat hil egin da, eta beste bat Gurutzetan ospitaleratu dute, Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak berri agentziei jakinarazi dienez.
Ezbeharra 11:40ean gertatu da, BI-3524 errepideko 16. kilometroan, Artearako bidean. Eguerdian errepidea itxita egon da bi norabideetan. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195580/eh-bilduren-proiektua-inoiz-baino-biziago-dago-sortu-zuten-alderdien-ustez.htm | Politika | EH Bilduren proiektua «inoiz baino biziago» dago, sortu zuten alderdien ustez | Sortuko Haimar Altunak, EAko Eba Blancok eta Alternatibako Oskar Matutek EH Bilduren hamar urteko ibilbidearen balorazio positiboa egin dute: «Politikoki gero eta eraginkorragoak eta erabakigarriagoak gara berdinen euskal errepublika eraikitzeko baldintza politiko eta sozial berriak lortzeko orduan». | EH Bilduren proiektua «inoiz baino biziago» dago, sortu zuten alderdien ustez. Sortuko Haimar Altunak, EAko Eba Blancok eta Alternatibako Oskar Matutek EH Bilduren hamar urteko ibilbidearen balorazio positiboa egin dute: «Politikoki gero eta eraginkorragoak eta erabakigarriagoak gara berdinen euskal errepublika eraikitzeko baldintza politiko eta sozial berriak lortzeko orduan». | Koalizio subiranista jaio zenetik hamar urtera agerraldia egin dute EH Bilduren parte diren alderdi politikoetako ordezkariek. 2011ko maiatzaren 5ean baimendu zuen Espainiako Auzitegi Konstituzionalak orduan Bildu zena udal eta foru hauteskundeetara aurkeztea, eta Sortuko Haimar Altunak adierazi du «atzo izango balitz bezala» oroitzen dutela momentu hori: «Duela hamar urte Bilbon eta Iruñean bildu ginen gaur hemen gauden hiru alderdietako ordezkariak, Alternatiba, Eusko Alkartasuna eta Sortu, milaka euskal herritarrekin batera, Konstituzio Auzitegiaren ebazpenaren zain».
Hamar urte egin ditu «ezkerreko subiranisten elkarguneak», eta bide horretan «gorabeherak» izan dituztela onartu badute ere, adierazi dute egiaztatu egin dela «euskal gizartean proiektu honek sortu zuen ilusioa ez zela egun bateko lorea izan». Sortuko Haimar Altunaren, EAko Eba Blancoren eta Alternatibako Oskar Matuteren ustez, hain justu, «hamar urte geroago, herri honetako subiranistak eta ezkertiarrak batzen dituen proiektu politikoa inoiz baino biziago dago, eta etorkizun ilusionagarria marrazten du».
EH Bilduren proiektu politikoa «indartu» egin dela uste dute hirurek, «bai kanpora begira, bai egituretan eta barne antolaketan», eta oroitu dute ortzegunean lau urte beteko direla Iruñeko Baluarten egindako ekitaldi batean lau alderdiek koalizio izatetik «subjektu politiko» izatera igarotzeko urratsa egin zutela. Lau urte geroago, eta EH Bilduren kongresuaren barnean, «konpromisoa handitzeko» asmoa agertu dute: «EH Bildu ere gu garelako, sorrerako alderdiak. Eta lau urte geroago esan dezakegu ibilbide horren balantzea oso positiboa dela. Batez ere, itxaropentsua, ilusionagarria eta etengabeko erronka da, non aniztasunean batasunaren fruituak ikusten diren, EH Bilduren proiektua den etxe komun honen fruituak».
EH Bilduko kideen ustez, «politikoki gero eta eraginkorragoa eta erabakigarriagoa» da koalizioa «berdinen euskal errepublika eraikitzeko baldintza politiko eta sozial berriak lortzeko orduan». Bide horretan militanteek egindako lana eskertu dute: «Haiek dira ezkerreko subiranotasunaren etxe handi honen benetako enbaxadoreak». Aurrerantzean ere parte hartzeko deia egin diete militanteei, tartean, martxan den kongresuan: «Hemen gauden EH Bilduren sorrerako alderdi politikook ziur gaude kongresu hau inflexio puntua izango dela batzen gaituen proiektu politikorako». |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195581/bc3k-trantsizio-energetikoaren-eta-ekintza-klimatikoaren-behatokia-aurkeztu-du.htm | Gizartea | BC3k trantsizio energetikoaren eta ekintza klimatikoaren behatokia aurkeztu du | Behatokiak datu base zabal bat du, zeinak klimaren, ingurumenaren, energiaren, ekonomiaren eta gizarteko hainbat aldagairen inguruko datuak urtez urte eta grafiko bidez eskaintzen dituen. | BC3k trantsizio energetikoaren eta ekintza klimatikoaren behatokia aurkeztu du. Behatokiak datu base zabal bat du, zeinak klimaren, ingurumenaren, energiaren, ekonomiaren eta gizarteko hainbat aldagairen inguruko datuak urtez urte eta grafiko bidez eskaintzen dituen. | BC3k (Basque Centre for Climate Change) Otea aurkeztu du, trantsizio energetikoaren eta ekintza klimatikoaren behatokia. Gaur goizean telematikoki egindako aurkezpenean izan dira, besteak beste, Teresa Ribera Espainiako Gobernuko Trantsizio Ekologikorako ministroa, Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburua eta Mikel Gonzalez Egino BC3ko ikerlaria. Behatoki horren bidez, herritarrek eskura izango dute klimaren, ingurumenaren, energiaren, ekonomiaren eta gizarteko hainbat aldagairen inguruko datu base bat, datuak urtez urte eta grafiko bidez ematen dituena.
Parte hartzaileek behatokiaren zeharkakotasuna azpimarratu dute; izan ere, behatokiak kontuan izango ditu, esaterako, arrakala digitala eta genero ikuspegia. Hezkuntza Sailaren hitzetan, ekinbide berriak informazio «fidagarria, eguneratua eta eskuratzen erraza dena» eskainiko die herritarrei, trantsizio energetikoaren «jarraipen zehatzagoa» egitea ahalbidetuz.
Behatokia aurkeztearekin batera, iazko sei mugarrien berri ere eman du Gonzalez Eginok. Alor honetan ere ezin zen bestela izan, eta pandemia izan da egoera baldintzatu duena. Azaldu du nola mugikortasun mugen ondorioz, «jaitsiera historikoa» izan duten berotegi efektua eragiten duten gasen igorpenek: Espainian %13,6 jaitsi dira, aurreko urteko kopuruarekin alderatuta. Eman dituen datuen arabera, jaitsieraren %70 pandemiaren eraginez izan da, eta %30 beste faktore batzuengatik, tartean, zazpi ikatz zentral ixteagatik. Gainera, azaldu duenez, urte batetik bestera energia berriztagarrien kuotan egon den igoerarik handiena izan zen iazkoa. Ibilgailu elektrikoek ere «mantentzea» lortu dutela nabarmendu du, haien matrikulazioak %27ko igoera izan baitzuen. Baina dena ez da positiboa izan pobrezia energetikoaren alorrean; esaterako, iruditzen zaio hobekuntza ez dela «pozik egoteko modukoa» izan. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195582/errepublikaren-kontseilua-prest-dago-bere-gobernantzaz-eztabaidatzeko.htm | Mundua | Errepublikaren Kontseilua prest dago bere «gobernantzaz» eztabaidatzeko | Bere funtzioak «modu zehatzean eta kontraesanik gabe» definitu nahi ditu, eta, horretarako, bilerak proposatu dizkie JxC, ERC, CUP, ANC eta Omnium Culturaleko ordezkariei. | Errepublikaren Kontseilua prest dago bere «gobernantzaz» eztabaidatzeko. Bere funtzioak «modu zehatzean eta kontraesanik gabe» definitu nahi ditu, eta, horretarako, bilerak proposatu dizkie JxC, ERC, CUP, ANC eta Omnium Culturaleko ordezkariei. | Porrot egin zuen Kataluniako presidente berria izendatzeko lehen inbestidura saioak, iragan ostiralean, eta bihar izango dute bigarrena. JxC Junts per Catalunya eta ERC Esquerra Republicana alderdien artean adostasunik ez dago oraindik, eta Kataluniako prozesuan Errepublikaren Kontseiluak izan beharreko eginkizunaren ingurukoa da korapilo nagusietako bat. Hori askatzeko asmoz, ohar bat argitaratu du gaur erakunde horrek. Bere buruari zilegitasuna aitortu dio, baina, era berean, «gobernantzaz eta egituraz» alderdi independentistekin eztabaidatzeko prest agertu da. Lehenbailehen erakundeko ordezkariekin biltzea proposatu die JxC, ERC eta CUP alderdietako ordezkariei nahiz ANC eta Omnium Cultural erakundeetakoei. Errepublikaren Kontseilua Toni Comin presidenteordeak eta beste bi kidek ordezkatuko lukete.
«2017ko urriaren 1eko erreferendumaren emaitzatik abiatuta, errepublika independente bat eraikitzeko gure instituzioek hartutako erabakia defendatzeko sortu zen Errepublikaren Kontseilua», erakundeak berak gogoratu duenez, eta haren helburuak betetzeko «beharrezkoak diren estrategiak» bultzatzea da bere zeregina. «Kataluniako errepublikaren aitortza lortu arteko oldarraldi demokratikoa bultzatzeko instituzio errepublikar baten beharretik» sortu zen, oharrak dioenez. «Kataluniako gizartearen subiranotasunerako oinarria jartzen den espazioa» da egun, Carles Puigdemont buru duen erakundearen arabera, eta Kataluniak Espainiako Estatuarekin duen «konfrontazio saihetsezina» irabazteko egin beharrekoa «eztabaidatzea eta lantzea» beharrezkotzat ikusten du, «2017ko urriaren 27an eten zen bidea berrartzeko».
«Gainezkatze demokratiko» baten bidez egin nahi du bide hori, baina aitortu du horrek gidaritza politiko bat eskatzen duela, eta independentismoaren barneko erakunde nagusiak ordezkatuta egotearen garrantzia nabarmendu du: «Kide anitzeko zuzendaritza politiko horrek zilegitasun handiagoa izango du eta eraginkorragoa izango da, legezko esparru instituzional eraginkor baten barruan txertatzen bada». Erakundeak independentismoa osatzen duten alderdi eta erakunde nagusien aitortza izateko, bere «gobernantza birformulatzeko» beharra ikusi du, bere barneko organoen «funtzio zehatzak» definitzeko. Eztabaidak horretarako balio izatea nahi dute hura osatzen duten kideek. Era berean, «birdefinizio» horren emaitzak Errepublikaren Kontseilua bere legedian eta egituran aldaketak egitera eraman dezakeela azaldu dute, betiere, erakundea osatzen duten kideen onespena jaso ondoren.
«Prozesu independentista modu eraginkorrean amaitzeko» akordio baten beharra azpimarratu du erakundeak, eta independentismoak azken hauteskundeetan botoen %52 jaso zituela gogoratu du. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195583/myanmarko-armadak-hainbat-herrixka-bonbardatu-ditu.htm | Mundua | Myanmarko armadak hainbat herrixka bonbardatu ditu | Otsailaren 1etik, 459 lagun hil dituzte estatu kolpearen aurkako protestetan. 10.000 lagunek euren etxeetatik ihes egin dute, aire erasoen ondorioz. | Myanmarko armadak hainbat herrixka bonbardatu ditu. Otsailaren 1etik, 459 lagun hil dituzte estatu kolpearen aurkako protestetan. 10.000 lagunek euren etxeetatik ihes egin dute, aire erasoen ondorioz. | Militarrek estatu kolpea gauzatu zutenetik, Myanmarren 459 lagun hil dituzte segurtasun indarrek; horien laurdena baino gehiago, gutxienez 126, azken asteburuan. Hiriak, baina, ez dira junta militarraren gudu zelai bakarrak. Besteak beste, Kachin eta Karen estatuetan gora egin dute sistema federal baten ezarpena exijitzen duten gerrillekin dituzten enfrentamenduek. Horiei aurre egiteko, armadak bonbardaketak hasi ditu Karen estatuan, eta 10.000 lagun baino gehiago desplazatu behar izan dira. CRPH Batasunaren Biltzarreko Ordezkarien Batzordeak, kolpearekin euren kargua galdu zuten hautetsiek osatuak, salatu du junta militarra «ankerkeriak» egiten ari dela herrialde osoan zehar; «orain, gainera, hegazkinak erabiliz».
Karen herriaren babes sarearen arabera, Myanmarko armadaren hegazkinek hiru herrixka bonbardatu zituzten atzo. Herritar askok oihanera jo dute ihesi, eta 3.000 inguruk Myanmar eta Thailandia arteko muga zeharkatu dute. Hala, ASEAN Asiako Hego-ekialdeko Nazioen Erkidegoko parlamentarien elkarteak horien asilo eskubidea onartzeko exijitu dio Thailandiako Gobernuari. Prayuth Chan Ocha lehen ministroak adierazi du migratzaileak jasotzeko prestaketa lanekin hasi direla, baina ez du xehetasun gehiago eman: «Nora joango diren eta zenbat birkokatuko diren aurrerago ikusiko dugu». Prozesuan, giza eskubideak kontuan izango dituela azaldu du, baina baita «herrialdean exodo bat gertatzea» eragotzi nahi duela.
BHRN gobernuz kanpoko erakundearen arabera, karen gerrillak junta militarraren aurkako mugimenduei emaniko babesaren ondorio dira aire erasoak. Era berean, Greba Orokorrerako Batzorde Nazionalak, militarren aurkako talde nagusietako batek, talde etnikoetako erakunde armatuei eskatu die «herritarrak kolektiboki babesteko».
Karen herriaren kasuan, Myanmarko gutxiengo handienetako bat osatzen dute, biztanleriaren %7 inguru izanik. Nagusiki, izen bereko estatuan bizi dira, herrialdearen hego ekialdean. Eremuan hainbat gerrilla daude, Naypyidaweko gobernuarekin gudan 1949tik. Horiek estatuaren independentzia eskatu izan dute historikoki, baina azken urteetan sistema federal baten ezarpena exijitu dute, KIA Kachingo Independentziaren Armadak Kachin estatuan egin bezala.
Hildako gehiago
Min Aung Hlaing komandantearen junta militarraren aurkako protestek ez dute etenik, eta gaurko manifestazioetan beste herritar bat hil dute poliziek, Myanmar Now hedabidearen arabera. Protestekin bat egin dute, besteak beste, AEBek, Europako Batasunak eta Erresuma Batuak, eta zigor ekonomikoak ezarri dituzte junta militarreko kideen eta haiei lotutako enpresen aurka. Nazioarteko hainbat eragilek, baina, arma-blokeo baten beharra adierazi dute, eta militarrak Nazioarteko Zigor Auzitegian epaitzeko eskatu.
NBE Nazio Batuen Erakundearen kontalari berezi Tom Andrewsek erakundeko Segurtasun Kontseiluaren bilera berri bat eskatu du, Myanmarko aferaz hitz egiteko: «Eta Segurtasun Kontseiluak ezin badu ekin, nazioarteko larrialdi batzar bat antolatu beharra dago berehala». Izan ere, batzorde horrek bi aldiz izan du hizpide gaia, baina balizko esku hartze bat eragotzi dute Txinak eta Errusiak, euren beto eskubideari esker. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195584/petronorrek-aldi-baterako-erregulazioan-sartuko-ditu-langileen-herenak.htm | Ekonomia | Petronorrek aldi baterako erregulazioan sartuko ditu langileen herenak | Ekoizpenean izandako jaitsiera argudiatu du neurria hartzeko, eta abenduaren 31ra arte luzatuko du. | Petronorrek aldi baterako erregulazioan sartuko ditu langileen herenak. Ekoizpenean izandako jaitsiera argudiatu du neurria hartzeko, eta abenduaren 31ra arte luzatuko du. | Petronorrek aldi baterako erregulazioan sartuko ditu Muskizen (Bizkaia) duen findegiko langileen herenak. Pandemiaren eraginez, ekoizpena jaitsi behar izan du, eta horri erantzunez hartuko du neurria. Muskizen 900 langile inguru daude, eta, orain, langile batzordearekin negoziatzen hasi behar dute nola aplikatu neurri hori. Hasiera batean abenduaren 31ra arteko iraupena iragarri dute, baina merkatuaren gorabeheren arabera alda dezakete.
Petronorrek ohar bidez azaldu duenez, azken 271 egunetan ekoizpen ahalmenaren %60an aritu da lanean pandemiaren ondorioz. Enpresak lantalde osoari eutsi dio tarte horretan, baina egoera hori ez da «jasangarria luzera begira». Gauzak hala, neurriak 300 bat langileri eragingo die. Enpresak ez du zehaztu jardunaldi osoko erregulazioa izango den, baina litekeena da hala izatea. Horiei azpikontrataturiko zerbitzu eta antzekoetako langileak gehitu behar zaizkie, Petronorrek berak emandako datuen arabera beste 6.200 lanpostu sortzen baititu zeharka. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195585/jagoba-arrasate-laquozaila-da-gertatuko-dena-aurreikustearaquo.htm | Kirola | Jagoba Arrasate: «Zaila da gertatuko dena aurreikustea» | Osasunako entrenatzaileak Reala babestuko du datorren larunbateko partidan. «Hurrengoan animatuko dut Athletic», esan dio BERRIAri, barrez. | Jagoba Arrasate: «Zaila da gertatuko dena aurreikustea». Osasunako entrenatzaileak Reala babestuko du datorren larunbateko partidan. «Hurrengoan animatuko dut Athletic», esan dio BERRIAri, barrez. | Jagoba Arrasate Osasunako entrenatzaileak arretaz jarraituko du datorren larunbateko Athleticen eta Realaren arteko partida, Espainiako Kopako finala. «Pena itzela da zalerik gabe jokatu behar izatea», adierazi du BERRIAk atzo argitaratu zuen elkarrizketan.
Ez du nahirik ezkutatu: Reala babestuko du finalean. «Hurrengoan animatuko dut Athletic», esan du barrez. Zaila iruditzen zaio, ordea, gertatuko dena aurreikustea. «Oso indartsuak dira, bakoitza bere estiloarekin». Ziur da Realak azkar emango diola buelta Bartzelonaren aurkako porrotari. «Finala zerbait ezberdina da», azaldu du.
Realak urteak daramatza titulurik irabazi gabe, eta Athleticek bi final jokatuko ditu hamabost egunean. Arrasate, baina, ziur da taldea ez dela ari bigarrenean pentsatzen: «Arreta osoa lehen finalean izango du». |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195586/pcr-proba-negatiboa-behar-da-iparraldetik-hegoaldera-pasatzeko.htm | Gizartea | PCR proba negatiboa behar da Iparraldetik Hegoaldera pasatzeko | Gaur sartu da indarrean neurria. Iragan urtarriletik, beharrezkoa da PCR proba negatiboa Hego Euskal Herritik Ipar Euskal Herrira sartzeko. | PCR proba negatiboa behar da Iparraldetik Hegoaldera pasatzeko. Gaur sartu da indarrean neurria. Iragan urtarriletik, beharrezkoa da PCR proba negatiboa Hego Euskal Herritik Ipar Euskal Herrira sartzeko. | Ipar eta Hego Euskal Herriaren arteko muga zeharkatzeko PCR proba negatiboa beharrezkoa da, bi norabideetan. 72 ordu baino gutxiagokoa izan behar du emaitzak. Iragan urtarriletik, Ipar Euskal Herrira sartzeko beharrezkoa da PCR proba negatiboa izatea. Espainiako Gobernuak iragan larunbatean iragarri zuen Espainiako Estatura ere sartzeko beharrezkoa izango dela, gaurtik aitzina.
Halere, zenbait salbuespen izango ditu neurriak, orain arte Ipar Euskal Herrira sartzeko bezala. Mugazgaindiko langileek, garraiolariek eta mugatik 30 kilometroko tartean bizi diren herritarrek ez dute PCR proba negatiborik aurkeztu beharko muga zeharkatu ahal izateko. Ipar Euskal Herrira sartzeko, 11 urtez gorako herritarrek egin behar dute PCR proba; Hego Euskal Herrira sartzeko, berriz, 6 urtez gorakoek.
Frantziako eta Espainiako Gobernuek zehaztu dute antigeno probek ez dutela balio mugak zeharkatzeko. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195587/athleticen-eta-realaren-arteko-finala-azkenean-2130ean.htm | Kirola | Athleticen eta Realaren arteko finala, azkenean 21:30ean | Espainiako Kopako finala ordu laurden atzeratzea proposatu zuen Espainiako Federazioak, baina lehengo ordutegiari eutsi diote azkenean. | Athleticen eta Realaren arteko finala, azkenean 21:30ean. Espainiako Kopako finala ordu laurden atzeratzea proposatu zuen Espainiako Federazioak, baina lehengo ordutegiari eutsi diote azkenean. | Azkenean, Athleticen eta Realaren arteko finala 21:30ean hasiko da larunbatean. Espainiako Federazioak azken orduetan 21:45etara atzeratzea proposatu zien bi taldeei, eta Realak ordu horretan jokatuko zela iragarri zuen aste honetarako bere plangintzan. Azkenean, ordea, atzera egin dute, eta 21:30ean hasiko da.
Edonola ere, ez du aldaketa handirik ekarriko. Pandemia dela eta, Hegoaldean tabernak 20:00etan itxi behar dituzte, eta, 22:00etan etxeratzeko agindua dagoenez, bakoitzak bere etxean ikusi beharko du, 21:30ean hasi edo geroago hasi. ETB1en eta Eitb.eus-en ikusi ahal izango da. Jon Balentziaga kazetariak kontatuko du, eta berekin izango ditu Gorka Iraizoz Athleticeko atezain ohia eta Imanol Agirretxe Realeko aurrelari ohia.
Ikusi gehiago: artikulu bilduma
Realak atzo azaldu zuen zein izango den aste honetako plangintza, eta hor jaso zuen 21:45ean jokatuko dela partida. Atseden eguna izan zuten atzo txuri-urdinek, eta gaur goizean entrenatu dira. Bihar ere goizez ariko dira, eta etzi eta etzidamu 16:00etan ariko dira, lan saioak partidaren ordutegira hurbiltzeko. Ostiralean, Cartuja futbol zelaian entrenatuko da Reala, 18:00etan.
Athleticek asteazkenera arteko plangintza soilik jakinarazi du. Gaur, bihar eta etzi 11:00etan entrenatuko dira zuri-dorriak, Lezaman, ateak itxita. Partida ere hala jokatuko da, eta larunbatean bideo bat atera zuten jokalariek zaleei animoak ematen, euskaraz eta gazteleraz. Iñaki Williams, Unai Simon, Asier Villalibre, Yeray Alvarez, Yuri Berchiche, Iñigo Martinez, Raul Garcia, Mikel Balenziaga, Oscar de Marcos eta Iker Muniain dira bideoan agertzen direnak. "Hemen ez zauden arren… sentitzen zaitut!", da jokalarien mezua. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195588/reala-eta-athletic-prestaketaren-azken-txanpan.htm | Kirola | Reala eta Athletic, prestaketaren azken txanpan | Realak eta Athleticek asteko lehen entrenamendua egin dute larunbateko finalerako. Asier Villalibrek eta Aritz Elustondok ondo ikusten dituzte beren taldeak larunbateko finalari begira | Reala eta Athletic, prestaketaren azken txanpan. Realak eta Athleticek asteko lehen entrenamendua egin dute larunbateko finalerako. Asier Villalibrek eta Aritz Elustondok ondo ikusten dituzte beren taldeak larunbateko finalari begira | Athleticek eta Realak hasi dute larunbatean Cartujan jokatuko duten Espainiako Kopako finala prestatzeko azken txanpa. Zuri-gorriak atzo itzuli ziren entrenamenduetara, bi eguneko atsedenaren ostean. Txuri-urdinek, berriz, prestakuntzarekin jarraitu dute Zubietan. Lan saioaren ostean mintzatu da Lezaman Asier Villalibre Athleticeko jokalaria. Aurrelari zuri-gorriak argi du zein izango den larunbateko partidarako gakoa: "Gureari begiratu behar diogu. Taldea fisikoki ondo dago, fresko, eta intentsitate handiz zelairatu behar dugu, erasoan zuzen jokatuz. Partidaren bila joan. Defentsan, berriz, oso sendo egon beharko dugu, Realak aukera asko sortzen baititu. Erraza da esaten; egitea tokatzen zaigu orain". Gogorarazi du taldeak ez dituela sekula besoak jaisten. "Horrek taldeak duen espiritua erakusten du".
Ikusi gehiago: artikulu bilduma
"Final berezia" dela aitortu du Villalibrek. "Jokalari askok ez dugu Kopako final bat jokatzeko aukera izan, eta ilusioz gaude. Bolada aprobetxatu behar dugu, eta disfrutatu. Lasai gaude; Muniain eta De Marcos dira taldean eskarmentu gehien dutenak, eta hori helarazten saiatzen ari dira". Kalean, giroa antzematen da jada. "Baina, pandemia dela-eta gutxiago ateratzen gara kalera, eta horretaz abstraitzen ahalegintzen ari gara. Itxaronaldia luze egiten da ". Irabaziz gero tronpeta joko ote duen galdetuta, ondorengoa adierazi du. "Ez dut horren inguruan hitz egin nahi". Gainera, atarikoan bi kluben artean dagoen giro ona azpimarratu du. "Final, derbi sanoa izan dadila. Hori nahi dugu denok". Villalibre bera "pozik" agertu da izaten ari den minutuekin. "Ahalik eta gehien aprobetxatu behar ditut". Bartzelonaren aurkako Espainiako Superkopako finalean berak sartu zuen luzapena behartu zuen gola.
Reala ere entrenatu da, Zubietan. Pixkanaka ari dira min hartuta zeuden jokalariak osatzen. Aritz Elustondo jada taldearekin entrenatzen ari da. Hiru egun daramatza hala, eta espero du larunbatean jokatzeko moduan egotea. Horretan saiatuko dela berretsi du. Beasaingo atzelariak lasai ikusten du multzoa, eta gogotsu larunbateko finalari begira. Entrenatzera itzuli den beste jokalaria Nacho Monreal da. Imanolentzat funtsezko jokalaria da. Gainera, atzeko beste ezker hegalekoa, Aihen Muñoz, min hartuta dago, eta ez da finalera iritsiko. Ezta Jon Guridi ere.
Txuri-urdinek babesa jasotzen segitzen dute sare sozialetan. Oraingo honetan, Juan Mari eta Elena Arzak sukaldariek, Ion Izagirre txirrindulariak eta Aitor Frantzesena surflariak bidali dituzte mezuak. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195589/berriako-eta-egunkaria-ko-langileak-hunkitu-ditu-sisiforen-paperak-antzezlanak.htm | Kultura | BERRIAko eta 'Egunkaria'-ko langileak hunkitu ditu 'Sisiforen paperak' antzezlanak | BERRIAk antolatuta, Euskaldunon Egunkaria-ren itxiera hizpide duen antzezlanaren emanaldi berezi bat egin dute Tolosan (Gipuzkoa), Leidor aretoan. Obrak gertatutakoa bikain islatzen duela nabarmendu dute Egunkaria-ko langile ohiek. | BERRIAko eta 'Egunkaria'-ko langileak hunkitu ditu 'Sisiforen paperak' antzezlanak. BERRIAk antolatuta, Euskaldunon Egunkaria-ren itxiera hizpide duen antzezlanaren emanaldi berezi bat egin dute Tolosan (Gipuzkoa), Leidor aretoan. Obrak gertatutakoa bikain islatzen duela nabarmendu dute Egunkaria-ko langile ohiek. | Aspaldi ikusi gabeko lagunen arteko agurrak, poza, korapiloak, isiltasunak eta txalo zaparrada luze bat. Denetik izan zen atzo Tolosako (Gipuzkoa) Leidor antzokian. Joan den azaroan estreinatu zen Euskaldunon Egunkaria-ren itxiera ardatz duen Sisiforen paperak antzezlana, eta atzo BERRIAk emanaldi berezi bat antolatu zuen Egunkaria-ko eta BERRIAko langileentzat eta langile ohientzat.
Harkaitz Cano da antzezlanaren egilea, eta Fernando Bernues zuzendaria. Tanttakak ekoitzi du obra, eta arrakasta handiz estreinatu da azken hilabeteetan. 11 antzezlek eta musikari batek hartzen dute parte.
Antzezlanaren ostean, Egunkaria-ko langile izandako hainbaten adierazpenak jaso ditu BERRIAk. Gehienek nabarmendu dute obrak bikain islatzen duela, une gogorrak ez ezik (itxiera, torturak eta abar), erredakzioko orduko egunerokoa ere.
Harkaitz Canoren lana goraipatu dutenetako bat Lorea Agirre izan da, Egunkaria-ko langile izandakoa: «Nolabait notiziaren parte izan ginenontzat oso berezia da antzezlan hau ikustea. Antzezlan brillantea iruditu zait, lan handi bat». Aitortzarekin bat egin du Koldo Aldabek ere, nahiz eta bazekien «artista kuadrilla horrek zerbait ona» egingo zutela: «Korapilo batekin atera naiz, eta, orain, aspaldiko adiskideekin elkartutakoan, hura askatzen hasi naiz».
Aldabek aitortu du erredakzioko anekdota mordoa etorri zaizkiola gogora. Baita Jose Luis Aizpururi ere, haren iritziz antzezlanak ondo islatzen baitu Euskaldun Egunkaria zer zen: «Obra erreala da; bizi izan genuena dago hor».
Aspaldiko lankideekin
Atzokoa, ordea, ez zen emanaldi soil bat izan. Oholtza gaineko ikuskizunaz gain, berezia zen elkartu zen ikusle talde zabala ere. Andres Gostin Egunkaria-ko langile ohiak horixe nabarmendu du: «Antzezlana berezia da, baina kontuan hartu hemen nor elkartu garen gaur; horrek are gehiago hunkitu gaitu. Gure ofizioaren alde onak eta txarrak azaleratu ditu Canok».
Harekin bat egin du BERRIAko egungo zuzendariorde Amagoia Mujikak, eta antzezlanak hurrengo egunetan gertatutakoak gogorarazi dizkiola aipatu du: «Hunkigarria egin zait. Lankide ohiak ikustea, gogoratzea zer gertatu zen, nolakoak izan ziren hurrengo egunak, nola prestatu genuen hurrengo eguneko egunkaria... antolaketa hura miresgarria izan zen». Antzezlanarekin erabat identifikatuta sentitu dela erantsi du.
Obrak, ezinbestean, Euskaldunon Egunkaria-rekin gertatu zenaren memoriari eusten lagunduko du, eta hori garrantzitsua dela azpimarratu zuen Aitziber Iartzak: «Eskertzen da halako lan bat egitea, Egunkaria-rekin gertatutako injustiziren konstantzia gera dadin». |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195590/asteartean-ere-ez-dute-izendatuko-aragones-jxc-abstenitu-egingo-baita.htm | Mundua | Asteartean ere ez dute izendatuko Aragones, JxC abstenitu egingo baita | Elsa Artadi JxCko aurreratu du «seguruena» datozen egunetan lortuko dutela akordioa ERCrekin. Errepublikaren Kontseiluaren inguruan zeuden oztopoak «desagertu» egin direla uste du Marta Vilalta ERCko eledunak. | Asteartean ere ez dute izendatuko Aragones, JxC abstenitu egingo baita. Elsa Artadi JxCko aurreratu du «seguruena» datozen egunetan lortuko dutela akordioa ERCrekin. Errepublikaren Kontseiluaren inguruan zeuden oztopoak «desagertu» egin direla uste du Marta Vilalta ERCko eledunak. | Bigarren ahaleginean ere ez du lortuko Pere Aragonesek Kataluniako Generalitateko presidente bihurtzea. Inbestidura saioa egingo dute bihar parlamentuan, baina joan den ostiraleko egoera berbera errepikatuko da, JxC Junts per Catalunya ez baita bere posiziotik mugitu. Abstenitu egingo dela erabaki du alderdi horren batzorde exekutiboak gaur goizean, uste baitu ez dela aurrerapenik izan negoziazioetan. «Zoritxarrez, oraindik ez dugu legealdirako akordiorik, eta ezin diogu aldeko botoa eman Aragonesi», aurreratu du Elsa Artadi bozeramaileak. Erabakia «aho batez» hartu dutela zehaztu du.
Maiatzaren 26ra arteko epea daukate alderdi independentistek ados jartzeko, hauteskundeak errepikatuko baitira ordurako akordiorik ez badago. Artadik ziurtatu du ez direla ari hain epe luzera begira, eta «seguruena» datozen egunetan bat egingo dutela ERCk eta CUPek egindako akordioarekin. Biharko plenora hautagai moduan ez aurkezteko eskatu zion Albert Batet JxCko eledunak Aragonesi pasa den ostiralean, argudiatuta ez zegoela modurik hain tarte txikian ados jartzeko. Ildo beretik jo du gaur Artadik, eta adierazi du «agian hobe litzatekeela» ERCko hautagaia biharko saiora ez aurkeztea, jakinda huts egingo duela, eta negoziazioetan aurrera egiten saiatzea.
Marta Vilalta ERCko bozeramaileak ere hitz egin du biharko plenoaren inguruan, behin JxCren erabakia jakin ostean. «Erantzukizun keinu bat» izateko eskatu dio Vilaltak Carles Puigdemonten alderdiari, eta Aragones izendatzen lagundu dezala. Horretarako, «gainditu ezin den oztoporik» ez dagoela uste du Vilaltak, eta adibidetzat jarri du Errepublikaren Kontseilua, erakunde horrek gaur jakinarazi baitu prest dagoela bere «gobernantzaz eta funtzioez» eztabaidatzeko. Hain justu, bi alderdiek erakunde horren inguruan duten ikuspuntu desberdinak trabatu egin ditu negoziazioak. Independentismoaren barneko alderdi guztiek Errepublikaren Kontseiluan ordezkaritza izatea nahi du ERCk, eta horiek koordinatzeko espazioa izatea. JxCk, aldiz, erakundeak prozesu independentistaren lidergoa izatea nahi du, eta hark izatea pisu handiena estrategia erabakitzerakoan. Erakunde horrek gaur argitaratu duen agiriak eztabaida hori gainditze bidean jarri duela uste du Vilaltak: «Oztopo bat bazen, desagertu egin da. Irtenbidetik hurbilago kokatu gaitu».
Horrenbestez, bihar bertan Aragones izendatzea posible dela azaldu du Vilaltak. Azken desadostasunak datozen egunetan eztabaidatu nahi ditu, behin akordioa itxita. Kontrakoa da JxCren estrategia, ordea; lehenengo legealdi akordio bat erdiestea eta ondoren Aragones presidente izendatzea, alegia. Artadik ziurtatu du berriz ere hauteskundeak egitea eragotziko dutela, eta Aragones ez den hautagairik ez dutela aurkeztuko. Hala ere, presidente kargua Aragonesi ematetik harago joango den akordio bat lortu nahi dute, eta horretarako baliatu nahi dute akordioa lortu arteko tartea. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195591/txori-eta-saguzarrentzako-188-habia-jarri-dituzte-nafarroan-ezpel-sitsa-kontrolatzeko.htm | Gizartea | Txori eta saguzarrentzako 188 habia jarri dituzte Nafarroan, ezpel sitsa kontrolatzeko | Herrialdeko ezpeldoiak arriskuan jartzen ditu Asiatik helduriko zomorro horrek, eta, azken urteotan, Iruñeraino ere heldu da, saldoka. | Txori eta saguzarrentzako 188 habia jarri dituzte Nafarroan, ezpel sitsa kontrolatzeko. Herrialdeko ezpeldoiak arriskuan jartzen ditu Asiatik helduriko zomorro horrek, eta, azken urteotan, Iruñeraino ere heldu da, saldoka. | Azken asteotan, txori zomorrojalerentzako 106 habia kutxa eta saguzarrentzako beste 82 jarri ditu Nafarroako Landa Garapen eta Ingurumen Sailak Eguesibarren, Esteribarren, Urrotz Hirian eta Itzagaondoan.
Horren bidez, borroka biologikoa egin nahi dute inguru horietako ezpelak hiltzen dituen ezpel sitsaren aurka. Ezpeldoietan jarri dituzte habiak, zomorroak jaten dituzten espezie horiek ugal daitezen, izurria kontrolatze aldera.
Ezpel sitsa —Cydalima perspectalis— izeneko zomorro hegalariak kalte handia egiten die ezpelei: harrek zuhaitzaren hostoak jaten dituzten, baina ezpalari ere eragiten diotenez, landarea lehortu eta hil dezakete.
Beroarekin areagotu egiten da populazioa, eta sitsak bizpahiru kumaldi izan ditzake urtean, leku epeletan. Nafarroaren iparraldean, sitson erasoa pairatzen ari dira ezpelek azken zazpi urteotan.
Nafarroako Gobernuak azaldu duenez, hiru kutxa mota jarri dituzte. 32 milimetroko sarbide zuloa daukana, egokia da kaskabeltz handiarentzat, gerri txori arruntarentzat eta garrapoarentzat. Berriz, 27 milimetroko zuloa duenak txori txikiagoak erakarriko ditu, besteak beste, amilotx urdinak, amilotx mottodunak eta pinu-kaskabeltzak.
Kutxak, kalteturiko ezpeldoietan jarri dituzte, eta baita pinu beldarrak erasandako pinuetan.
Saguzarrentzako kutxak, berriz, animalion koloniak aterpetzeko modukoak dira, udan zein neguko hibernazioan. Lan handia egiten dute saguzarrek zomorro izurriak kontrolatzen, eta legediak babestuta daude.
Kutxa bakoitzak kode bat du, eta geokokatuta dago. Horren bidez, errazago egin diete jarraipena horiek erabiliko dituzten animaliei, eta jakin ahalko da zein lotura duten horiek inguruko ezpeldoien osasunean.
Ezpel sitsa Asiako ekialdeko espeziea da berez, hau da, Txina, Japonia, Koreakoa. Europan 2006. urtean atzeman zuten lehen aldiz. Gero, Suitza, Herbehereetan zabaldu zen, eta, ondoren, Europa osoan. Kanadara ere heldu ziren 2019. urtean.
Nafarroako Gobernuak iaz egin zuen zomorroaren inguruko txosten bat. Horretan ondorioztatu zutenez, Txinako produktuak ekartzen zituen enpresa baten inguruan atzeman zuten Europan lehen aldiz. Besteak beste, Asiako ezpelak inportatzen zituen enpresak, eta sitsarekin kutsaturik zeuden ale batzuk ekarri zituzten.
Euskal Herrian 2015. urtean atzeman zuten lehen aldiz, Bidasoa aldean, baina litekeena da lehenagotik ere ibiltzea hemen. Izan ere, ezpelak leku malkartsu eta zailetan hazten ohi dira, eta horregatik da zaila izurria atzematea eta haren kontra borrokatzea. Zerynthia elkarteak duela bost urte aurkitu zituen espezie horretako lehen intsektuak, Arangurenen, tranpa batean.
Iaz ere sumatu zuten sitsa Iruñean, eta ikusten hasi ziren hiriburuaren inguruko basoetako ezpeletan hosto galtze larriak.
Ez da neurri bakarra
Intsektujaleentzako habiak jartzeaz gain, beste sistemak probatzen ari dira Nafarroan. Tricholine buxus zomorroa erabiltzen ari dira bost lur sailetan eginiko esperimentu batean. Intsektu txiki bat da, liztorren familiakoa, eta ezpel-sitsaren arrautzak suntsitzen ditu. Nafarroako Unibertsitate Publikoaren bioteknologo talde bat ari da saioa egiten, sistema izurriaren kontra erabil daitekeen ikusteko.
Horrez gain, ezpel haziak jaso zituzten iaz, Nafarroako Baso Hazi Bankuan gordetzeko. Horrekin ziurtatu nahi dute espezieak iraungo duela, ezpeldoiak erabat suntsitzen badira ere. Hainbat herri ekimen daude lan horretan aritzeko, Abaurregainako biztanleen EzpelZaintza, kasurako.
Argi eta feromona tranpak ere jarri dituzte, jakiteko horren bidez izurria kontrola daitekeen, edo, gutxienez, horren inguruko informazioa lortzeko.
Azken urteotan sits kopuruak gora egin; gau bakarrean 50.000 intsektu ere zenbatu izan dituzte. Iazko Irailean, «Ezpel sitsaren egoera kontrolez kanpo dago Iruñerrian», idatzi zuen tximeletak babesteko Zrynthia elkarteak. Izan ere, Iruñeko kaleetan multzo handiak atzeman zituzten, hiriko argiek erakarrita. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195592/parisko-auzitegiak-servier-laborategia-zigortu-du-nahi-gabeko-hilketagatik-eta-engainu-larriagatik.htm | Gizartea | Parisko Auzitegiak Servier laborategia zigortu du, nahi gabeko hilketagatik eta engainu larriagatik | 2.718 millioi euroko isuna ezarri diote laborategiari Mediator sendagaiak eragindako efektuengatik. Biktimei, gainera, 180 millioi euroko kalte ordaina eman beharko die. | Parisko Auzitegiak Servier laborategia zigortu du, nahi gabeko hilketagatik eta engainu larriagatik. 2.718 millioi euroko isuna ezarri diote laborategiari Mediator sendagaiak eragindako efektuengatik. Biktimei, gainera, 180 millioi euroko kalte ordaina eman beharko die. | Gosea kentzeko sendagaitzat zuten Servier laborategiaren Mediator sendagaia. 1976an hasi ziren sendagaia saltzen Frantzian eta Ipar Euskal Herrian; berez, diabetesa zuten pazienteentzat. Alta, anitz hedatu zen erabilera, eta herritar anitzek gosea kentzeko erremedio gisa erabili zuten. 2009an kendu zuten merkatutik, baina, ordura arte, 5 milioi pertsonak erabili zuten, gutxienez. Espainian eta Hego Euskal Herrian, 2003an kendu zuten merkatutik Modulator izeneko sendagaia. Parisko Auzitegi Korrekzionalak eraman du auzia, eta, 18 hilabete pasatu ondoan, gaur eman du emaitza: Servier laborategiak 2.718 miloi euroko isuna ordaindu beharko du, nahi gabeko hilketagatik eta engainu larriagatik. Gainera, biktimei 180 milioi euroko kalte ordaina eman beharko die. 2.000 jenderen heriotza lotu dute Mediatoraren erabilerarekin. Beste erabiltzaile anitzi bihotzeko balbulen kalteak eragin dizkie, eta biriketako arterietako hipertentsioak. Auzitegiak ebatzi du laborategiak nahitara gorde dituela sendagaiaren nahi gabeko ondorioak.
Parisko Auzitegi Korrekzionalak, bestalde, Jean Philippe Seta laborategiko nagusietako bat zigortu du; 2014an zendu zen Jacques Servier laborategiko zuzendaria, eta harekin batera egiten zuen lan. Setari lau urteko espetxe zigorra ezarri diote, gibelapenarekin; 90.600 euroko isuna ordaindu beharko du, eta biktimei milioika euroko kalte ordaina eman beharko die.
Sendagaien Segurtasunerako Frantziako Agentzia ere zigortu dute, Mediator sendagaia komertziotik goizago ez kentzeagatik: 225.000 euroko isuna nahi gabeko hilketagatik, eta 78.000 euroko isuna arau hausteengatik. Sendagaiaren kontrola huts egin izana egotzi diote Agentziari. Espainian, 2003. urtean kendu zuten sendagaia komertziotik; Modulator izenpean zegoen salgai. Servier laborategiak berak erabaki zuen kentzea, «errentagarritasun» arazoengatik. Urte berean, balbulopatia kasu bat agertu zen Espainian, Modulator sendagaia erabiltzen zuen paziente batengan.
Parisko Auzitegi Korrekzionalean, 517 ordu iraun du auziak orotara, hamar urteko ikerketaren ondotik. Frantziako osasungintzan izan den eskandalu nagusitzat daukate Mediator sendagaiaren ingurukoa. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195593/bizilekuen-tokiko-programa-berrikustera-deitu-du-eh-baik.htm | Gizartea | Bizilekuen Tokiko Programa berrikustera deitu du EH Baik | Euskal Hirigune Elkargoaren apirilaren 10eko batzarrean planaren kontra edo zuri bozkatzera deitu du ezkerreko mugimendu abertzaleak | Bizilekuen Tokiko Programa berrikustera deitu du EH Baik. Euskal Hirigune Elkargoaren apirilaren 10eko batzarrean planaren kontra edo zuri bozkatzera deitu du ezkerreko mugimendu abertzaleak | Baionako Hotel Monbar famatuaren aitzinean elkartu dira EH Baiko kideak, gaur arratsaldean. Promotore pribatu batek erosi du eraikina, eta bertan hamar etxebizitza egiteko proiektua du. EH Baiko kideek jakin ahal izan dutenez, 6.500 euroan salduko da metro karratua; gela bakarreko T1 gisako apartamendu baten prezioa 200.000 eurokoa izanen da. «Prezio hauek ez datoz bat auzo honen errealitatearekin», salatu dute. «Ez badugu ezer egiten, laster bertakoek ezingo dute etxebizitzarik aurkitu auzo honetan».
Euskal Hirigune Elkargoa lantzen ari den BTP Bizilekuen Tokiko Programari egiten dio erreferentzia zuzenean. Iazko udazkenetik aurtengo urte hasiera arte herriko etxeen ekarpenak jaso ondotik, apirilaren 10ean bozkatuko dute plana, Elkargoaren batzarrean. Ondoren, Frantziako Estatuaren eta Akitania Berria eskualdearen iritziak jasoko dituzte, heldu den udazkenean behin betiko bozka emateko. Orain arte landutakoak izanen dituen ondorio sozial eta ekologikoak azpimarratuta, dokumentua lantzeko denbora gehiago hartu behar dela iritzi dio EH Baik, eta beharrezkotzat jo du herritarren parte hartzea sustatzea. Apirilaren 10ean, planaren kontra edo zuri bozkatzera deitu dute. «Planaren alde bozkatzen dutenak gutxiengoan izatea keinu garrantzitsua litzateke», azpimarratu du Peio Etxeberri Aintxart EH Baiko kideak.
Planaren oinarrian da arazoa, EH Bairen iritziz. Azken hamar urteetako bilakaera kontuan hartuta, ondoko urteetan urtero 2.600 etxebizitza eraiki beharko direla aurreikusi dute; 2026rako 51.000 bigarren etxebizitza izanen direla kalkulatu dute. Etxebizitzen ekoizpena eta eraikuntza desberdindu behar direla erran du Etxeberri-Aintxartek: «Bada aski etxe Ipar Euskal Herrian: etxe hutsak baliatu behar dira, eta zaharrak arraberritu». Gaur egun, etxebizitzen %21 inguru dira bigarren etxeak; %7,3 hutsak dira, eta anitzetan AirBnB eta antzeko plataformen bidez epe laburrerako alokatzeko baliatuak dira.
BTPak bigarren etxebizitzen kopurua mugatu behar lukeela uste du EH Baik. Era berean, bizitegi sozialak lehenetsi behar direla erran dute, gaur egun Ipar Euskal Herrian bizi diren herritarren %70 halako bizitegi bat lortzeko irizpideetan sartzen direla kontsideratuta.
Herritarren iritzia
Bizitegien arloan estrategia orokor bat behar dela uste dute EH Baiko kideek, eta azpimarratu dute hau ez dela izanen azken borroka: «Ez gara ados orientabideekin, eta badakigu etxebizitzaren merkatu libreak planak ezarritako kopuruak gaindituko dituela». Prest agertu dira egoerari erantzuteko, eta tokiko hautetsien erantzukizuna azpimarratu dute.
Orain arteko prozesu guzian herritarren iritzia galdetu eta plana herritarrei helarazi ez izana ere deitoratu dute. «Gure baliabideekin eztabaida biziaraziko dugu», adierazi du Nikolas Blain EH Baiko kideak. «Anbizio handiagoko dokumentu bat landu behar da; ausartak izan behar dugu». |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195594/xabier-markiegi-ararteko-ohia-hil-da.htm | Politika | Xabier Markiegi Ararteko ohia hil da | PSErekin elkartu aurretik, Euskadiko Ezkerrako idazkari nagusiordea izan zen Markiegi, eta, gero, Arartekoa 1995. eta 2000. urteen artean. Almerian (Espainia) hil da, bere etxean, 82 urte zituela. | Xabier Markiegi Ararteko ohia hil da. PSErekin elkartu aurretik, Euskadiko Ezkerrako idazkari nagusiordea izan zen Markiegi, eta, gero, Arartekoa 1995. eta 2000. urteen artean. Almerian (Espainia) hil da, bere etxean, 82 urte zituela. | Eroriko batek ondorioz, duela gutxi operatu zuten Xabier Markiegi, baina operazio hartatik osatzen ari zela hil da, gaur, Almeriako (Espainia) bere etxean. 82 urte zituen. Markiegi ezaguna da, nagusiki, 1995. eta 2000. urteen artean Arartekoa izan zelako. Bilbon jaio zen, 1938. urtean, eta filosofia eta teologia ikasi zuen. 1981. urtean heldu zen Eusko Legebiltzarrera: Mario Onaindiaren lekua hartu zuen, biak Euskadiko Ezkerrako kideak zirenean.
Markiegi 1994. urtera arte izan zen legebiltzarkidea, baina ez zen PSEko kide bihurtu. Euskadiko Ezkerrako VI. batzarrak 1993an onartu zuen PSErekin bat egitea, eta, besteak beste, Onaindia PSE-EEko presidenteorde bihurtu zen. Markiegi, ordea, ez zen sartu alderdi berrian, nahiz eta haiekin harreman ona mantendu zuen.
1995. urteko martxoan hartu zuen herriaren defendatzaile kargua, EAJren, PSE-EEren, IUren eta Unidad Alavesaren babesarekin, eta 2000. urteko irailean Mercedes Agundezek hartu zuen haren erreleboa. Geroago, Victimas del Terrorismo fundazioarentzat egin zuen lan, baita Rabateko Cervantes Unibertsitatean ere, bost urtez. Fernando Buesa Fundazioko lehen presidenteordea ere izan zen.
Arartekoak nabarmendu du Markiegi buru izan zuen garaian finkatu egin zela instituzioa, eta gizarteari ireki zitzaiola erakundea. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195595/fiesta-eguzkia-jaikitzen-da-euskaratu-du-koro-navarrok.htm | Kultura | 'Fiesta. Eguzkia jaikitzen da' euskaratu du Koro Navarrok | Literatura Unibertsala bilduman plazaratu dute Ernest Hemingwayren 1926ko eleberri ezaguna. Anjel Lertxundik jantzi du argitalpena, hitzaurre batekin. | 'Fiesta. Eguzkia jaikitzen da' euskaratu du Koro Navarrok. Literatura Unibertsala bilduman plazaratu dute Ernest Hemingwayren 1926ko eleberri ezaguna. Anjel Lertxundik jantzi du argitalpena, hitzaurre batekin. | Lehen geltokia, Paris. Han elkartuko dira Jake Barnes Lehen Mundu Gerrak zauritutako kazetaria —narratzailea— eta Brett Ashley, erizaina eta Barnesekin maite jokoetan aritutakoa. Beste estatubatuar batzuekin elkartu, eta boskotean eta festa gogoari tiraka helduko dira azken geltokira: Iruñeko sanferminetara. Jai giroak blaituko du dena, baina maitasun gatazkak ere azaleratuko dira zalapartaren erdian. Tramaren ardatzean hori, eta inguruko bizipenak, kazetariaren eskuz jasoak. Horiek, besteren artean, Ernest Hemingway estatubatuarraren (Oak Park, Illinois, 1899 - Ketchum, Idaho, 1961) 1926ko lan aupatuaren gakoak. Koro Navarroren itzulpenean, euskarara heldu berri da Fiesta. Eguzkia jaikitzen da, Hemingway XX. mendeko idazle handienetako bat bihurtu zuen lana. Igelak eta Ereinek plazaratu dute, Literatura Unibertsala bilduman, eta Anjel Lertxundik egin du hitzaurrea.
Literatura Unibertsala bildumak euskal itzulpenaren alorrean bete duen lekuari buruzko gogoeta plazaratu nahi izan du Navarrok, liburua xehatzen hasi aurretik. Oroitarazi du literatura itzulia bigarren mailakotzat hartzen zela euskal letretan bilduma martxan jarri zenean, 1990ean, eta, aldaketarik izan bada, proiektuak zerikusi zuzena izan duela adierazi du: «Itzulpena bazterreko gauzatzat hartzen zen, mespretxuz ikusten zen. Orain gauzak aldatzen ari dira, jendea hasi da literatura itzulia bere horretan estimatzen; hein handi batean, bilduma honi esker».p>
Liburura etorrita, berriz, haren estilo «modernoa» azpimarratu du itzultzaileak, gaur arteko «ospea» ekarri dion forma. «Egun zaila egiten zaigu garai hartan jartzea. Jatorrizkoaren azala ikusita [erakutsi egin du aurkezpenean], barregarria edo harrigarria egiten zaigu, zaharkitua zaigun modernismo bat, baina kutsu hori gordetzen duela uste dut: liburu moderno batena». Igelak 1998an argitaratutako Francis Macomber eta beste zenbait ipuin-en datorren istorio batekin antzemandako lotura ere aipatu du; hango narrazioetako batean «maitasun hiruki bat» ageri bada, Fiesta. Eguzkia jaikitzen da-n «maitasun pentagono bat» agertzen dela azalduta.
Iruñea nobelako kokapen zentraletako bat izan arren, Donostia ere «ekintza nagusiaren kontrapuntu gisa» ageri dela gogoratu du itzultzaileak, baita euskaldunak Hemingwayrentzat «baserritarrak» direla ere, «eta ez hirian daudenak». Emakumezko pertsonaia bakarra, Brett Ashly, tartean ageriko dela gehitu du: «Jendea, alkohola, festa... eromen horretan badaude etenaldiak ere, bakea, natura, lasaitasuna. Eta emakumea, ez dut uste kasualitatez, ez da egongo ez mendian, ez Donostian».
Errealismoaren dohaina
Lertxundik, berriz, Hemingwayren «kazetari sena» izan du gogoan, hari esker irauli zuelakoan ordura arteko nobelagintza. «Kazetaritzaren elementu inportanteenak berreskuratu zituen lehen liburuetatik, eta nabarmena da hemen. Asko dago erreportajetik; mestizaje tankerako estilo bat erakusten du». Eguneroko bizimoduari «etekin literarioa» ateratzen asmatu izana ere txalotu dio idazleak idazleari, hori delakoan «lan artistikoetan» nekezena: «Egunerokotasunean ezkutatzen dena nabarmentzea da errealismoaren dohaina. Ez dira hemen erlazio asko esplizitatzen, keinuak dira ia denak, ederki argitzen zaizkigunak irakurketan».
Navarroren itzulpenera etorrita, protagonista euskal irakurleari oso hurbilekoa egingo zaiola ere adierazi du Lertxundik. Protagonista kuadrilla delako, «kuadrillaren figura soziala», haren hitzetan: «Kuadrilla ez da euskaldunon esklusiba, baina gurean segitzen du funtzionatzen beste leku batzuetan ez bezala, onerako eta txarrerako». Azpimarra jarri dio, hartara, liburuan datozen ahots askotariko elkarrizketei. «Gogoan duzue bi edo hiru pertsonaren arteko elkarrizketa asko dituen libururik? Nik ez. Oso zaila da hiru ahots baino gehiago ematea». Hemingwayk, ordea, bost-seiren arteko jarduna ematen du, eta irakurlearentzat oharkabekoa den «miraritzat» jo du hark. Navarrok hitanoa baliatu du solas horiek euskaraz jartzeko, eta, bidenabar, Lertxundik azaldu du hitanoak luze iraungo duela literaturan, ahozkoan erabilera murriztuz badoa ere.p>
Ezagunak dira, Hemingwayk bezala, beste idazle handi askok Euskal Herrian egindako pasaerak, baina, Lertxundiren esanetan, estatubatuarrak beste inork ez bezala eraman ditu euskal paisaiak hitzetara. «Biarritzetik Iruñera, berdetik harri kolorera, autoz doazelarik, gure herriaren paisaia guztiak ikusten dira travelling batean bezala, irakurlea konturatu gabe travelling batean doala».
Literatura Unibertsala bildumaren parte diren aldetik, Aitziber Atorrasagasti Eusko Jaurlaritzako Kultura sustatzeko zuzendaria eta Itziar Diez de Ultzurrun EIZIE Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkarteko lehendakaria ere izan dira lanaren aurkezpenean. Hemingwayrena bildumak nazioarteko literaturatik euskarari ekarri dion 179. izenburua dela oroitu dute, eta horretan segitzeko borondatea berretsi du Atorrasagastik —Navarrok aurrez hala egiteko eskaera zuzena egin ostean—. Aurten urrats bat aurrera egin dutela ere nabarmendu du: «Programa Hizkuntza Politika sailetik Kultura Sailera pasatu da, eta uste dut normalizazioarekin zerikusia duen pauso handi bat dela».
Diaz de Ultzurrunek, halaber, euskal itzulpengintzaren eremuan Navarrok duen ibilbide oparoa goratu du —Literatur Unibertsalaren bilduman bakarrik zortzi izan dira hark euskaratutakoak—, eta gogora ekarri du proiektuak leku garrantzitsua eman diela hastapenetik itzultzaileei, nola ibilbide luzekoei hala hasiberriei. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195596/zure-begiek-ikusten-dutena-sinets-dezakezu-hori-homizidio-bat-da-hilketa-bat.htm | Mundua | «Zure begiek ikusten dutena sinets dezakezu: hori homizidio bat da, hilketa bat» | Chauvinen kontrako epaiketan, akusazioak eta defentsak lehen argudioak eman dituzte Floyden heriotzaren arrazoia zehazte aldera. Polizia ohiak 41 urte eta erdiko espetxealdia jaso dezake. | «Zure begiek ikusten dutena sinets dezakezu: hori homizidio bat da, hilketa bat». Chauvinen kontrako epaiketan, akusazioak eta defentsak lehen argudioak eman dituzte Floyden heriotzaren arrazoia zehazte aldera. Polizia ohiak 41 urte eta erdiko espetxealdia jaso dezake. | Lehen ikustaldian, zuzenekoan, zaila izan da jarraitzea, zehaztea Jerry Blackwell akusazioko abokatuak zenbatetan errepikatu duen «bederatzi minutu eta 29 segundo» esaldia. «Entzungo dituzuen zenbakirik garrantzitsuenak dira». Denbora tarte horretan izan zuen Derek Chauvin poliziak bere belauna George Floyden lepoan jarria, presio egiten, atxilotua arnasarik gabe geratu zen arte; iragan urteko maiatzaren amaieran gertatu zen, Minneapolisen (AEB). «Ezin dut arnasa hartu esaldia 27 aldiz esan zuen; hori ere hainbatetan entzungo duzue», adierazi du behin baino gehiagotan Blackwellek. Jarraian jarri du mundu osoan ibili den bideoa: Floyd, Chauvin gainean duela, itotzen, gero eta indar gutxiagorekin, ahotsa itzaltzen ari zaiola, eta gainontzeko poliziak inguruan dituela, oinezkoen eskariei ezezkoa ematen.
Irudi gogorrekin eta mezu indartsuekin hasi dira Chauvinen aurkako epaiketako lehen argudiatzeak, eta, ziurrenik, prozesu judiziala aztertuko dutenek eta horretan parte hartzen ari direnek ez dute soilik behin ikusiko Floyden heriotza betirako gorde duen klipa. «Zure begiek ikusten dutena sinets diezakezu: hori homizidio bat da, hilketa bat da», ziurtatu du Blackwellek.
Zauriak irekita daude oraindik, haserrea ez da inoiz joan sendien eta milioika herritarren artetik, heriotzatik ia urtebete pasatu den arren; gizon afro-amerikarra sinbolo bilakatu da Black Lives Matter mugimenduaren garaian, beste hainbaten hilketarekin gertatu ez den bezala. Iaz, esaterako, 1.127 lagun hil ziren segurtasun indarrekin izandako hartu-eman baten ostean, eta soilik hamasei agente inputatu zituzten; biktimetako %28 beltzak ziren, AEBetako biztanleriaren %13 diren arren, Mapping Police Violenceren arabera.
Sendien eta abokatuen arabera, Floyden heriotza kopuru horien parte da, eta ez zen droga gaindosi baten ondorioz hil, Eric Nelson defentsako abokatuak argudiatu duen bezala, toxikologia probek erakutsi baitzuten biktimak aurrez metanfetamina eta fentaniloa kontsumitu zituela. «Areto honetan ez dago kausa politiko edo sozialik. Frogetan oinarritzen gara».
Horietako bat, orain arte inoiz ikusi gabea, Cup Foods dendaren kamerek grabaturikoa izango da. Han hasi zen dena, Floydek ustez hogei dolarreko billete faltsu bat erabili zuelako zigarretak erosteko: «Argi eta garbi, kasu hau bederatzi minutu eta 29 segundo baino luzeagoa da. 50.000 froga baino gehiago daude».
Akusazioak, Blackwellek azaldu bezala, argudiatuko du Floyd armarik gabe zegoela, eskuak lotuta eta «erabat polizien kontrolpean», eta, halere, Chauvinek bederatzi minutu inguruz izan zuela bere belauna biktimaren lepoan: «Polizien jarrera kodeak dio ez dela inoiz erabili behar beharrezkoa ez den indarkeria edo indarrik». Nelsonek, horri erantzuteko, agenteek soinean zituzten eta autoaren barruan zeuden kamerek grabaturikoa erakutsiko du, akusatuaren jarrera biktimak izan zuenaren ondorio izan zela frogatzeko.
Bi abokatuak gauza bakarrean jarri dira ados hasierako deklarazioan: Andrew Baker medikuaren testigantza garrantzitsua izango dela, Floyden heriotza zerk eragin zuen argitu nahi baitute harekin, gaindosiak eta bihotz arazoek ala poliziaren belaunak. Akusazioak dio Chauvinek «gehiegizko indarkeria erabili» zuela; defentsak, ezetz. Horretan egongo da borroka judiziala.
«Amerikari buruzko erreferendum bat»
AEBetako Poliziaren arrazakeriari eta erakunde horren ereduari buruzko eztabaida azaleratu zuen Floyden hilketak, eta hainbat manifestazio eragin zituen nazioartean. Hilabeteotako adierazpenak aztertuta, AEBetako afro-amerikar askok itxaropen gutxi dute epaiketan eta hortik aterako den sententzian, etxean eta munduan oihartzun handia izango duen arren. Floyd familiaren abokatu Ben Crumpen arabera, «Amerikari buruzko erreferendum bat» izango da.
Autopsia ofizialak dio «bihotz-biriketako geldialdi» baten ondorioz hil zela Floyd; sendia kritiko agertu zen horrekin, eta beste autopsia bat eskatu zuten, beraien kabuz. Azken horrek ondorioztatu zuen asfixiatuta hil zela. Chauvini bigarren graduko erailketa, hirugarren graduko erailketa eta nahi gabeko hilketa delituak leporatzen dizkiote, eta 41 urte eta erdiko espetxe zigorra jaso dezake.
Akusazioaren eta defentsaren argudioak entzun aurretik, Floyden sendiak adierazi du AEBetan ez liratekeela «bi justizia sistema» egon behar: «[Chauvinek] Arima atera zuen nire anaiaren gorputik. Justizia behar dut Georgerentzat; kondena bat behar dugu», esan du Philonise Floyd Georgeren arrebak. Iragan martxoan, Minneapolisko Udalak 22,9 milioi euro eman zizkion familiari, heriotzak eragindako «kalteengatik», eta espero du asteak iraungo duen epaiketatik zigor «justu eta proportzional bat» aterako dela. Sinbolo bilakatu dena egin dute hori adierazi ostean: belaunikatu egin dira. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195597/zaldibian-izandako-kasu-gorakadak-kezka-piztu-du.htm | Gizartea | Zaldibian izandako kasu gorakadak kezka piztu du | Azken sei egunetan 58 positibo atzeman dituzte herrian, eta azken hamalau egunetako 100.000 biztanleko tasa metatua 3.769 kasukoa da. | Zaldibian izandako kasu gorakadak kezka piztu du. Azken sei egunetan 58 positibo atzeman dituzte herrian, eta azken hamalau egunetako 100.000 biztanleko tasa metatua 3.769 kasukoa da. | Azken egunotan Zaldibian (Gipuzkoa) gora egin dute nabarmen COVID-19aren probetan positibo eman dutenek. Zehazki, azken sei egunetan 58 positibo atzeman dituzte, eta 100.000 biztanleko intzidentzia metatua 3.679koa da orain. Ostiraleko proba diagnostikoetan 11 kasu atzeman zituzten; larunbatean, 23; eta atzo, beste zortzi. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan intzidentziarik handiena duen udalerria da Zaldibia, eta udalak egoerarekiko kezka agertu du ohar batean. «Gure artean dagoen koronabirus aldaera hau oso azkar hedatzen dela erakutsi digu egun gutxitako bat-bateko gorakadak». Udalak herritarrei eskatu die prebentzio neurriak indartzeko, eta sintomei adi egoteko, datozen egunetan transmisioa eten ahal izateko. «Hain azkar hedatzen ari den olatua gelditzeko», behar-beharrezkotzat jo du herritarren kolaborazioa, eta sintomarik sumatuz gero ohiko arreta telefonoetara deitzeko eskatu die herritarrei: Ordiziako osasun zentrora (943-00 76 35) edo arreta telefonora (900-20 30 50).
Udalak jakinarazi du Eusko Jaurlaritzako Osasun Saila herriko egoeraren bilakaera aztertzen ari dela baina oraingoz ez duela neurri berezirik proposatu herrirako. Hala ere, gogoratu du intzidentzia handiko herria izanik perimetralki itxita dagoela gaurtik, eta udalak bertan behera utzi dituela datozen hamabost egunetarako programatuta zeuden ekintzak. |
2021-3-29 | https://www.berria.eus/albisteak/195598/jaurlaritzak-112ko-defizita-izan-du-nafarroak-095ekoa.htm | Ekonomia | Jaurlaritzak %1,12ko defizita izan du; Nafarroak, %0,95ekoa | Espainiako Erresumaren defizit publikoa ia %11ra iritsi da, gastu bereziengatik eta Sareb banku txarrarengatik | Jaurlaritzak %1,12ko defizita izan du; Nafarroak, %0,95ekoa. Espainiako Erresumaren defizit publikoa ia %11ra iritsi da, gastu bereziengatik eta Sareb banku txarrarengatik | Hego Euskal Herriko kontu publikoek hiru urte egin dituzte beltzean. Pandemiak gastuak handitu dituenez eta zerga bidez lortutako diru-sarrerak txikitu, 2017-2019ko epean bildutako superabitak defizit bihurtu dira 2020an. Espainiako Ogasun Ministerioaren arabera, Eusko Jaurlaritzak 753 milioi euroren defizita izan zuen iaz (BPGaren %1,12) eta Nafarroako Gobernuak, berriz, 180 milioi eurorena (%0,95). COVID-19aren ondorioz Espainiako Gobernuak erkidegoei defizit eta zor mugak betetzeko agindua eten dienez, zigorrik edo kontrol berezirik ez dute jasoko ez batak ez besteak.
Europako Batzordeak berak ere Egonkortasun Itunean agertzen diren mugak ahaztu ditu pare bat urtez, eta horregatik beragatik Espainiak %2,86tik %10,97ra igo du bere defizita, zigorrerako beldurrik gabe; kopuru osoetan, 123.072 milioi euroren zuloa egin du.
Kopuru horretan sartu da, lehen aldiz eta EBk aginduta, Sareb banku txarrak eragindako 9.900 milioi euroren galera, eta haren zor handia ere Espainiako Erresumaren bizkar izango da aurrerantzean.
Espainiako administrazio zentralaren defizita da gehien handitu dena, haren bizkar baitaude ABEEak, autonomoen laguntzak eta erkidegoei osasun eta hezkuntza gastuei aurre egiteko emandako laguntzak. Erkidegoen defizita, ordea, txikitu egin da, Madrilek ordainketak handitu dizkielako ogasun propiorik ez duten erkidegoei —Euskal Herritik kanpokoak—. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195628/gobernua-birmoldatu-du-bolsonarok.htm | Mundua | Gobernua birmoldatu du Bolsonarok | Atzerri eta Defentsa ministroen dimisioek behartu dute Brasilgo presidentea aldaketak egitera. Justizia ministroa ere aldatu du. | Gobernua birmoldatu du Bolsonarok. Atzerri eta Defentsa ministroen dimisioek behartu dute Brasilgo presidentea aldaketak egitera. Justizia ministroa ere aldatu du. | Pandemia betean Osasun Ministerioa hirugarrenez eskuz aldatu ostean, beste hiru ministeriotan ere aldaketak egin ditu Jair Bolsonaro presidenteak. Orain arte Atzerri ministro izan den Ernesto Araujok atzo aurkeztu zuen dimisioa, azalpen gehiagorik eman gabe. Haren kargugabetzea eskatzen zuten askok aspaldidanik, baita agintean den eskuin muturretik ere, egozten baitiote Brasilen aliatu izan diren herrialdeekiko harremanak gaiztotzea, eta, ondorioz, COVID-19aren kontrako txertoak eskuratu ahal izatea zaildu izana.
Araujoren dimisioa eskatzen zuten ahotsen artean zegoen Senatuko buru den Rodrigo Pacheco. Gaur arte Atzerri ministro izan denak hitz gogorrak esan zituen Indiaren, AEBen eta Txinaren kontra, hirurak ere Brasilen aliatuak. Txinaren kasuan, gainera, zalantzan jarri zuen herrialde hark ekoitzitako txertoaren eraginkortasuna. AEBen kasuan, berriz, aurrez Bolsonarok berak egin bezala, zalantzan jarri zuen Joe Bideni garaipena eman zioten hauteskundeen sinesgarritasuna.
Defentsa Ministerioa zuzendu duen Fernando Azevedo e Silvaren kasua ez da horren argia. Azevedo e Silvak ez du azalpenik eman bere dimisioaren zergatiaz, eta ohar batean nabarmendu du Bolsonaro babesten jarraituko duela aurrerantzean ere. Haren ordez Walter Souza Braga Netto jeneralak hartuko du kargua, eta Atzerri Ministeriorako Carlos Alberto Franco França enbaxadorea hautatu du Bolsonarok.
Horiek, baina, ez dira aldaketa bakarrak izan. Justizia Ministerioa ere eskuz aldatuko da datozen egunetan, orain arte ministro izan den Andre Luiz de Almeida Mendonça Estatuko Abokatu lanetan hasiko baita laster —aurrez kargu horretan zen Jose Levik dimisioa eman zuen duela egun batzuk, gobernuarekin izandako «desadostasunen» ondorioz—. Hala, Anderson Gutsavo Torresek zuzenduko du aurrerantzean Justizia.
Estatuburuaren egoera ez da erosoa. Azken hilabeteetan pandemiak eragindako hildakoak ugaritu ahala, zabaldu dira haren aurkako kritikak ere. Askok leporatzen diote gaitzaren kudeaketa txarra egin izana, eta bada haren aurkako epaiketa politikoa eskatzen duenik ere oposiziotik. Oraingoz, Bolsonaro sendo dago bere karguan, baina, egoerak hobera egin ezean, babesak galtzen joan liteke, eta bigarren agintaldirako bidea zaildu —datorren urtean egingo dituzte presidentetzarako bozak—. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195629/hizkuntza-eskubideen-urraketen-kexak-667-ugaritu-dira-urte-batean.htm | Gizartea | Hizkuntza eskubideen urraketen kexak %66,7 ugaritu dira urte batean | Guztira 1.299 intzidentzia jaso zituen iaz Hizkuntz Eskubideen Behatokiak. Arlo publikoan, Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari zuzendurikoak dira kexen erdiak. | Hizkuntza eskubideen urraketen kexak %66,7 ugaritu dira urte batean. Guztira 1.299 intzidentzia jaso zituen iaz Hizkuntz Eskubideen Behatokiak. Arlo publikoan, Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari zuzendurikoak dira kexen erdiak. | Hizkuntz Eskubideen Behatokiak egina zuen ohartarazpena joan den ekainerako: pandemiaren ondorioz ugaritzen ari zirela hizkuntza eskubideen urraketak, eta, horiekin lotuta, baita Behatokiari jakinarazitako kexak ere. Gaur goizean emandako datuek berretsi baino ez dute egin uda hasieran iragarri zutena: aitzineko urtearekin alderatuta, %66,7 igo ziren hizkuntza eskubideak urratzearekin loturiko kexak 2020an.
Guztira 1.299 intzidentzia jaso zituen iaz Hizkuntz Eskubideen Behatokiak, Akuilari aplikazioaren eta Euskararen Telefonoaren bidez. Horien artean 1.148 izan ziren kexak: hau da, egunean hiru hizkuntza eskubide urraketa erregistratu zituen Behatokiak. Gainontzekoak zoriontzeak (36), iradokizunak (23) kontsultak (18) eta bertzelakoak (4) izan ziren. Askotarikoak dira jaso dituzten eskubide urraketak, baina, azken urteotan bezala, erakunde zehatz batzuei loturikoak nagusitu dira. Arlo publikoan, erraterako, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak jaso dituzte kexen erdiak: 243 jaso ditu Eusko Jaurlaritzak, eta 114, berriz, Nafarroako Gobernuak. Arlo pribatuan, berriz, merkataritza handian, elikaduran eta ostalaritzan erregistratu dira gehien: 78, orotara.
Garbiñe Petriati Behatokiko teknikariak gaur datuen berri emateko Bilbon egindako agerraldian zehaztu duenez, nolanahi ere, arrakala dago errealitatearen eta datuen artean: «Kopuru hau errealitatearen lagin bat baino ez da; izan ere, jakin badakigu herritar askok egoera berezia zela pentsatuaz edo atzerapenak edo bestelako albo kalteen beldur, zerbitzuak euskaraz eskatzeko erreparoa izan dutela». Hain justu, Behatokiko kideek pandemiarekin lotu dute kexen gorakada, eta garrantzitsutzat jo dute horri erreparatzea: «Gure hizkuntzaren etorkizuna aztertzeko, behar-beharrezkoa da hizkuntza eskubideekin aurreko urtea bezalako une erabakigarrietan zer gertatzen den ongi aztertzea», azaldu du Agurne Gaubeka Behatokiko zuzendariak.
Osasungintzan nabaritu da kaltea, erraterako, eta arlo horrekin loturiko 137 kexa jaso zituzten Behatokian iaz, orotara. Pandemiarekin loturikoak izan dira anitz, Petriatiren hitzetan: «Eguneroko aldaketa, kontratazio zein bestelako neurriek herritarrak euskara lasai erabili ahal izatea baldintzatu dute. Profesionalen eta unitateen antolaketan aldaketa eta lekualdatzeak eman dira, profesional horien aldi baterako desgaitasunen ugaritzeak eragina izan du kontratazio berrietan ezartzen ziren irizpide edo lehentasunetan, eta, nola ez, hizkuntzarena ez da inon lehentasuna izan». Herritarren osasunean ere eragina izan du horrek, Behatokiko kideen arabera.
Izan dira arlo gehiago ere, ordea. Administrazio publikoan, erraterako, anitz izan dira arretarik euskaraz jaso ez dutenak, eta gaztelera edo frantses hutseko idazkiak ugaritu egin dira, Gaubekaren hitzetan. Hezkuntzan irakaskuntza presentziala eteteak eragindako kalteak nabarmendu dituzte, baita zenbait kasutan euskarazko jakinarazpen eta azalpenak beranduago iritsi izana ere. Foruzain, ertzain, Espainiako eta Frantziako polizia eta udaltzainek ere jaso dituzte kexuak. Gaubekak nabarmendu du, gainera, alarma egoerak eta ezarritako neurri eta debekuek «asko baldintzatu» dutela herritarrek haien hizkuntza eskubideen errespetua «lasaitasunez eskatzea». Arlo sozioekonomikoan, azkenik, Behatokiak salatu du ez dela bezeroen euskarazko arreta bermatu: «Informazio eta ohar gehienak gazteleraz jarri dituzte, eta hainbat kate komertzialek sare sozialetan zein webguneetan euskarazko informazioa bermatzeko ez dituzte beharrezko neurriak hartu, ezta sorreratik bertokoak direnek ere». Gaubekak zerbitzuaren kalitatearekin lotu du gabezia: «Eskaintzen diren zerbitzuetan zein langileei zuzendutako oharretan, osasun neurriak azaltzeko gomendio eta jarraibide gehienak erdaraz eskaini dira. Euskarazko arreta eta informazioa ez bermatzea, herritarren oinarrizko eskubideak behar bezala kontuan ez izatetik harago, ematen den zerbitzuaren kalitatearekin erabat lotua dago».
Behatokiko zuzendariaren ustez, ordea, horrek ez luke hala behar: «Herritarrek osasun egoera larriak zein arazo sozioekonomikoak dituztenean, laguntza baliabideak edo zerbitzuarekiko informazioa euskaraz jaso ahal izateak herritarrekiko enpatia eta zaintza erakusten ditu». Hala gertatu ez denez, administrazio publikoko eta eremu sozioekonomikoko erakundeei deia egin diete herritarren hizkuntza eskubideak «oinarrizko balio gisa» aintzat hartzeko «noranzkoan» lanean «hasteko». |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195630/vwek-taigo-modeloa-egingo-du-landabenen.htm | Ekonomia | VWek Taigo modeloa egingo du Landabenen | Noranahiko itxurako auto txiki bat da, eta urtearen amaieran merkaturatuko du. | VWek Taigo modeloa egingo du Landabenen. Noranahiko itxurako auto txiki bat da, eta urtearen amaieran merkaturatuko du. | Udatik aurrera hiru modelo egingo dituzte Iruñeko Volkswagenen: Polo eta T-Cross modeloei hirugarren bat batuko zaio aurki. Noranahiko itxurako auto txiki bat izango da, eta Taigo izena hartuko du, gaur jakinarazi dutenez.
«Emozio handiko diseinu dinamikoa» duen auto bat dela esan du Alemaniako autogileak, eta «azken puntako teknologia izango duela, gidatzen laguntzeko eta sarera konektatzeko.
VWek Brasilen egiten duen Nivus autoan dago oinarrituta Taigo.
Modelo berriaren lehen 48 aleak, probakoak, iaz egin zituzten Landabenen, baina salmentara bideratutakoak irailean hasiko dira ekoizten, eta urtearen amaieran izango dira salgai.
VW Landabenen
Auto salmentaren jaitsiera handiak ez dio hondamendirik ekarri Volkswagen Nafarroari. Iaz 66,2 milioi euro irabazi zituen, 2019an baino %15 gutxiago. Lantaldean jaitsiera txiki bat izan du: urtearen amaieran 4.754 langile zituen Nafarroako fabrikarik handienak, 2019an baino ehun gutxiago.
Guztira, 3.066 milioi euro fakturatu zituen VWek Landabenen, eta horien %95 autoen salmentatik dator, eta gainontzekoa, auto osagaietatik. Aurreko urteetan baino fakturazio txikiagoa izan da, ekoizpenaren jaitsiera ez zelako txikia izan: 320.523 auto egin zituen 2019an, eta 242.666 iaz (-%24,2). Auto horien %56 T Cross modelokoak izan ziren, eta ia %43, berriz, Poloak.
Landabenen auto elektriko bat egiteko aukera mahai gainean dago, baina nekez iritsiko da 2025a baino lehen.
Oraingoz, beste atal batzuetara doaz inbertsioak. Iaz 98,8 milioi jarri zituen VWek fabrikan (+%63,5).
Egindako autoen %25 Alemaniara joan ziren; %16, Italiara: eta %15, Frantziara. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195631/errefuxiatuen-kanpaleku-gehiago-eraikiko-ditu-europako-batasunak-grezian.htm | Mundua | Errefuxiatuen kanpaleku gehiago eraikiko ditu Europako Batasunak Grezian | Batasunak 276 milioi euro bideratuko ditu kanpalekuetara. Turkiak EBren laguntza eskatu du Siriako errefuxiatuak euren herrialdera itzultzea errazteko. | Errefuxiatuen kanpaleku gehiago eraikiko ditu Europako Batasunak Grezian. Batasunak 276 milioi euro bideratuko ditu kanpalekuetara. Turkiak EBren laguntza eskatu du Siriako errefuxiatuak euren herrialdera itzultzea errazteko. | EB Europako Batasunak Greziara iristen diren migratzaileen kudeaketarako duen politika mantentzeko pausoak eman ditu. Horiek kontinentera mugitzetik urrun, errefuxiatuen kanpaleku gehiago eraikiko ditu Lesbos eta Quios uharteetan. Horiek Samos, Kos eta Leros irletan egiten ari direnei gehituko zaizkie. Horrez gain, Turkiari exijitu dio «berehala hasteko berriz ere migratzaileen itzultzeak onartzen».
Migratzaileen giza eskubideen aldeko erakundeen protesta artean, EBk eta Greziako Gobernuak proiektu berria defendatu dute. EBko Barne komisario Ylva Johanssonek adierazi duenez, Batasunak aurrez ezarritakoa baino 155 milioi euro gehiago bideratuko ditu kanpalekuak eraikitzera; denera, 276 milioi euro. Eta horien helburuetako bat izango da migratzaileak «europartzea».
Moriako kanpalekuan gertatutako ezbeharrari erreferentzia eginez, Notis Mitarakis Migrazio ministroak adierazi du halako zentroak eraikitzen jarraitzen dutela uste dutenak «nahastuta» daudela. Halere, kanpaleku berriak ere hesiz inguratuta egongo direla jakinarazi du, eta migratzaileek ordutegiak izango dituztela sartu eta atera ahal izateko. Horren arrazoia kanpalekuaren eta inguruko herritarren «segurtasuna» bermatzea da, Mitarakisen esanetan. «Mundu guztiaren pazientziak muga bat du», gehitu du Johanssonek, nabarmentzeko Egeoko irletako bizilagunena euren mugara iristen ari dela.
Turkiari bideratutako mezu bat ere zabaldu du komisarioak. Orain, Greziatik herrialde hartara itzultzeko 1.540 lagun identifikatu dituztela azaldu du, eta horiek «lehenbailehen» hartzeko eskatu dio Ankarari. Mitarakisen arabera, Turkiatik Greziara iristen diren migratzaile gehienak «ez daude arriskuan» euren jatorrizko herrialdeetan, ezta Turkian ere —EBk herrialde seguru bezala onartzen du—. Itzultze horiek aurrera eramateko EBko estatu kideen elkarlana eta Frontex agentziaren laguntza ere eskatu ditu.
Siria eztabaidagai
Turkiak, Libanorekin eta Jordaniarekin batera, Siriatik iristen diren errefuxiatuei bideratutako laguntzak handitzeko eskatu diote nazioarteari, horiek euren jatorrizko herrialdera itzultzen hasteko beharrezko baldintzak bermatzeko. EB Siriaren eta Eskualdearen Etorkizuna Babesteko bosgarren konferentzia egiten ari den bitartean egin dute eskaera. Bileraren helburua errefuxiatuei bideratutako diru funts bat osatzea da, Siriako gerra hasi zenetik hamar urte igaro direnean. Hala, gaur iluntzean emango dute dohaintzaren berri.
Turkiako Gobernuaren arabera, migrazioaren kudeaketa ezin da herrialde bakar baten esku utzi; are gutxiago, COVID-19ak eragindako osasun krisiaren aurrean. Bide horretan, Bruselak Ankararekin eginiko migrazio akordioa berritu beharra nabarmendu du, Siriako herritarrak «euren herrialdera itzultzea» sustatzeko.
Horretarako, ordea, bide luzea dago aurretik. Europako Batzordeko Krisi Kudeaketarako arduradun Janez Lenarcicek adierazi du Sirian bizi duten «elikatzeko segurtasunik eza» eta «laguntza humanitarioaren beharra» direla egun dauden arazo nagusiak: «Oinarrizko produktuen prezioa %236 igo da, eta herritarren %60ak ez du elikatzea ziurtatuta». Azken urtean okerrera egin duen egoera bat dela gaineratu du, osasun krisia medio. Hala, bi milioi inguru izango lirateke nazioarteko laguntza humanitarioaren beharra dutenak. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195632/beste-685-kasu-positibo-zenbatu-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Beste 685 kasu positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian | Osakidetzak eta Osasunbideak 11.500 proba egin dituzte birusa atzemateko, eta horien %5,9k eman dute positibo. Beste 82 lagun erietxeratu dituzte gaitzarengatik. | Beste 685 kasu positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. Osakidetzak eta Osasunbideak 11.500 proba egin dituzte birusa atzemateko, eta horien %5,9k eman dute positibo. Beste 82 lagun erietxeratu dituzte gaitzarengatik. | Koronabirusa puztua da Hegoaldean; hala erakusten dute osasun agintariek egunetik egunera emandako datuek. Zazpi egunez jarraian, egun bakarrean detektatutako COVID-19 kasu kopuruak beti gainditu du 500 kasuren langa, eta, hain zuzen ere, pandemiaren bilakaerak joera berari eutsi dio atzoko zenbaketetan: PCR probak eta antigeno testak aintzat harturik, Osakidetzak eta Osasunbideak 11.524 proba egin zituzten birusa detektatzeko, eta 685 positibo atzeman zituzten. Hala, positiboen portzentajea %5,9 izan da Hegoaldean.
Herrialdeka, Bizkaian atzeman dira positibo gehien: 222. Halaber, Nafarroan 184 kasu zenbatu dituzte; Gipuzkoan, 172, eta Araban, berriz, 97 izan dira asteleheneko testetan.
Gainera, ospitaleen egoerari buruzko datuak eguneratu ditu Osakidetzak eta Osasunbideak. Emandako informazioaren arabera, atzo 82 lagun erietxeratu zituzten gaitzarengatik. Horiek horrela, oraintxe bertan 377 paziente dira Hegoaldeko zentroetako gela arruntetan ospitaleraturik, eta, berriz, 101 pertsona daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan.
Ipar Euskal Herriari dagokionez, Pirinio Atlantikoetako intzidentzia tasak 7,6ko igoera izan du, hiru eguneko tartean 76,4tik 84ra igo baita. Eskualdeko Osasun Agentziak dio birusaren zirkulazioa emendatzen ari dela, eta «bat-bateko goratze bat» gerta daitekeela, orain arte lortutako immunizazioa apala baita Akitania Berria eskualdean. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195633/txertoa-jartzeko-gune-handien-fasea-ireki-nahi-du-osakidetzak.htm | Gizartea | Txertoa jartzeko gune handien fasea ireki nahi du Osakidetzak | Donostian, Illunbeko txertaketa gunea martxan dago, eta Bilbon, Casillako kiroldegian hastera doazela esan Sagarduik | Txertoa jartzeko gune handien fasea ireki nahi du Osakidetzak. Donostian, Illunbeko txertaketa gunea martxan dago, eta Bilbon, Casillako kiroldegian hastera doazela esan Sagarduik | Motel antzean joan da txertaketa Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan orain arte; bigarren dosia bermatze aldera, txertoak gordetzeko hautua egin zuen Osakidetzak, eta agerikoa zen estrategia horren eragina. Baina martxa bizitu egin dute orain. Jasotako txertoen %89,6 jarri dituztela adierazi du gaur goizean egin duen agerraldian Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik, eta bultzada bat eman nahi diotela orain prozesuari txertaketarako gune handiak jarrita.
Martxan dago Donostian Illunbekoa, bihar hasiko da Bilbon Casillako kiroldegikoa, eta Gasteizen, horretarako era dagonean, Lakua frontoian jarri nahi dute beste bat. Orotara egun ja 150 txertaketa gune jartzeko bidean daudela esan du Osasun sailburuak; 25ekin hasi zirela, eta sarea ondo trinkotu dela ordutik. Jaurlaritzaren estrategiaren defentsa egin du; horri esker adinekoen egoitzetan egoiliar denak bi dosiak jasota daudela nabarmendu du. Donostian gaur Reale Arenan ere jarri dute txertaketarako eremu bat; Gipuzkoako Foru Aldundiaren eta Realaren arteko akordio baten emaitza izan da. Lehen itzuli batean, 9.500 pertsona txertatu nahi dituzte bertan; horietako asko aldundiarekin lotura duten okupazio zentroetako langile eta erabiltzaileak dira.
Osakidetzako profesionalak, bereziki, 80 urtetik gorako herritarren txertaketan ari dira oraindik. Horiei etxetik hurbil txertatzeko era ematen dietela azaldu du Sagarduik, eta etxera ere joan zaizkiela askori. Poliki-poliki 65 urtetik beherakoei ere abisuak ematen hastea da asmoa; SMS mezuen bidez egingo dute. Populazio orokor hori txertatzeko erabili nahi dira, bereziki, txertaketarako gune handiak.
Tartean, 65-80 urte artekoek geratu beharko dute zain; AstraZeneca horiei jartzea ez dela komeni oroitarazi du sailburuak.
Txertaketan aurrera egin arren, birusaren intzidentzia oraindik altua dela esan du Sagarduik, eta adi ibili behar dela. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195634/emakume-bat-eta-haren-seme-alabak-kaleratu-nahi-dituztela-salatu-dute.htm | Gizartea | Emakume bat eta haren seme-alabak kaleratu nahi dituztela salatu dute | Maiatzaren 21erako jarri dute kaleratzeko agindua | Emakume bat eta haren seme-alabak kaleratu nahi dituztela salatu dute. Maiatzaren 21erako jarri dute kaleratzeko agindua | Berri Otxoak eta Argitan elkarteek elkarretaratze bat egin dute Barakaldoko udaletxearen aurrean, herri horretako emakume bat etxetik kaleratu nahi dutela salatzeko, Emakumeak 41 urte ditu, indarkeria matxista pairatutakoa da, eta lau seme-alaba ditu: horietatik hiru adingabeak dira, 5, 11 eta 14 urtekoak.
Emakumea eta bere familia Alokabide elkarte publikoaren etxebizitza batean daude, baina elkarteak kaleratu egin nahi du, eta auzitegiak etxegabetze agindua eman du, maiatzaren 21ean 09:15ean gauzatu beharrekoa.
Berri Otxoak eta Argitan elkarteetako kideek salatu dutenez, emakumeak «asteak» daramatza ahaleginak egiten Barakaldoko Udaleko gizarte zerbitzuek edo Etxebide etxebizitzaren euskal zerbitzuak irtenbideren bat topa dezaten, «gaur egun bizi den pisuan edo alogera sozialeko beste etxebizitzaren batean», baina erakundeek ez diote erantzunik eman, «egoera bereziki zaurgarria izan arren, gizarte zerbitzuek egin eta epaitegira bidalitako txostenak adierazi bezala».
2012ko azaroaren 9an Amaia Egaña barakaldarrak bere buruaz beste egin zuen, hari haren etxea desjabetzera zihoazela. Gertaera hark Barakaldo eta Euskal Herria osoa astindu zuen. Geroztik, Berri Otxoak elkarteak salatu duenez, 1.800 kaleratze inguru egin dituzte Barakaldon: astean lau, batez beste.«Egañaren heriotzaren ostean Eusko Jaurlaritzak, Eudelek eta Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak 2013an sinatu eta 2019ko otsailean berretsitako kaleratzeen kontrako protokoloa hutsaren hurrengo dela frogatu da», azaldu dute. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195635/aragonesek-ez-du-nahikoa-babes-lortu-bigarren-bozketan-ere.htm | Mundua | Aragonesek ez du nahikoa babes lortu bigarren bozketan ere | Joan den ostiraleko emaitza bera izan da gaurko bozketan, eta ERCk bi hilabeteko epea izango du CUPekin egin duen akordiora JxC batzeko. Independentismoaren barneko desadostasunak agerian utzi ditu gaurko saioak. | Aragonesek ez du nahikoa babes lortu bigarren bozketan ere. Joan den ostiraleko emaitza bera izan da gaurko bozketan, eta ERCk bi hilabeteko epea izango du CUPekin egin duen akordiora JxC batzeko. Independentismoaren barneko desadostasunak agerian utzi ditu gaurko saioak. | Bigarren ahaleginean ere huts egin du Pere Aragones Kataluniako presidente izendatzeko inbestidura saioak. Lau egunetan ez dira desagertu JxC Junts per Catalunyaren eta ERC Esquerra Republicanaren arteko desadostasunak, eta joan den ostiraleko emaitza berbera izan da gaurko bozketan: aldeko 44 boto (ERC eta CUP), aurkako 61 (PSC, Vox, En Comu Podem, Ciutadans eta PP), eta 32 abstentzio (JxC). Ondorioz, ERCko hautagaiak ez du presidente izateko adinako babesik lortu, eta JxCrekin negoziatzen segitu beharko du. Maiatzaren 26ra arteko epea izango du, eta, ordurako akordiorik ez badago, hauteskundeak egingo dira berriz.
Bi alderdi independentista nagusien arteko desadostasunen iturri nagusia zein den ageriago utzi du gaurko saioak. Independentismoaren lidergoa lortzeko ERCren asmoak talka egiten du etengabe JxC Junts per Catalunyarenarekin. «Gehiengo gaindiezin bat» eratzeko deia egin du Aragonesek, eta horretarako estrategiak koordinatu behar direla nabarmendu du: «Horrek espazio guztiak aitortu behar ditu, baita erbestea ere, baina Kataluniako instituzioak balioa eman behar die, gobernuak eta presidenteak ordezkatu ezineko erantzukizuna baitute». Errepublikaren Kontseiluaren zereginari erreferentzia eginez egin ditu adierazpenok Aragonesek, hain justu ikusmolde desberdinak baitituzte horren inguruan. Prozesu independentistaren gidaritza erakunde horrek izatea nahi du JxCk, eta Generalitatea egunean eguneko kudeaketan zentratzea. «Ordezkaritzarik eta tutoretzarik gabe» gobernatu nahi duela nabarmendu du Aragonesek, ordea. Gertuko gobernantza bat egitearen beharra azpimarratu du: «Gure herrialdearen zerbitzura egotea da helburua, beharrei erantzutea, desparekotasunak borrokatzea, herritarren bizi baldintzak hobetzea, aberastasuna sortzea eta zazpi milioi eta erdi katalanen behar sozialez arduratzea».
Hari erantzunez, Gemma Geis JxCko parlamentariak ziurtatu dio inork ez diola «erbestetik tutoretzarik inposatuko», iradokiz hori ez dela arazoa izango ados jartzeko: «Hasiera-hasieratik dakizu guk egindako proposamenak nahiko argi zioela zure presidentzia eta gobernantza tutoretzapeko zuzendaritzatik kanpo geratuko direla». Are, presidentetzarako hautagaiari eskatu dio «ez nahasteko hautesleak» gai horren inguruan. Akordio estrategiko bat nahi dutela azaldu du, erbestea eta gatazkaren nazioartekotzea aintzat hartuko dituena. «Gobernu programa bat izan eta gobernuaren barneko erantzukizunak banatu arte» ezingo dutela inbestitu azaldu du: «Gure konfiantza dauka, baina presidentetzak norabide argia izatea beharrezkoa da», erantsi du. Bi hilabeteko epea izango dute ados jartzeko, baina epe hori baino lehenago egitea espero dutela adierazi du Geisek, eta baztertu egin du beste hautagairen bat babestea nahiz hauteskundeak errepikatzea.
Hala ere, ERCren eta CUPen akordiora gerturatu eta berehala, pauso bat atzera egin du berriz ere, esanez bere alderdia «urrun» sentitzen dela «CUPekin adostutako herrialde proiektutik». Adostutakoaren mugez aritu zen CUP bera ere, baina pandemiak eragindako krisiari aurre egiteko lehenbailehen gobernu bat martxan izatea beharrezkoa dela nabarmendu du Eulalia Reguant parlamentariak. Baiezkoak prozesua «amaitzen jarraitzea» eta herritarrei «alternatiba bat ematea» esan nahi duela adierazi du. Halaber, Juntsi leporatu zion batasuna «arma gisa erabiltzea».
Belgikara begira besteak ere
Alderdi independentisten adierazpenak soilik ez ditu busti Errepublikaren Kontseiluaren eta independentismoaren barneko lidergoaren gaiak. Salvador Illa PSCko diputatuak Aragonesi ohartarazi dio erakunde horren eta Carles Puigdemonten «bikario» bihurtzeko arriskua duela. «Zer gehiago gertatu behar da antisistemek eta Waterlook bahituta egoteari uzteko?» galdetu dio. «Gezur handi bat errepikatzen» saiatzea leporatu dio Illak, eta alboratzeko eskatu, hark bere lekua hartzeko. JxCtik aldentzeko eskatu dio En Comu Podemeko diputatu Jessica Albiachek ere, Errepublikaren Kontseiluaren menpe egoteari uzteko. Erakunde hori pribatua dela eta dirua bertara bideratu dela salatu du. Bestelako gehiengo bat eratzeko deia egin du: «Generalitate berri bat eratu dezakegu iraganeko esperientzietatik ikasita».
Ciutadanseko Carlos Carrizosak ere mintzagai izan du Errepublikaren Kontseilua. «Bost axola zait niri Errepublikaren Kontseiluak», adierazi du. Haren arabera, independentismoak ez daki zer egin, eta «Waterloon gobernu paralelo bat» sortu nahi du. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195636/60-urtetik-beherakoak-astrazenecarekin-txertatzeari-utziko-diote-berlinen.htm | Gizartea | 60 urtetik beherakoak AstraZenecarekin txertatzeari utziko diote Berlinen | Paul-Ehrlich medikuntza institutuak 31 tronbosi kasu atzeman ditu AstraZenecarekin txertatutakoen artean; horietatik bederatzi hil dira. | 60 urtetik beherakoak AstraZenecarekin txertatzeari utziko diote Berlinen. Paul-Ehrlich medikuntza institutuak 31 tronbosi kasu atzeman ditu AstraZenecarekin txertatutakoen artean; horietatik bederatzi hil dira. | AstraZenecako dosiak 60 urtetik beherakoei emateari utziko diote Berlinen, txertoaren albo kalteei buruzko ikerketan datu berriak daudela argudiatuta. Horrelaxe azaldu du Dilek Kalayci Alemaniako hiriburuko Osasun agintaritzako arduradunak. Izan ere, Paul-Ehrlich institutuak jakinarazi berri du AstraZenecarekin txertatutako 31 lagunek tronbosiak pairatu dituztela, eta horietako bederatzik bizia galdu dutela. Gaitza pairatu duten gehiengoa 20 eta 63 urte arteko emakumeak direla azaldu du. Txertaketa bertan behera uzteko lehen pausoak hiriburuko bi ospitalek eman dituzte, eta behin betiko emaitzak izan artean "tentuz" jokatu nahi dutela adierazi.
Berlingo Charité ospitalea eta Vivantes klinikak izan dira txertaketa bertan behera uzten lehenak. Bi erakunde horien erabakiak oihartzun handia izan du; haiek adierazitakoaren arabera, ospitaleko 19.000 langileetatik %70a txerto horrekin txertatu baitituzte, eta Vivantesen kasuan "milaka" izan dira horrekin txertatutako langileak.
Botika etxearen txertoak herrialdean jasaten duen bigarren geldialdia da gaur iragarri dutena, martxo erdialdean ere geldiarazi baitzuten, tronbosiekin harremana zuelakoan. RKI Alemaniako Robert Koch birologia institutuaren arabera, jada 2,7 milioi lagunek hartu dute txertoa. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195637/emakundek-uste-du-haurren-interesak-lehenetsi-behar-direla-zaintza-partekatuaren-legean.htm | Gizartea | Emakundek uste du haurren interesak lehenetsi behar direla zaintza partekatuaren legean | Landaidaren arabera, egungo ereduak «arrisku handia» dakar indarkeria matxista kasuetan, bortizkeria «iraunarazten» laguntzen duelako. Epaileen formakuntza azpimarratu du. | Emakundek uste du haurren interesak lehenetsi behar direla zaintza partekatuaren legean. Landaidaren arabera, egungo ereduak «arrisku handia» dakar indarkeria matxista kasuetan, bortizkeria «iraunarazten» laguntzen duelako. Epaileen formakuntza azpimarratu du. | Emakundek adierazi du zaintza partekatuaren legearen aldaketan «seme-alaben interes gorena eta babesa» bermatu beharko liratekeela, batez ere indarkeria matxista kasuetan. Haren arabera, zaintza partekatuaren egungo ereduak «arrisku handia» dakar emakumeen aurkako bortizkeria dagoen egoeretan, eta azpimarratu du aurrez ere gauza berbera aldarrikatu zutela: «Ez du behar besteko bermerik ematen genero indarkeriarekiko gertakari bat bizitzen ari diren kasuetarako; aditu askok uste dutenez, inposatuz gero, bikotekidearen eta seme-alaben aurka egiten ari den indarkeria iraunarazten laguntzen du».
Hain zuzen, Izaskun Landaida Emakundeko zuzendariak gaur egin du agerraldia Eusko Legebiltzarreko Giza Eskubideen, Berdintasunaren eta Justiziaren batzordean, zaintza partekatuaren legeari buruz erakundearen iritzia emateko.
Landaidak, gainera, gogorarazi du bortizkeria matxista kasuetan, seme-alaba adingabeak ere zuzeneko biktimak direla 2015az geroztik, eta, beraz, babestu egin behar direla. Erantsi du adituak ere ohartarazten dabiltzala zaintza partekatuak haurrengan dituzten «ondorio kaltegarriez», eta instantzia juridikoek, beraz, «genero ikuspegia txertatuz» jardun beharko luketela. «Ezinbestekoa da genero ikuspegia duen prestakuntza espezializatua eskaintzea epaileei eta gainontzeko bitartekari juridikoei, egoera zail horien aurrean erabakitzeko tresna egokiak izan ditzaten». |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195638/aitziber-garmendiari-egingo-diote-arnasa-gara-kanpainaren-bigarren-elkarrizketa.htm | Gizartea | Aitziber Garmendiari egingo diote ‘Arnasa Gara’ kanpainaren bigarren elkarrizketa | Aitziber Garmendia aurkezle, antzezle eta umoristari egingo diote elkarrizketa, eta Hitanoarekin, busti gehiago ikus-entzunezkoaren inguruan jardungo dute zuzenekoan. | Aitziber Garmendiari egingo diote ‘Arnasa Gara’ kanpainaren bigarren elkarrizketa. Aitziber Garmendia aurkezle, antzezle eta umoristari egingo diote elkarrizketa, eta Hitanoarekin, busti gehiago ikus-entzunezkoaren inguruan jardungo dute zuzenekoan. | Egun ugari dira UEMAren, Eusko Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren Arnasa Gara kanpaina aurkeztu zutela. Udalerri euskaldunetako eta euskararen arnasguneetako tokian tokiko testuinguru ugariak zein diren adierazteko, eta horren inguruan hausnartzeko asmoz egin dute kanpaina. Hiru Damatxo ekoiztetxeak egindako zortzi ikus-entzunezko dira kanpainaren ardatza, eta bideo horietako bakoitzean udalerri euskaldunetan ohikoak diren zenbait testuinguru girotzen dira.
Pilula horiekin batera, elkarrizketa bat egingo dute astero: iragan astean egin zuten lehena –Antton Telleria irrati esatari, aurkezle eta umoristarekin–, eta bihar egingo dute bigarrena, Aitziber Garmendia aurkezle, antzezle eta umoristarekin. Arratsaldean izango da, 17:00etan, eta BERRIAren Instagram kontuan jarraitu ahal izango da.
Biharkoan, hitanoaren inguruan mintzatu dira, eta Hitanoarekin, busti gehiago ikus-entzunezko pilula izango dute hizpide. Erika Olaizola, Ainhoa Etxebarria eta Iratxe Urkiaga antzezleak ageri dira pilula horretan; azken horiek bikote dira, eta terapeuta baten –Erika Olaizola– kontsultara joan dira haien harremanean dituzten hutsune eta gabeziak guztiak gainditu nahian. Haien arteko sugarra apaldu egin dela dio bikoteak, eta etsita ageri dira; izan ere, ezerk ez diela funtzionatzen aitortu dute. Hala, hika metodoaren berri ematen die medikuak, eta metodo hori probatzeko gomendatzen die.
Horixe da bideoarekin transmititu nahi dena: hitanoak hurbiltasuna eta konplizitatea dakarrela, eta, izenburuak dioen bezala, hitanoarekin gehiago busti beharko litzatekeela. «Hika aritzeak hizkuntzaren bizitasuna erakusten du. Baita hurbiltasuna, laguntasuna eta konplizitatea ere», adierazi dute antolatzaileek ohar batean. Pilula hori ikusgai dago dagoeneko, eta Arnasagara.eus webgunean eta sare sozial ugaritan ikus daiteke jada.
Antton Telleriaren eta Aitziber Garmendiaren ondoren, beste euskal sortzaile ugari ere elkarrizketatuko dituzte, eta astero egingo dute elkarrizketa bat, guztiak BERRIAko Instagram kontuan. Besteak beste, Eñaut Elorrietari, Ander Lipusi, Ainhoa Etxebarriari edota Sambou Diabyri egingo diete elkarrizketa, eta zuzeneko horietan guztietan aste horretan plazaratu duten testuinguru jakin baten inguruan hausnartuko dute. Horrela, euskararentzat arnasgune diren udalerrietako herritarrei aitortza egin nahi diete, hizkuntza ohituren inguruan izan ditzaketen pentsamenduaren inguruan gogoeta egitera gonbidatu eta euskaraz hitz egiteko ahaldundu daitezen animatu. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195639/lodosan-baheketa-bat-eginen-du-osasunbideak.htm | Gizartea | Lodosan baheketa bat eginen du Osasunbideak | Nafarroako Gobernuak 60 urtetik gorako herritarrak deitu ditu koronabirusa atzemateko proba egitera. Baheketa bihar arratsaldean eginen dute, herriko kultur etxean. | Lodosan baheketa bat eginen du Osasunbideak. Nafarroako Gobernuak 60 urtetik gorako herritarrak deitu ditu koronabirusa atzemateko proba egitera. Baheketa bihar arratsaldean eginen dute, herriko kultur etxean. | COVID-19aren transmisioa nabarmen larriagotu da Lodosan (Nafarroa). Kutsatzea etetea helburu, Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak eta Lodosako Udalak hainbat herritar deitu dituzte testa egitera. Zehazki, 60 urtetik gorako biztanleek hartuko dute parte baheketan; Lodosan 1.200 lagun inguruk dituzte 60 urte edo gehiago.
Gobernuak ohar batean jakinarazi duenez, probak bihar arratsaldean eginen dituzte, eguerdiko 12:00etatik arratseko 20:00ak bitartean. Herriko kultur etxean prestatuko dituzte probak egiteko postuak. |
2021-4-2 | https://www.berria.eus/albisteak/195640/historia-idazteko-22-jokalari.htm | Kirola | Historia idazteko 22 jokalari | Espainiako Kopako finala jokatuko duten bi hamaikakoak ia erabakita dituzte entrenatzaileek. Hau da partida historikoa hasieratik jokatzeko aukerarik handiena duten jokalarien zerrenda, eta haien ezaugarrien azterketa. | Historia idazteko 22 jokalari. Espainiako Kopako finala jokatuko duten bi hamaikakoak ia erabakita dituzte entrenatzaileek. Hau da partida historikoa hasieratik jokatzeko aukerarik handiena duten jokalarien zerrenda, eta haien ezaugarrien azterketa. | Beti izan litezke aldaketak, partida hasi baino ordubete bat lehenago arte ez baitituzte hamaikakoak jakinaraziko. Atzo Asier Illarramendik ziztada bat nabaritu eskuineko izterrean finalaren bezperako entrenamenduan, eta oso zail du jokatzea. Baina ezusteko handirik ezean, zalantza hori alde batera utzita, hauek izango dira Espainiako Kopako finala hasieratik jokatuko dutenen zerrendak.
Athleticen, Marcelino entrenatzaileak erabaki beharko du ea euskarrian Dani Garciak edo Unai Lopezek jokatuko duten hasieratik. Eta Unai Vencedorren ordez Mikel Vesga has liteke. Gainerakoan, hasierako hamaikakoa ia segurua da. Urtarrilean, Athleticek Espainiako Superkopa irabazi zuen Sevillan, Real Madril eta Bartzelona kanporatuta. Egun bakarreko kanporaketetan talde oso fidagarria dela erakutsi zuen.
Realean, berriz, mina hartuta eta osatzeko lanean aritu dira azkeneko asteetan jokalari asko: Aritz Elustondo, Nacho Monreal, Igor Zubeldia, Mikel Merino, Joseba Zaldua, David Silva... Suspertzeko lanak ongi antolatu ditu taldeak, larunbateko partidan erabakigarriak izan litezkeen jokalari guztiak osatzeko. Aihen Muñoz eta Jon Guridi ere entrenatu dira aste honetan, baita atzo Moya ere. Aukeratutako zerrenda honetan, Aritz Elustondo izan liteke zalantza. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195641/mendizorrotzako-atentatuaz-absolbitu-egin-dute-marixol-iparragirre.htm | Politika | Mendizorrotzako atentatuaz absolbitu egin dute Marixol Iparragirre | Fiskalak 488 urteko kartzela zigorra eskatua zuen euskal presoarentzat, 1985ean Gasteizen Espainiako Poliziaren aurka egiten saiatzea leporatuta. Delitu horretaz errugabe jo du Espainiako Auzitegi Nazionalak. | Mendizorrotzako atentatuaz absolbitu egin dute Marixol Iparragirre. Fiskalak 488 urteko kartzela zigorra eskatua zuen euskal presoarentzat, 1985ean Gasteizen Espainiako Poliziaren aurka egiten saiatzea leporatuta. Delitu horretaz errugabe jo du Espainiako Auzitegi Nazionalak. | Joan den abenduan epaitu zuten Marixol Iparragirre euskal presoa Espainiako Auzitegi Nazionalean, 1985ean Mendizorrotza inguruan (Gasteiz) Espainiako Poliziaren aurka egiten saiatzea leporatuta. Iparragirrek deklaratu zuen ez zuela atentatu hartan parte hartu, baina fiskaltzak 488 urteko espetxe zigorra eskatu zuen harentzat. Espainiako Auzitegi Nazionalak delitu horretaz errugabe jo du azkenean.
Epaiketa ugari izan ditu Iparragirrek azken hilabeteotan Espainiako Auzitegi Nazionalean, eta ez da delitu batzuengatik absolbitzen duten lehenengo aldia. Urtarrilean, erraterako, Oviedoko komisariaren aurkako atentatua egiteaz errugabe jo zuten. Fiskaltzak 71 urte eskatzen zizkion, atentatu hori aginduta bost delituren erantzule gisa: bat, «hondamendi terrorista» sortzeagatik; hiru, «hilketa saiakeragatik»; eta beste bat, «lesio terroristak» eragiteagatik. Froga faltagatik absolbitu zuten.
Bertze hainbat auzitan errudun jo dute, ordea. Otsailean 122 urteko espetxe zigorra berretsi zion Espainiako Auzitegi Gorenak Luciano Cortizo Espainiako armadako komandantea hiltzea leporatuta. Orain guti ailegatu zaio bertze epai bat: 1994ko eta 1995eko bi atentatu agindu izana leporatuta 61 urteko zigorra ezarri dio Espainiako Auzitegi Nazionalak. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195642/jaurlaritzak-eutsi-egin-dio-euskaltelen-sarean-sartzeko-aukerari.htm | Ekonomia | Jaurlaritzak eutsi egin dio Euskaltelen sarean sartzeko aukerari | «Euskal gizarteari egindako lapurreta» salatu du EH Bilduk. «Herri gisa galdu dugu, lau katuk lotsa barik etekin ikaragarriak izan ditzaten». | Jaurlaritzak eutsi egin dio Euskaltelen sarean sartzeko aukerari. «Euskal gizarteari egindako lapurreta» salatu du EH Bilduk. «Herri gisa galdu dugu, lau katuk lotsa barik etekin ikaragarriak izan ditzaten». | MasMovilek Euskaltel erosteak ez du zertan itxi haren eta euskal erakundeen arteko loturaren historia. Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak ziurtatu du gobernua prest legokeela Euskaltelek gaur egun Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan erabiltzen duen zuntz optikoaren sarearen zati bat erosteko, betiere MasMovilek salgai jarriko balu. Erabaki hori ez dagoela hartuta azaldu du telekomunikazio enpresako buru Meinrad Spengerrek. MasMovilek maileguen bitartez ordaindu nahi du Euskaltel irenstearen 2.000 milioi euroren kostua.
Zuntz optikoaren sarea Eusko Jaurlaritza bera hasi zen eraikitzen 1990eko hamarkadan, eta erabat publikoa izan zen 2012an saldu zuen arte, Patxi Lopez (PSE-EE) lehendakari zela. Diru behar gorrian zen orduan Gasteizko gobernua, eta 68 milioi euro jaso zituen trukean. Kopuru hori oso txikia zela salatu zuten ahots askok orduan, baina operazioari oniritzia eman zion Eusko Legebiltzarrak, EAJren, PSE-EEren eta PPren botoekin; Aralarrek eta EAk aurkako botoa eman zuten.
Tapiak aitortu du azken urteetan Jaurlaritzaren aukeren artean izan dela Euskaltelen zati bat erosteko aukera, baina opeazioa ez zen inoiz gauzatu, konpainia hori burtsan izanik «ez delako hain erraza hor erostea edo norbaiti enkargua ematea akzioak erosteko». Euskaltelen bertan ez ezik, haren sarean ere inbertitzeko aukera aztertzen ari zen Jaurlaritza, telekomunikazio enpresak iragarria baitzuen sare horren zati bat salgai jarri nahi zuela, dirua lortzeko sare hori berritze aldera, zaharkitua geratu delako. Aukera hori berriz zabalduz gero, esku hartzeko prest legoke Jaurlaritza, Finkatuz-en bitartez. Funts hori sortu zuen euskal enpresetan akzioak erosi eta haien errotzea sendotzeko, baina bi operazio baizik ez ditu egin, CAFen eta Kaikun. Finkatuzek 130 milioi euroren inbertsio gaitasuna du gaur egun.
EH Bilduren haserrea
Jaurlaritzak Euskaltelen izan duen jarrera oso gogor salatu dute Maddalen Iriarte eta Iker Casanvova EH Bilduko legebiltzarkideek: «Euskal gizarteari eginiko lapurreta bat da. Urkulluren gobernuak gezur sare bat eraiki du zuntz optikoaren sarea baino luzeagoa, pribatizazio prozesu hori babesteko, guztion begien bistan dagoena ukatu nahian». Iriartek hau gaineratu du: «Herri gisa galdu dugu, lau katuk lotsa barik etekin ikaragarriak izan ditzaten; hori da EAJk eta Eusko Jaurlaritzak bultzatu eta sustatu dutena, espekulazio gordinena». Iriarteren iritziz, «Euskaltel auziak frogatu du Jaurlaritzak ez duela planik sektore estrategikoak garatzeko».
Casanovak nabarmendu du «interes pribatuek etekin erraldoia» egitea baimendu duela gobernuak, besteak beste, Jaurlaritzak 68 milioitan saldutako sareak «1.000 milioiko balioa duelako». Hiru arduradun seinalatu ditu: Alberto Garcia Erauzkin presidente ohia, «pribatizazio prozesua abian jartzeagatik»; Gregorio Billalabeitia Kutxabankeko presidentea, «ezinbesteko laguntzailea» izan delako; eta Tapia eta Iñigo Urkullu, «Jaurlaritzaren jarrera afera honetan onartezina izan delako».
Euskal Herriak Kapitalari Planto taldeak Euskaltelen «pribatizazioa»salatzeko protesta batera deitu du bihar eguerdirako, konpainiak Bilboko Gregorio de la Revilla kalean duen bulegoan. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195643/silva-jokalari-gazteak-horren-lasai-ikusteak-harritu-egin-nau.htm | Kirola | Silva: «Jokalari gazteak horren lasai ikusteak harritu egin nau» | Jokalari kanariarra finalerako prest izango da, izan dituen arazo fisikoak gaindituta. Nabarmendu du «meritu izugarria» duela titulu bat irabazteko lehian jarduteak «harrobiko horrenbeste jokalarirekin». | Silva: «Jokalari gazteak horren lasai ikusteak harritu egin nau». Jokalari kanariarra finalerako prest izango da, izan dituen arazo fisikoak gaindituta. Nabarmendu du «meritu izugarria» duela titulu bat irabazteko lehian jarduteak «harrobiko horrenbeste jokalarirekin». | Kopako finalerako prest dago David Silva. Denboraldian zehar erakutsi duen moduan, jokalari erabakigarria da kanariarra Realarentzat, taldeko beste inork ez duen magia baitu azken metroetan zuloak bilatu eta paserik onenak emateko. Berak, ordea, umiltasuna erakutsi du gaur, prentsaurrekoan: «Uste dut kasualitatea dela ni lesionatu nintzenean taldeak bolada txar bat igaro izana». Dena den, zale txuri-urdin bat baino gehiago pozik izango da joan den astetik Silva arazorik gabe entrenatzen ari dela ikusita.
Taldeari dagokionez, bere taldekide gazteak oso lasai ikusten dituela nabarmendu du, baita horrek harritu egiten duela ere: «Ikusiko dugu finala gerturatu ahala... baina hemen ilusioa da nagusi, eta hori ona da». Gazteei neurketa disfrutatzeko esango diela adierazi du, eta euren buruari presiorik ez sartzeko gomendatu diela: «Horrelako partidak gauza txikietan erabakitzen dira, eta une oro eutsi beharko diogu kontzentrazioari».
Moyarekin eta Monrealekin batera, Silva bera da taldeko jokalaririk beteranoena, baita bere ibilbidean zehar garaikur gehien eskuratu dituena ere, bai Manchester Cityrekin, bai Espainiako selekzioarekin. Horrek titulua irabazteko gosea kentzen ote dion galdetuta, ezezkoa esan du jokalariak: «Berezia izango litzateke garaikur hau Realarekin irabaztea; jendea gogo handiz ikusten dut». Horretaz gain, azpimarratu du «meritu izugarria» duela titulu bat irabazteko lehian jarduteak «harrobiko horrenbeste jokalarirekin».
Erabat identifikatuta
Athletici irabazteko zer egin behar duten ere badakielakoan dago Silva: «Honaino ekarri gaituen estiloarekiko fidelak izan behar dugu». Dena den, aitortu du Athletic bolada gozoan ikusten duela.
Klubari dagokionez, berriz, jokalariak esan du «erabat identifikatuta» sentitzen dela «hemengo jendearekin», langileak-eta jatorrak direlako: «Oso pozik nago, eta nire familia ere bai; hori da garrantzitsuena». Azkenik, gehitu du Espainiako Kopa «zerbaiten hasiera» izatea espero duela, ez amaiera: «Beste urtebeteko kontratua dut, eta talde honekin tituluak irabazteko lehian jarraitu nahi dut». |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195644/omek-adierazi-du-ezin-daitekeela-ziurtatu-wuhango-merkatua-covid-19aren-jatorria-denik.htm | Gizartea | OMEk adierazi du ezin daitekeela ziurtatu Wuhango merkatua COVID-19aren jatorria denik | Ikertzaile taldeak azaldu du hasierako zenbait kasuk ez zutela zerikusirik merkatuarekin. Ondorioztatu dute birusa laborategian sortu zela dioen hipotesia gertagaitzena dela, baina ez dute baztertu azterketa gehigarriak egitea. | OMEk adierazi du ezin daitekeela ziurtatu Wuhango merkatua COVID-19aren jatorria denik. Ikertzaile taldeak azaldu du hasierako zenbait kasuk ez zutela zerikusirik merkatuarekin. Ondorioztatu dute birusa laborategian sortu zela dioen hipotesia gertagaitzena dela, baina ez dute baztertu azterketa gehigarriak egitea. | Txinan COVID-19aren lehen kasuak azaldu eta urtebete pasatxora, OMEko ikertzaileek adierazi dute ez dagoela froga nahikorik Wuhan, Huanango merkatua hain zehazki, horren sorburua dela adierazteko. Azaldu dute hasieran atzemandako zenbait kasuk ez zutela harremanik Huanango merkatuko jardunarekin, eta berriki jakin dute eremu horretan birusa nahiko zabalduta bazegoen ere ez zuela harremanik merkatuarekin. Are gehiago, azaldu dute nazioarteko zenbait ikerketak ondorioztatu dutela Wuhango lehen kasua atzeman aurretik ere beste herrialde batzuetan jada bazegoela birusa. Informazio horrek «iradoki dezake merkatua ez zela lehen agerraldiaren sorlekua», taldearen arabera, eta hori horrela balitz, aurrekari horiek aztertzearen garrantzia azpimarratu du.
Birusaren jatorria ez da ziurra, eta hori baieztatu du OMEko aditu taldeak. Berretsi du ez daudela behar beste froga Huanan sorburutzat jotzeko, baina ez dute guztiz baztertu hipotesi hori. «Oraintxe bertan ezin dira ondorio adierazgarriak atera Huanango merkatuak agerraldiaren sorreran izan zuen rolaz, edota gaixotasuna hara heltzeko moduaz», adierazi dute kaleratu berri duten txosten batean. Dena den, taldeak uste du Txinara heldu orduko beste herrialde batzuetan jada birusa bazegoela dioten hipotesiek «kontuan hartu gabeko transmisioa» adierazi dezaketela. Hain zuzen ere, ikerketa horrek bat egin du Txinako Gobernuak zabaldutako bertsioarekin, Pekinek beti defendatu izan baitu birusa ez zela Wuhanen sortu; beste leku batetik heldu zela, alegia.
Laborategiko hipotesia, «oso gertagaitza»
Sorlekua oraindik argitzeke badago ere, OMEren arabera litekeena da saguzarretatik gizakiengana transmititzeko orduan beste animalia espezie bat izatea bitartekaria. Era berean, adierazi dute «oso gertagaitza» dela birusaren jatorria laborategi bateko istripu batean egotea, hasierako zenbait hipotesik adierazi bezala. Dena den, hipotesiaren probabilitatea txikia bada ere, Tedros Adhanom Ghebreyesus OMEko zuzendariak salatu du Wuhango laborategiei buruz egindako ikerketak ez zirela «oso zabalak» izan, eta ez du baztertu ikerketak berriz hastea: «Ez dut uste azterketa behar besteko zabala denik. Datu eta ikerketa gehiago behar dira ondorio pisutsuagoak lortzeko. Ikerketa taldeak ondorioztatu du hipotesi hori dela gertagaitzena, baina gehiago ikertu behar dugu, eta prest nago aditu espezializatuen misio gehigarriak martxan jartzeko.». |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195645/uemako-kide-izatea-erabaki-du-amasa-villabonako-udalak.htm | Gizartea | Uemako kide izatea erabaki du Amasa-Villabonako Udalak | Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko 89. kidea izanen da Gipuzkoako herria. | Uemako kide izatea erabaki du Amasa-Villabonako Udalak. Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko 89. kidea izanen da Gipuzkoako herria. | Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak kide bat gehiago izanen du laster: Amasa-Villabonako Udala. Gaurko osoko bilkuran erabaki du udalbatzak Uemara sartzea, eta, hala, mankomunitatearen batzar nagusiak udalen eskaera berriak onartzen dituenean, Uemako 89. herria izanen da Gipuzkoakoa. Gaur arratsaldeko osoko bilkuran egin dute bozketa, eta sartzeko erabakiak aldeko zazpi boto, kontrako bat eta bost abstentzio jaso ditu.
5.881 biztanle ditu Amasa-Villabonak, eta, azken datu soziolinguistikoen arabera, herritarren %67k dakite euskaraz. Euskararen kaleko erabilera %36koa da, eta etxean %42rentzat da euskara ohiko hizkuntza. Datu horiek ikusita, Beatriz Unzue alkateak nabarmendu du hizkuntza ohiturak aldatzeko eta euskara biziberritzeko “hizkuntza politika eraginkor eta ausartak” behar direla. Uemako kide izateak horretan lagunduko die, haren ustez: "Uemak zerbitzu ugari eskaintzen dizkie udalei, eta guk zerbitzu horiek baliatu nahi ditugu, euskaraz lasai bizi ahal izango den herri bat izatea lortzeko”. Alkateak nabarmendu du udaleko euskara zerbitzuak eta Uemako teknikariak elkarlanean ariko direla bide horretan.
Amasa-Villabonako udalbatzak gaur arratsaldean egin du hilabete honetako osoko bilkura, eta hartu dituen erabakien artean dago Uemako kide izatea. Unzueren hitzetan, “hamarkada askotan jende askok euskararen alde egindako lanaren emaitza” da gaur hartutako erabakia: "Ueman sartzea mugarri garrantzitsu gisa ikusten dugu, eta jende askok euskararen alde egindako lan guztiaren aitortza egiteko baliatu nahi dugu. Pozik eta harro egotekoa da urte luzez herri erdaldundua izan ondoren –batez ere frankismo garaian- Amasa-Villabona berriro ere herri euskaldunen klubean egotea".
Uemak heldu den maiatzaren 29an eginen du hurrengo batzar nagusia, Amasa-Villabonako Gurea antzokian, eta batzarkideek egun horretan onartuko dituzte udalen eskaera berriak. Amasa-Villabonakoa sartuta, Tolosaldeko 28 herrietatik hamazazpi izanen dira Uemako kideak. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195646/lauko-txapelketa-bat-jokatuko-du-euskal-selekzioak-argentina-nigeria-eta-venezuelarekin.htm | Kirola | Lauko txapelketa bat jokatuko du Euskal Selekzioak, Argentina, Nigeria eta Venezuelarekin | Euskadiko Futbol Federazioak antolatu du, eta Basque Country International Women´s Cup izena jarri diote. Datorren astean jokatuko da, Lezaman eta Zubietan. | Lauko txapelketa bat jokatuko du Euskal Selekzioak, Argentina, Nigeria eta Venezuelarekin. Euskadiko Futbol Federazioak antolatu du, eta Basque Country International Women´s Cup izena jarri diote. Datorren astean jokatuko da, Lezaman eta Zubietan. | Emakumezkoen Euskal Selekzioa zelaira itzuliko da datorren astean. Lauko txapelketa batean izango da: Basque Country Women`s Cup izena du, eta Euskadiko Futbol Federazioak antolatu du. Erreferentziazko txapelketa izatea nahi du antolatzaileak. Argentinak eta Nigeriak apirilaren 8an (osteguna) jokatuko dute lehen finalerdia, Zubietan, 18:30ean hasita. Bigarrena Lezaman jokatuko dute, Euskal Selekzioak eta Venezuelak, egun berean, 21:00etan. Hirugarren eta laugarren postuak erabakitzeko partida ere Lezaman izango da, finalerdietako bi galtzaileen artean, apirilaren 10ean (larunbata), 10:45ean. Finala igandez izango da, egun bat geroago, Zubietan bertan, finalerdietako bi garaileen artean.
Lauko txapelketako selekzioen artean, Argentina 31.a da FIFAko sailkapenean; Nigeria, 37.a; eta Venezuela, 55.a. Argentinaren palmaresean daude Amerika Kopa eta Hegoamerikako Jokoen txapelketa bana. Munduko Kopan hirutan izan da, azkenekoz 2019ean, eta ez du lehen fasea inoiz gainditu. Nigeria Afrikako selekziorik onenetako bat da: 11 bider dauka irabazita Afrika Kopa, eta zortzitan hartu du parte Munduko Kopan; emaitza onena 199an lortu zuen, final-laurdenetera heldu baitzen. Duela bi urteko txapelketan, final-zortzirenak harrapatu zituen. Venezuelak Ertamerikako eta Karibeko Jokoak irabazi zituen 2010ean.
Txapelketa FIFAko egutegiaren barruan jokatuko da. Hau da, selekzioen partidak jokatzeko Nazioarteko Federazioak aukeratuta dauzkan egunetan. Federazioaren ustez, "Europa hegoaldean jokatuko den selekzioen arteko txapelketa garrantzitsuenetako bat" izango da. Ezingo da zalerik joan partidak ikustera, pandemiagatik, eta ETBk emango ditu lau norgehiagokak.
Euskal Selekzioak 2017ko azaroaren 25ean jokatu zuen azkeneko partida. Eibarren izan zen, Ipurua estadioan, Txekiako Errepublikaren aurka, eta 2-1 irabazi zuen. Lehenagotik beste bederatzi norgehiagoka dauzka jokatuta. Aurrenekoa 2006an izan zen, Argentinaren aurka, Irunen (2-4). Handik urtebetera, Argentinan izan zen, hango selekzioaren aurka jokatzen. Euskal Herritik kanpo lau bider jokatu du: Argentinan, Katalunian, Estonian eta Irlandan. Hamar partida horietatik sei irabazi ditu.
Gaur arratsaldean egin dute aurkezpena, Bilbon, Itsasmuseumen, eta bertan izan dira Javier Landeta Euskadiko Futbol Federakundeko presidente hautatu berria, Jon Redondo Eusko Jaurlaritzako Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren zuzendaria, Iñigo Juaristi Emakumeen Euskal selekzioko entrenatzailea, eta Aintzane Encinas haren laguntzailea. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195647/ibone-bengoetxea-eitb-mediako-zuzendari-protesta-artean.htm | Bizigiro | Ibone Bengoetxea EITB Mediako zuzendari, protesta artean | Herri Administraziorako eta Erakunde Harremanetarako Saileko Bizkaiko foru diputatua izan da Bengoetxea, Unai Rementeriak duela egun gutxi kargutik kendu duen arte. LABek protesta egin du, eta zuzendaritza «independentea» eskatu du. | Ibone Bengoetxea EITB Mediako zuzendari, protesta artean. Herri Administraziorako eta Erakunde Harremanetarako Saileko Bizkaiko foru diputatua izan da Bengoetxea, Unai Rementeriak duela egun gutxi kargutik kendu duen arte. LABek protesta egin du, eta zuzendaritza «independentea» eskatu du. | EITBko administrazio kontseilu bilera egiten ari dira gaur arratsaldean, eta Andoni Aldekoa zuzendari nagusia Ibone Bengoetxearen kontratazioaren berri ematen ari da. EITB Mediako zuzendari kargua beteko du Bengoetxeak (EAJ), azkeneko lau urteetan Bizkaiko Diputazioan aritu eta gero.
LAB sindikatuak elkarretaratzea egin du Bilboko EITBren egoitzaren aurrean, zuzendaritza «independientea» eskatzeko eta adierazteko EITB ez dela Sabin Etxea. Ibone Bengoetxea jeltzalearen izendapena kritikatu du sindikatuak, bidenabar.
LABek honako hau adierazi du: «EITBko zuzendariak Sabin Etxera edo Eusko Jaurlaritzara jauzi egiten ikusi ditugu, baina oraingoan bidea kontrako noranzkoan egiten ari dira. Duela hilabete batzuk Andoni Aldekoa izendatu zuten EITB Mediako zuzendari nagusi, eta orain Ibone Bengoetxea aukeratu dute EITB Mediako zuzendari kargurako. Biak EAJko kideak eta politikagintzan arituak. Erabaki eskandalagarria, onartezina eta lotsagarria».
Andoni Aldekoa Iñaki Azkuna Bilboko alkatearen aholkularia izan zen hamasei urtez, eta Iñigo Urkulluren Lehendakaritzako Komunikazio zuzendaria 2015. eta 2017. urteetan. Ibone Bengoetxea hamabi urtez izan zen EAJko zinegotzia Bilboko Udalean.
Aldekoa eta Bengoetxea EITB Media zuzentzen jarrita, EAJren asmoa agerian geratzen da, LABen iritziz: «EITBn kontrol politikoa ezarri nahi du, komunikabide publikoa gobernuaren komunikabide bilakatuz eta interes alderdikoien mesedetan aritzeko. Ez dugu onartuko EITB Media EAJren propaganda tresna bihurtzea. Ez dugu onartuko ETB, Eusko Irratia eta Eitb.eus Eusko Jaurlaritzaren No-do bilakatzea».
Sindikatuaren arabera, EITBk objektibotasuna, profesionaltasuna, aniztasuna eta neutraltasun politikoa bermatu behar ditu. «Halaber, komunikabide publikoa den heinean, euskal herritarren zerbitzura egon behar du, eta ez EAJren edo Eusko Jaurlaritzaren zerbitzura».
Horrez gain, LABek salatu du EITBn inoiz baino zuzendari eta gestore gehiago izango direla orain. «Ulertezina eta onartezina da. Pandemiak urtebete egin duenean, aurrekaririk gabeko krisi sanitario eta sozioekonomikoa sufritzen ari garenean, EAJko bi komisario politiko jarri dituzte EITB Media zuzentzen. Garai zailak datoz komunikabide publikoarentzat».
ELAk zera adierazi du Bengoetxearen izendapenaren harira: «EITBren ohiko opakotasuna apurtuko duen gardentasun ariketa bat ere egin beharko litzateke, Ibone Bengoetxearen izendapenarekin gertatu dena errepikatu ez dadin». ELAk gogorarazi du EITBko organigrama berria aurkeztu zenean ez zutela Bengoetxearen izendapenaren berri eman.
Administrazio kontseiluko bileran, Bengoetxearen izendapena kritikatu dute EH Bilduk, ELAk eta beste ordezkari batzuek. Aldekoak Bengoetxearen curriculumaren berri eman du, baina ez du bestelako azalpenik eman, eta ez die kritikei erantzun. EAJko ordezkari Iñigo Iturrarek, bestalde, Bengoetxea defendatu du, eta beste ordezkariei leporatu die «guda zibila» egin nahi izatea.
ELAk enplegu arazoak salatu ditu
ELA sindikatuak EITBren enpleguaren egiturazko arazoari «behingoz» irtenbidea emango dion proposamen zehatz bat eskatu dio zuzendari nagusiari, administrazio kontseiluan. «Euskal irrati-telebista publikoaren egiturazko beharrei erantzuten dieten lanpostu guztiak betetzea, dauden langileak finkatzea eta orain pribatizatuta eta azpikontratatuta dauden zerbitzu propioak berreskuratzea, dauden langileen subrogazioa ziurtatuz eta berriro gerta ez dadin neurriak hartuz». Horretarako, ELAk EITBko zuzendariari eskatu dio aurkez dezala proposamen zehatz bat egoera hori iraultzeko, betiere sindikatuekin adostutakoa.
ELAk gaineratu du EITBko zuzendaritzan oso emakume gutxi daudela. «Emakumeek zuzendaritza postuen %7 baino ez dituzte betetzen, eta, gainera, karguetan garrantzia galdu dute. Euskal irrati publikoaren mezua da emakumeak ez direla gai edo ez daudela behar bezain jantzita zuzendaritzako karguak betetzeko».
'Baserria'-ko jertsearen auzia
Gai gehiago izan dituzte hizpide gaur EITBko administrazio kontseiluan: Andoni Aldekoa EITBko zuzendari nagusiak esan du Baserria saiokoek ez zekitela Gontzal Viaga lehiakideak jantzita zeraman jertseak —Blue lives matter mugimendu polizialaren aldekoak— zer esan nahi zuen. Horren harira, Aldekoak iragarri du areagotu egingo dutela kontrola saioetako gonbidatuek gai politikoak eraman ez ditzaten. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195648/inoiz-baino-goizago-loratu-dira-gereziondoak-japonian-aurten-812-urtetik.htm | Mundua | Inoiz baino goizago loratu dira gereziondoak Japonian aurten 812. urtetik | Kyoton duela 1.200 urte hasi ziren loraldien inguruko datuak jasotzen. Horri esker jakin dute 1800. urtetik hona ia hiru aste aurreratu dela fenomenoa, eta planetaren berotzearen ondorioa dela uste dute zientzialariek. | Inoiz baino goizago loratu dira gereziondoak Japonian aurten 812. urtetik. Kyoton duela 1.200 urte hasi ziren loraldien inguruko datuak jasotzen. Horri esker jakin dute 1800. urtetik hona ia hiru aste aurreratu dela fenomenoa, eta planetaren berotzearen ondorioa dela uste dute zientzialariek. | Sakura esaten diete gereziondoen loreei eta loraturiko gereziondoei Japonian, eta instituzio bat dira han. Udaberriaren etorrera markatzen du loraldiak, eta jaialdiak antolatzen dira herrialdean urtero, tokian tokiko sakura-rekin bat eginda. Japoniako albistegietan, egunez egun ematen dute informazioa, jakiteko noiz loratuko diren zuhaitzok eskualdez eskualde, Euskal Herrian eguraldia iragartzen den bezala. Natura gurtzen duen kultura batean halako garrantzia edukita, Japonian loraldiak zer egunetan gertatu diren jasota daukate, mendez mende. Datu horiek informazio baliagarria ematen dute klimaren inguruan, eta, horietan oinarrituta, planetan gertatzen ari den berotzea agerian utzi dute, beste behin ere.
Duela 1.200 urte hasi ziren jasotzen gereziondoen loraldiaren datua, eta, ikusi dutenez, inoiz baino goizago loratu dira aurten.
Osakako Unibertsitateak jaso dituen datuen arabera, loraldia bere gorenera heldu zen joan den larunbatean, martxoaren 26an, Kyoto hirian. Japoniako hiriburua izan zen Kyoto, eta hango artxibategietan, 812. urtetik jaso dute loraldiaren data. Inoiz ez da sakura garaia horren goiz heldu. Aurreneko goiztiarrena 1409ko martxoaren 27an izan zen.
Datuok erakusten dutenez, apirilaren erdialdera zegoen loraldiaren gailurra 1800. urte aldera. Baina ordutik hona hainbat aste aurreratzen joan da.
Herritarrak gereziondo loratuen ikuskizunaz gozatzen, Tokion. Jaialdi nazional gisa izendatuta dago loraldia Japonian. KIMIMASA MAYAMA / EFE
Japonia gehienbat ipar-hego ardatzean zabalduriko herrialde bat denez, eta aspaldi jaso izan dituztenez zuhaitzen eta beste landareen inguruko datuak, informazio ona ematen du jakiteko klima aldaketak horietan nola eragiten duen. Fenologia zientziak aztertzen ditu ziklo horiek.
Fenologoek esan izan dute lehen ere Kyotoko artxibategietan dagoela munduko erregistro fenologikorik luzeena, esan bezala, IX. mendean hasi zutelako. Azaldu dutenez, hiriak zabaltzeak ere izan du eragina, eraikuntza asko dituzten lekuak landa guneak baino beroagoak izaten direlako, porlanak eta asfaltoak beroa pilatzen dutelako. Baina Japonian hiriguneetako eta landa eremuetako zuhaitzen zikloak behatu dituzte, eta ikusi dute gereziondoen loraldia lotuta dagoela tenperaturaren aldaketarekin. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195649/euskalteleko-buruei-bonusetako-26-milioiak-inbertitzeko-eskatu-die-tapiak.htm | Euskalteleko buruei bonusetako 26 milioiak inbertitzeko eskatu die Tapiak | Euskalteleko buruei bonusetako 26 milioiak inbertitzeko eskatu die Tapiak. | MasMovilen operazioak 26 milioi euroko gainsariak ekarriko dizkie Euskalteleko zuzendaritzako kideei, neurri handienean Jose Miguel Garcia kontseilari ordezkariari eta Xabier Iturbe presidenteari; ez operazio berak, baizik eta hark eragin duen Euskaltelen akzioaren kotizazioaren igoerak. Bada, Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburu Arantxa Tapiak eskatu die enpresaburuei —30 kide baino gehiago dira zuzendaritzan— bonus horiek enpresan bertan inbertitzeko, edota MasMovilek Euskaltelen sarea ustiatzeko sortuko lukeen enpresa berrian, hura sortuko balu. Eusko Jaurlaritzak berak ez du baztertu zuntz optikoko sarea ustitzeko MasMovilen balizko sozietate berrian parte hartzea.
Egun hauetan kritika gogorrak jasotzen ari da Gasteizko Gobernua MasMovilen operazioa ekiditeko ez duelako oztoporik jarri, oposizioko alderdi politikoez gain, Bilboko Merkataritzako Ganberak berak egindakoak, esaterako.
2015eko gainsariak
Euskaltel burtsaratu zutenean, 2015ean, hautsak asko harrotu zituen bonusen auziak. Orduan, 44 milioi euroko sariak eraman zituzten zuzendaritzako kideek, Alberto Garcia Erauzkin presidentea buru zela, eta kritika andanaren ostean, Eusko Jaurlaritzak berak diru hori Euskaltelen berriro inbertitzeko eskatu zien. Presio horrek arrakasta izan zuen: Garcia Erauzkinek iragarri zuen inbertitzeko konpromisoa. | ||
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195650/emakume-etxegabe-bat-hil-da-bilbon-beste-bi-plataformak-jakinarazi-duenez.htm | Gizartea | Emakume etxegabe bat hil da Bilbon, Beste Bi plataformak jakinarazi duenez | Joan den ostiralean zendu zen emakumea. Bilbon martxoan hildako bigarren etxegabea da. Beste Bi elkarteak omenaldia egingo dio bihar. | Emakume etxegabe bat hil da Bilbon, Beste Bi plataformak jakinarazi duenez. Joan den ostiralean zendu zen emakumea. Bilbon martxoan hildako bigarren etxegabea da. Beste Bi elkarteak omenaldia egingo dio bihar. | Emakume etxegabe bat hil zen joan den ostiralean Bilbon, Beste Bi elkarteak jakitera eman duenez. Emakumea kalean bizi zen, eta gizarte zerbitzuen arta jasotzen zuen. Gaur-gaurkoz, ez dute emakumearen inguruko beste daturik eman.
Heriotzaren berri ematearekin batera, Beste Bi plataformak jakinarazi du ekitaldi bat egingo dutela haren omenez. Hain zuzen, bihar egingo dute omenaldia, Bilboko Areatzan, 11:00etan hasita. Beste Bi plataforma pertsona etxegabeen eta etxebizitza duinaren defentsan lanean diharduten hogei bat erakundek eta norbanakok osatzen dute.
Urtea hasi zenetik, orotara kalean bizi ziren hiru pertsona hil dira Euskal Herrian. Urtarrilean, 56 urteko gizon baten gorpua topatu zuten Hendaian (Lapurdi), kotxe batean. Era berean, urtarrilaren erdialdera abenduaren amaieran desagertutako etxegabe baten gorpuzkiak aurkitu zituzten Getxoko Arrigunaga hondartzan (Bizkaia). Barakaldoko gizon batenak ziren; 34 urte zituen, eta kalean bizi zen. 51 urteko gizon bat dago kartzelan, behin-behinean, hura hiltzea egotzita.
Gainera, martxoaren 12an —duela bi aste pasatxo—, Piotr izena zuen 23 urteko gizon gaztea zendu zen Bilbon bertan. Poloniakoa zen jaiotzez, baina urte eta erdi zeraman Euskal Herrian. Duela astebete eman zuten heriotzaren berri, eta orduan ere mobilizazioak egin zituzten etxegabeen egoera salatzeko. |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195652/astrazenecaren-txertoa-65-urtetik-gorako-funtsezko-langileeiematea-baimendu-du-espainako-osasun-ministerioak.htm | Gizartea | AstraZenecaren txertoa 65 urtetik gorako «funtsezko langileei» ematea baimendu du Espainako Osasun Ministerioak | AstraZenecaren txertoa 65 urtetik gorako «funtsezko langileei» ematea baimendu du Espainako Osasun Ministerioak. | Espainiako Osasun Ministerioak 65 urteko adin muga ezabatzea erabaki du, eta AstraZenecaren txertoa hortik gorakoei ere ematea baimendu du, «oinarrizko langileak baldin badira». Osasun Publikoko batzordean hartu dute erabakia, eta bihar erkidegoekin batera txertaketa plan berritua onartzea espero dute. Txertaketa erritmoa bizkortzea da helburua.
Espainiako Osasun Ministerioak onartu duen plan berrituan dosi bakarreko Janssen txertoa ere aipatzen da. Apirilaren amaierarako iristea espero da, eta urte gehiago dituztenentzako ere erabiltzea aurreikusten dute, Modernaren eta Pfizerren txertoekin batera. 66tik 79 urte bitartekoek ere hartuko dute, beraz, Janssen txertoa, AstraZenecarena ez dietelako jartzen, gaur onartu duten salbuespena alde batera utzita.
Txertatu beharreko arrisku taldeen kopurua ere eguneratu dute plan horretan. Horien artean sartu dituzte GIB birusa dutenak; 70 eta 79 urte bitartean dituztenekin batera txertatuko dituzte horiek, ARNm motako txertoekin. Hainbat transplante izan dituztenak ere txertatuko dituzte, eta baita Downen sindromea duten 40 urtetik gorakoak ere.
Planaren eguneraketan, gainera, nabarmendu dute aurretik gaitza izan dutenak, sintomak izan edo ez, dosi bakarrarekin erantzun oso ona izaten ari direla eta bigarren dosiak ez duela hori hobetzen. Horregatik, erabaki dute horien artean 65 urte baino gutxiago dituztenei dosi bakarra jartzea, eta orain arte bezala bi dosi ematen jarraitzea 65 urtetik gorakoei.
Espainiako Osasun Ministerioak, gainera, zehaztu du ezin dela txertoa aukeratu, eta gizatalde bakoitzari ondoen datorkiona jarriko zaiola. | |
2021-3-30 | https://www.berria.eus/albisteak/195653/zegama-aizkorri-mendi-maratoia-bertan-behera.htm | Kirola | Zegama-Aizkorri mendi maratoia, bertan behera | 2020an bezala, pandemiagatik geratu da bertan behera. Espero dute lasterketa laster antolatzea berriro ere. | Zegama-Aizkorri mendi maratoia, bertan behera. 2020an bezala, pandemiagatik geratu da bertan behera. Espero dute lasterketa laster antolatzea berriro ere. | "2021ean ez gara elkarrekin egongo". Halaxe iragarri dute Zegama-Aizkorriko antolatzaileek aurten ere ez dela lasterketarik izango. Berez ekainaren 6an egitekoa zen, "baina osasun agintarien aholkuak jarraituz, ez dugu egingo", adierazi dute ohar batean. "Antolatzen ditugun hiru lasterketak geratu dira bertan behera". Nabarmendu dute aurreko urteko hutsunea betetzeko "are gogo gehiagorekin" egin dutela lan, "baina berriro ere ezin izan dugu guztien segurtasuna bermatu". Hala, 2022rako gordeko dira zozketako dortsal guztiak, baita itxaron zerrenda ere. Horrenbestez, hurrengo urtean ere ez da izen emate eta dortsalen zozketarik egingo.
Antolakuntzak gogorarazi du lau direla beren zutarri nagusiak: korrikalari herrikoiak, elitekoak, publikoa eta boluntarioak. "Soilik eliteko korrikalariekin lasterketa bat antolatzea gure balioen aurkakoa izango litzateke. Publikorik gabe, duen xarma galduko luke, ez luke zentzurik izango". Gogorarazi dute irabazi asmorik gabe antolatzen dutela lasterketa, eta, horri guztiari lotuta, eta aipatutako lau zutarriak errespetatuta, ez egitea erabaki dute.
Horrekin batera, iragarri dute lanean jarraituko dutela, ahalik eta lasterren berriro ere lasterketa antolatu ahal izateko. "Gure lasterketaren lau zutarriekin eta beti izan duen magiarekin". |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195680/ez-genituzke-migratzaileak-gelditu-behar-babestu-baizik.htm | Mundua | «Ez genituzke migratzaileak gelditu behar, babestu baizik» | Vazquezek uste du egoerak hobera egin duela AEBen jarrera aldaketarekin, baina, ohartarazi duenez, beharrezkoa izango da eskualde osorako neurri batzuk hartzea, oraingo egoera «erronka handia» baita herrialde guztientzat. | «Ez genituzke migratzaileak gelditu behar, babestu baizik». Vazquezek uste du egoerak hobera egin duela AEBen jarrera aldaketarekin, baina, ohartarazi duenez, beharrezkoa izango da eskualde osorako neurri batzuk hartzea, oraingo egoera «erronka handia» baita herrialde guztientzat. | AEBetako hegoaldeko mugaren bi aldeetan egiten du lan Al Otro Lado gobernuz kanpoko erakundeak. Besteak beste, lege babesa eskaintzen die Mexikora heltzen diren migratzaileei. Erakunde horretako kide da Soraya Vazquez, eta urteak daramatza iritsi berriei aholkularitza eskaintzen. Vazquezek uste du AEBetako azken lau urteetako politikek kalte handia egin dutela, baina oso kritikoa da Mexikori buruz ere.
Zein da AEBetan sartu nahi duen norbaitek bete beharreko prozedura?
Lehen, zerrendak osatzen zituzten mugara heltzen zen jende guztiarekin, eta, behin horiek osatuta, iragartzen zuten zenbat jende pasatuko zen eskariak aurkeztera. Ez zion axola egun horretan ehun edo mila lagun heldu izana; 25entzat soilik bazuten tokia, lehen 25ak igaroko ziren, besteek beste gau bat igaro beharko zuten zain. Zerrenda horietan, egunak joan ahala 9.000 izen ere egon zitezkeen.
Irakurri gehiago: Hormako zirrikituen bila
Pandemia heldu zenean, muga itxi egin zuten, eta asilo eskariak eten. Horrez gainera, prozedurak hasiak zituzten horiek guztiak Mexikora itzularazi zituzten, Migratzaileentzako Babes Programa baliatuta. Horren arabera, AEBek asilo eskaria tramitatzen zuten bitartean, eskatzaileak Mexikon itxaron behar zuen. Ondorioz, egun batetik bestera milaka lagun pilatu ziren mugan: batzuk oraindik asiloa eskatzeko zain, eta besteak euren eskarien erantzunaren zain. Hala, Mexiko iparraldeko muga itxi zutenean, dena gelditu egin zen. Baina Erdialdeko Amerikan arazoak ez ziren amaitu, eta jendeak ez zion utzi hegoaldeko muga igarotzeari. Nahiz eta Mexikok segurtasun neurriak zorroztu.
Ezer aldatu da demokratak AEBetako gobernura helduz geroztik?
Orain, asilo eskaria aurkeztu eta Mexikon zain zeuden horiek AEBetan sartzen hasiak dira, betiere, prozedura bat betez, eta UNHCRren [Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandataria] eta IOMren [Nazioarteko Migrazio Erakundea] laguntzarekin. Bestalde, [Donald] Trumpen garaian, bakarrik heltzen ziren haur eta nerabeak euren sorterrira edo Mexikora itzularazten zituzten. Orain, berriz, AEBetan geratzen dira, eta asiloa tramitatzen diete. Horrek harrabots handia eragin du, ikusten baititugu milaka haur zain ageri dituzten irudiak, baina hori ez da txarra, alderantziz. Kontua da kopuru handietan heltzen ari direla, eta haurren kasuan prozedura desberdina dela, adingabe bat ezin delako atxilotze gune batean egon 72 orduan baino gehiagoan, eta, ondorioz, gobernuak behin-behineko harrera gune duinak jarri behar izan baititu.
Joe Biden presidentetzara iritsi izanak eragin du nolabaiteko erakartze efektua?
Egia da Mexikoko aldean jende asko etorri zela mugara, adingabeak hartzen hasi zirenean. Lehendik Mexikon zeuden familia asko mugara gerturatu ziren. Tijuanan, esaterako, pasabidera hurbildu ziren, eta han kanpatu zuten, muga irekitzean lehenak sartuko zirela pentsatuz. Horrek osasun eta segurtasun arazoak sortzen ditu; kanpaleku horretan, lehen, lau denda zeuden, eta, orain, 300 ere badaude. Mila lagun baino gehiago pilatzen dira inguru horretan, oso baldintza txarretan, ez dutelako inolako baliabiderik. Hori guztia, pandemia egoera batean, kezkagarria da.
Azken asteetan nabarmen handitu da muga bakarrik igarotzen duten adin txikikoen kopurua. Nola heltzen dira hara?
Batzuetan, gurasoek edo ezagunen batek eramaten ditu, eta gertu daudenean bakarrik uzten dituzte, eta, beste askotan, tamalez, pertsonen trafikoan aritzen direnek eramaten dituzte. Egoera honetan, horiek irabazten dute gehien.
Egoera zaila da, haurrak babesgabe daudelako. Esaterako, duela egun batzuk, lehendik AEBetan zegoen familia baten deia jaso nuen. Familiak alaba ekartzea erabaki zuen. Alaba nerabea zen, eta bazekiten mugara heldua zela, baina ez zekiten besterik. Imajina zenezake zer nola sentituko ziren. Neska hori trafikatzaile batek eraman zuen mugara, baina ez zekiten gehiagorik. Zorionez, guk erakunde gisara instituzioetara jo genezake, eta horri esker jakin ahal izan genuen neska mugako patruilaren esku zegoela. Baina pentsa ezazu zer egoeratan egon behar duten guraso batzuek horretarako prest egoteko, hau da, beren seme-alabak ezezagunen esku uzteko. Arrisku hori hartzen dute, euren sorterrietan arriskua handiagoa delako.
Ez da lehen aldia milaka migratzaile mugan pilatzen direna. Zer gertatu da aurrez iritsitakoekin?
Haietako batzuk muga gurutzatzea lortu zuten, eta hasi zituzten asilo eskariak; beste batzuk orain ari dira gurutzatzen. Badira prozedurak hasi zain jarraitzen dutenak ere, zerrendan euren txanda noiz ailegatuko zain, baita Mexikon babesa eskatzea erabaki dutenak ere, eta gutxiengo bat sorterrira itzuli da. Orain sartu direnetako batzuekin harremanetan gaude, eta diote merezi izan duela urte bat, bi edo, kasu batzuetan, hiru itxarotea, baina ez dira ohartzen bidearen hasieran daudela oraindik.
Hala ere, ez dugu ahaztu behar haietako askok familia dutela AEBetan, eta hemen bakarrik daudela, soilik erakundeok eskaintzen diegun laguntza dute, Mexikoko Gobernuak ez dielako ezer ematen.
Zer egoeratan daude Mexikon geratzea hautatu dutenak?
Egoera oso prekarioan geratzen dira. Aldea handia da lan egiteko baimena lortzen dutenen eta ez dutenen artean. Tijuanan, adibidez, lana egon badago, baina paperik ez dutenek ezin dute lan egin. Hala ere, aitortu beharra dut ez dela erraza, Erdialdeko Amerikatik datozenen aurkako bazterketa baitago. Aurreiritziak oso zabalduta daude; jendeak uste du denak mara edo gaizkile taldeetako kideak direla.
Mexikoko Gobernuaren aurkako kritika ugari egin dira hegoaldeko mugako segurtasuna zorroztu duelako.
Mexikoko Gobernua oso oker dago uste badu era horretan AEBei laguntzen diela. Egia da Etxe Zuriak beti hartu izan duela estu Mexiko, hark bere hegoaldeko muga zaindu dezan. Orain ere, AEBetako Gobernuak txertoak eman dizkio Mexikori, ziurrenik segurtasun neurri horien truke. Baina guk uste dugu gauzak beste era batera egin beharko liratekeela, ez genituzke migratzaileak gelditu behar, babestu baizik. Baina egiten duena eginez, nazioarteko akordioa guztiak urratzen ditu, bai asiloari dagozkionak, baita bestelakoak ere.
Egin beharko lukeena da Mexikon geratzeko behin-behineko baimena eman iparraldera gurutzatu nahi duten horiei guztiei. AEBetan politikak aldatzen ari dira, baina muga ez dute egun batetik bestera zabalduko. Migratzaileei geldiarazten ahalegintzeak ez du ezertarako balio, migrazioa ura bezalakoa baita, beti aurkitzen du tarteren bat. Jende hori ez da nahi duelako joaten ari, beste aukerarik ez duelako baizik. Mugak itxiz lortzen duten bakarra da jende hori arriskuan jartzea, orduan giza trafikoan aritzen direnengana jo beste aukerarik ez baitute.
Estrategia bateratu bat beharko litzateke herrialdeen artean?
Bai, noski. Egoera ez da berdina Mexiko iparraldeko mugan eta hegoaldekoan. Mexikok AEBekin hitz egin beharko luke iparraldeko egoera kudeatzeko, eta Guatemala eta beste herrialdeekin hegoaldekoa kudeatzeko.
Duela aste batzuk Bidenek iragarri zuen «laster» jarriko zutela abian norberak bere herrialdetik asiloa eskatu ahal izateko aukera. Horrek lagunduko luke?
Bai, zalantzarik gabe. Betiere, prozedurak azkartzen badituzte, zeren, orain arte bezala bi eta hiru urte itxaron behar bada erantzun bat jasotzeko, ez du ezertarako balioko.
Oraingo arazoa da, lehen ez bezala, familia osoak eta haurrak ari direla muga gurutzatzen, eta hori erronka handia da herrialde guztientzat, ez baitaude prestatuta halako egoera bati aurre egiteko. Oso argi geratu da, halaber, Mexikoko Gobernuak ez dituela bere erantzukizunak bete, eta gizarte zibileko erakundeen esku utzi duela lan guztia, eta alderantziz behar luke. Nazioarteko agentziek ere euren prozedurak eguneratu beharko lituzkete, beste testuinguru batzuetarako prestatuak izan zirelako, eta egungo egoera erabat desberdina delako. Pertsonak jarri beharko lituzkete migrazio politiken erdigunean. Gaur egun, politika horiek interes asko hartzen dituzte kontuan, baina ez pertsonen duintasuna eta segurtasuna. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195681/sute-bat-piztu-da-baztanen-eta-200-hektarea-inguru-erre-ditu.htm | Gizartea | Sute bat piztu da Baztanen, eta 200 hektarea inguru erre ditu | Suhiltzaileak sua amatatzen saiatzen ari dira, baina hego haizea lanak zailtzen ari zaizkiela ohartarazi dute. | Sute bat piztu da Baztanen, eta 200 hektarea inguru erre ditu. Suhiltzaileak sua amatatzen saiatzen ari dira, baina hego haizea lanak zailtzen ari zaizkiela ohartarazi dute. | Bidasoaldean sute larri bat izan zenetik aste gutxira, berriro ere isurialde atlantikoan piztutako sugarrak kezka eragiten ari dira. Erratzu udalerrian (Baztan, Nafarroa) ari dira suhiltzaileak lanean, Hauza mendiaren inguruan sutea kontrolatzeko asmotan. Bart piztu da sua, eta dagoeneko 200 bat hektarea kiskali dituela jakinarazi dute suhiltzaileek. Azaldu dutenez, ia osorik kontrolatu dute, baina ertz batean oraindik lan egin beharko dute guztiz amatatzeko. Hego haizea, malda pikoa eta hara iristeko bide falta lanak zailtzen ari zaizkiela ohartarazi dute.
Nafarroako Gobernuak jakinarazi du, haizeak aukera emango balu, airez saiatuko liratekeela sua amatatzen, baina, oraingoz, hori ez dela posible. Eguraldi zerbitzuek 70 kilometro orduko haizea iragarri dute gaurko Nafarroako isurialde atlantikoan. Sutea Iñarbil auzoan hasi da, Hauza mendiaren inguruan, eta gertu ez dago ez baserri, ez bordarik. Sutea amatatzeko operazioan suhiltzaileak, foruzainak eta basozainak ari dira. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195682/espainiako-ordezkaritzak-debekatu-egin-ditu-aberri-eguneko-zutabeak-irunean.htm | Politika | Espainiako ordezkaritzak debekatu egin ditu Aberri Eguneko zutabeak Iruñean | Izurriaren kontrako segurtasun neurriak bermatzerik ez dagoela argudiatu du, nahiz eta antolatzaileek neurri zorrotzak hartuko dituztela hitzeman duten. Gaztelu plazan biltzeko eskatu du Euskal Herria Batera dinamikak. | Espainiako ordezkaritzak debekatu egin ditu Aberri Eguneko zutabeak Iruñean. Izurriaren kontrako segurtasun neurriak bermatzerik ez dagoela argudiatu du, nahiz eta antolatzaileek neurri zorrotzak hartuko dituztela hitzeman duten. Gaztelu plazan biltzeko eskatu du Euskal Herria Batera dinamikak. | Euskal Herria Batera herri dinamikak ohar baten bidez salatu duenez, Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkariak debekatu egin ditu Igandean Iruñeko auzoetatik abiatu behar ziren zutabeak. Erabakia «COVID egoera aitzakia harturik eta horren inguruko segurtasun neurriak ezin bermatzea argudiatuta» hartu duela adierazi du dinamikak.
Apirilak 4an, Arrotxapea, Txantrea, Alde zaharra, Mendillorri eta Donibane-Iturramatik zutabeak ateratzea antolatuta zeukan dinamikak, musikaz lagunduta Gaztelu plazan batzeko, eguerdi aldera, Aberri Eguna ospatzeko. Euskal Herriko hainbat plaza eta auzotan antolatu dituzte antzeko egitasmoak. Gogoratu duenez, iaz konfinamenduan zeuden herritarrak balkoietara abestera ateratzeko dei egin zieten. Aurten, kale plazetara jaistekoa zen gonbidapena.
«COVIDaren aurreko segurtasun neurri guztiak bermatu behar zituzten zutabeek, maskarak, gela, distantziak...», adierazi du dinamikak.
Debekuaren aurrean, zutaberik ez antolatzea, baina Gaztelu plazako ekitaldiari eustea erabaki du Euskal Herria Baterak. Horri jarraiki, herritarrei dei egin die eguerdian Gaztelu plazan biltzeko, 12:15ean, Euskal Herri osorako zabalduko duten «keinua» entzutera. Horrez gain, Txoria txori, Gernikako arbola eta Ikusi mendizaleak abestera deitu dute. Horrez gain, musika, margo eta dantza ikuskizunak egongo direla adierazi dute.
ELA: «Nazio solidario bat»
Aberri Eguna dela-eta manifestu bat kaleratu du ELA sindikatuak, eta «nazio solidario bat», justizia sozialean oinarritutakoa eta «EB Europako Batasunak exijitzen dituen menpekotasun politiken aurrean alternatibak» eskainiko dituena aldarrikatu du. Euskal Herria Batera egitasmoak iganderako egindako deialdiekin bat egin du sindikatuak.
Sindikatuak badaki Euskal Herria «interdependentea» dela. «Baina ez diogu uko egiten burujabeak izateari eta oraina zein etorkizuna bermatuko duten estatu tresnak edukitzeari». Horren harira, Europako funtsen «mehatxuaz» ohartarazi nahi izan du, uste baitu funts horien onarpenak ekarriko duela «austeritatean jarraitzea. Hori dela eta, euskal alderdiei eskatu die berriro azter dezatela zer jarrera duten EBko funtsen aurrean.
Horiek horrela, ELAri iruditzen zaio ezin zaiola «zilegitasunik» eman pentsioen murrizketari, eta Espainiako lan erreforma indargabetu behar dela. «Ez da koherentea erabakitzeko eskubidea aldarrikatzea eta gero beste aldera begiratzea negoziazio kolektiboaren estatalizazioarekin urratzen denean borondate demokratikoa, hauteskunde sindikaletan adierazitakoa».
LAB: «Indarrak metatzeko apustua»
LAB sindikatuak ere Euskal Herria Batera dinamikak iganderako antolatutako deialdietan parte hartzeko deia egin die bere kideei. Ohar batean nabarmendu duenez, «indarrak metatzeko apustua» egiten du, modu horretan «autonomismotik subiranismoranzko» bidea egiteko.
Sindikatuak pentsatzen du ez EAEko ezta Nafarroako gobernuek ere ez dutela «herrialde proiektu bat», zeinak langileei lagunduko dien «trantsizioaren lidergoa» hartuko duen. Sindikatuak uste du, horrenbestez, aldaketak «ezkerretik» eman beharko direla, «langileen lidergoaren bidez herri burujabetzan aurrerapausoak emanez».
LABen arabera, «180 graduko biraketa bat» eman behar da politika sozialetan eta ekonomikoetan, «antzinako eredutik eredu berrirako trantsizioa egiteko». Iruditzen zaio prozesu horrek «ekosozialista eta feminista» izan behar duela. Sindikatuaren programan ildo horri jarraitzen dioten hainbat proposamen jaso dituzte, eta horiek uda baino lehen dira beste alderdiekin, sindikatuekin eta eragile sozialekin osatzekoak eta konpartitzekoak. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195683/hegoaldeko-administrazioek-1900-milioi-euroren-zorra-hartu-zuten-iaz.htm | Ekonomia | Hegoaldeko administrazioek 1.900 milioi euroren zorra hartu zuten iaz | Bi urtez jaitsi ondoren, gehienezko kopuruetara itzuli da zor publikoa. EAEren zorra BPGaren %16,1era iritsi da 2020aren amaieran, eta Nafarroarena, berriz, %19,1era. | Hegoaldeko administrazioek 1.900 milioi euroren zorra hartu zuten iaz. Bi urtez jaitsi ondoren, gehienezko kopuruetara itzuli da zor publikoa. EAEren zorra BPGaren %16,1era iritsi da 2020aren amaieran, eta Nafarroarena, berriz, %19,1era. | Hego Euskal Herriko gobernuek zorraren makinari berriro eragiten egin diote aurre koronabirusaren krisiari. Pandemiari aurre egiteko gastu gehigarriek eta, batez ere, zerga bilketaren amiltzeak dirua maileguan hartzera behartu dituzte. Espainiako Bankuaren arabera, 2020. urtearen amaieran 17.414 milioi euro zor zituzten Eusko Jaurlaritzaren, Nafarroako Gobernuaren eta Arabako, Gipuzkoako eta Bizkaiko diputazioen artean. 2019aren bukaeran baino 1.910 milioi euro gehiago dira; hau da, urtebetean %12 handitu dutela beren zorra.
Zorra handitu denez eta aldi berean barne produktu gordina txikitu denez —%9,5 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %8,3 Nafarroan—, jauzi handia egin du BPGarekiko zorpetzeak: %12,7tik %16,1era Jaurlaritzarenak, eta %15,7tik %19,1era, berriz, Nafarroako Gobernuarenak.
Horrenbestez, Hego Euskal Herriko administrazio nagusien zorra bere maila historiko handienera itzuli da, 2017kora. Urte horren amaieran 16.974 milioi zor zituzten, orain baino 450 milioi gutxiago, betiere Espainiako Bankuak gehiegizko defizitaren prozeduraren arabera egiten duen zenbaketarekin —ez dator beti bat administrazioek ematen dituzten datuekin—.
Nafarroa, behetik
Administrazio guztiek ez dituzte marka historikoak hautsi. Gutxigatik bada ere, Nafarroa ez da 2017ko mailara iritsi: 3.628 milioi zor zituen orduan, eta 11 milioi gutxiago orain, 3.617 milioi. 2020an %9,7 handitu zuen zorra (+320), eta horrela konpentsatu du zerga bilketak izandako %8,8ko jaitsieraren zati handi bat.
Jaurlaritzak, ordea, ez du inoiz urte baten amaieran hainbesteko dirua zor izan: 10.785 milioi dira, 2017an baino 636 milioi euro gehiago, eta duela urtebete baino 1.360 milioi gehiago (+%14,4).
Edonola ere, Gasteizko gobernuaren 2020ko laugarren hiruhilekoko datua ez dago 2019ko hirugarren hiruhilekotik oso urrun (+78 milioi). 2019ko abenduan, uste baino zerga bilketa handiagoaren eskutik superabita zuenez, Iñigo Urkulluren gobernuak erabaki zuen bere zorra ia 600 milioi arintzea.<br />Hori halako bi zorpetu zen iaz, eta aurten ere bide horretatik ari da. Martxoan, 200 milioi euro jaso zituen inbertitzaile pribatuen eskutik, 50 urte barru itzuli beharrekoak. Gainera, iragarri du zor jasangarria deitutakoarekin jarraituko duela: 1.000 milioi euro bildu nahi ditu, «gastu sozialak finantzatzeko».
Lan horretan laguntza bat jaso zuen atzo Gasteizko gobernuak: Standard & Poor’s kalifikazio agentziak AA- rating-a berretsi zion atzo haren zorrari. Maila onenetakoa da, eta Espainiako zorrarena baino bi maila gorago dago. Kalifikazio horri esker merke finantzatzen jarraitzeko aukera izango du gobernuak. Jaurlaritzak antzeko neurrian jotzen du zor merkatuetara eta bankuetara bere burua finantzatzeko. Espainiako Bankuaren arabera, 2020 amaieran bere zorraren %47 zuen bankuekin, eta %53, berriz, bere bonuak erosi dituztenekin. Nafarroak, kontrara, askoz gehiago jotzen du finantza erakundeetara (%65) eta gutxiago zo merkatuetara.
Diputazioena, gora
Foru aldundiei dagokienez, 3.012 milioi euro zor zituzten 2020 amaieran, urtebete lehenago baino 230 milioi gehiago (+%8,2). Kasu horretan, urrun dute oraindik beren gehienezko zor kopurua: 3.409 milioi, 2016an. Azken urteetan asko txikitu dute beren zorpetzea, batez ere Espainiako aurrekontuen egonkortasunerako legearen mugen ondorioz; debekatuta izan dute defizita izatea eta, hortaz, kontu orekatuak aurkeztu behar izan dituzte. Debeku hori altxa zion iazko urrian Madrilek, Jaurlaritzarekin lortutako itun baten bitartez. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195684/espainiako-kopako-finalaren-zuzeneko-kontakizun-berezi-bat-egingo-du-berriak.htm | Kirola | Espainiako Kopako finalaren zuzeneko kontakizun berezi bat egingo du BERRIAk | Amaia Puertas telebistako kolaboratzaile realzaleak eta Alex Sardui musikari athleticzaleak partida komentatuko dute zuzenean, eta Imanol Magro kazetaria Sevillatik arituko da. #FinalBatBatera traola erabiliko du BERRIAk. | Espainiako Kopako finalaren zuzeneko kontakizun berezi bat egingo du BERRIAk. Amaia Puertas telebistako kolaboratzaile realzaleak eta Alex Sardui musikari athleticzaleak partida komentatuko dute zuzenean, eta Imanol Magro kazetaria Sevillatik arituko da. #FinalBatBatera traola erabiliko du BERRIAk. | Realak eta Athleticek, Athleticek eta Realak, larunbatean jokatuko duten Espainiako Kopako finala jarraitzeko zuzeneko saio berezi bat egingo du BERRIAren webguneak.
Horretarako, bi laguntzaile edukiko ditu: Amaia Puertas telebistako kolaboratzailea eta realzalea, eta Alex Sardui musikari atlethiczalea. Biek zuzenean kontatuko dute partidan gertatzen dena, eta euren talde kutuna nola ikusten duten azalduko dute, 21:15etik aurrera, eta partida jokatzen den bitartean. Sare sozialetan #FinalBatBatera traola erabiliko dugu, eta jarraitzaileek euren galdera zein iruzkinak bidaltzeko aukera izango dute.
Ez da hori izango kontakizun bakarra. Jarraipen zabala egingo dio BERRIAk finalari, eta, Euskal Herrian izango diren lankideez gain, Sevillara (Espainia) joango da Imanol Magro berriemaile berezia. Hango giroaren, bertako peñen ibileren eta abarren berri emango du.
BERRIAk porra bat antolatu du finalari begira motorrak berotzen hasteko. Irakurleak hemen har dezake parte. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195685/watergateko-lapurretaren-antolatzaileetako-bat-hil-da-gordon-liddy.htm | Mundua | Watergateko lapurretaren antolatzaileetako bat hil da: Gordon Liddy | 90 urte zituen Liddyk, eta Richard Nixon presidentearen aholkularietako bat izan zen. Bost urteko kartzela zigorra bete zuen konspirazioaz, lapurretaz eta entzuketak egiteaz akusatuta. | Watergateko lapurretaren antolatzaileetako bat hil da: Gordon Liddy. 90 urte zituen Liddyk, eta Richard Nixon presidentearen aholkularietako bat izan zen. Bost urteko kartzela zigorra bete zuen konspirazioaz, lapurretaz eta entzuketak egiteaz akusatuta. | AEBetako presidente Richard Nixonen dimisioa eragin zuen Watergate auziaren atzean egon zenetako bat izan zen Gordon Liddy. 90 urte zituen, eta AEBetan bizi zen, Virginian. Haren semeak eman du heriotzaren berri.
1930ean jaio zen Liddy, New Jerseyn. Aurrerago bere autobiografian aitortuko zuenez, Adolf Hitlerren hitzaldiak entzun ohi zituen, gehiengo alemaniarra zuen haren auzoan gehienek bezala. «Herrialde oso bat aldatu eta hura zulotik indartuta ateratzeko indarra duen inor bada, pertsona bat da», idatzi zuen hari buruz Will liburuan.
Zuzenbidea ikasi zuen Liddyk, eta 1968an Nixonen presidentetzako kanpainan aritu zen lanean. Kanpainan egindako lanari esker bere aholkulari aukeratu zuen buruzagi errepublikanoak. Etxe Zurian, eta Howard Huntekin batera, oposizioaren aurkako «gerra zikina» bultzatu zuten, eta muturreko hainbat proposamen bultzatu, Nixonen aurkariak hiltzetik gerraren kontrako mugimendua bultzatzen zutenak bahitzeraino.
Egitasmoetako bat izan zen Alderdi Demokrataren egoitzatik, Watergatetik, haien dokumentuak lapurtzearena. Plana Liddyk berak eta Huntek zuzendu zuten. Auzia argitara atera zenean, biak atxilotu zituzten, lapurretan parte hartu zuten beste bost lagunekin batera. Konspirazioa, lapurreta eta entzuketak egitea egotzi zieten. Hogei urteko kartzela zigorra ezarri zioten Liddyri, baina bost bakarrik bete zituen, 1977an Jimmy Carter presidenteak zigorra barkatu baitzion.
Liddy izan zen akusatuetatik deklaratzeari uko egin zion bakarra. Beranduago, elkarrizketa batean, berriz egingo zukeela esan zuen: «Bizi behar nuen bezala bizi izan naiz». |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195686/emmanuel-macronek-neurriak-gogortuko-dituela-espero-da.htm | Gizartea | Emmanuel Macronek neurriak gogortuko dituela espero da | Neurriak zorrozteko eskatu dio Frantziako Medikuen Ordenak, hirugarren olatuak bigarrena gainditu baitu Frantzian. Goizean Defentsa Kontseilua bildu du Macronek, iragarriko duena trenkatzeko. | Emmanuel Macronek neurriak gogortuko dituela espero da. Neurriak zorrozteko eskatu dio Frantziako Medikuen Ordenak, hirugarren olatuak bigarrena gainditu baitu Frantzian. Goizean Defentsa Kontseilua bildu du Macronek, iragarriko duena trenkatzeko. | 20:00etan mintzatuko da Emmanuel Macron Frantziako presidentea. Frantziako departamendu zenbaitetan intzidentzia tasa 1.000koa da, eta Parisko APHP ospitale sareak esan du ZIUak erabat «gainezka» daudela. APHPko medikuek diote konfinamendurik iragarri ezean artatu beharreko pazienteen artean «hautuak» egin beharko dituztela. Hilaren 18an, 16 departamendutan itxialdia agindu zuen Frantziako Gobernuak. Alta, departamendu horietan, intzidentzia ez da apaltzen, eta eskoletako kasu kopuruak gora egiten segitzen du. Atzo, Stylo Rouges (Idazluma Gorriak) irakasle taldeak Frantziako Hezkuntza ministro den Jean Michel Blanquerren kontrako salaketa bat ezarri zuen, «ikasle eta irakasleen bizia arriskuan jartzeagatik».
Frantziako hedabide nagusien arabera, hiru aukera aztertu dituzte gaur Frantziako agintariek, Emmanuel Macronek bildutako Defentsa Kontseiluan. Lehen aukera: beteta dauden ZIUetako pazienteak beste eskualdeetara garraiatzea, familiari baimenik eskatu gabe, gainezka dauden ospitaleetan presioa «apaltzeko». Kasu horretan, pazientearen familiari aterpetzea eta langabezia partziala ordainduko lioke Frantziako Gobernuak. Bigarren aukera: eskolak ixtea. Erabaki hori hartuz gero, telelana indartzeko aginduko luke Macronek. Hainbat irakaslek eta medikuk eskoletako egoera «katastrofikoa» dela adierazi dute, hala nola Sena Saint-Denis (Ile-de-France) departamenduan. Parisko Anne Hidalgo auzapezak ere galdegin du eskolak ixteko. Hala, Defentsa Kontseiluan trenkatu beharko dute, besteak beste, eskolen itxiera jada konfinatuak diren departamenduetan indarrean ezarriko duten, edo Frantziako Estatu osora hedatuko duten. Azken aukera erabateko konfinamendua ezartzea litzateke, Frantziako Estatu osoan. Orain arte, Macronek saihestu nahi izan duen aterabidea da, baina geroz eta mediku eta epidemiologo gehiagok eskatzen diote neurri hori hartzeko, egoerak ez dezan okerrera egin. Hirugarren aukera indarrean ezarriz gero, beraz, Ipar Euskal Herriko hirugarren itxialdia izango litzateke.
Gabriel Attal Frantziako Gobernuko bozeramaileak baieztatu du goizeko Defentsa Kontseiluak «erabakiak hartu» dituztela. Erran duenez, datozen asteak «gogorrak» izango dira, baina txertaketa kanpainak «esperantza izpi bat» ekartzen duela gaineratu du. Halere, ez du informazio gehiagorik eman bilkura horretan hartutako neurriei buruz.
Ipar Euskal Herriari dagokionez, Pirinio Atlantikoetako intzidentzia tasak 7,6ko igoera izan du hiru eguneko tartean, 76,4tik 84ra igo baita. Eskualdeko Osasun Agentziaren arabera birusaren zirkulazioa emendatzen ari da «aldaerengatik», eta «bat-bateko goratze bat» gerta daitekeela erran dute, orain arte lortutako immunizazioa apala baita Akitania Berriako Eskualdean. Oraingoz, Ipar Euskal Herrian eskolak irekiak dira, eta herritarrek etxeratze agindua bete behar dute, 19:00etatik 06:00etara. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195687/ione-belarrak-espainiako-eskubide-sozialen-eta-2030erako-agendaren-ministro-kargua-hartu-du.htm | Politika | Ione Belarrak Espainiako Eskubide Sozialen eta 2030erako Agendaren ministro kargua hartu du | Unidas Podemoseko politikari nafarrak Pablo Iglesiasen lekukoa hartuko du. | Ione Belarrak Espainiako Eskubide Sozialen eta 2030erako Agendaren ministro kargua hartu du. Unidas Podemoseko politikari nafarrak Pablo Iglesiasen lekukoa hartuko du. | Hartu du Espainiako ministro kargua Ione Belarrak (Iruñea, 1987). Pablo Iglesias Unidas Podemoseko liderrak joan den martxoaren 15ean jakinarazi zuen gobernua utzi eta maiatzaren 4an egitekoak diren Madrilgo autonomia erkidegoko hauteskundeetarako hautagai izango dela. Iglesiasek berak gomendatu zuen Belarra kargurako, eta Eskubide Sozialen eta 2030erako Agendaren ministroa izango da UPko kidea.
Gaur goizean egin du zin Espainiako Konstituzioaren gainean, Espainiako errege-erreginak bizi diren Zarzuela jauregian (Madril). Jarraian egin dute Iglesiasek ministroen lekukoa pasa dion ekitaldia. Belarrak Nadia Calviñorekin eta Yolanda Diazekin batera hartu du kargua; Calviño bigarren presidenteordea bilakatuko da, eta Diaz, hirugarrena. Azken aldietan ohikoa den moduan, Espainiako Konstituzioaren parean eta ikur erlijiosorik gabe egin dute zin.
Belarrak adierazi du Espainia «une historiko bat» bizitzen ari dela, eta etorkizunean izango dituen erronkak zehaztu ditu: «Gizartea eraldatu behar dugu zaintza, ekologia eta feminismoa erdigunean jartzeko».
Podemosen, hasieratik
Aurrerantzean lau euskal herritar egongo dira Espainiako Ministroen Kontseiluan: Belarra, Isabel Zelaa (Hezkuntza), Fernando Grande Marlaska (Barne) eta Arancha Gonzalez Laia (Atzerri). Belarra 2016ko urtarriletik da diputatua Espainiako Kongresuan, eta, behin PSOEk eta UPk koalizio gobernua osatuta, 2030erako Agendaren estatu idazkari izendatu zuten iazko urtarrilean.
Politikagintzan hasi aurretik, migrazio esperientziekin, generoarekin eta mugimendu sozialekin loturiko ikerketak egin zituen, eta, besteak beste, SOS Arrazakeriako eta Gurutze Gorriko boluntarioa izan zen. Madrilgo Unibertsitate Autonomoan Psikologiako lizentzia lortu zuen 2012an, eta, hain zuzen, fakultate hartan ezagutu zuen Irene Montero, egun Berdintasun ministroa dena. Haien arteko harremana estua da; adinkideak dira ia —Montero urtebete gazteagoa da—, eta eskutik egin dute bidea politikagintzan. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195688/kalean-hildako-azken-etxegabea-gogoan-hartu-dute-bilbon.htm | Gizartea | Kalean hildako azken etxegabea gogoan hartu dute Bilbon | Beste Bi plataformak neurriak eskatu ditu «pertsona gehiago hil ez daitezen». | Kalean hildako azken etxegabea gogoan hartu dute Bilbon. Beste Bi plataformak neurriak eskatu ditu «pertsona gehiago hil ez daitezen». | Fatima zuen izena, kalean bizi zen, gizarte zerbitzuen arta jasotzen zuen, eta oso ezaguna zen Bilboko etxerik gabekoez arduratzen direnen artean. Joan den ostiralean zendu zen, Bilbo Zaharreko Hiru Zutabe plazan. Ez da aurtengo lehena izan: duela bi aste inguru, etxerik gabeko beste pertsona bat hil zen Bilbon, Peter izeneko 23 urteko gazte poloniarra.
Beste Bi plataforma osatzen duten 24 elkarteek elkarretaratze bat eta omenaldi bat egin diote Fatimari, Bilboko Areatzan. Haren irribarrea gogoratu dute, mundu guztiari maitea esateko zuen ohitura, leku guztietara korrika joaten zela «denborak ihes egiten ziola jakingo balu bezala; orain bera baino azkarragoa izan da, eta Fatimak kalean aurkitu du heriotza».
«Handienetako bat abiatu da», esan dute haren lagunek; «musu bat idazle analfabeto onenarentzat. Hemen zure hurrengo gutunaren zain egongo gara».
Hildakoa gogoratzeaz gain, Beste Bi plataformako kideek nabarmendu dute kalean bizi direnak pairatzen ari diren egoera latza: «Urtebete igaro da COVID-19aren egoerari aurre egiteko neurriekin hasi ginenetik. Gizarte osoak zailtasunez bizi du egoera, kalean bizi diren pertsonek ere bai. Pandemia hasi zenetik, gero eta etxerik gabeko egoera gehiago agertzen ari dira». Plataformak dioenez, «pertsonak alde batera uzten dituen sistema bidegabe baten ondorio» da zenbait herritarrek etxerik gabe bizi behar izatea.
Plataformak dei egin dio gizarteari «etxerik gabeko pertsonek pairatzen duten gizarte bazterketa hori ikusi, entzun, eta berea dela senti dezan». Instituzioei ere eskaera bat egin diete: «Gizarte zerbitzuen zorroa modu eraginkorrean handitzeko, estrategia orokorra eguneratu eta aktibatzeko, Euskadin etxe gabetasuna errotik kentzeko». Zehazki, eskatu dute udalerri guztietan «gizarte erroldatzea» abian jar dezatela, «pertsona guztiek gizarte eskubideak eta prestazioak eskuratzeko ezinbesteko tresna baita».
Etorkizunerako asmoak ere azaldu dituzte Beste Bi plataformakoek: «Berriz ere kalean hildako inor omentzera irten behar ez izatea», eta Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalean etxebizitzarako eskubideaz azaltzen dena «egia» bihurtzea.
Elkarretaratzea amaituta, beste omenaldi xumeago bat egin diote Fatimari, hil zeneko tokian: han loreak jarri, eta kandelak piztu dituzte.
2006an sortu zen Beste Bi plataforma, eta etxebizitza eskubidearen eta gizarte bazterketaren arloan eta etxerik gabekoen alde lan egiten duten 24 elkartek osatzen dute. Besteak beste, Bizkaiko Caritas, CEAR, Munduko Medikuak, Hiesaren Kontrako Bizkaiko Batzordea eta beste zenbait elkarte daude plataforman. Aspalditik, elkarretaratze eta omenaldi bat egien dute Bilbon etxerik gabeko pertsona bat hiltzen den bakoitzean.
Joan den martxoaren 12an beste etxegabe bat hil zen Bilbon, 23 urteko gazte poloniarra. Piotr zuen izena, baina Uribarri auzoan Peter deitzen zioten. Oso ezaguna zen Bilbon, askotan egoten zelako kalean gitarra jotzen. Martxoaren 22an eman zuten haren heriotzaren berri. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195689/gorpuzki-batzuk-topatu-dituzte-getxoko-arrigunaga-hondartzan.htm | Gizartea | Gorpuzki batzuk topatu dituzte Getxoko Arrigunaga hondartzan | Auzitegi medikuak ikertzen ari dira ea bateragarriak diren joan den urtarrilean leku berean aurkitutako gorpuzkiekin | Gorpuzki batzuk topatu dituzte Getxoko Arrigunaga hondartzan. Auzitegi medikuak ikertzen ari dira ea bateragarriak diren joan den urtarrilean leku berean aurkitutako gorpuzkiekin | Gorpuzki batzuk topatu zituzten atzo Getxoko Arrigunaga hondartzan (Bizkaia), eta auzitegi medikuak ikertzen ari dira ea bateragarriak diren joan den urtarrilean leku berean topatutako gorpuzkiekin. Abenduaren 24an Barakaldon (Bizkaia) desagertutako pertsona batenak ziren duela bi hilabete topatutako gorpuzkiak, eta, horren harira, Ertzaintzak gizon bat atxilotu zuen martxoaren 8an Barakaldon, azaldu ziren gorpuzkiekin zerikusia zuelakoan. Horrez gain, Ertzaintzak gorpuzkiak zituzten bi poltsa aurkitu zituen martxoaren 8an Bilboko itsasadarrean, Ibaizabal ibaian, eta Arrigunagako kasuarekin lotura izan zezaketela adierazi zuen Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak.
El Correo egunkariak kaleratu du atzo gorpuzkiak topatu zituztela Arrigunagan, eta adierazi du Ertzaintzaren urpekariak eta txakurrak hondartza miatzen ari direla gorpuzki gehiago topatzeko. |
2021-4-1 | https://www.berria.eus/albisteak/195690/espainiako-kopako-finalaren-zuzeneko-kontakizun-berezia-egingo-du-berriak.htm | Kirola | Espainiako Kopako finalaren zuzeneko kontakizun berezia egingo du BERRIAk | Amaia Puertas telebistako kolaboratzaile realzaleak eta Alex Sardui musikari athleticzaleak partida komentatuko dute zuzenean, eta Imanol Magro kazetaria Sevillatik arituko da. #finalbatbatera traola erabiliko du BERRIAk. | Espainiako Kopako finalaren zuzeneko kontakizun berezia egingo du BERRIAk. Amaia Puertas telebistako kolaboratzaile realzaleak eta Alex Sardui musikari athleticzaleak partida komentatuko dute zuzenean, eta Imanol Magro kazetaria Sevillatik arituko da. #finalbatbatera traola erabiliko du BERRIAk. | Realak eta Athleticek, Athleticek eta Realak, larunbatean jokatuko duten Espainiako Kopako finala jarraitzeko zuzeneko saio berezi bat egingo du BERRIAren webguneak.
Horretarako, bi laguntzaile edukiko ditu: Amaia Puertas telebistako kolaboratzailea eta realzalea, eta Alex Sardui musikari atlethiczalea. Biek zuzenean kontatuko dute partidan gertatzen dena, eta euren talde kutuna nola ikusten duten azalduko dute, 21:15etik aurrera, eta partida jokatzen den bitartean. Sare sozialetan #finalbatbatera traola erabiliko dugu, eta jarraitzaileek euren galdera zein iruzkinak bidaltzeko aukera izango dute.
Ez da hori izango kontakizun bakarra. Jarraipen zabala egingo dio BERRIAk finalari, eta, Euskal Herrian izango diren lankideez gain, Sevillara (Espainia) joango da Imanol Magro berriemaile berezia. Hango giroaren, bertako peñen ibileren eta abarren berri emango du.
BERRIAk porra bat antolatu du finalari begira motorrak berotzen hasteko. Irakurleak hemen har dezake parte. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195691/48-pertsona-hil-dira-birusarekin-azken-astean-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 48 pertsona hil dira birusarekin azken astean Hego Euskal Herrian | 10.843 PCR eta antigeno proba egin dira, eta 792 positibo atzeman dituzte, herenegun baino 107 gehiago. Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilariak lurraldeko egoera «kezkagarria» azpimarratu du. | 48 pertsona hil dira birusarekin azken astean Hego Euskal Herrian. 10.843 PCR eta antigeno proba egin dira, eta 792 positibo atzeman dituzte, herenegun baino 107 gehiago. Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilariak lurraldeko egoera «kezkagarria» azpimarratu du. | Eten egin da koronabirusarekin hildakoen kopuruaren beheranzko joera Hego Euskal Herrian. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, azken astean, martxoaren 22tik 28ra bitartean, Hegoaldean 48 pertsona hil dira COVID-19ak jota, aurreko astean baino hamabost gehiago, eta heriotza horiek batez ere Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan erregistratutakoak izan dira. Zehazki, 43 pertsona hil dira eremu horietan, eta gainontzeko bost kasuak Nafarroakoak dira. Martxoko lehen astean jaso zuten azkenekoz horrelako kopuru bat.
Hildakoen kopuruaren goranzkoaren adierazle da positiboen igoera ere. Martxoaren 11n hartu zuen kurbak goranzko joera, eta ordutik ez du norabidea aldatu. 10.845 PCR proba eta antigeno test egin zituzten atzo Osakidetzako eta Osasunbideko osasun langileek, eta, guztira, 794 positibo atzeman zituzten, herenegun baino 109 gehiago. Kasu horietatik gehienak Bizkaian erregistratu dituzte: 297. Gipuzkoan, 210 izan dira; Nafarroan, 163; eta Araban, 118. Gainontzeko sei kasuak EAEtik kanpo bizi diren herritarren artean atzemandakoak dira, Jaurlaritzaren arabera. Eta positiboen portzentajea, berriz, %7,32 da.
Santos Indurain Nafarroako Gobernuko kontseilariak azken egunetako datuen berri eman du, eta adierazi du egoera «kezkagarria» dela, hala nola azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko 281 positibo atzeman dituztela argudiatuta, eta joera «goranzkoa» dela erantsita. «Deigarria bezain kezkagarria iruditzen zaigu laugarren olatuan intzidentziak izan duen azkartasuna, eta, gainera, hiru astean hirukoiztu egin da kasuen kopurua». Kopuru horietan Erresuma Batuko aldaerak izandako eragina ere aipatu du: kasuen %95 osatzen du Nafarroan. Beraz, gogorarazi du «oso beharrezkoa» dela arauak betetzea, agerraldiak «interakzio sozial handi baten isla» direla iritzita.
Hegoaldeko erietxeetako egoerari dagokionez, gobernuek emandako datuen arabera, guztira, 468 pertsona daude ospitaleratuta. Horietatik 364 gela arruntetan daude, eta 104, ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan. Kopuruei dagokienez, herenegungo datuak baino apalagoak dira, baina ospitaleratuta daudenen pertsonen kurbak, oro har, goranzko joerari eusten dio. Martxoaren 21ean hartu zuen norabide hori. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195692/aste-santuan-errepideetako-kontrolak-zorroztuko-dituzte-hegoaldean.htm | Gizartea | Aste Santuan errepideetako kontrolak zorroztuko dituzte Hegoaldean | Itxiera perimetrala betearazteko, errepideetan kontrolak areagotuko dituzte Ertzaintzak, Polizia Nazionalak eta Guardia Zibilak. | Aste Santuan errepideetako kontrolak zorroztuko dituzte Hegoaldean. Itxiera perimetrala betearazteko, errepideetan kontrolak areagotuko dituzte Ertzaintzak, Polizia Nazionalak eta Guardia Zibilak. | Aste Santuetako opor egunetan errepideetako kontrolak indartuko dituzte Hego Euskal Herrian Ertzaintzak, Polizia Nazionalak eta Guardia Zibilak, ezarritako itxiera perimetralak betearazteko. Kontrolak aldizkakoak izango direla adierazi dute. Jose Luis Aristi Nafarroarako Espainiako Gobernuko ordezkariak adierazitakoaren arabera, 300 kontrol inguru ezarriko dituztela herrialdean Polizia Nazionalak eta Guardia Zibilak. Gainera, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi du perimetralki itxita dauden herrietan ere jarriko dituela kontrolak.
Mugikortasun neurriek EAE Euskal Autonomia Erkidegoaren eta Nafarroaren arteko joan-etorriak debekatzen dituzte, eta hori betearaztea dute helburu jai egunetan ezarriko diren kontrolek. Era berean, baimenduta dauden lekualdatzeetan «zuhurrak» izateko eskatu die herritarrei Sonia Diaz de Corcuera Eusko Jaurlaritzako Trafiko zuzendariak. Adierazi du herri turistikoetan jende pilaketak saihestu behar direla, «kutsatuen kopurua asko igo ez dadin». Gogorarazi dute joan-etorriak murriztea dela helburua; beraz, «beharrezkoa» ez den lekualdatzerik ez egiteko eskatu dute. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195693/hirugarren-urtez-jarraian-donostian-banatuko-ditu-eguzkiak-repsol-gidak.htm | Bizigiro | Hirugarren urtez jarraian Donostian banatuko ditu eguzkiak Repsol gidak | Apirilaren 12an egingo da ekitaldia, eta Eneko Atxak jaso du Repsol Gidaren Eguzki jasangarria sari berria. Pandemiaren ondorioz ostalaritzak bizi duen egoera dela eta, sektoreko langileek egin duten ahalegina ere aitortu nahi izan dute aurkezpenean. | Hirugarren urtez jarraian Donostian banatuko ditu eguzkiak Repsol gidak. Apirilaren 12an egingo da ekitaldia, eta Eneko Atxak jaso du Repsol Gidaren Eguzki jasangarria sari berria. Pandemiaren ondorioz ostalaritzak bizi duen egoera dela eta, sektoreko langileek egin duten ahalegina ere aitortu nahi izan dute aurkezpenean. | Aurten ere Repsol Gida sariak Donostian izango dira, hirugarren urtez jarraian, Maria Ritter Repsol Gidako zuzendariak adierazi duenez. Apirilaren 12an izango da ekitaldia, eta bertan banatuko dituzte sariak. Aurtengo berrikuntza nagusia Jasangarritasunaren eguzkia sari berezia da, eta Ritterrek aurreratu duenez, Eneko Atxa sukaldariari emango diote, Azurmendi jatetxean egindako lanagatik. Bereizgarri horrekin saritu nahi dituzte ingurumenaren gaineko eragina murrizten laguntzen duten proiektu gastronomikoak, eta baita gertuko ekoizleekin lana sustatu eta euren negozioaren planteamenduan jasangarritasunaren aldeko apustua egin dutenak ere. Gaur azpimarratu dute Atxak naturarekin bizitzen jakin duela, gertuko baliabideak «aprobetxatuz» eta «ekoizle artisauekin» lan eginez. Hurrengo urteetan ere banatuko da sari berezi hori, Alimentos de España egitasmoarekin batera.
Sarituak aukeratzeko 50 ikuskari baino gehiagok urte osoan zehar egin duten lana ere azpimarratu du Ritterrek, eta azaldu du target guztientzako aukerak ematea oso garrantzitsua dela sarituak aukeratzerako orduan: «Okasio bakoitzerako aukera egoki bat egon dadin nahi dugu: egunerokoan bazkaltzeko agian eguzki bat daukan jatetxe bat aukeratu ahal izango du erabiltzaileak, edo egun berezi baterako bi edo hiru eguzki dituen bat». Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, orain arte 87 eguzki banatu dituzte 55 jatetxeetan, eta zuzendariak aurreratu duenez, aurten ere emaitza «onak» izango omen dira hiru lurraldeetan.
Gastronomiaren garrantzia ere nabarmendu dute ekitaldian, eta aurtengo egoerak gizartea jatetxeen garrantziaz ohartarazi duela azpimarratu du Ritterrek: «Guztiok konturatu gara ze garrantzi daukan gastronomiak. Jateaz gain, bizitzeko eta harremantzeko modu bat da». COVID-19ak ostalaritzan izan duen eragina ere aipatu du, eta baita ostalaritzako langileen «ausardia» goraipatu ere. Gure sukaldeak ez dira itzaltzen lemapean, ostalaritzak egindako lana aitortu nahi izan du: «Zailtasunak zailtasun, sukaldeak piztuta egon dira oso luze egin zaigun urte honetan».
Apirilaren 12an egingo den ekitaldian ere, segurtasun neurriak zorrotz beteko direla azaldu du Repsol Gidaren zuzendariak. Horretarako, Eusko Jaurlaritzaren Turismo Sailak eta Repsol Gidak Jarraipen eta Ebaluazio Batzorde bat sortu dute. 120 txef inguru gonbidatu dituzte, baina guztiek PCR zein antigeno probak egin beharko dituzte ekitaldira sartu aurretik. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195694/supermerkatuetako-langileek-eskatu-dute-txertaketa-talde-espezifikoetan-sar-ditzaten.htm | Gizartea | Supermerkatuetako langileek eskatu dute txertaketa talde espezifikoetan sar ditzaten | Eusko Jaurlaritzako Bilboko ordezkaritza parean bildu dira, eta txertaketa plangintzan sar ditzaten eskatu diote. | Supermerkatuetako langileek eskatu dute txertaketa talde espezifikoetan sar ditzaten. Eusko Jaurlaritzako Bilboko ordezkaritza parean bildu dira, eta txertaketa plangintzan sar ditzaten eskatu diote. | Supermerkatuetako langileak txertaketa planean lehenetsi ez izana salatu dute sektoreko zenbait langilek Eusko Jaurlaritzako Bilboko ordezkaritzaren aurrean, eta talde espezifikoen barruan sar ditzaten eskatu diete. Gehitu dute Jaurlaritzak ez duela erabakia publiko egin, enpresei telefonoz jakinarazi ziela.
Protestaren arrazoia Eusko Jaurlaritzak txertaketa plangintzan hartutako azken erabakia izan da. Izan ere, AstraZenecaren txertaketa plangintzan hurrengo taldeko parte badira ere, adinaren irizpideak jarraituko dituztela jakinarazi zuen Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Hori horrela, ez dituzte txertatuko gainontzeko funtsezko sektoreen langileen erritmoan.
ELA sindikatuak langileen eskaera bera egin dio Jaurlaritzari, eta adierazi du supermerkatuetako langileak "etengabe" daudela arriskuan, eta "defentsako lehen lerroan" daudela oraindik ere. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195695/estudiantes-lointek-gernika-gaur-titulurako-lehen-kanporaketan.htm | Kirola | Estudiantes-Lointek Gernika gaur, titulurako lehen kanporaketan | Bi partidara izango da, eta biak irabazi ezean, puntu aldeak erabakiko du zein igaroko den finalerdietara. Itzulikoa igandean da, Gernikan. | Estudiantes-Lointek Gernika gaur, titulurako lehen kanporaketan. Bi partidara izango da, eta biak irabazi ezean, puntu aldeak erabakiko du zein igaroko den finalerdietara. Itzulikoa igandean da, Gernikan. | Lointek Gernikak gaur ekingo die Lehen Mailako titulua irabazteko kanporaketei. Aurrenekoa jokatuko du, final-laurdenetakoa, Movistar Estudiantesen aurka. Joanekoa dute gaur jokoan, Madrilen (19:30), eta itzulikoa datorren igandean izango da, Malosten (21:00).
Finalerdietara igaroko da bi partidetan puntu aldearen jabe egiten dena, biak irabazi ezean. Ez dira biak irabazi beharko ezinbestean. Bat irabazi eta bestea galdu, baina puntu aldea fabore duen taldeak egingo du aurrera.
Ligan, bitan jokatu dute elkarren aurka denboraldi honetan, eta bietan Gernikak irabazi du: Malosten, 77-74, eta Madrilen, 53-64. Jokoan antzera ibiltzen dira bi taldeak, abilak baitira kontraerasoan jokatzen.
Zaleen presentzian bada aldea. Izan ere, Madrilen Estudianteseko zaleek aukera izango dute Wizink Center pabilioira sartzeko, baina Malostera ezingo dira bildu Gernikakoak, Eusko Jaurlaritzak ez duelako horretarako baimenik ematen; ez saskibaloian, ez beste kiroletan.
Gainontzeko hiru kanporaketak ondorengo hauek dira:
-Kanaria Handia-Perfumerias Avenida (gaur eta larunbatean) -Ensino-Valentzia (bihar eta igandean) -Tenerife-Girona (gaur eta larunbatean) |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195696/euskal-preso-bat-euskal-herriratuko-dute-bi-hurbildu-eta-bertze-bi-mugitu.htm | Politika | Euskal preso bat Euskal Herriratuko dute; bi hurbildu, eta bertze bi mugitu | Bakartze moduluetatik atera dituzte horietan zeuden azken presoak: Iñaki Reta, Marixol Iparragirre eta Jurdan Martitegi. | Euskal preso bat Euskal Herriratuko dute; bi hurbildu, eta bertze bi mugitu. Bakartze moduluetatik atera dituzte horietan zeuden azken presoak: Iñaki Reta, Marixol Iparragirre eta Jurdan Martitegi. | Espainiako Espetxe Erakundeek jakinarazi dutenez, bertze preso bat Euskal Herriratuko dute; bi Euskal Herri inguruko kartzeletara hurbilduko dituzte, eta bertze bi mugitu eginen dituzte. Angel Lopez Anta da Euskal Herriratuko dutena: Mansillako espetxetik (Leon, Espainia, 370 kilometro) Zaballakora ekarriko dute (Araba). Xabier Zabalo Valladolideko kartzelatik (Espainia, 350 kilometro) Logroñora hurbilduko dute (170 kilometro), eta hara eramanen dute Aitor Olaizola ere: orain arte Dueñasen zegoen (310 kilometro). Irantzu Gallastegi eta Xabier Garcia Gaztelu euskal presoak, berriz, Huelvatik (Andaluzia, Espainia, 1.000 kilometro) Estremerara mugituko dituzte (520 kilometro). Gainera, iragarri dute Olaizola, Zabalo eta Lopez Anta bigarren graduan jarriko dituztela.
Mugimendu horiek eta aitzinetik iragarritako batzuk gauzatuta, hutsik geldituko dira Huelvako eta Lamako espetxeak, eta, azken horrekin, preso bakarra geldituko da Galizian: Curtisen. Etxerat-ek jakinarazi duenez, bertzalde, aste honetan hurbiltzea iragarria zuten zazpi preso eraman dituzte helmugako kartzelara: zehazki, Diego Ugarte Lopez de Arkaute eta Fernando Garcia Jodra Mansillara eraman dituzte (370 kilometro); Mattin Sarasola eta Beñat Aginalade, Dueñasera; Gurutz Agirresarobe Pagola, Logroñora; Ana Belen Egues, Villabonara (385 kilometro), eta Eneko Goieaskoetxea Arronategi, Duesora (170 kilometro). AEMrekin loturiko Jon Kepa Preciado euskal presoa ere Dueñasera mugitu dute asteon. Mugimendu horiekin, beraz, jada ez dago euskal presorik Jaengo, Kordobako, Lamako eta Murtzia I espetxeetan. Aitzinetik euskal presorik gabe ziren Algecirasko, Cacereseko eta Badajozko espetxeak ere.
Bakartzea, bukatuta
Etxerat-ek jakinarazi duenez, halaber, bakartze moduluetan jada ez dago euskal presorik. Soto del Realgo kartzelan zeuden Iñaki Reta, Marixol Iparragirre eta Jurdan Martitegi, eta horiek izan dira horrelako ziegetan egon diren azken euskal presoak, senideen elkartearen arabera —gaur egun, Martutenen dago Martitegi, eta Alcalan Iparragirre—. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195697/beceko-txertaketa-guneak-egunero-5000-txerto-jartzeko-gaitasuna-izango-du.htm | Gizartea | BECeko txertaketa guneak egunero 5.000 txerto jartzeko gaitasuna izango du | Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak jakinarazi du «laster» jarriko dela martxan txertaketa gunea, eta erantzun «azkarra eta eraginkorra» ematea ahalbidetuko duela. | BECeko txertaketa guneak egunero 5.000 txerto jartzeko gaitasuna izango du. Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak jakinarazi du «laster» jarriko dela martxan txertaketa gunea, eta erantzun «azkarra eta eraginkorra» ematea ahalbidetuko duela. | Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak agerraldia egin du gaur Eusko Legebiltzarreko Osasun batzordean, eta beste txertaketa gune baten berri eman du. BECen ezarriko dute gunea (Barakaldo, Bizkaia), 65 urtetik beherakoak txertatzeko, eta jakinarazi du egunero 5.000 dosi jartzeko gaitasuna izango duela. Haren arabera, era horretan, erantzun «azkarra eta eraginkorra» emateko aukera egongo da. Ez du data zehatzik aipatu, baina ohartarazi du txertaketa eremua «laster» jarriko dutela martxan.
Kanpainako datu gehiago ere eskaini ditu. Emandako datuen arabera, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 369.462 dosi jarri dira orain arte, eta erantsi du hurrengo egunetan ere txertoak ematen jarraituko dutela, tartean jaiegunak egon arren. Izan ere, zehaztu du AstraZenecaren txerto kopuru bat iritsiko dela ostiralean hiru lurralde horietara. 52.000 dosi izango dira, eta 65 urtetik beherakoei emango zaie. Gainontzean, helduenei Pfizer eta Modernoa txertoak ematen jarraituko dute. |
2021-4-5 | https://www.berria.eus/albisteak/195698/sibari-republic-euskal-herrian-egindako-goi-mailako-kosmetika.htm | albisteak | Sibari Republic, Euskal Herrian egindako goi mailako kosmetika | Sibari Republic Euskal Herrian egindako goi mailako kosmetika Donostiara iritsi da, aldi baterako dendarekin. Produktuak %50eko deskontuarekin eskuratuko dituzu apirilaren 10era arte. | Sibari Republic, Euskal Herrian egindako goi mailako kosmetika. Sibari Republic Euskal Herrian egindako goi mailako kosmetika Donostiara iritsi da, aldi baterako dendarekin. Produktuak %50eko deskontuarekin eskuratuko dituzu apirilaren 10era arte. | Sibari Republicen aldi baterako denda martxoaren 20an ireki zen, eta arrakasta handia lortzen ari da donostiarren artean, Gasteizen eta Bilbon gertatu zen bezala. Hernani kaleko 12. zenbakiko pop-up dendan, euskal enpresak azala zaintzeko dituen produktu guztiak eskaintzen ditu, %50ean, larunbat honetara arte, 10:30-14:00 eta 16:00-20:30 ordutegian.
Abangoardiako euskal teknologia, zure azalaren zerbitzura:
Science & Cosmetics da euskal enpresa honen eslogana; izan ere, Sibari Republicen atzean i+Med talde bioteknologikoa dago. I+Med I+G arloan espezializatutako enpresa bat da, aplikazio farmakosanitarioetarako azido hialuronikoko nanohidrogelen garapenean aditua. I+Med-eko talde zientifikoak azalaren zaintzaren eta osasunaren zerbitzura jarri zituen bere ezagutza eta teknologia guztia, eta lerro oso bat garatu du azido hialuronikoa osagai izar gisa hartuta.
Lehen ideiatik azken produkturaino, formulazioa, ekoizpena eta ontziratze prozesu guztiak Sibari Republic enpresaren Arabako Parke Teknologikoko instalazioetan egiten dira.
Eraginkortasun frogatua duten 0 km-ko produktuak:
Sibari Republicek azala zaintzeko bost produktu eskaintzen ditu. Serum Origin izenekoa da markaren produktu izarra: Gabonetan, gehien bilatutako oparia izan zen Bilbon. Eta ez da harritzekoa; izan ere, efektu konpontzaile eta hidratatzailea du, zimurrak eta neke-zantzuak prebenitzen ditu, azalari argitasuna bueltatzen dio eta zimurrak bete egiten ditu. Hori guztia lau asteren buruan ikus daiteke ageriko emaitzetan, laborategi independenteek bermatuta. Bere prezioa 115 eurokoa da, baina orain 57 euroan eros dezakezu Donostiako aldi baterako dendan.
Sibari Republic Serum Origin.SIBARI REPUBLIC
Kosmetika ez da edertasuna, osasuna baizik:
Euskal enpresaren premisa da hori, batzuetan ahaztu egiten baitzaigu larruazala gorputzeko organorik handiena dela eta kanpoko erasoen aurrean dugun lehen babes-hesia. Kosmetika gure azala ahalik eta ondoena ulertzen eta zaintzen laguntzen digun zientzia da. Sibari Republicen produktuek zure azalak osasuntsu egoteko behar duen guztia dauka: haren babes-hesi naturala zaindu, eta, aldi berean, kanpoko faktoreek sortutako zimurrak eta kalteak zuzentzen dituzte.
Ciclo Treatment markako produktu guztiak aurkitu ahal izango dituzun pack ideala da, eta, gainera, orain oso prezio berezian gozatu ahal izango dituzu, jatorrizko prezioa 320 eurokoa baita, eta pop-upean, berriz, 160 eurokoa.
Sibari Republic Ciclo Treatment.SIBARI REPUBLIC
Gazte-iturri den azido hialuronikoa:
Azido hialuronikoa larruazalaren osagai nagusietako bat da, baina 25 urtetik aurrera kontzentrazioa murriztu egiten da, eta, beraz, azala deshidratatuago egoten hasten da, bolumena galtzen du eta lehen zimurrak agertzen dira. Sibari Republicen produktuak gure azalak behar duen azido hialuroniko hori ordezten du zimurrak betez, irmotasuna itzuliz eta azalaren hidratazio naturala orekatuz.
Sibari Republic zain duzu Hernani kaleko 12. zenbakian, apirilaren 10era arte, 10:30-14:00 eta 16:00-20:30 ordutegian. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195699/baheketak-eginen-dituzte-arguedasen-eta-urdiainen.htm | Gizartea | Baheketak eginen dituzte Arguedasen eta Urdiainen | Nafarroako Gobernuak guztira 1.430 lagun deitu ditu COVID-19a atzemateko testak egitera. Ostiralean eginen dituzte, goizez eta arratsaldez. | Baheketak eginen dituzte Arguedasen eta Urdiainen. Nafarroako Gobernuak guztira 1.430 lagun deitu ditu COVID-19a atzemateko testak egitera. Ostiralean eginen dituzte, goizez eta arratsaldez. | Koronabirusaren transmisioa etetea helburu, Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak baheketa masiboak deitu ditu herrialdeko beste bi herritan: Arguedasen eta Urdiainen. Ostiralean eginen dituzte. Foru gobernuak azaldu duenez, azken egunotan kutsatzeen goraldia nabarmena izan da bietan.
Arguedaseko herritarrei dagokienez, Osasunbideak bi adin tarteko biztanleak deitu ditu probak egitera: 15-29 urtekoak eta 45-46 urtekoak. Udalaren arabera, adin tarte horietako 870 herritar dira Arguedasen. Testak herriko Miguel Indurain kiroldegian eginen dituzte, goizeko 8:00etatik arratsaldeko 20:00etara.
Halaber, Urdiainen, Osasunbideak 15 urte edo gehiago dituzten herritarrak deitu ditu birusa detektatzeko testak egitera: 560 dira guztira. Frontoian ezarriko dituzte behaketa egiteko postuak, eta goizeko 9:00etatik arratsaldeko 19:00ak arte arituko dira zeregin horretan. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195700/zinema-ikerketak-zabaltzea-du-xede-zine-argitalpen-digitalak.htm | Kultura | Zinema ikerketak zabaltzea du xede ‘Zine’ argitalpen digitalak | Urtean bitan plazaratuko dute, eta euskal zinemari bereziki erreparatuko dio, baita zinemak beste diziplina batzuekin dituen harremanei ere. Lehen zenbakia eskura jarri dute jada. | Zinema ikerketak zabaltzea du xede ‘Zine’ argitalpen digitalak. Urtean bitan plazaratuko dute, eta euskal zinemari bereziki erreparatuko dio, baita zinemak beste diziplina batzuekin dituen harremanei ere. Lehen zenbakia eskura jarri dute jada. | Zinemaren inguruko ikerketa lanak sustatzea eta zabaltzea. Helburu horrekin jaio da ZINE: ikerketa zinematografikorako koadernoak argitalpen digitala. Elias Kerejeta Zine Eskolak, Euskadiko Filmategiak eta Donostiako Zinemaldiak elkarlanean jarri dute abian, eta, azaldu dutenez, euskal zinemari arreta berezia eskainiko dio, baita zinemak beste diziplina batzuekin dituen harremanei ere. Interneten plazaratuko dute, urtean bitan —udaberrian eta udazkenean—, eta lehen zenbakia eskuragarri jarri dute dagoeneko, hiru erakundeen webguneetan. Hainbat adituren eskutik, Nestor Basterretxearen eta Maria Jesus Fombellida Tatus-en lanak hartu ditu aztergai oraingoan.
Bi atal nagusi izango ditu argitalpenak. Lehenak bertako nahiz atzerriko adituen jatorrizko ikerlan monografikoak jasoko ditu, eta bigarrenak, berriz, «ikerketa akademikoaren eta sorkuntzaren arteko formatu hibridoak» aztertuko dituenak, Elias Kerejeta Zine Eskolaren Ikerketa Sailak bultzatutako proiektuen ingurukoak.
Euskal zinema da lehen zenbakiko protagonista, eta bi ataletan banatu dituzte bertako edukiak ere. Hala, lehenik, Elixabete Ansa Goikoetxea Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikaleko Estetika Institutuko Ikasketa Gaietarako zuzendari eta irakasle elkartuak egindako azterlan monografikoa dakar: Basterretxearen fabrika: euskal zinema konstruktibista baterako oharrak. Zinemaren eta fabrikaren irudiaren arteko harremanari buruzko azterketaren bidez, «euskal zinema ulertzeko proposamen bat aurkezten da, ikuspegi konstruktibista batetik». Horretarako, adituak abiapuntutzat hartu ditu Nestor Basterretxearen OperacioÌn H filma (1963) eta «euskal zineman komunitatea pentsatzeko formen inguruan problematizatzeko beharra». Bigarren atalean, berriz, Maria Jesus Tatus Fombellida zinemagile amateurrak 1975etik 1985era bitarte filmatutako Gure Herria dokumental sortari erreparatu diote. Enrique Fibla Elias Kerejeta Zine Eskolako ikertzaileak, Benoit Turquety Lausanneko Unibertsitateko irakasle eta zinema amateurrean adituak, eta Sahatsa Jauregi artistak sinatu dituzte atal horretako testuak; nork bere diziplinatik, halako filmek praktika kulturalen mapan duten tokiari buruz gogoeta egin dute. Horiekin batera, Fombellidaren Gure Herria dokumental sortako bederatzi filmen bertsio digital berriak argitaratu dituzte zinema eskolaren webgunean.
Ezagutza berria sortzea
Elias Kerejeta Zine Eskolak hastapenetatik oinarrizko bi helburu dituela gogorarazi du Carlos Mugiro zuzendariak: «Batetik, ezagutzaren transmisioa, bere prestakuntza eskaintzaren bidez gauzatzen dena; eta bestetik, ikerketa, ezagutza berria sortzeko oinarria dena». Horregatik, ikerketari lotutako berariazko sail bat dutela nabarmendu du, eta haren askotariko lanen emaitzak plazaratzeko beste instituzio batzuekin elkarlanean jardun dutela orain arte, hainbat proiektutan. Argitalpen berriak ere asmo berari erantzuten dio, Mugiroren esanetan. «Helburu horri lotuta sortu zen argitalpen akademikoaren ideia, zeinak aukera emango duen eskolan lantzen ari diren ikerketak jasotzeko, eta, batez ere, zinemaren arloan lanean ari diren ikertzaileak gonbidatzeko beren lanen emaitzak jakitera ematera». Argitalpen akademikoa den neurrian, zorroztasun zientifikoz jardungo duela, eta mundu akademikoari zabalik egongo dela gaineratu du zuzendariak.
Zorroztasunean eta kalitatean egin du azpimarra Pablo La Parra eskolako ikerketa sailaren koordinatzaileak, eta beste hiru ezaugarri nabarmendu ditu. Batetik, edonorentzat eskuragarri egongo dela, doan jaitsi ahal izango baita saretik. Bestetik, testuak euskaraz, gazteleraz, eta ingelesez edo frantsesez —jasotako materialen arabera— plazaratuko dituztela. Horri lotuta, azaldu du euskarazko jatorrizko ikerketak eta literatura akademikoa sustatu nahi dituztela posible den guztietan, eta bestela, kalitate handiko itzulpenen alde egingo dutela. «Bada beste helburu bat ere, epe ertain eta luzerakoa: euskarazko corpus bat sortzea ikasketa zinematografikoetan espezializatutako literatura biltzeko». Eta azkenik, argitalpenean parte hartuko duten guztiek, izan egile, itzultzaile edo zuzentzaile, ordainsari bat jasoko dutela ere adierazi du La Parrak: «Aipamenak anekdotikoa dirudien arren, ez da hain gauza ohikoa, lan akademikoan prekarizazio handia baitago».
Halako proiektu batean elkarlanean aritzea «oso naturala» da Euskadiko Filmategiarentzat, Joxean Fernandez zuzendariaren iritziz, «euskal zinema baitago ikerketa ahalegin honen erdigunean». Izan ere, Filmategian ere hainbat ikerketa lerro dituztela zabalik ekarri du gogora, eta bai bakarka bai beste erakunde batzuekin eskuz esku garatzen dituztela. Ildo beretik mintzatu da Maialen Beloki Donostiako Zinemaldiaren zuzendariordea ere, eta jaialdiak urte osoan aurrera eramaten dituen ikerketa proiektuen ardatz berean kokatu du argitalpen berria.
Gipuzkoako zinemagintzaren maila «bikaina» dela adierazi du Harkaitz Millan Kultura diputatuak, eta hori hala izateko arrazoi nagusia «oinarritik egiten den lana» dela gehitu du, instituzioen arteko elkarlana txalotzeaz bat. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195701/zazpi-egoiliar-kutsatu-dira-segurako-egoitza-batean.htm | Gizartea | Zazpi egoiliar kutsatu dira Segurako egoitza batean | Gipuzkoako Foru Aldundiak adierazi du positibo emandako erabiltzaileek ez dutela sintomarik; hala ere, Eibarko ospitalera eraman dituzte, «prebentzioagatik». Bi langile ere kutsatu dira. | Zazpi egoiliar kutsatu dira Segurako egoitza batean. Gipuzkoako Foru Aldundiak adierazi du positibo emandako erabiltzaileek ez dutela sintomarik; hala ere, Eibarko ospitalera eraman dituzte, «prebentzioagatik». Bi langile ere kutsatu dira. | Segurako (Gipuzkoa) San Juan egoitzako zazpi egoiliarrek positibo eman dute PCR proban. Horixe jakinarazi berri du Gipuzkoako Foru Aldundiak. Bere datuen arabera, prebentziozko mapaketa bat egiten ari zirela atzeman dituzte zazpi egoiliarren positiboak, eta beste bi langile ere kutsatu direla azaldu du. Egoiliarrek sintomarik ez badute ere, Eibarko ospitaleko (Gipuzkoa) COVID-19 erreferentzia-zentrora eraman dituzte «prebentzioagatik eta egoitzan birusa zabaltzea eragozteko».
Maite Peña Gizarte Politikako diputatuak jakinarazi du positibo emandako egoiliarrak txertatuta zeudela. Hala ere, gogorarazi du txertatua egoteak ez duela eragozten kutsatzea, gaixoaren sintoma larriak garatzea baino. Gehitu du herrialdeko egoitzetako egoera epidemiologikoa aztertzen ari direla, kasu gehiagorik balego atzeman ahal izateko. Otsailaren 26tik positibo gehiagorik zenbatu gabe zeuden herrialdeko egoitzak. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195702/europako-batzordeak-auzitara-eraman-du-polonia-independentzia-judiziala-ez-errespetatzeagatik.htm | Mundua | Europako Batzordeak auzitara eraman du Polonia, «independentzia judiziala ez errespetatzeagatik» | Bruselak erabakia hartzen duen bitartean kautelazko neurriak agintzeko eskatu dio Europako Justizia Auzitegiari. Varsoviak erantzun du «justifikazio juridikorik gabeko» mugimendua dela. | Europako Batzordeak auzitara eraman du Polonia, «independentzia judiziala ez errespetatzeagatik». Bruselak erabakia hartzen duen bitartean kautelazko neurriak agintzeko eskatu dio Europako Justizia Auzitegiari. Varsoviak erantzun du «justifikazio juridikorik gabeko» mugimendua dela. | Europako Batzordeak auzitara eraman du Polonia, argudiatuta 2019ko abenduan onarturiko erreformak ez duela «independentzia judiziala errespetatzen». Didier Reynders Justizia komisarioaren arabera, aldaketa horiek ez dira «bateragarriak zuzenbide estatuaren nagusitasunarekin», eta horregatik erabaki dute Europako Justizia Auzitegira jotzea: «Poloniako epaileak Europakoak ere» badirelako. Urteak dira Bruselak eta Varsoviak talka egiten dutela sistema judizialaren moldaketengatik, eta baliteke gaur emandako pausoak are gehiago okertzea bien arteko harremana.
«Gobernu nazionalak aske dira sistema judiziala erreformatzeko, baina hori EBren [Europako Batasunaren] hitzarmenak errespetatuta egin behar dute. Hau ez da auzi ideologiko bat», azaldu du Reyndersek, erabakiaren berri emateko prentsaurrekoan. Iragan urtean, batzordeak denbora eman zion Poloniako Gobernuari 2019ko erabakia bertan behera uzteko —2020ko apirilean abiatu zuen zigor prozedura—, baina estatu kideak ez du atzera egin, uste baitu erreforma «bateragarria» dela talde komunitarioaren legeekin.
Sistema judizialaren moldaketa iragan urteko otsailean sartu zen indarrean, eta, besteak beste, Poloniako epaileei eragotzi egiten die zuzenbideari buruzko auziak Europako Justizia Auzitegira eramatea. Horrez gain, batzorde bat osatu zuten Auzitegi Goreneko epaileen independentziaz ebazteko, EBren legeak kontuan hartu gabe: eskumena du horiek behin-behinean kargutik kentzeko, soldata murrizteko edota immunitatea kentzeko.
Luxenburgok erabakia hartu bitartean, Justizia komisarioak uste du beharrezkoa dela kautelazko neurriak hartzea, eta hori egiteko eskatu dio auzitegiari: esaterako, orain arte harturiko erabaki gehienak bertan behera gera daitezen. Urteotan, Poloniako 40 bat epaileri isunak ezarri dizkiete, eta behin-behinean kargutik kendu dituzte gobernuaren erreforma kritikatzeagatik edota Europako Justizia Auzitegiaren erabakiak aplikatzeagatik.
Varsoviak, espero zen bezala, zalantzan jarri du EBren agintea, bere sistema judizialaren aurka egin duelako, argudiatuta «justifikazio juridikorik» gabeko mugimendua izan dela. Sare sozialetan idatzitako mezu batean, Piotr Muller Poloniako Gobernuaren bozeramaileak adierazi du justiziaren administrazioa «jabetza nazionalaren esku» dagoela, eta hori «Poloniako Konstituziotik eta EBren legeetatik» datorrela, ordena horretan.
Asteon, Mateusz Morawiecki Poloniako lehen ministroak Auzitegi Konstituzionalari eskatu dio baiezta dezala herrialdeko legedia EBkoaren gainetik dagoela.
Gobernua kritikak jasotzen ari da
Ez da garai egokian iritsi Europako Batzordearen erabakia, Poloniako Gobernua gero eta kritika gehiago jasotzen ari baita koronabirusaren pandemiaren kudeaketagatik. Kasu berri gehien izaten ari den EBko estatu kideetako bat da, eta txertaketa kanpaina uste baino askoz ere polikiago doa.
Morawieckik iragan asteartean adierazi zuen «txertaketa programa nazionala test bat» dela «estatuaren funtzionamenduarentzat», eta, horri begira, aztertzen ari direla txertaketetarako gune gehiago irekitzea, horiek egiteaz arduratzen diren profesionalen kopurua handitzearekin batera: erizainak, dentistak, farmazietako langileak eta medikuntza ikasleak, esaterako.
«Hilabetero hamar milioi txertaketa egiteko helburua finkatu dut. Hori da gure zeregin nazionala», zehaztu zuen Poloniako lehen ministroak. Baina kopuru hori lortu aurretik are gehiago okertu liteke egoera gobernuarentzat, herritarren pazientzia agortzear baitago indarrean daude neurri murriztaileengatik eta hainbat enpresaren egoeragatik.
Agintean dagoen Eskuin Batua koalizioko kideen arteko harremana, gainera, aspaldidaniko zailena da: PiS Legea eta Justiziaren eta Akordioa eta Polonia Batua alderdi txikien arteko desadostasunek ez diote mesede egin egonkortasun politikoari, eta oposizioko indarrak testuinguru hori baliatu nahian dabiltza beren mesederako.
Inkestek PiSen aldeko babesaren beheranzko joera islatu dute; duela urtebete %47an zegoen, eta, egun, %34ean —2017ko maiatzean egon zen azkenekoz kopuru horretan—. |
2021-4-2 | https://www.berria.eus/albisteak/195703/aberri-egunean-euskal-herria-batera-ren-seinalearekin-bat-egingo-du-berriak.htm | Politika | Aberri Egunean Euskal Herria Batera-ren seinalearekin bat egingo du BERRIAk | Egitasmoaren bideoa entzungai izango da BERRIAren webgunean, eta 12:30ean mezuarekin batera plazetan eta etxean kantatzea proposatu dituen hiru abestiak eskainiko ditu BERRIAk. | Aberri Egunean Euskal Herria Batera-ren seinalearekin bat egingo du BERRIAk. Egitasmoaren bideoa entzungai izango da BERRIAren webgunean, eta 12:30ean mezuarekin batera plazetan eta etxean kantatzea proposatu dituen hiru abestiak eskainiko ditu BERRIAk. | BERRIAk bat egingo du igandean Euskal Herria Batera herri ekinbidearekin: 12:30ean ikusgai eta entzungai izango dira Aberri Egunerako landu duten mezua eta plazetan eta etxean kantatzea proposatu dituen hiru abestiak. Ekinbideak «ikus-entzunezko seinale bat» igorriko du ordu horretan irratietan, tokiko telebistetan eta sarean, besteak beste BERRIAren webgunean, eta hiru abestiak eskainiko ditu, irakurleek abestu ditzaten: Gernikako arbola, Txoria txori eta Ikusi mendizaleak.
Euskal Herria Batera-k Euskal Herri osoan ospatuko du 2021eko Aberri Eguna; oraingoz, 103 ekitaldi daude antolatuta. «Euskal Herri burujabea» aldarrikatuko dute, eta, sustatzaileek azaldu dutenez, «kantua izango da batuko gaituzten keinuetako bat». Iazko Aberri Eguna leiho eta balkoietan ospatu behar izan zuten herritarrek, kantuan, pandemiaren ondorioz Espainia eta Frantziako gobernuek ezarritako itxialdiarengatik. Nolanahi ere, ariketa hura «arrakastatsua» izan zen Euskal Herria Batera herri egitasmoaren ustez, eta, horregatik, berriro batera ospatzeko deia egin du, baina aurtengo apirilaren 4an plazetara jauzi eginez.
12:30etako seinalea «edozein tokitatik» ikusi edo entzuteko deia egin du Euskal Herria Batera-k, baina aurten herriko eta auzoetako plazetan elkartzeko deia ere egin nahi du: «Herrietako plazetan elkartzeko deia egiten dugu, bai seinalea batera entzuteko, bai herriko musikariekin kantaldiak antolatzeko, betiere COVID-19a dela-eta ezarritako osasun irizpideak zorrotz betez», zehaztu zuten antolatzaileek aurkezpenean.
Nolanahi ere, ez dute proposamena «soilik» plazetara mugatu nahi: «Gauden tokian gaudela, etxean, mendian zein hondartzan, Euskal Herrian zein kanpoan, seinalearekin bat egin eta kantatzeko deia egiten dugu». BERRIAren webgunea izango da seinalearekin bat egiteko bideetako bat. Gainera, Aberri Egunean leiho eta balkoiak ikurrinaz eta nafar ikurrez apaintzeko deia egin du Euskal Herria Batera-k. |
2021-3-31 | https://www.berria.eus/albisteak/195704/bidenek-zergak-igoko-dizkie-enpresei-19-bilioiko-inbertsioak-ordaintzeko.htm | Ekonomia | Bidenek zergak igoko dizkie enpresei, 1,9 bilioiko inbertsioak ordaintzeko | Sozietate zerga %21etik %28ra igo nahi du, eta dirua erabili zaintzaileak kontratatzeko, azpiegiturak berritzeko eta I+G gastuak handitzeko | Bidenek zergak igoko dizkie enpresei, 1,9 bilioiko inbertsioak ordaintzeko. Sozietate zerga %21etik %28ra igo nahi du, eta dirua erabili zaintzaileak kontratatzeko, azpiegiturak berritzeko eta I+G gastuak handitzeko | Azken hamarkadetako inbertsio planik anbiziotsuena aurkeztu du AEBetako Gobernuak. Horren bidez, 1,9 bilioi euro inbertitu nahi ditu hurrengo zortzi urteetan, herrialdeko azpiegitura zaharkituak berritzeko, adinekoen eta elbarrien zaintzaileak kontratatzeko eta ikerketa eta formakuntza handitzeko. Hori guztia pagatzeko, Joe Bidenen gobernuak proposatu du sozietate zerga %21etik %28ra igotzea, gutxienez ordaindu beharreko %21eko zerga tasa bat ezartzea multinazionalei, zergak ez ordaintzeko zirrikituak ixtea eta hidrokarburoetako enpresen abantailak kentzea.
Ikusteko dago planak —edo horren zati batek bederen— aurrera egingo ote duen. Demokratek gehiengo estua dute Senatuan eta Ordezkarien Ganberan, baina baliteke haietako batzuentzat gehiegizkoa izatea proposatutako zerga igoera. Demokraten ezkerreko hegalean, berriz, Alexandria Ocasio-Cortez kongresistak ohartarazi du plana motz geratzen dela. Errepublikanoen aldetik ez du askorik espero Bidenek: saiatu zen haiek limurtzen 1,6 bilioi euroren suspertze planaren alde bozka zezaten, baina ez zuen boto bakar bat ere lortu.
Trumpek berak ere agindu zuen azpiegiturak berritzeko plan bat, baina atal horretan ez zuen ezer egin lau urteko agintaldian. Zerga aldetik, doi-doi kontrakoa egin zuen: 2017an %35etik %21era txikitu zuen enpresek beren irabazien gainean ordaintzen duten zerga. America Jobs Plan (AEBetako Enplegu Plana) izena jarri dio Bidenek bere lehen inbertsio planari, haren bitartez «ongi ordaindutako enpleguak» bermatu nahi dizkielako milioika langileri.
AEBetako presidenteak Pittsburgh hirian emandako hitzaldian azaldu du gaur bere plana, baina hari buruzko xehetasunak aurreratu ditu bere gobernuak. Horien arabera, lau atal izango ditu planak. Lehenengoaren bitartez, 520.000 milioi euro bideratuko dira 32.000 kilometro errepide konpontzera, hamarren bat zubi nagusi berregitera eta 10.000 zubi txikiago zaharberritzera. Gainera, portuak eta aireportuak modernizatuko ditu; garraio publikoa sendotuko, eta 500.000 kargaleku elektriko eraikiko.
550.000 milioi bideratuko dira, berriz, banda zabala landa eremuetara hedatzera, ur eta argindar banaketa berritzera eta etxebizitza publikoak eraikitzera.
Adinekoen eta elbarrien zaintzaileen kontratazioak 340.000 milioi euro jasoko ditu, eta ia bilioi erdia bideratuko da I+Gra, langileen formakuntzara eta industria sustatzera.
Hezkuntza eta osasuna
Inbertsio plana aurrera ateratzeko lan eskerga egin beharko duen arren, Bidenen gobernuak ez ditu horretara mugatu nahi bere asmo berritzaileak. Hezkuntzan, osasunean eta haurren zaintzan beste 850.000 milioi euro inbertitzeko plana lantzen ari da. Hori finantzatu ahal izateko, aberatsen gaineko zergak handitu nahi ditu AEBetako presidenteak. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.