date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-4-17 | https://www.berria.eus/albisteak/196385/bilbon-aurrekoan-baino-lasaiago-dago-kaleko-giroa.htm | Kirola | Bilbon aurrekoan baino lasaiago dago kaleko giroa | Ertzainak eta Bilboko udaltzainak Poza kalearen inguruetan patruilatzen ari dira | Bilbon aurrekoan baino lasaiago dago kaleko giroa. Ertzainak eta Bilboko udaltzainak Poza kalearen inguruetan patruilatzen ari dira | Berriro ere, Bilbo zuri-gorriz jantzi da, eta dena prestatu du oso denbora laburrean jokatu beharreko bigarren finalari aurre egiteko. Hala ere, kaleko giroak ez du zerikusirik izan duela bi aste izandakoarekin. Leiho eta balkoiek apainduta iraun dute, jende askok Athleticen elastikoa jantzi du, futbola izan da hizpide elkarrizketa gehienetan, baina bi aste lehenago bizi izandako euforia eta eromen kolektiborik ez da egon oraingoan.
Arrazoi asko daude horretarako. Ukaezina da aurreko finala galdu izanak zale askoren itxaropena zapuztu duela, eta badirudi pesimismo moduko bat nagusitu dela giroan, azken orduetan horri buelta eman zaion arren. Pandemiaren egoerak ere ez du batere lagundu: joan den asteartetik, itxiera perimetrala ezarria dago Bilbon, inguruko herrietakoek ez daukate Bilbora sartzerik tartean pisuzko arrazoirik ez badago, eta nabaria izan da askoz jende gutxiago ibili dela kalean. Goiz-goizetik, udaltzainak metro geltokietan aritu dira, bidaiariei dokumentazioa eskatzen.
Azkenik, duela bi aste Poza kalearen inguruetan ikusitako irudiek ere eragina izan dute giroaren apaltze horretan. Zale ugari Poza kalearen eta Areiltza Doktorearen zumarkalearen bidegurutzean batu ziren, segurtasun neurri guztiei muzin eginez, eta azkenean istiluak egon ziren eta inguruko kaleak itxi behar izan zituzten. Irudi horiek gogoan, zale askok zuhurrago jokatzea erabaki dute.
Beste ondorio bat ekarri du aurrekoan Poza kalean gertatutakoak. Segurtasun operatibo zabala antolatu dute: ertzainak eta udaltzainak egun osoan ibili dira Poza kalean patruilatzen, binaka edo hirunaka, eta istiluak gertatu zireneko bidegurutzean Ertzaintzaren hiru furgoneta eta dozena bat auto egon dira, ertzainenak eta udaltzainenak.
Goizean jende gutxi ibili da Areatzan eta Zazpikaleetan, eta Athleticen elastikoa, tapauka, kapela edo bestelako ezaugarriren bat zeramatenak duela bi aste baino askoz gutxiago ziren. “Jendea apur bat zapuztuta dago koronabirusaren aferarekin”, esan du Mila Melgosak. Baina oraindik goiz da. Nik uste dut orduak igaro ahala berotu egingo garela”. Partidaren inguruan, zalantza izpirik ere ez zeukan: “Nik uste dut partidan lehia handia egongo dela, baina guk oso ondo jokatuko dugulakoan nago. Eta irabaziko dugu, jakina”.
Eguerdi aldera mugimendua areagotu da Zazpikaleetan, eta zale asko egon da Plaza Barriko terrazetan. Edonola ere, aurrekoaren moduko kantu eta oihurik ez da egon, eta giroa askoz lasaiagoa izan da. Han zegoen Mikel Juaristi, Athleticen elastikoa soinean: “Nik badut esperantza irabaziko dugula eta ilusioa berriro ekarriko dugula Bilbora. Nabari da giroa epelagoa dela; ea horrek dakarren osasun neurriak errespetatzea, ilusioa galdu gabe”.
Giroa epelagoa, baina itxaropena sendo; inork ez du zalantzan jartzen Athleticek irabaziko duela, edo hori diote behintzat: “Galdu behar duela pentsatuko banu, ez nintzateke telebistaren aurrean jarriko” esan du Jose Luis Pascualek. Haren ustez, pandemiak kalte egin dio jendearen aldarteari, eta pentsatzen du garaipenak poza ekarriko liokeela jende askori: “Hori da Athleticen izaera: altxatzea eta aurrera egitea. Ez dago besterik”.
Ledesma kalea borborka zegoen Realaren kontrako finalaren aurreko orduetan. Oraingoan, berriz, larunbat arrunt bateko giroa sumatzen zen. Baina Poza kalera hurbildu ahala, oso bestelakoak dira gauzak. Han, kolore zuri-gorriak dira nagusi: leihoetan, dendetan, tabernetan eta jendearen jantzietan. Terrazetan gazte asko daude, edanean, pintxoak jaten, eta kartetan ere bakan batzuk. Han giroa bestelakoa da, eta barreak eta Athleticen aldeko estreinako oihuak entzun dira.
Giro ona dago, baina desmasiarik edo istilurik ez. Poliziak daude kale kantoi ia guztietan. “Duela bi astekoa gehiegikeria izan zen”, esan du Yaiza Garciak. Hark ere ez du zalantzarik partidaren emaitzaz: “Ni Athleticen aldekoa naiz, heriotzara arte. Haiengan konfiantza osoa dut, eta uste dut dena emango dutela”. |
2021-4-17 | https://www.berria.eus/albisteak/196386/egun-bakarrean-116-lagun-ospitaleratu-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Egun bakarrean 116 lagun ospitaleratu dituzte Hego Euskal Herrian | 985 kasu gehiago atzeman dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak, eta positibo tasa %7,9 da | Egun bakarrean 116 lagun ospitaleratu dituzte Hego Euskal Herrian. 985 kasu gehiago atzeman dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak, eta positibo tasa %7,9 da | Positibo berrien kopurua apaldu da Hegoaldean, baina horrek ez du ospitaleetako presioa arindu. Kontrara: azken egunetako egoera makurrenean dira Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako sare asistentzialak. Osakidetzak eta Osasunbideak gaur emandako datuen arabera, COVID-19an positibo emandako 116 pertsona ospitaleratu dituzte egun bakarrean (atzo baino 35 gehiago), gaitzari buelta eman ezinik. Ez da azken egunetako kopuru altuena (apirilaren 13an bat gehiago izan ziren), baina bai aurtengo altuenetako bat: urtarrilaren 23an, hirugarren olatu betean, 115 izan ziren egun berean erietxeratutakoak; eta iazko urriaren 31n, berriz, 127.
→ Kontsultatu hemen koronabirusaren azken datuak
ZIUetan are kezkagarriagoa da panorama: 182 paziente larri daude Hego Euskal Herriko ospitaleetako zaintza berezietan, atzo baino bederatzi gehiago.
Transmisio datuei dagokionez, berriz, kutsatze gutxiago atzeman dira azken 24 orduetan: 12.345 PCR eta antigeno proba egin zituzten atzo Osakidetzak eta Osasunbideak, eta horietatik, 985ek eman zuten positibo. Hortaz, positibotasun tasa %7,9 da uneotan.
Herrialdeka, 350 kasu atzeman dituzte Bizkaian, 351 Gipuzkoan, 117 Araban eta 150 Nafarroan. Hain zuzen, herrialde horretan hasiak dira kurbaren apaltze txiki bat nabaritzen, Nafarroako Gobernuak neurri murriztaileak ezarri eta 15 egunera: astelehenetik ostiralera arteko positiboak %18 murriztu dira, aurreko astekoekin alderatuta. |
2021-4-18 | https://www.berria.eus/albisteak/196387/enplegu-eta-bizitza-duinen-alde-manifestazioa-egin-dute-sestaon.htm | Ekonomia | «Enplegu eta bizitza duinen alde» manifestazioa egin dute Sestaon | Enplegu galera Ezkerraldea astintzen ari da berriro, eta dozenaka elkarte, sindikatu eta langile batzordek bat egin dute manifestazioan. Tartean, Tubacex, ITP eta Petronorreko langileak izan dira, besteak beste. | «Enplegu eta bizitza duinen alde» manifestazioa egin dute Sestaon. Enplegu galera Ezkerraldea astintzen ari da berriro, eta dozenaka elkarte, sindikatu eta langile batzordek bat egin dute manifestazioan. Tartean, Tubacex, ITP eta Petronorreko langileak izan dira, besteak beste. | Sestaon izan da bilkura, Bizkaiko Ezkerraldea desindustrializatzen ari direla eta «miseria» okerrera doala salatzeko ahotsa goratzeko. 2.000 manifestari baino gehiago elkartu dira, antolatzaileen esanetan. «Prekaritaterik gabeko justizia soziala» eskatu dute, eta Ezkerraldean enplegua eta bizimodu duinak babestera dei egin dute, eta ohartarazi dute ez dutela haien ordainduko krisi berri honen kostua.
Kasko plazatik abiatu da manifestazioa, eguerdian, Ezkerraldea kalera. Gaurko borroka da etorkizuna leloarekin. Azken hilabeteetan enplegu murrizketak edota aldi baterako enplegu erregulazioak izan dituzten hainbat enpresatako langileak joan dira, ilaran. ITP, Mediapost, Petronor, Tubacex eta San Juan de Dios ospitalekoak. Bizkaiko pentsiodunen, feministen eta gazteen mugimenduek ere babesa eman diote mobilizazioari. Guztira 60 talde inguruk bat egin dute protestarekin.
Herrian barrrena itzulia egin dute, eta Kasko plazan bukatu dute manifestazioa, ostera. Pentsiodunen, feministen, gazteen eta langileen ordezkariek hartu dute hitza han, eta agiri bat irakurri «Ez dago pentsio duinik lanpostu duinik gabe», ohartarazi dute. Desindustrializazio prozesu basati baten erdian daudela, eta horrek Ezkerraldean langabezia eta prekaritate tasa larriak eragin dituela erantsi dute.
Kezka agertu dute, industria zegoen lekuan multinazional komertzial handiak ari baitira lekua hartzen, eta «horiek prekaritatea eta miseria ekartzen dute, emakume aurpegiarekin». Borrokan eta greban ari diren enpresetako ordezkariak batu dira protestan, baina arriskuan dauden beste enpresa batzuk edo egoera prekarioan lanean ari diren langileak ere gogoan hartu dituzte: «Inor ez dago salbu».
Gobernuei eskatu diete «pertsonak erdian jarriko dituzten politikak» garatzeko. EH Bilduko eta Elkarrekin Podemoseko zenbait ordezkarik ere parte hartu dute mobilizazioan. |
2021-4-18 | https://www.berria.eus/albisteak/196388/bahiketa-egotzita-epaituko-dute-matteo-salvini.htm | Mundua | Bahiketa egotzita epaituko dute Matteo Salvini | Open Arms itsasontziari portuan sartzea debekatu zionean pertsonen bahiketa delitu bat egin zuela egotzi diote. Irailaren 15ean hasiko da epaiketa. | Bahiketa egotzita epaituko dute Matteo Salvini. Open Arms itsasontziari portuan sartzea debekatu zionean pertsonen bahiketa delitu bat egin zuela egotzi diote. Irailaren 15ean hasiko da epaiketa. | Open Arms ontzian 150 migratzaile inguru erreskatatu zituen 2019ko abuztuan, eta hiru aste egin zituzten portu seguru batean ontziratzeko itxaroten. Muturreraino behartu zuen egoera Matteo Salvinik, Lega eskuin muturreko alderdiaren buru eta orduan Barne ministro zenak.
Itxaroten bi aste pasatu eta gero, Espainiako Gobernuak portu bat eskaini zuen, baina ukatu egin zuten, bidaia luzeegia zatekeelako eta ontzian zeudenak leher eginda zeudelako ordurako. Migratzaileen ia erdia taldeka porturatzen joan ziren, egoera fisiko larrian zeudelako. Abuztuaren 20an bukatu zen gatazka, fiskaltzak portura joateko baimena eman zienean.
Oscar Campsek, Proactiva elkarteko sortzaileak —hark kudeatzen du Open Arms ontzia—, uste du «aurrekari historiko eta juridiko bat» jarri duela Palermoko auzitegiak, Salvini auzipetzea erabakita. «Sententzia edozein dela ere, epaiketa hau itu bat da egiazko auziak argitara ateratzeko eta portuak ixtearen erantzuleak epaitegietako eserlekuetara eramateko».
Campsen hitzetan, gobernuek ezin dute giza eskubideen eta bizitzaren errespetuaren gainetik egon, eta epaiketak balio dezake hori agerian jartzeko. Espero du epaiketak balioko duela bizitzak salbatzeko eta Europaren migrazio politikak agerian uzteko. «Denborak gure lekuan jartzen gaitu guztiok».
Palermoko Fiskaltzak auzitara eraman zuen Salvini, bahiketa leporatuta, eta larunbat honetan epaile batek erabaki du Barne ministro ohia auzipetzea. Salvinik berak hitza hartu du, bere burua babesteko: adierazi du gobernu osoaren erabaki bat izan zela, eta berak Italiaren mugak «babestu» besterik ez zuela egin.
Salvini: «Harro nago»
Ez du damurik batere agertu Salvinik, epaileak auzipetzeko erabakia hartu duela jakin ostean: «Ez nago kezkatuta. Nire betebeharra da aberria defenditzea, eta hori egin dut. Harro nago egin nuen hartaz, eta berriro egingo nuke».
Open Arms ontzia kudeatzen duen gobernuz kanpoko erakundearen (GKE) kontra ere ekin dio: «Ez da salbamenduaz arduratzen den GKE bat, politika egiten duen GKE bat da». Migratzaileak ez zituela berak bahitu ere adierazi du, Open Arms ontzikoek bahitu zituztela; ontziak beste edozein herrialdetara jo zezakeela erantsi du.
Salvinik gogora ekarri du 2019ko uztailean ontzi militar bati ere debekatu ziotela Catanian porturatzea, eta hango auzitegi batek berriki artxibatu egin duela auzia, Palermon gertatu ez dena. |
2021-4-17 | https://www.berria.eus/albisteak/196390/inaki-vinasprek-eta-unai-andak-irabazi-dute-lehen-final-laurdena.htm | Kultura | Iñaki Viñasprek eta Unai Andak irabazi dute lehen final laurdena | Bihar bigarren kanporaketa jokatuko da Araian. | Iñaki Viñasprek eta Unai Andak irabazi dute lehen final laurdena. Bihar bigarren kanporaketa jokatuko da Araian. | Iñaki Viñaspre eta Unai Anda nagusitu dira Arabako Binakako Bertsolari Txapelketako lehenengo final laurdenean. 469 puntu eskuratu ditu bikoteak gaur arratsaldean Izarrako kultur etxean egindako saioan. Irabazleen atzetik sailkatu dira Felipe Zelaieta eta Xabi Igoak osatutako bikotea 453,5 punturekin, eta segidan Andere Arriolabengoa eta Xabier Antia 426 punturekin.
Bihar jokatuko da bigarren final laurdena Araiako Andra Mari aretoan (17:30), eta bertan kantatuko dute hiru bikote hauek: Eli Zaldua eta Aitor Ugarte, Martin Abarrategi eta Manex Agirre, eta Peru Abarrategi eta Beñat Garaio. |
2021-4-18 | https://www.berria.eus/albisteak/196391/laranjondoaren-itzala-luzeegia-da.htm | Kirola | Laranjondoaren itzala luzeegia da | Laranjondoaren itzala luzeegia da. | Herbehereetako teknikariak loriaren sinonimo dira Bartzelonan. Hala izan zen Johann Cruyff, estreina, Frank Rijkaard gero, eta Ronald Koeman, azkena. Laranja kolorekoen herrialdekoak taldearen gidari izan direnean, garaikurrak bildu dituzte katalanek. Prestatzaile bakoitzak bere estiloa ezarrita, distira handiagoarekin ala txikiagoarekin, baina matematikoa da. Itxura ezberdineko fruituak eman ditu laranjondoak, baina zuhaitz emankorra da Bartzelonan sustraitzen denean.
Koemanek ere atera dio zukua bere egiteko moduari; finalean, ez du abuztuan hondoa jotako talde haren itxurarik eman. Neurketa hasi orduko garai bateko nagusitasuna irudikatu du Bartzelonak. Athleticek lagundu egin dio horretan, gainera, presio egiteari uko egin baitio. Marcelino Garcia Toralenak zer gerta atera dira zelaira, eta baloiaren atzetik lasterka egin beharrean izan dira. Bilbotarren entrenatzaileak deus gutxi aldatu du Realaren aurkako hamaikakorekin alderatuta; arazo fisikoak izan dituen Yuri Bertxitxe, eta Unai Vencedor. Horrek agerian uzten du berritasunak txertatzeko duen tarte txikia; karta bakarreko taldea da Athletic.
Hala, Koemanek egindako planteamendu erasokorrak min egin die zuri-gorriei; Bartzelonaren atzeko lerroaren erdialdean hiru lagun aritu dira. Nahiko eta sobera izan ditu Marc Andre Ter Stegenen atea zaintzeko.
Horiek salbu, beste guztiak zuri-gorrien atera begira aritu dira. Hegaletan, zelaiko metro guztiak korritzeko gai diren bi jokalari: Jordi Alba eta Sergiño Dest. Zelai erdian, berriz, Frenkie De Jong, Sergi Busquets eta Pedri. Giharra erakutsi, lehoiak bezatu, eta Antoine Griezmanni eta Leo Messiri bidea erraztu.
Eskema horri segika, Bartzelonak oinpean izan du Athletic. Lehen zatiko 25. minutuan %87ko baloi jabetza zuten katalanek, eta %82koa 40.ean. Itomen horretan arnas pixka bat hartu nahi zuten bizkaitarrek, baina Bartzelonak ondo egituratutako plana zuen. Zelai erdian nagusitu, eta hegaletik —eskuinekotik, orobat— barrurantz eginaz aukerak sortzea. Lehen zatian barrualdeko bidea aurkitu ezinda aritu dira aurkariak, eta horrek salbatu du Athletic. Messik kokapen hori duenean sortzen du arrisku gehien, eta ez hark, ez kideek, ez dute zirrikiturik aurkitu lehen zatian. Gaitz erdi.
Neurketaren lehen erdiari neurria hartzea kostatu egin zaie lehoiei. Bigarrenari ere ez diote eroso ekin. Kontrarioak estutzera egin du berriz ere, baina presarik gabe. Geroz eta gehiago bilatu dute Messi izarra, jeinutasunen bat egin zezan. Horrek, automatikoki, inbutuaren bidea eginarazi dio baloiari: zabaletik estura egin, eta Athleticen areara penalti puntuaren ingurutik gerturatzea. Guztia, pase laburretan.
Bien bitartean, Athleticen aurrera egiteko modu bakarra baloia ostikoz jo eta Iñaki Williamsekin saiatzea izan da, baina bakarrik gutxi egin zezakeen harrobiko jokalariak. Oldarkortasunik gabe aritu dira zuri-gorriak.
Eta hala, Griezmannek gola egin arte. Ordura arteko eskemak hautsi, eta hegaletik egindako jokaldian, gainera. Golarekin batera hautsi da Athletic. Akabo harresia. Erdiraketa batetik heldutako beste gol batean, bigarrena egin du Bartzelonak. Ez Messiren jenialtasun, ez metro koadroko jokaldi. Athleticen kamustasuna kontutan, ordu erdia soberan zuen Bartzelonak. Eta hirugarrena heldu da gero; laugarrena, ondoren. Athleticen atzeko lerroa zulatua zegoen zen ordurako. Koemanen estiloan hasi, eta Rijkaard eta Cruyff herrikideen eran amaitu du Bartzelonak. Larajondoaren itzalaren gerizpean gozo dira katalanak, eta hori izaten da kontrarioaren gazia. Oraingoan, Athleticena. | |
2021-4-18 | https://www.berria.eus/albisteak/196392/beste-maitale-bat-behar-du-athleticek.htm | Kirola | Beste maitale bat behar du Athleticek | Athleticek bosgarren aldiz erreskadan galdu du Espainiako Kopako finala, Sevillan, Bartzelonaren aurka. Lehen zatian emaitzari eutsi dio, baina bigarrenaren ostean hamahiru minutuan lau gol sartu dizkiote. | Beste maitale bat behar du Athleticek. Athleticek bosgarren aldiz erreskadan galdu du Espainiako Kopako finala, Sevillan, Bartzelonaren aurka. Lehen zatian emaitzari eutsi dio, baina bigarrenaren ostean hamahiru minutuan lau gol sartu dizkiote. | Golak. 0-1: Griezmannek (60. min). 0-2: De Jongek (63. min.). 0-3: Messik (68. min.). 0-4: Messik (72. min.). Epailea. Martinez Munuera. Txartel horiak: Athleticeko Dani Garciari.
Athleticentzat txapelketa kutuna zen behinola Espainiako Kopa. 24 titulu dauzka. Bada zerbait. Baina orain madarikazioaren itxurako zerbait bihurtu zaio. Beste final bat galdu zuen atzo, azken bederatzi urteetan bosgarrena, eta berriz ere Bartzelona borrero: lau aldiz kendu dio garailearen loria bost final horietan. Sevillako Cartuja estadioan, 0-4 irabazi zion.
Bigarren zatian hamahiru minutuan sartu zizkion lau golak Ronald Koemanen taldeak Marcelino Garcia Toralenari: 59.ean sartu zuen lehendabizikoa Griezmannek, eta 62.ean De Jongek. Messik sartu zituen beste biak 67.ean eta 72.ean.
Partidaren hasieran egin ez zuena egin zuen Bartzelonak hor: asmatu. Lan txarrak izango zituela ematen zuen bosgarren minutuan De Jongek zutoinera jaurtiketa egin zuenean, eta bi geroago, Destek kanpora bota zuenean baloia. Antzekoak izan ziren bi jokaldiak: Bartzelona baloiaren jabe, Busquets eroso asko taldearen jokoa nahi zuen bezala antolatzen, eta Athletic oso atzean defendatzen. Beste arazo bat ere bazuten zuri-gorriek: Iker Muniainen egoera. Hamaikakoan atera zen, baina ez dago ondo giharretatik, eta nahiko lan bazuen barrua ixtetik kanpora heltzen. Hortik sartu zitzaion Bartzelona Athletici lehen zati osoan, eta nabarmena izan zen aurreneko minutuetan. Athleticen susperraldi bakarra falta batean gertatu zen, 11. minutuan. Iñigo Martinezek kanpora bota zuen, errazagoa zenean baloia sarera botatzea.
Planteamendua atzean sartzea izan zen Marcelinorena, eta halakoetan, ez da aukera asko izaten aurkariaren areara iristeko. Bartzelona nagusi zela horrelako aukera galtzea zama handia da. Hala ere, ezustean, partida parekatu egin zen. Athleticek defentsan bereari eusten zion, baina Bartzelona makal ari zen baloia mugitzen, eta eskuin hegalean, Mingueza atzelariak aritu behar izan zuen jokoa antolatzen. Messi erdian galduta eta ondo lotuta zeukaten Athleticekoek, eta hegaletan, Bartzelonak Dest soilik zuen, atzerago Mingueza, eta nola Busquets ere hobeto estaltzen asmatu zuten zuri-gorriek, Athletic atzean baina arrisku handirik pasatu gabe zebilen.
Okerrago ibili zen defentsatik erasorako bidean. 41. minutuan bota zioten taldekideek lehen baloia sakonean Williamsi, ordura arteko apurrak oinera emandakoak izan zirelako. Erasoan min emateko aukera batzuk galdu zituzten Marcelinorenek horrela.
Minutuak aurrera zihoazen, eta Athletic ari zen lortzen nahi zuena: partidan sartuta egotea. Atsedenaldian, gauzak ez zeuden oso garbi, partida nora joan ote zitekeen. Ez zen seinale txarra zuri-gorrientzat. Gero, kolpetik dena hankaz gora joan bazen ere.
Aldaketa txikiak, kalterako
Pentsatzekoa zen bigarren zatia aurrenekoaren berdintsua izango zela, hara non Athletic pixka bat gorago defendatzen hasi zen. Ordurako, Muniain aldagelan zen, ez zelako atera bigarren zatia jokatzera. Lekue atera zuen Marcelinok eskuin hegaleko atzelari lanak egiteko, De Marcos gora pasatu zuen, eta Berenguer jarri zuen kapitainaren lekuan. Messi eskuinetik gehiago azaltzen zen, metro eta leku gehiagorekin Athletic atera egiten zela baliatuz. Berenguer ere kendu zuen Marcelinok, Vesga ateratzeko euskarrian, Unai Lopez ezkerrera pasatuz. Handik etorri zen Griezmannen gola, aurretik Unai Simonek eutsi arren berdinketari, geldiketa izugarriekin. Bigarren gola ezkerretik sartu zion Bartzelonak. Eta etsiak jo zuen Athletic. Messik ikusi zuen gozatzen hasteko unea zela, eta bi gol sartu zituen 67. eta 72. minutuetan. |
2021-4-18 | https://www.berria.eus/albisteak/196421/arimak.htm | Iritzia | Arimak | Arimak. | Lantzean behin nire nobeletako pertsonaiaren bat agertzen zait, batek daki zergatik; joditzearren, esaten dena. Aspaldion azken nobelako Mak da sarrien agertzen zaidana. Azkenengoz martxoaren hemeretzian. Lamerako nire leku kuttunean.
- Mak!
- Zelan?
- Begiak lau eginda zauzkaat, zera topatu ezinik!
- Zera, zer?
- Ez didak esertzeko esango, ala?
Ez diot esan nirea lako beste Errioxa zuri bat guran duenetz, ezta ere musukoa ipintzeko.
- Gure nobela irakurtzen ibili nauk, zoro modura, begiak lau eginda amaitu arte, beste horrek —izena esan dit— hartaz dioena topatu ezinik, zera Ortzadarraren eta Aingeruaren eta Nire eta Enparauen kontakizuna Urdaibairen propaganda turistikoa dela.
Ez da harrigarria Mak, inon agertzekotan, hemen agertzea. Izan ere hura arima delako, eta arimen gaiarekin ezagutzen dudan ipuin politena berton hasten delako.
Ipuinak dioena funtsean zera da, behin batean badirela lagun bi itsasoan batera ontzian arrantzan, eta horretan direla ekaitz itzela, eta beren buruak galdutzat emanda, belauniko, promes egiten diotela Donibaneri salbatuz gero Gaztelugatxera joango direla, oinez; hortik aurrerakoa zera, salbatu egin dira, eta behin etxean, agur promesa! Handik ez luzera bat hil egin da, eta gau batean besteari agertu zaio, eta honek galde egin nor den, eta agertuak «arima» erantzun; «parte onekoa ala parte txarrekoa?»; «onekoa»; «norena?»; «zugaz promes egindakoa salbatu ezketero Sanjuanera joan ginanarena, ez dot bakerik izango biok alkarregaz hara joan arte». «Ba bihar». «San Migeleko eskaileretan egunak argitu orduko».
- Horko eskaileretan.
- Norekin ari haiz?
- Barka, Mak.
- Nondik atera du zera horrek turistikoa dela gure nobela? —harrotu egin da Mak— Jo eta bertan seko utziko nikek.
Errioxakoari ekinez azaldu diot ez dela harritzekoa norbaitek liburu jakin bat hartzea eta uste izatea han-hemenka lerro bat edo beste irakurtzearekin aski duela liburuaz iritzi borobila osatzeko; edo ez eta hori ere, delako borobila, edo morokila, edo uste-opila —beti ustela—, hura irakurri gabe osatzea eta plazan erakustea; edo are liburua osorik irakurrita ere okerreko iritzia ekartzea plazara. Eta hala ere ez dela komeni horrelakoak izen eta guzti salatzea, gero azkenean barkamen eske amaitu ohi da eta. «Barkatu, Jon! Barkatu, Mari On! Zuen izenak aipatu nituen eta, barka, Zera On! Kritikoak, iritzigileak, sakratuk zarete!». Urdaibaiko planoetako marrak beren interes partikularren gidaritzapean, marraztu, aldatu, lerratu, ezabatu, eta abar egin dituztenak ere sakratuak dira. Horien izenik ez da zertan aipatu, «Barkatu, Anton!». Ez dezagun taburik urratu, hor konpon!
- Taburik? Zer diok?
- Gure nobela, Mak, salmenten aldetik frakasoa izan da.
Hitzok ez diote onik egin Mak arimari. Ardo zuriaren hondarretako horitasun olatu izpien artean surfeatuz ostendu da. Hondarrok txurrut edan ditut.
Zutitu egin naiz.
- Musukoa!
- Barkatu!
Arimaren eta lagunaren hitzorduaren eskaileren ondoko tabernan jesarri naiz, beste ardotxo baten izpien artetik ipuinaren amaiera gogoratzearren, zera, hortxe agertu dela laguna biharamunean, emazteak lagunduta badaezpada ere, eta agertu baino ez eta arimak belarrira hitz egin diola lagunari, «Goazen», eta abiatu direla, eta bidean doazela arimak diotsola lagunari «esan andreari aldentzeko apur bat harago, zapaldu egiten nau eta», eta horixe esan diola gizonak andreari, eta honek «Zer ba?», eta zapaldu dituztela San Juanen oinatzak, antzina legez, eta halaxe iritsi direla Gaztelugatxeko mailetara, oi bidearen ederra!, eta igo dutela gora, eta hurreratu direla elizako atera.
Goiza handik!
Arimak eta lagunak gogoan dituzte haitzaren aurrean egiten ziren itsasontzi zeremoniak; andreak, berriz, honaino zenbatetan ez ote den ortozik etorri promesaren bat betetzearren.
Joana da mundu hura, Gaztelugatxek arima zeukan garaikoa. Beste ipuin batzuek lekua kenduta joan ere. Ipuin berriok ekarri dituztenen boteretsuen ustez, hobe da Herensugearen Haitza izan, gazteluarena baino. Ze gaztelurik aspalditik ez han, haren lekuan asmatu duten Herensugearena askoren irudimenean dago. Horrek jendetzak dakartza, eta jendetzok dirua. Omen. Haatik, herensugeen garaietako dirudien izurriak seko gelditu du turismoa.
- Noiz arte?
- Ene, Mak! Zer egiten duzu hemen.
- Hire pentsamenduak igarri. Zertan amaitu zen arimaren ipuina?
- Ba behin elizako atarian egin beharrekoa eginda arimak agur esan dio lagunari; honek ezin jakinda hura guztia bere eldarnioak sortua ez ote den, frogaren bat eskatu arimari; «Eskua, mesedez». «Ez, painuelue». Luzatu lagunak zapia arimari eta hartu honek, itzuli dioenean erretura han: eskuaren irudia! «Orain baketan nago eta, banoa, itxi'tsat arima errari izateari, zoazie baketan».
Begira dut Mak.
- Zera, ipuin egokia herensugeekin amets egiten duten selfie-zale andana horientzat, ez da, Mak?
Erantzun barik egin du alde.
Zerbait egin behar dut Makek arima errari izateari utz diezaion.
Nobela berpiztu, edo.
Bitartean Gaztelugatxeri arima zelan itzuli segitzen dut, gure hitzak eta ekintzak aldrebesten dituzten zitalak gorabehera. | |
2021-4-18 | https://www.berria.eus/albisteak/196424/autodeterminazio-eskubidea-guk-gureaz-erabakitzeko.htm | Mundua | Autodeterminazio eskubidea, «guk gureaz erabakitzeko» | Via Galega plataformak deituta mobilizatu dira gaur Galiziako hiriburuan, aldarrikatzeko «Galizia nazio bat dela, eskubideak dituen herri bat». | Autodeterminazio eskubidea, «guk gureaz erabakitzeko». Via Galega plataformak deituta mobilizatu dira gaur Galiziako hiriburuan, aldarrikatzeko «Galizia nazio bat dela, eskubideak dituen herri bat». | «Galizia nazio bat da. Eskubideak ditugu. Entzun dadila gure ahotsa». Maria Xose Bravo Via Galegako bozeramailearen hitzak dira, gaur goizean Santiago de Compostelako kaleetan esandakoak. Autodeterminazio eskubidearen aldeko mobilizazioa zuen deitua plataformak gaurko, aldarrikatzeko «Galiziak bere kabuz gobernatzeko beharra» duela eta azpimarratzeko «galiziarrek euren helburuen bozeramaile izateko beharra» dutela.
«Jasaten ari garen krisi ekonomiko, sozial eta sanitario honi galiziarrok erantzun egin behar diogu», adierazi du Bravok. «Galiziarrok erabaki behar dugu gure arazoen konponbideak zeintzuk diren», gehitu du.
«Horrek bultzatzen gaitu duela hiru urte plataforma hau sortu nahi izan genuen ia 70 erakundeak eta 1.500 pertsonak: Galiziaren interesak defendatzeak. Gure gauzei buruz erabakitzen den tokian Galizia egon dadin, oinarrizko gaiei buruz erabakitzeko ahotsarekin eta botoarekin. Horretaz ari gara erabakitzeko eskubideaz hitz egiten dugunean», esan du bozeramaileak.
Manifestazioan parte hartu duten ehunka lagunek —mila baino gehiago izan dira, antolatzaileen arabera— Galizia nazio bat da, eskubideak dituen herri bat lemapean egin dute ibilbidea. Besteak beste, entzun den oihuetako bat izan da «aurrera etengabe, Galiziako Errepublika lortu arte». Parte hartzaileek une oro bete dute COVID-19aren kutsatzeak saihesteko protokoloa.
«Espainia gure galbidea da» edota «gobernua hemen, ez Madrilen» izan dira entzun diren beste aldarri batzuk. Galiziako nazionalisten artean esanguratsuak diren hainbat lagunek hartu dute parte manifestazioan, besteak beste, Nestor Rego BNGk Espainiako Kongresuan duen ordezkariak, Paulo Carril CIGko idazkari nagusiak, Neves Rodriguez eta Isabel Risco aktoreek eta Suso de Toro idazleak.
Zehazki, Risco izan da manifestazioaren amaierako ekitaldia zuzentzeko arduraduna; musika, berriz, Jasper eta Rodrigo Ramosek jo dute. Maria Xose Bravok hartu du parte, baita Rodriguez eta De Torok ere. Haiek egin dute manifestuaren irakurketa. Azkenik, Galiziako ereserkia entzun dute.
Galiziako ogasuna
Bravok Via Galegaren hastapenak izan ditu gogoan. Nabarmendu du, sortu eta hiru urtera 65 elkartek baino gehiagok osatzen dutela plataforma, eta horiek guztiek dutela helburutzat aldarrikatzea «Galiziak herri gisa eskubideak dituela eta gure ahotsa entzunarazi behar dugula, Galizia burujabe, demokratiko eta feminista bat eraikitzeko».
Horretaz gain, Via Galegako ordezkariak gaitzetsi egin ditu Galizia nazio pobrea dela eta estatuak diruz laguntzen duela dioten ahotsak. Haren arabera, Via Galegak kontuak argitzen ditu: «Nazio aberatsa gara, jende langilez betea, eta gure erabakien jabe eta arduradun izan nahi dugu».
Galiziaren autogobernurako tresnak eskatu ditu Bravok, besteak beste, Galiziako ogasuna martxan jartzea. Eskaera gehiago ere egin ditu: Galiziako elektrizitatearen prezioa jaistea; urtegien eskumenak berreskuratzea —kasu askotan frankismo garaian emandakoak—; eta benetako berrindustrializazio politika bat.
Emigrazioak eragindako arazo demografikoak ere izan ditu hizpide bozeramaileak: «Feijoo Xuntara heldu zenetik 100.000 gazteri eragin die horrek, eta ezinbestekoa da Galiziak arrantza politika komunaren eta nekazaritza politika bateratuaren erreforman zuzenean parte hartzea, gure interesak defendatzeko».
«Nazionalistok kexatu besterik ez dugula egiten dioten horiei berriz, argi esaten diegu: Madrili ez diogu ezer eskatzen; gure arazoen konponbideak guk bilatu nahi ditugu, gure lanetik bizi nahi dugu». Gehitu du eurek ez diotela inori «ezer lapurtu nahi».
«Espainiako estatu osoan sortu da nazioen ezberdinen eta eskubide kolektiboen onarpenaren inguruko eztabaida, eta estatuaren lurralde antolaketan aldaketak izaten direnean han egon behar du Galiziak», adierazi du Bravok.
Autonomia erkidegoen antolaketari buruz, berriz, esan du «gaur egungo arazoak konpontzea galarazten digun oztopo bat» dela: «Herri honek behar dituen erantzunak ez ditugu modelo hori erreformatuz eskuratuko».
Hizkuntza eta kultura
Neves Rodriguezek ere azpimarra egin du Galiziaren nazio izaeran, haren iritziz, nazio bat izateko ezaugarri guztiak betetzen baititu: «Castelaok berak aipatzen zituen Galiziaren ezaugarriak: hizkuntza propioa, lurralde ezberdina, jarduera ekonomia berezia, ohitura psikologiko koletibo batzuk eta kultura propioa».
«Herri gisa gure etorkizuna erabakitzeko eskubidea dugu», gehitu du.
Aberastasuna eta ahalmenak
Suso de Toro idazleak, berriz, galiziarrek euren etorkizuna erabakitzearen aldeko aldarria egin du, hori ezinbesteko baita «espoliazioa eragozteko eta gure baliabide eta energia propioak izateko, baita gure basoetan eukaliptoa zabatzea eragozteko ere». De Tororen iritziz, burujabetza ezinbestekoa da pandemiari aurre eraginkortasun handiagoarekin egiteko, sistema ekonomikoa propioa izateko edo kalitatezko zerbitzu publikoak izateko, besteak beste.
«Burujabetza eskuratzen badugu Galizian sortzen diren aberastasuna eta baliabideak galiziarron zerbitzura egongo dira», azaldu du idazleak. «Laburbilduz, gizarte libre, demokratikoago, bidezkoago eta parekideagoa bat eraikitzeko». |
2021-4-18 | https://www.berria.eus/albisteak/196425/ospitaleetako-presioa-ez-da-apaltzen-ari.htm | Gizartea | Ospitaleetako presioa ez da apaltzen ari | 87 pertsona erietxeratu dituzte COVID-19ak jota, eta 182 gaixo larri daude ZIUetan. 914 kasu atzeman dituzte, eta positibo tasa %8,4 da | Ospitaleetako presioa ez da apaltzen ari. 87 pertsona erietxeratu dituzte COVID-19ak jota, eta 182 gaixo larri daude ZIUetan. 914 kasu atzeman dituzte, eta positibo tasa %8,4 da | Laguntza sarea ataka estuan da berriz ere. Egunetik egunera betetzen ari dira ospitaleetako oheak, bai solairuetakoak eta bai ZIU zaintza intentsiboetako unitateenak. Hirugarren olatuko ospitaleratze kopuruak gainditu dira jada laugarrenean, eta iazko urri-azaroetako parametroetara hurbiltzen ari da izurria, erietxeen presioari dagokionez: Osakidetzak eta Osasunbideak atzo emandako datuen arabera, COVID-19an positibo emandako 87 pertsona ospitaleratu behar izan zituzten atzo.
ZIUetan are kezkagarriagoa da egoera: 182 paziente larri daude Hego Euskal Herriko ospitaleetako zaintza berezietan, atzoko berberak.
Transmisio datuei dagokienez, berriz, herenegungoa baino handiagoa da atzo positibo eman zuten proben tasa: %8,4 (Herengun %7,9 izan ziren). Osakidetzak eta Osasunbideak atzo 10.876 PCR eta antigeno test egin zituzten, eta horietatik, 914k eman zuten positibo.
Herrialdeka, Gipuzkoak jarraitzen du kasu gehien atzeman dituzten herrialdea izaten: 346 atzeman zituzten atzo han. Bizkaian 323 izan ziren, Nafarroan 139 eta Araban 97. Nafarroan hasiak dira kurbaren apaltze txiki bat nabaritzen, Nafarroako Gobernuak ostalaritzan, saltokietan eta jende bilkuretan neurri murriztaileak ezarri eta hamabost egunera: zehazki, astelehenetik ostiralera arteko positiboak %18 murriztu dira aste honetan, aurreko astekoekin alderatuta. Transmisioaren kurbak beheranzko joera horri eutsiz gero, uste izatekoa da ospitaleetako presioaren arintzean ere nabarituko dela, zenbait egun geroago. |
2021-4-18 | https://www.berria.eus/albisteak/196426/yolanda-larreategik-jaso-du-39-lizardi-saria.htm | Kultura | Yolanda Larreategik jaso du 39. Lizardi saria | Mariasun Landak eman dio saria irabazleari, Xabier Lizardi jaio zela 125 urte beete diren egunean. Jada martxan da 40. edizioa, eraberrituta. | Yolanda Larreategik jaso du 39. Lizardi saria. Mariasun Landak eman dio saria irabazleari, Xabier Lizardi jaio zela 125 urte beete diren egunean. Jada martxan da 40. edizioa, eraberrituta. | Gaur 125 urte bete dira Xabier Lizardi jaio zela, eta, urtemugarekin bat eginez, Zarauzko Udalak (Gipuzkoa) haur eta gazte literatura sustatzeko 39. Lizardi saria emateko ekitaldia egin du. Yolanda Larreategi markinarrak jaso du saria, Ur eta Lur lanarengatik. Ekitaldia, baina, ez da horretara mugatu, hurrengo urteko saria aurkeztu ere egin dutelako. Izan ere, Zarauzko Udalak sariketa berriztatzea erabaki du, eta ekitaldia baliatu du aldaketak jendaurrean ezagutzera emateko. Modelo aretoan izan da ekitaldia.
Sariaren berariazkotasunez gain, ekitaldia ere ez da ohiko modukoa izan. Kultur ekitaldia moldez antolatu dute, eta aurrerantzean urtero idazle bati eskatuko diote manifestu bat prestatu eta irakur dezala. Aurten, Mariasun Landa arduratu da horretaz, bera izan baitzen Lizardi saria jaso zuen lehena, Txan Fantasma lanarengatik, 1982an. Azaldu du «errealismo kritikoa» delako korrontea landu zuela lan horretan, eta horren muinean dagoela idatzietan gizarteko arazoak islatzea eta lantzea, haurrei horiek ezkutatu gabe. Izan ere, haurrentzako eta gazteentzako literaturaren inguruan daukan ikuspuntua ere azaldu du Landak, eta azpimarratu du literatura mota hori egitea ez dela «trantsizio literatura» egitea. Lan horien bidez haurrek eta gazteek bereganatzen duten edukiaren garrantziaz mintzatu da.
Bidenabar, musika ere izan da ekitaldian: Ane eta Antton Sarasuak eta Iban Isastik musika jarri diete Lizardiren poemei, eta Izotz-ondoko eguzki lana abesti bihurtu eta taularatu dute. Gaurko ekitaldirako sortu du lana hirukoteak.
Ekitaldia Miriam Mendozak aurkeztu du, eta hark azaldu du sariketari Lizardiren izena jarri izanaren zergatia: «Garai hartan euskal literatura indartu nahian ari ziren batzuk, eta Lizardi pauso handiak ematen ari zen olerkigintzan, kazetaritzan, antzerkigintzan nahiz haur literaturan». Bestalde, lehiaketak zarauztar baten izena behar zuen eraman, Mendozak gogorarazi duenez. Nabarmendu du, gainera, «euskaldunon kontzientzian txertatu diren» hitz eta eduki asko sortu zirela Lizardiren eskutik, «denbora, iragana, gizakia, heriotza, bizitza, euskara edota euskal tradizioa» lantzeko idatzitako lanen bidez. «Oso gazte hil zen, baina lan ederrak utzi zizkigun», esan du Mendozak. Gaurkoan, esaterako, Lizardiren Zeru-azpia olerkia irakurri du.
Erabakiaren zergatiak
Aurtengo edizioan Kati Olaizolak, Alex Gurrutxagak, Yolanda Arrietak eta iazko irabazle Idoia Garzesek osatu dute epaimahaia. Gaur Arrieta igo da Modeloko oholtzara, Yolanda Larreategi irabazle izendatzeko erabakiaren zergatiak azaltzeko eta Ur eta lur ipuin sarituko hainbat pasarte irakurtzeko. Arrietaren esanetan, «haurrentzako atmosfera erakargarria eskaintzen» du Larreategiren narrazioak, eta «haurrengana hurbiltzeko bi baliabide proposatzen» ditu: «Abere pertsonifikatuak eta abentura». Hausnartu du, gainera, ipuinaren bidez «handiok askotan atzean uzten goazen altxorrak oparitzen» dituela idazleak, besteak beste, «jolasa». «Berriro haurrak izatera jolasteko gonbita egiten» du egileak Arrietaren arabera, fantasia, abereak, jolasa eta lagunak uztartuta, nagusiki.
Epaimahaiko kideak hitza hartu ostean hartu du Larreategik Modeloko agertokia. Landaren eskutik jaso du 39. Lizardi saria, eta txalo artean hitz egin du gero, zeharo hunkituta. Adierazi du ohorea zela saritua izatea, eta «apaltasunez» jaso duela saria, baina baita harrotasun handiz ere.
Irakurtzearen eta idaztearen garrantziaz aritu da, bestalde, markinarra. Esan du ez direla denbora-pasa soil bat: «Sentimenduak eta balioak lantzen ditugu; ez soilik haurrengan eta gazteengan, baina bada txikitatik landu behar dugun zerbait». Balio horien artean aipatu ditu «enpatia, afektibitatea eta ongizatea». Idazteari dagokionez, ondorioztatu du idazten ez dena ez duela gero inork irakurtzen eta ezagutzen, eta «airean desegiten den burbuila bat» bilakatzen dela idazten eta azalera ateratzen ez den barne-mundu oro.
40. sariketa prestatzen
38. Lizardi saria eman gabe gelditu zen, epaimahaiak ez baitzuen espero bezain maila egokia ikusi aurkeztu ziren lanen artean. Orduan, epaimahaikideen proposamenez, Zarauzko Udalak erabaki zuen egitasmoaren zenbait alderdi moldatzea. «Antzeman zen sariak inertzia bat hartua zuela urteen poderioz, eta zuzenketa bat behar zuela; aurrera begirako ikuspegi bat, eta hainbat aldaketa», adierazi du Agurtzane Aizpuru Kultura zinegotziak.
Konpromiso hori hartuta, sariketarekin lotura duten eragileekin elkartu ziren, eta zehaztu zituzten sariak izango dituen ezaugarriak: «Eragiteko puntu bat zera zen, ahalegin ekonomikoa sormenean jartzea; bada, sariaren beraren dirua handitu egingo da, eta argi adierazi idazleak zehazki zenbat jasoko duen, gordin». Udalak 5.500 euro ezarriko ditu; eta irabazleak 4.675 jasoko ditu, zergak atxiki ostean. «Bestetik, idazlea izango da lanaren jabea, eta berak bilatu beharko ditu argitaletxea eta ilustratzailea; behin aurkituta, udalak beste 1.000 euro jarriko ditu, ilustratzailea diruz laguntzeko, eta bikaintasuna lortzeko». Era berean, komunikazioa gehiago landuko dute, ahalik eta gardenena izatea lortzeko.
Hala, 39. saria «trantsiziokoa» izan da, eta 40.ak «hezurdura berria» izango du. Mendozak gogorarazi du abian dela 40. Lizardi Saria, eta egileek lehiaketara aurkez ditzakete haien lanak; uztailaren 14a izango da horretarako azken eguna. Aurtengo sariketan 33 lanez osatutako uzta lortu da, eta ikusteke dago zenbat lagunek hartuko duten parte hurrengo edizioan.
Sariari oihartzun eta garrantzi berezia ematearren, aurrerantzean ekitaldiarentzat egun bat finkatu dute: urtero apirilaren 2an izango da, Haur eta Gazte Literaturaren Nazioarteko Egunean. |
2021-4-18 | https://www.berria.eus/albisteak/196427/osasunak-eskura-du-lehen-mailan-jarraitzea.htm | Kirola | Osasunak eskura du Lehen Mailan jarraitzea | Nafarrak hobeak izan dira Elxen aurka, eta Barjaren eta Gonzalezek bere atean sartutako golari esker irabazi dute. 37 puntu dituzte, eta hamarrera dituzte jaisteko postuak. | Osasunak eskura du Lehen Mailan jarraitzea. Nafarrak hobeak izan dira Elxen aurka, eta Barjaren eta Gonzalezek bere atean sartutako golari esker irabazi dute. 37 puntu dituzte, eta hamarrera dituzte jaisteko postuak. | Lehendik ere bideratua zuen etorkizuna Osasunak, baina urrats handia egin du gaur. Bigarren garaipena eskuratu dute jarraian gorritxoek, gaur Sadarren, Elxen aurka (2-0), eta 37 puntu dituzte jada. Sailkapenean 12. postuan daude, eta 18. postuan den Valladolidek baino hamar puntu gehiago dituzte. Lehen Mailan jarraitzea, beraz, eskura dute nafarrek.
Gaurko neurketan Elx baino hobeak izan dira, eta nagusitasun hori markagailura eramaten jakin dute, gainera. Aukeraren bat edo beste izan dute bi taldeek partidaren hastapenean, baina, minutuek aurrera egin ahala, nagusitzen hasi dira etxekoak, eta lehen gola 38. minutuan heldu da. Manu Sanchezek barneraldia egin du arean, baloia atzera pasatu dio, eta ongi amaitu du jokaldia Kike Barjak. Joan den astean ere eman zuen gol bat ekarri zuen beste pase bat Sanchezek.
Bigarren gola, berriz, 68. minutuan heldu da. Baloi bat borrokatu du Darko Brasanacek, eta baloia erdiratu du Budimirrek erremata zezan. Hura saihestu nahian zebilen Diego Gonzalez, baina azkenean berak sartu du baloia atean. Ezin zuen sinistu Elxeko jokalariak. Talde valentziarra 19. da sailkapenean.
Osasuna: Herrera; Nacho Vidal (Roncaglia, 74 min), Aridane, David Garcia, Manu Sanchez (Ramalho, 74 min); Torro, Brasanac, Moncayola (Oier, 84 min), Ruben Garcia, Kike Barja (Torres, 74 min); eta Budimir (Chimy Avila, 74 min).
Elx: Gazzaniga; Palacios, Dani Calvo, Diego Gonzalez, Mojica; Marcone (Luismi, 84 min), Gutierrez (Rodriguez, 74 min), Josan (Piatti, 64 min), Rigoni (Morente, 64 min); Boye eta Pere Milla (Nino, 74 min). |
2021-4-18 | https://www.berria.eus/albisteak/196428/finalerdietako-lehen-puntua-pena-albisurentzat.htm | Kirola | Finalerdietako lehen puntua Peña-Albisurentzat | Defentsan sendo aritu dira, eta atzeko koadroetan Albisu Galarza baino gehiago izan da. | Finalerdietako lehen puntua Peña-Albisurentzat. Defentsan sendo aritu dira, eta atzeko koadroetan Albisu Galarza baino gehiago izan da. | Sendotasuna. Horixe erakutsi dute gaur Jon Ander Peña eta Jon Ander Albisuk Adarraga pilotalekuan (Logroño, Espainia), eta 22 eta 17 irabazi diete Ezkurdiari eta Ladis Galarzari. Bi bikoteek izan dituzte une onak neurketan zehar, baina, defentsako lanari esker, finalerdietako ligaxkako lehen puntua poltsikoratu dute irabazleek.
Berdinduta hasi da neurketa, 9-9 arte, baina orduan hartu dute olatu ona Peñak eta Albisuk, eta 16-9 jarri dira aurretik. Geroxeago, 20-11. Nagusiki atzeko koadroetan erabaki da neurketa: Galarzak zortzi pilotakada huts egin ditu. Egiari zor, Peñaren mugikortasunak ere Ezkurdiari min egin dio aurrean. Azken tantoetan arrisku handiak hartzen hasi da arbizuarra, baina markagailua txukuntzea soilik lortu du.
Neurketa bakoitza berebizikoa da jokatzen hasi berri diren ligaxkan, bikote bakoitzak hiru norgehiagoka soilik jokatuko baititu. |
2021-4-18 | https://www.berria.eus/albisteak/196429/iker-lima-euskal-presoaren-lagun-batek-istripua-izan-du-espetxetik-bueltan.htm | Politika | Iker Lima euskal presoaren lagun batek istripua izan du espetxetik bueltan | Leonen (Espainia) dago espetxeratuta Lima, eta haren laguna handik bueltan zetorrela gertatu zen auto istripua, atzo. Furgonetan bakarrik zihoan presoaren laguna, eta ez zuen lesiorik izan. | Iker Lima euskal presoaren lagun batek istripua izan du espetxetik bueltan. Leonen (Espainia) dago espetxeratuta Lima, eta haren laguna handik bueltan zetorrela gertatu zen auto istripua, atzo. Furgonetan bakarrik zihoan presoaren laguna, eta ez zuen lesiorik izan. | Galdakaoko Iker Lima euskal presoaren lagun batek auto istripua izan zuen atzo, Leonetik (Espainia) bueltan zetorrela. Etxetik 370 kilometrora dago espetxeratuta Lima, baina ezbeharra etxetik gertu gertatu zen Iruñea inguruan, Zuastiko ordainlekua pasatu eta kilometro eskasera.
Presoaren lagunak ez zuen kalte fisikorik pairatu. Orkatz bat atera zitzaion errepidera, eta hura jo zuen furgonetarekin.
Etxerat elkarteak jakinarazi duenez, presoen senide eta lagunek aurten izan duten bigarren istripua da. Elkarteak gogorarazi du «euskal presoak gero eta gertuen diren espetxeetara» hurbiltzen ari direla, baina, hala ere, ezin dela ahaztu bisitak egiteko errepidera ateratzen direnean «arriskuak berdin mantentzen direla»: «Horregatik, berriro diogu preso guztiak Euskal Herrira hurbildu behar direla lehenbailehen». |
2021-4-18 | https://www.berria.eus/albisteak/196430/alaves-jaisteko-postuetatik-irten-da.htm | Kirola | Alaves jaisteko postuetatik irten da | Battagliak 84. minutuan sartu duen gol bati esker irabazi du Huescaren aurka. Asko zegoen jokoan. Taldeak beste bat dirudi Calleja entrenatzaile denetik. | Alaves jaisteko postuetatik irten da. Battagliak 84. minutuan sartu duen gol bati esker irabazi du Huescaren aurka. Asko zegoen jokoan. Taldeak beste bat dirudi Calleja entrenatzaile denetik. | Alavesek ezin zuen huts egin gaur, eta ez du huts egin. Javi Callejaren taldeak aurkari zuzen bat hartu du Mendizorrotzan, eta zelaian argi geratu da asko zegoela jokoan; bi taldeek elkarren errespetu handiarekin jokatu dute neurketa. Hiru puntu horiei esker, jaisteko postuetatik irten dira arabarrak, baina 18. den Valladolidekin puntuetan berdinduta daude oraindik.
Lehen zatian baloi jabetza Alavesena izan da, baina aukerarik garbienak Huescarenak. Batez ere, Vavrok area kanpotik bikain jo duen baloi bat. Geldiketa ona egin behar izan du Pachecok.
Bigarren zatia hasi eta berehala, ordea, baloi bat zutoinera bidali du Joseluk, buruz. Minutu batzuk geroago, Lucas Perezi baliogabetu diote gol bat jokoz kanpo zegoelako.
Baina hirugarrenean, bai. Aldaratze batean, baloia jaberik gabe geratu da area ertzean, eta argentinarrak amorruz jo du, bi aldiz pentsatu gabe. Eta nola jo ere. Gol bikaina sartu du, eta garrantzi handikoa, gainera. Hiru minutu geroago izan du Huescak neurketako aukerarik argiena, baina Escricheren burukadak zutoinean jo du, eta ez da sartu. Haize apur bat arabarrentzat.
Alaves: Pacheco; Ximo Navarro, Laguardia, Rodriguez, Duarte (Agirregabiria, 45 min); Battaglia, Pina, Peleteiro (Luis Rioja, 88 min), Pere Pons (Pellistri, 66 min); Joselu (Deyverson, 83 min) eta Lucas Perez (Guidetti, 83 min).
Huesca: Andres Fernandez; Vavro (Borja Garcia, 85 min), Pulido, Insua; Mosquera (Doumbia, 76 min), Ferreiro (Mikel Rico, 76 min), Seoane (Escriche, 76 min), Pedro Lopez, Javi Galan; Rafa Mir eta Sandro (Sergio Gomez, 67 min). |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196431/zisma-europako-futbolean-superligari-aurre-egiteko-txapeldunen-ligaren-formatu-berria.htm | Kirola | Zisma Europako futbolean: Superligari aurre egiteko, Txapeldunen Ligaren formatu berria | Europako hamabi klub handik euren txapelketa sortu dute: Superliga. Txapeldunen Ligaren ordez, hura jokatuko lukete. UEFAk lehiaketa horren eredu berria aurkeztu du, eta mehatxu egin die Superligaren sortzaileei: aurrera eginez gero, beste lehiaketa guztietatik kanporatuko dituzte taldeak, eta baliteke jokalariek selekzioekin aritzeko aukera galtzea. Johnsonen eta Macronen ustez, Superligak kalte egingo lioke futbolari. Florentino Perez da liga berriaren burua. | Zisma Europako futbolean: Superligari aurre egiteko, Txapeldunen Ligaren formatu berria. Europako hamabi klub handik euren txapelketa sortu dute: Superliga. Txapeldunen Ligaren ordez, hura jokatuko lukete. UEFAk lehiaketa horren eredu berria aurkeztu du, eta mehatxu egin die Superligaren sortzaileei: aurrera eginez gero, beste lehiaketa guztietatik kanporatuko dituzte taldeak, eta baliteke jokalariek selekzioekin aritzeko aukera galtzea. Johnsonen eta Macronen ustez, Superligak kalte egingo lioke futbolari. Florentino Perez da liga berriaren burua. | Igande gauean zabaldu dute berria. Europako talderik handienetako hamabik Superliga sortu dute, UEFA Europako Futbol Elkarteen Batasuna bazter utzita, eta zalaparta handia eragin du. Futbolaren industria eta lehiaketen eredua hankaz gora jar litzake liga berri horrek. UEFA gaur da aurkeztekoa Txapeldunen Ligaren eredu berria, partida gehiagorekin eta talderik handienen arteko lehia handiagoarekin, baina hori ez da nahikoa Superligaren sortzaileentzat.
Real Madril, Manchester United, Juventus, Bartzelona eta Liverpool dira sustatzaile nagusiak. Atletico Madril, Arsenal, Tottenham, Manchester City, Chelsea, Inter eta Milan dira gainontzeko kideak. Premier Leagueko sei talde, Espainiako Ligako hiru eta Italiako Seria A ligako beste hiru. Alemaniako eta Frantziako talderik ez dago lehiaketan. Hainbat hedabidek adierazi dutenez, ordea, Bayern Munich, Borussia Dortmund eta Paris Saint-Germain taldeek parte hartzeko asmoa dute.
Florentino Perez Real Madrileko presidentea da Superligaren burua. Ligaren presidenteordeak, berriz, beste bi taldetako presidenteak izango dira: Juventuseko Andrea Agnelli eta Manchester Unitedeko Joel Glazer.
Superliga honelakoa litzateke: hamabi talde sortzaileak ez lirateke inoiz jaitsiko, beste hiru talde gonbidatuko lituzkete taldera, eta urtero bost talde sailkatuko lirateke. Bayern, Dortmund eta PSG ere sortzaileen lekuan leudeke; ez lirateke jaitsiko. Hogei taldeak hamarreko bi taldetan banatuko lituzkete, joan-etorriko partidekin. Talde bakoitzeko hiru lehenak igaroko lirateke joan-etorriko kanporaketa sistema batera, final-laurdenetatik hasita. Taldeetako laugarrenek eta bosgarrenek kanporaketa bat jokatuko lukete final-laurdenetako zortzi taldeak osatzeko. Denera, 197 partida jokatuko lituzkete; Txapeldunen Ligan 125 jokatu izan dituzte gaur egun, nahiz eta UEFAk gaur aurkezteko duen proiektuak 225 aurreikusten dituen.
Hori guztia antolatzeko, korporazio bat sortuko dute: SLCo. Espainian izango du egoitza nagusia, eta han parte hartuko dute klub sortzaileek eta bi enpresa filialek: lehiaketaren kudeaketaz SL SportsCo arduratuko da, Espainian erregistratua; eta telebistako eskubideak SL MediaCok salduko ditu, Herbehereetatik.
Taldeek diru gehiago irabaziko dute egungo sisteman baino. 10.000 milioi euro baino gehiago irabaziko dituztela zabaldu dute. Sortzaileek, oro har, 3.500 milioi euroko ordainketa bat jasoko dute azpiegituretan inbertitzeko eta COVID-19aren izurriak eragindako kalteak berdintzeko.
UEFAren erantzuna: Txapeldunen Ligaren formatu berria
Europako futbola gobernatzen duen erakundeak gaur goizean eta eguerdian egin du bilera, eta Txapeldunaren Liga eraberritzeko proiektua adostu du. 2024an hasiko litzateke, eta 36 taldek jokatuko lukete (orain 32 dira). Talde bakoitzak hamar partida jokatuko ditu beste hainbeste talderen aurka, eta sailkapenean aurreneko zortzietan geratzen direnak final-zortzirenetarako sailkatuko dira. Ligaxkan bederatzigarren eta 24. postuen artean geratzen diren taldeek kanporaketak jokatuko dituzte, joan-etorrikoak, final-zortzirenetan sartzeko lekuaren bila.
Superliga sortzearen kolpeari aurre eginez, UEFAk ohar gogor bat atera zuen atzo bertan, liga eta federazio nagusiek babestua. Haren arabera, proiektua «ez da solidarioa», «zinikoa» baizik. «Talde horiek ezingo dute beste lehiaketetan parte hartu, ez herrialdeetakoetan, ez Europakoetan, ez eta mundu mailakoetan ere, eta jokalariak selekzioekin jokatzeko aukera gal lezakete», ohartarazi du. Alexander Ceferin UEFAko buruak gaur hitz egin du gaiaz, eta atzoko oharraren bidetik jo du: "Europako lehiaketetan jokatzeko aukerak kirol merituen araberakoa izan behar du, orain arte bezala. Talde guztiek jokatu behar dute denen kontra". Eta berretsi egin du mehatxua jokalariei zuzendua, ezingo dutela selekzioekin jokatu, baldin eta Superligan jokatzen badute.
Beste muturrean, berriz, iritzia beste bat da: «Futbolari lagunduko diogu, munduan dagokion lekua izan dezan», adierazi zuen Florentino Perezek. «Futbola da 4.000 milioi jarraitzaile baino gehiago dituen kirol global bakarra munduan, eta talde handien ardura da zaleen nahiak betetzea».
Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak eta Emmanuel Macron Frantziako presidenteak Superligaren aurka daudela adierazi dute berehala. Johnsonek salatu du «futbolaren kontrakoa» dela, eta haren aurkako neurriak hartzeko eskatu du. Macronek ospatu egin du Frantziako talderik ez dagoela sortzaileen artean, eta babesa erakutsi dio UEFAri.
Gaiaren inguruko erreakzioek ez dute etenik. Espainiako Futbol Liga profesionalak agiri gogorra kaleratu du. Bertan dio Superligaren sorrera «elitista eta apurtzailea» dela.«Lehia ireki baten eta kirol merituen kontra doa. Egun zaleek amets egin dezakete beraien kluba, edozein izan da bere dimentsioa, bere ligan lan ona egitea eta Europako onenen artean lehiatzea. Eta guk hori defendatzen dugu. Proposamen hau zaleen amets horren kontra doa, gutxi batzuei baino ez baitie ematen aukera hori».
Proposamen «egoista» bat da, haren ustez. «Helburu bakarra du: klub aberatsenak aberatsago egitea. Eta oso ondorio kaltegarria izango du futbolaren ekosistemarentzat». Hala, futbol liga profesionalak argi du:«Ditugun tresna guztiak erabiliko ditugu, futbolaren osotasuna eta etorkizuna ziurtatzeko».
Klubak ere hasi dira azalpenak ematen. Gonbidatu nahi zituzten hiru taldeetako bat Borussia Dortmund zen. Baina jada azaldu du ez duela begi onez ikusten txapelketa: taldeko zuzendari exekutibo Hans Joaachim Watzek honela mintzatu da: «Gu aurreikusita dagoen Txapeldunen Ligaren erreformaren aldekoak gara».
Spartak Mosku klubak ironiaz erantzun du sare sozialetan: Superligako kluben zaleei esan die taldea aldatu nahi badute hor dutela Spartak.
Bartzelonak ere oharra atera du, eta nabarmendu du Superligaren helburua munduko kluben arteko txapelketarik «onena» izateko sortu dela. Talde sortzaileen artean dago kataluniarrak. «Espero dugu ahalik eta azkarrena bildu ahal izatea UEFA eta FIFArekin, Superligarentzat, eta futbolarentzat oro har ahalik eta konponbiderik onena lortzeko».
Ohar bat ateratzetik harago joan da Manchester United. Ingalaterrako taldea ere Superligaren sortzaileetako bat da, eta erabakiko du Europako Kluben elkartea uztea.
Lehen Maila ari diren Euskal Herriko klubek (Alaves, Athletic, Eibar, Reala eta Osasuna) izan dira iritzia eman dutenak, eta hirurek liga berriaren aurka egin dute. Bitxia da arabarrena, izan ere klubaren jabe den Baskonia-Alaves taldeak babestu egiten du saskibaloiko Euroliga, ia erabat itxia den saskibaloi liga (bertan ari da lehiatzen Baskonia). Kontua kontu, futbolaren kasuan Alavesek uste du Superligak handitu egiten dituela taldeen arteko ezberdintasunak. Halaber, iritzi dio urteetan egindako lana bertan behera botatzen duela: "Lehiaketa berdintzeko egindako eginahal guztiak aurretik eraman ditu". Luis Sabalza Osasunako presidenteak iaz ere hitz egin zuen Superligaren aurka, bazkide konpromisarioen batzarrean, eta gaur klubak hitz haiek gogorarazi ditu berriz: "Ez da egitasmo anbiziotsua, proiektu berekoia da. Klub horiek orain gurea baino hamar aldiz handiagoa dute aurrekontua, eta ematen du gehiago nahi dutela". Eibarrek bat egin du Ligak atera duen oharrarekin.
Ingalaterrako Superligako taldeen zaleak, kontra
Ingalaterrako sei talde daude Superligaren sorreran, eta lau talderen zaleek iritzia eman dute: kontrakoa guztiek ere. Tottenham izan zen lehena Europako titulu bat irabazten Ingalaterrako taldeen artean, eta haren zaleak batzen dituen elkarte ofizialak kontra egin dio klubaren zuzendaritzak Superliga babesteko hartu duen erabakiari: "Traizioa egin dio zuzendaritzak klubari, haren historiari, eta futbola hain berezi egiten duen magiari. Klubaren izen ona eta etorkizuna arriskuan jartzen ari dira beren zekenkeriagatik".
Manchester Uniteden zaleak ere sutan dira: "Superliga futbolaren mamiaren eta klubaren izen onaren aurka doa. Zaleei ez digute ezer galdetu, eta are mingarriagoa da horrelako erabaki bat pandemia baten erdian hartzea. Txapeldunen Ligatik ateratzea txapeldun egin gaituen lehiaketari traizio egitea da". Chelsearen zaleek ere diruari begiratu diote klubaren erabakia kritikatzeko: "Beren patrikak bete baino ez dute nahi". Salatu dutenez, zuzendaritzarekin hainbat bilera izan dituzte azkenaldian, eta ez diete ezer aipatu gai horren inguruan. "Barkaezina da. Nahikoa da", esan dute. Arsenalen zaleek ere hitz egin dute, gogor hitz egin ere: "Futbolak izan behar lukeenaren heriotza dakar Superligak. Ahal dugun guztia egingo dugu lehiaketa berri horren aurka".
Ander Herrera ere aurka
Jokalariak isil antzean daude, baina bat ekedo bestek eman du iritzia: Ander Herrerak, esaterako. PSGn ari da orain, bere garaian Athleticen bezala, eta Twitter bidez plazaratu du zer pentsatzen duen: "Futbol herrikoiaz maitemindu nintzen, nire bihotzeko taldea handienen aurka lehiatzen ikustearen ametsarekin. Superligak aurrera egiten badu, amets horiek amaituko dira. Txapeldunen Liga hobetu batean sinesten dut, baina ez aberatsengan jendeak sortutakoa lapurtu nahi duen horretan ".
Manchester Unitedeko Bruno Fernandesek ere eman du bere iritzia Instagram sare sozialean, eta ez da Superligaren aldekoa: "Ametsak ezin dira erosi", idatzi du beste jokalari batek Superligaren aurka jarri duen argazki baten iruzkinean. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196432/eibar-azken-postuan-da-eta-realak-bosgarren-partida-du-irabazi-gabe.htm | Kirola | Eibar azken postuan da, eta Realak bosgarren partida du irabazi gabe | Atletico Madrilek 5-0 irabazi dio Eibarri, eta Realak 1-2 galdu du Sevillaren aurka, irabazten hasi den arren. Eibarrek lau puntura du salbazioa. | Eibar azken postuan da, eta Realak bosgarren partida du irabazi gabe. Atletico Madrilek 5-0 irabazi dio Eibarri, eta Realak 1-2 galdu du Sevillaren aurka, irabazten hasi den arren. Eibarrek lau puntura du salbazioa. | Lehenengoak azkena garaitu du. Espainiako Ligaren buruan da Atletico Madril, hiru punturen aldearekin, eta aise garaitu zuen atzo Eibar, hondarreko postuan den taldea. Lehen zatian, Correak sartu du lehen gola, eta jokalari horrek berak sartu du bigarrena ere, handik bi minutura. Carrascok bigarren zatia hasi berritan sartu du hurrengoa, eta Llorentek bi golekin errematatu du partida.
Partidaren hasieran izan da lehia pixka bat, Eibarrek nola edo hala eutsi nahi baitzion, baina bigarren goletik aurrera erabakita zegoen partida, eta etxeko taldeak zauria sakontzen jarraitu du bosgarren gola sartu arte.
Sevilla ere Reala baino hobeto aritu da, nabarmen. Nahi eta ezin aritu da etxeko taldea, markagailuan aurrea hartu duen arren. Sevilla lasai aritu da, eta bigarren zatian argi geratu da Reala indar txikiagoarekin zegoela. Carlos Fernandezek sartu du lehenengo gola, hirugarren minutuan. Lehen zatia bukatzerako irauli dute emaitza, ordea: Fernandok 21. minutuan berdindu du, eta En-Nesyri 23.enean sartu du partidako azkena. Reala zazpigarren postuan dago, 47 punturekin. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196433/gaur-amaituko-dute-kubako-alderdi-komunistaren-viii-kongresua-castroren-azkena.htm | Mundua | Gaur amaituko dute Kubako Alderdi Komunistaren VIII. Kongresua, Castroren azkena | Gaur jakinaraziko dute nork osatuko duen alderdiaren batzorde nagusia. Miguel Diaz-Canel Kubako presidenteak ordezkatuko du Castro idazkari nagusi lanetan. | Gaur amaituko dute Kubako Alderdi Komunistaren VIII. Kongresua, Castroren azkena. Gaur jakinaraziko dute nork osatuko duen alderdiaren batzorde nagusia. Miguel Diaz-Canel Kubako presidenteak ordezkatuko du Castro idazkari nagusi lanetan. | Kubako Alderdi Komunistaren VIII. Kongresuko ordezkariek Raul Castro idazkari nagusiak aurkezturiko azken txostena onartu dute. Azkena, Miguel Diaz-Canel Kubako presidenteari utziko diolako bere postua. Castrok 90 urte beteko ditu uztailean, eta belaunaldi aldaketa bat egin nahi dute alderdian. Gaur egingo dute azken saioa, eta batzorde nagusiko hautagaitzen gaineko bozketaren emaitzak emango dituzte.
300 ordezkariek bat egin dute Castrok aurkeztutako asmoekin. Adierazi du, besteak beste, herrialdearen lehentasunak ekonomiaren garapena eta irmotasun ideologikoa direla. Kritiken berri ere eman du: burokrazia, inertzia eta aldaketarako erresistentzia nabarmendu ditu egungo idazkari nagusiak.
2016-2020ko bosturtekoa ari dira aztertzen kongresuan, eta hiru batzordek prestatutako txostenak landu dituzte lehen egunetan, ateak itxita. Ekonomiaren erreformaz eta alderdiaren funtzionamenduaz aritu dira eztabaidan, besteak beste, hango hedabideek zabaldu dutenez. Bilera horietatik ondorio batzuk atera dituzte 2021-2026ko aldirako.
Duela hamar urte onartutako 244 erreformatatik %30 martxan jarri dituztela adierazi dute; %40 bidean dira, eta beste %30ak prestatzeko edo onartzeko bidean dira.
Alor ideologikoan, «alderdiaren hazkundea lehenetsi» nahi dute, «masekiko lotura» landu eta «subertsio politiko ideologikoari era sistematikoan eta agertoki guztietan» aurre egin. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196434/ekonomiak-ez-du-martxa-hartu-02-hazi-da-araba-bizkai-eta-gipuzkoan.htm | Ekonomia | Ekonomiak ez du martxa hartu: %0,2 hazi da Araba, Bizkai eta Gipuzkoan | Jaurlaritzak esperotakoa baino lau hamarren okerragoa da urte arteko tasa: -%2,9. Gobernua txertaketa bizkorragoaren zain dago suspertzerako | Ekonomiak ez du martxa hartu: %0,2 hazi da Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Jaurlaritzak esperotakoa baino lau hamarren okerragoa da urte arteko tasa: -%2,9. Gobernua txertaketa bizkorragoaren zain dago suspertzerako | Begi bistakoa dena baieztatu dute kontu ekonomikoen lehen datuek: ekonomiaren berpizterik ez da izan 2021. urtearen hasieran. Ez doa atzera —eta hori bada zerbait mugikortasunak eta hainbat jarduerak dituzten muga handiak ikusita—, baina aurrera ere ez asko: %0,2 hazi zen urteko lehen hiruhilekoan Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako barne produktu gordina, Eustaten arabera. Hiruhileko arteko tasa da hori, eta une honetan horrek erakusten du argien ekonomiaren suspertzea berandutzen ari dela.
Urte arteko tasak, berriz, negatiboan jarraitzen du, baina ez aurrekoetan bezainbeste; izan ere, -%7,6tik -%2,9ra igaro da. Kontuan hartu behar da 2020ko lehen hiruhilekoan egin zuela lehen aldiz atzera BPGak (-%3,2), konfinamendu aginduaren ondorioz. Horren azpitik geratzeak argi uzten du berreskuratu beharreko jarduera ekonomikoa oraindik handia dela, 2021erako egindako aurreikuspenak baikorregiak zirela, eta denbora gehiago beharko zela 2020ko udaberriko lehen olatuarekin galdutakoa berreskuratzeko.
Pentsatzekoa denez, orain hasi berri den bigarren hiruhilekoan jauzi handia egingo du urte arteko BPGak, eta tasa positibo ikusgarri bat erakutsi. Edonola ere, efektu estatistiko hutsa izango litzateke, iazko bigarren hiruhilekoko amiltzearekin alderatuko baita (-%19,5); hau da, ez da hazkunde sendo bat izango, errebote estatistiko bat baizik.
Egoera normalago bat isla dezakete, berriz, hirugarren hiruhilekotik aurrerako datuak, ez baitituzte konfinamenduaren datu distortsionatzaileak erakutsiko, haren biharamuna baizik. Gainera, ordurako aurreratuta egon beharko luke txertaketa kanpainak eta, espero denez, gaur egun beren jarduera murriztuta duten sektore batzuk egoera irekiago batera itzuliko dira.
Jaurlaritza, zain
Horren esperoan dago Eusko Jaurlaritza ere. Ontzat hartu ditu Eustatek aurreratutako datuak, eta nabarmendu du hazkunde tasa positiboak gertatu direla azken hiru hiruhilekoetan. Ekonomia Sailak gogorarazi du hirugarren olatuak otsailaren erdialdera jo zuela goia eta horrek zenbait neurri murriztaile eragin zituela. «Horregatik, litekeena da ziklo ekonomikoan hazkunde sendoagoak ikusten ez hastea, harik eta, txertoen bidez, taldeko immunitate-maila nahikoa lortu eta nolabaiteko normaltasunera itzuli arte».
Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak onartu du urteko lehen hiru hilabeteetan hazkundea uste baino txikiagoa izan dela. Hiruhileko arteko daturik ez zuen aurreratu gobernuak, baina urte arteko tasa -%2,5era iristea espero zuen, eta hortik lau hamarrera geratu da. «Txertatzearen erritmoa bizitu eta nolabaiteko taldeko immunitatea lortzen ez den bitartean, [hazkundearen] erritmoa uste baino motelagoa izango da».
Urtean, %6,7 gora
Jaurlaritzak oso iragarpen baikorrekin hasi zuen urtea —+%8,6—, baina martxoan jada tonu goibelago bat hartu zuen, ikusita bigarren eta hirugarren olatuak geratzeko jarduera ekonomikoa moteltzeko neurriak hartu zituela. Eguneratutako aurreikuspenek diote Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGa %6,7 handituko dela aurten —iaz %9,5 txikitu zen—.<br />Enpleguari dagokionez, bilakaera Jaurlaritzak iragarritakoa baino pixka bat hobea izan da: urte arteko tasan enplegua %2,5 txikitzea espero zuen, eta %2,1 txikitu da, dedikazio osoko baliokidetzako lanpostuetan neurtua. Hiruhileko arteko tasa ere hobea izan da barne produktu gordinarena baino, % 0,5 gehitu baita. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196435/israelen-maskararik-gabe-eta-gazan-hildakoak-gora.htm | Mundua | Israelen maskararik gabe, eta Gazan hildakoak gora | Bost milioi israeldar txertatu dituzte dagoeneko Israelen. Aldiz, Gazan eta Zisjordanian bost milioi palestinarretik %2k hartu dute txertoa. | Israelen maskararik gabe, eta Gazan hildakoak gora. Bost milioi israeldar txertatu dituzte dagoeneko Israelen. Aldiz, Gazan eta Zisjordanian bost milioi palestinarretik %2k hartu dute txertoa. | Urtebete igaro eta gero, Israelgo herritarrek maskara kendu ahal izan zuten atzo kalean, pandemia hasi zenetik lehen aldiz. Aldi berean, eskolak ere ateak zabaldu zituzten, aurrez aurreko klaseak emateko. Herrialde hartan bizi diren bederatzi milioi lagunetik bost milioik jarri dituzte txertoaren bi dosiak. Horri esker, soilik 200 lagun daude zaintza berezietako unitateetan eta 2.500 dira positiboak. Kasu berriak ere nabarmen jaitsi dira, atzo 85 atzeman zituzten, eta kutsatze tasa %0,8 da.
Kalean maskararik gabe ibili ahal izango diren arren, leku itxietan derrigorrezkoa da oraindik ere maskara janztea, eta Osasun Ministerioak aholkatu du horiek erabiltzen jarraitzeko jende asko biltzen den inguruetan. Adituek ere ohartarazi dute arriskua ez dela amaitu, eta ostiralean atzemandako positibo berrien artean Indiako aldaerarekin kutsatutako zazpi agertu direla —gaur-gaurkoz adituak aldaera berri hori ikertzen ari dira, baina Indian kasuek nabarmen egin dute gora, eta askok aldaera berriari egozten diote kutsatzeak handitu izana—.
Oso bestelakoa da egoera Gazan eta Zisjordanian. Hamasen kontrolpeko eskualdean nabarmen egin dute gora koronabirusak eragindako heriotzek azken egunetan —23 jakinarazi zituzten atzo—, eta kutsatze tasa %40an dago. Horiek hala, joan den asteartetik gogortu egin dituzte murrizketak, eta etxeratze agindua ezarri dute.
Txertaketa motel doa palestinarren artean. Gazako bi milioi herritarretik soilik 33.000k jarri dute txertoa —81.600 dosi jaso dituzte orain arte—. Zisjordanian, berriz, hiru milioi lagunetik 125.000 inguruk jarri dute. Han ere egoerak okerrera egin du. Ramadana hasi aurreko asteetan kutsatzeak jaistea lortu bazuten ere, azken egunetan kasuek goranzko joera hartu dute.
MSF Mugarik Gabeko Medikuek egoeraren larriaz ohartarazi dute: «Hebrongo Dura erietxera ekartzen dituzten hiru gaixoetatik bat 25 eta 64 urte artekoa da. Gazteen artean ari da birusa zabaltzen, batez ere». Gobernuz kanpoko erakundeak eskatu die Palestinako eta Israelgo agintariei azkartu ditzatela txertatzeak. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196436/bergarako-industrias-betikon-ez-dute-grebarik-egingo.htm | Ekonomia | Bergarako Industrias Betikon ez dute grebarik egingo | Gaur zen protesta hastekoa, baina lan itunari buruzko akordioa lortu dute zuzendaritzarekin. | Bergarako Industrias Betikon ez dute grebarik egingo. Gaur zen protesta hastekoa, baina lan itunari buruzko akordioa lortu dute zuzendaritzarekin. | ELAk iragarri du langileek akordio bat lortu dutela Bergarako Industrias Betikon, eta enpresak onartu egin diela eskakizunen zati handi bat. Ondorioz, gaur hastekoa zen greba mugagabea bertan behera utzi dute langileek.
ELAren arabera, enpresak hainbat hobekuntza aurkeztu dizkio langileen ordezkaritzari, «in extremis», eta langile askok onartu egin dute. Horrela, adibidez, hitzarmen berrirako KPI +%1,5eko igoerak ezartzen dira: inflazioa negatiboa baldin bada, berriz, soldatak ez dira igoko. Gaueko ordutegian lan egiten duten langileen osagarria ere «nabarmen» hobetu du enpresak.
Sindikatua pozik agertu da akordio honekin, eta langileak zoriondu nahi ditu, «bat egitea eta antolatzea erabaki dutelako, greba mugagabera deituta». Are gehiago, «enpresa negoziatzeko eseri da, eta eduki nahikoak eskaini ditu, lantaldeak planto egin baitu, eta mobilizatzea erabaki, zalantzarik gabe. Hori da bidea» Egoera berean dauden langileak bide beretik jarraitzera animatu ditu. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196437/enpresa-bat-hustu-dute-barakaldon-sute-baten-ondorioz.htm | Gizartea | Enpresa bat hustu dute Barakaldon, sute baten ondorioz | Suhiltzaileek gune zabal bat hesitu dute, handik gertu baitago produktu sukoiak dituen beste enpresa bat. Jada kontrolpean dute sutea. | Enpresa bat hustu dute Barakaldon, sute baten ondorioz. Suhiltzaileek gune zabal bat hesitu dute, handik gertu baitago produktu sukoiak dituen beste enpresa bat. Jada kontrolpean dute sutea. | Kurrusku KaiAlde gozogintzako lantegiak Barakaldoko (Bizkaia) Ibaibe kalean duen lantegian piztu da sua gaur goizean, 09:45 aldera. Enpresa hustu egin behar izan dute, baita inguruko pabiloiak ere, eta suhiltzaileek inguru hartara ez hurbiltzeko eskatu dute. Ez dute argitu zerk sortu duen sua.
Suhiltzaileek jakinarazi dutenez, jada kontrolpean dute sua. Hasiera batean gune zabal bat hesitu behar izan dute, handik gertu produktu sukoiak dituen enpresa bat baitago.
Horretaz gain, SOS Deiakek inguruko eraikinetako leihoak ixtea gomendatu du. Kontuan izan behar da sutea gertatu den gunetik gertu hainbat ikastetxe daudela. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196439/zazpi-lagun-hil-dituzte-aebetan-hiru-tiroketatan.htm | Mundua | Zazpi lagun hil dituzte AEBetan, hiru tiroketatan | Taberna batean hiru lagun hil ditu beste batek Wisconsinen. Austinen eta Chicagon ere izan dira tiroketak, eta Polizia horien egileen bila ari da. Urtea hasi zenetik, 150 tiroketa izan dira AEBetan. | Zazpi lagun hil dituzte AEBetan, hiru tiroketatan. Taberna batean hiru lagun hil ditu beste batek Wisconsinen. Austinen eta Chicagon ere izan dira tiroketak, eta Polizia horien egileen bila ari da. Urtea hasi zenetik, 150 tiroketa izan dira AEBetan. | Azken orduetan izandako hiru tiroketatan gutxienez zazpi lagun hil dira AEBetan. Wisconsin estatuan izan da horietako lehena, Kenosha hiriko taberna batean. Hiru lagun hil, eta beste hiru zauritu ditu erasotzaileak, hiri horretako sheriffak jakinarazi duenez. CBS telebista kateak emandako informazioaren arabera, aurrez pentsatutako erasoa izan da.
Beste hiru lagun hil dituzte Austinen, Texas estatuko hiriburuan. Poliziak ez du erasotzailea atxilotu, eta, azaldu duenez, operazioa zabalik dute oraindik. Austingo poliziaburu Joe Chaconek herritarrei kontuz ibiltzeko eskatu die.
Polizia ikertzen ari da Chicagon, Illinois estatuan, izandako tiroketa bat ere. Zazpi urteko haur bat tiroz hil dute bertan, eta larri zauritu dute haren aita. Auto baten barruan zeuden biak, janari lasterra saltzen duten jatetxe bateko ilaran, eta tiro egin diete.
Suzko armekin egindako erasoak erregistratzen ditu GVA Gun Violence Archive erakundeak, eta, horren arabera, urtea hasi zenetik 150 tiroketa izan dira AEBetan, eta 45 tiroketa masibo izan ziren martxoan. Azken asteetan ugaritu egin dira halako gertakariak, eta armen jabetzaren inguruko eztabaida azaleratu dute berriz.
Joe Biden presidenteak Armen Legeari moldaketak egiteko asmoa adierazia du, eta, besteak beste, aurrekariak dituztenei armak izateko baldintza gogorragoak jarri nahi dizkie. Hala ere, gaiaren inguruan egiten dituen proposamenei bide motza aurreikusten zaie. Izan ere, Senatuak onartu behar lituzke, eta, Alderdi Demokratak gehiengoa badu ere, gutxienez hamar diputatu errepublikanoren babesa behar luke. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196440/beste-772-kasu-atzeman-dira-hegoaldean.htm | Gizartea | Beste 772 kasu atzeman dira Hegoaldean | Igandeko proben %8,9k eman dute positibo. | Beste 772 kasu atzeman dira Hegoaldean. Igandeko proben %8,9k eman dute positibo. | Transmisioari buruzko datuak kezkagarriak dira oraindik Hego Euskal Herrian. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako informazioaren arabera, atzo 8.624 proba egin ziren birusa detektatzeko, eta 772 kasu atzeman zituzten. Aurreko egunetako datuen aldean, kutsatuen kopurua apalagoa izan da, baina, beste behin, aintzat hartzekoa da egun bakarrean egindako testen zenbatekoa. Izan ere, ohi denez, astegunetan baino proba gutxiago egin ziren atzo.
Igandeko kasuetatik 302 Gipuzkoan detektatu ziren; Bizkaikoak izan ziren beste 253, Nafarroakoak 139, eta Arabakoak, berriz, 71. Beste zazpi positiboak EAEtik kanpo bizi diren herritarren artean erregistratutakoak dira.
OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5ean du ezarria izurritea kontrolpean edukitzen hasteko gehienezko muga, eta ehunekoa langa horren gainekoa da egunero. Zehazki, atzoko testen %8,9k eman zuten positibo Hego Euskal Herrian. Datua are larriagoa da Nafarroan: %10,1 izan zen. Osakidetzak egindako testetan, ehunekoa nabarmen txikiagoa izan zen, baina %5etik gorakoa izan zen, halere: %8,7. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196441/sei-eguneko-itxialdia-ezarri-dute-new-delhin.htm | Mundua | Sei eguneko itxialdia ezarri dute New Delhin | Apirilaren 15az geroztik egunean 200.000 kasu berri atzeman dituzte, batez beste, Indian. Erietxeak baliabiderik gabe geratzen ari direla ohartarazi du Osasun Ministerioak. | Sei eguneko itxialdia ezarri dute New Delhin. Apirilaren 15az geroztik egunean 200.000 kasu berri atzeman dituzte, batez beste, Indian. Erietxeak baliabiderik gabe geratzen ari direla ohartarazi du Osasun Ministerioak. | Itxialdia ezarri dute Indiako agintariek hiriburuan. Bigarren olatuak gogor jo du herrialdean, eta, batez beste, 200.000 kasu atzematen dituzten egunero. Orotara, 15 milioiko langa igaro dute positiboek, eta 178,769 dira hildakoak. Horretaz gain, herrialde osoko erietxeak oxigenorik eta ohe librerik gabe geratzen ari dira. «Itxialdia ezarri ezean, hondamendi handiago bati egin beharko diogu aurre», adierazi du Delhiko gobernadore Arvind Kejriwalek.
Itxialdiak irauten duen bitartean zabalik izango dira gune erlijiosoak, baina ezin izango dute bisitaririk hartu. Ezkontzetan, gehienez ere, 50 lagun bildu ahal izango dira, eta hogei, berriz, hiletetan. Bilera politiko, sozial eta erlijioso oro debekatuta egongo da, eta bidaiak soilik baimenduko dira herritarrek txertoa hartua dutela edo kutsatuta ez daudela frogatzen duten kasuetan.
Delhin ez ezik, beste hainbat hiri handitan ere arazo larriak dituzte erietxeetan, eta medikuek ohartarazi dute testen emaitzak ere atzeratzen ari direla, ez baitute nahikoa baliabiderik eskariari erantzuteko. Narendra Modi lehen ministroaren aurkako kritikak ere gogortu egin dira pandemiak okerrera egin ahala; izan ere, azken asteetan mitin politiko jendetsuak eta ekitaldi erlijiosoak baimendu ditu gobernuak, non milaka lagun elkartu diren, eta birusa zabaltzea erraztu. Aldaera berriak agertu izanak ere azkartu egin ditu kutsatzeak. Modik berak ekitaldi jendetsua egin zuen joan den larunbatean, eta maskara gabe agertu zen jendaurrean.
Azken hilabetean gora egin dute aktibo dauden kasuek ere 1,9 milioira heldu arte. Joan den irailean eman zuen aurreko daturik okerrena positiboei dagokienez, baina orduan milioi bat eskasera heldu ziren. Bigarren olatu honen ondorioez ohartarazi dute adituek, batez ere erietxeak tokirik gabe geratzen ari baitira. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196442/berdintasunerako-emakunde-saria-jaso-du-askabide-elkarteak.htm | Gizartea | Berdintasunerako Emakunde saria jaso du Askabide elkarteak | Miriam Santorcuato presidenteak jaso du aitortza, Gasteizen. Prostituzioan diharduten emakumeei «ahalduntzerako espazio bat» ematea txalotu du Izaskun Landaidak. | Berdintasunerako Emakunde saria jaso du Askabide elkarteak. Miriam Santorcuato presidenteak jaso du aitortza, Gasteizen. Prostituzioan diharduten emakumeei «ahalduntzerako espazio bat» ematea txalotu du Izaskun Landaidak. | Askabide elkarteko kideen eskuetan da jada Berdintasunerako Emakunde saria. Gaur goizean jaso du Miriam Santorcuato presidenteak, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluren eskutik, Gasteizen, eta bereziki gogoan izan ditu prostituzioan eta gizarte bazterketan dauden emakumeekin lan egiten duten beste gizarte erakundeak: «Pandemian zehar are ageriago geratu da zuen inplikazioa».
Bizkaian prostituzioan diharduten andreekin lan egiten du Askabidek 1985. urtetik. Haien bizi kalitatea hobetze aldera jarritako tresnak eta baliabideak txalotu zituen Emakundek saria ematean, eta ildo horretan mintzatu da gaur Izaskun Landaida zuzendaria: «Hainbat emakumerentzat ezinbesteko heldulekua izan da Askabide; espazio bat ahalduntzerako, aurreiritzirik gabea». Beatriz Artolazabal Jaurlaritzako Berdintasun sailburuak aitortu du iazko konfinamenduak «ezustean» harrapatu zituela instituzio publikoak auzi honetan, eta hirugarren sektoreko erakundeek egindako lanaz «harro» agertu da.
Santorcuatok gogora ekarri du «justizia soziala» dela elkartearen helburu nagusia, eta, ildo horretan, prostituzioan diharduten emakumeen estigma gainditzen saiatzea dela euren lanetako bat: «Estigmak markatu egiten ditu». Bortizkeria matxistarekin lotutako beste lan ildoaz ere mintzatu da: «Kolektibo hau bereziki zaurgarria da indarkeriaren aurrean». |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196443/ela-laquosektore-publikoko-behin-behinekotasun-tasa-sektore-pribatukoa-halako-bi-daraquo.htm | Ekonomia | ELA: «Sektore publikoko behin-behinekotasun tasa sektore pribatukoa halako bi da» | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako langile publikoen %40k aldi baterako kontratua salatu dute, eta horren atzean zerbitzuak pribatizatzea dagoela. | ELA: «Sektore publikoko behin-behinekotasun tasa sektore pribatukoa halako bi da». Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako langile publikoen %40k aldi baterako kontratua salatu dute, eta horren atzean zerbitzuak pribatizatzea dagoela. | «Propagandatik haratago doazen neurriak hartu behar dira langile publikoen egoera hobetzeko», eta egoera hori hobetuko luketen erabakiak «baldintzatzeko» babestu du ELA sindikatuak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako sektore publikoan ostegunerako deitua dagoen greba deialdia. LAB, CCOO, ESK eta Steilasekin batera egin du deialdia --UGT eta Interinok sindikatuak ez dira batu--, eta helburuak argi ditu: egun behin-behinean dauden 60.000 langile publikoen egoera «finkatzea», lan estruktura publikoak dituen beharrak kalkulatzea eta horrela azpikontratazioaren bitartez ematen den pribatizazioari aurre egitea. Hori salatzeko, grebaz gain, manifestaziora deitu dute goiz horretarako Bilbon, Donostian eta Gasteizen.
Igor Eizagirre sindikatuak sektore publikoan duen arduradunak langile publikoen behin-behinekotasun tasaren inguruko datu argigarriak eman ditu: «Europan langileen %20 langile publikoak dira; Espainian, %16; Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, aldiz, %12. Azken horien artean %40 behin-behineko baldintzetan daude, sektore pribatuan, aldiz, behin-behinekotasuna %23ko da». Eizagirreren hitzetan behin-behinekotasun hori sistemikoa da, maila guztietako erakundeetan eta sektore guztietan ematen da.
Egoera transbertsal horren datuak eman ditu sindikatuak, eta sektorez sektoreko behin-behinekotasuna eman: %56 administrazio orokorrean; %48 hezkuntzan; %58 Osakidetzan eta %44 Justizian. Salbuespen bakarra Ertzaintza litzateke, behin-behineko agenterik ez baitago; Udaltzainen artean, egon badago, %30 ingurukoa, sindikatuaren datuen arabera. Halere, sindikatutik ohartarazi dutenez, Ertzaintzan ere pribatizazioa apurka sartzen ari da garbiketa eta zaintza lanetan. Urrunago joan gabe, Erandioko (Bizkaia) eta Arkautiko (Araba) ertzain etxeek segurtasun pribatua dute.
Datuak horiek dira, eta, sindikatuaren ustez, hiru helburu dituzte: «pribatizaziorako pausoak ematea, enplegu publikoa suntsitzea erraztea eta diziplina tresna gisa erabiltzea». ELAren ustez, egoera horrek langileen baldintzetan eragina du, eta baita hiritarrek jasotzen duten zerbitzuaren kalitatean ere. Era berean Jaurlaritzari leporatu diote «estatu mailakoa arau ezberdinak babestu izana», besteak beste: berraztertze tasak, aurrekontu mugak, edota hautatze prozesuen inguruko mugak. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196445/nasak-helikoptero-txiki-bat-hegaldatu-du-marten.htm | Bizigiro | NASAk helikoptero txiki bat hegaldatu du Marten | Ingenuity gailua hiru metro inguru goratu da planeta gorriaren airean. Datozen egunetan beste lau bidaia egingo ditu, gero eta urrutiago. | NASAk helikoptero txiki bat hegaldatu du Marten. Ingenuity gailua hiru metro inguru goratu da planeta gorriaren airean. Datozen egunetan beste lau bidaia egingo ditu, gero eta urrutiago. | Ez da oso hegalaldi luzea izan helikoptero batentzat, baina urrats interesgarria izan da gizateriarentzat. NASAk Martera bildalitako Ingenuity helikopteroak lehenbiziko hegaldia egin du. Helizeak piztu eta azeleratu ditu; hiru bat metro egin du gora Marteko airean, eta berriz zegoen lekura jaitsi da. Perseverance ibilgailuaren sabelean bidaiatu zuen helikopteroak, eta hark harturiko bideoa erakutsi du AEBetako espazio agentziak, saioaren arrakasta frogatzeko.
Minutu bat baino gutxiago iraun du hegaldiak, baina aski izan da NASAk ikusteko eta erakusteko ideiak funtzionatzen duela. Datozen aste eta hilabeteetan, hegaldi luzeagoak egingo ditu gailuak, eta zientziarako baliagarriak diren misioak egingo ditu.
NASAren arabera, beste mundu batean hegazkin batek bere indarrez eginiko lehenengo hegaldi kontrolatua izan da. Bideoaz gain, datuak jaso dituzte NASAko kontrolatzaileek, eta horiek ere baieztatzen dute gailuak Marteko atmosfera finean egin duela hegan.
«Orain, esan dezakegu gizakiok lortu egin dugula errotore-gailu bat beste planeta batean hegan eginaraztea», adierazi du MiMi Aungek. Ingenuity egitasmoaren burua da Kalifornian. Gogora ekarri ditu Wright anaiak, eta haiek 1903. urtean eginiko lehenengo hegaldiarekin parekatu du gaur gertaturikoa.
Perseverance-k harturiko bideoaz gain, helikopteroak berak harturiko argazkia zabaldu du NASAk. Horretan, gailuak bere itzala erretratatu du, goitik, Marteko azalean.
Ingenuity-k egin duen hegaldiaren grafikoa. NASA
Ez da erraza Marten helizeen bitartez hegan egitea. Marteko atmosferaren dentsitatea Lurrekoaren %1 da; hau da, airea askoz finagoa da, eta errotoreek oso azkar egin behar dute bira, gorako indarra sortzeko. Gaurko hegaldirako, errotoreek 2.500 itzuli egin dute minutuko. Lurrean, helikoptero modelo txiki batzuek 400-500 itzuli minutuko behar dituzte, eta handi batzuek, gutxiago: 250 bat. Zorionez, grabitatea ere txikiagoa da Marten, eta horrek lagundu egiten du hegan egiten.
Ingenuity-ren lehen erronka Marteko gau hotzak jasatea izan da. Otsailaren 18an iritsi zen Martera. Marteko zero azpiko 90 graduko tenperaturei aurre egin behar izan die. Arriskutsuak dira, muturreko hotzak helikopteroaren osagaiak honda ditzakeelako. Konpentsatzeko, helikopteroak berogailu bat du. Eguzki plaka txiki baten bidez pilatzen du hegan egiteko behar duen energia.
Datozen egunotan, beste lau hegaldi egingo ditu gailuak, eta hegaldi bakoitzean urrunago bidaiatuko da. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196446/annalena-baerbock-izango-da-berdeen-hautagaia-alemaniako-kantziller-kargurako.htm | Mundua | Annalena Baerbock izango da Berdeen hautagaia Alemaniako kantziller kargurako | Ekologisten barruko ildo moderatua ordezkatzen du Baerbockek. Inkesten arabera, Alderdi Berdea bigarren bozkatuena litzateke iraileko hauteskundeetan, orain egingo balira. | Annalena Baerbock izango da Berdeen hautagaia Alemaniako kantziller kargurako. Ekologisten barruko ildo moderatua ordezkatzen du Baerbockek. Inkesten arabera, Alderdi Berdea bigarren bozkatuena litzateke iraileko hauteskundeetan, orain egingo balira. | Alemaniako Berdeak alderdiak irailean egingo diren hauteskunde federaletarako bere zerrendaburua aurkeztu du. Orain arte alderdiko presidenteetako bat izan da Annalena Baerbock, eta huraxe izango da kantziler kargurako hautagaia. Hala iragarri du alderdiko beste presidenteak, Robert Habeckek. Alderdiak esana zuen gaur jakinaraziko zuela bi horien artean zein aukeratuko duten hautagai izateko, eta Habeckek berak eman du erabakiaren berri, alderdi barruan giro lagunkoia dutela irudikatuz eta kontserbadoreen barneko lehia agerian utziz. Baerbocken hautagaitza alderdiko kideek berretsi beharko dute, ekainaren 11n egingo duten kongresuan.
Alderdiaren ildorik pragmatikoena ordezkatzen dute bai Baerbockek eta bai Habeckek. Aldaketaren beharra nabarmendu izan dute, baina diskurtso moderatua eginez. Joera politiko horrek nagusitasuna lortu du alderdi barruan, eta bozgorailua kendu die erroagoko aldaketak proposatzen dituzten bestelako ahotsei. Era berean, mezu neurritsu horrek ahalbidetu die ustez alderdi kontserbadoreen bueltan erosoago egon ohi diren horiengana gerturatzeko. «Eskaintza bat egingo diogu herrialdeari. Hasiera berri baterako eskaintza herrialde aberats honetan, zeinak justuagoa eta ekologikoagoa izan behar duen», adierazi du Baerbockek, bere hautagaitza ezagutarazi denean. 2013tik diputatua da Alemaniako Parlamentuan, eta, batez ere, energia eta ekonomia gaietan nabarmendu da orain arte. 2018an izendatu zuten alderdiko presidente.
Inkesten arabera, nabarmen haziko dira Berdeak hauteskundeetan. Boto gehien lortuko dituzten alderdietan bigarrena izango dela diote, CDU Batasun Kristau Demokratikoa eta CSU Batasun Sozial Kristaua alderdiek osatzen duten aliantzaren atzetik. Aurreikuspen horiek beteko balira, inoiz izan duen baino ordezkaritza handiagoa izango luke parlamentuan. CDUri eta CSUri agintea lehiatzeko moduan legokeen gehiengo bat osatzeko aukera izan lezake, hortaz. «Eskura daukagu», esan du Baerbockek, abagune horri erreferentzia eginez.
Alderdi kontserbadorea egunotan erakusten ari den arrakalak baliatu nahi ditu alderdi ekologistak. Angela Merkel kantzilerraren ordezkoa hautatu ezinik dabiltza CDU eta CSU. Armin Laschet da CDUk proposatutako hautagaia, baina koalizioan kide duen Bavierako CSU alderdia, eta hango burua da Lascheti lidergoa ken diezaiokeen hautagaia: Markus Soder. Zatituta daude bi alderdietako oinarriak, nor bere hautagaiaren alde. Atzo arteko epea jarri zioten euren buruari bi alderdiek ados jartzeko, baina ezin izan dute bete. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196447/satelite-bidez-ikusita-nolakoa-zen-mundua-duela-36-urte.htm | Bizigiro | Satelite bidez ikusita, nolakoa zen mundua duela 36 urte? | Google Earthek Timelapse izeneko funtzio berri bat jarri du martxan. Hari esker, lurrak 1984. urtetik 2020ra arte izan duen garapena ikus daiteke urtez urte, satelite bidezko irudien bidez. | Satelite bidez ikusita, nolakoa zen mundua duela 36 urte?. Google Earthek Timelapse izeneko funtzio berri bat jarri du martxan. Hari esker, lurrak 1984. urtetik 2020ra arte izan duen garapena ikus daiteke urtez urte, satelite bidezko irudien bidez. | Ingurunea asko aldatu da azken 36 urteetan. Larrialdi klimatikoak, deforestazioak, urbanizazio prozesuek eta abarrek eragin nabarmena izan dute paisaietan, hainbat kasutan espaziotik ikusteko modukoa. Nola zegoen Amazonas duela 36 urte? Nolakoa zen Dubaiko eraikin ikusgarriak egin dituzte inguru hori? Glaziarren neurriak horrenbeste aldatu al dira? Euskal Herriko paisaietan zer aldatu da?
Horiei eta beste hainbat galderari erantzunak emateko aukera jarri berri du abian Google Earthek, Timelapse izeneko funtzioari esker. Funtzio horri esker munduko edozein puntuk izan duen eboluzioa ikus dezake erabiltzaileak; 1984. urtetik hasi eta, urtez urte, 2020ra arte.
Webguneak berak azken hamarkadetan nabarmenak izan diren hainbat gertakari proposatzen dizkigu, mota ezberdinetakoak. Besteak beste, Alaskako (AEB) Columbia glaziarraren desegitea, iaz zabaldu zen Berlin-Brandenburgo aireportuaren eraikuntza, Aral itsasoaren azaleraren murrizketa (Kazakhstanen eta Uzbekistanen), Dubaiko kostaldearen urbanizazioa edota Australiako suteek eragindako deforestazioa.
Googlek lehendik ere eskaintzen zuen funtzio hori, baina bi dimentsiotan soilik. Enpresako ordezkariek azaldu dutenez, «3Dak esperientzia hobea izatea eragin du, sinesgarriagoa. Larrialdi klimatikoa gure begiekin ikus dezakegu orain». Horretarako, haien arabera, satelite bidez eskuratutako datu kantitate handi bat ulertzen erraza den irudi batean jarri dituzte.
Adibideak
Google Earthek berak proposatutako adibideak ikusgarriak dira, baina Euskal Herrian ere izan dira aipatzeko moduko aldaketak, satelite bidez ikus daitezkeenak. Haietako batzuk bildu ditugu:
Bilboko Portua. Bilboko Portua Ibaizabal ibaiaren hasieran zegoen lehen. Garai hartan superportu deitzen zitzaionaren lanak 1985. urtean hasi ziren, eta 1994an amaitu zuten lehen fasea. Ordutik, ordea, hainbat aldaketa egin dituzte, eta nabarmen handitu da portua.
Iruñerria. Azken hamarkadetan Euskal Herrian gehien handitu den hiriguneetako bat da Iruñerria. Nabarmen ikus daiteke hori Timelapse-k eskaintzen dituen irudietan.
Dubaiko kostaldearen urbanizazioa. Arabiar Emirerri Batuetako hiriburua urbanizatzen diru asko gastatu dute azken urteetan. Satelite bidez ere ikus daiteke hori.
Aral itsasoa, lehortzen. 1960ko hamarkadatik, Aral itsasoaren azalera asko murriztu da, bertara isurtzen diren ibaien isuraldatzeak direla eta. Izan ere, Sobietar garaian, Amu Daria eta Sir Daria ibaietako ura Uzbekistan eta Kazakhstango lurrak ureztatzeko bideratzen hasi ziren. Horrez gain, armagintza, industria eta ongarri isurketengatik itsasoa oso kutsatuta dago.
Australian, suteak. Suteek kalte izugarriak eragin dituzte azken urteetan Australiako basoetan. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196448/nafarroako-gobernuak-neurri-murriztaileei-eutsiko-die-alarma-egoera-bukatu-arte.htm | Gizartea | Nafarroako Gobernuak neurri murriztaileei eutsiko die, alarma egoera bukatu arte | Milagroren itxiera perimetrala bertan behera utziko du gobernuak hilaren 23an, eta Argedaskoari beste astebetez eutsiko dio | Nafarroako Gobernuak neurri murriztaileei eutsiko die, alarma egoera bukatu arte. Milagroren itxiera perimetrala bertan behera utziko du gobernuak hilaren 23an, eta Argedaskoari beste astebetez eutsiko dio | Maiatzaren 9ra arte, itxita. Nafarroako Gobernuak erabaki du COVID-19aren aurkako neurri murriztaileei eustea, Espainiako Gobernuak alarma egoera bertan behera utzi arte. Besteak beste, joan-etorriei, bilkurei eta ostalaritzako barnealdeen itxierari eragiten diete.
Nafarroako Gobernuak azaldu du birusaren transmisioa mantsotu egin dela azken astean: kutsatzeak %21 murriztu dira aste batetik bestera. Baina 14 eguneko intzidentzia metatua oso handia dela oraindik: 408 kasu 100.000 biztanleko. Osasun arduradunek gogorarazi dute arriskua «oso handia» dela.
Kezka eragiten du ospitaleetako egoerak ere, COVID-19arekin kutsatutako 210 gaixo baitaude Nafarroako erietxeetan; horietatik 42 ZIU zaintza intentsiboetako unitateetan. Gobernuak uste du horrek guztiak justifikatu egiten duela neurriak luzatzea.
Azken asteetan bezala, taberna eta jatetxeetako barnealdea itxita egonen da maiatzaren 9ra arte; saltoki ertain eta handietan, %30ekoa izanen da gehienezko edukiera, eta %50ekoa, berriz, saltoki txikietan. Gainera, ezinen da bizikideak ez diren pertsonen arteko bilkurarik egin. Kanpoaldean, gehienez, sei pertsona elkartu ahalko dira, bizikideak ez badira.
Etxeratze agindua indarrean izanen da datozen asteetan ere, 23:00etatik 06:00etara, eta baita erkidegoaren itxiera perimetral orokorra ere.
Apirilaren 23an, Milagroren itxiera bertan behera utziko du Maria Txibiteren gobernuak, intzidentzia metatua nabarmenki apaldu ostean: 100.000 biztanleko 1.873 kasukoa zen martxoaren bukaeran, eta 673koa da orain. Arguedasen itxiera apirilaren 26ra arte mantenduko du gobernuak, «COVID-19ari eusteko neurri gehigarri gisara». |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196449/gazte-eritrear-baten-gorpua-aurkitu-dute-irunen.htm | Gizartea | Gazte eritrear baten gorpua aurkitu dute Irunen | Bidasoa ibaiaren bazterrean aurkitu dute eritrear jatorriko gaztea, urkatuta. Bere buruaz beste egin duela uste dute. | Gazte eritrear baten gorpua aurkitu dute Irunen. Bidasoa ibaiaren bazterrean aurkitu dute eritrear jatorriko gaztea, urkatuta. Bere buruaz beste egin duela uste dute. | Eritrear jatorriko gazte baten gorpua aurkitu zuten herenegun goizean, Irungo (Gipuzkoa) Azken Portu auzoan, Bidasoa ibaiaren bazterrean. Irungo Harrera Sarearen arabera urkatuta agertu zen gizon gaztea. Ertzaintzaren arabera, bere buruaz beste egin zuen gazteak. Ez omen dute bortizkeria zantzurik aurkitu, eta, kasua «itxitzat» eman dute. Suizidio bat izanki, ez dute informazio gehiagorik zabaldu nahi izan.
Hasieran, transitoko migrante bat izan zitekeela zabaldu bada ere, gaur arratsalderako, gaztearen jatorria baizik ez zuen baieztatu Irungo Harrera Sareak. Ez dakite transitoko migrante bat ote zen, Irunen bizi ote zen, paperak zituen ala ez. Informazio horiek lortu nahian ari zirela erran dute.
Hain zuzen ere, transitoko migranteen ohiko pasagunea da Irun eta Hendaia (Lapurdi) arteko muga. Azken asteetan, asko saiatu izan dira bertatik igarotzen, Frantziako Estatuan sartu eta migrazio bidearekin jarraitu ahal izateko. Martxo hasieran Migratzaile ugari iritsi ziren Irunera, eta iheslariei aterpea emateko zerbitzuak indartzera behartu zuen horrek Jaurlaritza. Gau bakarrean 104 migratzaileri eman zieten ostatu Irungo eta Hondarribiko aterpetxeetan, tartean hamasei emakumeri eta hiru adingaberi.
Irunera iristen diren migratzaile batzuk Bidasoa ibaia igerian igaroz saiatzen dira Hendaiara pasatzen. Martxoaren 13an, horietako bat uretatik ateratzen lagundu zuen Hendaiako arrantzale talde batek. Tom Dubois-Robinek kontatu zuen, Ipar Euskal Herriko hautetsiei idatzi zien gutun ireki batean. «Mugan diren kontrol iraunkor eta sendotuen ondorioz, Irundik datozen migrante anitzek Bidasoa ibaia igerian zeharkatzeko arriskua hartzen dute Frantziara iristeko. Egoera honek drama bat ekarriko du», abisatu zuten. Hautetsiak akuilatu ztuen «egoera dramatikoa berehala geldiarazteko» neurriak har zitzaten.
Gaur-gaurkoz, ez da jakina herenegun hilda aurkitu zuten gizona egoera horren biktima izan den.
. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196450/guardia-zibila-aroztegiaren-aurkako-kanpalditik-joan-da.htm | Gizartea | Guardia Zibila Aroztegiaren aurkako kanpalditik joan da | «Poliziaren presentzia handia» izan da arratsaldean, baina ez dute hustu. 80 herritar inguru gerturatu direla azpimarratu dute. | Guardia Zibila Aroztegiaren aurkako kanpalditik joan da. «Poliziaren presentzia handia» izan da arratsaldean, baina ez dute hustu. 80 herritar inguru gerturatu direla azpimarratu dute. | Aroztegiko proiektuaren kontra Lekaroz herrian (Baztan, Nafarroa) egiten ari diren kanpaldia husteko arriskuan dagoela ohartarazi dute arratsaldean, baina Guardia Zibila bertatik joan da, kanpaldia hustu gabe. «Poliziaren presentzia handia» zegoela ohartarazi dute arratsaldean, eta herritarrei kanpaldia babestera joateko deia egin diete. Deialdiak izan du erantzuna: 80 herritar inguru bildu dira, Ariztegik esan duenez. Kanpaldiaren helburua Aroztegiko proiektua bertan behera uztea da; hots, Lekaroz herrian 228 etxebizitza, hotel bat eta golf zelai bat egiteko proiektua geldiaraztea.
Goizean ere Guardia Zibila kanpalekura hurbildu da, baina bertan zeudenek elkarri helduta harresi bat egin dute, eta ez dute lortu handik botatzea, Ariztegik azaldu duenez. Gainera, gaur astelehena izaki, berriz ekin diete proiektua eraikitzeko lanei, baina Ariztegik azpimarratu du lanak gelditzea lortu dutela. Orain ere «herri harresi bat» egiteko asmoa dutela ziurtatu du, kanpaldia egiten jarraitu ahal izateko: «Gure helburua hor jarraitzea da, tinko». «Garaipen txiki bat» izan dutela nabamendu du Ariztegik: makina bat Iruñera bueltan eraman dute.
Ez da Guardia Zibila kanpaldira joaten zaien lehen aldia. Ostiralean bertan, ekintza hasi berritan, lehenengo aldiz joan zitzaizkien, eta larunbatean ere bi aldiz izan ziren bertan, baina ez zuten lortu herritarrak handik botatzea.
Kanpaldia ez da proiektuaren aurka egiten ari diren mobilizazio bakarra: joan den larunbatean, Lekarozko plazan elkarretaratzea egin zuten, eta maiatzaren 15ean, 17:30ean, manifestazioa egingo dute Elizondoko plazatik hasita (Baztan, Nafarroa). |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196451/gazteen-bizipenetan-murgil-egiteko.htm | Kultura | Gazteen bizipenetan murgil egiteko | Jasone Osororen, Oihana Iguaranen eta Jordi Sierra i Fabraren eleberriekin abiatu du Elkarrek Traola saila, bereziki gazteei zuzendutako lanak biltzen dituena | Gazteen bizipenetan murgil egiteko. Jasone Osororen, Oihana Iguaranen eta Jordi Sierra i Fabraren eleberriekin abiatu du Elkarrek Traola saila, bereziki gazteei zuzendutako lanak biltzen dituena | Jasone Osororen Festa, Oihana Iguararen Hormak eta Jordi Sierra i Fabraren Malkoak euritan. Hiru eleberri horiekin eman dio hasiera Elkar argitaletxeak Traola sail berriari. Oso istorio desberdinak kontatzen badituzte ere, gazteak eta haien bizipenak dituzte hirurek protagonista. «Horrek ez du esan nahi gazteei bakarrik zuzendutako liburuak direnik, baina, ziur aski, gazteak sentituko dira istorio hauetatik hurbilago», Antxiñe Mendizabal editorearen hitzetan. Traola hitzak bi adiera izan ditzakeela ere azaldu du: sare sozialetan hitz gako bati ikusgaitasuna emateko baliatzen da, batetik; eta arrantzan haria biltzeko tresna ere bada, bestetik. Hitz horren pean bildutako lanek oihartzuna izatea nahi lukete, baita irakurleak istorioen arrantza sareetan harrapatuta geratzea ere.
Igerilekuaren metafora baliatu du Osorok bere liburua azaltzeko. «Neurri batean, horixe da Festa: bizitzak tranpolin baten gainean jartzen zaitu, eta behera begiratzen duzu, igerilekura, eta kristoren bertigoa sentitzen duzu, baina hala ere, ezin duzu atzera egin, eta salto egin behar duzu». Hain zuzen, igerilekua du ardatz istorioaren lehen zatiak, eta igeri egitea bigarrenak. Ikasturte amaieran, gazte batzuek beren etxeko igerilekuan antolatu duten festara joango dira Andrea eta Sofia, 16 urteko bi neska. Elkarren artean oso ezberdinak dira, baina lagun minak ere bai. «Andrea oso neska errebeldea da, loturak batere gustatzen ez zaizkiona; Sofiak, berriz, gurasoen babesa behar du hegan egiteko, eta heldu egiten hasteak bertigoa ematen dio». Festaz gozatuko dute biek, jolas egin, gauza berriak probatu, «bizitzan dena erraza izango balitz bezala, kezkarik ez balego bezala». Mutil batekin sexu harremanak izan, eta haurdun geratuko da Sofia.
Hor hasiko da nobelaren bigarren partea, zeinetan Sofiak egoera onartu eta erabakiak hartu beharko dituen. «Bizitzan igeri egiten ikasi» beharko du, finean.
Liburuarekin, bere lehen xedea «entretenitzea» izan dela zehaztu du idazleak, baina aldi berean, «ahal dela, mezu bat igortzea» ere bai. «Asko sinisten dut fikzioaren bidez kontatzen diren egietan, eta nahiko nukeena da Sofiaren azalean jartzen denean irakurleak sentitzea —eta batez ere gaztea bada— zer sentituko lukeen haurdun geratuko balitz»..
Askotariko murruak
Bere nobelak bertsotarako behin jarri zieten gai bat duela abiapuntu azaldu du Iguaranek. «Institutuko horman pintaketa bat agertu zen, non neska baten izena ageri zen, eta atzetik puta iraina». Kantagai ez ezik, eztabaidagai ere izan zuten auzia, eta buruan bueltaka ibili zuen gerora. «Ikusi nuen sarbidea ematen zidala interesatzen zaizkidan eta ukitzen nauten gai askori buruz aritzeko». Haren ustez ere, fikzioa egiak lantzeko modu bat da, eta «gainera, errealitatean eragiteko tresna oso-oso indartsu bat». Hala, liburuak gazteengan eragitea nahi luke, baina ez haiengan soilik, gizarte osoa ukitzen duten gaiak hizpide dituen neurrian. «Azken batean, abiapuntua den pintaketa hori bada paisaiaren parte bilakatzen ari den indarkeria mota bat, batzuek ezin izaten dioguna ezikusiarena egin zuzenean eragiten digulako, baina beste batzuetan zaila egiten zaiguna identifikatzen».
Hormak, halaber, metafora bat ere izan litezkeela uste du, besteekiko harremanetan nork bere burua babesteko ere jarri ohi dituenak. Nobelaren protagonistetako lau gazteak dira, beren nortasuna eraikitzen ari direnak eta horretarako «hormak eta oskolak eguneroko tresna gisa» baliatzen dituztenak. Eta horrek bidea eman dio Iguarani haien artean sortzen diren botere harremanez hitz egiteko. Izan ere, pintaketa agertzen denetik aurrera, nork eta zergatik egin duen pixkanaka argitzen ez ezik, pertsonaia bakoitza non kokatzen den eta erantzun bila nondik abiatzen den ere agertzen joango da. Lau gazteez gain, bi heldu —institutuko zuzendaria eta guraso bat— ere protagonisten artean dira. «Sei ahotsetatik kontatu dut istorioa, uste dudalako askotan errealitatea baino garrantzitsuagoa izaten dela bakoitzak nola bizi duen». Hala, amaieran, irakurleak jakingo du pintaketaren egilea nor den, «baina batik bat, zer mugitu duen horrek eta nondik datorren hori guztia, paisaiaren parte den indarkeria hori zeren gainean eraikitzen den».
Bestelakoa da Malkoak euritan eleberrian Sierra i Fabrak kontatutako istorioa, baina gazteak dira protagonistak bertan ere. Ramon Olasagastiren itzulpenean argitaratu du Elkarrek, eta Mendizabalek azaldu duenez, rock abeslari baten heriotza du lanak abiapuntu. Alarguna eta alaba bizi diren etxe alboan lurperatua dago mito bihurtutako musikaria, «eta hilobi hori erromes leku bihurtuko da zaleentzat». Hala, egun batez, alabak «bizitza aldatuko dion mutil bat» ezagutuko du, eta biek abeslariaren heriotzari buruz argitu gabe dagoen alderdi bat ezagutuko dute. Mendizabalen hitzetan, «oso istorio hunkigarria da, eta badu misterio kutsu bat, azkeneraino argitzen ez dena». |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196452/etxebizitza-sindikatuak-salatu-du-bost-pertsona-etxegabetu-dituztela-gasteizen.htm | Gizartea | Etxebizitza Sindikatuak salatu du bost pertsona etxegabetu dituztela Gasteizen | Sindikatuak ohartarazi duenez, jabeak etxegabetze «ilegal bat» egiten ahalegindu ziren aurretik, baina ez zuten lortu. Etxegabetutako bost pertsonei beste bizileku bat lortu diete, baina uste dute «salbuespena» dela. | Etxebizitza Sindikatuak salatu du bost pertsona etxegabetu dituztela Gasteizen. Sindikatuak ohartarazi duenez, jabeak etxegabetze «ilegal bat» egiten ahalegindu ziren aurretik, baina ez zuten lortu. Etxegabetutako bost pertsonei beste bizileku bat lortu diete, baina uste dute «salbuespena» dela. | Etxebizitza Sindikatuak salatu du Gasteizko Udaltzaingoak bost pertsona etxetik kaleratu dituela gaur, Zapateria kalean. Haren arabera, sindikatuaren esku zegoen etxebizitza bat zen, eta bizilagun horiek urtebete baino gehiago zeramaten hor bizitzen, «beste alternatibarik» ez zutelako.
Sindikatuko kideek aitortu dute aurrez beste saiakera batzuk ere egin dituztela pertsona horiek etxetik kaleratzeko. «Jabeak etxegabetze ilegal bat gauzatzen ahalegindu ziren, eta ondoren epaiketa galdu zuten. Sindikatutik, hainbatetan egin genituen prezio baxuko alokairu bat adosteko ahaleginak, baina jabeak ez zuen onartu». Azkenean, jabeak bigarren prozedura judizial baten ostean lortu zuen bizilagunak etxetik kaleratzeko agindua. «Hau da klase jabedunen jarrera: hobe hutsik proletagoaren beharren zerbitzura baino».
Hala, etxegabetzea «irmoki» salatzearekin batera, sindikatuak ohartarazi du egunero gertatzen direla halakoak. Hala ere, jakinarazi du etxerik gabe gelditu diren bost pertsonei beste bizileku bat lortu dietela, nahiz eta «salbuespena» izan. Beraz, uste dute lehentasuna «antolakuntza komunista» hedatzen jarraitzea izan beharko litzatekeela. «Soilik era horretan bilakatuko dugu salbuespen hau gizarte berri baten arau». |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196453/beharrezkoa-zen-gauza-bakarra-errukia-izatea-zen.htm | Mundua | «Beharrezkoa zen gauza bakarra errukia izatea zen» | Derek Chauvin polizia ohiaren kontrako epaiketan, akusazioak eta defentsak azken argudioak eman dituzte George Floyden heriotzaren arrazoia argitzeko. Prozesuak AEBetako zatiketa politikoa utzi du agerian. | «Beharrezkoa zen gauza bakarra errukia izatea zen». Derek Chauvin polizia ohiaren kontrako epaiketan, akusazioak eta defentsak azken argudioak eman dituzte George Floyden heriotzaren arrazoia argitzeko. Prozesuak AEBetako zatiketa politikoa utzi du agerian. | Astelehenean amaitu dira Derek Chauvin polizia ohiaren kontrako azken alegatuak. George Floyd hiltzeraino ito zuen poliziaren aurkako epaiketa epaiaren zain geratu da hala. Minesotako Fiskaltzak eta Chauvinen defentsak haien bertsioak azaldu dituzte lau orduko saio batean epaimahaiaren aurrean, eta horiek eztabaidatu beharko dute orain, guztien adostasuna lortzeko.
Derek Chauvin Minneapolisko polizia ohiaren kontrako prozesua jarraitu dutenen artean, badira hainbat epaiketa Polizia ereduaren aurkakotzat dutenak, norbanako baten ekintzez haratago doalakoan. AEB Ameriketako Estatu Batuetako gizartea bitan zatitzen duen auzietako bat da hori, badirelako milioika herritar uste dutenak agenteen jokaerak justifikatuta daudela kasu guztietan. Steve Schleicher akusazioko abokatuaren azken argudiatzeak izan dira errealitate horren erakusle, arreta, Poliziaren tekniketan bainoago, Chauvinek egindakoetan jarri baitu, erakundea eta bere belauna George Floyden lepoan jarria izan zuen polizia ohia desberdintzeko. «Hau ez da Poliziaren kontrako akusazioa, akusatuaren aurkakoa baizik. Beharrezkoa zen gauza bakarra errukia izatea zen».
Epaiketak bereganatu duen karga sinbolikoa kontuan hartuta, Schleicherren adierazpena pisu handikoa izan da, arriskatua agian, eta mingarria batzuentzat, baina, finean, asteotako estrategiarekin bat egiten duena. Chauvinek ez zuen legedia errespetatu, ez zuen ikasitakoa bete, horretan oinarritu da akusazioa, polizia izandakoaren buruzagi eta lankide ohiek epaiketan baieztatu bezala; finean, akusatuak ez zuela polizia batek jardun behar zuen modura jardun Floyd atxilotu zutenean.
Prozesu osoan zehar bezala, Schleicher irudietan eta egun horretan grabaturikoan oinarritu da bere azken argudioek indar handiagoa izan zezaten. Hildakoa berriz agertu da, beldurrez, Polizia autoaren atzealdean sartu nahi zutenean, hori ez egiteko erregutzen, klaustrofobikoa zelako; eta Floyd berriz agertu da lurrean, Chauvinen belauna lepoan zuela, itotzen, geroz eta indar gutxiagorekin, ahotsa itzaltzen ari zaiola. Arreta, une oro, akusatuaren ekintzetan egon da jarria, akusatuak bederatzi minutu eta 29 segundotan egindakoan.
Era horretara, Schleicherren helburua epaimahaia osatzen duten guztiei begira jartzea izan da, horien artean egon bailiteke Chauvin erruduna dela ebaztea Poliziaren aurka egitea dela uste duen inor. Horiek konbentzitzen saiatu da akusazioko abokatua: «Uste dugu Poliziak lagundu egingo gaituela, entzun egingo gaituela. Gogoratu, bi lekukok Polizia deitu zuten polizia baten jarrera ikustean. Hori baita gure erreakzioa».
Modu batera edo bestera, akusazioaren abokatuak komunitate baten, gizartearen parte handi baten ustea ere eraman du auzitegiko aretora: beharrezkoa ez bada ere, agente batzuek hainbat egoera okerrera eramaten dituztela. «Floyd ez zen mehatxu bat, ez zen inori mina egiten ari. Ez zen errukirik izan egun horretan».
Eric Nelson defentsako abokatuak, baina, beste ikuspegi bat eman dio egun hartakoari, argudiatuta bederatzi minutu eta 29 segundo horien aurretik gertaturikoa ere kontuan hartu behar dela. Akusazioarentzat, munduaren itzulia egin duen bideoan ikusten denari buruzkoa da epaiketa; Nelsonentzat, berriz, heriotzaren aurretik Poliziaren autoan gertaturikoa da giltzarri, horrek frogatzen duelakoan Chauvinen eta gainontzeko polizien jarrera: «Iritsi zenean, Chauvinek ikusi zuen poliziek arazoak zituztela Floyd kontrolatzeko. Bere entrenamendua kontuan hartuta, eta atxilotuaren jarrera ikusita, bazituen eskura teknika anitz. Egokia izan zen indarkeria erabiltzea».
Schleicher eta gainontzeko fiskalek 38 lekuko deitu dituzte epaiketara, tartean Chauvinen indarkeriaren erabilera kritikatu duten hainbat aditu; defentsak, berriz, zazpi besterik ez ditu eraman epaimahaiaren aurrera, eta horien artean ez da egon akusatua, ez deklaratzea erabaki baitzuen. Nelsonek oroitarazi duenez, «inork ez zuen adierazi» erabilitako indarkeria legez kanpo edo tokiz kanpo zegoenik; hau da, defendatu du polizia ohiaren jarrera Floydenaren ondorio izan zela. «Gizakien jokabidea ezin da aurreikusi, eta hori bazekien poliziak».
Defentsaren argudiatzeak agerian utzi du, beste behin ere, epaiketa justiziaren arlotik haratago joan dela, eta ikuspuntu politikotik ere aztertu dela eta aztertuko dela. Militantzia puntu bat ere egon da, batez ere ikusleen eta prozesua jarraitu dutenen artean: bataren edo bestearen arabera, kasuaren egiazko erruduna akusatua edo hildakoa da; eta, erabat zatituta dagoen herrialde batean, epaimahaiak hartuko duen erabakiak eragin nabarmena izango du herritarren memorian.
Azken argudioak entzunda, epaimahaiko kideak hotel batean elkartuko dira erabakia hartzeko; ez dute epemugarik izango horretarako. Chauvini bigarren graduko erailketa, hirugarren graduko erailketa eta nahi gabeko hilketa delituak leporatu dizkiote.
1.127 hildako iaz
Zauriak irekita daude oraindik, haserrea ez zaie inoiz baretu sendiei eta milioika herritarri, heriotzatik ia urtebete pasatu den arren; gizon afro-amerikarra sinbolo bilakatu da Black Lives Matter mugimenduaren garaian, beste hainbaten hilketarekin gertatu ez bezala. Iaz, esaterako, 1.127 lagun hil ziren segurtasun indarrekin izandako hartu-eman baten ostean, eta soilik hamasei agente inputatu zituzten; biktimetako %28 beltzak ziren, AEBetako biztanleriaren %13 izan arren, Mapping Police Violenceren arabera.
Aurten, azken hilketa ez da Floydena izan, epaiketa bete-betean gertatu baita: hilaren 11n, Kim Potter poliziak Daunte Wright afro-amerikarra hil zuen, tiro eginda. Poliziaren bertsioaren arabera, agenteak taser pistola batekin nahasi zuen pistola arrunta. Potter atxilotuta dago, eta bigarren graduko hilketa egotzi diote. |
2021-4-19 | https://www.berria.eus/albisteak/196454/jaurlaritzak-ez-du-neurririk-hartuko-etbn-blue-lives-matterren-elastikoarekin-agertu-zen-ertzainaren-aurka.htm | Politika | Jaurlaritzak ez du neurririk hartuko ETBn Blue Lives Matterren elastikoarekin agertu zen ertzainaren aurka | AEBetan eskuin muturraren sostengua duen mugimendu horrek «Ertzaintzaren kode deontologikoan ezarritakoa urratzen» duenik ezin dela baieztatu erantzun dio Josu Erkorekak EH Bilduk Legebiltzarrean eginiko galderari. | Jaurlaritzak ez du neurririk hartuko ETBn Blue Lives Matterren elastikoarekin agertu zen ertzainaren aurka. AEBetan eskuin muturraren sostengua duen mugimendu horrek «Ertzaintzaren kode deontologikoan ezarritakoa urratzen» duenik ezin dela baieztatu erantzun dio Josu Erkorekak EH Bilduk Legebiltzarrean eginiko galderari. | Honoring Courage; Blue Lives Matter (Ohore adoreari; Bizitza Urdinek Axola Dute) leloa duen jertse bat soinean zuela agertu zen Gontzal Viaga Rodriguez lehiakidea ETB1eko Baserria lehiaketan, martxoaren 14an. Ika mika eragin zuen horrek, Blue Lives Matter mugimendua eskuin muturraren sostengua duelako AEBetan, eta haren ikurrak neonazien manifestazioetan eta Kapitolioaren erasoaren testuinguruan agertu direlako.
Julen Arzuaga EH BIlduko legebiltzarkideak galdera egin zion Eusko Jaurlaritzako Barne Sailari, Viagak Ertzaintzaren kode deontologikoa urratu ote zuen eta haren kontrako neurriak hartuko ote zituzten jakiteko. Josu Erkoreka Jaurlaritzaren eledunaren erantzuna gaur zabaldu du Arzuagak: «Segurtasun Sailak ez du inolako neurririk hartu zuk aipatutako ertzainaren inguruan; izan ere, ezin da baieztatu Blue Lives Matter erakundeak, polizia erretiratuen elkartea den aldetik, kode deontologikoan ezarritakoa urratzen duten balioak ordezkatzen dituenik».
Blue Lives Matter mugimendua 2014an sortu zuten hiru poliziak, New Yorken Rafael Ramos eta Wenjian Liu agenteak hil ondoren. Ismaaiyl Abdullah Brinsley gizon beltzak hil zituen Ramos eta Liu, eta, adierazi zuenez, atxilotuta zeudenean hildako Eric Garner eta Michael Brown mendekatzeko egin zuen erasoa. Poliziaren indarkeria salatzeko taldeen kontrako mugimendu gisa definitzen dute Blue Lives Matter. Geroztik, mugimenduak lan egin du poliziak hiltzen dituztenei gorroto delitua ezar diezaieten.
Azken hilabeteotan, AEBetako kaleetan eta sare sozialetan asko ikusi dira horren ikurrak eta leloak, Black Lives Matter mugimenduaren kontrako manifestazioetan, eta eskuin muturrekoen, arrazisten eta neonazien elkarretaratzeetan; besteak beste, Charlottesvillen 2017an Eskuina Batu manifestazioan. Horretan, neonazi batek autoarekin apropos harrapatu zituen manifestari antifaxistak: emakume gazte bat hil, eta beste 28 pertsona zauritu zituen.
Horrez gain, Blue Lives Matterren banderak asko ikusi dira Trumpen aldeko ekitaldietan, besteak beste Kapitolioaren aurkako erasoan, aurtengo urtarrilaren 6an.
Hurrengo astean, Gaztea irratiko Gu saioan elkarrizketatu zuten Viaga Rodriguez, eta The Legend Chris Kyle (Chris Kyle legenda) idatzita eta garezur eta arma bat agertzen diren elastikoa jantzita eraman zuen. Chris Kyle frankotiratzaile eta militar estatubatuarra izan zen, eta ezaguna da Ameriketako Estatu Batuetako armadaren historian izandako frankotiratzailerik hilgarriena izateagatik: gutxienez 150 pertsona hil zituen.
Martxoaren 17an, gertaeraren inguruko galderak egin zizkion EH Bilduk Andoni Aldekoa EITBko zuzendari nagusiari. Hil horretako 30ean eginiko administrazio kontseiluan Aldekoak esan zuen ETB1eko Baserria saioko arduradunek ez zekitela Gontzal Viaga lehiakideak jantzita zeraman jertseak zer esan nahi zuen. Horren harira, Aldekoak iragarri zuen areagotu egingo zutela kontrola saioetako gonbidatuek gai politikorik eraman ez dezaten. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196481/diaz-canel-aukeratu-dute-kubako-alderdi-komunistako-idazkari-nagusi.htm | Mundua | Diaz-Canel aukeratu dute Kubako Alderdi Komunistako idazkari nagusi | Herrialdeko presidenteak Castro ordezkatu du alderdiaren buruan ere, nahiz eta adierazi duen hura gertu izango duela. Alderdi «demokratikoago» bat nahi du, eta gogor egin du «kaosaren aktibisten» kontra. | Diaz-Canel aukeratu dute Kubako Alderdi Komunistako idazkari nagusi. Herrialdeko presidenteak Castro ordezkatu du alderdiaren buruan ere, nahiz eta adierazi duen hura gertu izango duela. Alderdi «demokratikoago» bat nahi du, eta gogor egin du «kaosaren aktibisten» kontra. | Miguel Diaz-Canel Kubako presidentea Alderdi Komunistako idazkari nagusia ere izango da aurrerantzean, eta jarraituko du Raul Castrorekin kontsultatzen «nazioaren gerorako erabaki estrategikoak»; hark idazkari nagusi izateari utzi dio, 89 urterekin. Azken egunetan, alderdiaren VIII. Kongresua egin dute. Castrok hasieran adierazi zuen kargua uzteko asmoa, eta Diaz-Canelek itxieran eman zuen lehen hitzaldia.
Lau eguneko kongresu bat izan da, eta herrialdearen helburu nagusiak, estrategiak eta alderdiaren funtzionamendua eztabaidatu dituzte, besteak beste, ateak itxita. Hango hedabideek zabaldu dutenez, Diaz-Canelek esan du alderdi «demokratikoago» bat nahi duela, baina ez duela «kaosaren aktibismorik» onartuko.
2018an, Diaz-Canelek Castro ordezkatu zuen herrialdeko presidente karguan. Orduko adierazpenen antzekoak izan ziren atzokoak ere. Castrok dagoeneko ez du parte hartuko zuzenean herrialdeko erakunde nagusietan, baina gertu izango duela esan du idazkari nagusi izendatu berriak.
«Iraultzaren barruan iraultzaileena beti alderdia defendatzea da, alderdiak beti iraultza defendatuko duen modu berean», adierazi zuen Diaz-Canelek itxiera hitzaldian. Buruzagi berriak alderdia «erakargarriago eta herriarengandik gertuago» izan dadin nahi du. Kritikatu egin du uhartearen irudi «zurruna» erakusten duen pentsamendua: «Iraultzaren etsaiek gerrako kontzeptu ezohikoak erabiltzen dituzte, eta sentsibilitatearen, kulturaren eta pentsamenduaren bidez sartzen saiatzen dira», haren hitzetan.
Diaz-Canelek «gizartearen hainbat arlotako ordezkarien arteko topaketak» sustatu nahi ditu, eta ezinbestekotzat jo du militantzia eredugarri bat izatea, «gainontzeko herritarrek miretsiko dutena». |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196482/bihar-eramango-dituzte-epaitegira-goizean-irunean-atxiloturiko-sindikalistak.htm | Ekonomia | Bihar eramango dituzte epaitegira goizean Iruñean atxiloturiko sindikalistak | Atxilotuetako bat aske utzi dute goizean, eta gainerakoak bihar goizean pasako dira Fermin Otamendi epailearen aurretik. Sindikatuak jakinarazi duenez, garbitzaileen sektoreko protesta batekin daude lotuta atxiloketak. | Bihar eramango dituzte epaitegira goizean Iruñean atxiloturiko sindikalistak. Atxilotuetako bat aske utzi dute goizean, eta gainerakoak bihar goizean pasako dira Fermin Otamendi epailearen aurretik. Sindikatuak jakinarazi duenez, garbitzaileen sektoreko protesta batekin daude lotuta atxiloketak. | LAB sindikatuak jakinarazi duenez, Espainiako Poliziak sindikatu horretako zazpi kide atxilotu ditu Iruñean gaur goizean, garbitzaileen sektoreko bi protestarekin erlazionatuta: CENen aurrean martxoaren 8an egindako protesta bat eta apirilaren 9an ISN enpresaren kamioi batera igo eta N-121 errepidea mozteagatik.. Atxilotuetako bat aske utzi dute. Gainerako bost atxilotuak «nekaturik» daudela adierazi diote abokatuari. Arratsaldean Iruñeko Udaltzaingoan izan dira deklarazioa hartzen eta bihar goizean pasako dira Fermin Otamendi Iruñeko 2. instrukzioko magistratuaren aurretik. Gaua ziegan pasako dute.
Imanol Karrera sindikatuko bozeramaileak adierazi duenez, ordea, gehiago izan zitezkeen atxilotuak, 11. Espainiako Poliziak hala adierazi dio sindikatuko abokatuari. Karrerak salatu du auzitegira joateko jakinarazpena bidali ordez atxilotu egin dituztela: «Ez da demokrazia batean egon behar lukeen prozedura».
Atxilotuetako bat Izaskun Juarez da, LABeko Iruñea-Pirinioetako idazkaria, eta, LABek BERRIAri baieztatu dionez, hura da aske geratu dena.
Goizeko 11k baino lehentxeago atxilotuetako batzuk polizia etxetik atera dituzte, eta autoetan sartu. LABen arabera, «pentsatzekoa da auzitegira eramateko» atera dituztela. Horietako bat da Imanol Salinas, LABen Zerbitzu Pribatuen federazioko kidea. Operazioa zabalik dagoela esatera mugatu da Espainiako Gobernu ordezkaritza..
Atxiloketen ondorioz, bertan behera utzi dute 11:00etan maiatzaren 1aren inguruan egitekoak ziren prentsaurrekoa, eta, horren ordez, atxiloketen inguruko adierazpenak egin ditu Karrerak. Poliziak identifikatu egin ditu komisariaren parean atxilotuak askatzea eskatzeko elkartu diren hogei lagun inguru. eta identifikatu ez dituztenak elkarretaratzetik aldendu dira, sindikatuak jakinarazi duenez. LABeko ordezkari batek agenteei adierazi die identifikazio plaka soinean eraman beharko luketela legez. Operazioburuak «errespetua» eskatu dio Karrerari, eta bozeramailea ere identifikatu dute.
Atxiloketen eragilea
LABek egindako bi ekintza dira atxiloketen eragilea. Bat, apirilaren 9an Beriainen (Nafarroa) egindakoa: Nafarroako garbiketa sektoreko langileentzat hitzarmen duin bat eskatzeko, garbiketa sektoreko bi langile ISN enpresako kamioi batera igo ziren eta N-121 errepidea trabatu zuten. Greba antolatua zuten apirilaren 13, 14, 15 eta 16rako. LABen arabera, hitzarmena blokeatzen duten enpresetako bat da ISN.
Beste ekintza CEN patronalaren egoitzan kontratazioko diskriminazioa salatzeko egindako bat da. Karrerak gaitzetsi egin du ekintza horien kriminalizazioa: «Greenpeacek ekintzak egiten ditu eta ez da ezer gertatzen, baina sindikatuek langileak ahalduntzean bai».
Bozeramailearen arabera, patronala Nafarroako garbitzaileen hitzarmena blokeatzen ari zen, eta hori salatzeko egin zuten ekintza garbitzaileek: «Euren eskubideen alde ari diren langileak atxilotzen dituzte, baina hitzarmena betetzen ari ez diren ISNko arduradunak ez».
Karrerak salatu duenez, ISN enpresako jabe Fermin Elizaldek kontratazio arloan egindako iruzurrengatik eta soldatak ez ordaintzeagatik salaketa ugari ditu: «Epaitegietan oso ezaguna da horregatik, baina epaileek ez dute ezer egiten lanean ematen den iruzurragatik eta diskriminazioagatik». Era berean, gaineratu du poliziek ez dutela ezer egiten CEN patronalaren aurka, nahiz eta sindikatuek lan istripuetan bere ardura salatu. Bozeramaileak salatu du operazioa propaganda izan dela, eta euren eskubideen aldeko langileen desmobilizazioa bilatu duela.
Garbiketa sektore hitzarmenaren testuinguruan eman da lan gatazka. Sektore prekarizatu eta feminizatua izaki, genero arrakala eta lan baldintza duinagoak aldarrikatu dituzte sindikatuek. Apirilaren 13tik 16ra bitartean, greba zegoen iragarrita, baina bezperan lan ituneko baldintzak hitzartu zituzten CCOO eta UGTk patronalarekin. Bi sindikatuon ordezkaritza %49koa da, eta LABek, ELAk eta Solidarik «deusen truke» langileak saltzea egotzi zieten sindikatuoi.
Hasieran, sindikatuko kideek uste zuten atxiloketek Emakumeen Nazioarteko Eguneko protesta batekin ere bazutela lotura, baina gezurtatu egin dute uste hori. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196483/soichi-noguchi-astronautak-bilbori-argazki-bat-atera-dio-espaziotik.htm | Bizigiro | Soichi Noguchi astronautak Bilbori argazki bat atera dio espaziotik | Twitterreko erabiltzaile batek txio bat idatzi zion astronauta japoniarrari, esanez Nazioarteko Espazio Estazioa Bilboren gainetik igaroko zela eta argazki bat ateratzeko. | Soichi Noguchi astronautak Bilbori argazki bat atera dio espaziotik. Twitterreko erabiltzaile batek txio bat idatzi zion astronauta japoniarrari, esanez Nazioarteko Espazio Estazioa Bilboren gainetik igaroko zela eta argazki bat ateratzeko. | «Literalki nire etxea ikus dezaket!». Hala zioen Twitterren @SpaceNosey erabiltzaile bilbotarrak, Soichi Noguchi astronautaren azken txioa ikusi eta gero. Sare sozialetan aktiboa da Noguchi japoniarra, eta orain ISS Nazioarteko Espazio Estazioan dagoela baliatuta egin zion eskaera @SpaceNosey-k.
Erabiltzaileak denbora zeraman une egokiaren zain: «Lainorik gabeko egunen zain nengoen, eta horrek egokitu behar zuen ISS Bilboren gainetik igarotzearekin. Baldintza egokiak ikusi nituenean idatzi nion txioa Noguchiri», azaldu zion atzo EITBri.
Ohikoa da Noguchik erabiltzaileekin halako irudiak elkarbanatzea, baina @SpaceNosey-k aitortu zuen ez zuela esperantza askorik: «Jende horrek egunerokoa oso betea du, baina zorionez Noguchik gustuko du bere denbora librean lurrari argazkiak ateratzea». Ezustekoa hartu zuen Twitterren bere hiriaren argazkia ikusi zuenean.
Noguchi beste hiru astronautarekin dago ISSn, eta egun gutxi barru itzuliko da lurrera. @SpaceNosey-k azaldu du bestela ere badituztela hiria airetik eta kalitate onean ikusteko baliabideak, baina ez sinestekoa iruditzen zaio «astronauta batek zure txioa irakurri eta denbora hartzea argazki hori atera eta argitaratzeko».
Gaiari lotuta, Google Earthek Timelapse izeneko funtzio berri bat jarri du martxan. Hari esker, lurrak 1984. urtetik 2020ra arte izan duen garapena ikus daiteke urtez urte, satelite bidezko irudien bidez, tartean Bilboko portuarena. Irudiak ez dira Noguchik bidalitakoa bezain kalitate onekoak, baina balio dute larrialdi klimatikoak, deforestazioak, urbanizazio prozesuek eta abarrek eragindako aldaketak ikusteko. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196486/maiatzaren-1erako-deialdi-bateratua-egin-dute-baionan.htm | Ekonomia | Maiatzaren 1erako deialdi bateratua egin dute Baionan | Manifestazioa eginen dute Baionan, 11:00etan, LAB, CGT eta SNUIPP sindikatuek, eta zenbait eragilek antolatuta. Langileen batasunerako deia egin dute. | Maiatzaren 1erako deialdi bateratua egin dute Baionan. Manifestazioa eginen dute Baionan, 11:00etan, LAB, CGT eta SNUIPP sindikatuek, eta zenbait eragilek antolatuta. Langileen batasunerako deia egin dute. | Azken bi urteetan bezala, maiatzaren 1erako mobilizazio deialdi bateratua egin dute Baionan. CGT, SNUIPP eta LAB sindikatuez gain, Gazte Ekintza kolektibo sortu berria, EBA Egiazko Berdintasunaren Alde, Etorkinekin kolektiboa, Bizi, eta Baionako antzokia okupatu duten kultur eragileak batu dira deialdira. «Atzoko, gaurko eta biharko» langileen batasunera deitu dute, «mundu justu, garbi, sozial, solidario, berdinzale eta feminista» baten alde. Manifestazioa eginen dute maiatzaren 1ean, 11:00etan, Baionako Lan Burtsatik abiatuta.
«Bizi dugun osasun krisiak mundu solidario, sozial eta ekologistagoaren beharra agerian utzi duen honetan, politikari ulta-liberalen erasoek ez dute etenik», adierazi du deitzaileen izenean Aitzol Gil de San Vicente Pla Gazte Ekintzako kideak. «Guri dagokigu biharko mundua eraiki eta bestelako hautuak inposatzea. Deialdi honekin bat egiten dugun eragileok iparra aldatzeko proposamenak ditugu».
Hala, aldarrikapen zerrenda bat plazaratu dute, gaur egungo egoerari buru egiteko: gazteentzat bizi baldintza duinak bermatzea, gizon eta emakumeen arteko berdintasuna lortzea, zerbitzu publikoak atxiki eta garatzea «elkartasunaren eta kohesio sozialaren oinarri direlako», migratzaileentzat «benetako» harrera politika bat eta paperik gabekoen erregularizazioa, uztailerako aurreikusi duten langabezia erreformari aurre egin eta «maila altuko babes soziala» atxikitzea denentzat, sistema produktibista atzean utzi eta urgentzia ekologikoari aurre egitea, eta kultur eragileen lan baldintzak bermatzea.
«Langileak ez doaz ongi»
Jadanik urte bat iraun du koronabirusaren pandemiak, eta Samathan Hourquescos CGTko Baionako batzordeko buruaren hitzetan «langileak ez doaz ongi». Gauza bera erran du Eñaut Aramendi LABeko Ipar Euskal Herriko koordinatzaileak ere: «langile anitz telelanean dira, isolatuak, enpresatik kanpo, batzuk langabezia partzialean». Momentu batean, gaur egun partziala dena «zinezko langabezia» bilakatuko dela aurreikusi du: «gaur egun estatuak ematen du aukera, baina badakigu ekonomikoki goiz ala berant altxatuko dituztela neurri horiek: enpresen itxierak, kaleratzeak etorriko dira». Tubacex edo Lauak enpresen adibideak eman ditu, jadanik gertatzen ari dela erakusteko.
Egoera horren aitzinean, mobilizatzea «ezinbestekoa» dela erran du Hourquescosek: «ez da osasun egoera baten aurrean gaudelako ahoa itxirik egon behar garenik eta aldarrikatu behar ez dugunik. Uztaila hasieran langabezia erreforma etorriko da, kaleratzeak izanen direla ere pentsa genezake... langileak mobilizatu behar dira».
Positibotzat jo dute bi sindikatuetako kideek aurten ere deialdi bateratua egin izana, eta LAB eta CGTren artean oraindik konfiantza harreman batean ez badira ere, harremanak hobetu direla iradoki dute biek. «LABekin beste edozein sindikaturekin izan genezakeen harremana dugu», adierazi du Hourquescosek. «Sindikalismo berri bat behar da, mugimendu sozialekin harremanean. Bide onean gaude, hortik segitu beharko dugu», Aramendiren hitzetan. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196487/bertan-behera-utzi-dute-cabacasen-heriotzaren-harira-kondenatutako-ertzainari-ezarritako-zigorraren-gauzatzea.htm | Gizartea | Bertan behera utzi dute Cabacasen heriotzaren harira kondenatutako ertzainari ezarritako zigorraren gauzatzea | Bizkaiko Auzitegiaren ebazpenaren arabera, behin-behinean bi urtez indargabetuko dute bi urteko kartzela zigorra | Bertan behera utzi dute Cabacasen heriotzaren harira kondenatutako ertzainari ezarritako zigorraren gauzatzea. Bizkaiko Auzitegiaren ebazpenaren arabera, behin-behinean bi urtez indargabetuko dute bi urteko kartzela zigorra | Bizkaiko Auzitegiak erabaki du bi urtez bertan behera uztea Iñigo Cabacas hiltzea leporatuta kondenatutako Ertzaintzako agenteari ezarritako bi urteko kartzela zigorraren gauzatzea. Ebazpenaren arabera, bi urteko espetxe zigorra gauzatuko dute, Juan Jose de Pablo kondenatuak legea hausten baldin badu datozen bi urteetan.
Auzitegi horrek ebatzi zuen, 2018ko azaroan, bi urteko kartzela zigorra eta lau urteko inhabilitazioa ezartzea De Pablori, eta Espainiako Auzitegi Gorenak zigor hori berretsi zuen joan den urtarrilaren, «zuhurtziagabekeria profesional larriko giza hilketa» egotzita. Zigor salak baztertu egin zituen Cabacasen defentsak jarritako helegite guztiak. Hildakoaren senideek adierazi zuten «jipoituta eta umiliatuta» sentitzen zirela. Jone Goirizela abokatuak iragarri zuen NBE Nazio Batuen Erakundera joko duela sendiak, «justizia bila»
Bizkaiko Auzitegiak hiru arrazoi eman ditu zigorraren gauzatzea indargabetzeko. Batetik, nahiz eta aitortu zigortuaren —mailarik handieneko agentea zen— jarrerak izandako ondorioen larritasuna, gogoratu du «zuhurtziagaberiazko hilketa» leporatuta zigortu zutela, ez dolozko delitua egotzita. «Horrek erlatibizatu egiten du jarrera kriminalaren intentsitatea», nabarmendu du autoan, Reyes Goenaga Olaizola magistratuak, auzitegiaren lehen sekzioko presidenteak. Bestetik, zigortutako ertzainaren «zirkunstantzia pertsonalei» erreparatu die zigorraren gauzatzea bertan behera uzteko. Epaileak zehaztu du duela gutxi hil dela De Pabloren emaztea eta seme bat duela. Zirkunstantzia horiek «bereziki zaila» bilakatuko lukete ertzainaren kartzelatzea. Eta hirugarren motiboa da polizia gisa egin duen «ibilbidea»; hau da, bere ibilbidean ez daudela jasota zigortua izatera eraman zutenaren «antzeko egoerak», eta zigor aurrekaririk ez duela.
«Horiek guztiak» kontuan hartuta, Bizkaiko Auzitegiko lehen sekzioak uste du ez dela «beharrezkoa» zigorraren gauzatzea. Cabacasen abokatuek helegitea jartzeko aukera dute, baina NAIZ agerkari digitalak argitaratu duenez, ez dute alegaziorik jarriko, argudiatuta ematen direla zigortua kartzelatua ez izateko lege zirkunstantziak.
Ertzaintzak jaurtitako gomazko pilota batek buruan jo ostean hil zen Iñigo Cabacas. 2012ko apirilaren 5ean, Athleticek Alemaniako Schalke 04 taldearen aurka lortutako garaipena ospatzen ari ziren zaleei oldartu zitzaien Ertzaintza, Bilbon. Gomazko pilota batek buruan jo zuen Cabacas. Handik lau egunera hil zen, pilotakadak eragindako lesioen eraginez.
EH Bilduk inpunitatea salatu du
EH Bilduko Julen Arzuagak salatu du koalizio independentistak «beti» esan izan duela Cabacasen auzia «inpunitate osoz» amaituko zela, «hilketaren estalketarekin eta egileei erabateko babesa emanez». Legebiltzarkideak ohar batean nabarmendu du «beti oso nabaria» izan dela Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailaren «jarrera, ez ikertzeko eta gertaerak argitzeko edozein ekimen oztopatzeko, eta, azkenean, ezarritako kondena eskasa ez betetzeko» orduan.
Elkartasuna adierazi die Cabacasen senideei, eta adierazi Bizkaiko Auzitegiak gaur jakinarazitakoa «aldez aurretik iragarritako kronika bat» dela. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196488/hiru-pertsona-espetxeratu-dituzte-hernanin-gizon-bat-hiltzen-saiatzea-egotzita.htm | Gizartea | Hiru pertsona espetxeratu dituzte Hernanin gizon bat hiltzen saiatzea egotzita | Bi gizon eta emakume bat dira atxilotuak. Hernaniko etxe abandonatu batean agertu zen gizon bati «jipoi izugarri bat» eman izana egozten diete. | Hiru pertsona espetxeratu dituzte Hernanin gizon bat hiltzen saiatzea egotzita. Bi gizon eta emakume bat dira atxilotuak. Hernaniko etxe abandonatu batean agertu zen gizon bati «jipoi izugarri bat» eman izana egozten diete. | Ertzaintzak hiru pertsona atxilotu zituen igandean Hernanin (Gipuzkoa), gizon baten hilketa saiakerarekin lotura izan dezaketelakoan. Gizona etxe abandonatu batean aurkitu zuten, «jipoi batekin bateragarriak diren zauri larriekin». Ordu batzuen buruan, Ertzaintzak 42 eta 51 urteko bi gizon eta 33 urteko emakume bat atxilotu zituen Hernanin, eta atzo gauean, Martuteneko espetxera (Donostia) eraman zituzten, epailearen aurretik pasatu ondoren.
Hiru akusatuei biktimari «jipoi izugarri bat» ematea egozten diete. Ondoren, Eusko jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, biktima Hernaniko etxe abandonatu batean utzi zuten, eta bertan aurkitu zuten bi herritarrek, eskuak lotuta, buruz behera eta «zauri larriekin». Hura aurkitu zuten bizilagunek eman zioten abisua Ertzaintzari, eta bertara joan ziren Ertzaintzaren hainbat auto eta anbulantzia bat; biktima Donostia ospitalera eraman zuten, «larri».
Ertzaintza, epaileak hala eskatuta, gertaeren lekuan ere sartu da, eta «kasuarekin lotutako ebidentziak» jaso ditu handik. Igande eguerdian egin zituzten atxiloketak, Hernaniko Zikuñaga auzoan eta herriaren erdigunean. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196489/txertaketarako-ordua-hartzeko-interneteko-zerbitzua-behin-behinean-itxi-du-osakidetzak-txertoak-bukatu-ostean.htm | Gizartea | Txertaketarako ordua hartzeko Interneteko zerbitzua behin-behinean itxi du Osakidetzak, txertoak bukatu ostean | 74 eta 79 urte arteko ehunka lagunek arazo teknikoak salatu dituzte, eta adierazi ordua hartzeko aukerarik ez dutela izan. Guztira, 24 orduan 19.116 zita eman ditu Osakidetzak. | Txertaketarako ordua hartzeko Interneteko zerbitzua behin-behinean itxi du Osakidetzak, txertoak bukatu ostean. 74 eta 79 urte arteko ehunka lagunek arazo teknikoak salatu dituzte, eta adierazi ordua hartzeko aukerarik ez dutela izan. Guztira, 24 orduan 19.116 zita eman ditu Osakidetzak. | Osakidetzan txertorako ordua hartzeko Interneteko zerbitzuak gainezka egin du: 24 ordu baino lehenago, eskura zeuden dosi guztietarako orduak bete dira, 19.116 guztira. Hori horrela, 74 eta 79 urte arteko biztanleen txertaketa kanpainarako ordua emateari utzi diote, dosi gehiago jaso bitartean. Ordua hartzera deituta zeuden ehunka lagunek salatu dute ez dutela horretarako aukerarik izan, Osakidetzaren webguneak arazo teknikoak ematen zituelako. Osasun Sailak onartu du Interneteko sisteman «moteltze arazoak» izan direla, eta lanean ari direla hori «berriz gertatu ez dadin».
Txertaketarako ordua hartzeko SMS bidalketa masiboa egin zien atzo Osakidetzak 74 eta 79 urte arteko biztanleei. Atzo 15:00etan hasi zen ordua eskatzeko epea, eta gaur 08:00etarako sistemak ez du ordurik emateko aukerarik izan; eskuragarri zeuden guztiak bukatu baitira. Osasun Sailak positibotzat jo du hori, gizartea txertoa hartzeko egindako deiari erantzun «oso ona» ematen ari zaiola iritzita: «Horren froga da ordu gutxiren buruan 74 eta 79 urte bitarteko biztanleentzat eskuragarri zeuden ordu guztiak eman direla», adierazi du kaleratu duen oharrean.
Dena den, Osasun Sailak onartu du webgunean ordua hartzeko sistemak «moteltze arazoak» izan zituela, eta arazo horiek «arazo tekniko orokorrei» gehitu zitzaizkiela Eusko Jaurlaritzako «hainbat sistematan». Hain zuzen ere, Osakidetzaren SMSa jaso zuten ehunka herritarrek ordua eskatzeko aukerarik izan ez zutela salatu dute, sistemaren arazoen ondorioz. Osasun Saileko informatika zerbitzuak lanean ari direla aurreratu du. Hala ere, ordua eskatzeko Internet bidezko zerbitzua bertan behera geldituko da dosi berriak heldu bitartean. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196490/hego-euskal-herria-kutsatuen-kopurua-apaldu-ezinik.htm | Gizartea | Hego Euskal Herria, kutsatuen kopurua apaldu ezinik | Beste 934 positibo atzeman dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak. Positibo tasa %6,2 da. | Hego Euskal Herria, kutsatuen kopurua apaldu ezinik. Beste 934 positibo atzeman dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak. Positibo tasa %6,2 da. | Kutsatuen kurba apaldu ezinik da: beste 934 kasu positibo. Horiek dira atzo Osakidetzak eta Osasunbideak COVID-19a atzemateko testetan atzemandako kasuak. Orotara 14.934 test egin zituzten, eta positiboen ehunekoa, beraz, %6,2 da. OME Osasunaren Mundu Erakundeak ezarria duen irizpidea da %5etik jaitsita izurria kontrolpean hartzeko bidean jar daitekeela. Hego Euskal Herria urrun dago oraindik langa horretatik.
Lurraldeka, Gipuzkoan dituzte daturik makurrenak: 375 positibo atzeman dituzte han. Atzetik dago Bizkaia, 303 positibo diagnostikatuta. Nafarroan, berriz, 155 kasu erregistratu dituzte, eta Araban, 95. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196491/karbono-isuriek-48-egingo-dute-gora-aurten.htm | Mundua | Karbono isuriek %4,8 egingo dute gora aurten | Energiaren Nazioarteko Agentziak jasotako datuen arabera, energia eskaera %4,6 igoko da aurten, eta eskari horren %70 garapen bidean dauden herrialdeetatik etorriko da. | Karbono isuriek %4,8 egingo dute gora aurten. Energiaren Nazioarteko Agentziak jasotako datuen arabera, energia eskaera %4,6 igoko da aurten, eta eskari horren %70 garapen bidean dauden herrialdeetatik etorriko da. | Planeta gelditu egin zuen iaz pandemiak, eta geldialdi horrek ondorio nabarmenak izan zituen energiaren kontsumoan, eta beraz, baita CO2 isurietan ere. 2020. urtean %5,8 jaitsi ziren karbono dioxido isuriak mundu osoan; ordea, Energiaren Nazioarteko Agentziak aurreratu duenez aurten %4,8 igoko dira. Energia eskariak gora egitea eragingo du hazkundea, izan ere, energia horren %60 ikatzetik etorriko da, nahiz eta berriztagarriek ere gora egingo duten.
Gehien isurtzen duten herrialdeen zerrendan Txina egongo da lehen tokian. Mundu osoko ikatz kontsumoaren %55 izango da berea, eta 500 milioi tona CO2 isuriko ditu, iaz baino %5,1 gehiago. Modu horretan 2019an baino %6 gehiago isuriko luke. Horrek esan nahiko luke energia kontsumoari lotutako mundu mailako karbono dioxido isurien %31,8 izango direla Asiako erraldoiarenak.
Pekinen oso atzetik geratuko lirateke AEBak, zeintzuek beste urtebetez, murriztu egingo lituzkete isuriak %13,5eraino. Bide beretik jo du EB Europako Batasunak ere, eta %7,3raino jaitsiko ditu. Kontrako norabidean egingo du Indiak, zeina Txinarekin batera energia gehien kontsumitzen duen herrialdeetako bat den. Indiaren isuriak %9,3raino handituko dira, munduko osoko isuriek %7,1era heltzeraino.
Guztiak ez dira, hala ere, aurreikuspen txarrak. Izan ere, ikatzaren kontsumoarekin batera haziko da berriztagarrien eskaria ere. Horiek izan ziren iaz gainbeherarik nabaritu ez zuten energia iturri bakarrak, izan ere fosilak ez bezala %3 hazi ziren. Goranzko joera hori nabarmena izango da argindarraren alorrean, non %30 inguru iturri berriztagarrietatik eratorriko den. Alor horretan ere Txina izango da guztien buru, eta hari garapen bidean dauden beste hainbat potentzia gehituz gero, berriztagarrien %80 sortuko dute horiek.
Hegazkinak, erregai fosilen kontsumitzaile
Petrolio eskaria %8,8 gutxitu zen iaz, pandemiak eragindako geldialdiaren ondorioz, izan ere garraioak kontsumitzen du erregai fosilen %60. Hala ere, agentziaren aurreikuspenen arabera, 2019ko eskaerarekin alderatuta %3,2 txikiagoa izango da aurtengoa. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196492/foruzaingoak-laguntza-eskatu-du-lepoa-moztuta-agertu-diren-arkumeekin-gertatutakoa-ikertzeko.htm | Gizartea | Foruzaingoak laguntza eskatu du lepoa moztuta agertu diren arkumeekin gertatutakoa ikertzeko | Ultzama aldean agertu dira, bide seinale batean gainean eta ate batean zintzilik. | Foruzaingoak laguntza eskatu du lepoa moztuta agertu diren arkumeekin gertatutakoa ikertzeko. Ultzama aldean agertu dira, bide seinale batean gainean eta ate batean zintzilik. | Nafarroako Foruzaingoak laguntza eskatu du Twitterren, azken aldian leku publikoetan hilda agertu diren arkumeekin gertatutakoa ikertzeko. Ultzama inguruan ageru dira arkumeak, lepoa moztuta.
Foruzainek azaldu dute ez dutela salaketarik jaso, eta ezin dutela ikertu animaliei tratu txarra eman ote zaien. "Ba al dakizu zerbait honetaz? Kontaiguzu", dio Foruzaingoak txio batean.
Bi argazki zabaldu ditu eta horietako batean errepide seinal baten gainean ikus daiteke arkumea hilda, Erripatik eta Ostitzetik gertu. Beste argazkian motordun ibilgailuen saltoki baten atean ikus daiteke arkume bat hilda. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196493/kazetari-lana-egiteko-zailtasunak-daude-lau-herrialdetik-hirutan.htm | Bizigiro | Kazetari lana egiteko zailtasunak daude lau herrialdetik hirutan | Mugarik Gabeko Kazetarien zerrendaren arabera, Norvegia da tokirik onena kazetaritza egiteko, eta Eritrea da okerrena. Frantzia 34. tokian dago, eta Espainia 29.a da zerrendan. | Kazetari lana egiteko zailtasunak daude lau herrialdetik hirutan. Mugarik Gabeko Kazetarien zerrendaren arabera, Norvegia da tokirik onena kazetaritza egiteko, eta Eritrea da okerrena. Frantzia 34. tokian dago, eta Espainia 29.a da zerrendan. | «Kazetaritza da desinformazioaren aurkako txertorik onena». Hala dio Mugarik Gabeko Kazetarien idazkari nagusi Christophe Deloirek. «Baina zoritxarrez haren ekoizpena eta banaketa blokeatu egiten dute sarri faktore politiko, ekonomiko eta teknologikoengatik». Kazetarien eta prentsa askatasunaren defentsan ari da Mugarik Gabeko Kazetariak nazioarteko gobernuz kanpoko erakundea. Idazkari nagusiak ohartarazi du desinformazioaren biraltasunak mugak gainditzen dituela, bai plataforma digitalen bai sare sozialen bitartez. Urtero erakundeak munduko zerrenda osatzen du, eta horren arabera egoera txarra dute lau herrialdetatik hiruk.
Aurreko urteetan bezala, Eskandinaviako herrialdeak dira egoera osasuntsuena dutenak prentsa askatasunari dagokionez: Norvegia dago lehen tokian; Finlandia, bigarrenean; Suedia, hirugarrenean; eta Danimarka, laugarrenean. Costa Rica bosgarren tokian dago, eta hain zuzen ere, Erdialdeko Amerikako zenbait herrialdetan jazarriak diren kazetariek babesa jaso dute bertan. Azkeneko tokietan, berriz, 170. tokitik 180.era honakoak daude: Saudi Arabia, Kuba, Laos, Siria, Iran, Vietnam, Yibuti, Txina, Turkmenistan, Ipar Korea, eta azken tokian Eritrea.
Zerrendako lehen hamabi tokietan daudenak jotzen dituzte soilik informazioaren egoera ona duten herrialdeak. Alemania atera egin da hortik, bi postu galduta 13. tokira jaitsi baita; osasun larrialdiko neurrien aurkako mobilizazio negazionistetan, kazetarien aurkako erasoak egin dituzte, eta horrek isla izan du Alemaniak zerrendan duen tokian. Ameriketako Estatu Batuak 44. tokian dago: US Press Freedom Tracker taldearen arabera, 130 kazetari atxilotu zituzten iaz eta ia 400 eraso egon ziren.
Brasilgo egoerak nabarmen egin du okerrera. Lau postu beherantz egin ditu eta zerrenda gorrian sartu da. Mugarik Gabeko Kazetarien txostenak jaso duenez, Brasilen ohikoak bihurtu dira kazetarien aurkako isekak, estigmatizazioak eta umiltze publikoak. Eremu gorrian daude baita ere Mexiko (143. postuan) eta Errusia (150.enean).
Eritreako hamar kazetarik urteak daramatzate preso, eta horrekin kezka azaldu du Mugarik Gabeko Kazetariak erakundeak; salatu duenez, gobernuak kazetari horiek container batzuetan ditu gatibu basamortuan eta ez du haien egoeraren berri ematen. Zerrendan postu gehien galdu dituen herrialdea, edonola ere, Malayisia izan da: 101.etik 119.ra jaitsi da. Izan ere, albiste faltsuen aurka gobernuak onartu duen lege berriak «egiaren bere bertsioa inposatzeko» bidea eman dio.
Europako kazetarien aurkako zenbait eraso zerrendatu dituzte Mugarik Gabeko Kazetariek: Serbian, Ana Lalic kazetaria «modu basatian» atxilotu zuten bere etxean, ospitale batean erreportaje bat egin eta gero; Kosovon, KoSSev hedabide digitaleko Tatjana Lazarevic «modu arbitrarioan» atxilotu zuten kalean; eta Grezian, autoritateek «indarkeriaz» galarazi dute zenbait kazetarik etorkinekin harremanetan jartzea. Hain zuzen ere, Espainian ere zailtasun handiak jarri dituzte itsasoz iristen ari ziren etorkinen argazkiak ateratzeko. Edith Rodriguez Cachera Mugarik Gabeko Kazetarien ordezkariak nabarmendu du argazkilariek ezin izan dutela haien lana egin Kanaria uharteetara iristen ari ziren etorkinekin. «Espainian, bestalde, bereziki kezkatu gaitu erakundeen gardentasun faltak», gaineratu du. Espainia 29. tokian dago, aurreko urtean bezala. Eta Frantzia 34. tokian, iazko moduan.
Prentsaren aurkako «gorroto diskurtsoa» munduko herrialde askotan zabaldu dela salatu du Mugarik Gabeko Kazetarien Espainiako presidente Alfonso Armadak. Kasu askotan, eskuin muturreko ideologia duten taldeak ari dira gorroto hori sustatzen. Rodriguez Cacherak Vox alderdi politikoaren jardunaz ohartarazi du: «Voxen jokabidea hedabideekiko eta kazetariekiko kezkagarria da. Kazetariak seinalatzen dituzten alderdi poltikoak beldurtu egiten gaituzte».
Frantzian, bestalde, «ordena publikorako» neurriak ezarri zituen gobernuak, argazkilariei polizien irudiak hartzea mugatuz. Horen aurkako manifestazioetan, kazetarien eta argazkilarien aurkako erasoak izan ziren. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196494/caixabankek-135-langile-kaleratu-nahi-ditu-euskal-herrian.htm | Ekonomia | Caixabankek 135 langile kaleratu nahi ditu Euskal Herrian | Bankia irentsi ondoren, lan taldea 8.291 lagun txikitu nahi du Kataluniako bankuak. Lau bulegotik bat ere itxi nahi du. | Caixabankek 135 langile kaleratu nahi ditu Euskal Herrian. Bankia irentsi ondoren, lan taldea 8.291 lagun txikitu nahi du Kataluniako bankuak. Lau bulegotik bat ere itxi nahi du. | Joan den astean iragarritako berregituraketari zenbakiak jarri dizkio Caixanbankek. Sindikatuei jakinarazi dienez, 8.291 langile kendu nahi ditu. Inoiz Espainiako banku sistemako erakunde batek egindako berregituraketarik bortitzena da hori.
Euskal Herrian presentzia handia du Caixabankek, batez ere Nafarroako Kutxa bereganatu zuenetik —Nafarroan, 840 langile ditu—. Baina, proportzioan, kaleratze gutxiago izango dira Hegoaldeko lau probintzietan, horietan Bankiak ez zuelako sare handirik. Orotara, 135 langile bota nahi ditu bankuak: 66 Nafarroan, 24 Araban, 23 Bizkaian, eta 22 Gipuzkoan.
Bulego sarea ere asko argaldu nahi du Caixabankek: 1.534 hain zuzen ere, gaur egun dituen %27. Pentsatzekoa da portzentaje hori txikiagoa izango dela Euskal Herrian.
Enplegu erregulazioa ez ezik, bankuan geratuko diren langileen baldintzak ere negoziatu ditu Caixabankek. Bankuak ziurtatu du ez duela kaleratze traumatikorik egin nahi, eta erretiro aurreratuekin eta borondatezko uzteekin murriztu nahi duela lan taldea. CCOO da sindikatu nagusia bankuan (bost kide izango ditu negoziazio mahaian). |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196495/hainbat-eragilek-bat-egin-dute-donostiako-metroko-lanak-gelditzeko-satorralaiaren-eskaerarekin.htm | Gizartea | Hainbat eragilek bat egin dute Donostiako metroko lanak gelditzeko Satorralaiaren eskaerarekin | Eragiten dituen «arrisku larriengatik» metroaren lanak eteteko eskatu du bizilagunen elkarteak | Hainbat eragilek bat egin dute Donostiako metroko lanak gelditzeko Satorralaiaren eskaerarekin. Eragiten dituen «arrisku larriengatik» metroaren lanak eteteko eskatu du bizilagunen elkarteak | Eragiten dituen «arrisku larriengatik» zein «gainkostu handiengatik», eta sortzen duen ingurumen inpaktuarengatik, Donostiako metroaren lanak eteteko eskatu dio Satorralaiak plataformak Eusko Jaurlaritzari. Bizilagunen elkartearen eskaerekin eta kaleratu berri duen manifestuarekin bat egin dute hainbat eragilek; besteak beste, EH Bildu, Ahal Dugu eta Equo-Berdeak alderdiek, ELA, LAB, CCOO, Steilas, ESK eta Kurpil sindikatuek, baita Greenpeace Euskadi, Haritzalde eta Eguzki elkarte ekologistek ere.
Agerraldia egin dute Donostian, Jaurlaritzaren egoitzaren aurrean, eta Mikel Alvarez Satorralaiak-en bozeramaileak manifestua irakurri du. Horretan nabarmendu dute, besteak beste, Kontxako hondartzaren eta Easo tren geltokiaren arteko obren proiektuan ohartarazita dagoela «baldintza geotekniko oso txarrak» dituen zati bat dela. «Tunela egiteak ehunka metroko distantzian desegonkortzeak eragin ditzake lurrazalean», salatu dute manifestuan. Metroaren obrak hasi zituztenetik, hainbat istripu gertatu izan dira.
Satorralaiak-en ustez, gainera, «onartezina» da Jaurlaritzak eta Donostiako Udaleko gobernuak «isilpean» gordetzea metroaren obren «eragin kaltegarriak». Eta zehaztu du, esaterako, Itsasertzetako Zerbitzuak Kontxako hondartzan eraikuntza lanekin eragin den «ingurumen erasoa» egiaztatu duela, eta eskatu duela obrak geldiarazi ditzatela «trazadurari» buruzko txosten «oso bat» egin arte.
Gauzak horrela, plataformari iruditzen zaio «inoiz baino arrazoi sendoagoak» daudela lanak gelditzeko. Bide batez, mobilizatzeko deia egin dio «iritzi publikoari». |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196496/erika-olaizola-antzezleari-egingo-diote-arnasa-gara-kanpainaren-bosgarren-elkarrizketa.htm | Gizartea | Erika Olaizola antzezleari egingo diote ‘Arnasa Gara’ kanpainaren bosgarren elkarrizketa | Euskararekin ezin galdu ikus-entzunezkoaren inguruan jardungo dute zuzenekoan, eta 17:00etatik aurrera jarraitu ahal izango da, BERRIAren Instagram kontuan. | Erika Olaizola antzezleari egingo diote ‘Arnasa Gara’ kanpainaren bosgarren elkarrizketa. Euskararekin ezin galdu ikus-entzunezkoaren inguruan jardungo dute zuzenekoan, eta 17:00etatik aurrera jarraitu ahal izango da, BERRIAren Instagram kontuan. | Udalerririk euskaldunenetan, guraso askoren ohiko kezka izaten da gaztetxoak erdaraz nola moldatuko ote diren. Horren beldurrez, gaztelerara ere jotzen du askok eta askok, haurra hizkuntza horretan ere trebatu dadin. Premisa hori izango dute oinarri Arnasa Gara kanpainaren barruan egingo duten bosgarren elkarrizketa digitalean. Bihar izango da zuzeneko elkarrizketa, eta Erika Olaizola antzezlearekin jardungo dira solasean, Euskararekin ezin galdu ikus-entzunezko pilula hizpide. Arratsaldean izango da elkarrizketa, 17:00etan, eta BERRIAren Instagram kontuan jarraitu ahalko da zuzenean. Gero, Arnasa Gara Instagram kontuan ere ikusgai egongo da elkarrizketa.
Duela zenbait aste UEMAren, Eusko Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren artean aurkeztu zuten kanpaina, eta udalerri euskaldunetako eta euskararen arnasguneetako testuinguru ugariak zein diren xehatzea du helburu. Hiru Damatxo ekoiztetxeak ekoitzitako zortzi ikus-entzunezko dira kanpainaren ardatza, eta bideo horietako bakoitzean udalerri euskaldunetan ohikoak diren zenbait testuinguru ikus daitezke. Bideo horien inguruan solastatzeko eta hausnartzeko, berriz, astero gonbidatu bat izango da. Bihar egingo dute bosgarrena, Erika Olaizola antzezle azpeitiarrarekin.
Iban Garro eta Juanen Saralegi aktoreak dira protagonista bihar landuko duten ikus-entzunezko horretan. Parkeko banku batean eserita dauden bi aita dira, eta haurrei buruz ari dira solasean. Zehazki, kezka agertzen dute, gaztetxoak erdaraz nola moldatuko ote diren. Beldur horiek, baina, ez dutela funtsik diote, beraiek ere erdaraz oharkabean ikasi zutela eta gaztetxoek ere horrela ikasiko dutela esanez. Hain justu ere, hori da pilularen mezu hurbila: hizkuntza hegemonikoen edukiak etenik gabeak direla bai hedabideetan, bai sare sozialetan baita aisialdiko ekintza ugarietan ere, eta beraz, oharkabean ikasiko dutela. Funtsean, euskararekin ez direla galduko, eta haurrei lasai egiteko euskaraz. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196498/idriss-deby-txadeko-presidentea-hil-da-errebeldeen-aurka-zauritua-izan-ostean.htm | Mundua | Idriss Deby Txadeko presidentea hil da, errebeldeen aurka zauritua izan ostean | FACT talde armatuaren eta armadaren arteko liskarretan jasandako zaurien ondorioz zendu da, armadak jakinarazi duenez. Hiru hamarkadaz herrialdeko estatuburu izan da, eta bere seigarren legealdia hasi zuen atzo. | Idriss Deby Txadeko presidentea hil da, errebeldeen aurka zauritua izan ostean. FACT talde armatuaren eta armadaren arteko liskarretan jasandako zaurien ondorioz zendu da, armadak jakinarazi duenez. Hiru hamarkadaz herrialdeko estatuburu izan da, eta bere seigarren legealdia hasi zuen atzo. | Gerra frontean jasandako zaurien ondorioz hil da Idriss Deby Txadeko presidentea, herrialde horretako armadak jakinarazi duenez. «Idriss Debyk azken hatsa eman berri du, lurraldearen defentsan», jakinarazi du Azem Bermandoa Agouna armadaren bozeramaileak, herrialdeko telebista publikoan irakurri duen adierazpen baten bidez. Zehazki, armadaren eta FACT Alternantziarako eta Konkordiarako Txadeko Frontearen arteko liskarretan jasandako zaurien ondorioz hil dela azaldu du.
Trantsiziorako kontseilu militar bat izendatu dute, behin-behinean, eta presidentearen semeak, Mahamat Idriss Deby gidatuko du. Halaber, desegin egin dute parlamentua. Kontseiluko buruak azaldu du datozen hemezortzi hilabeteetan bera buru duen erakundeak gidatuko duela herrialdea, eta «trantsiziorako bideorri bat» sortuko dutela. Horrekin batera, «trantsizio gobernu bat» eratuko duela ere esan du.
1990etik Txadeko estatuburua zen Debyk, eta bere seigarren legealdia hasi eta egun bakarrera galdu du bizia. Hauteskundeak egin zituzten Afrika erdialdeko herrialdean, apirilaren 11n, eta botoen %79,32 eskuratu zituen Debyk, hauteskunde batzordeak atzo jakinarazi zuenez.
Aparteko arazorik gabe egin zituzten hauteskundeak, baina armadaren eta errebeldeen arteko liskarren sorburu izan ziren. Jakina zen Debyk karguan jarraituko zuela, agintea lehiatu ziezaiokeenik ez baitzegoen. Oposizioko hiru zerrendaburuk euren hautagaitza atzera botatzea erabaki zuten, segurtasun indarrek gobernu aldaketaren alde kalera ateratako manifestarien aurka egin ostean, jazarpenaren beldurrez, eta gainerako sei hautagaiak Debyri garaipena lehiatzeko inolako aukerarik gabe ageri ziren.
Erreboltak hasi ziren hauteskundeen egunean bertan, herrialdeko iparraldean, FACTek gidatuta. Gorane etniako kideez osaturiko talde politko-militarra da FACT, eta 2016an sortu zuen UFDD Demokraziarako eta Garapenerako Indarren Batasuna alderditik bereizi zen talde batek, zeina Mahamat Nouri Debyren aurkari politiko baten alderdia den. Libian jarduten du taldeak, baina herrialde horretako muga igaro eta Txadeko Kanem eskualdean sartu zen. Eskualde hori kontrolpean zuela ziurtau zuen FACTek apirilaren 13an, eta eremu hori «askatzen» hasiko zela iragarri zuen handik bost egunera. Armadak gezurtatu egin zuen inguru hori galtzeko arriskua zuela, ordea. Aitzitik, joan den asteburuan «300 errebelde baino gehiago» hil zituela zabaldu zuen. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196499/espetxeetako-osasunaren-eskumena-jasoko-du-nafarroak.htm | Politika | Espetxeetako osasunaren eskumena jasoko du Nafarroak | Maiatzaren 24an sinatuko dute transferentzia. Trafiko eskumena bigarren seihilekoan gauzatzea adostu dute | Espetxeetako osasunaren eskumena jasoko du Nafarroak. Maiatzaren 24an sinatuko dute transferentzia. Trafiko eskumena bigarren seihilekoan gauzatzea adostu dute | Nafarroak espetxeetako osasunaren eskumena eskuratuko du aurki. Hala erabaki dute astearte honetan Maria Txibite Foru Erkidegoko presidenteak eta Miquel Iceta Espainiako Lurralde Politika eta Funtzio Publikoko ministroak Madrilen egin duten bileran. Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak akordio bat lortu zuten lehengo astean, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako espetxeen kudeaketari lotutako eskumenen, errepide garraioaren, ISSN kode bibliografikoaren eta Ondarroako Itsas Barrutiko eraikinaren eskualdaketa gauzatzeko.
Maiatzaren 24an bilduko da Nafarroa eta Espainiako Estatuaren arteko batzordea eskumen aldaketa izenpetzeko, eta bigarren seihilekoan trafikoaren eskumena gauzatzea ere adostu dute. Espainiako Gobernuak dokumentazio teknikoa helarazi behar dio, lehenik, Nafarroako Gobernuari.
Ildo horretan, Txibitek berretsi egin du Nafarroako Gobernuak Nafarroako Poliziei buruzko Foru Legean aurreikusitako «pasabidea» aktibatzeko hartutako erabakia. Horrek ahalbidetuko du Guardia Zibilaren trafiko taldeko kideak Nafarroako Foruzaingoan sartzea. Proposamen teknikoa lantzen ari dira oraingoz.
Espainiako Gobernuarekin «elkar ulertze ona» dutela nabarmendu du Txibitek. «Izaten ari garen bileretan Ministerio guztiekin dugu harreman ona, eta, batez ere, eskerrak eman nahi dizkiot Iceta ministroari, ondo ulertzen baitu autonomien Espainia plural hori, eta gure foru-erregimena partekatzen eta errespetatzen baitu».
Horrez gain, Txibitek eta Icetak langile publikoen behin-behinekotasunaren arazoa konpontzeko konpromisoa hartu dute. Horretarako, bi gobernuak konponbide bat lantzen ari dira, «legezkotasuna eta araudia zehatz-mehatz errespetatuz, enplegu publikorako sarbideari eta administrazio bakoitzaren berezitasunei dagokienez», plantillak egonkortzea erraztuko duen irtenbide bat eskaintzeko.
Azkenik, Nafarroako presidenteak Iceta ministroari jakinarazi dio Nafarroako Gobernuak Administrazioaren digitalizazioan behin betiko aurrera egiteko «apustua» egin duela, Ministerioarekin eta gainerako erkidegoekin lantzen ari diren ildotik, zerbitzu publiko «moderno eta eraginkorra» eta langile publikoentzako baldintza duinak lortze aldera. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196500/martin-ugalde-gogoan-goiburupean-egingo-da-aurtengo-rikardo-arregi-kazetaritza-saria.htm | Gizartea | 'Martin Ugalde gogoan' goiburupean egingo da aurtengo Rikardo Arregi Kazetaritza Saria | Deialdia ireki du Andoaingo Udalak, eta azaroan ezagutuko dira irabazleak | 'Martin Ugalde gogoan' goiburupean egingo da aurtengo Rikardo Arregi Kazetaritza Saria. Deialdia ireki du Andoaingo Udalak, eta azaroan ezagutuko dira irabazleak | Kazetaritza Saria eta Komunikazio Saria banatuko ditu aurten ere Rikardo Arregi Kazetaritza Sariak. Andoaingo Udalak Eusko Jaurlaritzarekin elkarlanean antolatu ohi duen sariketaren deialdia egin du. 'Martin Ugalde gogoan' goiburupean egingo da aurtengo sariketa.
Deialdiaren berri emateko agerraldia egin dute Donostian, Eusko Jaurlaritzaren egoitzan, Estibalitz Alkorta Eusko Jaurlaritzako Euskara sustatzeko zuzendariak, Alexander Huitzi Alfonso, Andoaingo Udaleko Euskara zinegotzi eta alkateordeak, eta Patxi Baztarrika Andoaingo euskara teknikariak.
XXXIII. edizioa da aurtengoa. Duela bi urtetik hona indarrean jarritako berrikuntzei jarraipena emanez, kazetaritza saria eta komunikazio saria banatuko dira. Gainera, finalistak ere izendatuko dira, Kazetaritza sarirako lau eta Komunikazio sarirako beste lau, gehienez. Sarituak izateko hautagaitzak proposatzeko aukera izango du edonork, norberak bere burua edo nornahik beste norbaiten aldeko proposamena egin ahal izango du, baina finalistak nahiz saridunak erabakitzeko ez da nahitaezko baldintza izango aldez aurretik hautagaitza aurkeztea. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196501/emak-bidea-eman-dio-janssenen-txertoari-odolbilduak-albo-ondorio-oso-ezohikoak-direla-frogatuta.htm | Gizartea | EMAk bidea eman dio Janssenen txertoari, odolbilduak «albo ondorio oso ezohikoak» direla frogatuta | Txertoaren eta tronbosi kasuen artean «lotura bat» egon daitekeela uste du Sendagaien Europako Agentziak, baina berretsi du «onurak arriskuak baino askoz ugariagoak» direla | EMAk bidea eman dio Janssenen txertoari, odolbilduak «albo ondorio oso ezohikoak» direla frogatuta. Txertoaren eta tronbosi kasuen artean «lotura bat» egon daitekeela uste du Sendagaien Europako Agentziak, baina berretsi du «onurak arriskuak baino askoz ugariagoak» direla | Ebazpena eman du EMA Sendagaien Europako Agentziak, eta, AstraZenecaren txertoarekin egin bezala, Janssenen prototipoa txertatzearen alde azaldu da. AEB Amerikako Estatu Batuetan azaleratutako odolbildu kasuak aztertu ditu erakundeak, eta, horien eta txertoaren artean «balizko lotura bat» egon daitekeela iritzita ere, albo ondorio horiek «oso ezohikoak» direla ondorioztatu du.
Zehazki, zortzi odolbildu kasu atzeman dituzte, orain arte jarritako zazpi milioi dositan. Hori dela eta, txertoaren onurak «balizko arriskuak baino askoz ugariagoak» direla ondorioztatu du EMAk, eta ez dio txertoari inongo baldintzarik edo oztoporik jarri, argibide orrian odolbilduen arriskuen berri emateaz harago. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196502/bilintxen-menda-bertso-hamabostaldia-egingo-dute-donostian.htm | Kultura | Bilintxen Menda bertso hamabostaldia egingo dute Donostian | Maiatzaren 2tik 14ra bitarte, lau ekitaldi egingo dituzte. Indalezio Bizkarrondo Ureña Bilintx bertsolariaren figura gogora ekarri eta bertsolaritzak azken hamarkadetan izan duen bilakaera aztertuko dute haietan. | Bilintxen Menda bertso hamabostaldia egingo dute Donostian. Maiatzaren 2tik 14ra bitarte, lau ekitaldi egingo dituzte. Indalezio Bizkarrondo Ureña Bilintx bertsolariaren figura gogora ekarri eta bertsolaritzak azken hamarkadetan izan duen bilakaera aztertuko dute haietan. | Indalezio Bizkarrondo Ureña Bilintx-en bertso bat irakurri du Xabier Euzkitzek, «benetan dotorea dena eta haren izaeraren alderdi bat behintzat ederki laburbiltzen duena», haren ustez: «Askok diyote kantetan beti/ amore-kontu naizela,/ nik esaten det arriturikan/ motibo gabe daudela./ Zer egin biat baldin zerubak/ doaitu banau orrela?/ Ez dute ikusten usaia mendak/ bere izatez dubela?/ Nere biyotzak amoriyua/ mendak usaia bezela». Bertatik hartu du izena Bilintxen Mendan bertso hamabostaldiak, bertsolaria jaio zeneko 190. urteurrenaren karietara antolatu dutena. Maiatzaren 2tik 14ra lau ekitaldi izango dira haren sorterrian, Donostian, eta haren figura gogora ekartzeaz gain, bertsolaritzak izan duen bilakaera aztertuko dute. Bilintxen «lurrina» izango du hamabostaldiak, koordinatzaile lanetan aritu den Euzkitzeren hitzetan, eta hiri osora zabalduko da lurrin hori.
Donostiako Udaleko Euskara Zerbitzuak eta Donostia Kulturak elkarlanean antolatu dute hamabostaldia. Bilintxen jaiotza gogora ekartzeaz gain —hilaren 30ean da urteurrena—, ordutik gaur egunera bertsolaritzak izan duen bilakaera islatzeko ere baliatu nahi izan dute zikloa, Jon Insausti Kultura eta Euskara zinegotziak adierazi duenez. Donostiak bertsolaritzarekin izan duen eta duen lotura ere nabarmendu du: «XIX. mendean, lore jokoak hasten dira eta hiriaren eta bertsolaritzaren arteko lotura sakona hasten da; XX. mendean bertso txapelketa handiak egin izan ditugu hirian; eta XXI. mendean, gaur egun ere Donostiak badu bertsolaritzarekin harremana». Lotura hori indartzea da asmoa, haren hitzetan.
Hain zuzen, Euzkitzeren ustez ere, «bertsolarientzat eta bertsolaritzarentzat Donostia beti izan da garrantzia handiko plaza». Urtetan, bertsolari txapelketetako finalak nahiz Bertso Egunak hartu izan dituela ekarri du gogora, eta bata oholtza handiagoetara eramanda eta bestea ibiltari bilakatuta, bi ekitaldi horiek jada bertan egiten ez badira ere, hiriak eta bertsolaritzak «lotura aspaldiko bat eta zinezko bat» izan dutela iritzi dio. Hori aldarrikatu nahirik ere antolatu dute hamabostaldia.
Kantuz eta hitzez
Maiatzaren 2an izango da zikloko lehen ekitaldia, Bilintxen Menda hitzaldi musikatua. Bertsolari donostiarraren bizitzan eta sormen lanean sakonduko dute Unai Agirre, Eñaut Agirre, Maddalen Arzallus eta Amets Arzallus bertsolariek, baita haren zenbait bertso kantatu ere, Joxan Goikoetxea eta Imanol Kamio musikarien laguntzaz. Antzoki Zaharrak hartuko du saioa; hain zuzen, bertako langile izan zen Bilintx, eta bertan bizi izan zen, baita hil ere, 1876ko San Sebastian egun batez karlistek botatako bonba bat leihotik sartu eta sei hilabetera, jasandako zauri larrien ondorioz.
Maiatzaren 6an, berriz, Erdaretatik bertsotara mahai ingurua egingo dute Okendo kultur etxean. Erdaretatik plazetarako urratsa egitearen auzia aztertuko dute Jone Uria, Jon Maia eta Aitor Servier bertsolariek, nork bere lekukotasuna emanez. Amagoia Mujika kazetariak gidatuko du saioa.
Imanol Lazkano bertsolariaren eskutik helduko da hurrengo ekitaldia, Gorbatatik piercingera hitzaldia emango baitu maiatzaren 11n, Viktoria Eugenia antzokiko Club aretoan. Azken hamarkadetan bertsolaritzak izan duen bilakaeraren lekuko izan da Lazkano; 1936an sortu zen, Txirrita hil zen urte betean, eta haren kantukide izandako bertsolariekin aritu zen plazan gaztetan (Basarri, Uztapide, Zepai, Txapel...), baita hurrengo belaunaldietakoekin ere gerora. Euzkitze: «Haien iturrietatik edan zuen, ondorengo beste guztien iturrietatik ere edan du, denekin ondo uztartzen asmatu du, eta iruditu zaigu bilakaera horren ordezkaririk eta lekukorik behinena bera zela». Bai garai bateko bertsolariek kontatutakoekin, bai urteotan berak barrutik bizitakoarekin, bilakaera hori aztertzeko aukera izan duela uste du Lazkanok ere, eta izango duela zer kontatua hitzaldian: «Hortik eman nahi nituzke nire hondar aleak».
Kantuan emango diote amaiera zikloari, maiatzaren 14an bertso saioa egingo baitute Maialen Lujanbio, Andoni Egaña, Alaia Martin eta Beñat Gaztelumendi bertsolariek —Joxerra Gartzia ariko da gai jartzaile—. Lugaritz kultur etxeko Imanol Larzabal aretoan izango da saioa, eta Martinentzat «berezia» izango da, bai oholtzakide izango dituen lagunengatik, bai Bilintxen omenezko zikloan ariko delako. «Saiatuko gara izena ematen dion menda usain horretatik gure usain propioak eta ezberdinak eskaintzen, saioari merezi duen zaporea emateko».
Ekitaldi guztiak 19:00etan hasiko dira. Hitzaldi musikaturako eta bertso saiorako sarrerak salgai daude dagoeneko, www.donostiakultura.eus/sarrerak atarian zein leihatilan; eta bide beretik eskuratu ahalko dira gonbidapenak mahai ingururako (maiatzaren 5etik aurrera) eta Lazkanoren hitzaldirako (10etik aurrera). |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196503/ekainean-itxiko-dute-donostiako-maria-inmakulada-ikastetxea.htm | Gizartea | Ekainean itxiko dute Donostiako Maria Inmakulada ikastetxea | Besteak beste, «ikasle kopuruaren jaitsiera progresiboagatik» hartu dute erabakia. | Ekainean itxiko dute Donostiako Maria Inmakulada ikastetxea. Besteak beste, «ikasle kopuruaren jaitsiera progresiboagatik» hartu dute erabakia. | Maria Inmakuladako erlijiosoek jakinarazi dutenez, datorren ikasturtetik aurrera itxita egongo da Donostiako Maria Inmakulada ikastetxea. Ez dela bideragarria uste dute, eta egoera «jasanezina» dela. Hiru arrazoi eman dituzte ixtea erabakitzeko: erlijiosoen falta eta haiek zahartu izana, ikasle kopuruaren «jaitsiera progresiboa» eta eraikina erabilgarritasun falta eta ituna nahikoa ez izatea hura eguneratzeko lanak egiteko. Orain arte Lanbide Heziketa eskaini izan du, eta Kristau7 Eskolako ikastetxea izan da.
Kongregazioak ziurtatu du «bere esku dagoen guztia» egingo duela erabakiak eragin ditzakeen «gorabeherak» gutxitzeko. Azpimarratu dutenez, langileak beste ikastetxe batzuetan kokatzen saiatuko dira, eta hori Eusko Jaurlaritzarekin kudeatzen ari direla azaldu dute. Lehen ikasturtean dauden ikasleei, berriz, ikasketak beste ikastetxe batean jarraitzeko aukera emango diete.
Azaldu dutenez, egoera barne mailan nahiz kanpoko aholkulari baten bidez aztertu dute, eta «atzera bota ezin den» erabakia hartu dute: Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailean ikastetxea ixteko eta jarduera eteteko prozedura martxan jartzea.
Maria Inmakulada ez da ikasturte honetan ixteko asmoa duten ikastetxe bakarra. Bilboko Hijas de la Cruz eskolarekin ere —Kristau Eskolaren barnean dago— gauza bera egiteko asmoa dutela iragarri zuten urtarrilean, kasleak falta dituztela eta. Hainbat protesta egin dituzte horren aurka, baita publifikazioa eskatu ere. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196504/osteguneko-grebarako-gutxieneko-zerbitzu-erabat-gehiegizkoak-salatu-dituzte-sindikatuek.htm | Ekonomia | Osteguneko grebarako gutxieneko zerbitzu «erabat gehiegizkoak» salatu dituzte sindikatuek | «Koronabirusa aitzakia gisa» erabiltzea egotzi diote Eusko Jaurlaritzari, «alor askotan %100eko gutxieneko zerbitzuak ezartzeko». Lan eta Enplegu Sailak agindua «bakarrik gazteleraz» bidali diela adierazi dute. | Osteguneko grebarako gutxieneko zerbitzu «erabat gehiegizkoak» salatu dituzte sindikatuek. «Koronabirusa aitzakia gisa» erabiltzea egotzi diote Eusko Jaurlaritzari, «alor askotan %100eko gutxieneko zerbitzuak ezartzeko». Lan eta Enplegu Sailak agindua «bakarrik gazteleraz» bidali diela adierazi dute. | ELA, LAB, CCOO, SATSE, Steilas eta ESK sindikatuek gogor salatu dituzte ostegunerako alor publikoan deitu duten grebarako Eusko Jaurlaritzak ezarritako gutxieneko zerbitzuak. «Langile asko grebarako oinarrizko eskubiderik gabe» utzi dituztela adierazi dute. Helegitea jarriko diete neurriei, grebarako eskubidea urratzen dutela iritzita.
Sindikatuek gogoratu dute grebarekin «zerbitzu publikoen defentsa» egin nahi dutela, enplegu publikoa sortzearen eta behin-behineko langileak behin-betikotzearen alde. Salatu dutenez, Lakuak «izurria aitzakia gisa erabili du alor eta zerbitzu askotan %100eko gutxieneko zerbitzuak ezartzeko». Salatu dutenez, eremu horietan larrialdiari aurre egiteko langile gehiago jartzeari ezetz esan izan diote erakundeek azken hilabeteotan. Grebarako ezarritako gutxieneko zerbitzuak «inoizko handienak» direla gaineratu dute, eta hausnarketa hau egin dute: «%100eko gutxieneko zerbitzuak ezartzeak esan nahi du normalean zerbitzu horiek egiten dituen lan taldea ahal den txikiena dela, hau da, urte osoan egiten dela lan gutxieneko zerbitzuetan». Gaineratu dutenez, ezarritako gutxieneko zerbitzu batzuetan, egunero lan egiten duen taldean baino langile gehiago egongo dira.
Jaurlaritzak «greba oztopatzeko eta ezkutatzeko eta normaltasun itxura emateko» asmoa duela salatu dute. Horrez gain, Lan eta Enplegu Sailak agindua «bakarrik gazteleraz» bidali diela adierazi dute. «Oso larria da hori, geure herrialdearen hizkuntza eskubideak urratzen dituelako». |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196505/defontainek-vianako-lantegia-ixteko-asmoa-du.htm | Ekonomia | Defontainek Vianako lantegia ixteko asmoa du | 37 langile kaleratuko ditu, eta ELA sindikatuaren ustez deslokalizazio kasu bat da | Defontainek Vianako lantegia ixteko asmoa du. 37 langile kaleratuko ditu, eta ELA sindikatuaren ustez deslokalizazio kasu bat da | Defontaine Iberica enpresak Vianan (Nafarroa) duen planta ixteko asmoa duela salatu du ELA sindikatuak. Zuzendaritzako abokatuek horrela jakinarazi diete kalean geldituko diren 37 langileei. Batzordeak neurria ez duela onartuko aurreratu du, eta langileek greba hasiko dute hilaren 26an. Enpresak iragan ostiralean eman zien bere asmoen berri langileei. Lantalde osoari eragingo dion lan erregulazioa jarri du abian. Plantaren jabea izen bereko multinazional frantziarra da. Abokatuek arrazoi ekonomiko eta produktiboak argudiatu dituzte neurria hartzeko. Batzordeak, baina, deslokalizazio «kasu garbi bat» ikusten du, Defontainek lan bera egiten duen beste planta bat duelako Tunisian. Ibilgailuen motorrentzako osagaiak ekoizten dituzte. Greba mugagabearekin batera mobilizazioak hasiko dituzte langileek. Era berean ELAk «inplikazioa» eskatu dio Nafarroako Gobernuari Lizarrerria eskualdea jasaten ari zen desindustrializazio prozesuri etena jarri eta deslokalizazioak eragotzi ditzan. |
2021-4-20 | https://www.berria.eus/albisteak/196506/haustura-superligan.htm | Kirola | Haustura Superligan | Manchester Cityk txapelketa sortu berria utzi du, eta Chelseak filtratu du gauza bera egingo duela. Beste hainbat klubek ere zalantzak azaldu dituzte. Gauerdian bilera telematikoa egingo dute. | Haustura Superligan. Manchester Cityk txapelketa sortu berria utzi du, eta Chelseak filtratu du gauza bera egingo duela. Beste hainbat klubek ere zalantzak azaldu dituzte. Gauerdian bilera telematikoa egingo dute. | Bueltan etorri zaio Superligari Europako futbola zartatzeko aukera, hasi baino lehen bertan behera geratzeko zantzuak baitaude. Ingalaterran sortu zaizkio arrakalak. Iluntzean, Chelseak filtratu egin du informazioa batzen ari dela lehiaketa eratu berria uzteko, eta gerora, Manchester Cityk ofizial egin du lehiaketa sortu berria uztera doala. Superligako taldeak bilera telematikoa egitekoak dira gauerdian, zer egin erabakitzeko.
Jarrera aldaketa horren atzean daude, batetik, talde horietako zaleek eta Ingalaterrako beste klubetakoek egindako protestak, eta Erresuma Batuko Gobernuaren presioak, bestetik. Zaleen protesten eraginez, Chelsea-Brighton City partida atzeratu egin behar izan dute. 1000 zale inguru batu dira Stamford Bridge estadioan, eta Peter Cech atezain ohi eta kirol zuzendariak irten egin behar izan du giroa baretzera. Kanpoko taldearen entrenatzaileak ere babestu egin ditu zaleak: «Gure ahotsak entzun egin dituzte. Superliga betiko futbolaren aurkako erasoa da, eta nire aitortza egiten diet zaleei ahotsa altxatzeagatik», adierazi du Graham Potterrek. Jordan Henderson Liverpooleko kapitainak ere kontra egin du, sare sozialetan, jokalariak lehiaketa berriaren aurka daudela iragarriz: «Guk ez dugu hau nahi [Superliga], eta hauxe da taldekideon jarrera. Klubarekin eta zaleekin dugun konpromisoa erabatekoa da».
Bartzelonatik ere bezperako mezua aldatu egin da. Izan ere, klubak jakinarazi du bazkideek onartu beharko dutela kluba Superligan sartu edo ez. Zuzendaritzak larunbatean sinatu zuen eratze agiria, baina klausula bat ere ipini du, zeinaren bitartez bazkideen esku uzten duen azkeneko erabakia. Juventusen ere zalantzak hasita daude. Zenbait iturriren arabera, Andrea Agnelli presidenteak dimisioa eman du, eta beste horrenbeste zabaldu da Manchester Unitedeko presidentearen kasuan ere: Ed Woodwardek kargua utzi du. Superligako presidente Florentino Perezek adierazi du lasai dagoela hainbat kluben jarrera aldaketarekin: «Ez naute kezkatzen batzuek lehiaketa uztea», adierazi zuen L’Equipe Frantziako kirol egunkarian.
Superligako sustatzaileek igandean eman zuten lehiaketa berria eratutzat, eta honela arrazoitu zuten erabakia: «Erantzun bat da Europako egungo futbolak bizi duen ezegonkortasun ekonomikoaren aurrean, pandemia dela eta. Urteetan izan da lehiaketa berriaren sortzaileen asmoa Europako lehiaketen kalitatea eta intentsitatea hobetzea, eta, bereziki, txapelketa bat sortzea, klub eta jokalari onenek aukera gehiago izan dezaten elkarren aurka jokatzeko». Superliga egiten bada, ez liokete uko egingo beren herrialdeetako ligei. Baldin eta UEFAk uzten badie.
Egitasmo berriak bete-betean jo du Europako futbol federazioak bere gain hartzen dituen erakundearen aurka, eta haren erantzuna oso gogorra izan da. Igandean bertan kaleratu zuen oharra UEFAk: «Superliga ez da solidarioa, zinikoa baizik. Talde horiek ezingo dute beste lehiaketetan parte hartu, ez herrialdeetakoetan, ez Europakoetan, ez eta mundukoetan ere, eta baliteke jokalariek selekzioekin jokatzeko aukera galtzea». Alexander Ceferin presidenteak atzo hitz egin zuen: «Europako lehiaketetan jokatzeko aukerak kirol merituen araberakoa izan behar du, orain arte bezala. Talde guztiek jokatu behar dute denen kontra». Gogor jo zuen Superligakoen aurka: «Aberatsak dira, eta, hala ere, diru gehiago nahi dute».
Auzi honen oinarrian dirua dago, eta eztabaida eragin duen beste gai bati ere egin zion aipamena: «UEFAk irabazten duen dirua Europa osoan banatzen dugu. Diru sarreren %90 futbolera itzultzen da». Superligakoen iritziz, ordea, orain banatzen dena baino diru gehiago banatuko dute haiek lehiaketa berriarekin: «Gure asmoa da diru gehiago ateratzea futbolaren piramide osoaren mesedetan, kalitatezko partiden bitartez, eta, ondorioz, diru baliabide gehiago izango da futbolean, oro har». Bide horretatik jo zuen atzo Florentino Perez Real Madrileko presidenteak eta Superligako buruak: «Futbolari lagundu nahi diogu». Balizko laguntza hori banatzeko, dirua sortu behar lehendabizi, eta, sortu baino gehiago, eman egingo die lehiaketa berriko sortzaileei JP Morgan AEBetako banketxeak: bakoitzari 3.500 milioi euro, azpiegiturak hobetzeko eta pandemiak eragindako zuloei aurre egiteko.
Eta emakumezkoen futbola? Horretaz ere bazioen zerbait Superligaren igandeko oharrak, hitz edo asmo onekin: «Emakumeen futbolak aurrera egitea nahi dugu, garatzen jarrai dezala, eta gure asmoa da lehiaketa hori ere ahalik eta lasterren abiatzea».
Liga berriaren sorrerak erreakzio andana eragin zuen, eta ez aldekoak, gehienen kasuan. UEFArekin bat eginez, FIFA Nazioarteko Futbol Federazioak kontra egin du. Europako herrialdeetako hainbat federaziok ere beste horrenbeste egin dute, baita zenbait jokalarik ere: besteak beste, Ander Herrerak. PSGn ari da, eta Athleticeko jokalari ohia da: «Futbol herrikoiaz maitemindu nintzen, nire bihotzeko taldea handienen aurka lehiatzen ikustearen ametsarekin. Superligak aurrera egiten badu, amets horiek amaituko dira. Txapeldunen Liga hobetu batean sinesten dut, baina ez nago ados aberatsek jendeak sortutakoa lapurtu nahi izatearekin», idatzi zuen sare sozialetan. Euskal Herriko Lehen Mailako klubek, Alavesek, Athleticek, Eibarrek, Osasunak eta Realak ere kontrako iritzia eman zuten. Sir Alex Fergusonek ere bai: «Aberdeeneko entrenatzaile gisa Errekopa irabaztea Everest eskalatzea bezalakoa izan zen. Superliga da Europako futbolaren 70 urteko alditik banatzea».
Txapeldunen Liga berria
UEFAk Txapeldunen Ligaren formatu berria aurkeztu zuen herenegun. 2024an hasiko da, eta 36 taldek jokatuko dute (orain 32 dira). Talde bakoitzak hamar partida jokatuko ditu beste hainbaten aurka, eta aurreneko zortziak final-zortzirenetarako sailkatuko dira. Bederatzigarren eta 24. postuen artean geratzen direnek kanporaketak jokatuko dituzte, joan-etorrikoak, final-zortzirenetako beste lekuen bila. 225 partida lirateke; egun, 125 dira. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196507/floyd-hil-zuen-polizia-ohiaren-kontrako-epaia-mugarri-izatea-espero-dute.htm | Mundua | Floyd hil zuen polizia ohiaren kontrako epaia mugarri izatea espero dute | Epaimahaiak erruduntzat jo du Chauvin delitu guztietan, eta baliteke 40 urte inguruko zigorra jasotzea. Black Lives Matter mugimenduak pozez eta zuhurtzia handiz hartu du erabakia. | Floyd hil zuen polizia ohiaren kontrako epaia mugarri izatea espero dute. Epaimahaiak erruduntzat jo du Chauvin delitu guztietan, eta baliteke 40 urte inguruko zigorra jasotzea. Black Lives Matter mugimenduak pozez eta zuhurtzia handiz hartu du erabakia. | Derek Chauvin AEB Ameriketako Estatu Batuetako polizia ohiaren kontrako epaiak erabakigarria izatearen itxura hartu du, baina oraindik zalantza handiak daude azkenean mugarri bilakatuko ote den. Halere, poza izan da nagusi Minneapolisen eta herrialdeko hainbat hiritan, epaimahaiak bere erabakiaren berri eman duenetik: Chauvin erruduntzat jo du delitu guztietan. George Floyd afro-amerikarra hil zuen iragan urtean, belauna bere lepoan bederatzi minutu baino gehiagoz jarrita, eta kasuak munduari bira egin zion, herrialde askotan manifestazioak eragiteraino.
Beltzen eskubideen aldeko eta arrazakeriaren aurkako elkarteek ongi etorria eman diote polizia ohiaren kontrako sententziari, nahiz eta ohartarazi duten funtsean dagoen arazoa ez dela oraindik konpondu; poza eta zuhurtzia nabari da haien hitzetan, datozen urteei begira. «Espero dugu epai honek erakutsiko duela supremazismo zuriak ez duela irabaziko», ohartarazi du BLM Black Lives Matter mugimenduak, ohar baten bidez: «Supremazismo zuriak ez du tokirik demokrazian». Floyden sendiak, berriz, adierazi du «arnasa berriz hartzeko gai» izango direla.
Chauvini bigarren graduko erailketa, hirugarren gradukoa eta nahi gabeko hilketa delituak leporatu zizkioten, eta hiruretan errudun dela ebatzi du epaimahaiak. Hortaz, baliteke 40 urte inguruko zigorra ezartzea: kargu larrienarengatik, kopuru hori; hirugarren graduko hilketarengatik, 25 urte artekoa; eta bigarren graduko giza hilketagatik, hamar urtera artekoa.
Peter Cahill epaileak jakinarazi du ekainaren erdira edo amaiera aldera jakinaraziko dutela polizia ohiak zenbat denbora pasatu beharko duen espetxean; AEBetan, ez dira ohikoak agenteen kontrako zigorrak, eta, hortaz, litekeena da bi hilabete barru jakinaraziko dutena inflexio puntu bat izatea.
Arreta, orain, AEBetako Gobernuaren erabaki eta ekimenetan dago jarria. Justizia Departamentuak ikerketa bat abiatu berri du, argitzeko Minneapolisko Poliziak ba ote duen «eskubide zibilak urratzen dituen praktikarik».
Era berean, Joe Biden AEBetako presidenteak Kongresuko ordezkari politikoei dei egin die polizien jarduna moldatzeko helburua duen lege proiektua onartzeko: «Egiazko aldaketa eta erreformak lortzeko, beharrezkoa da askoz ere gehiago egitea modu horretako tragediak berriz gerta ez daitezen». Iragan urtean Ordezkarien Ganberaren baiezkoa jaso zuen, baina ez Senatuarena; orain, Bidenek espero du zenbait senatarik iritzia aldatuko dutela, eta horregatik aurkeztu du berriz.
Besteak beste, proposatzen du poliziek entrenamendu bat jasotzea «profilaren araberako ebaluazioa» diskriminatzailea izan ez dadin, eta murriztu egingo lieke arma batzuen erabilera. Kamala Harris AEBetako presidenteordearen arabera, lege proiektu hori «George Floyden legatuaren parte» da; ofizialki, George Floyd Justizia Zaintza Polizialean Legea deitzen da.
Aurten, azken hilketa ez da Floydena izan: Poliziak 16 urteko gazte afro-amerikar bat hil zuen atzo gauean, Columbus hirian (Ohio, AEB). Agenteek emandako bertsioaren arabera, Ma'Khia Bryantek labana bat zuen eskuan, eta bi pertsona mehatxatzen ari zen. Ez dute argitara eman tiro egin zuen poliziaren identitatea, baina agintariek jakinarazi dute lan egiteari utzi diola behin-behinean.
Iaz 1.127 lagun hil ziren segurtasun indarrekin izandako hartu-eman baten ostean, eta soilik hamasei agente inputatu zituzten; biktimetako %28 beltzak ziren, AEBetako biztanleriaren %13 izan arren, Mapping Police Violenceren arabera. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196529/ebk-erabaki-du-co2-isurketak-55-murriztea-2030erako.htm | Mundua | EBk erabaki du CO2 isurketak %55 murriztea 2030erako | Europako Batzordeak eta Europako Parlamentuak akordio bat lortu dute legez ezartzeko Europako Batasunak klima neutraltasuna lortu behar duela 2050rako, eta berotegi gasen isurketa gutxienez %55 murriztu 2030erako. | EBk erabaki du CO2 isurketak %55 murriztea 2030erako. Europako Batzordeak eta Europako Parlamentuak akordio bat lortu dute legez ezartzeko Europako Batasunak klima neutraltasuna lortu behar duela 2050rako, eta berotegi gasen isurketa gutxienez %55 murriztu 2030erako. | «EBk konpromiso sendoa hartu du 2050erako klima neutraltasuna lortzeko, eta gaur egun harro egon gaitezke denon artean klima helburu handinahia hartu izanaz», adierazi du Joao Pedro Matos Fernandes Portugalgo Ingurumen eta Ekintza Klimatikorako ministroak, ohar batean. Haren esanetan, akordio horrekin Europak «seinale bat» bidali dio munduari, Joe Bidenek bihar antolatu duen klimari buruzko bileraren atarian. Aldi berean, bidea erraztu du EBko 27 herrialdeek ekainerako euren klima ekintzen proposamena aurkezteko.
Helburu hori lege bihurtuko du Europak, Ursula Von de Leyen Europako Batzordeko presidenteak jakinarazi duenez, eta Klimaren Lege horrek garapen berdearen bidetik ezarriko du kontinentea belaunaldi batean.«Lege horrek trantsizio ekologiko sozialki justua» bermatuko duela gaineratu du Frans Timmermans Itun Berdeko arduradun eta batzordeko presidenteordeak. Europako Parlamentuak are eta helburu handinahiagoa nahi zuen: hamarkada honen bukaerarako isuriak %60 murriztea, 1990ean izandako isurien aldean. Erakunde ekologista handienek ere bat egin zuten helburu horrekin. Orain, parlamentuak apaldu egin du bere helburua, akordioa errazteko.
Hurrengo orduotan akordioari buruzko zehaztapenak emango dituzte negoziatzaileek, baina argitu dute lehentasun handiagoa eman diotela CO2 isurketen murrizketari, haiek xurgatzeari baino. Ildo horretan, 225 milioi tona CO2 baliokideren isurketen muga ezarriko dute, eta adostu dute karbonoa xurgatzeko gaitasuna handitzea 2030erako. Konparazio baterako, 2019an Europako Batasuneko herrialdeek 3.600 tona CO2 isuri zituzten. Halaber, Klima Aldaketarako Europako Aholku Batzorde Zientifikoa eratuko dute, 15 adituk osatuko dutena.
2040erako erdibideko klima helburua aurkeztu beharko du Europako Batzordeak, Parisko Klima Hitzarmenaren lehen balantzea egin eta sei hilabetera. 2030-2050erako gas isurketen aurrekontu bat publikatuko du, dagokion metodologia zehaztuz. Negoziatzaileek ere adostu dute ekonomiaren sektore ezberdinekin elkarlanean aritzea bide orri boluntarioak zehaztu ditzaten 2050erako klima neutraltasunera iristeko.
Bihar hasiko da Joe Biden AEBetako presidenteak antolatutako klima aldaketari buruzko goi bilera birtuala. Munduko potentzia nagusiek parte hartuko dute, eta espero da han Etxe Zuriko buruzagiak aurkeztuko duela bere bide orria isurketak murrizteko.
Aurrera begirako helburuak zehazten ari badira ere, klimari dagozkion albisteak ez dira onak. Atzo Energiaren Nazioarteko Agentziak jakinarazi zuen aurten %4,8 handituko direla energiari dagozkion CO2 isurketak, Asian eta bereziki Txinan ikatzaren kontsumoak izan duen hazkunde handiaren ondorioz. Iaz %5,8 murriztu ziren isurketak, COVID-19ak eragindako geldialdi ekonomikoaren ondorioz.
EBren akordioak jaso ditu lehenengo kritikak. Michael Bloss eurodiputatu berdeak Twitterren adierazi du ez dela Europak behar duen itun berdea. «Ez dago behar denaren mailan. Izatez, planteatzen den murrizketa erreala %52,8 besterik ez da (...). Parisko Hitzarmenari begiratuta, ez da nahikoa». WWFk egotzi dio «politikaren» araberakoa dela lortutako akordioa, eta ez «zientziaren» araberakoa. Eta Greenpeacek egotzi dio akordioa azkarregi lortzea, Bidenen goi bileran harro erakusteko. Erakunde ekologisten iritziz, posible zen 2030erako %65eko murrizketa lortzea. Halaber, klima neutraltasuna baino gehiago (ez isurtzea xurga daitezkeen baino berotegi gas gehiago) zero isurketako helburua eskatua zioten ekologistek Europako Batasunari.
Klima neutraltasunaren helburua ez da derrigorrezkoa izango herrialde guztientzat: Europako Batasunarentzat izango da, orokorrean. Horrela, erraztu egin dute ikatzaren menpekotasun handia duten ekiaideko herrialdeek (Polonia, Txekia eta Hungaria, bereziki) akordioa onartzea. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196558/osakidetzak-eta-osasunbideak-gaur-jasoko-dituzte-janssen-txertoak.htm | Gizartea | Osakidetzak eta Osasunbideak gaur jasoko dituzte Janssen txertoak | 8.900 dosi jasoko dituzte, eta berehala jartzen hastea da osasun agintarien asmoa. | Osakidetzak eta Osasunbideak gaur jasoko dituzte Janssen txertoak. 8.900 dosi jasoko dituzte, eta berehala jartzen hastea da osasun agintarien asmoa. | EMA Sendagaien Europako Agentziak atzo Janssen txertoaren inguruan esan zituenak aintzat hartuta, Espainiako Osasun Ministerioak gaur banatuko dizkie txertoak autonomia erkidegoei. Tronboen gaineko arriskuengatik, Espainiako osasun agintariek biltegi batean gordeak zituzten lehengo astetik, baina, EMAk txertoak jartzeko erakoak direla berretsita, berriz martxan jarri dute banaketa.
Gaur 8.900 dosi jasoko dituzte denera Osakidetzak eta Osasunbideak. Haiei dagozkienak 6.850 dosi dira, eta Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik gaur goizean berretsi du berehala jartzen hasiko direla.
Esperantza handia dago Janssen txertoa dela-eta, dosi bakar batekoa baita, eta txertaketa prozesua bizkortzeko era emango baitu. 70-79 urte bitartekoei jarri nahi diete orain txerto hori, populazio horretan txertaketa arintzeko. Sagarduik gaur zehaztu du txerto hau mugikortasun arazoak dituztenei jarriko dietela aurrena; dosi bakarrekoa izanda, errazagoa delako.
Iragarrita dago laster helduko direla txerto gehiago ere: heldu den astean aste honetan bezainbeste iritsiko dira. Sagarduik gaur esan du, ordea, ez dakitela zehazki datozen asteetan txertoak jasotzeko erritmoa zer-nolakoa izango den, eta onartu du nahi baino motelago doala dena: «Askoz ere gehiago edukitzea gustatuko litzaiguke, eta txertaketa bizkortzea, baina hauxe da daukaguna» |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196559/atzo-atxilotutako-labeko-bost-kideak-libre-atera-dira-epailearen-aurrean-deklaratu-gabe.htm | Ekonomia | Atzo atxilotutako LABeko bost kideak libre atera dira, epailearen aurrean deklaratu gabe | Gaur goizean ziren banan-banan deklaratzekoak, baina, azkenean, ez dute halakorik egin. LABeko abokatuaren arabera, Poliziaren txostena «pobrea» da. | Atzo atxilotutako LABeko bost kideak libre atera dira, epailearen aurrean deklaratu gabe. Gaur goizean ziren banan-banan deklaratzekoak, baina, azkenean, ez dute halakorik egin. LABeko abokatuaren arabera, Poliziaren txostena «pobrea» da. | 24 ordu egin dituzte atxilotuta. Espainiako Poliziak LABeko sei kide atxiilotu zituen, ISN enpresako kamioi batera igota N-121 errepidea trabatzeagatik eta CEN patronalaren egoitzan hauts gorria botatzeagatik. Izaskun Juarez LABeko Iruñerria-Pirinioak eskualdeko idazkaria berehala utzi zuten aske, baina gainerako bostak gaur atera dira libre, eta ez dute epailearen aurrean deklaraziorik egin.
Azkar batean joan da dena. Epailearen aurretik pasatzekoak ziren. Galdetu zaie ea bazuten ezer deklaratzeko, eta, euretako bakoitzak uko egin dioenez eskaerari, magistratuak ez du beharrezko ikusi deklarazioa hartzea. Banan-banan libre geratu dira. LABen irudiko, epailearen aurretik iragan ez izanak «are handiagoa egiten du polizia operazioaren burugabekeria».
Atzo bertan LABeko koordinatzaile nagusi Imanol Karrerak salatu zuen «propaganda kutsua» zuela polizia operazioak, eta iraganeko irudiekin lotu nahi zutela sindikatuaren ekintza sindikala. Karrerak ohartarazi zuenez, aski zen epaileak jakinarazpen bat bidaltzea deklarazioa hartzeko, baina, agerian geratu denez, epaileak ez du beharrezko ikusi deklarazioa hartzea.
LABeko abokatuaren arabera, Poliziaren txostena «oso pobrea» da. Sei atxilotuetatik bi garbiketa sektoreko ordezkariak dira, eta besteak, LABen zerbitzu pribatuen federazioko ordezkariak. Batetik, apirilaren 9an ISN enpresako kamioi batera igo eta Beriain inguruan N-121 errepidea moztea leporatzen diete; bestetik, CEN patronalaren egoitzan istiluak eragitea egotzi diete. Euren txostenean, mehatxuak, bortxa, kalteak eta, kamioiaren kasuan, zirkulazioaren segurtasunaren aurkako delitua aipatzen dute poliziek.
LAB: «Antzezlan handi bat»
Ikusteko dago, ordea, zer gertatuko den auziarekin. LABek ohar baten bidez salatu duenez, «sindikatuaren aurkako operazio honetan patronala eta polizia eskuz esku ibili dira». Sindikatuaren arabera, kamioiaren ekintzaren kasuan, Foruzaingoak ofizioz hasi zituen diligentziak. Gerora, ISN enpresak salaketa jarri zuen Espainiako Polizian, eta haiek hartu zuten kasua. LABek salatu du garbiketa sektoreko protesta hori martxoaren 8ko ekintzarekin lotu dutela gero. «Antzezlan handi hau muntatu du», kritikatu du.
LABek berretsi du protesta horietan ez dagoela inongo deliturik, baina, Poliziak zantzuren bat ikusi izan balu, aski zuela jakinarazpen baten bidez deklaratzera deitzearekin: «Ez zen beharrezkoa halako operatibo poliziala muntatzea. Ez zen beharrezkoa, parametro demokratikoetan, noski». Bezperan egin bezala, LABek kritikatu du polizia operazio horrek euren ekintza sindikala iraganeko argazkiekin lotu nahi izan dutela.
Horregatik, «Poliziaren gehiegikeria salatzeko asmoz», sindikatuak manifestaziora deitu du larunbatean, Iruñean. Baluarte jauregitik aterako da, 17:00etan. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196561/presoak-euskal-herriratzeko-eskatu-du-donostiako-udalaren-gehiengoak.htm | Politika | Presoak Euskal Herriratzeko eskatu du Donostiako Udalaren gehiengoak | EAJk, EH Bilduk eta Elkarrekin Donostiak bat egin dute hamalau eragilek abenduan bestelako espetxe politika baten alde sinatutako adierazpenarekin. | Presoak Euskal Herriratzeko eskatu du Donostiako Udalaren gehiengoak. EAJk, EH Bilduk eta Elkarrekin Donostiak bat egin dute hamalau eragilek abenduan bestelako espetxe politika baten alde sinatutako adierazpenarekin. | 2020ko abenduaren 11n, alderdi politiko eta sindikatu ugarik adierazpen bat plazaratu zuten euskal presoei beste espetxe politika bat ezartzearen alde, eta konpromisoa adierazi zuten adierazpen hori Euskal Autonomia Erkidegoko erakunde guztiei helarazteko. Orain, «hitzari leial izanik», Donostiako Udalean EAJk, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek dituzten udal taldeek beste adierazpen bat zabaldu dute. Besteak beste, premiazkotzat jo dute urruntze politika amaitzea, «zigorrak betetzean deserrotzerik gerta ez dadin».
Jon Insausti EAJko zinegotziak, Reyes Carrere EH Bildukoak eta Aitzole Araneta Elkarrekin Donostiakoak irakurri dute adierazpena, Miramar jauregian. Besteak beste, «2011tik irekita dagoen errealitateari jarraikiz», Espainiako Gobernuari «EAEko gizartearen eta abenduko adierazpenaren sinatzaileen sostengu osoa» helarazi diote, presoei «espetxe politika normalizatu bat aplikatzeko beharrezkoak diren urratsak» egin ditzan, «iraganeko logiken araberako legerian oinarritutako egoera behin betiko gaindituz».
Zehazki, eskatu dute «Espetxeetako Lege Orokorrean aurreikusitakoa» betetzeko, presoek zigorrak betetzean «deserrotzerik» gerta ez dadin: «Askatasunaz gabetzen duten zigorrak familia eta gizarte sustraiak dituzten lekuetatik urrun betetzea ekidingo duen espetxe politika bat ezinbestekotzat jotzen dugu».
Era berean, premiazkotzat jo dute urruntze politika amaitzea, eta sostengua adierazi diete espetxeratu guztiak Martutene, Basauri eta Zaballako kartzeletara lekualdatzearen aldeko proposamen guztiei. Sinatzaileek uste dute hori egiteak «modu erabakigarrian esku hartuko» lukeela «euskal gizartean eta politikan iraganarekin lotutako etapa bat ixten, biktima guztiak oroituz, bizikidetza demokratikoan ardaztutako orainaldiko eta etorkizuneko denboraldi berri bat eraikitzen».
Sinadura ekitaldiaren ondoren, Patricia Velez Etxerat elkarteko bozeramaileak eta Joseba Azkarraga Sare plataformako eledunak esker oneko hitzak izan dituzte hiru udal taldeekiko, eta jakinarazi dute jada 90 udaletan baino gehiagotan onartu dituztela euskal presoak Euskal Herriratzearen aldeko adierazpenak. Velezen hitzetan, Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari helarazi zioten eskakizuna, uste baitute «euskal gizartearen gehiengoaren isla» dela, eta, orain, espero dute Espainiako eta Frantziako gobernuek «espetxe politika humanizatuago baten alde pausoak ematen jarraitzea».
Hamalau eragilek egin zuten bat adierazpenarekin: EAJk, EH Bilduk, Elkarrekin Podemos-IUk, ELAk, LABek, UGTk, CCOOk, Steilasek, EHNEk, ESK-k, Hiruk, Etxaldek, CGTk eta CNTk. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196562/real-madrilek-eta-bartzelonak-bakarrik-eusten-diote-superligari.htm | Kirola | Real Madrilek eta Bartzelonak bakarrik eusten diote Superligari | Ingalaterrako sei taldeek atera egin eta gero, Real Madril eta Bartzelona dira aurrera egin nahi duten bakarrak, eta, hala, egitasmoak etorkizun iluna du. | Real Madrilek eta Bartzelonak bakarrik eusten diote Superligari. Ingalaterrako sei taldeek atera egin eta gero, Real Madril eta Bartzelona dira aurrera egin nahi duten bakarrak, eta, hala, egitasmoak etorkizun iluna du. | Berrogeita zortzi ordu. Horixe iraun du Superligaren egitasmoak. Igandean eman zuten proiektuaren berri sortzaileek. Atzo Ingalaterrako sei taldeek atzera egin eta gero, ez zaio etorkizun handirik ikusten. Izan ere, Real Madril eta Bartzelona dira atzera egin ez duten bakarrak, Juventusek, Interrek, Milanek eta Atletico Madrilek ere atzera egin baitute.
Gauerdian eman zuten beren erabakiaren berri Ingalaterrako klubek, eta barkamena ere eskatu zieten beren zaleei hartutako erabakigatik. Hortik aurrera etengabeak izan ziren erreakzioak. Superligak berak ohar bat kaleratu zuen. "Gure helburua futbolak eboluzionatzea da, eta gure kirolarentzat baliabideak lortzea. Europako araudia betetzen du, eta Ingalaterrako taldeen erabakiaren atzean jaso dituzten presioak daude". Horrekin batera ondorengoa gehitu zuen. "Hemendik aurrera emango ditugun urratsak berrikusiko ditugu, aurrera atera dadin".
Alksander Ceferin UEFAko presidenteak Ingalaterrako taldeek hartutako erabakia txalotu.du gaur bertan. "Atzo esan nuen akats bat onartzea txalogarria da. Atzera egin dute, bueltan dira gurera, eta jakitun naiz asko dutela eskaintzeko, ez bakarrik gure txapelketari, baita ere Europako futbol guztiari. Orain garrantzitsuena da batasuna berreskuratzea eta aurrera egitea". Ceferin hasieratik agertu zen proiektuaren kontra. Harekin batera, Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroa izan da aurka agertu den beste bat, eta pozik agertu da Ingalaterrako ligako taldeek hartu duten erabakiarekin. "Egokiena da klub eta zaleentzat. Hainbeste maite dugun futbola babesten jarraitu behar dugu".
Italiako hiru taldeek ere goizean atera dituzte oharrak. Bazirudien Juventusek eutsi egingo ziola. Izan ere Andrea Agnelli presidenteak atzo adierazi zuen akordio bat zegoela, eta horri eutsiko ziotela. Baina gaur goizean atzera egin du. "Proiektu sendoa dela uste dugu, bai kirol, lege zein merkataritza ikuspegitik. Baina zail ikusten dugu sortu den moduan aurrera egitea. Horregatik atzera egin dugu, baina lanean segituko du". Antzera mintzatu da Inter. "Une honetan ezinezkoa da aurrera egitea. Baina futbolaren industriak, beste edozein industriak bezala, hobetu eta aurrera egin beharra du, modu jasangarri batean eta zaleengana iritsiz, eta bide horretan jarraituko dugu lanean".
Milanek zaleei erreparatu die oharrean. "Gure asmoa zen zaleei ahalik eta txapelketa onena eskaintzea zen, baina azaldu duten kezka eta aurkako jarrera kontuan hartuta, atzera egitea erabaki dugu. Beharrezkoa ikusi dugu haien ahotsa entzutea". Atletico Madrilek ere hor jarri du fokua. "Gure ustez funtsezkoa da zaleen babesa izatea, eta horregatik erabaki dugu txapelketan izena ez ematea". |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196563/alemaniako-auzitegi-konstituzionalak-oniritzia-eman-die-europako-funtsei.htm | Ekonomia | Alemaniako Auzitegi Konstituzionalak oniritzia eman die Europako funtsei | Atzera bota du eskuin muturrak haien aurka jarritako helegiteetako bat, eta, ondo bidean, Alemaniako Gobernuak berretsi ahal izango ditu | Alemaniako Auzitegi Konstituzionalak oniritzia eman die Europako funtsei. Atzera bota du eskuin muturrak haien aurka jarritako helegiteetako bat, eta, ondo bidean, Alemaniako Gobernuak berretsi ahal izango ditu | Alemaniako Auzitegi Konstituzionalak ez ditu onartu bere herrialdean Next Generation funtsen aurka aurkezturiko helegiteak, eta, ondo bidean, gobernuak ez du oztoporik izango haiek berresteko. Alemaniako bi ganberek funtsa onartu zuten martxoaren 25ean eta 26an, baina Bernd Lucke Alternative für Deutschland eskuin muturreko alderdiaren fundatzailearen inguruko abokatu multzo batek premiazko helegite bat jarri zion erabakiari. Hasieran, Auzitegi Konstituzionalak prozesua eten zuen —FrankWalter Steinmeier presidentearen sinadura falta zen bakarrik—, eta orain tramitea bukatu ahal izango da.
Europako Batasuneko partaideek debekatua dute elkarrekin zorra onartzea, eta akordio horretan oinarritu zuten helegitea abokatuek. Alemaniako Gobernuak eta Europako Komisioak, berriz, lege horrek hainbat salbuespen dituela argudiatu zuten epaitegian. Salbuespen horietako baten arabera, herrialdeek elkarrekin zorpetzeko eskubidea dute hondamendi naturalei edo ezohiko gertaeren ondorioei aurre egiteko.
Horrenbestez, Alemaniak orain dagokion diru kopurua bideratu dezake funtsetara. Halere, oraindik beste egitasmo baten inkonstituzionalitate salaketa epaitu behar du, zeinaren arabera funtsek auzitan jarri baitezakete Alemaniako parlamentuak duen aurrekontuen inguruko autonomia. Konstituzionalak, dena den, gaurko ebazpenean ulertarazi du «oso litekeena» dela salaketa horrek dioena hala ez izatea.
Next Generation 625.000 milioi euroko funtsa da, eta herrialdeen artean banatuko dute, COVID-19ak eragindako krisiari aurre egiteko. Horien zati bat mailegu gisa banatuko da, eta estatuek itzuli egin beharko dituzte. Herrialdeek zor publikoa zabalduz hornitu dute funtsa, eta Europako Batasuneko 27 herrialdeek berretsi beharra daukate. Hori oztopo izan daiteke, Polonia eta Hungariako parlamentuetan trabak jartzen ari baitira. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196564/najat-el-hachmik-abiatuko-ditu-literaktum-topaketak.htm | Kultura | Najat El Hachmik abiatuko ditu Literaktum Topaketak | Maiatzaren 27an izango da idazle katalan-marokoarra Donostian, Txani Rodriguez kazetari eta idazlearekin solasean. Aurtengo Literaktum jaialdia, bestalde, azaroaren 8tik 21era egingo dute. | Najat El Hachmik abiatuko ditu Literaktum Topaketak. Maiatzaren 27an izango da idazle katalan-marokoarra Donostian, Txani Rodriguez kazetari eta idazlearekin solasean. Aurtengo Literaktum jaialdia, bestalde, azaroaren 8tik 21era egingo dute. | Kultur agendan literaturari pisua eman, eta irakurraldiak zein idazleen solasaldiak Literaktum jaialdiko egunetara murriztu ez daitezen, Literaktum Topaketak izeneko programa jarri dute martxan haren antolatzaileek. Maiatzaren 27an izango da egitasmoaren barruko lehen saioa, Donostiako Okendo kultur etxean, eta Najat El Hachmi idazlearen obra izango dute hizpide. Bertan izango da egilea, Txani Rodriguez kazetari eta idazleak lagunduta, 19:00etatik aurrera.
Marokon jaio zen El Hachmi, 1979an. 8 urte zituenean Vicera (Herrialde Katalanak) lekualdatu zen familiarekin, eta bertan bizi da ordutik. Arabiar Filologia ikasketak egin zituen, eta feminismoak eta islamak eragin handia izan dute haren lanetan. Horren erakusgarri izan zen 2004an eman zuen Jo també sóc catalana lehen eleberria, eta oihartzun nabarmena lortu dute ondoren plazaratutako lanek ere: L'últim patriarca (2008) —Jexuxmari Zalakainek euskarara ekarria—, La caçadora de cossos (2011) eta Mare de llet i mel (2018), besteak beste. Aurten, Nadal saria irabazi du idatzi duen azken eleberriarekin: El lunes nos querrán.
Ekitaldirako sarrerak gonbidapen bidez lortu ahalko dira, eta saioaren bezperan jarriko dituzte eskuragai. Horretaz gain, iaz bertan behera utzi beharra izan ostean, urte amaieran itzuliko da Literaktum jaialdia hirira: azaroaren 8tik 21era. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196565/ikasleak-kalera-atera-dira-baliabideak-jarri-eta-euren-hitza-entzun-dezatela-eskatzeko.htm | Gizartea | Ikasleak kalera atera dira baliabideak jarri eta euren hitza entzun dezatela eskatzeko | Ikamak Hegoaldeko hemeretzi herritan antolatu ditu mobilizazioak. «Isilik eta jesarrita» nahi dituztela esan dute, baina «martxan eta borrokan» jarraitzeko asmoz daudela. | Ikasleak kalera atera dira baliabideak jarri eta euren hitza entzun dezatela eskatzeko. Ikamak Hegoaldeko hemeretzi herritan antolatu ditu mobilizazioak. «Isilik eta jesarrita» nahi dituztela esan dute, baina «martxan eta borrokan» jarraitzeko asmoz daudela. | Ratioak jaistea, kontrol soziala desagertzea, protokolo «eraginkorrak» edukitzea, ikasleen hitza entzutea, euskaraz ikasteko baliabideak ematea... Aldarrikapen horiek eta gehiago atera dituzte kalera ikasleek Ikamak deitutako mobilizazioetan. Zehazki, Hego Euskal Herriko 19 herritan egin dituzte protestak, Nazkatuta gaudelako, ikasleria martxan lelopean.
Ikasleak «isilik eta jesarrita» egotera behartu dituztela salatu dute, eta ikasleen eskubideak murriztu dizkietela. Irailetik egiten ari diren kudeaketa ere deitoratu dute: «Ikasturte hasieratik daramagu haien bulegoetan jesarrita dauden gorbatadun politikarien kudeaketa negargarria jasaten. «Utzikeria, nahasmena eta kontraesanak » nabaritu dituzte erabakietan: «Kalean hiru lagunekin soilik elkartu gaitezken bitartean, ikasgeletan 30 ikasle gaude sartuta». Gainera, azpimarratu dute ikasleen esku utzi dutela ikasketetarako baliabideak, jangela zerbitzua, garraio segurua nahiz konfinatutakoan eskolak jarraitzeko erremintak bilatzea.
Ikasturtea oraindik ez dela bukatu gogorarazi dute, eta azterketen garaia izango dela laster. Ez daude ados egungo ereduarekin: «Azterketetarako jesarrita ikasteaz ere nazkatuta gaude, are gehiago gure bizitzak eta ikasketa prozesuaren bukaera baldintzatzen duen selektibitate madarikatuaz ari garenean».
Gaurtik aurrera ere bai
Gaur egin bezala, bihar ere kalean izango dira, zerbitzu publikoetako langileen ondoan: «Haien lan eskubideen defentsa egiteaz gain, Euskal Herriarentzako zerbitzu publiko, indartsu eta kalitatezkoen alde martxan egongo gara. Ikasleok hezkuntza sistema publiko erreal baten beharra dugulako».
Eta bihartik aurrera ere lanean jarraitzeko asmo dutela ziurtatu dute: «Ikasleria isilik eta geldirik mantentzeko tresnak dituzte, ezin dugu ukatu. Hala ere, ezingo digute kendu martxan eta borrokan aritzeko gogo eta indar guztia». Argi zehaztuta daukate helburua: «Euskal eskola herritar eta burujabearen alde martxan jarraituko dugu». |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196566/gorako-joerak-ez-du-etenik-1198-positibo-gehiago.htm | Gizartea | Gorako joerak ez du etenik: 1.198 positibo gehiago | Datuen bilakaera ezkorra da ospitaleratzeei eta ZIUetan dauden pazienteen kopuruari begira ere | Gorako joerak ez du etenik: 1.198 positibo gehiago. Datuen bilakaera ezkorra da ospitaleratzeei eta ZIUetan dauden pazienteen kopuruari begira ere | Atzo denera 1.198 COVID-19 positibo atzeman zituzten Hego Euskal Herriko osasun sistemek. Egindako testen %7,7 izan ziren positibo. Positiboen igoera agerikoa da bi osasun sistemek plazaratutako datuetan. Osasunbideak atzo baino 41 kasu gehiago jakinarazi ditu gaur; Osakidetzak, 223 gehiago. Herrialdeka, 445 Bizkaian izan dira, 420 Gipuzkoan, 196 Nafarroan, eta 120 Araban.
Birusari jarraipena egiteko aldagai gehienetara begiratu, eta gorako joera agerikoa da. Osakidetzak, adibidez, ZIUetan 158 ohe ditu okupatuak gaitzarekin eritutako pazienteekin; lau gehiago dira. Ospitaleratzeek ere gora egin dute egun batetik bestera: bi gehiago dira, 117 ospitaleratze egun bakar batean. Ospitaleetan «tentsio» egoeran daudela onartu zuen atzo Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik, eta onartu zuen erietxeetako zenbait jarduera bazter utzi behar izan dituztela presio horri erantzuteko. Nafarroan ere gora egin du erietxean dauden pazienteen kopuruak: 219 dira, bederatzi gehiago. Denera 126 ospitaleratze berri izan ziren atzo, asteleheneko 135 horiek baino bederatzi gutxiago. Ezinegon handia sortu zuen kopuru horrek: lehen olatuaren amaieratik ez zen horrelakorik erregistratu.
Osakidetzak eman du astean zehar izan diren heriotzen berri ere: apirilaren 12tik 18ra guztira 32 lagun hil dira COVID-19agatik Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Hor ere izan da igoera: aurreko astean baino sei gehiago dira. Jaurlaritzak ez bezala, Nafarroako Gobernuak eguneko datuekin batera ematen du herrialdean gertatutako heriotzen berri. Emandako informazioaren arabera, birusarekin eri ziren bost pertsona zendu dira astebetean.
Bestalde, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk esana du bihar da Araba, Bizkai eta Gipuzkoan izurria kontrolatzeko neurriak ezartzen dituen Labi batzordearen bilera teknikoaren iradokizunak jasoko dituela, eta horren arabera erabakiko duela aholku batzordearen bilera batera deituko duen neurri gehiago ezartzeko. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196567/irungo-harrera-sareak-salatu-du-migratzaileen-heriotzak-eragiten-dituztela-haiek-artatzeko-politika-eskasek.htm | Gizartea | Irungo Harrera Sareak salatu du «migratzaileen heriotzak» eragiten dituztela haiek artatzeko «politika eskasek» | Elkarteak Eusko Jaurlaritzari eskatu dio argitu dezala gazte eritrearraren heriotza. Beatriz Artolazabalek iragarri du bertan behera utziko dutela etorkinak artatzeko azkeneko hilabetean indarrean egon den kontingentzia plana | Irungo Harrera Sareak salatu du «migratzaileen heriotzak» eragiten dituztela haiek artatzeko «politika eskasek». Elkarteak Eusko Jaurlaritzari eskatu dio argitu dezala gazte eritrearraren heriotza. Beatriz Artolazabalek iragarri du bertan behera utziko dutela etorkinak artatzeko azkeneko hilabetean indarrean egon den kontingentzia plana | Gazte eritrear baten gorpua aurkitu zuten joan den igandean, Irunen (Gipuzkoa), Bidasoa ibaiaren bazterrean. Irungo Harrera Sareak adierazi du «ziurrenik» igarobidean zihoan migratzaile bat zela «urkatuta» agertutako 21 urteko mutila. Platafomak «kontrastatutako iturriak» baliatuz jakin ahal izan du ez zegoela Irunen erroldatuta; ez zuela ibilbiderik Bidasoaldeko helduen hezkuntza iraunkorrerako zentroan; ez zegoela erregistratuta harrera guneetan; ez zuela bizileku agiririk, eta Irungo eritrear komunitateak ez zuela ezagutzen. «Hau da, mamu baten aurrean gaude», azaldu du harrera sareko Alaine Aranburuk, Irungo Hilanderas aterpearen kanpoaldean egindako agerraldian. Plataformak Eusko Jaurlaritzari eskatu dio argitu dezala hildako pertsonarekin «zer gertatu den». Salatu du, gainera, migratzaileen heriotzak eragiten dituztela haiek artatzeko administrazioen «politika eskasek».
Berdintasuna, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburu Beatriz Artolazabalek Hilanderas aterpea bisitatu du —Gurutze Gorriak kudeatzen du—, eta iragarri du bertan behera utzi dutela etorkinak artatzeko joan den martxoaren 6an indarrean sartutako kontingentzia plana. Aurreko hilabetearen hasieran, muga zeharkatu eta Frantziako Estatura pasatu asmo zuten migratzaileak pilatzen hasi ziren Irunen, eta horri erantzuteko aktibatu zuten. Jakinarazi du erakundeen arteko mahaia ekainean berriro bilduko dela, «udako premietara egokitutako plan zehatz bat aurkezteko».
Hilda topatutako etorkinaz galdetu diote kazetariek Artolazabali, eta erantzun du Jaurlaritzak ez duela ezagutzen «suizidatuta» hil den pertsonaren nortasuna. «Dakiguna da ez dela artatuta izan igarobidean dauden migratzaileentzako dauzkagun lekuetan».
Irungo Harrera Sareak elkarretaratzea egingo du bihar, San Juan plazan (18:00). «Ez dugu pertsona errugabeen heriotza normalizatuko, ezta onartuko ere; harrerarako eta bizitzarako lurraldea gara». |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196568/funes-perimetralki-itxiko-dute-ostiralean.htm | Gizartea | Funes perimetralki itxiko dute ostiralean | Osasunbideak COVID-19a atzemateko baheketa bat egingo du ostiralean 45 eta 65 urte arteko herritarren artean. | Funes perimetralki itxiko dute ostiralean. Osasunbideak COVID-19a atzemateko baheketa bat egingo du ostiralean 45 eta 65 urte arteko herritarren artean. | Koronabirusaren transmisioa nabarmen larriagotu da Funesen (Nafarroa). Kutsatzea eteteko asmoz, Nafarroako Gobernuak itxiera perimetrala ezarriko du herrian, ostiraletik aurrera. Carlos Artuondo Nafarroako Gobernuko Osasun zuzendari nagusiak gaur jakinarazi du neurria, herrian birusak duen intzidentzia tasa handiagatik.
Itxialdi perimetralaz gainera, baheketa bat eginen dute herrian. Birusa detektatzeko probak egitera deitu dituzte 45 eta 65 urte arteko herritarrak, ostiralean.
Bestalde, Milagron ostiralean bertan amaituko da itxiera perimetrala; herria martxoaren 26tik dago itxita, positibo tasa handia dela eta. Herriko taberna eta jatetxeak ateak itxita daude ordutik. Horrekin batera, zazpi dira orain itxita dauden herriak Nafarroan. Arguedas apirilaren 6an itxi zuten, eta astelehenera arte luzatu da gutxienez itxiera hori. Cadreita hilaren 9an itxi zuten ostiralera arte. Apirilaren 15ean itxi zituzten, halaber, Arbizu, Etxarri Aranatz, Lodosa eta Alesbes. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196569/bardeako-tiro-eremuaren-itxieraz-erabakitzeko-erreferenduma-galdegin-dio-eh-bilduk-madrili.htm | Gizartea | Bardeako tiro eremuaren itxieraz erabakitzeko erreferenduma galdegin dio EH Bilduk Madrili | Espainiako indar armatuek entrenatzeko darabilten Bardeako tiro eremua ixteko eskatu dio EH Bilduk Espainiako Gobernuari, eta, hori egin ezean, erreferendum bat egiteko. Margarita Robles Defentsa ministroak ezetz erantzun du. | Bardeako tiro eremuaren itxieraz erabakitzeko erreferenduma galdegin dio EH Bilduk Madrili. Espainiako indar armatuek entrenatzeko darabilten Bardeako tiro eremua ixteko eskatu dio EH Bilduk Espainiako Gobernuari, eta, hori egin ezean, erreferendum bat egiteko. Margarita Robles Defentsa ministroak ezetz erantzun du. | Bardeako tiro eremua ixteko eskatu du Bel Pozueta EH Bilduko diputatuak Espainiako Kongresuan. Gobernuaren kontrol saioan egin du eskaera, eta Margarita Robles Defentsa ministroak ezetz esan du. Pozuetak ihardetsi dio erreferendum bidez erabaki beharko litzatekeela hori.
Pozuetak gogorarazi du hegazkin militarrak gertutik pairatu behar dituztela Bardeako tiro eremuaren inguruko bizilagunek, eta «osasunerako arriskutsuak diren material militarren mehatxua» jasan behar dutela; horregatik, behin betiko ixteko eskatu du.
«Defentsa nazionalen oinarrizko interesak» defendatzen dituela argudiatuta, Roblesek erantzun dio tiro eremua ixtea ez dagoela aurreikusia. Erabakia herritarren borondatearen esku uzteko eskatu dio orduan Pozuetak Roblesi, eta emaitza aintzat hartzeko. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196570/ekialde-hurbilean-daude-borrero-nagusiak.htm | Mundua | Ekialde Hurbilean daude borrero nagusiak | Iaz, gutxienez 483 lagun exekutatu zituzten munduan, Amnesty Internationalen arabera. Iranen, Egipton, Iraken eta Saudi Arabian hil dituzte horien %88 inguru. Txinan hildakoak ez dituzte zenbatu, informazio faltagatik. | Ekialde Hurbilean daude borrero nagusiak. Iaz, gutxienez 483 lagun exekutatu zituzten munduan, Amnesty Internationalen arabera. Iranen, Egipton, Iraken eta Saudi Arabian hil dituzte horien %88 inguru. Txinan hildakoak ez dituzte zenbatu, informazio faltagatik. | AI Amnesty International gobernuz kanpoko erakundearen arabera, iaz gutxienez 483 lagun exekutatu zituzten munduan, heriotza zigorrera kondenatuta; horietako gehienak, Ekialde Hurbilean. Azken hamar urteetako kopururik txikiena da, erakundearen arabera, etan 2019ko datuen aldean, %26 jaitsi da: gutxienez 657 izan ziren orduan.
Iaz hemezortzi herrialdetan hil zuten presoren bat: Sahara azpiko Afrikako hirutan (Botswana, Somalia eta Hego Sudan), Ekialde Hurbileko zortzitan (Egipto, Iran, Irak, Oman, Qatar, Saudi Arabia, Siria eta Yemen), Asia ekialdeko seitan (Bangladesh, Txina, India, Ipar Korea, Taiwan eta Vietnam) eta AEBetan. Zenbatutako hilketen %88, baina, lauk egin zituzten: Iran, Egipto, Irak eta Saudi Arabia. Egiptoren kasuan, hirukoiztu egin ditu exekuzioak. 2019an, 32 lagun hil zituzten, eta iaz, gutxienez 107. Saudi Arabiak, berriz, %85 murriztu ditu heriotzak —184tik 27ra—; eta Irakek %55 —100etik 45era—. Horiez gain, Iranen baieztatu dira delitua adingabe zirela eginiko herritarren kasu bakanak, hiru.
Halere, erakundeak zehaztu du Txina dela exekuzio gehien egin zituen herrialdea, nahiz eta zenbaketan kontuan hartu ez: «Txinako datuak ezin dira jakin, estatu sekretu gisa sailkatuta baitago horien inguruko informazioa». Halere, AIk uste du milaka lagun exekutatu zituztela Asiako erraldoian.
Aipatu bezala, Mendebaldeko herrialdeen artean AEBak dira heriotza zigorrak betetzen jarraitzen duten bakarrak. Kopuruak behera egin duen arren —22tik hamazazpira—, exekuzio federalak egin zituzten berriz ere, hamazazpi urtean indargabetuta egon ostean. Orduko presidente Donald Trumpek baimendu zituen kargua utzi baino sei hilabete lehenago, eta, epe horretan, hamar lagun hil zituzten.
Munduan hildakoen %3 dira emakumeak, hau da, hamasei. Hilketa horiek lau herrialdetan gauzatu dira: Iran (bederatzi), Egipto (lau), Saudi Arabia (bi) eta Oman (bat). Hala, azken hori da 2020an heriotza zigorrak betetzeari berriz ekin dion estatuetako bat, Indiarekin, Qatarrekin eta Taiwanekin batera. Kontrara, AIren datuen arabera, azken urteetako exekuzioen ostean, Bielorrusiak, Japoniak, Pakistanek, Singapurrek, Bahreinek eta Sudanek ez dute presorik hil.
Hilketek soilik ez, ezarritako kondenek ere behera egin dute. AIk emandako datuen arabera, iaz 1.477 heriotza zigor ezarri ziren 54 herrialdetan, 2019an baino %36 gutxiago. Asia hego-ekialdean murrizketa handiagoa da, erdia baino gutxiago gauzatu baitira, 517. Jaitsiera antzekoa da AEBetan ere; 35etik 18ra. Afrika hegoaldean, berriz, beherakada txikiagoa da, %6koa, eta 300eko langatik gora mantendu da.
Era berean, 33 herrialdetan indultua eman zitzaion presoren bati, eta hemezortzi lagun kargugabetu egin zituzten; horien heren bana AEBetan eta Zambian. Gauzak hala, 2020 bukaeran 28.567 lagun zeuden heriotzara kondenatuta. Horietako asko «nazioarteko araudiak betetzen ez zituzten epaiketetan» zigortuak izan dira, erakundearen arabera; nagusiki, Ekialde Hurbileko eta Asia hegoaldeko hainbat herrialdetan.
Lau izan ziren iaz heriotza zigorra legez kanpo uzteko pausoak eman zituztenak. Txadek maiatzean utzi zuen bertan behera, mota guztietako delituentzat, XXI. mendean halako erabaki bat hartzen duen Afrikako lehen herrialdea izanik. Kazakhstanek Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Itunaren hautazko bigarren protokoloa onartzeko neurriak hartu zituen —heriotza zigorra indargabetzea du helburu—. Barbadosek, berriz, zenbait delituren aurrean zigor hori derrigorrez ezarri beharra ebazten zuen araudia aldatu zuen. Horiez gain, AEBetan, heriotza zigorra bertan behera utzi duen 22. estatua bilakatu zen Colorado. Hala, mundu osoko 108 estatuk dute ezabatua heriotza zigorra euren legedietatik, eta beste 36k, legeak aldatu ez arren, ez dute praktikan jartzen. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196571/urkulluk-dio-egungo-egoerak-ez-duela-aukerarik-ematen-neurriak-malgutzeko.htm | Gizartea | Urkulluk dio egungo egoerak ez duela aukerarik ematen neurriak malgutzeko | Labiren batzorde teknikoa bihar da elkartzekoa, eta, Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren esanetan, bertan zehaztutakoaren arabera erabakiko da Labiren Aholku Batzordea biltzera deitu edo ez. | Urkulluk dio egungo egoerak ez duela aukerarik ematen neurriak malgutzeko. Labiren batzorde teknikoa bihar da elkartzekoa, eta, Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren esanetan, bertan zehaztutakoaren arabera erabakiko da Labiren Aholku Batzordea biltzera deitu edo ez. | Labiren batzorde teknikoak bihar esanen duenaren zain da Eusko Jaurlaritza. «Labiren batzorde teknikoak zer irizten duen itxarongo dugu, eta orduan hartuko ditugu erabakiak», azaldu du Iñigo Urkulluk Talgo enpresak Ribabellosan (Araba) duen lantegian egindako bisitaren ondoko adierazpenetan. Haren esanetan, oraindik ez da argi Labiren Aholku Batzordea bilduko den edo ez.
Oraintxe bertan Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ezarriak diren neurri murriztaileei egin die so lehendakariak. «Zorrotzak» direla esan du, eta, haren esanetan, egoera epidemiologikoren gaineko datuek ez dute ematen horiek arintzeko aski arrazoi. «Momentu honetan, agian ez dago neurriak malgutzeko modurik», adierazi du.
Bestalde, maiatzaren 9an gerta daitekeenari buruzko adierazpenak egin ditu lehendakariak. Dioenez, alarma egoeraren balizko iraungitze datak behartu egiten ditu «gogoeta sakonak egitera». Beste behin, alarma egoera maiatzaren 9tik aitzina luzatzearen alde azaldu da. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196572/van-der-breggen-eta-alaphilippe-nagusitu-dira-fleche-wallonen.htm | Kirola | Van der Breggen eta Alaphilippe nagusitu dira Fleche Wallonen | Txirrindulari herbeheretarrak zazpigarren garaipena du jarraian Huyko horma tentean. Frantziarra, berriz, hirugarrenez gailendu da | Van der Breggen eta Alaphilippe nagusitu dira Fleche Wallonen. Txirrindulari herbeheretarrak zazpigarren garaipena du jarraian Huyko horma tentean. Frantziarra, berriz, hirugarrenez gailendu da | Anna van der Breggen herbeheretarrak (SD Worx) eta Julian Alaphilippe frantziarrak (Deceuninck) irabazi dute gaur Fleche Wallone klasikoa. Biak indartsuenak izan dira Huyko horman.
Van der Breggenek eutsi egin dio haren erabateko nagusitasunari, zazpigarren aldiz jarraian nagusitu baita. Gaur berriro utzi ditu atzean aurkari guztiak azken aldapa tentean. Katarzina Niewiadoma poloniarra (Canyon) izan da bigarren helmugan, eta Elisa Longo Borghini italiarra (Trek) hirugarren.
Alaphilippek, berriz, Primoz Roglici (Jumbo) hartu dio aurre azken metroetan. Esloveniarrak erasoa jo du helmugarako 300 metro falta zirela, baina luze egin zaio aldapa. Frantziarrak hobeto neurtu ditu indarrak, eta gainditu egin du amaieran. Hirugarren garaipena du.
Alpeetako Itzulian, berriz, Gianni Mosconek (Ineos) bigarren garaipena lortu du hirugarren etapan. Simon Yatesek (BikeExchange) lidergoari eutsi dio. Pello Bilbao (Bahrain) hirugarren da sailkapen nagusian, 1.04ra. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196573/jim-steinman-konpositorea-hil-da.htm | Kultura | Jim Steinman konpositorea hil da | Besteak beste, Meat Loaf kantariaren disko ospetsuenak idatzi zituen | Jim Steinman konpositorea hil da. Besteak beste, Meat Loaf kantariaren disko ospetsuenak idatzi zituen | Jim Steinman konpositore eta ekoizlea igandean hil zen, Connecticuten (AEB), 73 urte zituela. Momentuz ez dituzte jakinarazi heriotzaren arrazoiak.
Batik bat Meat Loaf kantariaren Bat Out of Hell (1977) disko arrakastatsuan egindako lanagatik da ezaguna Steinman. Disko hark mundu mailako arrakasta lortu zuen bere garaian, eta izar bilakatu zuen Meat Loaf You Took the Words Right Out of My Mouth (Hot Summer Night), Heaven Can Wait eta, guztien gainetik, Paradise by the Dashboard Light hit handiari esker.
Meat Loafentzat beste hainbat disko ere idatzi zituen, oso-osorik, Steinmanek: Dead Ringer (1981), Bat Out of Hell: Back to Hell (1993) eta Braver then We Are (2016).
Bere ibilbidean, beste hainbat artistarentzat ere idatzi zituen kantuak Steinmanek: Bonnie Tyler, Celine Dion, Sisters of Mercy, Def Leppard, Barry Manilow, Barbara Streisand... Eta 1981ean bere izenarekin sinatu zuen disko bat: Bad For Good.
Operaren eta antzerkiaren elementuak erabili ohi zituen Steinmanek bere musika idazteko, eta rock-and-roll elementuekin uztartu. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196574/erika-olaizola-laquohizkuntza-ohituretan-eragin-nahi-badugu-katearen-osotasunean-sakondu-behar-daraquo.htm | Gizartea | Erika Olaizola: «Hizkuntza ohituretan eragin nahi badugu, katearen osotasunean sakondu behar da» | Erika Olaizola antzezleari egin diote 'Arnasa Gara' kanpainaren bosgarren elkarrizketa, eta 'Euskararekin ezin galdu' ikus-entzunezkoaren inguruan jardun dute zuzenekoan. | Erika Olaizola: «Hizkuntza ohituretan eragin nahi badugu, katearen osotasunean sakondu behar da». Erika Olaizola antzezleari egin diote 'Arnasa Gara' kanpainaren bosgarren elkarrizketa, eta 'Euskararekin ezin galdu' ikus-entzunezkoaren inguruan jardun dute zuzenekoan. | Udalerririk euskaldunenetan, guraso askoren ohiko kezka izaten da gaztetxoak erdaraz nola moldatuko ote diren. Horren beldurrez, gaztelerara ere jotzen du askok eta askok, haurra hizkuntza horretan ere trebatu dadin. Premisa hori izan dute oinarri Arnasa Gara kanpainaren barruan egindako bosgarren elkarrizketa digitalean. Erika Olaizola antzezlearekin jardun dira solasean, eta Euskararekin ezin galdu ikus-entzunezko pilula izan dute hizpide. Pilula horretan, banku batean eserita ageri diren bi aita interpretatu dituzte Iban Garro eta Juanen Saralegi antzezleek, eta gaztetxoak erdaraz nola moldatuko ote diren galdetzen diote elkarri, kezkatuta. Beldur horiek, baina, ez dutela funtsik diote, beraiek oharkabean ikasi zutela eta gaztetxoek ere horrela ikasiko dutela ondorioztatuta.
Premisa hori abiapuntutzat hartuta, gogoetagai horretatik urrun samar ikusten dela aitortu du Olaizola antzezleak. Azpeitian bizi da bera, eta, arnasgune nabarmen bat izanik, azaldu du inguruan ez duela horrelako kezkarik sumatzen. Halaber, adierazi du badituela hainbat konplexu erdaraz mintzatzerako garaian: «Badut erdaraz mintzatzeko konplexu hori, eta jende jakin bat ere arduratzen da konplexu horiek handitzeaz. Halakoetan, txiki egiten zara, trakets moldatzen zarelako». Hala ere, esan du esketxean jorratzen den kezka hori ez dela, bere horretan, kezka bat. Bai, agian, alderantziz planteatzen bada: «Zerbait nahigabe ikasten baduzu, da inguruan duzulako, erraza delako eta eskura dugulako hizkuntza hori. Horregatik, arrazoi gehiago ematen ditu kezka hori alderantziz ardazteko».
Eta, hari mutur horri tiraz, euskara zaintzearen eta babestearen alde egin du: «Kezka horrengatik, behintzat, ez dezala jendeak euskara albo batera utzi, mesedez. Hizkuntza horiek [hegemonikoek] badute nahiko leku. Guk beste hori behar dugu: euskarazko kultura, inspiratzaileak izango diren erreferenteak, euskarazkoak». Hain justu ere, hori da Euskararekin ezin galdu ikus-entzunezko pilularen mezu hurbila: hizkuntza hegemonikoen edukiak etenik gabeak direla bai hedabideetan, bai sare sozialetan, bai aisialdiko ekintza ugarietan ere, eta, beraz, gaztetxoek oharkabean ikasiko dutela. Funtsean, euskararekin ez direla galduko, eta, Olaizola antzezleak azpimarratu duen bezala, haurrei lasai egiteko euskaraz.
Gazteen hizkuntza ohituren inguruan ere hausnartu dute zuzenekoan, eta, kasu horretan, «burbuila» batean bezala sentitzen dela adierazi du gonbidatuak; izan ere, Azpeitian ez du sumatzen erdaretarako joera dagoenik. Beste herri edo hiriren batera mugitzen denean, aldiz, guztiz aldatzen da irudipen hori: «Antzerki klaseak ematera mugitzen naizenean, asko harritzen naiz. Antzerki klaseetan sarritan pasatu izan zait gazteak erdaraz entzute hori, eta beraiekin ere asko hitz egin izan dut joera horri buruz». Sareetan izan ditzaketen erreferenteekin lotu du jarrera hori, eta «esponja» baten modukoak direla ere nabarmendu du: «Sareetan dituzten erreferenteak ere garrantzitsuak dira; esponja bat bezalakoak dira, eta horrek ere izango du eraginik joera horietan, hortik jasotzen baitute dena». Horregatik, euskarazko erreferenteen garrantzian jarri du arreta, eta horretan sakondu behar dela azpimarratu du: «Hutsune asko daude euskarazko erreferenteei dagokienez. Hizkuntza ohituretan eragin nahi badugu, katearen osotasunean sakondu behar da». |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196575/murrizketa-neurriak-arinduko-dituzte-ipar-euskal-herrian-maiatzaren-3tik-aitzina.htm | Gizartea | Murrizketa neurriak arinduko dituzte Ipar Euskal Herrian, maiatzaren 3tik aitzina | Hamar kilometrotik harago mugitzeko baimena izanen da, ziurtagiririk gabe. Etxeratze agindua atxikiko dute, 19:00etan | Murrizketa neurriak arinduko dituzte Ipar Euskal Herrian, maiatzaren 3tik aitzina. Hamar kilometrotik harago mugitzeko baimena izanen da, ziurtagiririk gabe. Etxeratze agindua atxikiko dute, 19:00etan | Pandemiari aurre egiteko murrizketa neurriak arinduko dituzte Ipar Euskal Herrian. Maiatzaren 3tik aitzina, etxetik hamar kilometro baino gehiagora mugitzeko debekua kenduko dute, eta, beraz, ziurtagiririk gabe, nahieran ibiltzen ahalko dira herritarrak. Hala ere, egunez baizik ez dute izanen askatasun hori, 19:00etako etxeratze agindua atxikiko baitute. Apirilaren 1ean jakinarazi zuen Emmanuel Macron Frantziako presidenteak lau asterako murrizketak gogortzeko erabakia.
COVID-19ari aurre egiteko Frantziako Defentsa Kontseilua eta Frantziako Gobernuko ministroen kontseilua bildu ziren atzo, eta horien ondotik egin ditu iragarpenak Gabriel Attal Gobernuko bozeramaileak. Erran duenez, apirilaren hasieran Emmanuel Macron Frantziako presidenteak emandako epeak atxikiko dituzte. Hiru astez etxean egon ondotik, apirilaren 26an itzuliko dira ikasgeletara ama eskolan eta lehen mailan. Maiatzaren 3an kolegio eta lizeoetako ikasleak itzuliko dira.
Frantziako Gobernuko bozeramailearen hitzetan, maiatzaren erditsutik aitzina, gaur egun itxiak diren saltegi batzuk, «zenbait terraza» eta «zenbait kultura leku» berriz irekiko dituzte. Baina ez du zehaztapen gehiagorik eman. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196576/eaeko-langile-publikoek-greba-eguna-izango-dute-bihar.htm | Ekonomia | EAEko langile publikoek greba eguna izango dute bihar | Behin-behinekotasuin handiari irtenbidea emateko eskatuko dute. Brusela presio egiten ari zaio Espainiari, baina auziak konponbide juridiko zaila dauka. | EAEko langile publikoek greba eguna izango dute bihar. Behin-behinekotasuin handiari irtenbidea emateko eskatuko dute. Brusela presio egiten ari zaio Espainiari, baina auziak konponbide juridiko zaila dauka. | Hego Euskal Herriko administrazio publikoek Europa osoko behin-behinekotasun tasa handienak dituzte, eta bost-hamar-hogei urte daramatzaten langile ugari daude lantaldeetan. Europa presio egiten ari zaio Espainiari egoera hori konpon dezan. ELA, LAB, CCOO, ESK, SATSE eta Steilas sindikatuek greba eguna antolatu dute biharko, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako administrazioetako alor guztietan. Eusko Jaurlaritzak ezarritako gutxieneko zerbitzuak salatu dituzte. Hona hemen auziaren gakoak.
Zenbat langile daude behin-behineko kontratuekin?
Deitzaileen arabera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako behargin publikoen behin-behinekotasuna %38,7koa: hau da, aldi baterako 58.700 langile inguru daude. %58 Osakidetzan, %56 administrazio orokorrean, %48 hezkuntzan, eta %44 Justizian. Salbuespen bakarra Ertzaintza litzateke, behin-behinekorik ez baitago; Udaltzainen artean, berriz, %30 ingurukoa da. Alor guztietan bost urtetik gora darama behin-behinekoen erdiak inguru. Eta hala dauden hamar langiletik zazpi emakumeak dira.
Zenbat lanpostu dira egiturazkoak?
Eztabaidaren gakoetako bat hori. Administrazioentzat zaila da kopuru hori zehaztea, aldagarria izan daitekeelako, garaian-garaiko beharren araberakoa eta horregatik jotzen dute maiz behin-behinko kontratuetara. Adibidez, SATSE sindikatuaren arabera, Osakidetzak 27.600 pertsonako egiturazko zerrenda aitortzen du, eta egun 42.000 behargin inguru ditu, erdia baino gehiago behin-behinean. ELAk egin du proposamen bat egiturazkoak zenbat izan beharko luketen zehazteko: aldi baterako langile batek postu bat hiru urtez betetzen badu, plaza hori finko bihurtu beharko litzateke eta oposiziora atera.
Zergatik daude hainbeste langile egoera horretan?
Arrazoi ugari egon daitezke, autogobernuaren garapenarekin lotutakoak, unean-uneko koiuntura ekonomikoari buruzkoak edo lan eskaintzak egiteko askotariko zailtasun eta mugekin loturikoak —batzuetan langileek beraiek edo sindikatuek oztopatu dituzte lan eskaintzak—. Dena den, egungo egoeraren jatorria ulertzeko, hein batean, duela hamar-hamabi urteko krisi ekonomikora egin behar da atzera. Euskal sektore publikoak ordurako behin-behinekotasun tasa handia zuen, baina urte haietan hartutako zenbait neurrik kopurua handitzea eragin zuten. Epe horretan, lanpostu publikoak galdu ziren, baina zenbait alorretan zegoen beharrari erantzuteko, aldi baterako kontratazio formulak ugaritu ziren, eta apenas egin zen lan eskaintza publikorik, Espainiako Gobernuk ezarritako mugengatik, besteak beste.
Erreleborik egon al da?
Beste gakoetako bat hori. Postu gehienak ez dira ordezkatu eta behin-behinekoekin bete dira. Euskal administrazioetako lan eskaintza publikoak Madrilek mugatuta egon dira azken urteetan eta hala daude gaur egun ere. Atzeraldi Handian, Jose Luis Rodriguez Zapateroren agintaldian egindako planak baldintzatuta, postuen %10 soilik bete ziren 2011., 2012. eta 2013. urteetako eskaintzetan. 2015. urtean %50era altxatu zen hori. Azken hiru urteetan %100eko berrezarpena orokortu da, eta %110koa jarri da zenbait esparrutan, Polizietan adibidez. Dena den, Espainiako aurrekontuetan jasotzen diren tasetara mugatu behar dira, oraindik ere, administrazio guztiak.
Aurrera begira zer asmo ditu Eusko Jaurlaritzak?
Iragarri du datozen lau urteetan 10.000 lanpostutarako eskaintza publikoa egingo duela. Horrekin batera, behin behinekotasuna murrizteko proposamen bat egin du, Kidego eta Eskalen legearen erreformarako egitasmoan. Horren arabera, oposizio batzuetan zortzi urteko antzinatasuna egiaztatzen duten interinoek ez lukete proba teorikorik egin behar, nahikoa lukete azterketa praktiko bat gainditzea. Txanda berezi horiek behin-behinekotasunak lantaldearen %40tik gora hartzen duen eremuetara mugatuko lirateke.
Zer dio Espainiako Auzitegi Konstituzionalak?
Txanda berezien inguruan aurrekari bat dago, aurtengo otsailekoa, Poliziaren Euskal Legeari buruzkoa. Kasu horretan ohartarazi Espainiako Konstituzioan bermatutako konkurrentzia askearen oinarrizko printzipioaren kontrakoak direla, administrazioarekin aurrez loturarik izan ez duten hautagaiei eragotzi edo zaildu egiten dielako parte hartzea.
Zer dio Europak?
Brusela Madrili aspaldi egiten ari zaio presioa, 1999ko zuzentarau bat bere legedira ekarri gabe baitauka. Eta erreskate funtsaren harira handitu egin du presio hori. Zuzentarau horrek dio behin-behinekotasunaren abusuzko erabilerari konponbide bat eman behar zaiola. Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutua erreformatzeko aukera zabaldu du Espainiako Gobernuak -horren menpe daude erkidegoetako legeak-; dena den, asko estutu beharko du bere burua Jaurlaritzaren proposamena edo beste bat hor sartu nahi badu eta, bereziki, konstituzioaren 23.2 puntuan (eta beste batzuetan) jasotzen den aukera berdintasunarekin bateragarria egiteko. Konponbide juridiko zaila dauka auziak; legelari batzuen arabera, konstituzioan aldaketak egin beharko lirateke txanda bereziak egiteko oposizioetan. Beste aukera bat izango litzateke salbuespeneko figura bat sortzea langile horientzat, baina horrek ere zalantza asko eragiten ditu.
EBko Justizia Auzitegia ere mintzatu da auziaz, eta ebatzi du administrazioek aldi baterako kontratazioan gehiegikeriak egin dituztela. Nolanahi ere, ez da mamian sartu eta ez du esaten neurri egokiena langile horiek automatikoki finkoak egitea den ala ez. Ezartzen du Espainiako auzitegiek erabaki behar dutela administrazioen abusuei erantzuteko neurri egokiena zein den. Zabalik utzi du honako hiru neurri hauen inguruan erabakitzea: postu horiek oposizioan ateratzea; langile horiek «mugagabe ez-finkoak» izendatzea, salbuespen gisa; edo kalte ordain «eredugarriak» ematea. Hirugarren aukera ikusten du bideragarriena.
Zer iritzi dute sindikatuek?
Jaurlaritzaren proposamena babestu dute CCOO eta UGTk, baina ELA eta LABentzat ez da nahikoa, langile eta sektore asko bere aplikazio eremutik kanpo uzten dituelako. ELAk, gainera, Jaurlaritzaren ahalmen legegilea ezbaian jarri du, eta euskal diputatuei eskatu die Espainiako Gobernuan eragiteko duten gaitasuna erabiltzeko. Uste du «salbuespen egoera batek salbuespen konponbideak» behar dituela.
Grebaren deitzaileen diagnosiarekin bat egin du Interinok Taldeak —gehiengoa du Lakuako administrazioan—, baina ez du mobilizazioa babestu, ez dutelako «konponbide zehatzik eta adostutakorik aurkeztu». Jaurlaritzaren proposamena ere kritikatu du; uste du egin asmo dituen lan eskaintza publikoak «legez kanpokoak» direla, Europako zuzentarauak eta epaiek esaten dutelako «horien aurretik» behin-behineko langileen egoera konpondu behar dela. Talde horrek uste du finkoak egitea dela irtenbidea. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196578/monte-hellman-zinemagile-estatubatuarra-hil-da.htm | Kultura | Monte Hellman zinemagile estatubatuarra hil da | 'Two-Lane Blacktop' filmak bihurtu zuen zinema independentearen ikonoetako bat. Besteak beste, 'Reservoir Dogs' Quentin Tarantinoren lehen ekoitzi zuen | Monte Hellman zinemagile estatubatuarra hil da. 'Two-Lane Blacktop' filmak bihurtu zuen zinema independentearen ikonoetako bat. Besteak beste, 'Reservoir Dogs' Quentin Tarantinoren lehen ekoitzi zuen | Belaunaldi gazteek Quentin Tarantinoren bitartez ezagutu zuten Monte Hellmanen izena, baina horren aurretik ere bide luzea egina zuen zinemagileak Hollywoodeko zinema estudio handietatik kanpo. Roger Corman ekoizlearentzat lan egin zuen, baita Sam Peckinpah zuzendariarekin ere, eta zinema independente aitzindariaren ikur bilakatu diren hainbat film zuzendu zituen, besteak beste Two-Lane Blacktop (1971), denborarekin kultuzko road-movie-a bihurtu den filma. Hellman atzo hil zen Kaliforniako (AEB) ospitale batean, 91 urterekin.
Zinema independentearen ikonoa izan zen Hellman, baina berak aitortzen zuen ez zuela ulertzen zer esan nahi zuen kontzeptu horrek, zinema independentearen etiketaren azpian ezkutatzen diren zinemagile gehienak «diru asko jaso duten aberaskumeak» direlako haren iritziz.
Hellman New Yorken jaio zen 1929an, baina 5 urterekin Los Angelesera lekualdatu zen bere familia, eta han egin zuen lan bere bizitza osoan. Francis Ford Coppola, Peter Bogdanovich eta beste hainbat zinemagile bezala, Roger Corman ekoizlearen faktorian hasi zen lanean, aurreko oso urriko filmetan denetarik egiten. Hainbat film ere zuzendu zituen: Beast from Haunted Cave (1959), The Terror (1963 —azken hau hainbat zuzendarirekin, tartean Cormanekin berarekin—... Cormanekin lan egiteak ez zion ospe handirik eman, baina ofizioaren gakoak ikasteko balio izan zion: «Filmaketa egutegiak eta aurrekontuak betetzearen garrantzia irakatsi zizkidan. Ezinbestean ikasi behar izan nuen. Rogerrekin lan egiten bazenuen eta bi baldintza horiek betetzen ez bazenituen, zuk zeuk ordaindu behar zenuen gainkostua».
60ko hamarkadan segitu zuen aurrekontu murritzeko filmak egiten, Backdoor to Hell, Flight to Fury —azken hori Jack Nicholson gazte batekin—. «Enkarguzko lanak ziren baina balio izan zidaten geroago nire proiektuak aurrera ateratzeko». Gauzak horrela, Nicholsonekin berarekin pare bat film egin zituen hamarkadaren amaiera aldera, Ride the Whirlwind eta The Shooting, biak ala biak, Europako zinema berriak eragindako westernak. «Pentsatzen dut garai hartan Jack [Nicholson] eta biok europar zinemaren eragin handia genuela».
1971n filmatu zuen Two-Lane Blacktop, aurreko western-ek bezala, norabide argirik ez duten pertsona batzuen inguruko road-movie-a. Aktore profesionalekin batera, garaiko bi musikari ezagun bihurtu zituen filmeko protagonista: James Taylor kantautorea eta Denis Wilson The Beach Boys taldeko kidea. Filmak ez zuen arrakasta handirik lortu, baina kritikak, berriz, esku zabalik hartu zuen Two-Lane Blacktop, batez ere Europan.
Hortik aurrera, Hollywoodeko estudio handiekin lan egiteko hainbat saiakera egin zituen, baina ez zuten aurrera egin, eta ekoizpen txikietara itzuli behar izan zuen. 1990eko hamarkadaren hasieran, berriz, Quentin Tarantinoren gidoi bat iritsi zitzaion: Reservoir Dogs. «Gidoia irakurri nuen pentsatuz nik zuzenduko nuela, baina azkenean berak zuzentzea erabaki zuen. Laguntzeko prest nengoen, eta dirua biltzen jarri nintzen. Ez zen batere erraza izan».
2010ean Road to Nowhere aurkeztu zuen Veneziako Zinemaldian, hogei urtean zuzentzen zuen lehen film luzea. Jaialdiaren edizio hartan bertan Ohorezko Urrezko Lehoia jaso zuen bere ibilbide osoagatik. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196579/eurokopa-ez-da-jokatuko-bilbon.htm | Kirola | Eurokopa ez da jokatuko Bilbon | UEFAk gaur jakinarazi dio Bilboko Udalari ez dela partidarik jokatuko San Mamesen. Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Foru Aldundiak eta Bilboko Udalak gogor kritikatu dituzte UEFA eta Espainiako Federazioa. | Eurokopa ez da jokatuko Bilbon. UEFAk gaur jakinarazi dio Bilboko Udalari ez dela partidarik jokatuko San Mamesen. Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Foru Aldundiak eta Bilboko Udalak gogor kritikatu dituzte UEFA eta Espainiako Federazioa. | Ez da ezustekoa, ia ziurtzat jotzen baitzen. UEFAk argi utzi zuen edukiera mugatuarekin bada ere zelaian zaleek egon behar zutela. Edukieraren %25 betetzea zen asmoa, 13.000 zale inguru. Baina horretarako baldintza batzuk ezarri zituen Eusko Jaurlaritzak: besteak beste, intzidentzia 100.000 biztanleko 40 baino txikiagoa izatea eta herritarren %60 txertatuta egotea. Baldintza horien ondorioz, Bilbo Eurokoparik gabe geratu da. Ezusterik ezean, Sevillak (Espainia) hartuko du Bilboren tokia. Espainiako Federazioa haren aldeko azaldu da.
Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Foru Aldundiak eta Bilboko Udalak ohar bateratua atera dute erabakiaren berri izan eta gutxira, eta gogor egin dute UEFAren eta Espainiako Federazioaren aurka. «Ez dugu onartuko Bilborekin eta euskal erakundeekin jolastea. Ez dugu ere onartuko zalantzan jartzea euskal erakundeek nazioarteko irismena duten ekitaldiak kudeatzeko eta antolatzeko eskarmentu handi eta kontrastatua. Ez dugu onartuko inork zalantzan jartzea zein irizpide hartu diren sei urte baino gehiago dituen egitasmo honetan, zeinetan gauzak ondo egiteko euskal estiloa lehenetsi den: seriotasuna, koherentzia, profesionaltasuna eta erantzukizuna. Eta inork ez du zikinduko Bizkaiaren edo Euskadiren irudia, ez herri mailan, ezta nazioarteko mailan ere. Inork ez du zalantzan jarriko hiri, lurralde edo herri bezala nazioarteko kirol, kultura eta gizarte ekitaldiak, erakusketak edo kongresuak erakartzeko gaitasuna».
Diotenez, kontratua sinatu zuten UEFArekin 2014an, eta «%100» bete dute, eta «prest» ziren Eurokopa hartzeko. Haien arabera, UEFAk erabaki zuen iaz Eurokopa atzeratzea COVID-19aren pandemiagatik, eta «egungo egoera» ordukoaren «berbera edo antzekoa» da, eta hori «oso kontuan hartu beharreko» baldintza izan da. Beraz, «une oro, seriotasunez eta arduraz» jokatu dutela diote.
«Profesionalak» izan direla azpimarratu dute, «dena prest» baitzegoen; «koherenteak», ez dutelako topatzen arrazoi bakar bat ere UEFAk erabaki hori har dezan. «Bilbo ez da izango egoitza, baina argi gera dadila ez dugula onartu eta ez dugula onartuko inolako mehatxurik eta gutxiespenik, eta are gutxiago arau-hausterik gure herritarren osasunaren aldeko neurriei dagokienez». Sinatutakoa «bete» dutela diote, eta, horregatik, azalpenak eskatu dituzte. «Baina ez digute azalpen argirik eman. Ez dago. UEFAk badaki, eta saiatu da ez gaitezen joan haien aurka epaitegietan». Azaldu dutenez, kontratua aztertuko dute, eta ordaindutako 1,2 milioi euroak bueltatzeko eskatu, baita kalte ordainak ere. Espainiako Federazioari, berriz, egotzi diote «inoiz ez» zaiola Bilbo gustatu egoitza gisa. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196580/osasunak-salbazioa-ziurtatu-du-eta-athleticek-ezinean-segitzen-du.htm | Kirola | Osasunak salbazioa ziurtatu du, eta Athleticek ezinean segitzen du | Gorritxoek 3-1 irabazi diote Valentziari, eta zuri-gorriek 0-0 berdindu dute Betisen zelaian | Osasunak salbazioa ziurtatu du, eta Athleticek ezinean segitzen du. Gorritxoek 3-1 irabazi diote Valentziari, eta zuri-gorriek 0-0 berdindu dute Betisen zelaian | Gaurko neurketak jokatu aurretik zituzten sentipenekin jarraituko dute Osasunak eta Athleticek. Gorritxoek 3-1 irabazi diote Sadarren Valentziari, eta beste urtebetez Lehen Mailan segituko dute. Pozik dira, beraz. Zuri-gorriek, berriz, 0-0 berdindu dute Betisen zelaian. Gazteekin aurpegia eman dute, baina burumakur segitzen dute, Espainiako Kopako kolpeen ostean. Hala ia agur esan diote hurrengo sasoian Europan egoteari.
Osasunak jokatu du aurrena. Azkenaldian bezala partida txukuna jokatu du Jagoba Arrasateren taldeak, osoa. Valentziak baino intentsitate handiagoz jokatu du, eta horrek eman dio garaipena, Valentziak atzetik baloia ateratzerakoan egiten dituen akatsak baliatzearekin batera.
Javi Graciaren taldeak beste behin erakutsi du gabezia hori, eta horri esker iritsi dira Osasunak lehen zatian sartu dituen bi golak. 1-0ekoa Javi Martinezek sartu du 13. minutuan. Harrobiko jokalariak Lehen Mailan egin duen aurrenekoa izan da. Parekatu egin da hortik aurrera neurketa, eta Guedesen eskutik Valentziak hobera egin du. Hala, haren pase on bat bikain baliatu zuen Gameirok, berdinketa egiteko 30.ean. Baina bi minutu baino ez die iraun pozak valentziarrei, Osasunaren mesederako. Gayak pase txarra eman du, eta oraingo honetan Javi Martinez da Calleriri baloia utzi diona, eta hark ez du barkatu.
Bigarren zatia bide beretik hasi da, eta VARak berrikusitako penalti bat huts egin du Roberto Torresek. Baina ia hurrengo jokaldian beste bat adierazi du Melero Lopez epaileak. Oraingoa barrura, 65. minutuan. 3-1ekoarekin poltsikoan zuten partida gorritxoek. Baina berdin jarraitu dute, eta aldea areagotzeko hainbat abagune ere izan ditu. Baina ez da gol gehiago izan.
Athletic, gris Ligan bosgarren berdinketa kateatu du Athleticek. Aldartea hobetzeko beharra zuten zuri-gorriek, eta aukera aparta izan dute horretarako. Izan ere, Betis jokalari bat gutxiarekin aritu da 10. minututik, Media Jimenez epaileak Fekir kanporatu baitu. Epaileak, aurretik, ez du adierazi bigarren minutuan Emersonek Morcillori egindako penalti nahiko argi bat. Hain zuzen, hegalekoa izan da hasierako hamaikakoko berritasunetako bat. Gazteen alde egin du apustu Marcelinok. Bizi eta txisparekin jokatu dute lehen zatian, baina ez dituzten izandako aukera apurrak baliatu. Bigarrenean, berriz, adoreari eutsi diote, baina jarraitutasuna eta argitasuna falta izan zaie. Minutuak aurrera joan ahala, gainera, Betisek balekotzat jo du berdinketa.
Aldaketekin hobera egin du talde zuri-gorriak. 82.ean epaileak baliogabe utzi du Raul Garciaren gol bat. Ondoren, 91.ean, zutoinera bidali du Villalibrek baloia. Azken aukera, ordea, Betisek izan du Lainezek gutxigatik ez zuen lortu gola. Unai Simonek esku ona atera zuen. |
2021-4-21 | https://www.berria.eus/albisteak/196581/bide-onean-segitzen-du-alavesek.htm | Kirola | Bide onean segitzen du Alavesek | Arabako taldeak Vila-reali irabazi dio Mendizorrotzan (2-1). Bigarren garaipena du jarraian, eta pauso handia eman du jaitsiera atzean uzteko. | Bide onean segitzen du Alavesek. Arabako taldeak Vila-reali irabazi dio Mendizorrotzan (2-1). Bigarren garaipena du jarraian, eta pauso handia eman du jaitsiera atzean uzteko. | Jaitsiera atzean uzten ari da Alaves. Bigarren garaipena lortu du azkeneko hiru partidatan, Vila-real menderatuta (2-1), eta hiru puntu urrundu da azken-hirugarren lekutik. Javi Calleja entrenatzaile denetik, bederatzi puntutik zazpi atera ditu.
Bizi hasi da partida. Ezin biziago, baina etxekoak hasi orduko hiltzeko arriskuarekin. Izan ere, 40. segundoan, Chukwuezeren burukada Laguardiak atera du ateko marran. Alavesek ere hortzak erakutsi dizkio Vila-reali, aukera garbirik sortu gabe izan bada ere hamahirugarren minutura arte. Bi taldeak ari ziren erraz gainditzen aurkaria.
Etxekoen lehen aukera garbia Joseluk izan du hamahirugarren minutuan, kontraeraso batean, baina Rullik urrundu dio jaurtiketa. Handik bi minutura, kanpotarrak baloiarekin jolasean ari zirela area barruan, Alavesekoek baloia lapurtu, eta Joseluk jaurti du berriz ere; Rulli jarri zaio parean, bigarrenez. Segituan, Gerard Morenok egin du jaurtiketa area barrutik, baina kanpora bota du.
Hurrengo jokaldian sartu du gola Alavesek. Aldeko alboko sake batean, kanpotarren zelaian, bizi ibili da Lucas Perez espaziora puskatzen, eta Riojari eman dio baloia. Horren erdiraketa Jotak errematatu du, oker, bigarren zutoinaren inguruan. Burukada txarra pase on bilakatu da, beste zutoinetik gertu Joseluk bultza egin duelako baloia sarera. Talde handi baten aurka aurretik jartzea lortu du Callejaren taldeak.
Lerroak atzeratu ditu hortik aurrera etxeko taldeak, eta Unai Emeryren taldea egin da baloiaren jabe. Gero eta jabetza luzeagoak egiten hasi da 30. minututik aurrera, eta Alaves ez da atzetik ateratzen: aurkariak presioa egiten ziolako baloia galdu berritan, edota baloia erraz galtzen zutelako jokalariek erabaki txarrak hartzeagatik. Aukerak sortzen hasi da kanpoko taldea, eta Pachecok azaldu behar izan du berdinketa galarazteko. Lehen zatiaren akaberan lortu du Alavesek zulotik ateratzea, pare bat kontraerasotan.
Berdinketari, erantzuna
Bigarren zatiaren hasiera garrantzitsua zen etxekoentzat, jakina baitzen Vila-real indartsu aterako zela berdinketaren bila. Eutsi beharra zeukan Alavesek, eta aurkaria goian estutzera atera da, zuloan ez sartzeko. Baina 50. minutuan, erasoan galdu behar ez zen baloia galduta, aukera eman dio Vila-reali areara gerturatzeko, eta Gerard Moreno-Alcacer bikoak bat egin du; gola Alcacerrek. Berriz azaldu da aurrelaria, baina Pacheco bikain aritu da.
Lucas Perez kendu du Callejak, zelai-erdia indartzeko Pere Ponsekin, eta berdindu egin da partida minutuak aurrera joan ahala. Etxekoen aukerak geldikako jokaldietan iritsi dira, baina erremate parea ez da atera joan. Bai, ordea, Edgarren zartako bikaina 80. minutuan, Joseluren erdiraketa baliatuz eskuin hegaletik. Garaipenaren gola izan da. |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196618/milaka-pertsonak-enplegu-publikoa-indartzeko-eskatu-dute.htm | Ekonomia | Milaka pertsonak enplegu publikoa indartzeko eskatu dute | Greba deialdiak hezkuntzan izan du arrakastarik handiena; dena den, sindikatuek eta Eusko Jaurlaritzak eman dituzten datuek ez dute elkarren antz handirik. Osasun Sailak esan du grebak %2,87ko eragina izan duela Osakidetzan; sindikatuek salatu dute gutxieneko zerbitzuak «gehiegizkoak» izan direla. | Milaka pertsonak enplegu publikoa indartzeko eskatu dute. Greba deialdiak hezkuntzan izan du arrakastarik handiena; dena den, sindikatuek eta Eusko Jaurlaritzak eman dituzten datuek ez dute elkarren antz handirik. Osasun Sailak esan du grebak %2,87ko eragina izan duela Osakidetzan; sindikatuek salatu dute gutxieneko zerbitzuak «gehiegizkoak» izan direla. | —Behin-behinekoa betikotuta: Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako administrazio publikoetako langileen egoeraren gakoak, zortzi galde-erantzunetan
—Sindikatuek salatu dute zerbitzu minimoak «inoizko handienak» direla. Honela ezarri ditu Jaurlaritzak
—Gaurko greba dela eta, EITBn aldez aurretik grabatutako programak emango dituzte |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196619/orain-arteko-kutsatu-kopururik-handienaren-berri-eman-du-indiak-314835-egun-bakarrean.htm | Mundua | Orain arteko kutsatu kopururik handienaren berri eman du Indiak: 314.835 egun bakarrean | Herrialdeko iparraldean eta mendebaldean, erietxeetako arduradunek iragarri dute ordu gutxi batzuetarako oxigeno bonbonak geratzen zaizkiela, eta erietxeen bi herenetan ez dago ohe librerik. | Orain arteko kutsatu kopururik handienaren berri eman du Indiak: 314.835 egun bakarrean. Herrialdeko iparraldean eta mendebaldean, erietxeetako arduradunek iragarri dute ordu gutxi batzuetarako oxigeno bonbonak geratzen zaizkiela, eta erietxeen bi herenetan ez dago ohe librerik. | Bigarren olatuak gogor jo du Indian. Mundu osoan orain arte herrialde batek jakinarazi duen kutsatze kopuru handienaren berri eman du New Delhik: 314.835 egun bakar batean. Egoera benetan larria dela ohartarazi du Medikuen Elkarteko presidente Kirit Gadhvik. Elkarteak zabaldutako datuen arabera, dagoeneko ez da ohe librerik geratzen iparraldeko eta mendebaldeko erietxeetan, eta larri dauden gaixoentzat gordetako oxigenoak ordu batzuk soilik iraungo du. «Egoera oso larria da. Gaixoek borrokatu egin behar dute ohe bat lortzeko», azaldu du Gadhvikek.
Sare sozialetan zabaldu dituzten irudietan ikus daitezke gaixoen senideak ilara egiten oxigeno bonbonak betetzeko, Uttar Pradesh estatuan. «Ez genuen uste egoera honetara iritsiko ginenik. Utzikeriak eragin du botika eta baliabide nahikorik gabe heldu izana bigarren krisialdi honetara», aitortu du Kiran Mazumdar Shawk, Indiako Biocon & Biocon osasun enpresako arduradunak.
Egoera larrian dauden hirietako bat da New Delhi. Osasun ministro Satyendar Jainek aitortu du 5.000 ohe inguru falta dituztela zainketa berezietako unitateetan. Hiriburuko erietxe batzuek iragarri dute hamar ordurako oxigenoa geratzen zaiela, eta beste batzuek, sei ordurako oxigenoa dutela.
Indiak urtarrilean hasi zuen txertaketa kanpaina, baina gaur arte 600 milioi herritarretatik gutxi batzuk soilik txertatu dituzte. Gobernuak iragarri du maiatzaren 1etik aurrera 18 urtetik gorako edonork eskatu ahal izango duela txertoa, baina adituek ohartarazi dute gaur-gaurkoz herrialdeak ez duela nahikoa dosi guztiak txertatzeko. Oposizioak, berriz, Narendra Modi lehen ministroari egotzi dio txertoak atzerrira saltzea, aurrez herritar guztientzako adina egotea bermatu gabe. Hark, ordea, ukatu egin du halakorik, eta esan du, aurreko olatuan bezala, oraingoan ere «aurrera» aterako direla.
Aurreko krisia abenduan eman zuten gainditutzat, eguneko 10.000 kasu inguru atzematen hasi zirenean. Baina, gerora ikusi denez, azkarregi arindu zituzten neurriak, eta kutsatzeak azkartu egin dira azken asteetan, milioika lagun bildu dituzten jai erlijioso eta mitin politikoekin. Egoera larria izanda ere, Modik baztertu egin du etxeratze agindurik ezartzea. Iaz hartu zuen neurri hori, baina orduan ere kritikak jaso zituen itxialdiaren ondorio ekonomikoengatik.
Aldaera berria
Adituen esanetan, bi mutazioko aldaera batek eragin du bigarren olatua, hasierako aldaera baino azkarrago zabaltzen baita. «Indian gertatzen ari dena erabaki politiko okerren eta aldaera berri eta kutsakorragoen arteko nahasketaren emaitza da», azaldu du Angela Rasmussen AEBetako Georgetowngo Unibertsitateko birologoak, Twitterren.
Aurreko kutsatze daturik handiena AEBek eman zuten, joan den urtarrilean: 297,430 kasu. Baina, geroztik, txertaketa kanpainari esker, nabarmen gutxitu dira positiboak herrialde hartan. |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196620/pandemiaren-aurkako-lege-proposamena-tramiterako-onartu-du-eusko-legebiltzarrak.htm | Gizartea | Pandemiaren aurkako lege proposamena tramiterako onartu du Eusko Legebiltzarrak | EAJren eta PSEren babesa jaso du, EH Bilduren eta Elkarrekin Podemos-IUren abstentzioa, eta PP-C's-en eta Voxen kontrako botoa. Premiazko bidetik tramitatuko dute. | Pandemiaren aurkako lege proposamena tramiterako onartu du Eusko Legebiltzarrak. EAJren eta PSEren babesa jaso du, EH Bilduren eta Elkarrekin Podemos-IUren abstentzioa, eta PP-C's-en eta Voxen kontrako botoa. Premiazko bidetik tramitatuko dute. | Eusko Legebiltzarrak aintzat hartu du pandemiaren aurkako lege egitasmoa. EAJk eta PSEk aurkeztu dute lege proposamena, eta haien aldeko botoekin egingo du aurrera tramitazioak, premiazko bidetik. Gaurko osoko bilkuran, oposizioko talde bakar batek ere ez du babestu ekinbidea. EH Bildu eta Elkarrekin Podemos-IU abstenitu egin dira, eta PP-C's-ek eta Voxek aurkako botoa eman dute.
EAJk eta PSEk gaurko saioan esan dute lege proposamena tresna beharrezkoa dela pandemiari aurre egiteko, eta adostasuna lortzeko prest agertu dira. EAJko Luis Javier Telleriak adierazi du legearen bitartez Eusko Jaurlaritzak «babes juridikoa» izango duela osasunaren eta askatasunen arteko oreka kudeatzeko. PSEko Ekain Ricok gaineratu du pandemiaren aurka borrokatzeko «segurtasun juridikoa» bilatzen duela arauak, eta talde proposatzaileak prest daudela oposizioaren ekarpenak aintzat hartzeko, legea hobetzeko baldin bada.
EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk, ostera, abstentziora jo dute: ez dute bat egiten legearen edukiarekin, baina prest agertu dira ikuspuntu kritiko eta eraikitzaile batetik hura hobetzeko. EH Bilduko Maddalen Iriartek gobernua sostengatzen duten taldeei egotzi die elkarlanerako marko adostu eta iraunkor bat egiteko borondaterik ez izatea. Gainera, salatu du legea «eskasa» dela politikoki, juridikoki eta osasun ikuspuntu batetik, zigorrak arautzera zuzenduta dagoelako eta «Madrilen menpekoa» delako. Elkarrekin Podemos-IUko Miren Gorrotxategik ere salatu du legeak zigorren atala luze jasotzen duela, baina, aldiz, arazo batzuei aurre egiteko «adabakiak» jartzen dituela.
PP-C's-ek eta Voxek kritikatu egin dute legea EAJk eta PSEk aurkeztu izana Jaurlaritzak aurkeztu beharrean, «txosten juridikoak egin behar izatea saihesteko». PPko Luis Gordillok egitasmoa atzera botatzeko eskatu die talde proposatzaileei, eta Voxeko Amaia Martinezek ohartarazi du legea onartzen bada Auzitegi Konstituzionalean helegitea jarriko diotela.
Lege proposamena aintzat hartuta, orain ekarpenak egiteko epea zabalduko da Eusko Legebiltzarrean, eta gobernuko bazkideen asmoa da ekainaren 24rako legea onartua egotea. |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196621/antxoak-eusko-label-etiketa-izango-du.htm | Ekonomia | Antxoak Eusko Label etiketa izango du | Antxoa freskoarentzat erabiliko da, baina Jaurlaritzak ez du baztertzen aurrerago kontserbei eta produktu eraldatuei ere izendapen berezi bat ematea. Hilabete bakarrean aurtengo kuotaren %40,4 harrapatu dute Kantauriko ontzidiek. | Antxoak Eusko Label etiketa izango du. Antxoa freskoarentzat erabiliko da, baina Jaurlaritzak ez du baztertzen aurrerago kontserbei eta produktu eraldatuei ere izendapen berezi bat ematea. Hilabete bakarrean aurtengo kuotaren %40,4 harrapatu dute Kantauriko ontzidiek. | Eusko Label produktuen zerrendan sartu dute Bizkaiko golkoan harrapatutako antxoa, eta hegaluzeari eta hegalaburrari batu zaie arrantza produktuen artean.
Kalitate ziurtagiria izango duen espeziea Gipuzkoako eta Bizkaiko arrantzaleek arrantzatu ohi duten antxoa edo bokarta izango da, Engraulis encrasicolus espeziekoa. Kostera garaian harrapatutakoa baino ez da aintzat hartuko, hau da, martxoaren 1etik azaroaren 30era bitartean hartutakoa, eta «oso freskotasun ona» sailkapena dutenak baino ez dira onartuko. Horrez gain, kanpoko itxura, azala eta sendotasuna ere kontuan hartuko dira.
Hazik segurtatuko du Eusko Label bereizgarriaren sinboloekin dendetara iristen diren produktuek Eusko Labelen araudiak ezarritako baldintzak betetzen dituztela. Erakunde horrek ezarriko ditu horretarako beharrezkotzat jotzen dituen kontrol eta ziurtapen sistemak produktuaren prozesuaren katean, ekoizpenean, kontserbazio eta biltegiratzean, garraioan, ontziraketan, manipulazioan eta merkaturatzean.
Antxoa Eusko Label etiketa duen hamaseigarren produktua da. Honako hauek jaso dute aurretik: okela, baserriko arrautza, baserriko oilaskoa, esne bildotsa, txerria, hegaluzea eta hegalaburra, esnea, eztia, Arabako patata, Gernikako piperra, Ibarrako piparra, tomatea, babarruna, letxuga, sagardoa eta oliba olio birjina estra.
Horrez gain, badira eusko label produktuekin ekoitzitako beste batzuk euskal izendapen berezia jasotzen dutenak: ogia, gazta eta txerri eta behi okelarekin egindako batzuk. Antxoaren kasuan, freskorako baino ez da erabiliko kalitate etiketa, baina atea zabalik utzi dute aurrerago kontserbak eta produktu eraldatuak edo prestatuak ere sartzeko.
Eusko Label antxoaren aurkezpena Getarian egin dute, ostegun honetan. Han izan da Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburua. Azpimarratu du Gipuzkoako eta Bizkaiko arrantzaleek «tresna berri bat» izango dutela beren produktuak «ahalik eta baliorik egokienarekin irits daitezen merkatura, eta merkatuan garatzeko aukera gehiagorekin».
Bizi-bizi
Horrez gain, antxoaren aurtengo kosterak orain arte utzitako kopuruak eman dituzte ekitaldian. Martxoaren amaieran hasi zen, eta dagoeneko Bizkaiko golkoko ontzidiek 10,5 milioi kilo harrapatu dituzte, kuota osoaren %40,4. Apirilaren erdialdera arte, hiru milioi kilo inguru antxoa deskargatu dira Gipuzkoako eta Bizkaiko portuetan. Azaroaren 30ean amaituko dute kostera, eta 26 milioi kiloko kuota dute guztira. Orain arteko harrapaketen abiadura dela eta, Gipuzkoako eta Bizkaiko ontziek geldialdiak egin behar izan dituzte Bruselak ezarritako arrantza muga modu jasangarriago batean kudeatzeko eta prezioa ez dadin gehiegi jaitsi. Orain arte, 0,87 euroan saldu da batez beste Gipuzkoako eta Bizkaiko portuetan.
Iazko antxoaren kanpaina COVID-19ak baldintzatuta egon zen. Euskal arrantzaleek 6.500 tona baino ez zituzten harrapatu, egun askotan ontzidia geldirik egon zelako, konfinamenduaren ondorioz. Kiloko batez besteko prezioa 1,25 euro izan zen. |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196622/zerbitzuen-negozioa-82-uzkurtu-da-otsailean-eta-enplegua-33.htm | Ekonomia | Zerbitzuen negozioa %8,2 uzkurtu da otsailean, eta enplegua, %3,3 | Nafarroako ostalaritzak bere negozioaren %51 galdu du urte arteko tasan | Zerbitzuen negozioa %8,2 uzkurtu da otsailean, eta enplegua, %3,3. Nafarroako ostalaritzak bere negozioaren %51 galdu du urte arteko tasan | 2021. urterako aurreikusita dagoen susperraldiaren arrastorik ez da ageri urte hasiera honetan, eta zerbitzuei dagokien eboluzioak ere garbi utzi du oraindik lozorroan dagoela ekonomia, hein handi batean. 2020ko otsailarekin alderatuta %8,8 egin du behera aurtengo otsaileko negozio kopuruak hirugarren sektorean, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. INEren datuen arabera, urte arteko jaitsiera hori %8,6koa izan da Nafarroan, baina, aurreko hilarekin alderatura, %2,6 egin du gora negozioak lurralde horretan. Zerbitzuen barruan, Nafarroako Nastatek jakinarazi duenez, ostalaritzak %51 egin du behera negozioan iazko otsailarekin alderatuta, eta, are, aurreko hilaren aldean ere txikitu egin da datua: %9,5.
Enpleguari dagokionez, jarduera ez suspertzearen ondorioak islatu dira. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan %0,3 txikitu da, urtarrileko datuen aldean, eta %3,3, iazko otsailekoen aldean. |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196623/kutxabankek-iberdrola-dorrearen-bere-zatia-salduko-du.htm | Ekonomia | Kutxabankek Iberdrola dorrearen bere zatia salduko du | Bilboko eraikinik garaienaren %31,7 du bankuak. 80ren bat milioi euro lor ditzake. | Kutxabankek Iberdrola dorrearen bere zatia salduko du. Bilboko eraikinik garaienaren %31,7 du bankuak. 80ren bat milioi euro lor ditzake. | Desinbertsioetan beste urrats bat egingo du Kutxabankek. Euskaltelen duen zatia saltzeko operazioa martxan dagoela —MasMovilek erosiko dio—, Bilboko Iberdrola dorrean zuen zatia saltzea erabaki du bankuak. Iberdrola dorrearen %31 harena da, eta gainerakoa, argindar konpainiarena.
2008an sartu zen bankua dorrearen akziodunen artean, bi sustatzaileetako batek, Promotora Vizcainak, porrot egin zuelako. Bestea Iberdrola bera izan zen, eta hark okupatzen du dorrearen zati handi bat.
Kutxabanken lehen kalkuluek diote dorreak 250 milioi euro balio dituela gaur egun. Prezio hori baieztatuz gero, 80 milioi euro inguru patrikaratuko ditu. Saltzeko une egokia dela azaldu diote bankuko iturriek Efe agentziari. Izan ere, Iberdrolak betetzen ez duen zatiko bulego gehienak okupatuta daude gaur egun, eta dorrea «kontsolidatuta» dago. Savills Aguirre Newman aholkularitza enpresaren laguntza izango du Kutxabankek dorrearen bere zatia saltzeko.
Iberdrola dorrea Cesar Pelli arkitektoak diseinatu zuen, eta 2011. urtean bukatu zuten. 165 metroko altuera du, eta Euskal Herri osoko eraikinik altuena da. |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196624/bbva-batu-zaio-bankuen-kaleratze-oldeari-114-lanpostu-euskal-herrian.htm | Ekonomia | BBVA batu zaio bankuen kaleratze oldeari: 114 lanpostu Euskal Herrian | Kostuak murrizteko asmoz, bankuak lan taldearen %16 kendu nahi du eta bost bulegotik bat itxi. Espainiako Gobernuak gogorarazi die bankuei laguntza publiko mardulak jaso zituztela. | BBVA batu zaio bankuen kaleratze oldeari: 114 lanpostu Euskal Herrian. Kostuak murrizteko asmoz, bankuak lan taldearen %16 kendu nahi du eta bost bulegotik bat itxi. Espainiako Gobernuak gogorarazi die bankuei laguntza publiko mardulak jaso zituztela. | BBVAk egurra bota dio bankuen kaleratze oldeak sortuko haserreari. Bizkaian sortutako bankuak iragarri du 3.800 langile kaleratu nahi dituela, bere lan taldearen %16,3 hain zuzen ere. Euskal Herrian 114 izango lirateke: 66 Bizkaian, hogei Nafarroan, hamasei Gipuzkoan eta hamabi Araban.
Sindikatuen ohiko kritikari batu zaio bankuekin tentu handiz jokatu ohi duen eragile batena: Espainiako Gobernuarena. Jose Luis Escriva Gizarte Segurantzako ministroaren ahotik, gobernuak gogorarazi die aurreko krisian milaka milioiren laguntza jaso zutela, eta berriki Sareb banku txarraren zorraren 10.000 milioi bere gain hartu dituela. «Egoera horrek edozein erabaki baldintzatu beharko luke», esan du Escrivak. BBVAk azken urteetan xurgatutako bankuetatik, Catalunya Bancek 12.000 milioi euroren erreskate publikoa jaso zuen, eta horietatik 780 milioi baizik ez ziren berreskuratu.
Jakina zen BBVAk bere lan taldea txikitu nahi zuela kostuak gutxitzeko, baina atzora arte ez zituen zenbakiak mahai gainean jarri. 3.800 kaleratzeez gain, 530 bulego itxi nahi ditu, gaur egun dituenen %21,3. Horietatik 41 izango dira BBVAk «iparraldea» deitzen duen eremuan; hau da, Hego Euskal Herrian, Aragoin, Errioxan eta Kantabrian.
BBVAk ziurtatu du «ezinbestekoa» dela kostuak gutxitzea, eta lau arrazoi eman ditu horretarako: interes tasak oso txikiak izateak errentagarritasuna gutxitzen duela, gero eta bezero gehiagok Internet erabiltzen dutela eragiketetarako, lehia handia dagoela sektorean, eta enpresa teknologikoak ere lehian sartu direla.
«Eskandaluzkoa»
Bankuan ordezkaritza gehien duen sindikatuak, CCOOk, ziurtatu du kaleratzeak «eskandalagarriak eta jasanezinak» direla. «Zenbaki horien atzetik pertsonak eta haien familiak daude; diru-sarrerarik gabe geratuko dira, goi zuzendaritza milioi askotako soldatak handitzen ari denean», salatu du CCOOk.
LABek ere zuzendarien «eskandaluzko soldatak» nabarmendu ditu, eta Carlos Torres presidenteak bere soldata aldakorra bikoiztu berri duela gogorarazi. Bankuak aipatutako arrazoi ekonomikoak «ez dira benetakoak», LABen arabera, azken hiru urteetan 11.000 milioi irabazi dituelako. Zehazki, iaz 1.305 milioi euroren irabaziak deklaratu zituen, eta horietatik 601 milioi dagozkio Espainiako adarrari.
BBVAren iragarpena batu egin zaio azken asteetan Espainiako sistemako beste erakunde batzuek abian jarritako lan taldeen murrizketei: 18.000 langile, guztira. Horietatik ia 8.300 Caixabanki dagozkio, Bankiarekin bat egin ondoren iragarri baitzuen asteartean bere lantaldea ia %19 argaldu nahi duela eta 1.534 bulego itxi. Kalera joan daitezkeen langileetatik 135 Euskal Herrikoak dira. 1.800 langile ditu Caixabankek Hegoaldeko lau lurraldeetan.
Santanderrek 3.500 langile kaleratzeko prozesua irekita du, Ibercajak 750 bota nahi ditu, eta Sabadellek 1.800 langileri eman die erretiro aurreratua. |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196625/ekintza-sindikala-babesteko-mobilizazioak-iragarri-ditu-labek.htm | Ekonomia | Ekintza sindikala babesteko mobilizazioak iragarri ditu LABek | Bihar elkarretaratzeak egingo dituzte sindikatuak Euskal Herrian dituen egoitzetan, eta etzi, Iruñean, manifestaziora deitu dute, 17:00etan; Baluarte jauregian hasiko da. | Ekintza sindikala babesteko mobilizazioak iragarri ditu LABek. Bihar elkarretaratzeak egingo dituzte sindikatuak Euskal Herrian dituen egoitzetan, eta etzi, Iruñean, manifestaziora deitu dute, 17:00etan; Baluarte jauregian hasiko da. | «LABeko sindikalistok protesta ekintza bat egin genuen CENen egoitzan, bai; ISN enpresa ustiatzaile bateko kamioi batera ere igo ginen». Yolanda Forcelledo eta Ines Calabuig LABeko garbiketa sektoreko ordezkariak herenegun atxilotuak izan ziren LABeko beste lau ordezkarirekin batera, eta leporatutako ekintzak aitortu dituzte. Alta, «burugabekeriatzat» jo dute Poliziak ekintza horien aurka emandako erantzuna, eta argi dute astearteko polizia operazioaren zergatia: «Ez da kasualitatea sistemak gure jarrerari erantzutea, eta erantzuten ari den bezala erantzutea».
CEN patronalaren aurrean egin dute agerraldia LABeko ordezkariek, eta Poliziak enpresaburu elkartearen eraikina babestu du. Bertan, Sindikatuak iragarri du bihar mobilizazioak egingo dituela Euskal Herriko egoitzetan —toki bakoitzean dagokion ordua ezarriko dute—. Aurreko egunetan iragarri bezala, larunbatean manifestazioa egingo dute, Iruñean, 17:00etan. Baluarte jauregitik aterata. Helburua da ekintza sindikala babestea. «Sinetsarazi nahi digute emakumeok ez dugula zilegitasunik eta ez garela gure borroken subjektu politikoak, are gutxiago lan arloan».
Astearte goizean LABeko sei kide atxilotuak izan ziren, martxoaren 8an CENen egoitzan protesta bat egiteagatik eta apirilaren 9an, garbiketa sektorearen lan gatazkan, ISN enpresako kamioi batera igota N-121 errepidea trabatzeagatik. Izaskun Juarez LABeko kidea berehala askatu zuten, baina gainerako bost kideek 24 ordu eman zituzten ziegan. Ekintza horiengatik, mehatxuak, bortxaz jokatzea eta errepide segurtasunaren aurkako delituak egitea leporatu diete.
Espainiako Poliziak atxilotu zituen, baina astearte goizean Iruñeko Udaltzaingoaren egoitzara eraman zituen, Poliziaren Iruñeko egoitzan obretan ari direlako. Gaur azaldu dutenez, abokatuarekin hartu zieten deklarazioa, eguerdian, eta poliziek esan zieten ez zirela aske geratuko epailearen aurretik pasatu arte. Dena den, biharamunean, atzo, epailearen aurretik pasatu aurretik, epaitegian galdetu zieten ea deklaratuko zuten, eta, ezezkoa eman ostean, aske geratu ziren.
Atxilotuen interpretazioa
Aurreko egunetan LABek adierazi bezala, atxilotuek azpimarratu dute aski zela jakinarazpen bat bidalitzea, eta horretarako ez zela beharrezkoa atxiloketa egitea. Alta, operazioak bestelako helburuak dituela uste dute. «Ezarritako ordena zalantzan jartzen ari gara, eta garesti ordainduko dugula adierazi digute, emakume eta langile gisa. Kapitalak ezin du jasan lan baldintza eta bizitza duinak eskuratzeko gure determinazioa».
Forcelledok gogoan izan du protesta horietan eta garbiketa sektorearen lan gatazkan «planto egitea» erabaki dutela eta irmo jarri direla soldata arrakalaren aurka, lan baldintzen prekarizazioaren aurka, lanaldia bizitza pertsonalarekin uztartzeko ezintasunaren aurka, lanaldi bikoitz eta hirukoitzen aurka... Azpimarratu du egunero lantokietan diskriminazioa jasaten dutela.
Hori ikusita, argi dute ezarritako boterea ekintza horiek zigortzen saiatu direla «atxiloketen, isunen, %100eko gutxieneko zerbitzuen edo kaleratzeen bidez. «Poliziaren aste honetako azpijokoa patronalaren eta haren zerbitzura dagoen aparatu judizial eta polizialaren artean antolatu da».
Forcelledoren ustez, sektore prekarizatu eta feminizatu batek egindako borroka sindikalari erantzun nahi izan diote. «Sistemari ez zaio interesatzen eta ezin du jasan gu, emakume langileok, aurrez aurre jartzea. Ez da kasualitatea borroka sindikal feminista gero eta indartsuago den honetan erreakzio gogor eta bortitza egotea». Era berean, uste dute ez dela kasualitatea hori Nafarroan gertatzea, euskararekiko eta aldarrikapen sozialekiko «izugarri oldarkorra» den erregimenean oraindik ere «hainbat garrok bizirik dirautelako». |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196626/transmisioak-harrotuta-segitzen-du-hegoaldean-1195-kasu-eta-8ko-tasa.htm | Gizartea | Transmisioak harrotuta segitzen du Hegoaldean: 1.195 kasu eta %8ko tasa | 14.893 PCR eta antigeno proba egin dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak | Transmisioak harrotuta segitzen du Hegoaldean: 1.195 kasu eta %8ko tasa. 14.893 PCR eta antigeno proba egin dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak | Eguneroko positiboen kontaketak ez du baikortasunerako tarte handirik uzten. Atzoko proba diagnostikoetan beste 1.195 positibo atzeman zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak. Herrialdeka, 99 detektatu zituzten Araban, 465 Bizkaian, 443 Gipuzkoan eta 182 Nafarroan. Iragan astean, goranzko kurba mantsotzen hasi zen Nafarroan eta Araban, baina joera aldaketa hori atzera ere «gelditzen» ari dela nabaritu du Nafarroako Osasun Departamentuak. «Garai erabakigarria da hau; positiboen beheranzkoa zetorrela uste genuen, baina aste honetan ez aurrera ez atzera gelditu gara», azaldu zuen atzo Osasun zuzendari nagusi Carlos Artundok.
Positibo tasak ere ez du behera egin: %8an da, atzo 14.893 PCR eta antigeno proba egin ostean.
Ospitaleen egoerari dagokionez, COVID-19ak jotako 94 pertsona ospitaleratu zituzten atzo Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Egun, 165 pertsona daude Osakidetzak kudeatutako ospitaleetako ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan larri. |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196627/ander-rodriguez-eh-bilduko-legebiltzarkideak-parlamentuko-kargua-utziko-du.htm | Politika | Ander Rodriguez EH Bilduko legebiltzarkideak parlamentuko kargua utziko du | Garikoitz Mujika EH Bilduko zuzendari nagusiak ordezkatuko du. | Ander Rodriguez EH Bilduko legebiltzarkideak parlamentuko kargua utziko du. Garikoitz Mujika EH Bilduko zuzendari nagusiak ordezkatuko du. | Ander Rodriguez EH Bilduko legebiltzarkideak kargua utziko du, Rodriguezek berak osoko bilkuran jakinarazi duenez. Rodriguez Euskal Herriko Unibertsitateko Geografia, Historiaurrea eta Arkeologia Sailean hasiko da lanean, doktoratu aurreko ikertzaile gisa. 2019ko irailean sartu zen EH Bilduren talde parlamentarioan.
Orain, Garikoitz Mujikak (Idiazabal, 1982) ordezkatuko du, Gipuzkoako hautagai-zerrendako hurrengoak, alegia. Mujika kazetaria da lanbidez, eta 2011n hasi zuen bere ibilbide politikoa, Donostiako Udalean, Juan Karlos Izagirreren eskutik, Alkatetzako idazkari moduan. 2017az geroztik EH Bilduko zuzendari nagusia da. |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196630/iazkoa-inoizko-urterik-beroena-izan-zen-europan.htm | Mundua | Iazkoa inoizko urterik beroena izan zen Europan | Batez besteko tenperaturak goia jo zuen kontinente horretan, Copernicus Klima Aldaketa Zerbitzuaren ikerketa baten arabera, eta orain arteko urterik beroenetan bigarrena izan zen Artikoan. Udazkenean eta neguan izandako tenperaturak bereziki beroak izan ziren. | Iazkoa inoizko urterik beroena izan zen Europan. Batez besteko tenperaturak goia jo zuen kontinente horretan, Copernicus Klima Aldaketa Zerbitzuaren ikerketa baten arabera, eta orain arteko urterik beroenetan bigarrena izan zen Artikoan. Udazkenean eta neguan izandako tenperaturak bereziki beroak izan ziren. | XIX. mende erdialdean hasi ziren tenperaturaren lehen neurketak egiten, eta Europako batez besteko tenperatura iazkoa baino hotzagoa izan da orain arteko aldi guztietan. Berotze globalaren eta klima joeren inguruko ikerketa baten emaitzak argitaratu ditu Europako Batzordeak sustatutako Copernicus Klima Aldaketa Zerbitzuak, eta bereziki nabarmendu ditu Europako eta Artikoko datuak.
2020aren atzetik Europan urterik beroenak izan direnen aldean, gutxienez 0,4 gradu zentigradu beroagoa izan zen batez besteko tenperatura iaz. Gainerako bostak ere azken hamarkadan erregistratu ziren, eta, beraz, tenperaturen goranzko joera berresten du ikerketak. Iazko negua inoizko beroena izan zela ere erakusten du, eta batez besteko gehienezko tenperaturak goia jo zuela: 1981 eta 2010 urteen artean izandako batezbestekoa baino 3,4 gradu zentigradu beroagoa izan zen, eta orain arte beroena izan dena baino 1,4 gradu beroagoa.
Igoera bereziki nabarmena izan da kontinentearen ipar-ekialdean. Ikerketaren arabera, inguru horretan aurrez neurtutako batez besteko tenperatura beroena gainditu zen, eta 1,9 gradu handiagoa izan zen iazko beroena. Gainera, gehienezko eta gutxieneko tenperaturak 1981-2010 epearen batezbestekoa baino sei eta bederatzi gradu altuagoak izan ziren neguan.
Hain justu, udazkenean eta neguan izandako tenperaturak bereziki beroak izan ziren, ikerketak azpimarratu duenez, eta hori jotzen du igoera orokorraren arrazoi nagusitzat. Uda ere ohi baino beroagoa izan zen, baina bero boladak ez ziren izan aurreko urteetan bezain gogorrak, orokorrak eta luzeak. Horietako bat azpimarratu du ikerketak, iazko abuztuan Afrika aldetik iritsitakoa. Gaueko tenperaturak nabarmen igo zituela dio; bereziki, Europa ekialdean. Gehienezko tenperaturak markak hautsi zituen Frantzian, bolada horren eraginez.
Artikoko kasuak ere atal berezi bat du gaur aurkeztutako txostenean. Izan ere, urte beroenetan bigarrena izan zen iazkoa han. Tenperaturen batezbestekoa 1981etik 2010era artekoa baino 2,2 gradu altuagoa izan zen. Bigarren hiruhilekotik aurrera nabaritu zuten ohi baino urte beroagoa izango zela, urtarriletik martxora arteko tartea ohi baino hotzagoa izan baitzen. Udara eta udazkena inoizko beroenak izan ziren, ordea.
Mundu mailan, hiru beroenen artean
Eskala handiagoko datuei ere erreparatu die ikerketak. Mundu mailan, inoizko urterik beroenen artean dago iazkoa, beste birekin batera. Batezbestekoa baino sei gradu altuagoko tenperaturak erregistratu ziren Artikoan eta Siberia iparraldean, eta horrek eragin nabarmena izan zuela dio. Kontrastean, Pazifikoko zenbait ingurutan ohi baino tenperatura hotzagoak izan ziren, eta hori La Niña fenomenoari zor zaiola uste dute ikerketaren egileek.
Gas isurietan ere jarri dute arreta, hori jotzen baita beroketa globalaren arrazoi nagusitzat. 2020an karbono dioxido eta metano kontzentrazioa handitu egin dela dio ikerketak. Karbono dioxidoaren kantitatea %0,6 igo zen, eta metanoarena, ia %0,8. Agerian utzi du, horrenbestez, negutegi gasen kantitatea inoizko handiena dela. Hala ere, neurketek erakusten dute karbono dioxidoaren kantitatea aurreko urteetan baino motelago handitu dela, pandemiaren ondoriozko neurriengatik. Metano isurien erritmoa azkartu egin da, hala ere. |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196631/aebek-erdira-gutxitu-nahi-dituzte-isurketak-hamarkadaren-amaierarako.htm | Mundua | AEBek erdira gutxitu nahi dituzte isurketak hamarkadaren amaierarako | Klima aldaketari buruzko bi eguneko goi bilera birtuala abiatu dute munduko 40 agintarik, eta horietako batzuek beren helburuak eguneratu dituzte. Txinak berretsi egin du 2060rako karbono neutraltasuna lortzeko asmoa. | AEBek erdira gutxitu nahi dituzte isurketak hamarkadaren amaierarako. Klima aldaketari buruzko bi eguneko goi bilera birtuala abiatu dute munduko 40 agintarik, eta horietako batzuek beren helburuak eguneratu dituzte. Txinak berretsi egin du 2060rako karbono neutraltasuna lortzeko asmoa. | AEB Ameriketako Estatu Batuek bikoiztu egin dute hamarkada amaierarako gutxitu nahi duten isurketen kantitatea: orain, helburua horiek erdira txikitzea izango da 2005eko mailekin alderatuta, Joe Biden herrialdeko presidenteak jakinarazi duenez, 2050erako karbono neutraltasuna lortzeko.
Agintariak klimari buruz antolatu duen bi eguneko goi bileraren hasieran eman du albistearen berri. Bata bestearen atzetik, munduko 40 gobernuburu eta estatuburu klima larrialdiari aurre egiteko neurriez eta konpromisoez aritu dira, eta horietako batzuek, Bidenek egin bezala, beren herrialdeen helburuak eguneratu dituzte. Erresuma Batua da horietako bat: Boris Johnson lehen ministroaren arabera, 2035erako %78 gutxituko dituzte isuriak, 1990eko mailekin alderatuta.
Japoniak ere erabaki bera hartu du, eta hogei puntu igo du bere kopurua; zehazki, 2030erako %46ra jaitsi nahi ditu isurketak, 2013ko mailekin konparatuta. Horretarako, Yoshihide Suga gobernuburuak «mundu mailako saiakeren» buru izateko konpromisoa hartu du: «Japoniak erabaki du pauso handi bat ematea klima aldaketaren arazo globala konpontzeko». Hego Korea da bere helburua handitzeko asmoa duen beste estatuetako bat, Moon Jae-in presidenteak goi bileran jakinarazi duenez, baina agintariak ez du kopuruez xehetasunik eman.
Egun, AEBekin batera, Txina da berotegi gas gehien isurtzen duen herrialdea, eta, joera horren jakitun, Xi Jinping presidenteak berretsi egin du 2060rako karbono neutraltasuna lortzeko helburua: «Konfiantza dut mundu mailako klimaren erronkak gainditu egingo ditugula, gure zereginetan eta helburuetan elkartu egiten bagara».
Brasilek ere jakinarazi du karbono neutraltasuna lortzeko asmoa duela, bere kasuan 2050erako; hain justu, Europako Batasunak bere buruari finkatu dion helburua da, Europako Batzordeak atzo jakinarazi baitzuen 2030erako %55 murriztuko dituztela isurketak, eta mendearen erdirako lortu nahi dutela karbono neutraltasuna.
Horri begira, gaurko goi bileran, Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak dei egin die gainontzeko herrialdeei erabaki bera hartzera: «Europak karbono neutroa den lehen kontinentea izan nahi du. Baina, planeta salbatzeko, mundua behar dugu. Ekonomia handi guztiek ardurak beren gain hartzea ezinbestekoa da».
Washingtonen «itzulera»
Asmoez eta helburuez haratago, klimari buruzko goi bilerak agerian utzi du Bidenen legealdirako asmoa: AEBak klima larrialdiaren kontrako borrokaren liderrak bilakatu behar direla berriz ere.
Donald Trumpen agintaldiak rol hori kendu zion bere herrialdeari, besteak beste, Parisko Hitzarmenetik atera zituelako. Egungo presidenteak, ordea, horretara itzultzeko asmoaren berri eman zuen kargua hartu eta berehala, iragan urtarrilean, eta beste hainbat neurri hartzeko konpromisoa hartu du harrez geroztik, tartean gaur jakinarazitakoa.
Washingtonen aliatuek jarrera aldaketa hori eskertu dute, Angela Merkel Alemaniako kantzilerraren arabera, Bidenek helburuetara «itzuli» eta «nazioarteko komunitateari mezu argi bat» bidali diolako.
Nazioarteko hurrengo hitzordu garrantzitsua COP26 bilkura izango da, aurten Glasgown (Eskozia) azaroaren 1etik 12ra egingo dutena. Iragan urtekoan, munduko herrialdeak ez ziren gai izan adostasun handirik erdiesteko, eta, horren ondorioz, klima larrialdiri aurre egiteko neurri eraginkorrik hartu gabe joango ziren etxera negoziatzaileak.
Egunotako goi bileran Bidenek helarazitako mezuek, ordea, itxaropen puntu bat sorrarazi dute aurtengo bilkurarako. AEBetako presidentea egoeraren larritasunaz aritu da, eta berehala ekiteko beharraz ohartarazi du: «Zientziak dioena ukaezina da, eta ekintzarik ezaren kostuak handitu besterik ez dira egiten».
Halere, John Kerry AEBen Klimarako mandatari bereziak aitortu bezala, laguntzarik gabe, gobernuak ez dira beharrezko aldaketetarako inbertsioak lortzeko gai izango. «Azken finean, gobernuek, nazioarteko finantza erakundeek eta kapitala helarazten duten hornitzaile pribatuek elkarrekin lan egin beharko dute, eta horren araberakoa izango da arrakasta».
Klima aldaketagatik, 21,5 milioi errefuxiatu urtero
Azken hamarkadan, urtero 21,5 milioi lagunek beren etxeetatik alde egin behar izan dute klima aldaketaren ondorioz, UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren arabera. Gerrek eragiten dituzten iheslari kopuruaren bikoitza da.
«Errefuxiatuak, barne desplazatuak eta aberririk gabekoak dira klima aldaketaren lehen lerroan daudenak», zehaztu du UNHCRk ohar baten bidez, Lurraren Egunaren harira. Egun, mila milioi lagun baino gehiago bizi dira fenomeno klimatikoekin zerikusia duten arriskuak dituzten herrialdeetan, eta, ezer gertatuz gero, bere onera itzultzeko aukera gutxi izango lituzkete.
Ez hori bakarrik: Nazio Batuen Erakundearen agentziaren arabera, klima aldaketak pobrezia, segurtasunik eza eta ur eta beste hainbat baliabideren falta okertzen du. |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196632/65-urteko-txirrindulari-bat-hil-da-aiako-harriko-basoan.htm | Gizartea | 65 urteko txirrindulari bat hil da Aiako Harriko basoan | Konorterik gabe topatu du mendizale batek, Aiako Harriko basoan. SOS Deietara deitu du, baina ezin izan dute ezer egin. | 65 urteko txirrindulari bat hil da Aiako Harriko basoan. Konorterik gabe topatu du mendizale batek, Aiako Harriko basoan. SOS Deietara deitu du, baina ezin izan dute ezer egin. | 65 urteko gizonezko bat hil da Aiako Harriko basoan (Irun, Gipuzkoa). Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, 10:00 aldera SOS Deiak 112 telefonora deitu du basoan oinez zihoan pertsona batek, bizikleta baten alboan gizonezko bat lurrean konorterik gabe zegoela jakinarazteko.
Larrialdi zerbitzuak berehala bertaratu dira, baina ezin izan dute ezer egin gizona bere onera ekartzeko. Suhiltzaileek beilatokiko zerbitzuak irits zitezkeen tokiraino eraman dute hilotza, eta handik Donostiako Auzitegi Medikuntzako Erakundera eraman dute. |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196633/gasteizko-mercedesek-jakinarazi-du-750-langile-kontratatuko-dituela.htm | Ekonomia | Gasteizko Mercedesek jakinarazi du 750 langile kontratatuko dituela | Urteko ekoizpena aurreikusitakoa baino 8.600 auto gehiagok osatuko dute, 148.600 ibilgailutara iritsi arte | Gasteizko Mercedesek jakinarazi du 750 langile kontratatuko dituela. Urteko ekoizpena aurreikusitakoa baino 8.600 auto gehiagok osatuko dute, 148.600 ibilgailutara iritsi arte | ELA sindikatuak ezagutzera eman du Mercedes Benz konpainiaren zuzendaritzak «albiste onak» eman dizkiola langile batzordeari: Alemaniako autogileak ekoizpena handituko du Gasteizko fabrikan 2021. urterako, eta langile gehiago hartuko ditu. Hain zuzen, aurreikusitakoa baino 8.600 ibilgailu gehiago egingo ditu aurten, 148.600 autoren ekoizpena lortu arte, eta, horretarako, 750 behargin kontratatuko ditu.
Ekainaren 14an hasiko dira nabaritzen ekoizpen helburu berriaren ondorioak. Txanda murriztuak albo batera utzi, eta ohiko txandatan ariko dira beharginak berriro. Abuztuaren 2tik 22ra hartuko dituzte oporrak langileek, eta uztailaren 5etik irailaren 19ra astebeteko oporraldia hartu ahal izango dute, era berean.
Zuzendaritzak batzordeari azaldu dio beste 750 langile beharko dituela; batetik, txanda murriztuak ohiko txanda bihurtzeko: 400 bat langile beharko dira horretarako; eta, bestetik, 350 kontratazio gehiago egin beharko ditu oporrak egin daitezen. Enpresak jakinarazpen ofiziala helaraziko die langile guztiei, beharginen senitartekoek izena eman ahal izateko langile hautagai gisa. ELAk dio «albiste onak» direla, «langile ohiek lanera itzultzeko aukera izango dutelako». |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196634/sindikatuek-laquoerantzun-zabalazraquo-hitz-egin-dute-jaurlaritzak-asko-txikitu-ditu-datuak.htm | Ekonomia | Sindikatuek «erantzun zabalaz» hitz egin dute; Jaurlaritzak asko txikitu ditu datuak | Gutxieneko zerbitzuen ondorioz «milaka langileri greba eskubidea ukatzea» leporatu diote sindikatuek Jaurlaritzari. | Sindikatuek «erantzun zabalaz» hitz egin dute; Jaurlaritzak asko txikitu ditu datuak. Gutxieneko zerbitzuen ondorioz «milaka langileri greba eskubidea ukatzea» leporatu diote sindikatuek Jaurlaritzari. | Ohiko kopuru gerra Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako sektore publikoaren grebaren balorazioan. «Oso erantzun zabala» izan da sindikatu deitzaileen arabera —ELA, LAB, CCOO, SATSE, ESK eta Steilas—, baina datu gutxi eman dituzte. Horien artean, hezkuntzan %55ek bat egin dutela greba deialdiarekin, eta herenek justizia arloan.
Datu horiek ez datoz bat Olatz Garamendi Eusko Jaurlaritzako Gobernantza Publiko eta Autogobernuko sailburuak emandakoekin. Haren arabera, hezkuntzan, langileen % 29,4k egin dute bat lanuztearekin, eta justizian, berriz, % 2,84k.
Beste arloetan ere grebak erantzun txikia izan duela zabaldu du Garamendik: administrazio orokorrean, langileen %16,4k egin dute greba, eta %15,52k Lanbiden. Osakidetzan, are txikiagoa izan da erantzuna, %2,87koa. Hori bai, desberdintasunak daude kategorien arabera. Adibidez, erizainen artean %2,66k egin dute greba; medikuen %1,13k; eta gainerakoetan, %4,58k. Garamendi sailburuak nabarmendu du osasun zentro guztiak irekita daudela. «Herritarrei arreta normal ematen ari gara, eta, batez ere, COVID-19rekin lotuta dauden zerbitzu eta arreta guztiak eskaintzen ari gara», esan du.
Osakidetzako datuak gutxieneko zerbitzu oso handien ondorio direla erantzun diote sindikatuek, eta Jaurlaritzari egotzi diote «milaka langileri greba eskubidea ukatzea».
Haien datuen arabera, udalik handienetan, langileen erdiek baino gehiagok greba egin dute. Horien artean nabarmendu dituzte Bilbo, Donostia eta Gasteiz hiriburuak; Amurrio eta Laudio Araban; Basauri, Durango eta Sestao Bizkaian; eta Beasain, Bergara, Errenteria, Hernani eta Ordizia Gipuzkoan. |
2021-4-22 | https://www.berria.eus/albisteak/196635/otxandioko-udalak-herrian-baheketa-bat-egin-dadila-eskatu-dio-jaurlaritzari.htm | Gizartea | Otxandioko Udalak herrian baheketa bat egin dadila eskatu dio Jaurlaritzari | Kezkak harturik, udalak adierazi du egoera epidemiologikoa «kontroletik kanpo» dagoela herrian. 100.000 biztanleko intzidentzia tasa metatua 3.000tik gorakoa da. | Otxandioko Udalak herrian baheketa bat egin dadila eskatu dio Jaurlaritzari. Kezkak harturik, udalak adierazi du egoera epidemiologikoa «kontroletik kanpo» dagoela herrian. 100.000 biztanleko intzidentzia tasa metatua 3.000tik gorakoa da. | Birusaren transmisioari buruzko datuek agerian uzten dutenez, kutsatzeen goraldia nabarmena da Otxandion (Bizkaia): azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko 3.026 pertsonari atzeman diete COVID-19a. Ohar baten bidez, herrian baheketa bat egin dadila eskatu dio udalak Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari.
Otxandioko Udalak azaldu duenez, ez da Osasun Sailari neurriak hartzeko galdegiten dioten estreinako aldia. Kutsatzea Aste Santua igaro eta hamabost egunera hasi zen larriagotzen, «kontrolik gabe». Ordutik, gaur argitaratutako oharra barne, udalak beste hirutan eskatu dio Jaurlaritzari neurriak ezartzeko eta «egoera sakonki aztertzeko». |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.