date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-4-30 | https://www.berria.eus/albisteak/197049/laudioko-ikastolak-2021eko-araba-euskaraz-en-kanta-eta-bideoklipa-aurkeztu-ditu.htm | Gizartea | Laudioko ikastolak 2021eko Araba Euskaraz-en kanta eta bideoklipa aurkeztu ditu | Izar Mendiguren bertsolariak sortu ditu hitzak, eta Egoitz Uriartek, berriz, musika. Zabal bideak da aurtengo leloa. Bosgarren aldiz egingo dute Arabako ikastolen aldeko festa Laudion. | Laudioko ikastolak 2021eko Araba Euskaraz-en kanta eta bideoklipa aurkeztu ditu. Izar Mendiguren bertsolariak sortu ditu hitzak, eta Egoitz Uriartek, berriz, musika. Zabal bideak da aurtengo leloa. Bosgarren aldiz egingo dute Arabako ikastolen aldeko festa Laudion. | Aurtengo Araba Euskaraz festak badu musika: kantua eta bideoklipa aurkeztu dituzte gaur. Laudioko ikastolak antolatu du aurtengoa, eta hango lau ikasle ohi elkartu dira kanta eta bideoa sortzeko: Izar Mendigurenek sortu ditu hitzak, Egoitz Uriartek musika, Txabi Alvaradok bideoa, eta Ainhize Solaunek koreografia. Hainbat musikarirekin batera bilakatu dute Zabal bideak leloa kantu.
Bosgarren aldiz antolatu du Laudioko ikastolak Araba Euskaraz. 1983an izan zen lehendabiziko aldia; 1993. eta 2000. urteetan errepikatu zuten, eta 2011n egin zuten azkenekoz, duela hamar urte. Araban bagare abestu eta dantzatu zuten orduan, eta Zabal bideak, berriz, aurten.
«Egun bizi dugun egoeran, asko dira berriz zabaldu beharreko bide eta leihoak; itxaropenari, ilusioari, parte hartzeari, naturari, eraldaketari, berdintasunari, euskarari, talde lanari, elkarlanari, laudioarrei, hezkuntza eredu berriari, aniztasunari, jolas libreari, auzolanari...», azaldu du Jon Bengoetxea ikastolako zuzendariak.
Aiara Murga Laudioko ikastolako lehendakariak «hezkuntza komunitate osoaren parte hartzea» eskertu du. Arratsaldean aurkeztu dute bideoa, ikastolako frontoian, komunitatearen aurrean. |
2021-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/197083/labek-eta-andreina-jolin-taldeak-quilapayunen-abestiaren-herria-batua-inoiz-ez-garaitua-euskarazko-bertsioa-egin-dute.htm | Ekonomia | LABek eta Andreina Jolin taldeak Quilapayunen abestiaren 'Herria, batua, inoiz ez garaitua' euskarazko bertsioa egin dute | LAB sindikatuak euskaratu du Txileko musika taldearen letra, eta abestia eskatu dio Iruñeko musika taldeari Maiatzaren Lehenerako, "emakume doinua paratzeko". | LABek eta Andreina Jolin taldeak Quilapayunen abestiaren 'Herria, batua, inoiz ez garaitua' euskarazko bertsioa egin dute. LAB sindikatuak euskaratu du Txileko musika taldearen letra, eta abestia eskatu dio Iruñeko musika taldeari Maiatzaren Lehenerako, "emakume doinua paratzeko". | Maiatzaren Lehenerako, LAB sindikatuak Quilapayun Txileko musika taldearen 1973ko El pueblo unido jamás será vencido abestia euskaratu du, eta horren bertsio bat egiteko eskatu dio Andreina Jolin Iruñeko musika taldeari. Sare sozialetan arrakasta handia izan du. Herria, batua, inoiz ez garaitua du izenburu euskarazko bertsioak, eta ordu gutxi batzuetan 6.000tik gora ikustaldi izan ditu Youtuben.
1973ko irailaren 11n eman zuen Augusto Pinochet diktadoreak Salvador Allenderen agintaldia eten zuen estatu kolpea. "Txileko kantak aipatzen duen 'herria' ez da, noski, Euskal Herria; 1973. urtea 2021a ez den bezalaxe. Hartara, kantuak Txileko lurrak aipatzen dituen tokian euskal lurraldeei egin zaie erreferentzia. Eta batean zein bertzean, herriaren batasun gogoa aldarrikatzen du kantak, ikuspegi itxaropentsu, garaipenezko eta, agian, xaloegi batekin", azaldu du LABek.
Horrekin batera, gogoratu du borrokarako kantu bat dela, "iraultzaileak martxan jarri nahi dituena; langileak adorez, maitasunez eta elkartasunez bete nahi dituena". LABek pentsatu du kantu horren euskarazko bertsioak bazuela tokia langile klasearen batasunaren aldeko eta Euskal Herriaren batasunaren aldeko borroken kantutegian, edonork edonon edonoiz erabil dezan. Euskarazko hitzek honela diote:
Zutik, kanta, garaitzera goaz. Hemen dira batasun banderak. Ta zu, zatoz, gurekin batera, ikusiko kantua ta indarrak loratzen. Gorri da ekiaren goiza, igarri du datorren bizitza.
Zutik, altxa, herria aurrera. Hobea da iritsiko dena, gure poza konkistatua da ta mila ahots oldartuko dira, ozen erran dute askatasun kanta, laster dator gure garaipena.
Ta oraintxe herriak, borrokan altxatuak, garrasi egin du: “Aurrera, eta batu!”.
Herria, batua, inoiz ez garaitua. [BIS]
Herria ari da batasuna sortzen nafar baratzetik ipar trenbidera, sortaldeko borda argitsutik sartaldeko fabrika ilunera, lanean gabiltza, herria badabil, pausoz pauso geroa du ekarri.
Zutik, altxa, herria aurrera. Borroka da guztion egia. Harrizkoa, langile multzoa, justizia da bere animoa. Adore, maitasun ta elkartasunez hemen zaude, borrokan bidaide.
Ta oraintxe herriak, borrokan altxatuak, garrasi egin du: “Aurrera, eta batu!”.
Herria, batua, inoiz ez garaitua. [BIS] |
2021-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/197084/langileak-kalera-atera-dira-hiriburuetan-eta-eskualde-buruetan-aldaketa-eske.htm | Ekonomia | Langileak kalera atera dira hiriburuetan eta eskualde buruetan, «aldaketa» eske | Garbiñe Aranburu LABeko idazkari nagusiak greba orokor baten beharra aldarrikatu du. Beste sindikatuei egingo die deia. Udazkenerako izan daiteke. Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusiak «axola duten» auziak Euskal Herrian tratatzeko eskubidea aldarrikatu du, eta horretarako mahaiak behar direla. UGT eta CCOO Iruñean elkarrekin atera dira kalera. | Langileak kalera atera dira hiriburuetan eta eskualde buruetan, «aldaketa» eske. Garbiñe Aranburu LABeko idazkari nagusiak greba orokor baten beharra aldarrikatu du. Beste sindikatuei egingo die deia. Udazkenerako izan daiteke. Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusiak «axola duten» auziak Euskal Herrian tratatzeko eskubidea aldarrikatu du, eta horretarako mahaiak behar direla. UGT eta CCOO Iruñean elkarrekin atera dira kalera. | Euskal Herriko hiri nagusietan, langileak kalera atera dira gaur Maiatzaren Leheneko deialdiei jarraituz. Mobilizazio goiztiarrenetako bat Baionakoa izan da. Azken bi urteetan bezala, Maiatzaren 1erako mobilizazio deialdi bateratua egin dute Lapurdiko hiriburuan. CGT, SNUIPP eta LAB sindikatuez gain, Gazte Ekintza kolektibo sortu berria, EBA Egiazko Berdintasunaren Alde, Etorkinekin kolektiboa, Bizi, eta Baionako antzokia okupatu duten kultur eragileak batu dira deialdira. «Atzoko, gaurko eta biharko» langileen batasunera deitu dute, «mundu justu, garbi, sozial, solidario, berdinzale eta feminista» baten alde. Manifestazioa 11:00etan hasi da, Baionako Lan Burtsan.
Ezinbestekoa da gure eskubideen alde borrokatzea leloa du Baionako pankarta nagusiak. Horrekin batera, baina, migratzaileak, feministak eta ospitaleetako langileak euren pankartekin atera dira. Antton Hariñordoki Bizi mugimenduko kideak aberastasunen metatzea salatu du. Kulturgintzako langileek ere bat egin dute protestarekin. Gazteak ere presente izan dira. Elixabet Etxandi GKSko kideak azaldu du Baionan eta Maulen egin dutela bat deialdiarekin, eta Maiatzaren 1ak historikoki langile antolakuntzan izan duen garrantzia azpimarratu du.
Baionako manifestazioan, arrautzak jaurti eta margoketak egin dituzte manifestazioaren ibilbidean zeuden banketxeei eta zenbait bidaia agentziaren egoitzei.
Hegoaldean, zatituta eta sakabanatuta
Batasun deiadarrik ez da, ordea, Hego Euskal Herrian, eta, zatituta mobilizatzeaz gain, sakabanatuta ere atera beharko dute langileek kalera. Eusko Jaurlaritzak manifestazio eskubidea mugatu du koronabirusaren kontrako neurrien artean. Hegoaldeko lau hiriburuetara deituak zituen langileak ELAk, eta eta CCOOk auzitara jo zuten, baina EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzi du Jaurlaritzaren debekua proportzionala dela eta ez duela urratzen oinarrizko eskubiderik. Epaileak dio mobilizazioetan parte hartzea ez dela jarduera profesional bat, eta, beraz, ez dela sartzen gobernuaren salbuespenetan.
Ondorioz, itxiera perimetrala ezingo dute hautsi gaur langileek mobilizazio nagusietan parte hartzeko. ELAk Gasteizen, Iruñean eta Donostian 11:00etan manifestatzera deitu ditu afiliatuak; Bilbon, 11:30ean. Aldaketa garaia da! izango du lelo ELAk. Amaia Muñoa ELAko idazkari nagusi albokoak aurkezpenean esan zuenez, pandemiak inoiz baino ageriago utzi du eraldaketarako premia, milaka lagunen osasuna eta egoera ekonomikoa mehatxupean baitago —bereziki, emakumeena—, eta gizarte desberdintasunak areagotzeko bidean dira.
LABek, berriz, Baionakora ez ezik, beste 25 manifestaziotara ere deitu ditu, eskualde buru bakoitzean batera, Aldaketa da aukera. Zaintza, lana, bizitza, herria lelopean. Garbiñe Aranburuk aurkezpenean azaldu zuen sindikatuak «norabide aldaketa» bat eragin nahi duela mobilizazioekin. Politika sozialetan eta ekonomikoetan egin beharreko aldaketa da, eta indar sindikala da hura behartzeko bideetako bat. Hain zuzen, Aranburuk gaur Bilbon egin duten manifestazioan esan du greba orokor baten beharra dagoela, eta beste sindikatuei egingo die deia. Baliteke udazkenerako izatea.
Iruñean, UGT eta CCOO elkarrekin manifestatu dira Betetzeko ordua da lelopean. Foruzainak izan dituzte bi sindikatu horiek aurrean eta atzean, ez Espainiako Polizia, beste sindikatuekin ohikoa izaten den moduan. Txetxu Rodríguez Nafarroako CCOOko idazkari nagusiak, aurten kalea berreskuratzea lortu dutela esan ondoren, ideia bat azpimarratu du: ordua dela langileekiko zorra ordaintzeko, 2013ko lan erreforma indargabetzeko, ultraktibitatea kentzeko, babes soziala indartzeko...
Manifestazioa hasi aurretik, han ikusi dituzte PSNko eledun Ramon Alzorriz eta Nafarroako Gobernuko presidenteorde Javier Remirez. Manifestazio amaieran, Itziar Perez eta Carmen Uriz, osasun arloko eta funtsezko langileen izenean, pandemian egindakoa gogoan mintzatu dira. Hasiera amesgaiztoa izan zela eta oztopoak gaindituz joan direla adierazi dute, «eskuina kaosa sortzen saiatzen ari zen bitartean». |
2021-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/197085/bertze-929-kasu-zenbatu-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Bertze 929 kasu zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian | Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak jakinarazi dutenez, 14.247 test egin zituzten atzo, eta horietatik %6,5ek eman dute positibo. | Bertze 929 kasu zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak jakinarazi dutenez, 14.247 test egin zituzten atzo, eta horietatik %6,5ek eman dute positibo. | Koronabirus kasuek hein bat beheiti egin zuten atzo, baina ez anitz: herenegungo 953 kasu positiboen aldean, 929 atzeman zituzten atzo Hego Euskal Herrian egindako probetan. Orotara 14.247 test egin zituzten atzo, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak jakinarazi dutenez, eta horietatik %6,5ek eman zuten positibo —OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurritea kontrolpean edukitzeko jarritako %5eko langaren gainetik oraindik, beraz—.
Lurraldeka, Bizkaian atzeman zuten kasu gehien: 400. Gipuzkoan 281 positibo detektatu dituzte, Nafarroan 160, eta, Araban, 78.
Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, 229 lagun daude gaur egun Hego Euskal Herriko ZIUetan, larri: atzo baino bat gehiago. Gaur, gainera, bertze 105 lagun ospitaleratu dituztela jakinarazi du Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. Nafarroan emakume bat zendu zen atzo, halaber, koronabirusaren ondorioz: 87 urte zituen.
Txertaketaren datu eguneratuak ere eman ditu Nafarroak, bertzalde: koronabirusaren aurkako 4.787 txerto dosi jarri zituzten Nafarroan atzo, eta horietatik 2.101 bigarren dosiak ziren. Lurralde horretan guztira 245.637 txerto jarri dituzte dagoeneko, eta 73.261 lagunek hartu dituzte txertoaren bi dosiak.
Txertaketa «masiboak»
Asteburuan txertaketa «masiboei» ekinen diete, eta, horretarako, hainbat areto handi dauzkate prestatuta: Nafarroan, NUPen, Foremen eta Maristen kolegio zaharrean eginen dituzte txertaketak Iruñean; Tuteran, Jesuiten kolegioan; eta, Lizarran, Garcia Orkoien ospitalean. Bizkaian, Bilboko Casilla pabiloian eta Barakaldoko BEC erakustazokan jarriko dituzte txertoak. |
2021-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/197086/sindikatu-eta-eragileen-deialdi-bateratuak-langileen-eskubideen-alde-egin-du-baionan.htm | Ekonomia | Sindikatu eta eragileen deialdi bateratuak langileen eskubideen alde egin du Baionan | Deialdi bateratua egin dute hainbat sindikatu eta eragilek Lapurdiko hiriburuan. Kulturgileak ere batu dira, beren sektorea urritik hetsita dagoela salatzeko. | Sindikatu eta eragileen deialdi bateratuak langileen eskubideen alde egin du Baionan. Deialdi bateratua egin dute hainbat sindikatu eta eragilek Lapurdiko hiriburuan. Kulturgileak ere batu dira, beren sektorea urritik hetsita dagoela salatzeko. | Ehunka lagun bildu dira goizean Baionan, langileen eskubideen defentsan. CGT, SNUIPP eta LAB sindikatuez gain, Gazte Ekintza kolektibo sortu berria, EBA Egiazko Berdintasunaren Alde, Etorkinekin kolektiboa, Bizi, eta Baionako antzokia okupatu duten kultur eragileak batu dira deialdira. «Atzoko, gaurko eta biharko» langileen batasunera deitu dute, «mundu justu, garbi, sozial, solidario, berdinzale eta feminista» baten alde. 11:00etan abiatu da manifestazioa, lan burtsatik, eta, 10:30ean, Bizi kolektiboak «aberatsen manifestazio» ironikoa ere egin du, aberastasunen metaketa salatzeko. Maulen ere egin dute manifestazio bat.
→ Irakurri gehiago: LABek greba orokor bat egiteko prest dagoela esan du, eta ELAk «eskubide gehiago eta murrizketa gutxiago» aldarrikatu ditu
Iaz, konfinamendu betean egin zuten Maiatzaren 1a, eta balkoietan zintzilikatu zituzten aldarriak. Aurten, berriz atera dira karrikara, eta iragan urtearen bilana egin dute antolatzaileek. Argitxu Dufau LABeko kideak honela adierazi du: «Elkarlanean mobilizatu gara, baina beti ber borrokak defenditzen ditugu. Aurten bereziki zaindu nahi ditugu gazteak, aurre egin behar diotelako prekaritateari. Ekologia ere zaindu nahi dugu, sistema kapitalistak gure amalurra suntsitzen duelako». Salatu du azken hamarkadetan zerbitzu publikoak «suntstiu» dituztela Frantziako agintariek, eta, haren ustez, krisi sanitarioak agerian utzi du «sistema kapitalista bukatu behar» dela. Elise Dillet Biziko kideak sindikatu eta eragileen irakurketa bateratuan ere azpimarratu du krisi sanitarioaren garaian «kapitala azkarki emendatu» dela. Aberastasunen metaketa «guti batzuen esku» geratzen dela salatu dute.
Gazte Ekintza kolektibo sortu berria deialdi bateratuaren parte izan da. Kolektiboko kidea da Mathilde —ez du abizenik eman nahi izan—, 21 urte ditu, eta gazteen egoeraz aritu da. «Zapalkuntza mota oro desagerrarazi nahi dugu, eta horretarako atera gara kalera. Gazteok krisi sanitarioak sortu krisi sozioekonomikoa pairatuko dugu, eta gure eskubideen defentsan borrokatu beharko dugu».
Manifestazioan, bestalde, hainbat gaztek banketxeak, asurantza etxeak, etxe agentziak eta bidaia agentziak izan dituzte jomugan. Tindaketak egin dituzte horien aitzindegietan, «langileon etsaia» eta «lan gutiago orgasmo gehiago» gisako mezuak idatziz. Pinturaz beteriko arrautzak ere jaurti dituzte.
Mugimendu feminista ere elkartu da protestara. Oriane Aiestaran Itaiako kidea honela mintzatu da: «Sektore feminizatuek gogorki pairatu dute krisia, batez ere zaintza lanetan ari direnek. Gure lana da ikusgarritasuna kentzen zaien langile horiei ahotsa ematea». Manifestazio bukaeran, abesbatza feministak hainbat kantu eman ditu, kultur arloko langileekin batera.
Kultura ere kalean
Urritik hetsirik dago kultur arloa, eta artistak ere karrikara atera dira. Baionako antzokia okupatu dute azken asteetan. Baionako antzokian elkartu dira goizean, eta manifestaziora batu dira, musikan arituz ibilbidean zehar. Kultur arloko langileek gogorki salatu dute langabeziaren erreforma, sektorea are prekarioago eginen baitu, haien erranetan.
→ Irakurri gehiago: Iruñean, UGT eta CCOO elkarrekin manifestatu dira Betetzeko ordua da lelopean |
2021-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/197087/langileei-zor-zaiena-ordainarazteko-garaia-dela-aldarrikatu-dute-ccook-eta-ugtk.htm | Ekonomia | Langileei zor zaiena ordainarazteko garaia dela aldarrikatu dute CCOOk eta UGTk | Iruñean egindako manifestazioan, Rajoyren agintaldietako ondarea «ahanzturara» bidali behar dela aldarrikatu du: besteak beste, lan eta pentsio erreformak indargabetu behar direla. | Langileei zor zaiena ordainarazteko garaia dela aldarrikatu dute CCOOk eta UGTk. Iruñean egindako manifestazioan, Rajoyren agintaldietako ondarea «ahanzturara» bidali behar dela aldarrikatu du: besteak beste, lan eta pentsio erreformak indargabetu behar direla. | Iaz, konfinamendutik apurka ateratzeko lehen fasean etorri zen Maiatzaren Lehena eta hura gogoan esan ditu lehen hitzak Txetxu Rodriguez CCOOko idazkari nagusiak: «Kalea berreskuratu dugu berriz». Pandemian langileek egindako lana eta esfortzua gogoan izan zuten bi sindikatuek euren mezuetan, batik bat osasun arloko, zahar etxeetako eta oro har funtsezko jardueretan izan diren langileena. Gehienbat emakumeak izan direla oroitarazi dute.
Manifestazioa 12:00etan irten da Iruñeko Merindadeen plazatik. Erritmo motelean atera dira, une horretan ELAk Sarasaten bere ekitaldi nagusia zuelako eta aldi berean bat ez egiteko. Ehunka lagun elkartu dira, eta bi sindikatuen afixa eta kartelak nonahi ikus zitezkeen kolore gorriz eta morez. Manifestazioaren atzealdean batukada bat zihoan, eta haren erritmoek entzun dira Sarasaterako bidean.
Funtsezko langileen testigantza
Oholtza xumea foruen monumentuaren aurrean zuten jarria. Han, lehenik, Itziar Perezek eta Carmen Urizek osasun arloko eta funtsezko langileen izenean hitz egin dute. Perezen arabera, gainerako sektoretako beharginen aldean, osasun langileak ohituta daude gaixoekin aritzera, baina pandemiaren hasieran guztiek «ziurgabetasuna, harridura, asaldura» sentitu zuten. «Ez genekien zeren aurrean geunden». Ondoren, «kezka eta gero eta beldur handiagoa» etorri ziren, «erronkari bakarrik aurre egitearen sentsazioa» eta birusa «etxera eramango ote genuen izua».
«Gaixoekin lan egiten genuenontzat benetako amesgaiztoa izan zen, eta zenbaitetan errealitate egin zen amesgaiztoa». Material faltagatik eta gertukoenen besarkadak jaso ezinagatik, hasierako uneak gogorrak eta oso zaurgarriak izan zirela baina aurrera jo zutela nabarmendu dute, eta oztopoak gaindituz joan direla apurka, gaixoen, egoiliarren eta oro har herritarren zerbitzuan. «Elkartasuna eta ardura nagusitu ziren, eta, oztopoak gainditu ahala, ikusi genuenean sufrimenduak fruituak ematen zituela eta pandemiak min egin arren ez zuela lortuko gu garaitzea, pozik geratu gara».
→ Irakurri gehiago: LABek greba orokor bat egiteko prest dagoela esan du, eta ELAk «eskubide gehiago eta murrizketa gutxiago» aldarrikatu ditu
Bi sindikatuen mezuak
Ondoren, bere mezuan, Txetxu Rodriguez Nafarroako CCOOko idazkari nagusiak nabarmendu du garaia dela langileei egindako esfortzu hori ordainarazteko. Horretarako Rajoyren agintaldietako ondarea «ahanzturara» bidali behar dela nabarmendu du: besteak beste, 2012ko lan erreforma eta 2013ko pentsio erreforma indargabetu behar direla aldarrikatu du. Gainera, galdegin du lanbidearteko gutxieneko soldata igotzea, negoziazio kolektiboan ultraaktibitatea eta sektoreko itunetan gutxieneko erreferentziak berreskuratzea, azpikontratak erregulatzea eta lan munduan hitzemandakoa betetzen dela kontrolatzea. «Atzoko txaloak modu eraginkorrean aitortu behar ditugu».
Antzeko mezua eman du Jesus Santos Nafarroako UGTko idazkari nagusiak. Funtsezko jardueretako langileei esker ona adierazi die. Santosen arabera, txaloen garaia amaitu da, eta lan baldintzak duinduz eta segurtasuna emanez adierazi behar da esker on hori. Negoziazio kolektiboan berdinen arteko oreka berreskuratzea eta «patronalak bahitua egoteari uztea» exijitu du, eta horretarako lan erreforma indargabetu behar dela erantsi. Santosek publikoki aitortu nahi izan du, halaber, Nafarroako Gobernuak eta Espainiakoak nola egin dioten aurre pandemiari. «Okerren geundenean, PPren gobernuak lan erreformarekin eman zigun labankadaren aldean, babes soziala ezarri dute: hor dago aldea».
Hala ere, egoera kezkagarria dela uste dute bi sindikatuek, eta aldarrikatu dute oraingo krisiaren aterabideak aurrekoaren diferentea izan beharko duela. Nafarroan enplegu plan bat behar dela azpimarratu dute.
→ Irakurri gehiago: Sindikatu eta eragileen deialdi bateratuak langileen eskubideen alde egin du Baionan |
2021-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/197088/greba-orokorra-eta-ezkerreko-atea-sistema-aldaketarako.htm | Ekonomia | Greba orokorra eta «ezkerreko atea», sistema aldaketarako | LABek greba orokor bat egiteko prest dagoela esan du Maiatzaren Lehenean, eta ELAk «eskubide gehiago eta murrizketa gutxiago» aldarrikatu ditu krisitik ateratzeko | Greba orokorra eta «ezkerreko atea», sistema aldaketarako. LABek greba orokor bat egiteko prest dagoela esan du Maiatzaren Lehenean, eta ELAk «eskubide gehiago eta murrizketa gutxiago» aldarrikatu ditu krisitik ateratzeko | Sindikatu abertzaleek hainbat manifestazio deitu dituzte Miatzaren Lehenerako. ELAk bana hegoaldeko lau hiriburuetan; LABek, aldiz, Baiona gehitu dio hiriburuen zerrendari eta baita hainbat udalerri ere. EAEko Auzitegi Nagusiak manifestazioetara joatea itxiera perimetralak hausteko nahikoa arrazoi ez dela ebatzi arren, mobilizazio jendetsuak izan dira. Bi sindikatuetako idazkari nagusiek Bilbon hartu dute hitza, eta biek aldarrikatu dute pandemiak «sistema aldatzeko» premia azaleratu duela.
LABek esana zuen greba dinamika ez zela bukatuko eta mezu argia zabaldu du: «Momentu honek beste greba orokor bat eskatzen du eta LAB greba orokorrerako adostasunak sortzen hasteko prest dago». Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak Bilboko udaletxe parean bota du enbidoa, ikusteke dago zein erantzun jasotzen duten beste eragile, sozial eta politikoengandik. Aranburuk azaldu zuen «pandemiaren ostekoan indartsu sartzeko» litzakeela, eta egungo politika publikoen norabidea aldatzeko. Datak zeintzuk diren ikusita, udazkenerako litzateke deialdia.
LABen ustez, haien jarduna kriminalizatzen saiatu dira azken asteetan, Iruñean atxiloturiko delegatuak dira horren eredu, baina Aranburuk aldarrikatu du ez dituztela «geldituko». Aldaketak lantokietan eta kaleetan borrokatu behar direla esan du, eta mugimendu feministaren, pentsiodunen eta gazteen eskutik jarraituko dutela aurreratu : «Kapitalismoari alternatiba eraikitzea mundu mailako erronka da, baina alternatiba hori herri gisa abiatu behar dugu, herri burujabetza bultzatuz. Aldaketa ezker subiranismotik eta langileen lidergotik bultzatuko da edo ez da izango».
→ Irakurri gehiago: Sindikatu eta eragileen deialdi bateratuak langileen eskubideen alde egin du Baionan
ELAk hegoaldeko lau hiriburuetan antolatu ditu manifestazioak. Mitxel Lakuntza idazkari nagusiak Bilbon hartu du hitza. Jendetza batu da Kale Nagusian, eta itxiera perimetralak ezarritako mugak kontuan hartuta, antolatzaileak pozik egoteko moduan dira. Bere hitzaldian Lakuntzak «aldaketak egiteko» garai dela aldarrikatu du Maiatzaren Lehenean, 2008ko krisiko formulak errepikatu ez daitezen, eta ELAk «ezkerreko atea» joko duela: «Eskubide gehiago, murrizketa gutxiago dioen atea».
Erreforma fiskala ezinbestekoa dela aldarrikatu du, «krisi honen faktura zeinek ordainduko duen baitago jokoan. Gehien dutenek gehiago ordaindu behar dute». Europako funtsak ere aipatu ditu, haien «opakotasuna» eta «isilpekotasuna” salatuz: «Albiste onak balira ez lituzkete ezkutatuko». EAJri eta EH Bilduri duela hilabete eginiko mezu bera bidali die: «Ez gaitzazue Madrilen saldu». Espainiako Gobernuarekin izan daitezkeen sindikatuak bi marra gorri dituela azaldu du: «Batetik ez dugu onartuko eragozpenik gure hitzarmenak bertan, Euskal Herrian, negoziatzeko. Euskal hitzarmenak hobeak badira ez da kasualitatea. Eta, bestetik, kaleratze kolektiboak ditugu, ez da onargarria enpresek jendea hain erraz botatzea».
→ Irakurri gehiago: Iruñean, UGT eta CCOO elkarrekin manifestatu dira Betetzeko ordua da lelopean |
2021-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/197089/eibarrentzat-bizipoza-alavesentzat-kezka.htm | Kirola | Eibarrentzat bizipoza; Alavesentzat, kezka | Eibarrek aise irabazi dio derbia Alavesi, eta irabazi gabeko bolada txar bati amaiera ematea lortu du. Kike Garcia izan da protagonista, hiru golekin. Mailari eusteko lehia are gehiago estutu da. | Eibarrentzat bizipoza; Alavesentzat, kezka. Eibarrek aise irabazi dio derbia Alavesi, eta irabazi gabeko bolada txar bati amaiera ematea lortu du. Kike Garcia izan da protagonista, hiru golekin. Mailari eusteko lehia are gehiago estutu da. | Esperantza da azkena galtzen dena, eta matematikak kontrakoa esan bitartean, Eibarrek sinesten jarraituko du. Sasoiko partidarik borobilena egin zuen du talde armaginak, eta Alavesek, aldiz, txarrena. Markagailuak ez du gezurrik esaten: 3-0 etxeko taldearentzat, nagusitasun osoz. Urtarrillaren 3tik ez zuen partida bat irabazten Eibarrek. Orduan ere Ipuruan izan zen, Granadaren aurka (2-0). Irabazi gabeko hamasei partideko boladari amaiera ematea lortzeaz gain, mailari eusteko helburua bizirik mantentzea lortu dute.
Gipuzkoarren garaipenarekin are gehiago estutu da sailkapenaren beheko aldea, armaginen onurarako eta babazorroen kaltetarako. Eibarrek zuloan jarraitzen du, 26 punturekin, eta laura ditu Elx, Huesca eta Valladolid (bihar jokatuko du), eta haiekin batera, aurreko astera arte hain urruti zegoen salbazioa. Gasteiztarren egoera hobea da, baina ez daude etxafuegoak botatzeko moduan. 31 punturekin, jaitsiera postuetatik puntu bakar batera da Alaves. Lau jardunaldi geratzen dira, eta ezer ere ez dago erabakita. Adi ibili behar.
Egoerak hala behartuta, gogor ekin dio Eibarrek lehiari. Lehen zatian, partidaren jaun eta jabe izan dira gipuzkoarrak. Aurreneko minutuetatik armaginek hain berea duten jokoa egitea lortu dute: goian presionatu, aurkariaren atetik gertu lapurtu, eta area erdiraketaz josi. Jose Luis Mendilibarrek aise irabazi dio arbeleko lehia Javi Callejari. Arabako taldea lo zelairatu da, haizeak nondik jotzen zien ere ez zekiten jokalariek. Etxeko taldearen betiko jokoak ezustean harrapatu dituela ematen zuen. Eibarrek hasiera-hasieratik eraman du berdeguneko nagusitasuna markagailura. Hirugarren minuturako aurretik zen etxeko taldea. Alboko sake bat area barruan sartu, eta jokalari guztien artean Kike Garciari, nori bestela, erori zaio baloia: 1-0. Hain jardunaldi gutxiren faltan, eta gauzak nola dauden ikusita, talde askok abantaila babestea aukeratuko zuketeen, baina Mendilibarren taldea ezberdina da, eta justu kontrakoa egitea erabaki du: bigarrenaren bila joatea. Aldea bikoizteko abaguneak izan ditu. Kike Garcia, Bryan Gil eta Edu Exposito gola egitetik gertu izan dira, baina ez dute baloia Pachecoren ate barrura bidaltzea lortu. Errenta txikiegia zen zelaian ikusi zenerako.
Babazorroak noraezean egon dir lehen zati osoan. Apenas iritsi dira Eibarren area ingurura. 32. minutuan jaurti dute estreinakoz hiru zutoinen artean, Lucas Perezen bitartez. Atsedenaldira gol bateko desabantailarekin bakarrik iristea izan da gasteiztarrentzat albiste on bakarra.
Bigarren zatia hasi bezain pronto lortu du etxeko taldeak partidako bigarren gola. Kike Garciak, berriz ere, bikain baliatu du Edu Expositoren erdiraketa, eta hanka puntarekin Pacheco gainditzea lortu du. Plana ondo ez zihoala ikusita, zuhaitza astindu eta bi aldaketa egin ditu Callejak: Pere Pons eta Luis Rioja zelairatu ditu Pinaren eta Edgarren ordez. Jokalariak bai, baina jokatzeko era ez du aldatu teknikari gasteiztarrak, eta Eibarren nagusitasunak bere horretan jarraitu du. Hori berresteko egin du hirugarrena Kikek, beretzat lehedabizikoa, eta Eibarreko jokalari batek Lehen Mailan sartzen duen aurreneko hat-trick-a. Hirugarren golarekin partidako erritmoa asko jaitsi da. Datorrem jardunaldian, Eibarrek Getaferi egin beharko dio bisita eta Alavesek Levante jasoko du. |
2021-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/197090/azkeneko-agurra-egin-diete-david-beriaini-eta-roberto-fraileri.htm | Gizartea | Azkeneko agurra egin diete David Beriaini eta Roberto Fraileri | Lagunak, senideak, herritarrak eta agintariak ere elkartu dira David Beriainen eta Roberto Fraileren hiletetan. Maria Txibite lehendakaria Artaxoako ekitaldian izan da. | Azkeneko agurra egin diete David Beriaini eta Roberto Fraileri. Lagunak, senideak, herritarrak eta agintariak ere elkartu dira David Beriainen eta Roberto Fraileren hiletetan. Maria Txibite lehendakaria Artaxoako ekitaldian izan da. | Asteartean ezagutu zen Burkina Fason hilak zituztela bi kazetariak, eta ostiralean iritsi ziren gorpuak Madrilera, hegazkin militar batean. Beren sorlekuetara eraman zituzten atzo gauerako, eta azkeneko agurra emateko aukera gaur zuten. Halaxe bildu dira senideak, lagunak eta herritarrak azkeneko hitzordu horretara. Artaxoan (Nafarroa), Beriainen sorlekuan, Urraka Erregina eskolaren patioan egin dute ektialdia. 300 lagun baino gehiago elkartu dira. Haien artean izan da Maria Txibite, Nafarroako Gobernuko lehendakaria.
Dolu egunak izan dira Artaxoan, asteartean albistea baieztatu zenetik. Asteazkenean eskertza ekitaldi bat ere egin zuten eskolan bertan —hango ikaslea izan zen Beriain, eta eskolara joaten ere zen tarteka—. Udalak deituta elkarretaratze bat ere egin zuten. Larunbat goiz honetan, 11:00etan hobiratu dute gorpua. Eta hileta aire librean egin dute, arratsaldean, bederatzi apaizek gidatuta.
Roberto Fraileri Valdespinon (Leon, Espainia) eman diote lur. Atzo egin zuten ekitaldi txiki bat, familiakoek, lagunek eta auzo batzuek. Barakaldon (Bizkaia) jaioa bazen ere, herri horretakoa zuen ama, eta uda asko egin zituen han. Familiak ere han du panteoi bat, eta bertan hobiratu dute.
Bi kazetariek egindako dokumental batzuk emango ditu TVE kateak larunbat gau honetan. |
2021-5-1 | https://www.berria.eus/albisteak/197091/huescaz-urrikaldu-da.htm | Kirola | Huescaz urrikaldu da | Realak galdu egin du El Alcoraz zelaian, partida eskasa jokatuta. Etxekoak nagusi izan dira partidako zatirik handienean, eta Sandrok egin du gola, 87. minutuan. | Huescaz urrikaldu da. Realak galdu egin du El Alcoraz zelaian, partida eskasa jokatuta. Etxekoak nagusi izan dira partidako zatirik handienean, eta Sandrok egin du gola, 87. minutuan. | Futbolak ez du logikaz ulertzen. Bilgarri mediatikoak bat ere ez, eta zelaikoak gutxi. Gaur, itxuraz, partida samurra zuen Realak Huescaren kontra. Espainiarrak mailari eusteko lanetan dira, eta txuri-urdinek denboraldia distiratsu amaitzea dute xede, Europa ligako postuetan. El Alcoraz zelaian, ordea, eztanda egin dute aurreikuspenek: Huescaz urrikaldu da Reala, eta arnasa eman dio, hurkoa bailitzan (1-0).
Realak partida eskasa jokatu du. Huescak lotu egin du, eta lehen zatitik etxeko taldea nagusi izan da. Baloi jabetza kendu dio Realari, eta, halakoetan, sufritu egiten dute donostiarrek. Jokalari kopuru handia kokatu dute zelai erdian, eta horrek Reala oinperatzeko giharra eman die. Lotu egin dituzte txuri-urdinak. Imanol Alguacilenek beren ohiko jokoa antolatzeko lanak izan dituzte. Baloi jabetza gutxiago eduki izanaren ajea izan da hori. Eroso aritu da Huesca, eta ez horrenbeste Reala, nahiz presarik gabe ari zen lehen minutuetan. Denbora sobera zuen. Haatik, estutualdi ederrik eragin dio El Alcorazeko multzoak. Garaipenaren beharraz jakitun, aldez eta moldez saiatu da aurrea hartzen. Sandro Ramirez, Mikel Ricok eta David Ferreirok bideratu dute erasoko jokoa. Batzuetan, buruz egindako erremateekin, urrundik egindako jaurtiketetan bestez, eta tarteka hegaletatik helduta. Aldiz, Realak tantaka batzuetan soilik estutu du Fernandez atezaina. Atsedenaldira heldu aurretik neurketa joan-etorriko bilakatu da.
Abiadura gehixeago behar zuen Realak bigarren zatian, baldin eta abantaila eskuratu nahi bazuen. Hori eskatu du Alex Remiro atezainak aldageletatik itzuli orduko. Egiari zor, metro batzuk aurrera egin du Realak, baina arriskua sortzeko lanak izan ditu. Hargatik, Ander Barrenetxearen txinparta baliatu nahi izan du Imanolek, 57. minutuan. Adnan Januzaj ordeztu du. Partida txarra egin du belgikarrak. Txandaketaz geroztik, presio eginda aurrera egin du Realak. Huescaren areara sarriago urreratu da David Silva sartzeaz bat, baina atera arrimatu gabe. Alderantziz. Huescak lortu du partidako gol bakarra egitea. Sandrok, Realeko jokalari ohiak, falta jaurtiketa bat egin du hegal batetik, eta baloiak sareetarako bidea, Aritzek ukituta. Hala eskuratu dituzte hiru puntuak, eta esku hutsik itzuli dira donostiarrak.
Emaitza horrek bosgarren postuan uzten du Reala, eta hala segiko du beste astebetez, nahiz Betisek eta Vila-realek oraindik jokatu ez. Aldiz, are gehiago estutu du behealdeko lehia. Huescak urrats garrantzitsua egin du, eta hamazazpigarrena da orain, Alavesengandik (16.) puntu bakarrera. |
2021-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/197123/gizalegea-dirulege-bihurtu-genuenekoa.htm | Kultura | Gizalegea dirulege bihurtu genuenekoa | Gizalegea dirulege bihurtu genuenekoa. | Idiota moralak.
Ikusten ari ginenaren harridurak aspaldi bihurtu gintuen harri, erreakzionatzeko gai ez ginela, sinetsi ezinik posible izan daitekeen hainbeste traizio, eskrupulu falta, gezur gaizto, enpatia eza sideral eta behazun moral dirua tarteko. Eta daramagun martxan, ikusiko ditugunak. Hona joan zen asteko hiru albiste Espainiakoak, Madrilekoak zuzen esateko, Madrileko plutokraziarenak hobeto esanda. Bat: bertako bi banku handienen milaka lagun bizitzaren kontainerretara botatzeko erabakia, Caixabankeko Goirigolzarri presidentearen soldata-igoera lizunaren ostean. Bi: futbolaren eskandalua, konbentzituta eskandalu betikoa ez zegoela gainditzerik. Eta hiru, pastelari mistela eransteko: Madril autonomikoko presidentegai Ayusoren dirudunenganako amen-amen miserablea, gosearen ilaretan dauden milaka pertsonei agerikoei eta anonimoei subentzionatuak eta mantenituak deitzen dien bitartean (hozkia ematen du gaur bertan jakingo dugun emaitzan pentsatzeak).
Hori guztia, pandemia ostera ere gorenean dagoenean: izurriteak ekarritako beldurtearen erdian, lizunkeria diruzalea nagusi eta bihotza izozkailuan. Ez dakit pandemiak zerbait irakatsi digun: agian, ez dagoela zertan estresatu, lanak eta itomenak eta diruak ez dutela bizitza oso bat merezi. Zoaz, ordea, hitz goxo horiekin are aberatsagoak izatea beste helbururik ez duten aberatsei.
Norbert Bilbenyk, etikako katedratiko katalanak, El idiota moral izenburua eman zion Hannah Arendten gaizkiaren banalitatea kontzeptuaz idatzi zuen saiakerari. Gaizkiaren eta ongiaren artean bereizten ez dakienari deitzen dio Bilbenyk idiota morala, eta saiakerak totalitarismoaren portaera moralaz badihardu ere, kontzeptua aplikagarria da beste hainbat testuingurutan. Hara nola dirua beste etikarik ez duen neoliberalismoaren saloietan. Balbenyk dio idiota moral asko oso argiak direla. Halatsu dirua egitea beste helbururik ez dutenak: argiak direlako dakite, senez jakin ere, hobe dutela denborarik ez galtzea gaizkiaren eta ongiaren arteko lerdokerietan.
Laissez faire, laissez passer, l´argent va de lui même (utzi egiten, utzi pasatzen, dirua bere bidetik doa) zioten fisiokratek XVIII. mendean. Atzo, kontrolerako aukera guztiak estatuaren esku zeudenean, estatuaren kontrolik gabeko merkatu bat nahi zuten fisiokratek. Gaur, aldiz, estatuek kontrola nahiko balute ere, ez dute jada dirua kontrolatzeko gaitasunik, ez dakidalarik gaitasun falta hori ez ote den bihurtu diruari nahi duena egiten uzteko aitzakia perfektua.
Dirua bere bidetik doa. Erruz konplitzen ari da fisiokraten amets zaharra. Merkatua autonomoa dela sinetsarazi nahi digute. Autonomoa eta anonimoa. Urak errekan behera bezain natural bilatzen du diruak bere bidea. Nork dauka aginpiderik eurian, urte-sasoien erritmoan, naturaren edertasunean?
Behar izanez gero, aginpide hori ere lortuko du. Zein da, ez bada dirua, klima aldaketaren, pandemiaren kontrako txerto-banaketa diskriminatuaren edo basoen hondamendiaren erantzulea?
Merkatuak izen-abizenak ditu. Erantzukizunak ere, horixe: izen-abizenak ditu. Aurpegi jakinak. Baina hasi zaitez haien atzetik...
Hitzek badute txanponen antzik.
Eskuz esku dabiltza sosak, ahoz aho hitzak. Biak dira distiratsuak berritan; erabilerak, ordea, gastatu egiten ditu eta debaluatu. Espekulatu egiten dugu biekin, inflazioa ekarri, aberastu eta pobretu, zigortu eta saritu, maitasuna suspertu eta gorrotoa eragin... Harremanetarako balio dute biek, lagunak egiteko balio dute, baina baita elkar traizionatzeko ere. Saltzeko eta erosteko balio dute biek (jendea, ideiak, botoak...). Hitzek ere, sosek bezala, badakite zikinak izaten. Diruagatik esan ohi da ez duela usainik. Hitzek ere, halaxe. Biek hotsa ateratzen dute, biak entzuten ditugu: bakoitzak bere komunikazio-kodea du. Errespetua omen diogu hitzari (emandako hitzak sakratu fama du behintzat), baina erreberentzia diruari...
Luzaz jardun gaitezke antzekotasunak bilatzen, baina hobe tentuz, zeren hitza eta dirua, elkar hartzen dutenean, bikote maltzurra bihurtzen baitira: hitzaren manipulazioak eta diruaren lilurak bat egin dutenean etorri zaizkio hondamen handienak gizakiari.
Pecunia non olet esaten zuten klasikoek, diruak ez du usainik. Estolderiek usain txarra dute, baina han oretutako diruak, ez. Kristo osteko lehen mendeko Erroman, bainutegietako pixatokietan pixa ikaragarri pilatzen zen bertako asketan, eta larruginak huraxe baliatzen hasi ziren gernua ona delako abereen larrua zurratu eta ontzeko. Vespasiano enperadoreak zerga jarri zion arte bainutegietako pixari. Enperadorearen semeak, mizkina izan nonbait, nazkaz hartu zuen aitaren erabakia. Aitak urrezko moneta bat jarri zion sudurraren parean eta usaintzeko agindu. Semeak «non olet» esan zion. Aitak «pixatik zetorrek» erantzun.
Tximuak gara.
«Diruaren aurrean, denok gara dantza egiten dugun tximu», entzun nion behin arraun-kirolaren inguruko gizon bati telebistan, arraunlari bat traineru-klub batetik beste batera pasatu zelako. Iraindua sentitu nintzen. Pentsatu nahi dut irainduak sentituko zirela entzule arraunlari eta ez arraunlari asko ere. Gizonak eskubide osoa zuen eta du diren eta ez diren tximukeria guztiak egiteko diruaren aurrean, baina ez, inondik ere, tximu deitzeko kameren beste aldean geunden guztioi.
Irakurle, agian, nire erruz, telebistako tximu hura hasi zaizu xuxurlaka zure baitako telebistatik: hik ez al dionk inoiz gezurrik esan Ogasunari, uko egingo al dionk arotzak eskainitako zergarik gabeko ordainketari, ziurta dezakenk ez duala hire interesen alde jokatuko botere-klaseren bat lortzen badunk?
Ustel denak gainerakoak ere ustel direla uste, horra adagio ezagunaren txilin-buelta bat. Ez da inozoa, zera izango da, gizarte oso bat hondoratzen duen pozoia darama-eta miztoan! «Gutxi-askoan denok gara ustelak!», esan ohi dugu. Egia ez bada ere, egiatzat hartzen dugulako edo gezurra izanagatik ere hitzetik hortzera darabilgulako, azkenean irentsi egin dugu ustelkeria simaurra bezala dela ongarri: usteltzen gara, hartzitzen gara, etortzen da udaberria eta usteldutako eta hartzitutako oro berritzen du. Dirua, ordea, nahiz udaberrian zein negu gordinenean, va de lui même pixa-usainik gabe... | |
2021-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/197124/otegi-maiatzaren-lehena-mundua-beste-era-batera-eraikitzeko-aukera-gogora-ekartzera-dator.htm | Politika | Otegi: «Maiatzaren Lehena mundua beste era batera eraikitzeko aukera gogora ekartzera dator» | Maiatzaren lehena aitzakiatzat hartuta, EH Bilduko koordinatzaile nagusiak bideo bat argitaratu du «gizateriaren inguruko bere gogoetak» partekatzeko. | Otegi: «Maiatzaren Lehena mundua beste era batera eraikitzeko aukera gogora ekartzera dator». Maiatzaren lehena aitzakiatzat hartuta, EH Bilduko koordinatzaile nagusiak bideo bat argitaratu du «gizateriaren inguruko bere gogoetak» partekatzeko. | «Klase ertaina behera begiratzen hasi da, eta ez gora; proletarizazio prozesu batean dago. Konturatzen dira gu bizi garena baino okerrago biziko direla, eskubide gutxiagorekin eta beldur handiagoarekin». Arnaldo Otegiren hitzak dira, Maiatzaren lehena dela eta sare sozialetan argitaratu duen bideoan esandakoak.
EH Bilduko koordinatzaile nagusiak «gizateriaren inguruko bere gogoetak» partekatu nahi izan ditu. Gogorarazi du garai historiko batean, langileek kontzientzia mota jakin bat ez ezik, «gizarte eredu alternatibo bat» ere irudikatzen zutela: «Ezkerrak askatasunaren beste zentzu bat berreskuratu behar du, diruarekin bakarrik erosten den askatasuna ez baita askatasuna, pribilegioa baizik». Horrek konponbide bakarra duela uste du Otegik: ezkerreko proiektu alternatibo bat.
Egungo egoerari dagokionez, «orain arte gizateriaren historian gertatu ez diren hiru aldaketa handi» hautematen dituela adierazi du Otegik. Batetik, esan du aztarna ekologikoak arriskuan jartzen duela planetako bizitza. Bestetik, azaldu du orain arte munduko potentzia ekonomikoak potentzia militarrak ere bazirela, baina litekeena dela datozen urteetan «potentzia hegemonikoa Txina izatea eta potentzia militar hegemonikoa AEBak izatea».
Eta, azkenik, Otegiren iritziz «ezkerrak egoeraren irakurketa egokiak egin ditzan erabakigarria» den faktore bat ere bada: «Klase ertain autopertziatu hori beherantz begiratzen hasi da, eta ez gora; proletarizazio prozesu batean dago. Konturatzen dira gu bizi garena baino okerrago biziko direla, eskubide gutxiagorekin eta beldur handiagoarekin».
«Bizitzea egokitu zaigun aroa definitzeko esaldi bat badago, gazteek asmatu zutena: hau da dagoena. Ezkortasun horren aurrean, ezkerrak hau da aldatu behar dena esan behar du». Euskal Herrian aldaketa hori ezartzeko aukera badagoela uste du EH Bilduko koordinatzaile nagusiak. |
2021-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/197125/beste-691-kasu-zenbatu-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Beste 691 kasu zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian | Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak jakinarazi dutenez, 8.120 test egin zituzten atzo, eta horietatik %8,5ek eman dute positibo. | Beste 691 kasu zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak jakinarazi dutenez, 8.120 test egin zituzten atzo, eta horietatik %8,5ek eman dute positibo. | Koronabirus kasuek apur bat behera egin zuten atzo, baina ez positiboen tasak: 691 kasu atzeman zituzten atzo Hego Euskal Herrian egindako probetan. Orotara 8.120 test egin zituzten atzo, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak jakinarazi dutenez, eta horietatik %8,5ek eman zuten positibo —OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurritea kontrolpean edukitzeko jarritako %5eko langaren gainetik oraindik, beraz—. Herenegun %6,5ek eman zuten positibo.
Lurraldeka, Bizkaian atzeman zuten kasu gehien: 298. Gipuzkoan 208 positibo detektatu dituzte, Nafarroan 106, eta, Araban, 75.
Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, 226 lagun daude gaur egun Hego Euskal Herriko ZIUetan. Apurka kopuru hori egonkortzen ari dela dirudi. Gaur, gainera, bertze 64 lagun ospitaleratu dituztela jakinarazi dute. Nafarroan gizon bat zendu zen atzo, halaber, koronabirusaren ondorioz: 52 urte zituen. |
2021-5-2 | https://www.berria.eus/albisteak/197126/pena-eta-albisu-finalera.htm | Kirola | Peña eta Albisu, finalera | Baikoko bikoteak irabazi du finalean sartzeko norgehiagoka erabakigarria, eta eurek jokatuko dute Elezkano-Zabaletaren aurka. Albisu izan da neurketako jokalaririk onena. | Peña eta Albisu, finalera. Baikoko bikoteak irabazi du finalean sartzeko norgehiagoka erabakigarria, eta eurek jokatuko dute Elezkano-Zabaletaren aurka. Albisu izan da neurketako jokalaririk onena. | Elezkano II.a-Zabaleta Peña II.a-Albisuren aurka. Hori izango da aurtengo Binakako Txapelketa nagusiko finala. Baikok bikote bakarra sartu zuen finalerdietako ligaxkan, baina hura finalera iritsi da gaurko garaipenari esker (22-14 Altuna III.a-Mariezkurrena II.aren aurka). Neurketako jokalaririk onena Albisu izan da, eta zortzi urte geroago berriz ere final bat jokatuko du ataundarrak. Peñak, berriz, bere lehen parte hartzean lortu du finalerako txartela.
Tolosarrak ez du nahi bezala hasi gaurko partida, motz atera baitu lehen sakea. Ez zirudien seinale ona zenik, baina errealitatea bestelakoa izan da: hasieratik aurrea hartu dute Baikokoek. Albisu nagusitu da atzeko koadroetan, eta Altunari ez dio jokoan sartzen utzi. Amezketarrak behin eta berriz ikusten zuen pilota buruz gain igarotzen, eta, gainera, Mariezkurrenak ez du bere arratsalderik onena izan. Hainbat pilota huts egin ditu atzelariak; guztira, zortzi.
Peñak ere ondo baliatu ditu aurrean izan dituen aukerak, eta egin ditu pare bat gantxo ikusgarri. Gauzak hala, denbora gutxian hautsi dute neurketa: 17-7 aurreratu da Baikoko bikotea. Orduan hasi da gogortzen neurketa. Altuna jokoa nahasten saiatu da —lortu ere egin du une batzuetan—, eta Mariezkurrenak ere orduan jo ditu bere pilotakadarik onenak. 18-11 gerturatu dira lehendabizi, eta 20-14 ere jarri dira. Peñak, ordea, asmatu du neurketa amaitzen.
Finala
Gaurko matematikak errazak ziren: irabazten zuen bikoteak eskuratuko zuen finalerako txartela, eta, beraz, Elezkano-Zabaletaren aurka jokatzeko eskubidea.
Printzipioz, faboritoak Aspekoak izango direla dirudi, baina edozer gerta daiteke neurketa bakarrera. Joan den astean Elezkanok eta Zabaletak 22-8 irabazi zieten Peñari eta Albisuri, baina lehen faseko bi neurketak Baikokoentzat izan ziren. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197127/txertaketaren-inguruko-mezu-faltsuez-ohartarazi-du-osakidetzak.htm | Gizartea | Txertaketaren inguruko mezu faltsuez ohartarazi du Osakidetzak | Iraungitzear leudekeen dosiak ez botatzeagatik, Durangaldean dosi horiek hartzeko jendea eskatu dute, sare sozialetan zabalduriko testu faltsu batzuetan. | Txertaketaren inguruko mezu faltsuez ohartarazi du Osakidetzak. Iraungitzear leudekeen dosiak ez botatzeagatik, Durangaldean dosi horiek hartzeko jendea eskatu dute, sare sozialetan zabalduriko testu faltsu batzuetan. | Osakidetzak ohartarazi du sare sozialetan mezu faltsuak zabaldu dituztela txertaketaren inguruan. Horietako baten irudia eskaini du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako osasun zerbitzu publikoak.
«Hurrengo mezua zabaltzen ari da eta ez da egia», idatzi du Osakidetzak bere Twitterreko kontuan. Mezuaren irudiarekin lagundu dute ohartarazpena. Hau irakur daiteke gazteleraz zabalduriko testuan, hitzez hitz: «Durango, Amorebieta, Berriz, Elorrio, Matiena edo Zaldibarko 65-69 urteko jendea ezagutzen baduzue, esan iezadazue, mesedez; ehun topatu behar ditugu gaur txertatzera joateko. Bestela, bota egin beharko dira txertoak». |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197128/bogotak-atzera-bota-du-zerga-erreforma-herritarren-protestengatik.htm | Mundua | Bogotak atzera bota du zerga erreforma, herritarren protestengatik | Larunbatean Armada kalera atera zuen, kaleetan lau egunez eginiko manifestazioak kontrolatu nahian. Fiskaltzaren arabera, hamalau pertsona hil dira istiluetan. | Bogotak atzera bota du zerga erreforma, herritarren protestengatik. Larunbatean Armada kalera atera zuen, kaleetan lau egunez eginiko manifestazioak kontrolatu nahian. Fiskaltzaren arabera, hamalau pertsona hil dira istiluetan. | Ivan Duque Kolonbiako presidenteak amore eman behar izan du. Zerga erreforma egin asmo zuen, izurriak Estatuaren diru kutxari eragindako zuloa estaltzeko 4.000 milioi euro jasotzeko. Baina oposizioko alderdi guztiek kontra egin diote, eta herritarrek lau egunez egin dituzte protesta kaleetan. Duquek Armada atera zuen kalera larunbatean. Istiluetan hamalau pertsona hil direla esan du fiskaltzak.
Atzo arte defendatu du Duquek bere egitasmoa. Besteak beste, zerbitzu publikoei %19ko BEZ zerga ezarri nahi zien.
Egitasmoa atzera bota duela iragarri du bart, eta «presaz, beste egitasmo bat proposatzea, kontsentsuaren bidez».
Herritar asko mobilizatu ditu egunotan Askatasuna Defendatzea Denon Afera Da kanpainak. Horien arduradunek larunbatean esan zuten ordura arte bost pertsona hil zirela protestetan. Human Rights Watch erakundeak beste hildako bat gehitu dio zerrendari. Baina Kolonbiako Fiskaltzak atzo esan zuenez, hamalau pertsona hil dira, denera.
«Herritarrei entzun ondoren», eta enpresaburuekin eta alderdiekin hitz egin ostean, enpresei gainzerga bat ezarriko die Duquek, bart esan duenez, eta ondasun zerga luzatu eta irabazien gainekoa handituko duela.
«Kontsentsuaren bideak ikuspegia argitzen digu, eta garbi esaten uzten digu ez dela BEZa handituko ondasun eta zerbitzuentzat. Eta argi geratu da errenta ordaintzen ez duen inork ez duela zerga hau ordainduko». Hau da, Estatuak dirua zerga progresiboen bidez eskuratuko duela, ez eta txiroen bizkarretik.
Sindikatuek eta gizarteko mugimenduek lanuzte orokorra antolatu zuten joan zen asteazkenean. Hori izan zen lehenengo mobilizazioa. Milaka pertsona kalera atera ziren, manifestazio baketsuetan. Baina gauean istiluak hasi ziren.
Duquek Armada kalera atera zuen, baina Bogota hiriburuko eta Medellingo alkateek adierazi zuten ez zituztela militarrak nahi euren kaleetan.
Kolonbiaren ekonomiak %6,8 egin zuen behera 2020. urtean. Langabezia %15,9koa da, eta zerga erreforman atzera egin izanak ez du herritarren haserrea baretu. Zenbait herri mugimendu eta sindikatuk protestekin jarraitzeko deia egin dute, eta salatu azken egunetako manifestazioetan poliziaren indarkeria salatu dutela mila lagunek baino gehiagok.
Manifestazioen deitzaileek nabarmendu dute «garaipen bat» izan dela zerga erreforma erretiratu izana, baina ohartarazi borroka ez dela amaitu, eta ez dela bukatuko Duquek erreforma guztiak erretiratzen dituen arte: «Lan erreforma, osasun erreforma eta pentsioena erretiratu behar dituzte, eta justizia egin mobilizazioetan hil eta zauritutako herritar guztiei». |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197129/sasoiko-lehen-izokina-arrantzatu-dute-bidasoan.htm | Bizigiro | Sasoiko lehen izokina arrantzatu dute Bidasoan | Ia zortzi kiloko izokin bat harrapatu dute Endarlatsa inguruan. Ostiralean abiatu zuten izokina arrantzatzeko sasoia. | Sasoiko lehen izokina arrantzatu dute Bidasoan. Ia zortzi kiloko izokin bat harrapatu dute Endarlatsa inguruan. Ostiralean abiatu zuten izokina arrantzatzeko sasoia. | Bidasoan izokinak arrantzatzeko sasoia zabaldu eta bi egunera lortu dute lehena. Atzo arratsaldean arrantzatu zuen 28 urteko Ismael Garcia Fernandezek 2021eko sasoiko lehen izokina.
Emea da arraina, 89 zentimetro luze da, eta 7,800 kilo pisatzen du. Nafarroako Gobernuak adierazi duenez, ibaia berriz populatzeko ahaleginetan sorturiko arraina da, Oronoz Mugairiko (Baztan, Nafarroa) arrain haztegikoa. Izan ere, Nafarroako Basozainek identifikatu zuten atzo arraina. Nabarmendu dutenez, sasoia gaizki hasi da arrantzaleentzat, euri gutxi egin duenez ibaiak ur gutxi duelako, eta izokin gutxi dagoelako.
Maiatzaren 1arekin hasi zen sasoia, eta, ohi den bezala, 51 izokin arrantzatzen direnean amaituko da. Bestela, uztailaren 31n.
Iaz atzeratu egin zuten sasoia, konfinamenduarengatik, eta maiatzaren 18an abiatu zuten.
Neurri zorrotzak daude izokinaren arrantzan aritzeko: arrantza baimen orokorra edukitzeaz gain, eguneroko baimen bat lortu behar du arrantzale bakoitzak.
Iaz, sasoia zabaldu eta 15 minutura arrantzatu zuten lehenengo izokina Bidasoan. 4,8 kilo pisatzen zuen hark.
Beste urteetan 1.800 ere ordaindu izan dituzte lehenbiziko izokinarengatik. Baina azken bi sasoiotan, asko jaitsi da salneurria, jatetxeek pairatzen dituzten murrizketengatik. Iaz, horren gutxi eskaini zuten, non arrantzaleak ez saltzea erabaki zuen. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197130/protesta-egin-dute-baionan-eta-donibane-lohizunen-baxoa-atxikitzearen-kontra.htm | Gizartea | Protesta egin dute Baionan eta Donibane Lohizunen, baxoa atxikitzearen kontra | Gaur itzuli dira ikasgeletara Ipar Euskal Herriko kolegio eta lizeoetako ikasleak, batzuk txandaka. Mobilizazioak antolatu dituzte Cassin eta Ravel lizeoetan. | Protesta egin dute Baionan eta Donibane Lohizunen, baxoa atxikitzearen kontra. Gaur itzuli dira ikasgeletara Ipar Euskal Herriko kolegio eta lizeoetako ikasleak, batzuk txandaka. Mobilizazioak antolatu dituzte Cassin eta Ravel lizeoetan. | Azken hilabetea etxean pasatu ondotik, gaur itzuliko dira ikasgeletara Ipar Euskal Herriko kolegio eta lizeoetako ikasleak. Kolegioetan osoki aurrez aurre arituko dira, baina lizeoetan irakaskuntza «hibridoa» izanen dute: hau da, kopuru erdietan arituko dira, batzuk ikasgelatik eta besteak etxetik, txandaka.
Itzulera baliatuta, protesta egin dute Baionako Cassin lizeoko eta Donibane Lohizuneko (Lapurdi) Ravel lizeoko ikasleek, UNL Frantziako lizeotarren batasunak deituta, ekainean iragatekoak diren baxoko azterketak atxikiko dituztela salatzeko. Ikasgeletarako itzulera iragartzeko prentsaurrekoan jakinarazi zuen Jean Michel Blanquer Frantziako Hezkuntza ministroak azterketak bere horretan utziko zituztela. «Gure helburua da ahalik eta baldintza normalenak eskaintzea ikasleei», azaldu zuen. Joan den astean ere, azterketak atxikitzea «lehentasuna» dela berretsi zuen. Ikasleen iritziz, haatik, kontrol jarraikiaren bidez eman beharko liekete 2021eko baxoaren nota.
Emmanuel Macron Frantziako presidentea lehengo astean mintzatu zen, eta iragarri zuen zenbait fasetan arinduko dituztela COVID-19ari aurre egiteko murrizketa neurriak. Horren barnean sartzen da ikasleen itzulera progresiboa. «Entzuten ditut argumentuak erraten dutenak goizegi dela, baina eskolen ixtearen kalteak oso handiak dira, pedagogikoak eta psikologikoak. Erabaki hori asumitzen dugu», adierazi zuen Jean Castex lehen ministroak. Baldintza «zorrotzak» ezarriko dituzte, «ahalik eta osasun neurri gehienekin». Ikasle, irakasle eta langileentzat testak indartuko dituzte. Listuaren bidezko 400.000 test eginen dituzte astero, eta ondoko asteetarako 64 milioi autotest izanen dira 15 urtetik gorakoentzat.
Lau fasetan iraganen da Frantziako Gobernuak aurreikusi duen deskonfinamendua. Gaurtik aitzina, hamar kilometroko tartean ibiltzeko debekua kenduko dute, eta eskualde bereko departamenduetan ibiltzeko eskubidea izanen dute herritarrek. Maiatzaren 19an, saltegiak eta terrazak irekitzen hasiko dira; ekainaren 9an, ostatu eta jatetxeen barrualdeak irekiko dituzte, eta, ekainaren bukaerarako, etxeratze agindua osoki kendu. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197131/cafek-ez-du-baieztatu-itp-erosteko-hautagaia-denik.htm | Ekonomia | CAFek ez du baieztatu ITP erosteko hautagaia denik | 'Cinco Dias' egunkariak dio Gipuzkoako enpresa industria bazkide baten bila dabilela Bizkaiko aeronautika konpainia erosteko. | CAFek ez du baieztatu ITP erosteko hautagaia denik. 'Cinco Dias' egunkariak dio Gipuzkoako enpresa industria bazkide baten bila dabilela Bizkaiko aeronautika konpainia erosteko. | ITP Aeroren salmentan aktore berri bat agertu da: CAF. Cinco Dias Madrilgo egunkari ekonomikoak ziurtatu du Beasaingo trengilea «aztertzen» ari dela ITP erosteko eskaintza egitea. Beste bazkide baten bila legoke, «beste industria espresa espainiar baten bila», eskaintza bat aurkeztu aurretik.
Berria-k CAFeko iturri ofizialekin hitz egin du, baina ez diote informazioa baieztatu ezta gezurtatu ere, albistearen jatorria haiek ez direla argudiatuta. Gainera, ziurtatu dute ez dakitela nor izan daitekeen iturria.
Industria aeronautikoan sartzea urrats handia izango litzateke CAFentzat, orain arte ez baita arlo horretan aritu. Egia da, ordea, azken urteetan bere negozioa dibertsifikatzen aritu dela. Lehenik, Vectia enpresa sortu zuen autobus elektrikoak egiteko, eta 2018an arlo horren aldeko apustua biderkatu zuen, Europako liderra erosita, Poloniako Solaris. Apustua ongi atera zaiola dirudi, Solarisek egin baitzituen taldearen kontratazio berrien heren bat: 713 milioi autobusetan, eta 1.410 milioi trenetan.
Tren sektorearen barruan ere esparru gehiago betetzeko asmoarekin, 2019an Suediako Euromaint enpresa erosi zuen. Mantentze lanak egiten ditu Euromaintek, eta sektoreko liderra da Eskandinavian.
Operazio konplikatua
Rolls Royce 2016an egin zen ITP osoaren jabe, Sener Bizkaiko ingeniaritza enpresari bere zatia erosita. Iaz, ordea, Zamudioko enpresa salgai jarri zuen, diru freskoaren beharra baitu bere beste negozio batzuetan izaten ari den galerak estaltzeko. Iaz, esaterako, 4.660 milioi euro galdu zituen. Zabaldu denez, 2.300 milioi euro eskatu ditu haren truke, baina gutxiagorekin moldatuko dela diote adituek.
Prezioa ez da, ordea, operazioa zailtzen duen elementu bakarra. Kontua da Espainiako Gobernuak beto eskubidea duela, ITP «sektore estrategiko bateko enpresa» delako, hegazkin militarrentzako ere egiten dituelako motorrak. Madrilek ez du nahi ITP Espainiatik kanpoko inbertsio funts baten esku geratzea, funts horien helburua izan ohi baita enpresa kosta ahala kosta errentagarri egitea eta rte gutxiren buruan saltzea, prezio handiago baten truke. «Bazkide espainiar bat» nahi du, eta ahal dela industria sektorekoa, haien inbertsioak epe luzekoak izan ohi direlako.
Arazoa da orain arte eskaintza egin duten bakarrak kanpoko inbertsio funtsak direla. Cinco Diasek zehaztu duenez, bost eskaintza daude orain: Bain, KKR, Towerbrook, Cinven eta Platinum. 1.300 eta 1.500 milioi euro artean eskaini dituzte.
Eusko Jaurlaritza prest azaldu da operazioa laguntzeko, eta Finkatuz funtsaren bitartez ITPren zati txiki bat erostea eskaini du, betiere euskal enpresa bat laguntzeko bada. CAF ez ezik, Sener bera —haren eskutik sortu zen ITP Aero—, Gastamp eta Aernnova ere aipatu izan dira balizko erosleen artean. Azken horren akziodun nagusia AEBetako Towerbrook funtsa da, eta hura ITP Aero erosteko lehiakideetako bat da. Onex funtsarekin batera; batek zein besteek inbertsio esanguratsuak dituzte aeronautika sektorean.
Rolls Roycek salmenta bizkortu nahi du, eta maiatzaren amaierako epea jarri du interesatuek eskaintzak egin ditzaten. Edonola ere, Espainiako Gobernuak sei hilabeteko epea luke bere oniritzia emateko. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197132/eusko-jaurlaritzak-ehun-eskola-jazarpen-atzeman-ditu.htm | Gizartea | Eusko Jaurlaritzak ehun eskola jazarpen atzeman ditu | 2019-2020ko ikasturteko kasu gehienak (63) Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako ikasleen artean gertatu dira. Inoiz baino kasu gehiago aztertu dituzte: 795. | Eusko Jaurlaritzak ehun eskola jazarpen atzeman ditu. 2019-2020ko ikasturteko kasu gehienak (63) Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako ikasleen artean gertatu dira. Inoiz baino kasu gehiago aztertu dituzte: 795. | Eskola jazarpeneko ehun kasu identifikatu dituzte dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan, Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera. Gaur, hots, Eskola Jazarpenaren Aurkako Nazioarteko Egunaren biharamunean eman dituzte datuak Begoña Pedrosa Hezkuntza sailburuordeak eta Maite Ruiz hezkuntza ikuskari nagusiak. Ziurtatu dutenez, kasu gehiago identifikatzen dituzte ez jazarpena areagotu delako, baizik gero eta sentsibilizazio handiagoa dagoelako.
Hain zuzen, eskolako ehun jazarpen kasu atzematea lortu zuten 2019-2020ko ikasturtean, aurreko ikasturtean baino lau gehiago. Horietako gehienak (63) Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan gertatu ziren, eta gainerakoak, Lehen Hezkuntzan. Haur Hezkuntzan, berriz, ez zuten eskola jazarpenik hauteman.
Kasu gehienetan ahozko erasoak eta bazterketa egon zirela azaldu dute, baina 25 haurrek eta gaztek ziberjazarpena ere jasan zuten. Arlo horri begira jarrita daude, Pedrosak adierazi duenez: «Ziberbizikidetza oso garrantzitsua da, eta aurreikusten ari gara formakuntza intentsibo bat datorren ikasturtera begira hezkuntza komunitate osoari luzatuko zaiona, gure digitalizazio planaren barruan».
«Zalantza txikiena» badago, aztertu
Azken urteetan gero eta bullying gehiago atzeman izana sentsibilizazio handiagoa egoteari egotzi diote, eta ez eskola jazarpena areagotu izanari. Gainera, gero eta kasu gehiago aztertzen dituztela ere nabarmendu dute; 795 kasutan jarri zuten arreta iaz, inoiz baino gehiagotan. Azkenean, aztertutako kasu horien %12,58 eskola jazarpena direla ondorioztatu dute. «Zalantzarik txikiena badago, kasua aztertu egiten da», azpimarratu du Pedrosak.
Bizikasi programarekin egindako lana ere mahai gainean jarri dute. Pedrosak azaldu duenez, prestakuntzan «asko» inbertitu dute, eta ikastetxe publiko guztietan ematen dute gaiari buruzko prestakuntza, baita itunpeko batzuetan ere. Gainera, programak antolaketan eta materialen horniketan egindako ekarpena ere nabarmendu du. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197133/proba-eskozia-eta-galesko-hauteskundeak.htm | Mundua | Proba: Eskozia eta Galesko hauteskundeak | Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. | Proba: Eskozia eta Galesko hauteskundeak. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. | Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim id est laborum.
Sed ut perspiciatis unde omnis iste natus error sit voluptatem accusantium doloremque laudantium, totam rem aperiam, eaque ipsa quae ab illo inventore veritatis et quasi architecto beatae vitae dicta sunt explicabo. Nemo enim ipsam voluptatem quia voluptas sit aspernatur aut odit aut fugit, sed quia consequuntur magni dolores eos qui ratione voluptatem sequi nesciunt. Neque porro quisquam est, qui dolorem ipsum quia dolor sit amet, consectetur, adipisci velit, sed quia non numquam eius modi tempora incidunt ut labore et dolore magnam aliquam quaerat voluptatem. Ut enim ad minima veniam, quis nostrum exercitationem ullam corporis suscipit laboriosam, nisi ut aliquid ex ea commodi consequatur? Quis autem vel eum iure reprehenderit qui in ea voluptate velit esse quam nihil molestiae consequatur, vel illum qui dolorem eum fugiat quo voluptas nulla pariatur?
At vero eos et accusamus et iusto odio dignissimos ducimus qui blanditiis praesentium voluptatum deleniti atque corrupti quos dolores et quas molestias excepturi sint occaecati cupiditate non provident, similique sunt in culpa qui officia deserunt mollitia animi, id est laborum et dolorum fuga. Et harum quidem rerum facilis est et expedita distinctio. Nam libero tempore, cum soluta nobis est eligendi optio cumque nihil impedit quo minus id quod maxime placeat facere possimus, omnis voluptas assumenda est, omnis dolor repellendus. Temporibus autem quibusdam et aut officiis debitis aut rerum necessitatibus saepe eveniet ut et voluptates repudiandae sint et molestiae non recusandae. Itaque earum rerum hic tenetur a sapiente delectus, ut aut reiciendis voluptatibus maiores alias consequatur aut perferendis doloribus asperiores repellat. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197134/kantatzeko-nahia-eta-beharra-dutela-adierazi-dute-euskal-herriko-abesbatzetako-kideek.htm | Kultura | Kantatzeko nahia eta beharra dutela adierazi dute Euskal Herriko abesbatzetako kideek | Entseguak egiteko aukera eman diezaietela galdegin dute, eta segurtasun neurri guztiak betetzen badira haien jarduna ere segurtasunez egin daitekeela. | Kantatzeko nahia eta beharra dutela adierazi dute Euskal Herriko abesbatzetako kideek. Entseguak egiteko aukera eman diezaietela galdegin dute, eta segurtasun neurri guztiak betetzen badira haien jarduna ere segurtasunez egin daitekeela. | Euskal Herriko abesbatzetako ordezkariak kalera irten ziren atzo. Bilbon, Gasteizen, Donostian eta beste hainbat tokitan egin zituzten elkarretaratzeak eta manifestazioak, eta mezu zuzen eta argi bat zabaldu zuten: segurtasun neurriak betetzen baldin badira, haien jarduna ere segurtasun osoz egin daitekeela.
Hilabete asko daramatzate entsegurik egin gabe iazko azaroan ezarri zituzten neurri murriztaileen ondorioz. Horregatik, testuinguru hori salatu eta kalera irten dira Eusko Jaurlaritzari entseguak egin ahal izateko baimena galdegiteko. Hori lortu ezean abesbatza askoren etorkizuna ataka larrian egon daitekeela ohartarazi dute; izan ere, profesionalen arloan ez dauden taldeak bakarrik dira entsegurik egin ezin duten horiek.
Hain justu ere, kantuan egin dute aldarri hori Euskal Herriko abesbatzetako ordezkariek. Donostian, adibidez, Mikel Laboaren Txoria txori kantuaren doinuen altzoan manifestatu ziren. Bilbon, berriz, Arriaga plazaren inguruan bildu ziren hainbat abesbatzatako partaideak, Kantuz bai, isilik ez lelopean. Bertan, Euskal Herriko abesbatzen manifestua irakurri zuten: «Kantatzeko nahia eta beharra dugu». |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197135/fran-garagarzak-ez-du-jarraituko-eibarren-datorren-denboraldian.htm | Kirola | Fran Garagarzak ez du jarraituko Eibarren datorren denboraldian | Kirol zuzendariak eta klubak adostu dute ekainaren 30ean bukatuko den hitzarmena ez luzatzea. Hamar urte osatuko ditu ardura lan horretan, eta lehen taldea Bigarren B Mailatik Lehen Mailara igo da aldi honetan. | Fran Garagarzak ez du jarraituko Eibarren datorren denboraldian. Kirol zuzendariak eta klubak adostu dute ekainaren 30ean bukatuko den hitzarmena ez luzatzea. Hamar urte osatuko ditu ardura lan horretan, eta lehen taldea Bigarren B Mailatik Lehen Mailara igo da aldi honetan. | Aldaketa handia iragartzen du Eibarrek gaur egin jakinarazi duen albisteak: Fran Garagarza kirol zuzendariak ez du klubean jarraituko datorren denboraldian. Administrazio kontseiluak eta teknikariak adostuta hartu dute erabakia. Horrenbestez, aro luze baten amaiera gauzatuko da ekainaren 30ean, kontratua bukatzen den egunean.
Duela hamar urte hartu zuen Garagarzak oraingo ardura. Aurretik, beheko mailetako entrenatzaile eta koordinatzaile izan zen, baita lehen taldeko bigarren entrenatzaile ere. Eibarren hasi aurretik, hainbat klubetan izan zen entrenatzaile Mutrikukoa (Gipuzkoa). Haren aginduetara, Eibar Bigarren B Mailatik Bigarren Mailara igo zen lehendabizi 2013an, eta hurrengo sasoian, inork espero ez zuena lortu zen: Lehen Mailara igotzea. Bi lorpen horiek Gaizka Garitano entrenatzaile zela erdietsi zituen klubak.
Ordutik dabil Lehen Mailan Eibar, aurreneko sasoian zelaian mailan galdu bazuen ere. Baina bulegoetan berreskuratu zuen, Elx jaitsi zuelako Ligak auzi ekonomiko bategatik. Lehen Mailako bigarren denboralditik orain arte, Jose Luis Mendilibar da entrenatzailea, eta denboraldi honetan dabil estuen taldea mailari eusteko: azkena da lau jardunaldi falta direla, eta lau puntura du sasoiko helburua betetzeko aukera. Garagarzaren ibilbidea luzea izaten ari denez, hura da Espainiako bi ligetan (Lehen eta Bigarren Maila) denbora gehien daramana kirol zuzendari lanetan klub berean.
Garagarzaren ardurapean, klubak jokalariak ekartzeko zeukan filosofia aldatu egin da urteen joanean; batez ere, Lehen Mailara igo zenetik. Ordura arte, ohikoa izaten zen beste taldeek utzitako hainbat jokalari aritzea Eibarren, eta ia denboraldi guztietan, jokalari berri asko ekarri behar izaten zen. Lehen Mailara igota eta diru sarrerak ugaritu egiten direla baliatuz, Eibarrek jokalariak fitxatzeari ekin zion ia kasu gehienetan, Garagarzak berak esaten zuen bezala "patrimonioa izateko klubak". Dirua gastatu ere egin du urte hauetan jokalariak ekartzeko, lehen ia pentsaezina zena Eibarren.
Erostearekin batera, salmentak ere izan dira urte hauetan. Ia beti Bigarren Mailatik ekarri izan ditu Garagarzak jokalariak lehen taldera, eta maila ona emandakoak saldu egin ditu klubak gero. Salmenta garestiena, orain arte, Joan Jordanena izan da. Kataluniarra Espanyoletik ekarri zuen, maila oso eman zuen bere azkeneko denboraldian, eta Sevillak eraman zuen, 14 milioi euro ordainduta.
Taldea denboraldi honetan oker dabilenez, Garagarzari begira daude kritika txar asko, ez duelako taldea behar beste mailakoa osatzen asmatu. Emaitzek ez diote kontrakorik, baina bada aldagai bat kontuan izan behar dena: zenbateko diru kopurua izan duen eskura taldea osatzeko.
Ez da Garagarza izango Eibarren segituko ez duen bakarra, MIkel Martiija idazkari teknikoak ere ez baitu luzatuko ekainaren 30ean bukatuko zaion kontratua. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197136/hampm-dendetako-langileek-greba-mugagabea-hasi-dute.htm | Ekonomia | H&M dendetako langileek greba mugagabea hasi dute | Suediako kateak 56 langile kaleratu nahi ditu. | H&M dendetako langileek greba mugagabea hasi dute. Suediako kateak 56 langile kaleratu nahi ditu. | Egun batzuetako lanuzteen ondoren, greba mugagabea hasi dute H&M jantzi denda kateko langileek. «Jarraipen zabala» izaten ari dela ziurtatu du enpresan gehiengoa duen sindikatuak, ELAk.
Suediako multinazionalak abian jarritako berregituraketak Hego Euskal Herriko zortzi dendari eta 229 langileri eragiten die. Horietatik, 56 joan daitezke kalera. Haien artean asko dira Donostian itxitako COS dendakoak.
ELAk salatu du enpresak aurkeztutako espedientea ez datorrela bat krisi ekonomikoarekin. «Alderantziz: H&M enpresa oro har errentagarria da, 2019an ia 22.000 milioi euro fakturatu eta 1.270 milioiko irabaziak izan zituelako. Hala ere, datuak aldekoak izangatik ere, aurkeztutako egokitzapenak 1.000 pertsonari baino gehiagori eragingo die estatu osoan».
Beste jantzi kate handiek bezala, Internet bidezko salmenten gorakada ikusi du H&Mk, eta bere negozioa berregiratu behar duela azaldu du.
Kaleratzeen ordez, langileen lanaldia murrizteko eta enplegua banatzeko eskatu du ELAk, eta sortzen diren lanpostu berrien kasuan (bezeroarentzako arreta, biltegia, logistika eta banaketa...), ez daitezen azpikontratatu eta deslokalizatu, eta lan-baldintza eskasagoetan izan daitezen saihesteko neurriak ezarri ditzatela. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197137/kanadako-proud-boys-eskuin-muturreko-taldea-desegin-da.htm | Mundua | Kanadako Proud Boys eskuin muturreko taldea desegin da | Urte hasieran «erakunde terrorista» izendatu zuten taldea, AEBetako Kapitolioaren aurkako erasoan parte hartu zutelakoan. | Kanadako Proud Boys eskuin muturreko taldea desegin da. Urte hasieran «erakunde terrorista» izendatu zuten taldea, AEBetako Kapitolioaren aurkako erasoan parte hartu zutelakoan. | Bere kabuz desegin da Proud Boys eskuin muturreko taldearen Kanadako adarra. Ohar batean jakinarazi du mugimenduak erabakia, baina, aldi berean, adierazi du leporatzen zaizkionetatik errugabe dela. Ottawak urte hasieran terroristatzat jo zuen taldea; besteak beste, urtarrilean AEBetako Kapitolioaren aurkako erasoan parte hartzea egotzita.
Eskuin muturreko taldeak ateratako komunikatuan, ukatu egin dute supremazismo zuria bultzatzea: «Arotzak, ekonomia aholkulariak, mekanikariak... gara; baina, batez ere, aitak, anaiak, osabak eta semeak, ez terroristak».
2016an sortu zen taldea, Kanadan, han eta AEBetan «maskulinitatearen aurkako" jotzen zituzten hainbat ideiari aurre egiteko. Bi urte geroago, Facebook eta Instagram sare sozialek debekatu egin zituzten haren kontuak, gorrotoa bultzatzen zutela argudiatuta. FBIk berak muturreko erakunde gisara sailkatua du taldea. Urtarril amaieran, berriz, Kanadako Parlamentuan mozio bat aurkeztu zuten, mugimendua «terrorista» izendatzeko eskatuz. Proposamena onartu egin zuen ganberako gehiengoak, nahiz eta erakundean zuzeneko eraginik izan ez. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197138/itp-castingseko-langile-bat-salatu-dute-greba-garaiko-istiluengatik.htm | Ekonomia | ITP Castingseko langile bat salatu dute greba garaiko istiluengatik | Langile batzordearen ustez, haien jarduna kriminalizatu nahi dute, eta akusatuak jazarpena salatu du, «lekukotza faltsuen» ondoren. | ITP Castingseko langile bat salatu dute greba garaiko istiluengatik. Langile batzordearen ustez, haien jarduna kriminalizatu nahi dute, eta akusatuak jazarpena salatu du, «lekukotza faltsuen» ondoren. | ITP Aero Castingseko zuzendaritzak —Lehen PCB zena— eta Segurtasun Sailak Zigor Azpiolea enpresako langile eta LABeko delegatua salatu dute neguko grebako egun batean egondako istiluengatik. Iragan urtarrilaren 16an greba egin ez zuten langileak Barakaldoko plantara (Bizkaia) zeramatzan autobusari kalteak eragin izana egozten diote. Akusatuak «testigantza faltsuak» salatu ditu, eta batzordeak haien jarduna «kriminalizatzen» saiatzen ari direla. Ekainaren 24ean deklaratu beharko du, Barakaldoko (Bizkaia) epaitegian, eta langileek haren aldeko kanpaina bat abiatu dute ITP Errepresiorik ez lelopean.
ITPko langile batzordeak elkartasuna eskaini dio salaturiko langileari, eta salatu du enpresak grebalarien jardunari «zilegitasuna kentzeko» kanpaina abian jarri zuela, eta testuinguru horretan sartu dute salaketa. Gogoratu dute egun horietan Ertzaintza «modu oso bortitzean» oldartu zela langileen aurka, «borrakadaka eta ostikoekin, eta protestaldi baketsu batean sudurra hautsi ziotela Javi Gomez CCOOko Industria arduradunari. Batzordeak, halaber, jardun sindikalaren aurkako jazarpena ikusten du salaketaren atzean: «Zerbait orokorragoa da. Gaur PCB-ITPko zuzendaritza da, baina bihar gatazka bat duen edozein lantokitan ager daiteke».
Azpioleak «oso lasai» dagoela adierazi du, eta «lekukotza faltsu» baten bitartez langileak kikildu nahi dituztela. Salatu duenez, enpresa eta patronalaren asmoa langileek erregulazio espedientea «txintik esan gabe» onartzea da, eta horretarako «Jaurlaritzaren laguntza handia» jaso duela. PCBko langileek bi hilabete egin zituzten greban 82 kaleratze eragin ditzakeen erregulazio espedientea gelditzeko ahaleginean. Epaiketa iragan asteartean izan zen. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197139/613-covid-19-kasu-zenbatu-dira-hegoaldean.htm | Gizartea | 613 COVID-19 kasu zenbatu dira Hegoaldean | Positiboen ehunekoa %6 izan da igandeko testetan. Osakidetzaren ardurapeko zentroak gero eta beteago daude: 195 paziente dira ZIUetan. | 613 COVID-19 kasu zenbatu dira Hegoaldean. Positiboen ehunekoa %6 izan da igandeko testetan. Osakidetzaren ardurapeko zentroak gero eta beteago daude: 195 paziente dira ZIUetan. | Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako informazioaren arabera, Osakidetzak eta Osasunbideak 9.854 test egin zituzten atzo COVID-19a atzemateko, eta horien guztien %6,2k eman dute positibo: hau da, 613 kasu positibo detektatu dituzte. Hala, egun bakarrean Hego Euskal Herrian atzemandako positibo kopurua laugarren egunez jarraian da mila kasuren langatik behitikoa. Kutsatuen kurbari so, apaltzea hasi da sumatzen; dena dela, beherakada arina da oraindik ere.
Atzo atzemandako COVID-19 kasuetako 268 Bizkaian atzeman dira; Gipuzkoakoak dira 191; Nafarroan 107 zenbatu dira, eta Araban, berriz, 38.
Ospitaleen egoerari dagokionez, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi du atzo 45 gaixo erietxeratu zituztela gaitzagatik Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Halaber, emandako datuen arabera, oraintxe bertan 715 pertsona daude hiru herrialde horietako ospitaleetan. 195 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan daude; bezperan baino sei gehiago dira. Nafarroako Gobernuak, berriz, oraindik ez du eman osasun zentroei buruzko informazio eguneraturik. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197140/uztailean-egingo-dute-1313-epaiketa-handia-espainiako-auzitegi-nazionalean.htm | Politika | Uztailean egingo dute 13/13 epaiketa handia, Espainiako Auzitegi Nazionalean | Zortzi auzipetuetatik seik azaldu dute gaur, Bilbon, fiskaltzak euren aurka 77 urteko espetxe zigorra eskatu duela. Euren kontrako polizia operazioa ezker abertzaleak «konfrontazio armaturik gabeko agertoki politikoa» bilatzeko eginiko saiakera zapuzteko gauzatu zutela adierazi dute. | Uztailean egingo dute 13/13 epaiketa handia, Espainiako Auzitegi Nazionalean. Zortzi auzipetuetatik seik azaldu dute gaur, Bilbon, fiskaltzak euren aurka 77 urteko espetxe zigorra eskatu duela. Euren kontrako polizia operazioa ezker abertzaleak «konfrontazio armaturik gabeko agertoki politikoa» bilatzeko eginiko saiakera zapuzteko gauzatu zutela adierazi dute. | Zortzi pertsona epaituko dituzte Espainiako Auzitegi Nazionalean uztailaren 12an: Arantzazu Zulueta, Iker Sarriegi, Jon Enparantza, Julen Zelarain, Naia Zuriarrain, Saioa Agirre, Nerea Redondo eta Juan Mari Jauregi. Fiskaltzak denera 77 urteko espetxe zigorra eskatu du haien kontra. Zortzi auzipetuetatik sei agertu dira hedabideen aurrean epaiketaren berri emateko. Beste biek ez dute egoterik izan, osasun arrazoiak direla medio.
Polizia operazioa 2010eko apirilean egin zuten, eta presoen defentsan aritzen ziren 13 pertsona, abokatuak tartean, atxilotu zituzten.
«Gure etxeak eta bulegoak hankaz gora jarri, goitik behera miatu eta atxilo inkomunikatu gintuzten; bost egunez galdekatu, eta gutako hainbatek tortura larriak jasan genituen», adierazi dute. Operazio hura zer testuingurutan egin zuten deskribatu dute jarraian: «Ezker abertzalea bete-betean zebilen konfrontazio armatutik gabeko agertoki politiko berria eraikitzeko oinarriak gorpuzten, betiere indarkeria adierazpen guztiak Euskal Herrian desagertzea bilatzen zelarik». Eurak «modu aktiboan» ari ziren lanean «Euskal Preso Politikoen Kolektiboa agertoki berrira egokitzen laguntzen eta eragile aktiboa izan zedin». Orduan, hainbat polizia operazio egin zituztela gogoratu dute; besteak beste, Bateragune deiturikoa eta Herrira plataformaren aurkakoa. Euren aurkako operazioa presoekin eginiko ahalegina «zapuzteko» saiakera bat izan zela salatu dute.
Hamaika urteren buruan, oraindik ere «gatazkaren ondorio ugari konponbiderik gabe» daudela nabarmendu dute, eta horretan «ardatza» Espainiako Auzitegi Nazionala izan dela salatu dute. «Garaiko 'ezpata hotsak' egungo 'toga hotsak'» direla esan dute.
ETAk jarduera armatua, hain zuzen ere, duela hamaika urte utzi zuela gogora ekarri dute, eta bost urte direla desegin zenetik. Horrez gain, Herrira-ren kontrako auzian irtenbidea lortu zela adierazi dute. Horregatik, 13/13 auzia «denboraz eta lekuz kanpo» dagoela adierazi dute.
Presoak «atzerapen gehiagorik gabe etxeratzeko garaia» dela esan dute, eta gatazkaren beste ondorio guztien orbainak «ondo ixten saiatzeko» garaia dela. Euren ekarpena «agertoki berriaren aldeko apustua sendotzea» izan dela gaineratu dute. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197141/bilboko-portuko-itsasontzi-bat-berrogeialdian-jarri-dute-hiru-positibo-antzeman-eta-gero.htm | Gizartea | Bilboko portuko itsasontzi bat berrogeialdian jarri dute, hiru positibo antzeman eta gero | Gurutzetako Ospitalera eraman dituzte bi kide, eta beste bi, berriz, Derioko hotel batera. Osakidetza aztertzen ari da birusaren Indiako aldaera duten. | Bilboko portuko itsasontzi bat berrogeialdian jarri dute, hiru positibo antzeman eta gero. Gurutzetako Ospitalera eraman dituzte bi kide, eta beste bi, berriz, Derioko hotel batera. Osakidetza aztertzen ari da birusaren Indiako aldaera duten. | Hiru positibo zenbatu dituzte Bilboko portuan dagoen Stavanger Pearl itsasontzian. Igandetik dago berrogeialdian tripulazioa, bi kidek COVID-19arekin bateragarriak diren sintomak azaldu eta gero. Horiek biak Gurutzetako Ospitalera (Barakaldo, Bizkaia) eraman eta gero, beste bik ere sintomak garatu dituzte, eta haietako batek positibo eman du proban. Azken bi horiek Derioko hotel batera eraman dituzte (Bizkaia), bakartzeko etxerik ez dutenentzat prestatutako eremura. Gainontzeko hamazazpi kideak bakartuta daude ontzian bertan.
21 kiderekin heldu zen igandean ontzia Bilboko portura, 6.000 olio tona deskargatzeko helburuarekin. Suezko kanaletik abiatu zen, eta Rotterdam (Herbehereak) zuen helmuga. Lehen sintomak agertu bezain pronto, portuko agintaritzari jakinarazi zioten, eta horrek itsasontziko sartu-irteerak debekatu zituen. Gaur goizean egin dizkiete diagnostiko probak gainontzeko hemeretzi kideei, eta horietan eman du positibo hirugarren kideak. Sintomak dituen laugarrenak negatibo eman badu ere, ospitaleratu egin dute.
Espainiako Gobernuak EAEn duen ordezkaritzak jakinarazi duenez, positibo eman duten hiru kideetatik bi Indiakoak dira, eta momentuz aztertzen ari dira kutsatutakoek birusaren indiar aldaera izan dezaketen. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197142/gksren-kale-borrokako-taldea-osatzea-leporatu-die-poliziak-irunean-atxilotuei.htm | Politika | GKSren «kale borrokako taldea» osatzea leporatu die Poliziak Iruñean atxilotuei | Arrotxapean eta Burlatan atxilotutako gazteek «GKSren inguruko kale borrokako talde bat» osatzen zutela zabaldu du Espainiako Poliziak ohar batean. Indar Gorri ere nahastu du salaketan. | GKSren «kale borrokako taldea» osatzea leporatu die Poliziak Iruñean atxilotuei. Arrotxapean eta Burlatan atxilotutako gazteek «GKSren inguruko kale borrokako talde bat» osatzen zutela zabaldu du Espainiako Poliziak ohar batean. Indar Gorri ere nahastu du salaketan. | Espainiako Poliziak adierazi du urtebetez aritu dela atxilotuak ikertzen. «Ekintza bortitzak, sabotajeak eta erasoak egiten zituzten, modu antolatu eta koordinatuan», Poliziak berak gaur zabaldutako oharraren arabera. Bost bankuren egoitzen eta bi dendaren aurkako erasoak sartu dituzte salaketa horien artean, eta zaborrontziak kalean gurutzatzea eta poliziei harrika egitea ere egotzi diete. Atxilotutakoak «erakunde sezesionista erradikaletako» kide direla zehaztu du Poliziak, eta GKS Gazte Koordinadora Sozialista aipatu du zehazki. «Amnistia Ta Askatasuna» taldearen zale direla ere aipatu dute oharrean.
Apirilaren 27an atxilotu zituzten hamar lagun Iruñerrian, eta epailearen aurrean deklaratu ostean aske utzi zituzten, apirilaren 29an, haiek eta Poliziak deklaratzera deitutako beste bi. Espainiako Poliziak egin zituen atxiloketak, eta astebete geroago eman du atxiloketen arrazoiaren bere bertsioa. Oharrak, hitzez hitz, hau dio: «[Taldearen jardun bortitza] Lotuta legoke haren kideek erakunde politiko seziosionista erradikaletan duten militantziarekin, zehazki Gazte Koordinadora Sozialistaren (GKS) inguruarekin, zeina ezker abertzaleko sektore disidente erradikalenean kokatzen den gazte erakunde bat baita, eta Amnistia Ta Askatasunaren (ATA) kausarekin bat egiten duena».
Polemika piztu zen atxilotu zituztenean, jakin zelako Poliziaren txostenak ETAren zatiketa baten ondorengo talde batekoak izatea egozten ziela atxilotuei. Arrazoi horietan sakondu du Poliziak gaurko oharrean, nahiz eta epaileak ETAri buruzko aipamenik ez zuen egin atxilotuei deklarazioa hartu osteko agirian —auzia sekretupean dauka epaileak—. Poliziak berriro argudiatu du atxilotuek «talde kriminal bat» osatzen zutela, nahiz eta defentsako abokatuek joan den astean ere azaldu zuten akusazio zehatzak «kontu txikiak» direla halako delitu larria leporatzeko.
Iazko azaroko istiluak
Zehazki, 2020ko azaroaren 7an Arrotxapea auzoan gertaturiko istiluak antolatzea leporatzen die Poliziak atxilotuei. GKSk alde zaharrean egindako manifestazio baten ondoren piztu ziren, eta Poliziak bi gertakariak lotu ditu. Adierazi dute gazteei GKSko materiala aurkitu dietela atxiloketen ondorengo miaketetan. Atxilotutako batzuen etxean lehergaiak egiteko eskuliburuak aurkitu dituztela ere esan du Poliziak ohar horretan, eta borrokarako ukabil bat eta bost etxafuego.
Poliziak kasu bat aipatu du salaketan, azaroaren 7ko istilu horietan banku batera babes bila sartu zen familia batena. «Izu handia» pasatu zuten senar-emazteek eta haien lau seme-alabek, eta umeetako bat traumatizatuta geratu da, Poliziaren esanetan, ez baitu leku hartatik pasatu nahi.
Poliziaren esanetan, atxilotutako horietako lauk osatzen dute taldearen muina, eta haien gertukoak dira beste akusatuak. Bortizkeria bizi estilo gisa beretu dutela dio Poliziaren oharrak, umetatik elkarrekin duten adiskidetasunak «kohesioa» eman diola taldeari, eta haietako batzuk Indar Gorri taldeko kideak direla. Poliziaren oharraren argudiaketa saio bat da frogatzeko «talde kriminal antolatu bat» osatzen zutela gazteek, eta denboran jarraitua izan dela talde hori eta jokabide hori. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197143/urkulluk-dekretu-bat-onartuko-du-neurriak-alarma-egoerarik-gabe-ere-mantentzeko.htm | Gizartea | Urkulluk dekretu bat onartuko du neurriak alarma egoerarik gabe ere mantentzeko | Eusko Jaurlaritzako lehendakariak ostiralean onartuko du dekretua, eta egungo arauak mantentzeko balioko du. Astelehenean jarriko da indarrean. | Urkulluk dekretu bat onartuko du neurriak alarma egoerarik gabe ere mantentzeko. Eusko Jaurlaritzako lehendakariak ostiralean onartuko du dekretua, eta egungo arauak mantentzeko balioko du. Astelehenean jarriko da indarrean. | Neurri murriztaileak bere hartan utziko ditu Eusko Jaurlaritzak. Espainiako Gobernuak, ondo bidean, maiatzaren 9an indargabetuko du alarma egoera, eta Jaurlaritza hasia da alarma egoerarik gabeko egoerarako prestatzen: Iñigo Urkullu lehendakariak gaur kazetariei egin dizkien adierazpenetan esan duenez, ostiralean onartuko dute neurriak egoera berrira moldatzeko balioko duen dekretua.
Dekretua maiatzaren 10ean sartuko litzateke indarrean, eta lau edo sei aste arteko balioa izango luke.
Urkulluren arabera, dekretuak egun indarrean dauden arauak mantentzeko balioko du, «betiere Jaurlaritzak dituen gaitasunen barruan». Argi utzi du neurriak ezin direla leundu, ez bada behintzat aldaketa handirik gertatzen pandemiaren bilakaeran.
Dena den, Urkulluk berriro eskatu dio Madrili alarma egoera luzatzeko. Esan du oraindik badirela egun batzuk igandea iritsi arte, eta baduela itxaropena Sanchezen gobernuak jarrera aldatuko duela. Alarma egoerak sei hilabete daramatza indarrean.
Neurriak, legezkoak?
Jaurlaritzak egungo neurriak mantentzen baditu, litekeena da haien legezkotasuna auzitegietan erabakitzea. Izan ere, alarma egoerari esker, oinarrizko askatasunak murrizten dituzten neurri batzuk daude orain indarrean: besteak beste, etxeratze agindua, joan-etorrien debekua eta elkartzeko debekua. Alarma egoeraren legezko babesik gabe, ikusteko dago Jaurlaritzak debeku horiek mantendu ahalko dituen ala ez.
Urkulluk ez du horren inguruko adierazpenik egin nahi izan, baina gogorarazi du iazko urrian ere —alarma egoera indarrean sartu aurretik— EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak debekatu zuela gehienez ere sei lagun bil zitezkeela zioen araua. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197144/nazionalistak-agintera-eraman-dituen-pe-a-corsica-koalizioa-hilzorian.htm | Mundua | Nazionalistak agintera eraman dituen Pe a Corsica koalizioa, hilzorian | Corsica Liberak «onartezintzat» jo ditu datorren hilabeteko bozei begira Simeoniren alderdiak jarritako baldintza berriak. Bitartean, aliantzako hirugarren indarra, PNC, bere zerrenda osatzen ari da. | Nazionalistak agintera eraman dituen Pe a Corsica koalizioa, hilzorian. Corsica Liberak «onartezintzat» jo ditu datorren hilabeteko bozei begira Simeoniren alderdiak jarritako baldintza berriak. Bitartean, aliantzako hirugarren indarra, PNC, bere zerrenda osatzen ari da. | Hiruretako inork ez du esplizituki halakorik esan, baina asteotako negoziazioek eta adierazpenek agerian utzi dute hilzorian dagoela Korsikako nazionalistak 2015ean eta 2017an agintera eraman zituen Pe a Corsica koalizioa, hilda ez esatearren. Urteotako desadostasunak eta Gilles Simeoni irlako presidentearen alderdiak jarritako baldintza berriak daude errealitate horren atzean: Femu a Corsicak «zerrenda irekia» osatu nahi du datorren hilabeteko Korsikako Parlamenturako bozetarako, «alderdien logikatik kanpo» doana eta «kuotarik gabekoa».
Pe a Corsica 2015eko hauteskundeen bigarren itzulirako adostu zuten garai hartan koalizio zen Femu a Corsica autonomistak —Simeoniren Inseme per a Corsicak eta PNC Korsikako Nazioaren Alderdiak osatua, besteak beste— eta Corsica Libera independentistak, eta aliantza horri esker mugimendu nazionalista lehen aldiz iritsi zen agintera. Koalizio bera errepikatzea erabaki zuten 2017ko bozetan, eta Pe a Corsicak are emaitza hobeak eskuratu zituen, legebiltzarrean gehiengo osoa lortzeraino (63 eserlekutik 41).
Berez, 2015ean sinaturiko akordioak hamarkada baterako behar zuen, 2025eraino, baina badirudi ez dela halakorik gertatuko, Femu a Corsicak itun berri bat proposatu baitie duela gutxira arte aliatu zituenei; ofizialki, helburua da hauteskundeetarako zerrenda mugimendu nazionalistatik kanpo daudenei irekitzea, baina, egiazki, Simeoniren jokaldiaren helburua bestelakoa da: urteotan izan duen protagonismoa baliatu, eta mugimenduaren lider bakar eta eztabaidaezina bilakatzea. Eta, bide batez, Corsica Liberako buruzagi eta Korsikako Asanbleako presidente Jean-Guy Talamoniren pisua eta indarra ezereztea, salatu dutenez.
Izan ere, 2018tik hona hainbatetan atera dira argitara Pe a Corsica koalizioa osatu duten hiru indarren arteko desadostasun politikoak. Simeoniren eta Talamoniren artekoez gain, oihartzun handia izan dute Korsikako presidenteak PNCren idazkari nagusi Jean-Christophe Angelinirekin izandako talkek; 2019an islatu zen zatiketa hori, Femu a Corsica koalizio izatetik alderdi bilakatzera pasatu zenean, PNCren iritziaren kontra.
Azkenean, Angeliniren indar politikoak formula horretan ez parte hartzea erabaki zuen, eta iazko herriko bozetan ez zituen emaitza txarrak lortu, besteak beste, PNCren idazkari nagusia hegoaldeko Porto-Vecchioko auzapez aukeratu baitzuten. Arrakasta horrek bultzatuta, eta gainontzeko indar politikoekiko harremana kontuan hartuta, PNCk bere zerrenda aurkeztea erabaki du datorren hilabeteko hauteskundeetarako.
Bien bitartean, Corsica Liberak ez du erabat argitu zer egingo duen, azkenean Femu a Corsicaren baldintzak onartuko dituen ala bere hautagaiak aurkeztuko dituen. Baina, iragan asteburuan argitara ateratako prentsa oharra kontuan harturik, badirudi bigarren aukeraren alde egingo duela, testuan baitio Simeoniren alderdiaren asmoak «onartezinak» direla, eta «etika nazionalistaren kontra» doazela.
Zehazki, honako hau adierazi du Talamoni buru duen mugimendu politikoak: «Femu a Corsicak dio, aldebakarreko maneran, hamar urterako adosturiko akordioei amaiera eman nahi diela eta, hortaz, Pe a Corsica desmartxa lurperatuko duela. Akordio hori mugimendu nazionalistak, FLNCren [Korsikako Nazioa Askatzeko Frontearen] borondateak eta korsikarren %57k baieztatu dute».
Zazpi militante historikoren kritikak
Giroa are gehiago okertu du mugimenduko zazpi militante historikok argitara ateratako gutun kritiko batek. Horretan, gehiengo nazionalistari eskatzen diote zehazteko zeintzuk diren bere «asmoak, bide orria, proposamenak eta anbizioak», eta ohartarazten diote haien babesa ez dela «baldintzarik gabea» izango.
Kontuan hartzeko moduko hitzak dira, militante horietako bostek 1975eko Aleriako kobazuloko protestan parte hartu baitzuten, eta pisu handiko figurak baitira; azaldu dutenez, zazpi urteko agintaldiaren ostean, «desilusio» handia dute Simeoniren gobernuarekiko, eta galdera ere helarazi diete hiru indar politikoei, bozei begirako desadostasunez: «Frogaren bat al da alderdien interesek gaina hartu diotela Korsikaren interes kolektibo eta gorenei?».
Alderdiek bi aste inguru dituzte hauteskundeetako zerrendak aurkezteko, eta, egungo egoera ikusita, gutxienez lau espero dira mugimendu nazionalistatik: Femu a Corsicarena, Corsica Liberarena, PNCrena eta 2017an bigarren itzulira pasatzeko zorian egon zen Core in Fronterena.
Barne zatiketa ez da une egokian iritsi, autonomistek eta independentistek aurkari garrantzitsu bat izango baitute bozetan: eskuin erregionalista eta eskuin jakobinoa zerrenda berean elkartzea lortu duen Laurent Marcangeli. Ajaccioko auzapeza lehen aldiz aurkeztuko da zerrendaburu gisara, eta eskuindarrek espero dute haren hautagaitzaren bitartez 2010ean galdu zuten boterea berreskuratuko dutela.
Frantziako Gobernuak aginduriko atzerapenaren ostean, parlamenturako hauteskundeen lehen itzulia ekainaren 20an egingo dute, eta bigarrena, 27an; lehen topaketan inork ez badu botoen erdia baino gehiago jasotzen, bigarrenera pasatuko dira gutxienez babesen %7 lortuko duten zerrenda guztiak.
2017ko bozetan lau sailkatu ziren: Korsikako nazionalisten Pe a Corsica, eskuin erregionalistaren A strada di l’avvene, LR Errepublikanoak-ena eta LREM Errepublika Martxan-en Anda per Dumane. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197145/osasun-txostenek-astrazenecaren-txertoarekin-lotu-dute-nafarroan-hil-den-militar-baten-heriotza.htm | Gizartea | Osasun txostenek AstraZenecaren txertoarekin lotu dute Nafarroan hil den militar baten heriotza | 35 urteko militar bat tronbosi baten eraginez hil zen Nafarroan, txertoa hartu eta egun gutxira. Robles Espainiako Defentsa ministroak esan du txertoa dela heriotzaren kausa, «inolako zalantzarik gabe». | Osasun txostenek AstraZenecaren txertoarekin lotu dute Nafarroan hil den militar baten heriotza. 35 urteko militar bat tronbosi baten eraginez hil zen Nafarroan, txertoa hartu eta egun gutxira. Robles Espainiako Defentsa ministroak esan du txertoa dela heriotzaren kausa, «inolako zalantzarik gabe». | Espainiako Lurreko Armadaren Aitzoaingo kuartelean, Berriobeiti udalerrian (Nafarroa), militar bat hil zen joan den apirilaren 23an. 35 urte zituen, eta egun batzuk lehenago immunizatu zen COVID-19aren aurka, AstraZenecaren txertoaren bidez. Nafarroako Gobernuak berehala jakinarazi zuen Botiken Espainiako Agentziak ikerketa bat abiarazi zuela argitzeko txertoaren eta heriotzaren artean loturarik ote zegoen. Gaur, Margarita Robles Espainiako Defentsa ministroak adierazi du txertoaren ondorioz hil zela.
«Eman dizkiguten osasun txostenetan ez dago inolako zalantzarik: txertoa jarri izanak eragin zuen heriotza», adierazi du, agerraldi batean. Aitzoaingo kuartelean izan da gaur, hildako militarra oroitzeko egin duten ekitaldi batean. Bisita horretan izan dira, Roblesez gain, Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakaria eta Jose Luis Arasti Espainiako Gobernuaren Nafarroako ordezkaria ere.
Roblesek adierazi du militarraren heriotza «oso albiste gogorra» izan dela, baina nabarmendu du «garrantzitsua» dela herritarrek txertoa hartzea. «Oso gogorra da, eta horrelako egoerak gertatzen dira, baina txertoa da egoerari aurre egiteko modurik onena», esan du.
Hildako militarrak apirilaren 7an hartu zuen AstraZenecaren txertoa; 21ean ondoezik sentitu zen etxean, eta zorabiatu egin zen. Ospitaleratu egin behar izan zuten, eta bost egunen buruan hil egin zen. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197146/ezlnko-zenbait-kide-europara-bidean-dira-nazioarteko-bira-bat-egiteko-asmoz.htm | Mundua | EZLNko zenbait kide Europara bidean dira, nazioarteko bira bat egiteko asmoz | Hogei herrialde baino gehiagotan izango dira «historiaz, minez, amorruaz, garaipenez eta porrotez» hitz egiteko; besteak beste, Euskal Herrian. Ekainaren erdialdean iritsiko dira Galiziara. | EZLNko zenbait kide Europara bidean dira, nazioarteko bira bat egiteko asmoz. Hogei herrialde baino gehiagotan izango dira «historiaz, minez, amorruaz, garaipenez eta porrotez» hitz egiteko; besteak beste, Euskal Herrian. Ekainaren erdialdean iritsiko dira Galiziara. | La montaña izeneko belaontzia abiatu da Karibeko Isla Mujeres uhartetik, Europara bidean. EZLN Askapen Nazionaleko Armada Zapatistako zazpi kidek hasi dute bidaia. Asteazkenean atera ziren Chiapastik (Mexiko), eta mila kilometroko bidea egin zuten ontzira iritsi arte. Orain, sei edo zortzi asteko itsaso bidaia dute aurretik; ekainaren erdialdean lehorreratuko dira Galizian, eta nazioarteko bira bati ekingo diote han. Hogei herrialde baino gehiagotan izango dira; besteak beste, Euskal Herrian.
Duela 503 urte, kapitain gaztelau bat kosta horretan lehorreratu zen, Kubako gobernadoreak bidalita. Urtebete geroago, Hernan Cortes porturatu zen handik kilometro gutxitara. Zapatisten helburua da duela 500 urte baino gehiago egin zuten zeharkaldiaren kontrako bidaia bat egitea. Europatik Amerika inbaditzera eta konkistatzera joan ziren orduan; «gu ez goaz ezer konkistatzera, trukatzera baizik». Datozen hilabeteetan, «historiaz, minez, amorruaz, garaipenez eta porrotez» aritu nahi dute Europako hainbat herrialdeetako lagunekin.
«Bizitzaren alde borrokatu behar da; antolatu, defendatu, baina elkarrekin», adierazi du Moises komandanteordeak ontzia atera aurretik egin duen agerraldian. Bizitzaren aldeko zeharkaldia. Europa atala jarri diote izena birari. Oraingoz, honako herrialde hauetan izango direla adierazi dute: Alemanian, Austrian, Belgikan, Bulgarian, Danimarkan, Erresuma Batuan, Errumanian, Errusian, Eslovenian, Espainian, Euskal Herrian, Finlandian, Frantzian, Grezian, Herbehereetan, Italian, Katalunian, Kroazian, Luxenburgon, Norvegian, Polonian, Portugalen, Sardinian, Serbian, Suedian, Suitzan, Turkian, Txipren eta Ukrainan.
Airez eta lehorrez mugituko dira Europan. «Ordezkaritzak herri zapatisten mandatua jaso zuen gure pentsamendua urrun eraman dezaten; hau da, gure bihotza. Gure ordezkariek bihotz handi bat daramate. Ez soilik Europako kontinentean jaikitzen direnak eta eusten diotenak besarkatzeko, baita haien historiak, geografiak, egutegiak eta moduak entzuteko eta ikasteko ere», azaldu du Moises komandanteordeak EZLNren webgunean argitaratutako testu batean. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197147/langile-bat-hil-da-zornotzako-forging-enpresan.htm | Ekonomia | Langile bat hil da Zornotzako Forging enpresan | Bihotzekoak jota hil da. Aurten lanean hildako hemeretzigarren behargina da. | Langile bat hil da Zornotzako Forging enpresan. Bihotzekoak jota hil da. Aurten lanean hildako hemeretzigarren behargina da. | Langile bat hil da astelehen arratsalde honetan Zornotzako Forging Steel Products enpresan (Bizkaia). Sindikatuek jakinarazi dutenez, bihotzekoak jota hil da. 46 urte zituen. Aurten lanean hildako hemeretzigarren behargina da, sindikatuen zenbaketaren arabera. Gertaturikoa salatzeko eta hildakoaren senideei babesa agertzeko, astearte honetan lankideek ordu erdiko etenaldia egingo dute, eta elkarretaratze bat antolatu dute, 13:30ean, enpresako atarian. |
2021-5-3 | https://www.berria.eus/albisteak/197148/garaipen-handia-azken-unean.htm | Kirola | Garaipen handia, azken unean | Athleticek 0-1 irabazi du Sevillaren zelaian. Iñaki Williamsek sartu du gola, kontraeraso batean, partidako 91. minutuan | Garaipen handia, azken unean. Athleticek 0-1 irabazi du Sevillaren zelaian. Iñaki Williamsek sartu du gola, kontraeraso batean, partidako 91. minutuan | Athetic gatza eta piperra jartzen ari zaio Espainiako Ligari. Iragan igandean Atletico Madrili irabazi zion, eta oraingo honetan garaipena lortu du titulurako borrokan dagoen beste talde baten zelaian: Sevillarenean. Ondo lehiatutako eta sufritutako garaipena izan da, 91. minutuan sartu baitu partidako gol bakarra Iñaki Williamsek, Oihan Sancetekin lotutako kontraeraso batean.
Lehen zati txukuna jokatu du Athleticek; ondo lehiatu da. Sevilla ahalegindu da, pase luzeen bidez, baloia alde batetik bestera mugitu eta bizkor ateratzen. Baina zuri-gorriek ondo eutsi diote, eta ahal izan dutenean saiatu dira erasora ateratzen. Villalibre izan da gehien saiatu dena, baina aparteko arriskurik sortu gabe.
Julen Lopetegiren taldeak gutxi behar du arriskua sortzeko, eta harenak izan dira lehen zatiko aukerarik argienak. Batez ere lehen zatiko azken 20 minutuetan, gehiago estutu du, eta En Nesiryk bi aldiz izan du gertu gola. Lehena, 23. minutuan, Acuñaren erdiraketa bat buruz bikain errematatuz. Baina hobea izan da Unai Simonen gelditua. Bigarren aukeran ere, atezaina azaldu da: buelta erdian egin du errematea Sevillako aurrelariak, eta Unai Simonek gelditu ona egin du, baloia gol arrastotik gertu ateraz.
Lehen zati horretan, albiste txar bat izan da: Raul Garciak zelaia utzi behar izan du, min hartuta. 14. minutuan izan da, eta Sancetek ordezkatu du. Giharretan arazoak zituen nafarrak, eta, lau partida falta direla kontuan hartuta, ikusi beharko da itzultzeko aukera ote duen.
Bigarren zatia joan-etorrikoa izan da, eta Villalibrek ia gola sartu du buelta erdian egindako erremate batean. Erritmoa bizia izan da lehen minutu horietan. Athletici ez zitzaion hori komeni, baizik eta jokoa geldotzea. Izan ere, sailkapenari begira behar gehien zuena Sevilla zen, Liga irabazteko borrokan baitago. Athleticen arazo nagusia izan da minutuak aurrera zihoazela, eta etxeko taldeak zuela jabetza, eta halakoetan gehiago antzematen duela gerora nekea baloiaren atzetik korrika aritzen denak.
Horren eraginez, Athleticek urrats bat egin du atzera, baita Sevillak gehiago estutu duelako ere. Lopetegiren taldeak bere zelaian sartu du Marcelinorena, eta hainbat korner jaurti ditu. Baina zuri-gorriek sufritzen jakin dute, eta eusten Sevillaren oldarraldiei. Gainera, Unai Simonek beste gelditu on bat egin dio En Nesiryri. Aurrean, gainera, Willliams anaien abiadura hor zegoen, etxekoen edozein huts aprobetxatzeko. Lehenik Nico izan da abisua eman duena, baina epaileak jokoz kanpo zegoela adierazi du. Gero, ordea, Iñakik ez du huts egin, eta garaipena eman dio Marcelinoren taldeari. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197177/kolonbiako-ogasun-ministroak-kargua-utzi-du-protestak-baretzeko-asmoz.htm | Mundua | Kolonbiako Ogasun ministroak kargua utzi du, protestak baretzeko asmoz | Lan, pentsio eta osasun erreformak «gelditu arte» jarraitzeko eskatu dute protesten deitzaileek. Gutxienez hemeretzi lagun hil dituzte istiluetan. | Kolonbiako Ogasun ministroak kargua utzi du, protestak baretzeko asmoz. Lan, pentsio eta osasun erreformak «gelditu arte» jarraitzeko eskatu dute protesten deitzaileek. Gutxienez hemeretzi lagun hil dituzte istiluetan. | Alberto Carrasquilla Kolonbiako Ogasun ministroak kargua utzi du bart, horrela istiluak baretuko direlakoan. Dagoeneko sei egunez ari dira herritarrak protestan kalean, Ivan Duque presidentearen Gobernuak ezarri nahi zuen zerga erreformaren kontra. Kolonbiako Herri Defendatzailearen arabera, 19 pertsona hil dira dagoeneko, eta 800 zauritu.
Carrasquilla 2018tik zegoen agintean, eta hura izan da huts eginiko zerga erreformaren protagonista nagusietako bat. Gobernuak BEZa eta bestelako zerga ez-progresiboak handitu nahi zituen, izurriak estatuaren kutxetan eragindako zuloa estaltzeko. Horrek langileen eta erdiko klase haserrea eragin du.
Carrasquilla ordezkatzeko, Jose Manuel Restrepo izendatu du presidenteak Ogasun ministro. Orain arte, Merkataritza, Industria eta Turismo ministroa izan da Restrepo.
Azken egunetako protestek behartuta, gobernuak atzera bota du ezarri nahi zuen zerga erreforma, baina harago doaz manifestarien eskariak. Gizarte erakundeek, ikasleek, sindikatuek eta kolektibo indigenek deia egin zuten atzo Cali hirian protesta egiteko. «Bataila bat irabazi dugu zerga erreforma atzera botatzeko gobernuaren erabakiarekin, baina ez dugu borroka irabaziko lan erreforma, osasun erreforma eta pentsio erreforma biltzen dituen Duqueren paketea atzera bota arte eta hildakoei, zauritutakoei eta harrapatutakoei justizia egiten zaien arte», adierazi zuten ohar batean.
Hildako eta zaurituez gain, protesten deitzaileek jakinarazi zuten bost lagun desagertuta daudela, seik begia galdu dutela eta emakume bat bortxatu dutela istiluen aurkako agenteek. Segurtasun indarren bortizkeria gogor salatu dute manifestariek azken egunetan, baina egoeraren larritasuna haien bizkar utzi du Ivan Duque presidenteak, eta, gainera, militarrak kalera bidaltzea erabaki zuen larunbatean, protestei aurre egiteko.
Pandemiak utzitako zulo ekonomikoari buelta emateko neurri arranditsu gisa aurkeztu zuen Duquek zerga erreformaren proiektua, eta, horren bidez, estatuko finantza publikoak 5.220 milioi euro baino gehiagorekin diruztatuko zirela hitzeman zuen; besteak beste, zerbitzu publikoei %19ko BEZa ezarrita. Oposizioa eta herritarrak gainera etorri zitzaizkion, ordea, eta presio horrek proposamena atzera botatzera behartu zuen. «Kontsentsuen fruitu» izango den beste proiektu bat lehenbailehen garatzen hastea da haren asmoa orain.
Eredu ekonomikoen arteko talka azalarazi dute protestek, eta oligopolioen eta enpresa handien mesedetan aritzea leporatzen diote manifestariek gobernuari. Egiteko modu horren ordezkaritzat dute Alberto Carrasquilla Ogasun ministroa, eta haren ministerioan sortutakoa da atzera bota duten zerga erreforma. Horregatik, protesten jomugan dago, eta dimisioa eskatzen ari zaizkio herritar asko. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197182/gutxienez-23-pertsona-hil-dira-mexiko-hirian-metro-istripu-batean.htm | Mundua | Gutxienez 23 pertsona hil dira Mexiko Hirian, metro istripu batean | Zubi bat jausi egin da, eta zenbait bagoi trafiko handiko etorbide batera erori dira. 70 pertsona zauritu dira ezbeharrean. | Gutxienez 23 pertsona hil dira Mexiko Hirian, metro istripu batean. Zubi bat jausi egin da, eta zenbait bagoi trafiko handiko etorbide batera erori dira. 70 pertsona zauritu dira ezbeharrean. | Mexiko Hiriko metroaren 12. linean, Olivos eta Tezonco geltokien artean, zubi bat erori egin da bart, eta trena errepidera amildu da handik. «Zoritxarrez, habe batek amore eman du konboia igaro denean», adierazi du Claudia Sheinbaum Mexiko Hiriko gobernuburuak. Gutxienez 23 pertsona hil eta beste 70 zauritu dira ezbehar horretan.
Jose Alfonso Suarez del Real Mexiko Hiriko Gobernu idazkariak esan du zaurituak Tlahuaceko eta Iztapalapako ospitaleetara eraman dituztela. Ez dago argi zein diren hildako gehienak, metroko bidaiariak ala azpian harrapatutako oinezko edo gidariak.
Lehen irudietan zabaldu denez, bi bagoi erori dira Tlahuac hiribidera, eta dozenaka ibilgailu zebiltzan han. Larrialdi zerbitzuak berehala joan dira zaurituak artatzera eta trena bidetik kentzera. Zubia hogei bat metrotara dago, eta bi bagoiak V forman geratu dira handik zintzilik.
Larrialdi zerbitzuak lanean, istripuaren lekuan. SASHENKA GUTIERREZ / EFE
Marcelo Ebrard gobernuburu zenean eraiki zuten instalazio hori. 12. linea 2012ko urriaren 30ean inauguratu zuten, baina 2014ko martxoan itxi egin behar izan zuten, huts batzuengatik, eta zatika jarri zuten berriz martxan, 2015eko urriaren eta azaroaren artean. Miguel Angel Mancera alkatearen agintaldian berritu zuten zati hori, eta, hainbat hedabidek jaso dutenez, herritarrek adierazi dute egitura ahulduta geratu zela 2017ko iraileko lurrikaren eraginez.
Mexiko Hiriko metroan sei milioi pertsona inguru ibiltzen dira lanegunetan. Hainbat elkartek salatu izan dute instalazioak prekarioak direla, eta behar besteko mantentze lanik egiten ez dutelako eteten dela zerbitzua horrenbeste aldiz. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197183/mexikoko-gobernuak-barkamena-eskatu-die-maia-indigenei.htm | Mundua | Mexikoko Gobernuak barkamena eskatu die maia indigenei | Espainiarrak Mexikora heldu zirenetik gaur arte jasandako abusuengatik eskatu du barkamena gobernuak. Hauteskundeen atarian egin du urratsa. | Mexikoko Gobernuak barkamena eskatu die maia indigenei. Espainiarrak Mexikora heldu zirenetik gaur arte jasandako abusuengatik eskatu du barkamena gobernuak. Hauteskundeen atarian egin du urratsa. | Azken 500 urteetan Mexikok maia indigenen aurka egindako erasoengatik barkamena eskatu zuen atzo Olga Sanchez Cordero Gobernazio ministroak: «Mexikoko maia herriari barkamena eskatzen diogu gaur estatuaren izenean, historian haien aurka egindako gehiegikeriengatik eta gaur egun bizi duten bazterketagatik». Quintana Roo estatuan esan zituen hitzok Corderok, Mexikoko presidente Andres Manuel Lopez Obrador eta Guatemalako estatuburu Alejandro Giammattei bildu zituen ekitaldian.
Zehazki, Mexikok independentzia lortu ostean, 1847 eta 1901 artean, izandako kasten arteko gerrari egin zion erreferentzia Gobernazio ministroak. Gerra hark aurrez aurre jarri zituen maia indigenak eta elite kreoleko kideak. Mexikoko armadak indigenen hiriburua zen Chan Santa Cruz hartu zuenean amaitu zen gatazka. Borroketan 250.000 pertsona hil zirela uste da.
Adierazpena indigenen aspaldiko aldarrikapena den arren, orain egin izana kritikatu egin dute askok; izan ere, hilabete eskas geratzen da Mexikoko legebiltzarrerako eta udaletako bozetarako. Aldi berean, Lopez Obrador presidentea gogor ari da kanpaina egiten Tren Maya deritzon proiektuaren alde —maien lurretatik ibilbidea egiten duen tren turistiko bat—, nahiz eta inguruetan bizi diren herritarrak haren aurka egon.
Maia indigenen artean asko dira presidenteak emandako urratsa kritikatu dutenak, eta ez bakarrik hauteskundeen atarian egin duelako, baita barkamena komunitateko ordezkariei zuzenean eskatu beharrean gobernadoreekin egindako agerraldi batean eskatzeagatik ere: «Jacinto Pat buruzagia bizirik balego, lotsatu egingo litzateke. Ez diete barkamena eskatu maiei, eta are gutxiago baztertutako gazteei».
Lopez Obradorrek, baina, entzungor egin die kritikei, eta nabarmendu du egungo testuingurua ez dela garai batekoaren berdina: «Orain askatasunak daude; zentsurarik gabe edozer adieraz dezake edonork. Baina batez ere herriari justizia egiteko borondatea dago, iraultza garaian bezala. Horregatik gaude hemen barkamena eskatzen eta berresten ez ditugula inoiz ahaztuko Mexikoko herriak».
Yucatanen maiek duten ordezkariak, Ana Karen Dzib Pootek, eskertu egin du gobernuak egindako urratsa, baina, aldi berean, oinarrizko hiru eskari egin dizkio: memoria batzorde bat osatzea, maia herriaren garapena adosteko buruzagi indigenen lidergoa aitortzea, eta herri indigenen eskubideak Konstituzioan jasotzea. «Egia da dagoeneko ez garela lurjabe handien esklabo, baina basoak suntsitzen ari dira oraindik soja landatzeko, eta izadiaren hasieratik defendatu ditugun mendiak eta putzuak kentzen», salatu du Pootek.
Protestak
Barkamen eskea protesta artean egin behar izan zuen Corderok. Izan ere, ekitaldia egitekoa zen inguruetan nekazari talde bat bildu zen salatzeko gobernuak ez zizkiela ordaindu duela hainbat urte desjabetutako lurrak. Ez ziren horiek izan estatuburuak entzun zituen kritika bakarrak. Mugimendu feministek egotzi zioten genero indarkeriako kasuetarako protokoloak indarrean jarri ez izana eskualde hartan. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197184/iruntildeeko-arrotxapea-auzoan-manifestatzera-deitu-dute-larunbatean-1830ean.htm | Politika | Iruñeko Arrotxapea auzoan manifestatzera deitu dute: larunbatean, 18:30ean | Aurreko astean Espainiako Poliziak atxilotu zituen gazteen senide eta lagunek bultzatu dute deialdia. | Iruñeko Arrotxapea auzoan manifestatzera deitu dute: larunbatean, 18:30ean. Aurreko astean Espainiako Poliziak atxilotu zituen gazteen senide eta lagunek bultzatu dute deialdia. | Joan den astean Iruñerrian atxilotu zituzten gazteen senide eta lagunek larunbatean Iruñeko Arrotxapea auzoan manifestatzera deitu dute. 18:30ean hasiko da manifestazioa, Plaza Gorrian. Erasoen aurrean, klase elkartasuna! lelopean eginen dute. Gaur egin dute agerraldia deialdia iragartzeko. Gainera, gogor kritikatu dituzte bai iragan astearteko polizia operazioa, bai hura gauzatzeko modua. Besteak beste, senide eta lagunek salatu dute atxiloketek «ikara sortzeko helburu argia» zutela, eta akusazioen atzean «manipulazio maltzurra» dagoela.
Prentsaurrekoan, salatu dute polizia operazioak urratu egin dituela atxilotutako gazteen eskubideak. Adierazi dutenez, atxilotuen etxeetan miaketak egin zituztenean, debekatu egin zuten bertan inor egotea, eta, ordu luzez, ez zieten aukerarik eman senideekin eta konfiantzazko abokatuekin hitz egiteko. Bestalde, salatu dute gazteak atxilo egondako bi gauetan ukatu egin zitzaiela osasun neurri egokiak izateko eskubidea: hotza eta higiene falta izan zuten, senide eta lagunen esanetan.
Halaber, salatu dute berriki gertatutakoa ez dela kasu bakan bat: «Salbuspena arau bihurtu da». Adierazi dute azkenaldian areagotu egin dela «indar polizialen boterea eta inpunitatea», eta, diotenez, horrek «gazteen kriminalizazioa» ekarri du. Hala, zabaldutako oharrean babesa adierazi diete atxilotutako gazteei, eta nabarmendu dute erasoa «guztien aurkakoa» ere badela.
Poliziaren esanak
Espainiako Poliziak atzo jakinarazi zuenez, «GKSren inguruko kale borrokako talde bat» osatzea leporatzen diete. Atxilotutakoak «erakunde sezesionista erradikaletako» kide direla zehaztu du Poliziak, eta GKS Gazte Koordinakunde Sozialista aipatu du zehazki. «Amnistia Ta Askatasuna» taldearen zale direla ere jaso dute oharrean.
Polizia urtebetez aritu da Arrotxapean eta Burlatan gazteak ikertzen, eta esan du «ekintza bortitzak, sabotajeak eta erasoak» egiten zituztela, «modu antolatu eta koordinatuan». Bost bankuren egoitzen eta bi dendaren aurkako erasoak sartu dituzte salaketa horien artean, eta zaborrontziak kalean gurutzatzea eta poliziei harrika egitea ere egotzi diete. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197185/sormen-bekara-aurkezteko-epea-ireki-dute.htm | Kultura | Sormen Bekara aurkezteko epea ireki dute | Adierazpen artistiko digitalak sarituko ditu aurten Gerediaga elkarteak eta Durangoko Udalak antolatutako bekak. Irailaren 21era arte bidali ahalko dira proiektuak, eta gailentzen dena Durangoko 57. Azokan erakutsiko da | Sormen Bekara aurkezteko epea ireki dute. Adierazpen artistiko digitalak sarituko ditu aurten Gerediaga elkarteak eta Durangoko Udalak antolatutako bekak. Irailaren 21era arte bidali ahalko dira proiektuak, eta gailentzen dena Durangoko 57. Azokan erakutsiko da | Laugarrenez, Sormen Beka antolatu dute Gerediaga elkarteak eta Durangoko Udalak. Euskarazko sorkuntza sustatzea eta ezagutaraztea du helburu egitasmoak, eta aurten kultura digitala izan dute jomuga antolatzaileek: adierazpen artistiko batean oinarritutako lanak eskatu dituzte, eta dagoeneko ireki dute proposamenak aurkezteko epea. Proiektuak irailaren 21era bitarte bidali ahal izango dira —gerediaga@durangokoazoka.eus helbidera—; garaileak 15.000 euro eskuratuko ditu, eta Durangoko 57. Azokan erakutsi ahal izango du lana, 2022an.
18 urtetik gorako sortzaile berriei zuzendutako egitasmoa da, eta askotariko moldeak onartzen dituzte: aurreko urteetan, proiektu literarioak, musikalak eta ikus-entzunezkoak gailendu izan dira lehiaketan. Antolatzaileek iragarri dutenez, irabazlea aukeratzeko lau irizpide hartuko dituzte aintzat: proiektuaren kalitatea, gaitasun berritzailea eta originaltasuna, lanaren hedatze ahalmena eta aurrez aurreko defentsa —aurkeztutakoen artean lauzpabost hautatuko ditu epaimahaiak aurrena, eta proiektu horiek izango dira defendatu beharrekoak—. Proposamen irabazlea 56. Durangoko Azokan iragarriko da —abendu honetan—. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197186/ansa-labakak-hirugarren-garaipena-lortu-dute-eta-urriza-zalduak-14an-utzi-dituzte-goikoetxea-aizpuru.htm | Kirola | Ansa-Labakak hirugarren garaipena lortu dute eta Urriza-Zalduak 14an utzi dituzte Goikoetxea-Aizpuru | Segurola eta Larrañagak galdu arren bi puntu lortu dituzte eta Goikoetxea eta Aizpuruk puntua galdu dute sailkapenean | Ansa-Labakak hirugarren garaipena lortu dute eta Urriza-Zalduak 14an utzi dituzte Goikoetxea-Aizpuru. Segurola eta Larrañagak galdu arren bi puntu lortu dituzte eta Goikoetxea eta Aizpuruk puntua galdu dute sailkapenean | Sagardoaren Txapelketaren laugarren jardunaldian Ansa eta Labakak hirugarren garaipena lortu zuten eta Urriza eta Zalduak 14an utzi zituzten Goikoetxea V eta Aizpuru. Emaitza honekin Setien ordezkatzen duten Ansa eta Labakak lidertza sendotu dute eta hamabi punturekin finalerdietara sailkatu dira.
Erremontari saioko lehenengo partidan Segurola eta Larrañaga (Gaztañaga) gainditu zituzten 30-28 eta bikote bakarra da partidarik galdu gabe jarraitzen duena, hamabi punturekin. Gaztañagak sei puntu ditu bi partidetan. Jaialdiko bigarren partidan Urriza eta Zalduak (Bereziartua) aurreko asteko arantza atera zuten eta 14an utzi zituzten, atzora arte galdu gabe zeuden Goikoetxea V eta Aizpuru III (Gurutzeta). Bi bikote hauek bi partida irabazi eta bakarra galdu dute, baina puntuaketan puntua galdu zuen Gurutzetaren bikoteak eta orain zazpi dituzte eta Bereziartuak berriz zortzi.
Ansa-Labaka eta Segurola-Larrañagaren arteko partida berdindua eta bizia izan zen. Ansak aurreko hasteko ildotik jarraitu nahi zuen eta indartsu hasi zen, baina segituan gelditu zuten bere eraginkortasuna Segurola eta Larrañagak. 7-3 galtzetik 8-10 irabaztera pasa ziren urdinak. Hala ere, gorriek gertu jarraitu zuten eta berdinketak iritsi ziren. Ansa eta Labakak berriz ere aurrea hartu zuten 17-14 eta oraingoan ez zuten aurrea inoiz utzi, amaierara arte. Hiru eta bost tantoko abatailak mantendu zituzten eta amaieran tanto bakarrera hurbildu arren lau puntuak eskuratu zituzten Ansa eta Labakak.
Bigarren partida oso deberdina izan zen. Urrizak agindu zuen hasieratik eta hasierako bost tantoko aldea, 10-5, handitzen joan zen denbora guztian. 30-14ko markagailua partidaren erakusgarri izan zen eta urdinek puntua galdu zuten 17ra ez baitziren iritsi ere egin. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197187/eskuin-muturrarekin-lotzen-duten-desokupa-taldeak-iragarri-du-bilbon-arituko-dela-datorren-astean.htm | Politika | Eskuin muturrarekin lotzen duten Desokupa taldeak iragarri du Bilbon arituko dela datorren astean | EH Bilduk galdera egin dio berriz Erkorekari enpresa horren eta Ertzaintzaren arteko ustezko lankidetzaz, Desokupak berak bideo bat argitaratu ostean. | Eskuin muturrarekin lotzen duten Desokupa taldeak iragarri du Bilbon arituko dela datorren astean. EH Bilduk galdera egin dio berriz Erkorekari enpresa horren eta Ertzaintzaren arteko ustezko lankidetzaz, Desokupak berak bideo bat argitaratu ostean. | Desokupa enpresa etxe bat hustera joan zen apirilaren 15ean Abadiñora (Bizkaia). Gertaerak ika-mika eragin zuen, enpresa horri jendea «bortxaz eta modu oldarkorrean» kanporatzea eta eskuin muturrarekin lotura izatea egozten diotelako hainbat elkartek. Gaia Eusko Legebiltzarrera eraman zuen Julen Arzuaga EH Bilduko legebiltzarkideak. Sare sozialetan atzo gauean zabalduriko bideo batean, datorren astean Bilbon arituko direla iragarri dute Desokupakoek.
Durangaldeko Ahal Dugu-k «kezka» agertu zuen Abadiñoko gertaerekin. Esan zutenez, eskuin muturrak sustatzen duen diskurtsoak «jarrera oldarkorrak» hauspotzen ditu Desokupak. «Enpresa horretako kideak boxeolari eta paramilitar ohiak dira, eta lotura estua dute eskuin muturrarekin», alderdiaren hitzetan.
Etxean bizi zirenei agiri bat «mehatxu» artean sinarazi zietela salatu zuten lekukoek, eta atea indarrez bota zutela. Desokuparen esku hartzearengatik «faxistak gure kaleetatik kanpora!» oihukatuz protesta egiten ari ziren 20 bat herritarren kontra jo zuten ertzainek borrez.
EH Bilduk galdera egin zion joan zen astean Josu Erkoreka Jaurlaritzako Barne sailburuari Eusko Legebiltzarrean. Desokupa eta Ertzaintza elkarlanean aritu ote ziren galdetu zion Arzuagak Erkorekari. Sailburuak erantzun zion salaketa «gezur hutsa» zela, eta «zabalduriko irudiek kontrakoa erakusten dutela». Sailburuak irmo esan zuen: «Ertzaintzak ez zuen eduki harremanik Desokupa enpresarekin, ez Abadiñoko gertaeren aurretik, ezta ondoren ere».
Baina enpresak berak baieztatu egin du harremana egon zela. Datorren astean Bilbora joango direla iragartzeko bideoan bertan, Abadiñoko esku hartzearen irudiak erakutsi zituzten. Horretan, Desokupako burua ikusten da ertzainekin hitz egiten, eta haiei azaltzen zer egingo zuten. Horrez gain, aurretik ertzain etxera bidalitako agiria jaso ote duten galdetzen die ertzainei. Taldeko buruak esaten die ertzainei etxeko gune komuna «lehertuko duela». Ertzainek erantzuten diote: «Gu hementxe egongo gara. Kontua gordin jartzen bada, ohartarazi gaitzazue».
Arzuagak berriz galdetu dio Erkorekari gaiaren inguruan. «Enpresa ultraeskuindarrak» zabalduriko irudiak ikusita, «eusten al dio Erkorena jaunak orduan esandakoari?». Sailburuaren hitzen eta irudien arteko «kontraesana» zergatik gertatu den galdetu dio. Erkorekak «informazio okerra» baldin bazuen, hori «nori leporatu behar zaio?». Azkenik, informazio okerra eman zuen arduradunarekin zer egingo duen galdetu dio.
Twitterren zabalduriko mezu batean, zera idatzi du legebiltzarkideak: «Edo Erkoreka gezurretan ari da, edo ez du inolako kontrolik Ertzaintzaren gainean« |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197188/elak-salatu-du-bizkaibuseko-gidari-bati-labanaz-eraso-diotela.htm | Gizartea | ELAk salatu du Bizkaibuseko gidari bati labanaz eraso diotela | Adierazi dute tentsio uneak areagotu egin direla, eta enpresek eta erakundeek ez dutela horiei aurre egiteko neurririk hartu. Elkarretaratze batera deitu dute etzirako. | ELAk salatu du Bizkaibuseko gidari bati labanaz eraso diotela. Adierazi dute tentsio uneak areagotu egin direla, eta enpresek eta erakundeek ez dutela horiei aurre egiteko neurririk hartu. Elkarretaratze batera deitu dute etzirako. | ELA sindikatuak ohar bat atera du astearte goizean, salatzeko Bizkaibuseko autobus gidari bati eraso egin diotela goizean, 08:30ean, lanean ari zela. Bilbo-Eibar 3912 linean gertatu da: langileak maskara jantzi behar zuela esan dio Galdakaoko (Bizkaia) geltokian igo nahi zuen pertsona bati. Hark muzin egin dio aginduari, eta arma zuri batekin eraso dio.
Azkenaldian eraso ugari izan dira autobus gidarien kontra. ELAk adierazi duenez, eraso horiek areagotu egin dira osasun krisia hasi zenetik. Salatu dute langileak babesgabe daudela, eta Avanza Durangaldea enpresaren eta Bizkaiko Foru Aldundiaren jarrera «pasiboa» dela egoera horren inguruan. Babesgabe dauden eta tentsio egoerak ugaritu diren honetan protokolorik ezarri ez izana leporatu diete.
Hori salatzeko, ELAk elkarretaratze batera deitu du ostegunerako, maiatzak 6, 13:30ean, Bizkaiko Diputazioaren aurrean, Bilbon.
Erasoak ugaritu egin dira
Joan den udan, gisa horretako eraso larriak izan ziren Euskal Herrian. Uztailaren 5ean, Philippe Monguillot autobus gidariari bortizki eraso zioten Baionan, eta egun batzuen ondoren hil egin zen, jipoiaren ondorioz. Protesta jendetsuak egin zituzten gertatutakoa salatzeko, eta enpresa arduradunak adierazi zuen segurtasun neurriak zorroztuko zituela ondorengo hilabeteetan. Segurtasun agente gehiago jarri zituzten tranbusetan.
Bestalde, Iruñerriko autobus zerbitzuko gidariek eta hainbat taxilarik protesta egin zuten abuztuan, bi gidarik jasandako erasoak salatzeko eta segurtasun neurri gehiago eskatzeko. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197189/urmugak-uztailaren-13tik-31ra-zeharkatuko-du-euskal-herria.htm | Bizigiro | Urmugak uztailaren 13tik 31ra zeharkatuko du Euskal Herria | Euskal Herriko mendebaldetik hasi eta ekialdera egingo du Urmuga egitasmoak, bidean mendia eta musika batuta. Besteak beste, Gorka eta Nerea Urbizu, Olatz Salvador, Anari, Niko Etxart eta Chill Mafia ariko dira | Urmugak uztailaren 13tik 31ra zeharkatuko du Euskal Herria. Euskal Herriko mendebaldetik hasi eta ekialdera egingo du Urmuga egitasmoak, bidean mendia eta musika batuta. Besteak beste, Gorka eta Nerea Urbizu, Olatz Salvador, Anari, Niko Etxart eta Chill Mafia ariko dira | Gorobil mendilerroan barrena abiatuko da Urmuga egitasmoa, uztailaren 13an, eta, hemeretzi egunez, Euskal Herria mendebaldetik ekialdera zeharkatuko du, uztailaren 31n Hiru Erregeen Mahaian bukatu arte. Espedizioan, mendizaleak eta musikariak elkartuko dira. Izan ere, mendizaletasuna eta musika batzen dituen egitasmoa da Urmuga.
Iaz egin zuten lehen aldiz Urmuga, eta, izandako arrakastaren ondoren, aurten berriz egingo dute. Urmuga Euskal Herria josten duen ertz luze bat da: Garobel Mendilerrotik Auñamendietako Hiru Erregeen Mahaiaraino doana, eta hortik hartu du egitasmoak izena.
Urmugak irauten duen egunetan, hainbat kontzertu izango dira: formatu handiko sei kontzertu eta formatu txikiko beste sei. Euskal Herriko eta atzerriko hainbat musikari eta kantari izango dira Urmugako kontzertuetan, eta Et Incarnatus orkestraren 15 bat partaidez osatutako hezurdura izango dute oinarrian. Besteak beste, honako musikari hauek parte hartuko dute: Dupla, Gorka eta Nerea Urbizu, Alex Sardui, Olatz Salvador, Nogen, Anari, Chill Mafia, Niko Etxart, Juantxo Arakama (Glaukoma), Idoia Asurmendi... Lehen kontzertua Tologorrin egingo dute, eta azkena, Izaban. Edozeinek parte hartu ahalko du proiektuan, beti ere antolatzaileek jarritako baldintzak betez: segurtasun neurriak eta naturarekiko eta besteekiko errespetua mantentzea beharrezkoa izango da.
Antolatzaileek nabarmendu dutenez, aurtengoan artisten zerrenda zabaldu nahi izan dute, estilo ezberdinetako musikariak batuz. Artista gazteei garrantzi berezia eman diete, bi helburu argirekin: talentu gazteen ikusgaitasuna sustatzea eta publiko gaztea erakartzea. Urmugako antolatzaile Migel Zeberiok adierazi duenez, “mendi inguruan inoiz ibili ez direnak” naturara hurbiltzeko aitzakia gisa erabili nahi dituzte kontzertuak, baita adin guztietakoak musikara hurbiltzeko ere.
Horrez gain, gazteak proiektura erakartzeko, Urmuga mendi zeharkaldi ikastaroa jarri dute martxan. Ikastaroa hamalau urtetik hemezortzi urtera bitarteko gazteei dago zuzenduta, eta ibilaldian zehar norberaren zein aterpe libreen zaintzari, elikadurari edo segurtasunari buruzko eduki teorikoak azalduko dizkiete gazteei bi mendi gidarik. Aste bakoitzeko txanda bat osatuko da, eta txanda bakoitzeko gehienez hamalau lagun onartuko dituzte, Euskal Herriko probintzia bakoitzeko bina.
Urmuga zaindu dezagun egitasmoa ere martxan jarri dute. Natura zaintzearen garrantziaz ohartarazi nahi izan dute antolatzaileek egitasmo honekin, eta Aramaioko (Araba) lurretan dagoen pago zahar batek gorpuztuko du egitasmoa. Antolatzaileek adierazi dutenaren arabera, pago honek 250 urte inguru ditu, eta, herriko udalarekin batera, horrelako zuhaitzak babesteko elkarlanean dabil Urmuga. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197190/beste-768-kasu-positibo-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Beste 768 kasu positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian | Osakidetzak eta Osasunbideak ia 14.000 proba egin dituzte COVID-19 detektatzeko, eta horien %5,5 izan dira positibo. Sagarduik adierazi du transmisioaren beherakada sumatzen hasi dela, baina argitu du horrek ezin duela erlaxatzeko balio. | Beste 768 kasu positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Osakidetzak eta Osasunbideak ia 14.000 proba egin dituzte COVID-19 detektatzeko, eta horien %5,5 izan dira positibo. Sagarduik adierazi du transmisioaren beherakada sumatzen hasi dela, baina argitu du horrek ezin duela erlaxatzeko balio. | Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, atzo 13.893 proba egin ziren COVID-19a atzemateko. Zehazki, horien guztien %5,5ek eman zuten positibo; hau da, 768k. Positiboen ehunekoari dagokionez, ehunekoa hurbil da OME Osasunaren Munduko Erakundeak gehienezko mugarritzat zehaztua duenetik: erakundeak %5ean du ezarria muga.
Lurraldez lurralde, Bizkaian atzeman da kasu gehien: 351 izan dira. Gipuzkoa du atzetik: herrialde horretan 246 positibo zenbatu ditu Osakidetzak. Nafarroan 122 kasu izan dira, eta Araban, berriz, 42.
Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako egoera epidemiologikoari dagokionez, Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak azaldu du azken asteotan kutsatzea moteltzen ari dela hiru herrialde horietan. «Gorakada leuntzen hasi zela nabaritu genuen lehenbizi, kurbaren lautzea sumatu genuen ondotik, eta, gaur egun, esan dezakegu beherakada gertatzen ari dela, leuna bada ere», adierazi du sailburuak. Dena dela, Sagarduik aitortu du egoera «kezkagarria» dela oraindik ere, eta «adi» segitu beharra nabarmendu du. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197191/joan-etorriak-biltzeko-eskubidea-eta-ordutegiak-mugatu-nahi-ditu-jaurlaritzak-astelehenetik.htm | Gizartea | Joan-etorriak, biltzeko eskubidea eta ordutegiak mugatu nahi ditu Jaurlaritzak, astelehenetik | Espainiako Gobernuak alarma egoera luzatzen ez badu, ostiralean aurkeztuko du Urkulluren gobernuak bere dekretua, eta astelehenean sartuko da indarrean. | Joan-etorriak, biltzeko eskubidea eta ordutegiak mugatu nahi ditu Jaurlaritzak, astelehenetik. Espainiako Gobernuak alarma egoera luzatzen ez badu, ostiralean aurkeztuko du Urkulluren gobernuak bere dekretua, eta astelehenean sartuko da indarrean. | Atzo aurreratu zuen Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak, eta gaur berretsi du Bingen Zupiria bozeramaileak: maiatzaren 9an Espainiako Gobernuak alarma egoera luzatzen ez badu, Jaurlaritzak berak ezarriko ditu neurriak. Iragarritako dekretu horrek mugimendua, gaueko ordutegiak eta biltze eskubidea arautu ahalko dituela adierazi du Zupiriak. Alarma egoera luzatu ezean, ostiralean aurkeztuko du dekretua Jaurlaritzak, datorren astelehenean, maiatzak 10, indarrean sartzeko: dena den, Zupiriak ez du dekretuaren beste nondik norakorik aurreratu.
«Datozen hilabeteetan neurriak hartzen jarraitu beharko dugula aurreikusi dute. Datorren uda ez da normala izango. Hilabete hauetan guztietan ikusi dugu mugimendua, biltze eskubidea eta gaueko ordutegiak arautzea eraginkorra dela». Horrela azaldu du Zupiriak Jaurlaritzaren helburua neurriak jartzea dela, autonomia estatutuak jasotako konpetentzien barruan betiere. Neurri horien berme juridikoaz galdetzean, «ahalik eta babes handiena» izaten ahaleginduko direla adierazi du.
Jaurlaritzako bozeramaileak ez du aurreratu nahi izan dekretu berriaren informaziorik, eta ez du Jaurlaritzaren iritzirik jakinarazi Espainiako Ministroen kontseiluak onartutako dekretu berriaren inguruan. Dekretu horretan baimendu dute Auzitegi Gorenera jotzea «babes juridiko bila» ezarritako neurri murriztaileren bat bertan behera uzten badu auzitegiak.
Dena den, gogorarazi du Urkulluk Pedro Sanchez Espainiako presidenteari zera eskatu ziola: alarma egoera estatu osoan luzatzea. Datozen asteetako egoera kudeatzea «zaila» izango dela aitortu du, baina osasunaren eta ekonomiaren arteko oreka bilatzen saiatuko direla. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197192/sinadura-bilketa-bat-hasiko-dute-donostian-eraiki-nahi-duten-surf-parkearen-aurka.htm | Gizartea | Sinadura bilketa bat hasiko dute Donostian eraiki nahi duten surf parkearen aurka | Otsailean eman zuten Donostiako Martutene auzoan egin nahi duten surf parkearen proiektuaren berri. Ordutik, harrabotsa sortu du albisteak, eta zenbait surflari sinadura bilketa bat egiten hasiko da proiektu hori geldiarazteko asmoz. | Sinadura bilketa bat hasiko dute Donostian eraiki nahi duten surf parkearen aurka. Otsailean eman zuten Donostiako Martutene auzoan egin nahi duten surf parkearen proiektuaren berri. Ordutik, harrabotsa sortu du albisteak, eta zenbait surflari sinadura bilketa bat egiten hasiko da proiektu hori geldiarazteko asmoz. | Donostiako Martutene auzoan eraiki nahi duten surf parkearen aurkako sinadura bilketa hasiko dute Donostiako eta inguruko herrietako hainbat surflarik. Duela bi hilabete pasatxo egin zuen eztanda albisteak. Surf parke bat Donostian; horrela zioen albistearen titular nagusiak, eta zurrumurru hori zabaldu eta gutxira iritsi ziren surflari askoren eta hainbat eta hainbat norbanakoren gaitzespen mezuak. Aizarnazabalgo (Gipuzkoa) Wavegarden enpresarena da proiektu hori, eta Donostiako Udalaren babesa du lehiaketa publiko batera aurkezteko. Martutene auzoan eraikiko litzateke, itsasotik gertu, eta olatu artifizialen bederatzi hektareako ingurune bat izango litzateke. Ideia gauzatzekotan, Wavegarden enpresa pribatuak kudeatuko luke; izan ere, olatuak egiteko makinetan eta parke artifizialetako ur tratamenduan espezializatutako lantegi bat da.
Surfrider Foundation Europe kolektiboak ohar baten adierazi duenez, surflariek eskatu dute proiektu hori berehala geldiaraz dezatela, eta azaldu dute helburu hori lortzeko mobilizatuko direla, «proiektuaren ondorio negatiboen inguruan informatuz». Horretarako, proiektuaren aurkako hamabost argudio zerrendatu dituzte txosten batean, eta, oharrean nabarmendu dutenez, Antondegi Berdea-Olatuak Itsasoan kolektiboak plazaratutako askotariko argumentuen osagarriak dira. Gainera, azpimarratu dute proiektuak ez diola herritarren eskaera edo behar bati erantzuten, eta dagoeneko badagoela ezaugarri horiek dituen surf parke bat Aizarnazabalen.
Hain justu ere, martxoan sortu zuten surf parkearen aurkako kolektibo hori, surfaren eta ekologiaren alorreko zazpi elkarteren artean. Egitasmoaren aurka zehaztu zituzten argudioen artean, olatu naturalei loturikoetan eta ingurumenari loturiko argumentuetan egin zuten azpimarra. Kolektiboaren arabera, kezka handiz hartu zuten Donostiako Udalaren proposamena, eta ingurumenaren alde egingo dutela nabarmendu zuten, «are gehiago bizi dugun klima larrialdian». Hain zuzen ere, salatu zuten olatu artifizialen ingurune hori kostaldetik lau kilometrora eraiki nahi dutela, «parketik oso gertu surfa modu natural eta iraunkorrean» egin daitekeela. Halaber, adierazi zuten proiektuaren balioak surflarien komunitatearen aurka joango liratekeela.
Aurrekariak Donibane Lohizunen
Donibane Lohizunen (Lapurdi) ere saiatu ziren duela gutxi horrelako gune bat eraikitzen, baina, hein handi batean herritarren borrokari esker, proiektu hori atzera bota eta geldiarazi egin zuten. Donostiako eta inguruko herrietako surflariek egingo duten moduan, sinadura bilketa bat hasi zuten, eta 70.000 sinadura baino gehiago lortu zituzten surf parkearen eraikuntza geldiarazteko. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197193/alarma-egoerarik-gabe-gorenak-erabakiko-du-oinarrizko-eskubideen-murrizketen-inguruan.htm | Gizartea | Alarma egoerarik gabe, Gorenak erabakiko du oinarrizko eskubideen murrizketen inguruan | Espainiako Gobernuak onartu berri duen dekretuaren bitartez, erkidegoei ahalbidetu zaie tokiko auzitegien erabakiak Auzitegi Gorenera eramatea. | Alarma egoerarik gabe, Gorenak erabakiko du oinarrizko eskubideen murrizketen inguruan. Espainiako Gobernuak onartu berri duen dekretuaren bitartez, erkidegoei ahalbidetu zaie tokiko auzitegien erabakiak Auzitegi Gorenera eramatea. | Espainiako Gobernuak bere asmoei eutsi di,e eta igandean bertan behera utziko du urriaz geroztik indarrean egon den alarma egoera. Horrek esan nahi du ezen erkidegoetako gobernuek, oinarrizko eskubideekin lotutako neurririk hartzekotan, tokiko auzitegi nagusien babesa beharko dutela: Eusko Jaurlaritzak, EAEko Auzitegi Nagusiarena, eta Nafarroako Gobernuak, Nafarroako Auzitegi Nagusiarena. Haatik, Espainiako Gobernuko Ministroen Kontseiluak errege dekretu bat onartu du gaur alarma egoera amaituta sor daitekeen ziurgabetasun egoerari bide emateko. Moncloak iragarri berri duen dekretuaren arabera, erkidegoei ahalbidetzen zaie Espainiako Auzitegi Gorenean kasazio helegitea jartzea tokiko auzitegiek ez badiete uzten neurri murriztaileak hartzen. Hau da, dekretuaren bitartez, Gorenak izango du neurri murriztaileen inguruko azken hitza. Horrela, «aterki juridikoa» eman nahi zaie erkidegoei pandemiaren aurkako neurriak hartzeko, doktrina bateratuz eta erkidegoen arteko bereizketak saihestuz, Carmen Calvo Espainiako Gobernuko lehen presidenteordeak gaur azaldu duenez.
Salbuespenezko egoera juridiko horrekin erkidegoek arazorik izan ez dezaten, Ministroen Kontseiluak dekretu bidez moldatu du administrazioarekiko auziak arautzen dituen legea, eta, horri esker, erkidegoetako gobernuek Auzitegi Gorenean kasazio helegitea aurkeztu ahal izango dute euren lurraldeetako epaitegiek pandemiari aurre egiteko neurriak baliogabetzen badituzte.
Dekretu berriarekin, gainera, alarma egoeran hartutako beste neurri batzuk hiru hilabetez luzatuko dituzte. Besteak beste, etxebizitzarekin eta pobrezia energetikoarekin zerikusia dutenak. Neurriok hiru hilabetez jarraituko dute indarrean, abuztuaren 9ra arte, alegia. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197194/itp-aero-castingeko-87-kaleratzeak-baliogabetu-ditu-eaeko-auzitegi-nagusiak.htm | Ekonomia | ITP Aero Castingeko 87 kaleratzeak baliogabetu ditu EAEko Auzitegi Nagusiak | Abenduko erregulazioa indargabetu du, eta kaleratuak berriz hartzera behartu du enpresa. Zuzendaritza ez dago ados, eta helegitea jarriko du Auzitegi Gorenean. | ITP Aero Castingeko 87 kaleratzeak baliogabetu ditu EAEko Auzitegi Nagusiak. Abenduko erregulazioa indargabetu du, eta kaleratuak berriz hartzera behartu du enpresa. Zuzendaritza ez dago ados, eta helegitea jarriko du Auzitegi Gorenean. | ITP Aero Castingek —lehen, Precision Casting Bilbao— berriz hartu beharko ditu abenduko lan erregulazioan kaleraturiko 87 langileak. EAEko Auzitegi Nagusiak indargabetu egin du enpresaren erabakia, eta neurrian atzera egiteko obligazioa du. Epaileen arabera, enpresaren argudio ekonomiko eta produktiboek harreman zuzena dute COVID-19arekin, eta gogoratu dute ezin dela kaleratzerik egin pandemiak eragindako arrazoiengatik. Hiru epaileetako batek, baina, boz partikularra eman du. Haren ustez, kaleratze bidegabeak behar lukete. Horrek hauspotu egiten du enpresak helegitea jartzeko duen eskubidea.
ITP Aero Castingeko erregulazioaren hurrengo partida Espainiako Auzitegi Gorenean jokatuko da, enpresak helegitea jarriko duela jakinarazi baitu. Bitartean, kaleraturiko 87 langileak eta diziplina arrazoiengatik behin-behinean kaleraturik zeuden beste hiru Sestao eta Barakaldoko (Bizkaia) plantetara itzuliko dira aurki. Horez gain, urtarrilaren 7az geroztik, neurria indarrean sartu zen eguna, kobratu gabe dituzten soldatak jasoko dituzte.
Apirilaren 27an eginiko epaiketan langile batzordeko sindikatuetako (CCOO, LAB, UGT eta LAB) abokatuek hiru salaketa egin zituzten erregulazioa indargabetu zedin eskatzeko: fede txarra zegoela negoziazioan; kaleratuen aukeraketa ez zela objektiboa, alegia enpresak irizpide propioen arabera erabaki zuela nor kaleratu eta nor ez; eta, azkenik, koronabirusak zuzenean eragindako arrazoiengatik kaleratzeko debekua. Lehen bien zantzurik ez dute ikusi epaileek; hirugarrenean, aldiz, arrazoia eman diete.
Ezusteko ebazpena izan da, iragan astean sala berak ontzat eman baitzuen Aernnova Aeroestructuras Alavako erregulazioa, eta hura ere aeronautikako enpresa da. Bi auzi, baina, inoiz ez dira berdinak; denek dituzte ñabardura propioak, eta, oraingoan, epaileen iritziz, ITP Aero Castingek erregulazioa egiteko arrazoien oinarria «ez da ekonomiko-produktibo estrukturala», pandemiak eragindako behin-behineko egoerarena baizik. Aernnovaren ebazpenean, aldiz, epaileek argi zioten aeronautikaren krisia estrukturala dela. Ez da ñabardura itxikia, hori baita azken finean sektoreak duen eztabaida, eta ebazpenak baldintzatu ere egin ditzake.
Epaileek puntu horren azalpen luze zabala ematen dute ebazpenean. Epaileek diote egia dela iazko azaroaren aurreko hiru hiruhilekoetan ITP Aerok ekoizpen jaitsiera izan zuela, baina hiru horietako azken biak ezin direla kontuan hartu, «pandemiarekin eta hark eragindako egoerarekin bat egiten dutelako», eta 2020ko lehen hiruhilekoa aurrekoak baino hobea izan zela. Gauzak hala, zaila iruditzen zaie onartzea zenbaki gorriko hiruhilekoak egon direla jarraian, eta, ondorioz, «harturiko neurriak neurrigabeak dira», eta ez da onargarria «lantaldearen bosten bat kaleratzea salmenta datu horiekin». Jokaleku horretan, gogoratu dute Espainiako Gobernuaren irailaren 29ko lege dekretuak mugatu egiten dituela enpresek COVID-19arengatik kontratuak eteteko dituzten aukerak, eta epaileen iritziz enpresak ez du argudiatu «pandemiarekin harremanik ez duten arrazoirik». Maite Alejandro epailea, baina, ez da iritzi berekoa, eta harena da boz partikularra. Haren ustez, kaleratze bidegabea ebatzi beharko litzateke. Izan ere, erregulazioa egiteko arrazoi ekonomiko nahikoa ez egon arren, COVID-19arengatik kaleratzearen debekua «ezin da modu orokorrean erabili», batez ere enpresaren iraupena jokoan egon daitekeenean.
Sindikatuak, pozik
Sindikatuek ebazpenaren balorazio positiboa egin dute. CCOOk, esaterako —hark du gehiengoa batzordean—, «langileen konpromisoa eta borrokarako grina» goratu du. LABek, berriz, Jaurlaritzari eskatu dio ITPri exiji diezaiola helegiterik ez jartzeko, eta erakundeak gatazkan izandako jarrera kritikatu du: «Egin duen gauza bakarra Ertzaintza bidaltzea izan da langileak egurtzera eta guztiz zilegia zen lan borroka bat kriminalitzera». ELAk langileen borroka txalotu du, eta eginiko greba mugagabea goratu du —hilabeteko greba izan zen—. UGTren iritziz, azkenik, «justizia egin da». |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197195/iratxe-urkiaga-laquoherritik-irtenda-arnasguneetatik-irtenda-igartzen-da-erdaretarako-joeraraquo.htm | Gizartea | Iratxe Urkiaga: «Herritik irtenda, arnasguneetatik irtenda, igartzen da erdaretarako joera» | Iratxe Urkiaga antzezleari egin diote Arnasa Gara kanpainaren barruan antolatutako zazpigarren elkarrizketa. Euskarari eustearen garrantziaz hitz egin dute, besteak beste. | Iratxe Urkiaga: «Herritik irtenda, arnasguneetatik irtenda, igartzen da erdaretarako joera». Iratxe Urkiaga antzezleari egin diote Arnasa Gara kanpainaren barruan antolatutako zazpigarren elkarrizketa. Euskarari eustearen garrantziaz hitz egin dute, besteak beste. | Iratxe Urkiaga antzezlearekin egin dute Arnasa Gara kanpainako zazpigarren elkarrizketa. Euskararen tximeleta efektua ikus-entzunezkoaren inguruan jardun dute zuzenekoan, eta, besteak beste, euskarari eustearen garrantziaren inguruan hausnartu dute. «Euskarari eustean, ingurukoak ere euskaraz mintzatzeko giro berezi eta aproposa sortzen da». Premisa hori izan dute abiapuntu; izan ere, testuinguru hori bera hezurmamitu dute aste honetan zabaldu duten ikus-entzunezkoan.
Pilula horretan, euskarari eustean sortzen den «tximeleta efektuan» jarri dute arreta, eta Graxi Arregi, Sambou Diaby, Mikel Irazusta eta Erika Olaizola aktoreak izan dira protagonista. Kalean edaten ageri dira, lurrean eserita, ikastetxeren bateko patioan. Jolasten ari dira, elkarri esperientziak kontatzen, baina gaztelaniaz ari dira batez ere. Diabyren kasuan, baina, igartzen da kontzienteki eusten ari zaiola euskarari, eta, ahalegin horretan, gainerako solaskideak ere euskaraz hitz egiten jartzen ditu.
Testuinguru hori bera bizi izan duela kontatu du Urkiaga antzezleak: «Oso ona iruditu zait, eta testuinguru erreal bat islatzen du». Lekeitiarra da bera, eta egoera hori batez ere Lekeitiotik (Bizkaia) kanpo bizi izan duela adierazi du: «Batez ere Bilbo inguruan bizi izan dut. Gertatu izan zait guztiek euskaraz dakiten lagunekin egon, eta pixkanaka-pixkanaka erdarazko gero eta berba gehiago entzun… Horrelakoetan, kontzienteki eusten diot euskarari, eta nik egiten ez badut beste lagun bat izaten da jarrera hori hartzen duena. Azkenean, klik egitean datza».
Klik egite hori azpimarratu du; izan ere, askotan pisu nabarmena hartzen du inertziak, eta euskara bigarren maila batean gelditzen da lehenengo harremanetan. Urkiagari ere gertatzen zaio hori, eta tabernaren batera edo saltokiren batera sartzean askotan lehen hitza erdaraz egiten duela aitortu du: «Askotan erdaraz egin dut, pentsatuz euskaraz ez duela jakingo». Hala ere, ezusteko ugari hartu izan dituela azaldu du, eta horrelakoek hausnartzeko modua ematen diotela: «Ahoskera igarri eta euskaraz erantzun didatenetan, barkamena eskatu izan diet».
Hala, lehen hitza euskaraz egitean egin du azpimarra, eta jarrera hori hartzearen garrantzia nabarmendu du. Ez, gainera, tabernari edo saltzaileekin bakarrik, etorkinekin ere joera bera dagoela esan du: «Etorkinei ere erdaraz egiten hasteko joera dugu, eta Lekeition, adibidez, guztiek lekeitiarrez egiten dute. Batzuetan arinkerian erortzen gara, hainbat pertsona eta egoera idealizatzen ditugu, eta, gero, gugana dator talka hori, bueltan». Eta, inertzia horiek guztiak hausteko, lagungarritzat jo ditu Arnasa Gara kanpainan zabaldutako bideoak: «Beharrezkoak dira bidaltzen dituzten mezuak. Hausnartzera bideratzen gaituzte».
Amaitzeko, arnasguneen eta gazteen joeren inguruan hitz egin dute zuzenekoan. Euskararen «birika» gisa izendatu ditu arnasguneak, eta Arnasa Gara kanpainaren barruan lan egitearekin batera ezagutu zuen kontzeptu bat dela kontatu du: «Sekula ez nuen kontzeptu hori entzun». Inguruan sumatzen dituen hizkuntza ohiturei dagokienez, Lekeition euskaraz bizi direla eta euskaraz bizi daitekeela nabarmendu du, baina herritik kanpora joatean errealitate hori desitxuratu egiten dela: «Herritik irtenda, arnasguneetatik irtenda, igartzen da erdaretarako joera».
Hurrengo astean, azkena
Arnasa Gara kanpainaren barruan egin duten zazpigarren zuzeneko elkarrizketa izan da Iratxe Urkiagarena. Hurrengo astean egingo dute azkena, Ainhoa Etxebarria irrati esatari, aurkezle eta antzezlearekin. Martxoaren erdialdean aurkeztu zuten kanpaina, Uemaren, Eusko Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren artean. Udalerri euskaldunetako eta euskararen arnasguneetako testuinguru ugariak zein diren azaltzen dute kanpainaren bitartez, eta Hiru Damatxo ekoiztetxeak ekoitzitako zortzi ikus-entzunezko dira horren ardatza. Bideo horietako bakoitzean, udalerri euskaldunetan ohikoak diren zenbait testuinguru ikus daitezke, eta, egoera horietatik abiatuta, gogoeta ugari egin. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197196/joxe-mari-berasategik-euskarara-ekarri-ditu-hg-wellsen-ipuinak.htm | Kultura | Joxe Mari Berasategik euskarara ekarri ditu H.G. Wellsen ipuinak | Zortzi ipuinek osatzen dute 'Hormako atea eta beste ipuin batzuk' liburua, eta Elkarrek argitaratu du. | Joxe Mari Berasategik euskarara ekarri ditu H.G. Wellsen ipuinak. Zortzi ipuinek osatzen dute 'Hormako atea eta beste ipuin batzuk' liburua, eta Elkarrek argitaratu du. | «Bisionario bat izan zen». Hitz horiekin deskribatu du Joxe Mari Berasategik Herbert George Wells idazle eta filosofo ingeles ezaguna. Fantasiazko munduen sortzaile eta zientzia fikzioaren aitzindarietako bat izan zen Wells, XIX.mendearen amaieran eta XX.aren hasieran. Haren lanek fantasia zientifikoaren, teknologiaren garapenaren eta mundu utopikoen iragarpen profetikoak jaso baitzituzten. 1894an hasi zen ipuinak idazten, eta 1911n plazaratu zuen haien aukeraketa bilduma bat: Hormako atea eta beste ipuin batzuk. Euskarara ekarri du orain liburua Berasategik, eta Elkarrek argitaratu du.
Zortzi ipuinek osatzen dute liburua, eta Wellsek gaztaroan idatzitakoak dira gehien-gehienak: Hormako atea – liburuari izena ematen diona–, Izarra, Armagedonen ametsa, Konoa, Ilatargiaren fabula bat, Diamantegilea, Dinamoen jainkoa eta Itsuen herrialdean. Berasategik azaldu duenez, idazlearen mundu ikuskeraren erakusgarri dira denak, askotariko gaiak eta giroak jorratzen dituztenak, eta «bikain» erakusten dutenak haren idazteko eta sortzeko trebetasuna.
Ingelesezko idazleen artean «eraginik handiena» izan dutenetako bat da Wells, itzultzailearen hitzetan. Eta horren adibide dira, hain zuzen, haren ipuin eta eleberriek izan dituzten irakurle oldeak. Haren nobela zientifko nagusiak, esaterako, The time machine (1895) eta The war of the worlds (1898), etenik gabe inprimatu izan dira. «Idazle askoren irudimena itxuratzen lagundu du, Orwellekin hasi, Borgesekin segi eta zientzia fikziozko idazle guztienganaino». Film asko egin dira haren nobeletan oinarrituta, halaber.
Baina Wells idazle ezaguna da etorkizuneko iragarpenengatik, batez ere. Haren istorioetan azaltzen baitira gerora errealitate bilakatu diren elementu eta gertakizun asko, hala nola hegazkina, tankea, bidaia espazialak, bonba atomikoa, satelite bidezko telebista, Internet, Ilargirako hegaldiak edota gizarte zibilaren airetiko bonbardaketak. Denboran bidaiatzeari, alienen inbasioari eta botere jainkotiarrez hornituriko gizakiei buruz ere idatzi zuen, gainera.
Berasategik, ordea, haren «ikuspegi sozialean» egin du azpimarra: «Maiz aitortzen zaizkio egin zituen profezia zientifikoak, baina asko ez dira ohartzen zein gogor egin zuen borroka bere iragarpen sozialak onartuak izan zitezen». Bizi izan zituen garaietako gertakarien eraginez –mende aldaketa, bi mundu gerrak…–, munduaren gobernabideari buruz ere jardun baitzuen haren lanetan. «Ideia utopikoak» izan ziren horietako asko, mundu mailako estatu bakar bat ezartzearena, kasurako. Haren ideiaren arabera, gobernu orokorrak bermatuko zizkion norbanakoari hezkuntza bat behar bezain ona –bereziki zientzian–, lan asebetegarri bat eta bizitza pribatua gozatzeko askatasuna. «Lehen mundu gerrako katastrofeak erakutsi zuen porrotarekin etsita, mundua berriz heztea proposatu zuen Wellsek».
Berasategiren arabera, zientzialari gisa izan zuen prestakuntzan oinarritua da Wellsen pentsamendu soziala. Eta haren ikuspegi politikoa zeharo lotuta zegoen famatu egin zuen garaiko teknologiarekin. Izan ere, heziketa zientifiko horren bultzadan idatzi zituen bere libururik famatuenak, gaztetako nobela zientifikoak. «Ipuinetan, halere, dagoeneko nabaritzen dira haren kezka sozialak ere, giza izaeraren gainekoak eta gizarte antolamenduaz zituenak».
Gozamenetik abiatuta
Alemanez idatzitako liburuak euskaratu izan ditu Berasategik azken urteetan, batez ere. Peter Handkeren Atezainaren larria penalti-jaurtiketan itzuli zuen iaz, esaterako, eta Leo Perutzen Gauez harrizko zubiaren azpian 2019an, Jesus Mari Olaizola Txiliku-rekin batera. Azken horren itzulpena amaitu berritan zela, «ustekabean» heldu zitzaion Wellsen ipuinen bilduma eskuetara. «Entzuna neukan H.G. Wellsen izena, baina apenas neukan beretik ezer irakurrita, eta asko gustatu zitzaidan». Inolako asmo jakinik gabe hasi zen bere kabuz itzultzen, «gozamen hutsez». Berasategik azaldu du, ordea, itzulpena ez dela lan erraza izan, Wellsen ipuinek idazkera «argi, zehatz eta landu bat» dutelako. «Erronka izan dira, bereziki, berak daukan ingeles aspaldiko hori eta sinpletzat jotzen diren gauza asko itzultzea, agian oraindik euskaraz gehiegi landu gabe ditugulako», azaldu du itzultzaileak. Deskribapen fisikoak –«koloreak eta»–, edota mundu industriala girotzeko makinek eta labe garaiek egiten dituzten «hotsak, zaratak eta burrunbak» jarri ditu adibidetzat. «Xehetasun horiek denak euskaraz ematea niri behintzat ez zait erraza egin», aitortu du Berasategik. «Baina gozatu egin dut». |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197197/15000-sinadura-bildu-dituzte-arabako-parke-eolikoen-aurka.htm | Gizartea | 15.000 sinadura bildu dituzte Arabako parke eolikoen aurka | Arabako Mendiak Aske plataformaren arabera, herritarren babesa jaso ostean, «ezinbestekoa» da azpiegiturak gelditzea. Haien arabera, proiektuek energia berriztagarrien abantailak «baliogabetzen» dituzte. | 15.000 sinadura bildu dituzte Arabako parke eolikoen aurka. Arabako Mendiak Aske plataformaren arabera, herritarren babesa jaso ostean, «ezinbestekoa» da azpiegiturak gelditzea. Haien arabera, proiektuek energia berriztagarrien abantailak «baliogabetzen» dituzte. | Arabako Mendiak Aske plataformak lurralde horretan eraiki nahi diren hiru proiektu eolikoen aurkako kanpaina bat abiatu zuen orain hilabete, eta, ohartarazi duenez, 15.000 sinadura bildu dituzte. Haien arabera, halako proiektuek mendien industrializazioa dakarte, eta hori «onartezina» da. Jasotako babesaren ostean, ordea, uste dute aldaketarako urratsak egin behar direla: «Ezinbestekoa da berdeguneetan halako azpiegitura grisak baztertzea, eremu natural horiek bizirik irautea beharrezkoa baita lurraldeko bizitzari eusteko, eta hala adierazi du gizarteak».
Proiektu eolikoen eztabaida nagusi izan da azken hilabeteotan. Jaurlaritzaren menpeko EEE Energiaren Euskal Erakundeak Aixeindar sortu zuen Iberdrolarekin batera, eta Araban eraiki nahi dituzten lau parke eolikoren berri eman zuten. Iturrietako, Armakoko eta Labrazako proiektuak dagoeneko BOEn argitaratuta daude apirilaz geroztik, eta alegazioak egiteko tartea zabalik egon da azken hilabete honetan. Arabako Mendiak Aske plataformak ez ezik, Ahal Dugu-k ere 97 alegazio aurkeztu zituen joan den astean hiru proiektu horien aurka. Horrez gain, Azazetan ere parke eoliko bat ezarri nahi dute, eta Arlabanen haize neurtzaile bat jarri nahi dute, eremu horretan parke bat egiteko aukera aztertzeko.
Plataformako kideek, ordea, azpimarratu dute energia eolikoa sortzeko aurkezten ari diren proiektuen ereduek «baliogabetu» egiten dituztela energia berriztagarrien abantailak, eta, era berean, salatu dute Araban gero eta kokapen gehiago proposatu dituztela parkeak egiteko. Halere, gogorarazi dute orain hamabi urte leku horiek babesteko «adostasuna» lortu zutela instituzioek, eta, beraz, proiektuak geldiarazteko eskatu dute. Are, erantsi dute Azazetako proiektuaren aurkako herri alegazioen sinadurarekin jarraituko dutela. «Lurraldeko biztanleak natura ondarea defendatzeko lanean jarraitzera animatzen ditugu».
Espainiako Gobernuak Araban duen azpiordezkaritzan entregatuko dituzte sinadurak ostegunean, Gasteizen, eta elkarretaratze bat ere egingo dute, 11:30ean.
Bizkaian eta Gipuzkoan ere
Araban ez ezik, Bizkaian eta Gipuzkoan ere parke eolikoak ezar daitezkeen aztertzen ari da Eusko Jaurlaritza, Arantxa Tapia Ekonomia Garapeneko, Jasangarritasuneko eta Ingurumeneko sailburuak ohartarazi duenez. Haren arabera, Energia Eolikoaren Lurralde Plan Sektorialak baldintzatzen du proiektu horien kokapena, besteak beste bertan zehazten delako leku bakoitzeko haizearen ezaugarriek zer gaitasun duten elektrizitatea sortzeko. Horrez gainera, erantsi du Araban parkeak sortzeko beste kokapen batzuk ere aztertzen dabiltzala, eta ingurumen eraginaren txostenak egin dituztela. Helburua da 2030eko kontsumituko den energiaren %74 berriztagarriek sortutakoa izatea. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197198/hizkuntza-gutxituen-legearen-kontrako-helegiteak-artikulu-bakarraren-aurka-egin-du.htm | Gizartea | Hizkuntza gutxituen legearen kontrako helegiteak artikulu bakarraren aurka egin du | Ikastetxeak diruz laguntzeko betebeharra ezarri dute auzitan diputatuek Frantziako Konstituzio Kontseiluan legearen kontra ezarri duten helegitean. Gainerako neurriak, murgiltzea Frantziako Hezkuntza Kodean sartzea esaterako, ez lirateke zalantzan ezarriak izan behar. Diputatu batzuek salatu dute engainatuak izan direla helegitea izenpetzeko orduan. | Hizkuntza gutxituen legearen kontrako helegiteak artikulu bakarraren aurka egin du. Ikastetxeak diruz laguntzeko betebeharra ezarri dute auzitan diputatuek Frantziako Konstituzio Kontseiluan legearen kontra ezarri duten helegitean. Gainerako neurriak, murgiltzea Frantziako Hezkuntza Kodean sartzea esaterako, ez lirateke zalantzan ezarriak izan behar. Diputatu batzuek salatu dute engainatuak izan direla helegitea izenpetzeko orduan. | Frantziako Asanblean onartua izan eta bi astera, Hizkuntzen Ondarea Babesteari eta Sustatzeari Buruzko Legearen kontrako helegitea ezarri zuten Martxan eta Modem alderdiko 61 diputatuk apirilaren 22an, Frantziako Konstituzio Kontseiluan. Gaur, helegite horren dokumentua publiko egin du Mediapart egunkari digitalak: ikastetxeak diruz laguntzeari buruzko 6. artikulua baizik ez dute jarri auzitan, eta, beraz, legearen gainerako neurriak ez lirateke zalantzan emanak izan behar, hala nola murgiltze eredua Frantziako Hezkuntza Kodean sartzea. Azken horrek izan dezake garrantzirik handiena Ipar Euskal Herriari begira. Era berean, errekurtsoa ezartzeko manerak haserrea eragin duela zabaldu du Mediapart-ek: «engainatuak» sentitu dira errekurtsorako izenpedura eman zuten diputatu batzuk, eta horietako hamar batek Konstituzio Kontseiluari idatzi diote haiena kentzeko eskatuz. Sinadura horiek kentzeak prozedura bertan behera utziko luke de facto.
Zazpi orrialde eskas ditu 61 diputatuek aurkeztutako helegiteak, eta auzitan jartzen du hizkuntza gutxituen aldeko legearen 6. artikulua bateragarria ote den Frantziako Konstituzioarekin. Hizkuntza gutxituetan irakasten duten elkarte eta itunpeko eskola pribatuen diruztatzea indartzea aurreikusten du artikulu horrek: eskola elebakarrak dituzten herrietan, bertako haurrek inguruko herri bateko ikastetxe batera joan behar badute, ikastetxe horiek diruztatu beharko dituzte herriko etxeek.
Helegitea ezarri duten diputatuen arabera, hizkuntza gutxituen irakaskuntzak hautazkoa izan behar du, eta ezin dira herriko etxeak ikastetxeak diruz laguntzera behartu, «gurasoek beren haurrei irakaskuntza hori ematea erabaki dutelako». Konstituzio Kontseiluaren 2004ko jurisprudentzia bat aipatzen dute argumentu gisa, eta berresten dute hizkuntza gutxituen irakaskuntza ez dela Frantziako Konstituzioak babesten duen eskubide bat.
Apirilaren 22tik hilabeteko epea du Konstituzio Kontseiluak diputatuen errekurtsoari erantzuna emateko, eta, printzipioz, ez lituzke legearen gainerako artikuluak kontrolatu behar. Hala, bere horretan gelditu beharko lirateke murgiltze eredua Frantziako Hezkuntza Kodean sartzea, hizkuntza gutxituen irakaskuntzaren eskaintza orokortzea, seinaletika publiko elebidunaren arautzea eta estatu zibileko dokumentuetan ñ-a bezalako zeinu diakritikoak idazteko aukera. Eneritz Zabaleta juristaren hitzetan, «normalean», 6. artikuluaz gainerako guzia ez dute aztertzerik. «Baina gerta daiteke. Pentsatzen badu beste artikulu batzuetan arazoak izan daitezkeela, bere baitarik erabaki dezake hori aztertzea», argitu du. «Badu 10 urte baino gehiago halakorik ez dela gertatu, eta eskandalu politiko bat litzateke».
Blanquerren eskua, susmopean
Lehengo astean, legearen kontrako errekurtsoaren nondik norakoak kontatu zituen Frantziako Lettre A agerkariak, eta Hezkuntza ministerioko kabineteari egotzi zion helegitearen egiletza. Frantziako Gobernuari galderak egiteko saioa baliatuta, Paul Molac diputatuak galdera egin dio, gaur arratsaldean, Jean Michel Blanquer Frantziako Hezkuntza ministroari, bere kabineteak izan duen jarrerari buruz. «Parlamentario horiengan izan duzun eraginak galdera sortzen digu botereen banaketari buruz». Egoera «ubuesko» bat aipatu du. Legearen «alde» bazegoen ere, Senatutik ateratako testuaren konstituzionaltasunari buruzko «dudak» izan zituela erantzun dio Blanquerrek. «Konstituzio Kontseiluaren galbahea pasatzen badu, zure legea indartua baizik ez da aterako». Edozein herritarrek Konstituzio Kontseiluari argumentazio bat bidal diezaiokeela gaineratu du.
Baina Molac ez da haserrea erakutsi duen bakarra. Zenbait hedabideren arabera, helegitea idatzi eta aurkezteko manerak ezinegona eragin du Martxan alderdiko zenbait diputaturengan. Horietako anitzek legearen alde bozkatu zuten apirilaren 8an: aldeko boza eman zuten taldeko ehun diputatuk, kontrakoa 57k, eta hamabi abstenitu egin ziren. Helegitea talde bereko diputatuek aurkezteak ez du harrera ona izan. Halaber, helegitea izenpetu duten bat baino gehiago «engainatuak» sentitu direla kontatu du Mediapart-ek. Horietako hamar batek helegiteari beren izenpea kentzeko eskatu diote Frantziako Kontseilu Konstituzionalari. Hala eginen balu, helegitearen prozedura bertan behera geldituko litzateke, gutxienez 60 diputatu behar baitira helegite bat aurkezteko.
Apirilaren 22tik, helegitea ezarri izana salatu eta legeari babesa erakusteko egitasmo bat baino gehiago izan dira. Apirilaren 24an, mozio bat izenpetu zuten Ipar Euskal Herriko hautetsi nagusiek, «kexua eta ulertezintasuna» adierazteko. Mezu bera zabaldu zuten joan den astean bretoieraren, okzitanieraren, katalanaren eta euskararen erakunde publikoetako presidenteek. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197200/araitz-ibarreko-ahozko-memoria-jaso-dute-araxesen-gainetik-malloen-azpitik-dokumentalean.htm | Bizigiro | Araitz ibarreko ahozko memoria jaso dute 'Araxesen gainetik, Malloen azpitik' dokumentalean | Labrit Ondareak sortu du filma, eta maiatzaren 7an estreinatuko dute, Araizko udaletxean. 60 herritarrek baino gehiagok hartu dute parte lan prozesuan. | Araitz ibarreko ahozko memoria jaso dute 'Araxesen gainetik, Malloen azpitik' dokumentalean. Labrit Ondareak sortu du filma, eta maiatzaren 7an estreinatuko dute, Araizko udaletxean. 60 herritarrek baino gehiagok hartu dute parte lan prozesuan. | Araizko eta Beteluko udalek euren herrietako memoria jaso nahi izan dute ikus-entzunezko lan batean, transmisio lan bat egiteko asmoz. Duela hamar urte hasi ziren memoria hori biltzen, eta horretan oinarrituta sortu duten dokumental bat estreinatuko dute aste honetan. Joan den mendeko ohiturak, ogibideak, ospakizunak, harremanak eta sinesmenak erakutsiko ditu, besteak beste, Araxesen gainetik, Malloen azpitik lanak. Labrit Ondareak ekoitzi du.
«Nekazaritza eta artzaintza lanen nondik norakoak erakutsi zizkiguten, malkorraren kontra pilotan aritzen zirenekoak, ihoteetan egin ohi zituzten antzara-jokoak, herrien arteko harremanak, ondoko herriko festetatik bueltan neska eta mutilen artean sortzen ziren hartu-emanak...», azaldu du Labritek.
Gainera, Araitz ibarrean gertaturiko inkisizio prozesu bat ere kontatu dute filmean. «Zugarramurdiko sorginkeria prozesuak bezainbeste oihartzun izan ez duen arren, hura bezain bortitza eta bidegabea izan zen Intzako herritarrek pairatu zutena», esan dute.
1595. urteko lehen hilabeteetan, 28 herritar atxilotu zituzten, sorginkeria egotzita. Hamar gizon eta hemezortzi emakume. Tartean, 9, 13, 15 eta 16 urteko lau neskato. Iruñeko espetxean eduki zituzten azaroan izan zen epaiketaren zain, baina horietatik hamabi ziegan bertan hil ziren. Bizirik epaiketara iritsi zirenetako bat zen Martin Barazarte. Hark ehun zigorrada jaso zituen, eta sei urteko urruntze agindua ezarri zioten. Gainerakoak kargurik gabe oso egoera txarrean bueltatu ziren etxera, eta euren ondasunak bahitu zituzten atxiloaldia ordaintzeko.
Gertakari horien transmisioan etenak egon dira, eta, dokumentalaren bidez, omenaldi bat ere egin nahi diete sorgin ehizaren biktima izan ziren herritar horiei. «Oraindik euren lanbide, sinesmen, ospakizun eta ohitura asko eta asko ditugulako». Horietako batzuk jasotzen ditu dokumentalak. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197201/autoak-erosteko-laguntza-emango-du-jaurlaritzak-azkenekoa-ahal-dela.htm | Ekonomia | Autoak erosteko laguntza emango du Jaurlaritzak; «azkenekoa», ahal dela | Espainiako Gobernuak ibilgailu elektrikoak eta hibridoak ematen dituen laguntzekin bateragarria izango dela aurreratu du Arantxa Tapiak | Autoak erosteko laguntza emango du Jaurlaritzak; «azkenekoa», ahal dela. Espainiako Gobernuak ibilgailu elektrikoak eta hibridoak ematen dituen laguntzekin bateragarria izango dela aurreratu du Arantxa Tapiak | Auto zaharra bota eta berria erosteko beste Renove plan bat indarrean jarriko du Eusko Jaurlaritzak. «Espero dugu azkenekoa izatea», Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak azaldu duenez. Salmenta eskasen ondorioz une gogorra bizi duten auto ekoizleei eta saltzaileei laguntzeko ez ezik, CO2 isurketak gutxitzeko tresna bat dela argudiatu du Tapiak. Baina, 2020an indarrean izan zen planean bezala, «neutralitate teknologikoa» izango du; hau da, gasolina eta gasolioa erretzen duten autoak erosten dituztenek ere jaso ahal izango dutela laguntza, eta ez soilik elektrikoek. Oro har auto berriek zaharrek baino karbono gutxiago isurtzen dutela esanez justifikatu du erabakia sailburuak.
Jaurlaritzak ez du zehaztu noiz izango den indarrean, baina «lehenbailehen» izatea espero du, administrazio prozedura amaitzen denean. Bai, ordea, bateragarria izango dela Espainiako Gobernuak apirilean abian jarritako Moves planarekin. Haren bidez, auto guztiz elektrikoak edo hibrido entxufagarriak erosten dituzten Hego Euskal Herriko herritarrek 7.000 euro jaso ahal izango dituzte, trukean erreketa motorreko bat txatartegira bidaltzen badute; 4.500 euro izango dira, berriz, auto zaharra kentzen ez badute. 45.000 eurotik beherako auto elektrikoa erosten dutenek eskatu ahal izango dute laguntza.
3.000 eta 2.000 euro artean
Apalagoak izango dira, berriz, Jaurlaritzak emandako laguntzak. Tapiak ziurtatu du 2020ko planekoen «oso antzekoak, berdinak ez esatearren» izango direla. Hala balitz, 3.000 euro arteko laguntza jasoko lukete auto elektrikoaren erosleek, 2.500 euro hibrido entxufagarria aukeratzen dutenek, eta 2.250 euro, berriz, sarera konektatu behar ez diren hibridoa nahi dutenek. Gasolina edo gasolioa erretzen dutenentzat 2.000 euroren laguntza izango da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Horietakoak izan ziren aurreko planaren laguntza jaso zuten 5.000 auto gehienak.
Urtarriletik apirilera bitarte 10.300 auto saldu dira Hego Euskal Herrian baino %21 gehiago. Edonola ere kontuan hartu behar da iazko martxoaren erditik maiatzera bitarte itxita izan zirela saltokiak. 2019ko lehen lauhilekoarekin alderatuta, berriz, %42 gutxiago saldu dira aurten. |
2021-5-4 | https://www.berria.eus/albisteak/197202/ayusok-nagusitasunez-irabazi-du-eta-nahikoa-du-voxen-abstentzioa.htm | Mundua | Ayusok nagusitasunez irabazi du, eta nahikoa du Voxen abstentzioa | Orain arteko parte hartzerik handiena izan dute Madrilgo Erkidegoko hauteskundeek. Mas Madridek aurrea hartu dio PSOEri botoetan. Eskuinak 78 eserleku izango ditu; ezkerrak, berriz, 58. Pablo Iglesiasek politika utziko du. | Ayusok nagusitasunez irabazi du, eta nahikoa du Voxen abstentzioa. Orain arteko parte hartzerik handiena izan dute Madrilgo Erkidegoko hauteskundeek. Mas Madridek aurrea hartu dio PSOEri botoetan. Eskuinak 78 eserleku izango ditu; ezkerrak, berriz, 58. Pablo Iglesiasek politika utziko du. | Espero zena bete da Madrilen. PPko zerrendaburu Isabel Diaz Ayusok lortu du garaipena, eta Voxen aldeko botoa edo abstentzioa nahikoa izango du presidente karguan jarraitzeko. Parte hartzearen gorakada zen ezkerreko blokeak inkestek aurreratutakoa iraultzeko modu bakarra, baina, inoizko handiena izan den arren, ez da halakorik gertatu.
«Askatasuna nagusitu da», adierazi du Ayusok bart. Izan ere, botoen %97,1 zenbatuta, PPk horien %44,6 eskuratu ditu, eta 65 eserleku izango ditu Madrilgo Biltzarrean; orain arte baino 35 gehiago. Gauzak hala, Voxek eskuratutako hamahiru eserlekuak nahikoa dira eskuineko blokeak gehiengo osoa bereganatzeko. Hala, orain arte baino hamar eserleku gehiago izango dituzte —lau gehiago egongo dira orain biltzarrean, 136—, Ciudadanos kanpoan geratu den arren.
Eskuinaren emaitzek «kapitulu berri bat irekiko dute Espainiako historian», Ayusoren arabera. Hala, «zerotik hasi beharra» azpimarratu du, besteak beste, zergak «lehenbailehen» jaisteko. Horrez gain, bat egin du Voxeko hautagai Rocio Monasteriorekin, emaitza Espainiako Gobernuarentzat kolpe bat dela adieraztean: «Sanchismoaren aurkako zentsura mozio bat izan da».
Ezkerrean, berriz, Madrilen inoiz izandako emaitzarik txarrenak izan ditu PSOEk. 24 eserleku izango dituzte sozialistek, azken bozetan baino hamahiru gutxiago. Horien ordez, gora egin dutenak Mas Madrid eta Unidas Podemos izan dira. Monica Garcia zerrendaburuaren alderdiak beste 24 eserleku izango ditu —lau gehiago—, PSOE botoetan aurreratu eta gero. Unidas Podemosek, berriz, aise lortu du bere helburua betetzea, biltzarrean sartzeko beharrezko botoen %5a eskuratzea. Pablo Iglesias Espainiako presidenteorde ohiaren alderdiak botoen %7,2 eskuratu ditu, eta hamar legebiltzarkide izango ditu. Horietako bat ez da, baina, Iglesias bera izango. Emaitzen berri izan laster, «kargu guztiak» utziko dituela azaldu du, «demokraziaren aurkako elementuak» mugiarazten dituela argudiatuta. Izan ere, ezkerreko alderdien baturak orain arte baino bost eserleku gutxiago izango ditu, botoen ehunekoan nabarmen behera eginda: %41,1 eskuratu ditu; duela bi urte, berriz, %47,6.
Egunean zehar ilara luzeak izan dira erkidegoko hautesleku askotan, COVID-19aren pandemiaren eraginez ezarritako segurtasun neurrien eta lanegunez bozkatu beharraren ondorioz. Gauzak hala, ilarak parte hartze handiago baten erakusle ote ziren ez zen argitu lehen datuak iritsi arte. Madrilgo Hauteskunde Batzordearen arabera, zortzietarako herritarren %76,2k eman zuten botoa; duela bi urte baino ia 11 puntu gehiago. Inoizko parte hartze handiena izan da, gainera, 1995eko %70,4aren gainetik.
Gorakada, ordea, ez da nabarmendu bloke baten edo bestearen gotorleku deritzonetan. %14tik gorako igoerak antzeman dituzte, besteak beste, Alarconen eta Mostolesen —PSOEk irabazi ohi du—, baina baita Pozuelo de Alarconen ere —Espainiako hiri aberatsenetako bat; PPk irabazi ohi du—. Madril hiriburuan ere antzekoak dira datuak, gorakada apalagoa izan den arren —%9 ingurukoa—. Han, ezkerraren alde egin ohi duten hegoaldeko barrutietan parte hartzea gehiago hazi den arren, azken bozetan bezala, handiagoa izan da PPren alde egin ohi duten eremuetan: Moncloa, Salamanca, Retiro eta Chamberi auzoetan, besteak beste.
Eskuinaren esku
«Madrilgo bozek Espainiako politika aldatuko dute», adierazi du Rocio Monasterio Voxeko zerrendaburuak. Ez dago errealitatetik urrun. Izan ere, Madrilgo hauteskundeek inoiz baino oihartzun gehiago izan dute estatuko panorama politikoan. Horren arduradun nagusia Ayuso izan da, eta bere burua Espainiako Gobernu «sozialkomunistaren» eta haren pandemiaren kudeaketaren oposizio gisa aurkeztu izana. Horri Iglesiasen hautagaitza, eta Espainiako presidente Pedro Sanchezek eta Voxeko buru Santiago Abascalek euren alderdien kanpainan izan duten protagonismoa gehitu behar zaizkio.
Gauzak hala, Madrilgo Gobernuak hartzen duen itxurak eragina izango du eskuinak PSOEren eta UPren arteko koalizio gobernuari aurre egiteko moduan. PPko buru Pablo Casado Voxetik urruntzen saiatu da azken hilabeteetan, baina eskuin muturreko alderdia Madrilgo PPren aliatu bakarra bilakatzeak harreman hori moldarazi dezake.
Izan ere, eskuineko blokeak hirugarren hanka galdu du Madrilen, Ciudadanos, eta gauza bera gerta dakioke herrialde osoan zehar. Edmundo Balen hautagaitza ez da gai izan inkestei buelta eman eta biltzarrean sartzeko beharrezkoa den botoen %5a eskuratzeko. Hainbat inkesten arabera, gainera, Espainia mailan ematen ari den beherakadaren lehen sintoma da. PPren lehen eginbeharra, beraz, Vox erkidegoko gobernuan nahi duen erabakitzea izango da.
Ayusok behin eta berriz adierazi du eskuin muturrarekin koalizioan agintzea ez litzatekeela «munduaren amaiera izango». Halere, gehiengo osoa bakarrik lortzetik gertu egoteak Voxek izan dezakeen indarra mugatu dezake, PPren mesedetan. Alderdiko buru Pablo Casado ez baita koalizio gobernuaren aldekoa.
Bi urte eskas iraungo dituen gobernua izango da datozen egun edo asteetan osatuko dena. Izan ere, Madrilgo Autonomia Estatutuaren arabera, bozak eten den legealdiari amaiera emango liokeen datetan egin behar dira, hau da, 2023ko maiatzean. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197228/pablo-iglesiasek-politika-utzi-du-ezkerrak-madrilen-porrot-egin-ondoren.htm | Mundua | Pablo Iglesiasek politika utzi du, ezkerrak Madrilen porrot egin ondoren | Espainiako Gobernuko presidenteorde izateari utzi zion hauteskundeetara aurkezteko. Unidas Podemosek 2019an baino hiru eserleku gehiago lortu baditu ere, emaitza apala izan du, eta ezkerrak ez du gobernatzeko modurik. | Pablo Iglesiasek politika utzi du, ezkerrak Madrilen porrot egin ondoren. Espainiako Gobernuko presidenteorde izateari utzi zion hauteskundeetara aurkezteko. Unidas Podemosek 2019an baino hiru eserleku gehiago lortu baditu ere, emaitza apala izan du, eta ezkerrak ez du gobernatzeko modurik. | Pablo Iglesiasek ez du diputatu aktarik jasoko Madrilgo Parlamentuan, eta dimisioa emango du Podemos alderdiaren idazkari nagusi kargutik. Politika utziko du. Madrilgo Erkidegoko hauteskunde gauean bertan jakinarazi du, alderdikidez inguratuta. Iglesiasek bere gain hartu zuen Unidas Podemos salbatzeko ardura, eta, aurreko bozetan baino hiru eserleku gehiago lortu badituzte ere —koalizioa hauteskunde batzuetan aurreko alditik hazi den lehen aldia izan da—, eta nahiz eta biltzarrean sartzeko beharrezko botoen %5 aise eskuratu dituzten, ezkerraren porrota nabarmena izan da, eta Iglesiasek argi esan du bere lidergoa traba bat dela Unidas Podemosen instituzioetako bidean: «Ez dut batzen laguntzen».
«Politika utziko dut, alderdietako eta erakundeetako politika», adierazi du. «Nire herrialdearekin konprometituta jarraituko dut, baina ez naiz tapoi bat izango gure indar politikoaren buruzagitza berritzeko». Gainera, Iglesiasek uste du «pagaburu» bilakatu dutela, «demokraziaren kontrako jarraitzailerik ilunenak» mobilizatzeko asmoz.
«Harro nago gure herrialdearen historia aldatu zuen proiektua gidatu izanaz», esan du bart. Iglesiasek eta haren kideek 2014ko urtarrilean eratu zuten Podemos, M-15 protesta mugimenduaren abaroan, eta ia sei urteren ondoren, Espainiako koalizio gobernu bateko presidenteorde izendatu zuten. Joan den martxoan, kargu hori utzi zuen Madrilgo Erkidegoan ezkerreko gehiengo bat sortzeko asmoz, eta dagoeneko adierazi zuen alderdiaren buruzagitza berritu beharrean zirela.
Yolanda Diaz ministroak ordezkatu du presidenteorde karguan, eta Iglesiasek argi esan du hura nahi duela Unidas Podemosen zerrendaburu Espainiako Gorteetarako hurrengo hauteskundeetan.
Aldaketaren ikurra
«Sumindura aldaketa politiko» bihurtzeko asmoz sortu zuten Podemos, ezkerreko zenbait intelektualek eta ekintzailek 2014ko urtarrilean argitaratutako manifestu baten izenburuak zioen moduan. M-15 protesta mugimenduaren osteko giroan ezkerreko alderdi berri bat sortzeko espazioa zegoela uste zutenen artean zegoen Iglesias. Bera izan da alderdiaren burua hasieratik.
Etxean jaso zuen kontzientzia politikoa. Aitarengandik eta amarengandik, historia irakaslea bata eta abokatua bestea, baita aitonarengandik ere; Manuel Iglesias heriotza zigorrera kondenatu zuen frankismoak, gerora, hainbat lekukoren testigantzari esker, zigorra barkatu bazioten ere. Sozialista zen. Iglesiasek, berriz, komunistekin hasi zuen bere ibilbide politikoa.
Espainiako Gazteria Komunisten Batasunean aritu zen 21 urte zituen arte. Ordurako globalizazioaren kontrako taldeetan ari zen. Zuzenbidea eta Zientzia Politikoak ikasitakoa da, eta desobedientzia zibila izan zuen ardatz bere tesian. Doktoregoa lortuta, zientzia politikoetako irakasle gisa aritu zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean.
Bertan ezagutu zituen gerora politikan bidelagun izango zituenetako asko. Podemos 2014ko martxoan eratu zen alderdi politiko gisa. Europako hauteskundeak izan zituen aurreneko mugarria, eta emaitza sekulakoa izan zen alderdi sortu berri bat izateko: 1,2 milioi boto eta bost eserleku lortu zituen Bruselan. Horietako bat, Iglesiasena.
Urte hartako azaroan izendatu zuten Iglesias idazkari nagusi, primarioen bidez. 2015ean, europarlamentari izateari utzi zion, urte horretako Espainiako hauteskundeetan buru-belarri aritzeko. Podemos hirugarren indarra izan zen Espainiako Kongresuan. 2016an sortu zen Unidas Podemos koalizioa, Izquierda Unidarekin elkartuta.
2017an, Podemosen Vistalegre II batzarrean, militanteek idazkari nagusi izaten jarraitzeko aukeratu zuten Iglesias, Iñigo Errejonek gidatutako zuzendaritzaren aurrean. Urtebeteren ondoren, Iglesiasek atzera militanteen esku utzi zuen karguan jarraitu ala ez, Irene Monterorekin batera 600.000 euroko etxe bat erosi izanak sortu zuen zalapartari erantzunez. Kideen %68k babestu zituen.
Mariano Rajoyren gobernuaren kontrako zentsura mozioaren ondoren, Unidas Podemosek ez zuen Pedro Sanchezen inbestidura babestu, eta, 2019an berriz hauteskundeak egin eta gero, PSOEk eta Unidas Podemosek koalizio gobernu bat eratu zuten. «Ezker eraldatzaileak 80 urtean osatu duen lehen koalizio gobernua», Iglesiasen hitzetan. Podemosen buruak protagonismo nabarmena izan zuen negoziazio horietan, PSOEk betoa ezarri ziolako hasieran, eta gobernutik kanpo geratzeko prest zegoela adierazi zuelako.
Azkenean, 2020ko urtarrilean, Espainiako Gobernuko bigarren presidenteorde eta Eskubide Sozialen eta 2030erako Agendaren ministro izendatu zuten. Espainiako Gobernuko kide zela, torturaren erabilera onartu eta errefusatu zuen, besteak beste. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197229/apirilean-3781-langabe-gutxiago-hegoaldean.htm | Ekonomia | Apirilean, 3.781 langabe gutxiago Hegoaldean | Lanbiden eta Nafar Lansaren 168.727 langabe daude erregistratuta, urtebete lehenago baino 10.358 gutxiago. | Apirilean, 3.781 langabe gutxiago Hegoaldean. Lanbiden eta Nafar Lansaren 168.727 langabe daude erregistratuta, urtebete lehenago baino 10.358 gutxiago. | Aste Santuak bizkortu egin du lan merkatua Hego Euskal Herrian. SEPE Espainiako enplegu zerbitzuak emandako datuen arabera, martxoan baino 3.781 lagun gutxiago zeuden langabe gisa erregistratuta Lanbideren eta Nafar Lansareren bulegoetan.
Lurralde guztietan jaitsi da langabezia, baina batez ere Bizkaian (-1.920). Gipuzkoan, 854 gutxiago daude; Nafarroan, 742 gutxiago; eta Araban, aldiz, 265 gutxiago.
Aspaldiko partez, urte arteko konparaketa negatiboa da; hau da, 2020ko apirilean baino langabe gutxiago daude orain, 10.358 gutxiago hain zuzen ere. Noski, duela urtebete jarduera ekonomikoa oso geratuta zegoen, konfinamendu zorrotza arintzeko lehen neurriak ez baitziren abian jarri hilabetearen amaierara arte.
Langabeziaren jaitsierak badu lotura Aste Santuaren inguruan izan ziren murrizketa batzuen arintzearekin, batez ere zerbitzuetan jaitsi delako langabezia (-2.795). Edonola ere, ekonomia osoaren hobekuntza bat erakuts dezake langabeziaren jaitsiera nabarmena izateak industrian (-696) eta eraikuntzan (-207) ere. Lehen sektorean ere, langabe kopurua jaitsi egin da (-177), baina igo, aldiz, aurretik lanik ez zutenen artean (+94).
Nolanahi ere, esanguratsua da Araban handitu egin dela industrian lanik gabe daudenen kopurua (+26). Lurralde horretako industria handi askotan pilatu dira kaleratzeak azken hilabeteetan; apirilean, esaterako, Tubacexeko 124 langile geratu ziren lanik gabe.
Jaitsiera txikia erregulazioetan
Langabezian daudenei batu ahal zaizkie enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientean dauden langileak. Espainiako Gizarte Segurantzako Ministerioaren azken datuek diote apirilaren amaieran 32.474 langile zeudela egoera horretan, martxoa bukatu zenean baino 2.522 gutxiago. Aldi baterako erregulazioan daudenetatik, bi herenek ez dute batere lanik egiten, eta beste bat erregulazio partzialean dago.
Gorakada handia izan du Gizarte Segurantzan afiliatuta dauden langileen kopuruak ere. Batez beste, 1.246.933 langilek ordaindu dute kotizazioa apirilean, martxoan baino 5.957 gehiagok. Erregimen orokorrekoak dira gehienak (+5.465), baina 407 autonomo gehiago eta itsasoko 86 langile gehiago ere badaude. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197230/urkulluk-dio-ez-duela-revillarekin-hitz-egin-jaurlaritzaren-neurri-murriztaileez.htm | Gizartea | Urkulluk dio ez duela Revillarekin hitz egin Jaurlaritzaren neurri murriztaileez | Lehendakariak «harridura» helarazi dio Kantabriako presidenteari, «zabaldutako informazioarengatik» | Urkulluk dio ez duela Revillarekin hitz egin Jaurlaritzaren neurri murriztaileez. Lehendakariak «harridura» helarazi dio Kantabriako presidenteari, «zabaldutako informazioarengatik» | Espainiako Gobernuak alarma egoera bertan behera utzi ostean ezarri beharreko neurri murriztaileak jasoko dituen dekretua prestatzen ari da Eusko Jaurlaritza. Oraingoz, ez da neurrioi buruzko datu zehatzik zabaldu, baina, atzo, Kantabriako Gobernuko presidenteak aurreratu zuen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan itxiera perimetralari eusteko asmoa zuela Jaurlaritzak. Iñigo Urkullu lehendakariarekin izandako solasaldi batean lortu ei zuen informazio hori.
Atzo zabaldutako informazio hori gezurtatu nahi izan du Lehendakaritzak, gaur. Ohar batean, adierazi dute Urkullu lehendakariak ez duela Revillarekin hitz egin «maiatzaren 10era begira Eusko Jaurlaritza prestatzen ari den dekretuak jasoko dituen neurriei buruz».
Urkulluk esan du berak ez duela inolako elkarrizketarik eduki Revillarekin, eta hark atzo esandakoekin «harrituta» dagoela gaineratu du. Agintari kantabriarrarekin harremanetan jarri dela esan du, gertatutakoaz hitz egiteko.
Revillak atzo adierazi zuen Kantabria zabalduko duela Espainiako Gobernuak igandean alarma egoera altxatzen duenean, baina Urkulluk mezu bat bidali ziola esanez Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa itxita egongo direla aurrerantzean ere. Revillak mezuaren xehetasunak zabaldu zituen: haren arabera, Urkulluk adierazi zion arriskutsua izango zela mugak zabaltzea, bi norabideetan egunero mugitzen den jende kopuruarengatik.
Kontraesana sortu dute Revillaren adierazpenek Eusko Jaurlaritzan.
Idoia Mendia bigarren lehendakariordeak gaur goizean gaitzetsi egin du Miguel Angel Revilla Kantabriako (Espainiako) presidentea, Urkullurekin edukitako elkarrizketa pribatu batean esandakoak zabaltzeagatik. «Gaizki deritzot. Uste dut presidente batek zurekin elkarrizketa pribatu bat baldin badu diskrezioa gorde behar duzula. Diskrezioa politikan ez da gardentasunaren aurkakoa, eta gauza asko bermatzen ditu. Alde horretatik, ez zait ongi iruditu, baina Revillaren oso estilokoa izan da».
Atzo berretsi zuen Eusko Jaurlaritzak maiatzaren 9an Espainiako Gobernuak alarma egoera luzatzen ez badu Jaurlaritzak berak ezarriko dituela neurriak, besteak beste mugimendua, gaueko ordutegiak eta biltze eskubideari dagozkionak. Espainiako Gobernuak alarma egoera luzatu ezean, etzi aurkeztuko du dekretua Jaurlaritzak, datorren astelehenean, maiatzak 10, indarrean sartzeko. Baina Jaurlaritzak ez zuen argitu zer moduko neurriak hartuko diren.
Juristen artean ere badago eztabaidarik Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak askatasunak mugatzeko har ditzaketen neurrien inguruan. BERRIAk hainbat zuzenbide aditurekin hitz egin du, eta batzuek ez dute uste gobernu autonomoek halako erabakiak hartzeko ahalmena dutenik alarma egoerarik gabe. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197231/frantziako-kazetari-bat-bahitu-du-malin-al-qaedaren-gertuko-talde-jihadista-batek.htm | Mundua | Frantziako kazetari bat bahitu du Malin Al-Qaedaren gertuko talde jihadista batek | Apirilaren hasieran desagertu zen Olivier Dubois kazetaria, Gao hirian. Taldeak bideo bat zabaldu du sare sozialetan bahiketaren berri emanez. | Frantziako kazetari bat bahitu du Malin Al-Qaedaren gertuko talde jihadista batek. Apirilaren hasieran desagertu zen Olivier Dubois kazetaria, Gao hirian. Taldeak bideo bat zabaldu du sare sozialetan bahiketaren berri emanez. | Le Point Afrique eta Libération egunkarietarako egiten du lan Olivier Dubois kazetariak. Bi kazeta horientzako erreportaje bat prestatzen ari zen apiril hasieran Gao hirian (Mali), desagertu zenean. Apirilaren 8an ikusi zuten azkenengoz, eta bi egun geroago jakin zuten Al-Qaedaren gertuko talde jihadista batek bahitu zuela. Gaur, talde horrek berak 21 segundoko bideo bat zabaldu du Twitterren, non Duboisek berak esaten duen bahituta dagoela.
RSF Mugarik Gabeko Kazetariak erakundeak aitortu du bazuela haren desagertzearen berri, baina, komunikabideekin hitz egin ondoren, erabaki zutela ezer ez zabaltzea, askatzeko ahaleginak ez eragozteko. «Olivier Dubois aske uzteko eskatzen du RSFk. Eskatzen diegu Maliko eta Frantziako agintariei euren esku dagoen guztia egin dezatela hura askatzeko, eta babes osoa helarazten diegu haren senide eta lagunei».
Mali, Burkina Faso eta Niger mugakide dira, eta hiruretan egin du okerrera egoerak azken hilabeteetan. Segurtasunik ezak, indarkeriaren gorakadak eta natur hondamendiek bultzatuta, 10,6 milioi lagunek utzi behar izan dituzten euren herrialdeak hiru estatu horietan. Malin, nabarmen ugaritu dira komunitateen arteko borrokak eta Al-Qaedarekin eta EI Estatu Islamikoarekin lotutako talde txikien erasoak.
Beriain eta Fraile
Burkina Fasoko armadak zabaldu duenez, David Beriain eta Roberto Fraile kazetarien hilketekin zerikusia izan zuten zortzi gerrillari hil dituzte. Benin eta Togoko mugatik gertu hil zituzten Beriain eta Fraile, Chengeta Wildlife gobernuz kanpoko erakundearen sortzaile Rory Young irlandarrarekin batera, joan den apirilaren 26an.
Espainiako eta Burkina Fasoko agintariek azalpen gutxi eman dute gaur arte haien hilketaren inguruan. Hirurak Arlyko Parke Nazionalera joanak ziren 40 laguneko talde batekin. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197232/taktizismoak-uzteko-eskatu-dio-eajk-psoeri.htm | Politika | «Taktizismoak» uzteko eskatu dio EAJk PSOEri | Jeltzaleek uste dute Madrilgo hauteskundeen emaitzek eragin eskasa izango dutela Espainiako gobernabidean, eta, izatekotan, Sanchezen gobernuak amaierara arte luzatu nahiko duela legealdia. | «Taktizismoak» uzteko eskatu dio EAJk PSOEri. Jeltzaleek uste dute Madrilgo hauteskundeen emaitzek eragin eskasa izango dutela Espainiako gobernabidean, eta, izatekotan, Sanchezen gobernuak amaierara arte luzatu nahiko duela legealdia. | Igaro dira Madrilgo erkidegoko hauteskundeak, eta garaipen handia lortu dute PPk eta Isabel Diaz Ayuso Madrilgo orain arteko presidenteak. Baina porrotak ere utzi zituen atzoko gauak: PSOEk hamar puntu galdu zituen; ezkerrak oro har PPk bakarrik baino boto gutxiago lortu zituen; eta Ciudadanosek ordezkaritza guztia galdu zuen, gutxieneko %5era iritsi ezinda.
Hortaz, orain ikusteko dago Madrilgo emaitzek zer ondorio izango duten Espainiako politikagintzan. EAJko iturrien iritziz, eragin eskasa izango du atzokoak Espainiako gobernabidean, iritzita PPk ez duela gaitasunik Espainiako Kongresuko gehiengoak aldatzeko. «Are gutxiago Ayuso estiloan oinarrituta egin nahi badu, Voxen populismoari jarraituta». Izatekotan, ordea, Sabin Etxean uste dute atzokoak eragin lezakeela PSOEk eta Unidas Podemosek legealdia amaieraraino luzatu nahi izatea.
Horregatik, «taktizismoak» alde batera uzteko eskatu diote PSOEri: «Gai praktikoetan lanean hasi behar du. Ez dago aitzakiarik. Garaia da politika, letra larriz, estatura itzultzeko». Eta ohartarazi diote estatuan «egonkortasuna eta sendotasuna» nahi duenak «seriotasunez hitz egin eta adostu» beharko dutela euskal herritarrekin eta katalanekin.
Iturri jeltzaleek gogoeta egin dute Podemosek eta Ciudadanosek lortutako emaitzen inguruan ere: «Politika berria ziren, gauzak egiteko beste modu bat ekartzera zetozen... Agian data honek ziklo baten amaiera esan nahi du». C's-i begira, EAJn aurreikusten dute koadro asko alderditik joango direla, eta, beraz, jeltzaleen kezka ez da alderdiaren zuzendaritzan zein geratzen den, baizik eta alderdi hori osatzen dutenek zer norabide hartuko duten.
Edozein gisara, Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak Diaz Ayuso zoriondu du atzoko garaipenaren ondoren, eta gonbita egin dio «beharrezko harreman instituzionala» izatera. Espainiako Gobernuaren estrategia aldaketarik espero duen galdetuta, Urkulluk esan du Jaurlaritzak Sanchezen gobernuaren aldetik daukan konpromisoa Gernikako Estatutua betetzea dela: «Horretan aritu gara orain arte, eta horretan jarraituko dugu».
Alternatibarik ez
Antzerako iritzia azaldu du Roberto Uriarte Unidas Podemoseko diputatuak ere Radio Euskadin, uste baitu ez dagoela «alternatibarik» Espainiako Gobernuak Kongresuan daukan babesarekiko. Uriarteren iritziz, PSOEk eta Unidas Podemosek osatutako gobernuak badu «indarra» legealdia amaitzeko, eta, Madrilen eskuina «oso indartsu» egon arren, ez du uste horrek «beste lurralde batzuekin konektatzen» duenik: «Ia ez du presentziarik nazio historiko ugaritan, eta presentzia desorekatua dauka estatuaren barruan».
Uriartek txalotu egin du Pablo Iglesiasek politikagintza uzteko modua, eta uste du hura ordezkatzeak modua emango duela Unidas Podemosen espazio politikoa indartzeko: «Unidas Podemosen espazio egonkortu bat dago, ez dena sarreran izan zena bezain garrantzitsua, baina, hura gabe, gaur egun Espainian ez dago gobernabiderik». Horregatik, erantsi du «Espainiaren gobernabiderako eta estatu plurinazional baterako edozein proiektuk» beharrezko duela «Unidas Podemosen espazio sendo bat, hura baita gaur egun existitzen den zubi bakarra». |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197233/elkargik-ia-950-milioi-euroko-finantzaketa-eman-die-euskal-enpresei-2020an.htm | Ekonomia | Elkargik ia 950 milioi euroko finantzaketa eman die euskal enpresei 2020an | 9.000 enpresari eta 150.000 enpleguri eusteko ekinaldia izan da, "inoizko handiena". Operazio gehienak iazko apiriletik ekainera egin ziren, pandemiaren lehen kolpean. Elkarrekiko berme sozietatea Madrilen hasi da zerbitzua ematen, eta errentagarritasuna bilatuko du akziodun gisa sartuko den enpresetan, "enpresak sustraitzeko". | Elkargik ia 950 milioi euroko finantzaketa eman die euskal enpresei 2020an. 9.000 enpresari eta 150.000 enpleguri eusteko ekinaldia izan da, "inoizko handiena". Operazio gehienak iazko apiriletik ekainera egin ziren, pandemiaren lehen kolpean. Elkarrekiko berme sozietatea Madrilen hasi da zerbitzua ematen, eta errentagarritasuna bilatuko du akziodun gisa sartuko den enpresetan, "enpresak sustraitzeko". | Josu Sanchez Elkargiko presidenteak ez du ikusten epe laburrera enpresa zonbiak ugaritzeko arriskua. Osasun krisia finantza eta ekonomia krisi bihurtu dela garbi esan du, baina finantzaketa nahikoa badela uste du, "nahiz eta sektoreka errealitatea aldatu egiten den". Eta finantzaketa nahikoa bada, hein batean behintzat, Elkargi elkarrekiko berme sozietateari esker da. 2020an, 948 milioi euroren operazioak egin zituen, eta, horiei esker, 9.000 enpresari eta 150.000 enpleguri eusteko laguntza eman zuen.
Operazio gehienak, iazko apirilaren eta ekainaren artean egin zituzten, inork espero ez zuen pandemiaren lehen kolpean; "azkar eman behar zen laguntza, eta azkar eman zen", esan du Sanchezek. "Eusko Jaurlaritzaren, Nafarroako Gobernuaren eta beste erakunde batzuen lankidetzarekin, autonomoek eta enpresa txikiek behar zuten likidezia ematea lortu dugu, azkar eta eraginkortasunez".
Aurten, berriz, hilabete bete da maileguen baldintzak aldatu eta horiek luzatzeko arau berria indarrean denetik, eta jadanik 4.600 eskari jaso ditu Elkargik luzapen hori lortzeko. Ia 500 milioi euroren itzulketaren epea luzatu dute enpresek, eta, dagoeneko, eskarien %93 gauzatu ditu elkarteak. Gainera, urteko lehen hiruhilekoan, beste 115 milioi euroko finantzaketa operazioak itxi ditu.
"Elkargin ez gara dagoeneko bermeen neska-mutilak", esan du Zenon Vazquez zuzendari nagusiak. Bermeak emateaz gain, Elkargin mota guztietako zerbitzuak ematen dituztela esan nahi izan du horrekin: aholkularitza kudeaketan, esportazioan, baimenetan... Eta Elkargi, aurrerantzean, enpresen kapitalean sartzeko erabakia hartu duela ere islatzen du esaldiak. "Betiere errentagarritasuna bilatuko dugu sartzen garen enpresa horren parte hartzeetan. Parametro zehatzekin ariko gara, kaudimen nahikoa duten enpresetan, eta gure errekurtsoen %25 baino gehiago inbertitu gabe", azaldu du Vazquezek. "Euskal enpresen sustraitzea sendotzen lagunduko dugu, Guk konpainiarekin egin dugun moduan". Euskal enpresen sustraitzea laguntzea ez da oztopo, elkarrekiko berme gisa zerbitzua ematen hasteko Euskal Herritik kanpo. Izan ere, Elkargi hasi da jadanik bermeak ematen Madrilen.
Urkullu: "Osasunak du lehentasuna"
Aurreko urtearen bukaeran, 21.736 bazkide zituen Elkargik, urte bakarrean 6.100 gehituta. Enpresa txiki eta ertainak zein automoak dira bazkide horiek. Elkarrekiko berme sozietatea txertoei begira dago susperraldiaz hitz egin ahal izateko, baina Sanchezek berak aitortu du atzeratzen ari dela susperraldi hori. Dena den, laguntza finantzarioa hor dagoela uste du, eta hori gabe ezingo dela hazkunde egonkor bat lortu. Hari horri helduta, Europako funtsak atzeratzen ari direla esan du, eta kritika gogorra egin die "ez oso urrun" gertatzen ari diren liskar politikoei, Espainiako egoera politiko nahasiari erreparatuz.
Elkargiren Batzar Nagusia egin dute gaur, eta, hura hasi aurretik, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk eskerrak eman dizkio erakundeari, eta garbi utzi du COVIDari aurre egiteko murrizketak eragina izaten ari direla ekonomian eta enpresetan, baina "lehentasuna duena osasuna eta bizitza" dela. "Susperraldi osoa hiru urtean gertatuko da: 2022ko amaieran, EAEren BPGak galdu duen guztiak izango du berriro, eta %2 handiagoa izango da". Gogoratu du aurten %6,7ko hazkundeari eusten diola Jaurlaritzak, eta 2022rako %5,7koa aurreikusi duela. "Egoera susmatu ere ez genuen egin; pandemia globala da", esan du. Hala ere, "Euskadik kaudimen nahikoa" duela helerazi die entzun dioten enpresen arduradunei; besteak beste, herrialdeetako patronaletako buruei. "Ez ditugu hipotekatuko belaunaldi berriak".
"Inguruneak duen baino egoera hobea" ikusten du Urkulluk Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, industria gehiagorekin, esportazio gehiago egiten dituen ekonomiarekin, esaterako, eta eredu hori "indartzeko garaia" dela esan du, "kolaborazio publiko-pribatuaren bidez". Horren adibide jarri du Elkargik euskal enpresen sustraitzea laguntzeko, enpresen kapitalean sartzeko hartu duen erabakia. Ekitaldia amaitu ondoren, Urkulluk adierazi du alarma egoera bukatzeak eragina izan dezakeela euskal ekonomian ere, osasun arloan eragina izaten badu; alegia, ekonomiak hartu duen goranzko joera oztopa dezakeela egun indarrean dauden mugak kentzeak. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197234/berriak-josu-urrutikoetxeari-eginiko-elkarrizketa-argitaratu-du-italiako-dialogo-aldizkariak.htm | Politika | BERRIAk Josu Urrutikoetxeari eginiko elkarrizketa argitaratu du Italiako 'Dialogo' aldizkariak | Eskualdeen Europaren inguruko pentsamendua zabaltzeko asmoa duen Centro Studi Dialogo elkarteak argitaratzen du aldizkaria. | BERRIAk Josu Urrutikoetxeari eginiko elkarrizketa argitaratu du Italiako 'Dialogo' aldizkariak. Eskualdeen Europaren inguruko pentsamendua zabaltzeko asmoa duen Centro Studi Dialogo elkarteak argitaratzen du aldizkaria. | Enekoitz Esnaola kazetariak Parisko hotel batean elkarrizketatu zuen Josu Urrutikoetxea ETAren ordezkari ohia, abenduan, eta BERRIAk argitaratu zuen, hilabete haren 16an, Delitu terrorista al da bakea negoziatzea? Ez du zentzurik, izenburuarekin. Elkarrizketa asko zabaldu zen hurrengo egunetan, eta hainbat hizkuntzatara itzuli zuten.
Orain, italieraz argitaratu du Dialogo Euroregionalista aldizkariak: Negoziare per la pace è terrorismo? Non ha senso.
Elkarrizketa azaleko gai nagusia da, eta Urrutikoetxearen erretratu batek okupatzen du goitik behera. Yann Lorec ilustratzaileak egin du azala.
Centro Studi Dialogo elkarteak argitaratzen du aldizkaria. «Pentsamolde euroerregionalista zabaltzeko» tresna gisa definitzen du bere burua elkarteak. Aldizkariak eta liburuak argitaratzen ditu.
Hiruhilabetekaria da, eta harpidetzaren bidez zabaltzen dute.
Oraingoz italieraz aldizkarian «esklusibaz» irakur daitekeen elkarrizketan, besteak beste, bakearen eta konponbidearen alde aritu izan dela esan zuen preso ohiak.
Horrez gain, elkarteak bideo bat argitaratu du (italieraz) zenbakiak dakartzan artikuluak azaltzeko, eta luze eta zabal jarduten dute Urrutikoetxearen elkarrizketaz. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197235/gilles-simeonik-baieztatu-egin-du-pe-a-corsica-koalizioaren-amaiera.htm | Mundua | Gilles Simeonik baieztatu egin du Pe a Corsica koalizioaren amaiera | Korsikako presidenteak jakinarazi du bere zerrenda aurkeztuko duela datorren hilabeteko bozen lehen itzulian. Halere, iradoki du bigarrenerako badagoela Corsica Liberarekin eta PNCrekin berriz elkartzeko aukerarik. | Gilles Simeonik baieztatu egin du Pe a Corsica koalizioaren amaiera. Korsikako presidenteak jakinarazi du bere zerrenda aurkeztuko duela datorren hilabeteko bozen lehen itzulian. Halere, iradoki du bigarrenerako badagoela Corsica Liberarekin eta PNCrekin berriz elkartzeko aukerarik. | Korsikako mugimendu nazionalista agintera eraman duen Pe a Corsicak existitzeari utzi dio. Asteotako negoziazioek eta adierazpenek agerian utzi zuten aliantza hori hilzorian geratu zela, eta, azkenean, Gilles Simeoni uharteko presidentea izan da koalizio arrakastatsuaren amaiera esplizituki baieztatzeaz arduratu den agintaria: Femu a Corsicak bere zerrenda aurkeztuko du datorren hilabetean egitekoak diren parlamenturako bozetan, Corsica Liberarekin eta PNC Korsikako Nazioaren Alderdiarekin fusionatu gabe. Hortaz, Korsikako nazionalistek zatituta egingo diote aurre hauteskundeen lehen itzuliari.
Simeoniren indar politikoak baldintza berriak jarri zituen mahai gainean 2015eko eta 2017ko koalizioa errepikatzeko, baina Corsica Liberarentzat horiek «onartezinak» izan dira; besteak beste, Femu a Corsicaren helburua da «zerrenda ireki bat» osatzea, «alderdien logikatik kanpo» doana eta «kuotarik gabekoa». PNCri dagokionez, agintaldiko desadostasunak eta, batez ere, bere idazkari nagusi Jean-Christophe Angeliniren eta Korsikako presidentearen arteko talkek eragin dute zatiketa, eta, gaur-gaurkoz, bere zerrenda osatzeko lanetan ari da.
Erabakiaren berri emateko argitara ateratako oharrean, Simeonik azaldu du bere proposamen berrien asmoa zela Pe a Corsicak harturiko engaiamenduak ziurtatzea eta, aldi berean, eskaintza horren eraginkortasuna eta praktikan ezartzea bermatzea. Hala, hitz horiekin, Korsikako presidenteak aliatu ohiei bota die koalizioaren amaieraren errua: «Mugimendu nazionalista bakoitzari dagokio, hala nahi izanez gero, bidearen bere zatia egitea, eta erabakitzea beharrezkoak diren pausoak ematea ezinbestekoa den hurbilketa gauzatzeko».
Halere, adierazpen horrekin, Simeonik atea ireki die Corsica Liberari eta PNCri bozen bigarren itzulian berriz elkartzeko, 2015ean gertatu bezala; horretarako, baina, soilik 48 ordu izango lituzkete, bi itzulien artean.
Horiek horrela, mugimendu nazionalistak gutxienez lau zerrenda aurkeztuko ditu lehen itzulian: Pe a Corsica osatu duten hiru alderdienak, eta 2017an bigarren bozketara sailkatzeko zorian egon zen Core in Fronte independentistarena.
Pe a Corsica formula 2015eko bozen bigarren itzulirako adostu zuten garai hartan koalizio zen Femu a Corsica autonomistak —Simeoniren Inseme per a Corsicak eta PNCk osatua, besteak beste— eta Corsica Libera independentistak, eta, aliantza horri esker, mugimendu nazionalista lehen aldiz iritsi zen agintera.
Formula bera errepikatzea erabaki zuten 2017ko bozetan, eta Pe a Corsicak are emaitza hobeak eskuratu zituen, legebiltzarrean gehiengo osoa lortzeraino: 63 eserlekutik 41.
Indar harremanak
Berez, 2015ean sinaturiko akordioak hamar urterako behar zuen, 2025 arte, baina itun hori hautsitzat jo daiteke dagoeneko; ofizialki, Femu a Corsicaren helburua da hauteskundeetarako zerrenda mugimendu nazionalistatik kanpo daudenei irekitzea, baina, egiazki, Simeoniren jokaldiaren helburua bestelakoa da: urteotan izan duen protagonismoa baliatu, eta mugimenduaren lider bakar eta eztabaidaezina bilakatzea. Eta, bide batez, Corsica Liberako buruzagi eta Korsikako Asanbleako presidente Jean-Guy Talamoniren pisua eta indarra ezereztea, salatu dutenez.
Barne zatiketa ez da garai egokian iritsi, autonomistek eta independentistek aurkari garrantzitsu bat izango baitute bozetan: eskuin erregionalista eta eskuin jakobinoa zerrenda berean elkartzea lortu duen Laurent Marcangeli. Ajaccioko auzapeza lehen aldiz aurkeztuko da zerrendaburu gisara, eta eskuindarrek espero dute haren hautagaitzaren bitartez 2010ean galdu zuten boterea berreskuratuko dutela.
Frantziako Gobernuak aginduriko atzerapenaren ostean, parlamenturako hauteskundeen lehen itzulia ekainaren 20an egingo dute, eta bigarrena, 27an; lehen bozetan inork ez badu botoen erdiak baino gehiago jasotzen, bigarrenera pasatuko dira gutxienez babesen %7 lortuko duten zerrenda guztiak.
2017ko bozetan, lau sailkatu ziren: Korsikako nazionalisten Pe a Corsica, eskuin erregionalistaren A Strada di l'Avvene (hamar diputatu), LR Errepublikanoak-ena (sei), eta LREM Errepublika Martxan-en Anda per Dumane (sei).
FLNC Maiatzak 21 sortu dute
Hauteskundeen atarian, «egitura [klandestino] guztietatik ateratako militanteek» FLNC Korsikako Nazioa Askatzeko Frontea Maiatzak 21 erakunde armatu berria sortu dute, France 3 Corse Via Stella telebista kateak jakinarazi duenez.
Erredakzio horretako kazetari batzuk talde berriaren sorrerako prentsaurrekora gonbidatu dituzte, eta erakundeko zortzi ordezkarik jakinarazi dute «berriz hedatzeari» ekin diotela, «Frantziako Estatuak Korsikako auzi nazionala bideratzeko egiazko prozesu politiko bat» abiatzen duen arte.
Pe a Corsica koalizioari ere kritika egin diote, argudiatuta «nazioaren eraikuntzan bainoago kolektibitatearen kudeaketan aritu» direla urteotan. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197236/maliko-emakume-bat-bederatzi-umez-erditu-da-marokoko-ospitale-batean.htm | Mundua | Maliko emakume bat bederatzi umez erditu da Marokoko ospitale batean | Inoiz jaso den erditzerik handiena da. Ama eta umeak ondo daude, Maliko Osasun Ministerioaren arabera. | Maliko emakume bat bederatzi umez erditu da Marokoko ospitale batean. Inoiz jaso den erditzerik handiena da. Ama eta umeak ondo daude, Maliko Osasun Ministerioaren arabera. | Maliko Osasun Ministerioak adierazi duenez, emakume maliar bat bederatzi umez erditu da Marokoko ospitale batean. Ekografietan bi haur gutxiago atzeman zituzten, baina bederatzi izan ditu azkenean. Zesarea egin behar izan diote.
Haliam Cisse izeneko emakumeak bi aste eman zituen Bamakoko erietxe batean, baina Bah Ndaw Maliko behin-behineko presidenteak Cisse Marokoko ospitale batera lekualdatzeko baimena eman zuen martxoaren 30ean, haurdunaldi berezia zelako: zazpi umez erdituko zela uste zuten.
Bi herrialdeetan egin zizkioten ekografiek hori erakusten zuten, baina bederatzi izan ditu azkenean. Maliko Osasun Ministerioak zabaldu du informazioa, eta esan du ama eta umeak «ondo» daudela. Inoiz jaso den erditzerik handiena da Cisserena. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197237/eh-bilduk-burujabetza-eta-eraldaketa-jarri-ditu-helburu-hamargarren-urteurrenean.htm | Politika | EH Bilduk «burujabetza eta eraldaketa» jarri ditu helburu hamargarren urteurrenean | Gaur dira hamar urte Espainiako Auzitegi Konstituzionalak Bildu legeztatu zuenetik. | EH Bilduk «burujabetza eta eraldaketa» jarri ditu helburu hamargarren urteurrenean. Gaur dira hamar urte Espainiako Auzitegi Konstituzionalak Bildu legeztatu zuenetik. | 2011ko maiatzaren 5ean, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak gauerdira arteko epemuga zuen Bilduk aurkeztutako hauteskunde hautagaitzari buruzko epaia emateko. Jendetza elkartu zen Bilboko Areatzan, Bildu legeztatzearen aldeko manifestazioa amaitu ostean, auzitegiaren erabakiaren zain. Auzitegiak oniritzia eman zion, ozta-ozta.
Hamar urte igaro dira gau hartatik, eta efemeridea gogora ekarri du gaur EH Bilduk. Iruñean agerraldi bat egin dute Joseba Asiron Iruñeko Udaleko zinegotzi eta alkate ohiak eta Bakartxo Ruiz parlamentariak, eta nabarmendu dute hamar urteotan «gauza asko» gertatu direla, eta EH Bildu «funtsezko agentea» izan da horietan: «Nafarroan, EH Bildu indar politiko erabakigarria izan da, da eta izango da. Iruñean eta hainbat herritan demostratu dugulako bestelako gobernantza eredu bat egin daitekeela, bestelako politikak egin daitezkeela».
Zehazki, Ruizek esan du indar subiranista «erabakigarria» dela eskuinari aurre egiteko ere: «EH Bildu indartsu bat tresna eraginkorrena da eskuinari aurre egiteko, eskuinaren eragin politikoa eragozteko eta eskuinaren politikak alde batera uzteko».
Egungo osasun egoera gogora ekarri du Ruizek, eta hori arlo sozialean eta ekonomikoan eragiten ari den ondorioak. Horregatik, azaldu du EH Bilduren helburuak aurrerantzean ere izango dela, batetik, «jendarte duina» osatzea, eta, horretarako, beharrezko jo du «eraldaketa politiko eta ekonomikoa, aberastasunaren banaketa justuago bat lortzeko».
Bestetik, burujabetza jarri du jomugan, eta gaineratu du «burujabetzarako bidean tresnarik eraginkorrena» EH Bildu dela: «Ez dugu burujabetza nahikorik unean-unean beharrezkoak diren erabakiak hartzeko, herritarren ongizatea bermatzeko».
19:30ean, Bilboko Areatzan egingo dute ekitaldi bat. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197238/bederatzi-hautagairen-artean-erabakiko-dute-aurtengo-vianako-printzea-saria.htm | Kultura | Bederatzi hautagairen artean erabakiko dute aurtengo Vianako Printzea saria | Hautagaien artean daude, besteak beste, David Beriain kazetari hil berria eta Fernando Mikelarena historialaria. | Bederatzi hautagairen artean erabakiko dute aurtengo Vianako Printzea saria. Hautagaien artean daude, besteak beste, David Beriain kazetari hil berria eta Fernando Mikelarena historialaria. | Nafarroako Gobernuaren Vianako Printzea sariak kulturaren alorreko pertsonen edo erakundeen ibilbidea nabarmentzea du helburu. 32. aldiz banatuko du saria aurten, eta bederatzi hautagairen artean erabakiko da sariduna nor den.
Honako hauek dira hautagaiak: Atena Fundazioa dantza eta antzerki taldea; berriki hil den David Beriain Amatrian kazetaria; Teresa Catalan Sanchez musikari eta sortzailea; Jesus Hernandez Aristu filosofo, teologo eta pedagogoa; Miguel Ibañez Artica numismatikan aditua eta itsasoko biologoa; Patxi Mangado Beloki arkitektoa; Fernando Mikelarena Peña historialaria; Obanosko Misterioa fundazioa; eta Cesar Oroz Martija komikigile eta ilustratzailea.
Nafarroako Kultura eta Arteen kontseiluko kideek osatutako epaimahaiak erabakiko du saria nori eman. Proposamen guztien artean, bakoitzaren merituak eta Nafarroarekin duten lotura ere izango dituzte aztergai erabakia hartzerakoan.
Dena den, Nafarroako Gobernuak ez du jakinarazi noiz iragarriko duen saridunaren izena, ez eta noiz emango zaion saria ere. Iaz, Carlos Canovas argazkilariak jaso zuen saria; Berri Txarrak musika taldea eta Jaime Ignacio del Burgo legelari eta politikaria ziren gainerako bi hautagaiak. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197239/nafarroak-mugak-zabalduko-ditu-igandetik-aitzina.htm | Gizartea | Nafarroak mugak zabalduko ditu igandetik aitzina | Foru gobernuak iragarri du maiatzaren 9tik aurrera leundu eginen dituela pandemiari kontra egiteko neurriak. Halere, besteak beste, aztergai dute etxeratze agindua bere hartan uzteko aukera. | Nafarroak mugak zabalduko ditu igandetik aitzina. Foru gobernuak iragarri du maiatzaren 9tik aurrera leundu eginen dituela pandemiari kontra egiteko neurriak. Halere, besteak beste, aztergai dute etxeratze agindua bere hartan uzteko aukera. | Espainiako Gobernuak maiatzaren 9an utziko du bertan behera COVID-19ari kontra egiteko alarma egoera. Ordutik aurrera Nafarroan indarrean izanen diren neurrien berri eman du foru gobernuak. Besteak beste, igandetik, itxiera perimetrala indargabetu eginen da herrialdean, eta, beraz, baimendua izanen da mugak zeharkatzea, lurraldetik ateratzeko edo bertara sartzeko. Dena dela, litekeena da zenbait oztopo izatea Euskal Herriko beste herrialdeetara mugitzeko. Adibidez, oraindik ere ez da garbi Nafarroatik Gipuzkoara eta Arabara sartzea baimendua izanen den. Izan ere, Eusko Jaurlaritzak dekretu bidez mantendu nahi ditu egungo neurri murriztaileak. Gainera, foru erkidegotik Ipar Euskal Herriko lurraldeetara joan ahal izateko ezinbestekoa da PCR negatiboa. Kontrako noranzkoan, Iparraldetik Nafarroa Garaira joateko, funtsezko arrazoiengatik baizik ezin da muga zeharkatu, eta horietan ere beharrezkoa da PCRa, mugatik 30 kilometroko tartean bizi ez diren herritarrentzat salbu.
Nafarroako itxiera perimetralari buruzko aldaketaz gainera, behin alarma egoera bukatuta, posible izanen da eremu pribatuetan etxe berekoak ez diren lagunak biltzea –orain arte, bizikideak soilik bil zitezkeen–; dena dela, bi etxetako pertsonak elkartzen ahalko dira gehienez, eta sei lagunekoa da gehienezko edukiera. Ostalaritzari eragiten dioten neurrietan ere izanen dira aldaketak: lokaletako terrazak gaueko 22:00ak arte izaten ahalko dira irekiak; hau da, ordubete atzeratuko dute ixteko agindua.
Gobernuak jakinarazi duenez, Nafarroan egun indarrean den etxeratze aginduari eusten saiatuko dira; hau da, 23:00etatik 6:00ak arte izanen da igandetik aurrera ere. Bestalde, gaur indarrean diren gainerako neurriei ere eusteko asmoa duela adierazi dute. Halere, araudian eginen diren gainerako moldaketen antzera, Nafarroako Gobernuak Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren oniritzia beharko du neurri horiek ezartzeko. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197240/beste-778-positibo-atzeman-dituzte-hegoaldean.htm | Gizartea | Beste 778 positibo atzeman dituzte Hegoaldean | Positibo tasa %5,5 da orain, 14.000 PCR eta antigeno test eginda | Beste 778 positibo atzeman dituzte Hegoaldean. Positibo tasa %5,5 da orain, 14.000 PCR eta antigeno test eginda | Apaltzeko bidean, baina oso mantso. Egonkortzeko joerari eusten dio COVID-19aren transmisioak Hego Euskal Herrian, baina, lau herrialdeetako datuak aintzat hartuta, bederen, aldaketak ez dira oso nabarmenak. Atzo, 14.044 PCR eta antigeno proba egin zituzten Osasunbideak eta Osakidetzak, eta, horien artean, 778k eman zuten positibo. Atzoko datuen pare, beraz. Positibo tasa %5,5 da orain.
Herrialdeka, beste 61 kasu atzeman dituzte Araban, 366 Bizkaian, 236 Gipuzkoan, eta 108 Nafarroan. Herrialde horretan gehiago nabari da beheranzkoa, eta dezente apaldu da positibo tasa ere: %3,5eraino.
Osasun sarearen egoerari dagokionez, 75 ospitaleratzeren berri eman du Osakidetzak. Orain, 185 gaixo larri daude Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan. Bestalde, azken astebetean birusak jota 40 pertsona hil direla jakinarazi du Osakidetzak. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197241/erkorekak-nabarmendu-du-desokupak-ez-duela-ertzaintzarekin-estrategia-bateraturik.htm | Gizartea | Erkorekak nabarmendu du Desokupak ez duela Ertzaintzarekin «estrategia bateraturik» | Desokupak Ertzaintzaren eta enpresaren artean harremana egon zela erakusten duen bideo bat kaleratu ostean, hori gezurtatu egin du Josu Erkoreka Barne Sailburuak. EH Bilduk berriz ere galdera egin dio Erkorekari, eta auzia argitzeko eskatu dio. | Erkorekak nabarmendu du Desokupak ez duela Ertzaintzarekin «estrategia bateraturik». Desokupak Ertzaintzaren eta enpresaren artean harremana egon zela erakusten duen bideo bat kaleratu ostean, hori gezurtatu egin du Josu Erkoreka Barne Sailburuak. EH Bilduk berriz ere galdera egin dio Erkorekari, eta auzia argitzeko eskatu dio. | Zeresana ematen ari da oraindik eskuin muturrarekin lotzen duten Desokupa enpresa. Apirilaren 15ean, Abadiñora (Bizkaia) etxe bat hustera joan zen Desokupa. Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Barne sailburuak joan den astean nabarmendu zuen Ertzainak ez zuela inolako harremanik izan enpresarekin, «ez Abadiñoko gertaeren aurretik, ezta ondoren ere». Desokupak zabalduriko irudietan, ordea, Ertzainak eta enpresako kideak ikusten dira solasean. Gaur, berriz, gezurtatu du hori Erkorekak: «Ertzaintzak ez dauka inolako estrategia bateraturik Desokuparekin», nabarmendu du.
«Gezurra da ertzainak enpresa babesteko eta harekin lan egiteko aitzineko akordio edo agindurik duenik, eta behar diren azalpen guztiak emango ditugu hori hala dela ziurtatzeko», erran du ETB1en egindako elkarrizketa batean. Erkorekak nabarmendu duenez, etxeko jabearen dei bat jaso ondoren bertaratu zen Ertzaintza bertara. «Ertzaintza bertaratu zenean, hainbat pertsona identifikatu zituen, protestan ari zirenak batzuk, eta ustez enpresako kideak zirenak bertzeak. Ertzaintzak ez zekien hori, eta ez zuen zertan jakin, gainera», nabarmendu du Erkorekak.
Bideoan agertzen dena
Desokupak astelehen gauean publiko egindako irudiek, ordea, kontrakoa diote: Bideo horretan, Desokupako burua ikusten da ertzainekin hitz egiten, eta haiei azaltzen zer egingo zuten. Horrez gain, aurretik ertzain etxera bidalitako agiria jaso ote duten galdetzen die ertzainei. Taldeko buruak esaten die ertzainei etxeko gune komuna «lehertuko duela». Ertzainek erantzuten diote: «Gu hementxe egongo gara. Kontua gordin jartzen bada, ohartarazi gaitzazue».
Joan den astean iritsi zen auzia Eusko Legebiltzarrera. Desokupa eta Ertzaintza elkarlanean aritu ote ziren galdetu zion Julen Arzuaga parlamentariak Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Barne sailburuari. Sailburuak erantzun zion salaketa «gezur hutsa» zela eta «zabalduriko irudiek kontrakoa erakusten dutela». Sailburuak irmo esan zuen: «Ertzaintzak ez zuen eduki harremanik Desokupa enpresarekin, ez Abadiñoko gertaeren aurretik, ez ondoren».
Bideoa kaleratu eta afera argitzen ez dela ikusita, ordea, Arzuagak berriz galdetuko dio aste honetan Erkorekari auziaren inguruan. «Enpresa ultraeskuindarrak» zabalduriko irudiak ikusita, «eusten al dio Erkorena jaunak orduan esandakoari?». Sailburuaren hitzen eta irudien arteko «kontraesana» zergatik gertatu den galdetu dio. Erkorekak «informazio okerra» baldin bazuen, hori «nori leporatu behar zaio?». Azkenik, informazio okerra eman zuen arduradunarekin zer egingo duen galdetu dio. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197242/eajk-eta-psek-atzera-bota-dituzte-txertaketa-irregularrei-buruzko-azalpenak-emateko-agerraldi-eskeak.htm | Gizartea | EAJk eta PSEk atzera bota dituzte txertaketa irregularrei buruzko azalpenak emateko agerraldi eskeak | Santa Marina eta Basurtu ospitaleetako txertaketa irregularren harira oposizioko taldeek egindako hamabi agerraldi eskaeren aurka egin dute. | EAJk eta PSEk atzera bota dituzte txertaketa irregularrei buruzko azalpenak emateko agerraldi eskeak. Santa Marina eta Basurtu ospitaleetako txertaketa irregularren harira oposizioko taldeek egindako hamabi agerraldi eskaeren aurka egin dute. | Santa Marina eta Basurtu ospitaleetako txertaketa irregularren auzian inplikatutako hainbat arduradunek Eusko Legebiltzarrean azalpenak ematearen aurka bozkatu dute gaur EAJk eta PSEk. Besteak beste, Eduardo Maiz Bilboko Basurtuko ospitaleko zuzendariaren eta Jose Luis Sabas Santa Marina erietxekoaren agerraldiak eskatuak zituen oposizioak. EAJk eta PSEk, baina, atzera bota dituzte EH Bilduk, PP-C's eta Vox taldeek txertaketa irregularraren harira eskatutako hamabi agerraldi eskaerak, argudiatuz «azalpenak emanda daudela, erantzukizunak onartuta, eta ikerketa eginda». Jeltzaleek «agortutzat» jo dute gaia, eta nabarmendu Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak «gardentasun eta zorroztasun osoz» jokatu duela auziarekin. Luis Javier Telleria EAJko legebiltzarkideak txertoen «erabilera politikoa» egitea egotzi die oposizioko taldeei.
EH Bilduko Rebeka Uberak salatu duenez, EAJk eta PSEk txertaketa irregularren auzia «atzeko atetik» itxi nahi dute, «ikertu gabe eta auzian parte direnen ahots guztiak entzun gabe, Gotzone Sagarduiren ahotsa bakarrik entzunda». Azalpenak talde parlamentarioei ez ezik herritarrei ere zor dizkietela gogorazi du Uberak. Iritzi bera agertu du Jon Hernandez Elkarrekin Podemos-IUko legebiltzarkideak: «Auzi eskandalugarri honi buruzko beste ahots batzuk entzun behar ditugu». PPko Laura Garridok nabarmendu du agerraldiak «ezinbestekoak» direla txertaketa prozesuaren kudeaketa ongi ezagutzeko, eta agerraldiak atzera botatzeko «aitzakiarik ez» dagoela gehitu du. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197243/ia-17000-ikasle-hasi-dira-euskara-maila-egiaztatzeko-azterketak-egiten.htm | Gizartea | Ia 17.000 ikasle hasi dira euskara maila egiaztatzeko azterketak egiten | HABEk ziurtatu du proba guztiak osasuna zainduz eta segurtasun neurri guztiak bermatuz egingo direla. | Ia 17.000 ikasle hasi dira euskara maila egiaztatzeko azterketak egiten. HABEk ziurtatu du proba guztiak osasuna zainduz eta segurtasun neurri guztiak bermatuz egingo direla. | Gaur hasi dira euskara maila egiaztatzeko HABE Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundeak prestaturiko azterketak. Lau egun iraungo dute, eta bost lekutan egingo dituzte: Gasteizko Buesa Arena zentroan, Barakaldoko BECen (Bizkaia), Irungo FICOBAn (Gipuzkoa) eta Bartzelonako eta Madrilgo Euskal Etxeetan.
Orotara, 16.831 ikaslek egingo dituzte euskara proba horiek. Gehienak, 10.700 inguru, euskaltegietan aritutako ikasleak dira, eta 6.200 lagun deialdi irekira aurkeztu dira. Horiei guztiei beste 513 ikasle gehitu behar zaizkie, duela bi aste HOBE sistema erabilita azterketak ordenagailuz egin zituztenak. Beraz, guztira, 17.344 pertsonak parte hartuko dute euskara mailak egiaztatzeko HABEren prozesuan, iaz baino ia 3.000 gehiagok.
Barakaldoko BECek hartu ditu ikasle gehien: 9.045 lagunek egin behar dute han azterketa. FICOBAn 5.338 pertsona biltzekoak ziren, Buesa Arenan 2.384, Madrilen 44 eta Bartzelonan 20.
Jokin Azkue HABEko zuzendari nagusiak adierazi duenez, proba guztiak osasun agintarien aholkuak jarraituz eta ikasleen eta prozesuan parte hartzen duten guztien osasuna zainduz eta segurtasun neurri guztiak bermatuz egingo dira. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197244/osakidetza-listuaren-bidezko-testak-egiten-hasiko-da.htm | Gizartea | Osakidetza listuaren bidezko testak egiten hasiko da | SARS-CoV-2 birusa atzematen «fidagarritasun handia» duen proba dela esan du Gotzone Sagarduik. Besteak beste, ahotik eta sudurretik laginak hartzeko zailtasunak dituztenekin erabiliko dute testa, baita baheketa batzuetan ere. | Osakidetza listuaren bidezko testak egiten hasiko da. SARS-CoV-2 birusa atzematen «fidagarritasun handia» duen proba dela esan du Gotzone Sagarduik. Besteak beste, ahotik eta sudurretik laginak hartzeko zailtasunak dituztenekin erabiliko dute testa, baita baheketa batzuetan ere. | SARS-CoV-2 birusa modu azkar eta sinplean atzemateko teknika berri bat erabiltzen hasiko da Osakidetza: listuaren bidezko testak. Hala jakinarazi berri du Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak, Eusko Legebiltzarrean egin duen agerraldian. Azaldu du listuaren bidez egingo diren testak egun Osakidetzak egiten dituen PCR eta antigeno proben osagarri izango direla, eta, besteak beste, ahotik eta sudurretik laginak hartzeko zailtasunak dituztenekin eta baheketa batzuetan erabiliko dituzte.
Sagarduik azaldu du Osakidetzak test horiek ontzat jo dituela, birusa atzemateko «oso fidagarriak» direlako; zehazki, %90eko fidagarritasuna daukate. Listuaren bidezko testak sudurretik eta ahotik egiten direnak baino «erosoagoak» dira. Kasu horretan, pazienteak ontzi batean tu egitea besterik ez du, sudurretik eta ahotik zotzik sartu behar izan gabe. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197245/kultur-artikulazioari-buruzko-nazio-jardunaldi-bat-egingo-dute-azpeitian-maiatzaren-28an.htm | Kultura | Kultur artikulazioari buruzko nazio jardunaldi bat egingo dute Azpeitian, maiatzaren 28an | Sanagustin kulturguneak 10 urte herri batzordeak eta Jakin fundazioak antolatu dute jardunaldia, eta izena eman daiteke dagoeneko | Kultur artikulazioari buruzko nazio jardunaldi bat egingo dute Azpeitian, maiatzaren 28an. Sanagustin kulturguneak 10 urte herri batzordeak eta Jakin fundazioak antolatu dute jardunaldia, eta izena eman daiteke dagoeneko | Hamargarren urteurrena du Azpeitiko (Gipuzkoa) Sanagustin kulturguneak. Eta, urteurrenaren harira, kultur artikulazioari buruzko nazio jardunaldi bat antolatu dute Azpeitiko Sanagustin kulturguneak 10 urte herri batzordeak eta Jakin fundazioak: maiatzaren 28an izango da, 9:30ean. Hitzaldi eta jarduera askotarikoak egingo dituzte, eta Euskal Herriko hainbat elkarte eta dinamika batu dira dagoeneko egitasmora. Kultur artikulazioaren gaia izango da jardunaldiaren ardatza, eta kultur artikulazio hori nondik, zertarako eta nola egituratzen den xehatuko dute. Hortik jardunaldiaren izena: Kultur artikulazioa: nondik, zertarako eta nola.
Kulturaren artikulazioarekin batera, hari lotutako testuinguru soziolinguistikoan eta soziopolitikoan ere jarriko dute arreta, jardunaldiaren antolatzaileen esanetan, harremana baitute ezinbestean. Horregatik, Euskal Herriko eredu eta ibilbide askotarikoak izango dituzte aztergai, testuinguru eta errealitate horiek guztiak «lekuan-lekuan eraikitzen direlako». Azpeitian girotzen dena da eredu horietako bat, antolatzaileen hitzetan, «herri baten markoan dauden eragileen baturatik datorrena».
Hala ere, badira beste ardatz batzuetan artikulatzen diharduten adibideak ere, eta horietako esperientzia ugari ezagutzeko eta horien inguruan gehiago jakiteko aukera eskainiko du jardunaldiak. Hala, Azpeitiko testuinguruaz eta adibideez gain, «Durangoko Plateruena kafe antzokiaren inguruan, Baiona-Angelu-Biarritz eremuko euskara sarearen inguruan, Bertsozale Elkartearen ereduaren inguruan eta Aloze (Zuberoa)-Iruñeko sortzailetza komunitarioko egitasmoaren inguruan» hausnartzeko parada izango da.
Adituak ere bai
Jardunaldiaren harira zabaldutako kartelean ageri dira topaketa berezian parte hartuko duten aditu guztiak. Lorea Agirre Jakin fundazioko zuzendariak egingo du jardunaldiaren sarrera, eta haren hitzartzearen ondoren mintzatuko dira gainerako zazpi gonbidatuak: Harkaitz Zubiri –Kultura artikulatu, hobeto bizitzeko–, Maialen Akizu –Femurra, haragia eta protesia–, Enekoitz Esnaola –Azpeitiko kultur komunitate artikulatua–, Ihintza Orbegozo –Durangoko herri dinamika: Plateruena ta gero zer?–, Eneko Gorri –Euskararen sarea ehunduz, Baiona-Angelu-Biarritz hiri eremuan–, Miren Artetxe –Bertsozale Elkartea: aniztasuna artikulatzen– eta Ihitz Iriart –Komunitatea, kultura eta euskara uztartuz, Alozetik Iruñera–.
Zabalik dago izen ematea –bestehamaikabizitzeko@gmail.com-era idatzi behar da–, eta hilaren 20an itxiko dute epea. Doakoa da. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197246/burkina-fasoko-armadak-zortzi-lagun-hil-ditu-ustez-beriainen-eta-fraileren-hilketan-zerikusia-zutenak.htm | Mundua | Burkina Fasoko armadak zortzi lagun hil ditu, ustez Beriainen eta Fraileren hilketan zerikusia zutenak | Armadak gaur eman du albistearen berri, baina ez du informazio gehiago plazaratu. | Burkina Fasoko armadak zortzi lagun hil ditu, ustez Beriainen eta Fraileren hilketan zerikusia zutenak. Armadak gaur eman du albistearen berri, baina ez du informazio gehiago plazaratu. | Bi euskal kazetarien hilketarekin zerikusia izatea egotzita, zortzi «terrorista» hil dituela adierazi du Burkina Fasoko armadak. Hala jakinarazi du gaur erakunde armatuak, baina ez du informazio gehiago plazaratu.
Apirilaren 26an, talde armatu batek eraso egin zion 40 bat laguneko talde bati Burkina Fason, herrialde horren eta Beningo Errepublikaren arteko mugaldean dagoen parke natural batean. Hasieratik, Burkina Fasoko Gobernuak jakinarazi zuen lau lagun desagerturik zeudela eraso horren ondorioz. Hurrengo egunean, Espainiako Atzerri ministro Arantxa Gonzalez Laiak eman zuen albiste lazgarria: desagertutako lau horietatik bi euskal kazetariak ziren, Artaxoako (Nafarroa) David Beriain eta Barakaldoko (Bizkaia) Roberto Fraile, eta bi-bien gorpuak topatu zituzten.
Hildako kazetariak film dokumental bat egiten ari ziren gobernuz kanpoko erakunde batekin, Burkina Fasoko parke naturaletako legez kanpoko ehizari buruz: erredaktore Beriain, kamerari Fraile. Legez kanpoko ehizaren kontrako patruila batekin zihoazen, eta, 09:00etan, talde armatu batek eraso egin zion patruila horri.
Indarkeria handituz doa
Beriaini eta Fraileri gertatutakoa ez da gertakari bakan bat Burkina Fason. Izan ere, astelehen honetan bertan, beste 30 lagun hil zituzten Kodyel izeneko herrian. Oraindik inork ez du bere gain hartu erasoa, baina, gobernuko iturrien arabera, inguru horietan «boluntarioak» bildu izanaren mendeku moduko bat dela uste dute.
Blaise Compaore presidente ohiaren aurkako estatu kolpea egin zutenetik, segurtasunik eza areagotu egin da Burkina Fason. Talde jihadistek gero eta botere handiagoa dute eremuan, eta komunitateen arteko gatazkak ere ohikoak dira. Hala, azken sei urteetan, 5.000 lagun baino gehiago hil dituzte; 1.600 inguru, azken urtean, ACLED GKE gobernuz kanpoko erakundearen datuen arabera.
2015eko estatu kolpeak amaiera eman zion Compaoreren 27 urteko agintaldiari. Roch Marc Christian Kabore presidente izendatzearekin batera, ordea, talde jihadistek eginiko erasoak ugaritu egin ziren herrialdean. Ordura arte, talde horiek Saheleko beste hainbat herrialde zituzten jokaleku —nagusiki, Mali—, eta ez zuten atentatu esanguratsurik egin Burkina Fason; ustez, erakunde armatuen eta Compaoreren gobernuaren arteko akordio bat tarteko. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197247/eaeko-fiskaltza-joan-etorriak-mugatzearen-eta-etxeratze-aginduaren-kontra-agertu-da.htm | Gizartea | EAEko Fiskaltza joan-etorriak mugatzearen eta etxeratze aginduaren kontra agertu da | Txosten bat prestatu du Eusko Jaurlaritzak maiatzaren 10ean indarrean jarri nahi duen dekretuari buruz, eta kontra agertu da zenbait puntutan. Bilerak lau lagunera mugatzea, aldiz, legezko ikusten du. | EAEko Fiskaltza joan-etorriak mugatzearen eta etxeratze aginduaren kontra agertu da. Txosten bat prestatu du Eusko Jaurlaritzak maiatzaren 10ean indarrean jarri nahi duen dekretuari buruz, eta kontra agertu da zenbait puntutan. Bilerak lau lagunera mugatzea, aldiz, legezko ikusten du. | Fiskaltzak ez ditu argi ikusten Iñigo Urkullu lehendakariaren asmoak. Iruditzen zaio ezinezkoa dela Euskal Autonomia Erkidegoan, probintzietan eta herrietan ere sartu-irtenak mugatzeko asmoa eta etxeratze agindua arautzea, behin alarma egoera bukatuta. EAEko Justizia Auzitegi Nagusiari txostena igorri dio fiskalak, Jaurlaritza prestatzen ari den dekretuaren zirriborroari buruz; Jaurlaritzak maiatzaren 10ean sartu nahiko luke indarrean dekretu hori, alarma egoera bukatzeak sortuko duen lege hutsunea betetzeko. «Oinarrizko eskubideak mugatuko dituzten neurriak ezin dira ezarri jende multzo zehaztugabeentzat, indarrean dauden osasun legeetan oinarrituta».
Atzo, asteartean igorri zion Jaurlaritzak dekretuaren zirriborroa Auzitegi Nagusiari. Dekretuak lege babesik ote lukeen jakiteko tramite bat da. Administrazioarekiko auzien salak aztertuko du dekretua, bihar, osteguna. Beranduenez, ostiralean eman beharko luke epaia auzitegiak, eta epaitegiko iturriek hala izango dela ziurtatu dute. Eusko Jaurlaritzaren Labi batzordea ostiralean bertan bilduko da.
Bitartean, fiskalak hartu du jarrera, eta uste du mugikortasuna mugatzeko eta etxeratze aginduak ezartzeko eskumenik ez duela Jaurlaritzak, alarma egoeraren lege babesik gabe. Jende bilerak mugatzeko, ordea, ikusten du aukera fiskalak. Iruditzen zaio neurri horrek ez duela urratzen herritarren biltzeko eskubidea, eta ebatzi du ez lukeela epaitegien baimenik beharko taldeak lau pertsonara mugatzeko.
Jendearen joan-etorriak mugatzeko neurriak erabat lotuta daude alarma egoerarekin juridikoki, fiskalaren aburuz, eta ezinezkoa da halako eskubide murrizketak ezartzea alarma egoerarik ez bada. Fiskaltzaren jarrera hori orokorra izango bide da Espainiaren administraziopeko lurraldeetan. Fiskalak uste du «salbuespen» gisa ulertu behar direla neurri horiek, eta salbuespen legediekin soilik ezar litezkeela, osasun larrialdiko araudiak ez duela horretarako biderik ematen.
Espainiako inguruko erkidego batzuek iragarria dute joan-etorriak libre utziko dituztela igandetik aurrera, eta Nafarroako Gobernuak berak ere hala jakinarazi du. Polemika ere sortu da horren harira, Miguel Angel Revillak esan baitu Urkulluk itxiera perimetralari eusteko asmoa zuela jakinarazi ziola; lehendakariak, ordea, gaur ukatu egin du Revillari halakorik esan izana. Bihar fiskaltzaren jarrera nagusiko balitz, euskal lurraldeen artean zirkulatzeko aukera izango da urritik aurreneko aldiz, igandetik aurrera.
Jaurlaritzak aurkeztutako zirriborro horren arabera, intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 200 kasu positibokoa den kasuetan ezarriko lirateke joan-etorriak mugatzeko neurriak. Herriak, berriz, itxiko lituzkete intzidentzia tasa metatuak 400eko langa gaindituko balu. Etxeratze agindua 22:00ak eta 06:00ak bitartean mantendu nahi du Jaurlaritzak, bestalde, eta jende bilerak lau pertsonatara mugatu (bizikideak zenbatu gabe).
Bilboko epaile dekanoa, jarrera berean
Indarrean diren neurri murriztaile guztiak mantentzea ezinezko ikusten du Aner Uriarte Bilboko epaile dekanoak, behin alarma egoeraren «aterki juridikoa» galduta. EAEko fiskalak bezala, epaile dekanoak ere interpretatzen du eskubide oinarrizkoen murrizketa horiek egin ahal izan direla alarma egoeraren legeak horretarako aukera ematen zuelako, baina behin legea indarrik gabe geldituta, horiei eusteko modurik ez du sumatzen. Igandetik aurrera sortuko den egoera, beraz, «zalantzazkoa» ikusten du.
Horren aurrean, Uriartek uste du gutxienez segurtasun juridiko handiagoa emango duela Espainiako Auzitegi Gorenera jotzeko aukerak. Espainiako Gobernuak onartutako agindu baten arabera, autonomia erkidegoek aukera izango dute Gorenean kasazio helegite bat hartzeko, haiek erabakitako neurriak bertan behera uzten badituzte beren eremuetako auzitegi nagusiek. Nafarroan auzitegiek neurri batzuk onartzea eta Hegoaldeko beste hiru probintzietan neurri antzekoak ez onartzea eta antzeko egoerak saihesteko balioko du horrek, Gorenak jarriko duelako neurri guztientzako irizpidea. Baina Gorenak helegiteei erantzuteko ere denbora beharko da, eta oraindik inork ezin du ziurtatu igandetik aurrera zer gertatuko den zehazki neurri batzuekin. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197248/berrogei-urte-bobby-sands-irako-presoa-gose-greban-hil-zela.htm | Mundua | Berrogei urte Bobby Sands IRAko presoa gose greban hil zela | Preso politikoen estatusa defendatzeko eginiko protestan beste bederatzi preso hil ziren, 1981. urtean. Grebak asko indartu zuen IRAren irudia, Irlandan zein atzerrian. | Berrogei urte Bobby Sands IRAko presoa gose greban hil zela. Preso politikoen estatusa defendatzeko eginiko protestan beste bederatzi preso hil ziren, 1981. urtean. Grebak asko indartu zuen IRAren irudia, Irlandan zein atzerrian. | «Ez badira gauza askatasunerako desira suntsitzeko, ez zaituzte apurtuko. Ez naute apurtuko; askatasunerako eta Irlandako herriaren askatasunerako desioa neure bihotzean dago». Galelikoz idatzitako hitz horiek izan ziren IRAko preso batek paperean jarritako azkenetakoak. Irlandako historia aldatu zuen heriotza batek 40 urte bete ditu gaur. Bobby Sands preso eta Erresuma Batuko legebiltzarkidea 1981eko maiatzaren 5ean hil zen, Belfasteko Maze espetxeko H formako blokeetan 66 eguneko gose greba egin ondoren. Hurrengo egunetan, beste hamar bat irakide hil ziren, Margaret Thatcherren gobernuarekin izandako deman.
Bobby Sands Belfasteko iparraldean jaio zen, Newtownabbeyn, familia katoliko batean, 1954. urtean. 18 urterekin, IRAko behin-behineko kide egin zen, eta urte horretan bertan atxilotu zuten. Etxean suzko lau arma ezkutatzea leporatu zioten, eta bost urteko kartzela zigorra ezarri zioten. 1976an askatu zuten, eta berriz egin zuen bat talde armatuarekin. RUC Ipar Irlandako polizia unionistarekin edukitako tiroketa baten ostean atxilotu zuten, 1976an, beste lau kiderekin batera, eta, berriz ere, pistola bat edukitzeagatik zigortu zuten, 14 urtera.
Espetxean bi urte eman zituen, Irlandako ekintzaileei Londresek 1972. urtean onarturiko estatus bereziarekin. Horri jarraikiz, presook hainbat eskubide zituzten, besteak beste euren kaleko arropa janztekoa.
«Krimen bat krimen bat da; krimen bat da»
Baina, hamarkadaren erdialdean, Londresko gobernu laboristak erabaki zuen bi mila inguru presoei kutsu politiko oro kentzen saiatzea, eta, besterik gabe, gaizkile gisa aurkeztea. «Krimen bat krimen bat da; krimen bat da», mantra gisa esango zuen gero behin eta berriz Margaret Thatcher burdinazko dama ezizena irabazi zuen politikari eskuindarrak.
Beraz, Londresek erabaki zuen aurrerantzean preso errepublikanoek kartzelako uniformeak jantziko zituztela, eta bakarturik egongo zirela Maze espetxeko H formako blokeetan. Labirinto ezizenez ezagutzen zuten presook berez Long Kesh izen ofiziala zuen kartzela. H blokeak panoptiko gisa zeuden antolatuta, espetxezain gutxirekin ahalik preso gehien kontrolatzeko.
Presook, ordea, erresistentzia estrategia hasi zuten, estatus politikoari eusteko. Uko egin zioten uniformea janzteari, eta, arropak kendu zizkietenez, biluzik zeuden, gero gose grebaren ikur bihurturiko mantak baino ez zituztela soinean.
1978. urtean, garbitasun greba hasi zuten. Gordina bezain sinplea zen protesta modua: presook ez zuten komunik zeldetan; betebeharrak ontzietan egiten zituzten, eta horiek gero kanpoko komunetan husten zituzten. Grebarekin, ordea, euren gorozkiak paretetan zabaltzen hasi ziren, eta txiza zeldako ateko azpiko zirrikitutik kanporatzen.
H blokeetan, 400 preso baino gehiago hiru urtez bizi izan ziren euren gorozkien artean.
Komunitate katolikoaren buruek eta nazioarteko erakundeek ozen salatu zituzten presoen bizi baldintzak, baina Londresek ez zuen amore eman. 1979. urtean lehen ministro bihurtu zen Thatcher, eta laboristen politika gogorrari eutsi zion.
Orduan, 1980. urtean hasi zuten lehenbiziko gose greba, urriaren 27an, eta kalean jende asko mobilizatu zen presoen alde. Bazirudien arazoa konponbidean jarriko zela, Thatcherren gobernuaren ordezkariek akordio bat eskaini zietenean. Abenduaren 18an, bertan behera utzi zuten protesta.
Baina, urtarrilaren 9rako, Londresen ordezkariek atzera egin zuten, eta kaleko arropa janzteko eskubidea berriz ukatu zieten presoei.
Bobby Sandsek zortzi urte zeramatzan preso, eta H blokeetako presoek burutzat zeukaten. Martxoaren 1ean erabaki zuen gose greba hastea, eta «hil artekoa» izango zela ohartarazi zuen.
Legebiltzarkide hautatua
Katoliko askok presoen alde egiten jarraitu zuten kaleetan, eta haiek sostengatzeko aukera bat ikusi zuten urte horretako apirilaren 9an, egitekoak ziren hauteskundeetan. Erresuma Batuko Legebiltzarrerako ordezkari bat aukeratu behar zuten Irlandako Iparraldeko barruti bateko herritarrek, eta erabaki zuten grebaren buru Sands hautagai gisa aurkeztea, presoen eta protestaren ordezkari gisa. Estrategiak funtzionatu egin zuen, besteak beste, beste alderdi nazionalistek hautagaiak erretiratu zituztelako, botoa ez sakabanatzeko. Sandsek 1.400 boto baino gehiago atera zizkion hautagai unionistari.
Garaipenak oihartzun handia eman zion grebari. Baina, ordurako, Sands oso ahulduta zegoen. Orduko hedabideek zabaldu zutenez, 44 kilo baino ez zituen grebaren 54. egunean.
Maiatzaren 5an hil zen Sands, labirintoko erizaindegian.
Bi egun geroago lurperatu zuten, Belfasteko Milltowneko hilerrian, Irlandako banderan bilduta. Hileta mugimendu errepublikanoaren indar erakustaldia izan zen: 70.000 eta 100.000 pertsona artean bildu ziren hilerrian. Hurrengo egunetan, beste bederatzi preso hil ziren: Francis Hughes, Raymond McCreesh, Patsy O'Hara, Joe McDonnell, Martin Hurson, Kevin Lynch, Kieran Doherty, Thomas McElwee eta Michael Devine.
Horietako batzuk gogora ekarri zituen Hertzainak taldeak No Time for Love abestian.
Greba urriaren 3an amaitu zen, presoen senideek eskatu ondoren. Urrian, euren arropa eman zieten presoei, eta bestelako eskubideak itzuli zikieten.
Sandsek hasitako protesta mugimenduak sekulako bultzada eman zion IRAri, Irlandan bezala, nazioartean ere.
Hurrengo hamarkadetan 3.500 pertsona baino gehiago hil ziren gatazkan. Ostiral Santuko itunak 1998an zabalduriko bidean, Bobby Sands kide izan zuen erakundeak, IRAk, kanpaina armatuaren amaiera iragarri zuen 2005eko uztailaren 28an.
Sinn Fein alderdi errepublikanoak Sands eta haren kideak gogoratu ditu gaur Twitterren zabalduriko mezu batekin: «Erresuma Batuko Gobernuaren kriminalizazio politika garaitu zuten: preso politikoak ziren». |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197249/igor-uriarte-berriz-urrunan-bizitzen-ahalko-da.htm | Politika | Igor Uriarte berriz Urruñan bizitzen ahalko da | Frantziako Estatuko lurraldean bizitzeko debekua kendu dio Parisko Zigor Auzitegiak euskal preso ohiari | Igor Uriarte berriz Urruñan bizitzen ahalko da. Frantziako Estatuko lurraldean bizitzeko debekua kendu dio Parisko Zigor Auzitegiak euskal preso ohiari | Igor Uriarte berriz Urruñan (Lapurdi) bizitzen ahalko da. Hala erabaki du, gaur arratsaldean, Parisko Zigor Auzitegiak. Iazko urriaren 6an atxilotu zuten euskal preso ohia, Ziburun (Lapurdi) errepide kontrol batean, eta Frantziako Estatuko Lurraldean bizitzeko debekua urratu izana leporatu zioten. Baionako Auzitegian berehalako epaiketa egin zioten, eta urtebeteko epea eman zioten bere egoera erregularizatzeko.
Ordutik Araban bizi da Uriarte, etxea eta eguneroko bizitza Urruñan izanik ere. Hori azpimarratu zuen Maritxu Paulus Basurko abokatuak Baionako auzitegian: zergak deklaratu ditu, laborantza enpresa muntatzeko prefetaren baimena lortu du, eta etxebizitza du Urruñan. «Gizarteratze eredu arrakastatsua» izan duela argudiatu zuen, oro har.
Epaileak emandako epea baliatuta, Parisko Zigor Auzitegira jo zuen Uriartek Paulus Basurko abokatuarekin, lurralde debekua kentzea eskatzeko. Gaur izan da saioa, eta Uriarteren aldeko erabakia eman du epaitegiak. Berri «oso ona» dela erran du Paulus Basurkok. «Esperantza handiak genituen. Otsailean, terrorismoaren kontrako fiskalaren iritzia jaso genuen debekua kentzearen alde, eta auzitegiak bide beretik jotzea espero genuen». Gaurko saioan, prokuradoreak kentzearen aldeko iritzia berretsi du. «Garrantzi handiko erabakia da; orain arte oso jarrera itxia genuen aitzinean. Lehen aldia da azken urteetan halako erabaki bat dugula».
Abokatuaren hitzetan, «pentsa daiteke» erabaki honek Oier Oaren kasuan eta gisa bereko beste kasu batzuetan eragitea, baina halako dosierrak «banakakoak» izan ohi direla azpimarratu dute. «Aldaketa baten seinale dela espero du, halakoetan segurtamenik izan ezin badaiteke ere. Egoera pertsonalak garrantzi handia du kasu hauetan». Uriarteren kasuan, elementu andana aurkeztu dituzte; tartean, Urruñako Herriko Etxeak mozio bat izenpetu zuen, eta auzapezak ere eskutitza idatzi zuen. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197250/iaz-3-egin-zuen-behera-idiazabalgo-gaztaren-salmentak.htm | Ekonomia | Iaz %3 egin zuen behera Idiazabalgo gaztaren salmentak | Donostiako Aratz erretegiko Xabier Zabaletak moztu du Idiazabalgo gazta berria Jakitea elkarteko kideen izenean, Ordiziako (Gipuzkoa) Oiangu parkean egin duten ekitaldian. Azkeneko urtea «larria eta zalantzaz betea izan bada ere bide zuzena» hartu dutela nabarmendu du Zabaletak. | Iaz %3 egin zuen behera Idiazabalgo gaztaren salmentak. Donostiako Aratz erretegiko Xabier Zabaletak moztu du Idiazabalgo gazta berria Jakitea elkarteko kideen izenean, Ordiziako (Gipuzkoa) Oiangu parkean egin duten ekitaldian. Azkeneko urtea «larria eta zalantzaz betea izan bada ere bide zuzena» hartu dutela nabarmendu du Zabaletak. | Gaur goizean moztu du Jakitea elkarteko Xabier Zabaletak Idiazabalgo gazta berria. Oiangu baserrian egin dute ekitaldia, Ordizian (Gipuzkoa). Hantxe egiten duten bigarren urtea da: bigarren urtez jarraian, COVID-19a hemen dela, eta azoka berezirik gabe.
Topalekua, eguna eta egoera bestelakoak izan dira, baina ekitaldi ofizialaren nondik norakoak, berriz, betikoaren kutsua izan du. Erakundeetako ordezkariak izan dira bertan.
Ordiziako Idiazabalgo gaztaren kofradiako kideek ongietorria egin ostean, Ordiziako alkate Adur Ezenarrok hartu du hitza. Ekitaldian parte hartu duten gonbidatuei mintzatu zaie lehenik: Jose Mari Ustarrozi, «Idiazabal gaztaren alde hainbeste urtez egindako lanagatik»; erregulartasun sariak jaso dituztenei; baita gazta mozteko ardura izan duten Jakitea elkarteko kideei ere: «Eskerrik asko, gure sukaldaritzan Idiazabal gaztarekiko apustua egiteagatik beti, eta egoera zail eta ilun hauetan ostalaritzan aurrera egiten jarraitzeagatik».
(Irakurri artikulua osorik, 'Goierriko Hitza'-n) |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197251/baserritar-batek-frantzia-eta-belgika-arteko-muga-aldatu-du-istripuz.htm | Bizigiro | Baserritar batek Frantzia eta Belgika arteko muga aldatu du, istripuz | Traktorearekin pasatzeko traba egiten ziola, mugarria mugitu du, eta Frantziari lurralde koska bat kendu dio. | Baserritar batek Frantzia eta Belgika arteko muga aldatu du, istripuz. Traktorearekin pasatzeko traba egiten ziola, mugarria mugitu du, eta Frantziari lurralde koska bat kendu dio. | Bolo-bolo ibili da Belgikako eta Frantziako komunikabideetan Valoniako (Belgika) nekazari bat protagonista duen istorio bitxia. Traktorearekin bere sorora sartzeko traba egiten ziolakoan, Belgika eta Frantzia arteko muga markatzen duen harria mugitu egin du, eta, horren bidez, herrialdeen lur eremuak aldatu ditu, Belgikaren mesedetan.
Kontatu dutenez, historiazale batek zabaldu du gertatutakoa: basoan zebilela, mugarria ikusi du, eta konturatu da bere lekutik 2,29 metro mugitu dutela. 1819ko data du zizelkaturiko harriak.
1820. urtean ezarri zuten gaurko muga bi herrialdeen artean, Napoleon Bonapartek Waterlooko bataila (1815) galdu ostean. Baina mugaren ibilbidea urte bat lehenago finkatu zuten. Geroztik ez da mugitu, orain arte.
Bitxikeria umore onez hartu dute mugaren bi aldeetan. Irabazitako eremuarekin pozik agertu da hedabideetan Erquelinnes (Belgika) herriko alkatea. Eta aldameneko Bousignies-sur-Roc (Frantzia) herriko auzapezak adierazi du hobe dela «beste muga gerra bat saihestea».
Erquelinnes (Belgika) eta aldameneko Bousignies-sur-Roc (Frantzia) herrien arteko muga, gorriz. BERRIA
Gauza serioa ziren mugarriak, satelite bidezko kartografia zabaldu aurretik. Euskal tradizioan askotan agertzen dira mugarriak, eta haiek mugitzen dituztenen aurkako zigorrak.
Juan Garmendia Larrañaga etnografo eta historialariak Euskal pentsamendu majikoa liburuan ematen ditu horietako batzuen berri.
Istorioetako batean, apaiz baten artaldea zaintzen zuen gizon batek ohitura zuen besteen lursailetan sartzeko, eta, hori errazteko, mugarri bat bere lekutik atera eta leize zulo batera bota zuen. Apaizak esan zion horrelakoek infernuko zigorra zekartzatela, eta harriaren bila joateko. Ohartarazi zion mugarria berriz bere lekuan jarri arte ezingo zuela besterik ukitu, ihartu nahi ez bazuen. Harria bizkarrean zeramanean, aulki bat ukitu zuen, istripuz, eta hatz bat sikatu egin zitzaion.
Belgikako nekazariak ez du halako zigor mitologikoen beldurrik izango, noski. Baina Erquelinnes herriko alkateak eskatu dio mugarria bere lekura itzultzeko, eta ohartarazi dio auzitegira eraman dezaketela bere kabuz egiten ez badu. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197252/luca-vildozak-utzi-egin-du-baskonia-nbara-joateko.htm | Kirola | Luca Vildozak utzi egin du Baskonia, NBAra joateko | Joko antolatzaile argentinarrak milioi bat euro pasatxo ordaindu dizkio Gasteizko taldeari haren kontratua eteteko, eta lau sasoirako hitzarmena adostu du New York Knicksekin. | Luca Vildozak utzi egin du Baskonia, NBAra joateko. Joko antolatzaile argentinarrak milioi bat euro pasatxo ordaindu dizkio Gasteizko taldeari haren kontratua eteteko, eta lau sasoirako hitzarmena adostu du New York Knicksekin. | Azken egunetan bolo-bolo zebilen zurrumurrua baieztu da: Luca Vildozak utzi egin du TD Systems Baskonia, eta NBAn jokatuko du, New York Knicksen. Joko antolatzaile argentinarrak eta Gasteizko taldeak gaur lortu dute akordioa elkarren arteko hitzarmena bertan behera uzteko. Horretarako, Vildozak milioi bat euro pasatxo ordaindu du. Hark lau sasoirako kontratua adostu du New York Knicksekin: ia hiru milioi euro irabaziko ditu denboraldiko.
Vildozak ia lau sasoi egin ditu Baskonian, eta 228 partida jokatu ditu. Gorabeheratsua izan da haren jarduna. Aurreko denboraldia izan zen onena. Hain zuzen, hark lortutako saskiraketa batek eman zion ligako titulua Gasteizko taldeari, Bartzelonaren aurka. Horri esker, finaleko jokalaririk erabakigarriena izendatu zuten.
Baskoniak begiz jota dauka Vildozaren ordezkoa: Dallas Moore estatubatuarra —Albaniako herritartasuna du—. 26 urte ditu, 1,85 metro da luze, eta Txinan jokatu du orain dela gutxi arte. 25 puntu eta ia sei asistentzia lortu ditu han partidako. Aurki irits daiteke Gasteizera. |
2021-5-5 | https://www.berria.eus/albisteak/197253/aebek-txertoei-patentea-kentzea-babestu-dute.htm | Gizartea | AEBek txertoei patentea kentzea babestu dute | Joe Biden presidentearen gobernuak iritziz aldatu duela jakinarazi du, «salbuespenezko egoerak salbuespenezko neurriak» eskatzen dituela argudiatuta. | AEBek txertoei patentea kentzea babestu dute. Joe Biden presidentearen gobernuak iritziz aldatu duela jakinarazi du, «salbuespenezko egoerak salbuespenezko neurriak» eskatzen dituela argudiatuta. | Orain arte uzkur agertu da, baina AEBetako Gobernuak COVID-19aren aurkako txertoei egile eskubideak behin-behinean kentzea babestu du. Indian eta Hego Amerikan, kutsatze kopuruak nabarmen egin du gora, eta, mundu mailako txertaketa prozesua azkartu asmoz, Bidenen administrazioak patenteak liberalizatzearen aldeko komunikatua plazaratu du gaur.
Katherine Taik MME Munduko Merkataritza Erakundeko ordezkari estatubatuarrak azpimarratu du AEBetako Gobernuak «tinko» sinesten duela patenteetan, baina egungoa egoera berezia dela: «Osasun krisi orokor batean gaude. Pandemiaren salbuespenezko egoerak salbuespenezko neurriak eskatzen ditu». Taik adierazi du AEBetako txertaketa «ziurtatuta» dagoela eta ahaleginak ugarituko dituztela txertoen produkzioa eta hornidura handitzeko. Burtsan, farmazia enpresen akzioek behera egin dute.
Indiak eta Hegoafrikak iazko urrian hasi zuten MMEn txertoaren patentea liberalizatzeko ekinaldia, eta Latinoamerikako, Afrikako eta Asiako dozenaka herrialdek bat egin dute haiekin. Txertoak eskuratzeko herrialde aberatsenek baino baliabide urriagoak dituztenak dira, nagusiki.
MME Indiak eta Hegoafrikak elkarrekin aurkeztu dioten azken proposamena aztertzen ari da orain, Keith Rockwell nazioarteko erakundeko bozeramaileak gaur eman duen prentsaurreko batean azaldu duenez. Eskaera horren eduki zehatza ez dute jakinarazi, baina Rockwellek esan du proposamenen artean dagoela patenteak epe jakin batean askatzea, gero berriro ezartzeko horien gaineko egile eskubideak. MMEk ekainean egitekoa du Hegoafrikaren eta Indiaren eskaera aztertzeko bilkura. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197280/txertoen-patenteak-kentzearen-gainean-eztabaidatzea-onartu-du-europak.htm | Gizartea | Txertoen patenteak kentzearen gainean eztabaidatzea onartu du Europak | Herrialde ekoizleei dei egingo diete «esportazioa baimendu eta hornikuntza kateak oztopatzen dituzten neurriak deuseztatzeko». Europako Batasuna da «munduko txerto esportatzaile nagusia». AEBek babestu egin dute txertoei patentea kentzea. | Txertoen patenteak kentzearen gainean eztabaidatzea onartu du Europak. Herrialde ekoizleei dei egingo diete «esportazioa baimendu eta hornikuntza kateak oztopatzen dituzten neurriak deuseztatzeko». Europako Batasuna da «munduko txerto esportatzaile nagusia». AEBek babestu egin dute txertoei patentea kentzea. | Bart jakinarazi zuten AEBek erabaki dutela behin-behinean deuseztatzea txertoen egile eskubideak. Atzoko adierazpenen ondotik heldu dira Ursula von der Leyen Europako Batzordeko lehendakariarenak: «prest» dago egile eskubideetan salbuespen bat egitea eztabaidatzeko. Horrez gain, jakinarazi du txertoak ekoizten dituzten herrialdeei dei egingo dietela «esportazioa baimendu eta hornikuntza kateak oztopatzen dituzten neurriak deuseztatzeko».
«Badakigu inor ez dagoela salbu beste denok ere egon arte», horrelaxe defendatu du von der Leyenek iragarri berri duen erabakia. Kasuen gorakada betean etorri dira EB Europako Batasuneko eta AEBetako erabakiak, eta, hain zuzen ere, horri egin diete erreferentzia biek ala biek. «Birusak hedatzen jarraitzen badu Indian, Afrikan edo Errusian, arrisku larria da gu denontzat. Aldaera berrientzako haztegia da», adierazi du Von der Leyenek.
Hala ere, erabakia pandemiaren bilakaeraren garai kritiko batean hartu badute ere, txertoen egile eskubideen gaineko eztabaida arnasa luzekoa da. Historikoki, Europako Batasuna eta AEBak izan dira horren aurka azaldu diren potentziarik indartsuenak, baina, Indiako kasuen gorakada betean, estrategia aldatzea erabaki dute: «Osasun krisi orokor batean gaude. Pandemiaren salbuespenezko egoerak salbuespenezko neurriak eskatzen ditu», adierazi du Katherine Taik MME Munduko Merkataritza Erakundeko ordezkari estatubatuarrak. Hain zuzen ere, India eta Hegoafrika iazko urritik ari dira eskatzen patenteak liberalizatzeko. Txertoen produkzioa eta hornidura handitzeko ahaleginak egingo dituztela jakinarazi du Taik.
«Munduko txerto esportatzaile nagusia»
Orain arteko jarrera txertoaren egile eskubideak ez salbuestea izan bada ere, txertoak beste herrialdeetara helarazteko batzordeak egindako lana goraipatu du Von der Leyenek. Haren hitzetan, Europako Batasuna «munduko txerto esportatzaile nagusia» da, 200 milioi dosi baino gehiago bidali dituelako batasunetik kanpoko herrialdeetara.
«Europak bere herritarrei ematen dizkien beste txerto esportatzen ditu ia. Gauzak argi, Europa da munduko eskualde demokratiko bakarra txertoak eskala handian esportatzen dituena», horrelaxe defendatu du Von der Leyenek iragarri berri duen erabakia. Are gehiago, egoerari buelta emateko nahia adierazi du: «Krisiari modu eraginkor eta pragmatikoan helduko dion edozein proposamenen inguruan eztabaidatzeko prest dago Europako Batzordea». Gehitu du Europak krisiari erantzun eraginkorrak ematen jakin duela: «Europak erakutsi du demokrazien batasunak emaitza onak eman ditzazkeela krisi garaietan. Bere herritarrentzat eta gainerako mundu osoarentzat».
Bestalde, batasuneko herrialdeetan bertan izan duten txertatzeko gaitasuna ere azpimarratu nahi izan du, egunean hiru milioi europar inguruk dosi bat jasotzen dutela azalduta, eta aurreikusi du uztailerako adin nagusiko europarren %70 txertatuta egongo direla. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197281/eurobasquek-irune-lasa-berriako-kazetariari-eman-dio-2020ko-kazetaritza-saria.htm | Bizigiro | Eurobasquek Irune Lasa BERRIAko kazetariari eman dio 2020ko kazetaritza saria | Lasak azaroan argitaratutako 'Gurinezko mendien Europa hura' erreportajea saritu du Europako Mugimenduaren Euskal Kontseiluak. Epaimahaiak nabarmendu du Europa nekazaritzaren arloan integratzearen garrantzia lantzen duela artikuluak. | Eurobasquek Irune Lasa BERRIAko kazetariari eman dio 2020ko kazetaritza saria. Lasak azaroan argitaratutako 'Gurinezko mendien Europa hura' erreportajea saritu du Europako Mugimenduaren Euskal Kontseiluak. Epaimahaiak nabarmendu du Europa nekazaritzaren arloan integratzearen garrantzia lantzen duela artikuluak. | Eurobasque Europako Mugimenduaren Euskal Kontseiluaren kazetaritza saria jaso du Irune Lasa BERRIAko kazetariak. Zehazki, Lasak 2020ko azaroaren 8an argitaratutako Gurinezko mendien Europa hura artikulua saritu du kontseiluak; hartan, Nekazaritza Politika Bateratuak Europako Batasunean izan duen garrantzia lantzen du kazetariak.
Prentsa idatziaren modalitatean saritu dute Lasa. Eurobasquek adierazi duenez, artikulu horrek Europa nekazaritza sektorean integratzearen garrantzia lantzen du, eta azpimarra egiten du Batasunak Nekazaritza Politika Bateratuaren erreforma dela-eta duen erronkan.
Epaimahaiak gai horrek Euskal Herriarentzat duen garrantzia nabarmendu du, eta azpimarra egin du nekazaritzak duen balio estrategikoan «elikagaien ekoizpena bermatu eta Europako Batasunarekiko independentzia indartzeko».
Saria datorren astelehen goizean jasoko du Lasak, Gasteizen, Eurobasquek Eusko Jaurlaritzaren egoitzan egingo duen ekitaldian.
Lasaren artikulua BERRIAk azaroaren 8an Nekazaritza Politika Bateratuaren erreformari buruz argitaratutako erreportaje eta elkarrizketa sortaren ale bat da. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197282/elkanori-buruzko-telesail-bat-grabatzen-ari-dira-getxon.htm | Bizigiro | Elkanori buruzko telesail bat grabatzen ari dira Getxon | RTVEren eta Amazon Prime Videoren 'Sin límites' telesailaren grabaketak Euskal Herrian abiarazi dituzte. Simon West zinemagilea da ekoizpenaren zuzendaria. | Elkanori buruzko telesail bat grabatzen ari dira Getxon. RTVEren eta Amazon Prime Videoren 'Sin límites' telesailaren grabaketak Euskal Herrian abiarazi dituzte. Simon West zinemagilea da ekoizpenaren zuzendaria. | Argentinako Patagoniako San Julian badia XVI. mendean irudikatzen ari dira Getxoko Azkorri hondartzan (Bizkaia). Juan Sebastian Elkano eta Fernando Magallaes inguru horietara iritsi zirenekoak eta Argentinako lehen meza katolikoa ari dira grabatzen atzo eta gaur, Sin límites telesailarentzat. RTVEren eta Amazon Prime Videoren telesail bat da, Elkanok 1519tik 1522ra munduan egindako bidaiaren gorabeherak jasotzen dituena —ekoizpena Espainiako Defentsa Ministerioak eta RTVEk sinatu duten hitzarmen baten barnean sartuta dago—.
Apirilaren 26an hasi zituzten grabaketak. Hego Euskal Herriko beste leku batzuetan ere ari dira grabatzen: Azkoitiko Santa Klara komentuan; Erriberrin, Nafarroako errege-erreginen jauregiaren bueltan (Nafarroa); Iruñeko Katedralean; eta Lazkaoko Infantodoko Jauregian (Gipuzkoa).p>
Getxoko Azkorrin grabatutako eszenetan, honelakoak birsortu dituzte: matxinadak, exekuzioak, erbesteratzeak eta Patagoniako indigenekin izandako «liskarrak». Getxoko Udalak eman du informazio hori, eta grabaketei bisita egin die Getxoko alkate Amaia Agirrek. Alkateak zera esan du: «Sormen eta kultura industriei laguntzea da, Getxoko Udalaren ekonomia sustatzeko ildo estrategikoetako bat. Turismo Bulegoak Bilbao Bizkaia Film Commissionekin lan egiten du 2016. urtetik». Horren adibide dira Bizkaiko kostaldeko herrian grabatu dituzten zenbait pelikula, dokumental, iragarki eta telebista saio. Agirrek hau gaineratu du: «Kultura sustatzea eta hedatzea funtsezko osagaia da gizarte aurreratu batean, eta Getxon sektore horri laguntzeko lanean jarraituko dugu». Getxoko alkatea Fernando Larrondorekin bildu da, telesailaren ekoizleetako batekin. Eta Larrondo grabazioaren parajeaz mintzatu da: «Natur eremu zoragarria da Azkorrikoa, bakana, eta oso baliagarria garai hura irudikatzeko».
Gipuzkoan grabatu dute jada Getxoko grabaketetan, telesailaren aktore protagonistetako batzuk ari dira parte hartzen. Alvaro Mortek —La casa de papel— egiten du Elkanorena, eta bertan izan da. Pepon Nietok —Los hombres de Paco— Bartolome apaizarena egiten du, eta fikzioan haren ardura da Argentinan egindako aurreneko meza katolikoa ematea. Barbara Goenaga ere aktore taldean da, baina ez du parte hartu Getxoko grabaketetan. Telesailaren zuzendaria Simon West zinemagilea da.
Aurreko egunetan, Gipuzkoako Lazkao eta Azkoitia herrietan aritu da lantaldea grabaketak egiten. Astelehenetik asteazkenera, Lazkaoko Infantadoko Jauregian aritu ziren Sin límites-en eszenak grabatzen; hogei bat kamioi eta furgoneta Elosegi kalean jarrita, estudio erraldoi bihurtu zuten ingurua. Euskal Herriko grabaketak amaitzean, Dominikar Errepublikara joango da taldea itsasoko eszenak grabatzera. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197283/industriak-motel-hasi-du-urtea-baina-hazkunde-sintomak-erakusten-ditu.htm | Ekonomia | Industriak motel hasi du urtea, baina hazkunde sintomak erakusten ditu | Otsailetik martxora arteko aldakuntza positiboa izan da industria sektore handi guztietan, kontsumo arruntaren hazkundearen ondorioz. | Industriak motel hasi du urtea, baina hazkunde sintomak erakusten ditu. Otsailetik martxora arteko aldakuntza positiboa izan da industria sektore handi guztietan, kontsumo arruntaren hazkundearen ondorioz. | Industriak aurreikusi baino motelago hasi du urtea Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta lehenengo hiruhilekoko jarduera %0,9 jaitsi da, aurreko urteko epe berarean izandakoarekin alderatuta.
Kontuan hartu behar da iazko urtarrilean eta otsailean enpresak pandemiaren eragina nabaritzen hasi baziren ere —nazioarteko eta, bereziki, Asiarekiko harreman komertzialean—, ez zutela euren jarduera mugatu martxoko bigarren hamabostaldira arte, konfinamendu zorrotza ezarri zen arte.
Horrela, 2020ko martxoarekin alderatuta, industria ekoizpena %12,2 igo bada ere, aurreko bi hilabeteetan azpitik egon da, pandemiaren eraginez, eta horrek eragin du urte hasierako jaitsiera.
Dena den, martxa hartzen hasia dela erakusten dute hilabete batetik besterako datuek. Otsailetik martxora arteko aldakuntza positiboa izan da industria sektore handi guztietan, kontsumo arruntaren hazkundearen ondorioz. %0,7 handitu da oro har industria jarduera. Soilik energiaren sektoreak egin du behera (-%5,4), joan-etorriei ezarritako mugengatik eta industriaren erritmo motelak baldintzatuta.
Iazko martxoko datuekin alderatuta, euskal industrian pisu handiena duten sektoreen artean hazkunderik handienak izan dituzten sektoreak hauek izan dira: kautxua eta plastikoa (+% 41,9), garraio materiala (+% 38,9) eta makineria eta ekipoa (+%17,6). Portaera negatiboa izan duten sektore garrantzitsu bakarra energiarena izan da: -%17 egin du behera. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197284/larunbatean-650-tontorretan-elkartzera-deitu-du-sarek.htm | Politika | Larunbatean 650 tontorretan elkartzera deitu du Sarek | «Egiten ari diren urratsen motor» izaten jarraitzeko eskatu die plataformak herritarrei. | Larunbatean 650 tontorretan elkartzera deitu du Sarek. «Egiten ari diren urratsen motor» izaten jarraitzeko eskatu die plataformak herritarrei. | Datorren larunbatean 650 mendi tontorretara igotzeko deia egina du Sare plataformak, eta gaur agerraldia egin du Olarizutik, azken dei bat egin, nondik norakoak azaldu eta parte hartuko duten herritarrei erronka bat luzatzeko asmoz.
Batetik, Bego Atxa eta Joseba Azkarraga bozeramaileek datuak eman dituzte; online izena emateko sistema bat abian jarri zuten, eta herriz herri bertako mendietara joateko deiak zabaldu. Guztira 300 herritan antolatu dituzte martxak larunbaterako, eta 1.500 pertsonak eman dute izena online bestelako mendietara igotzeko asmoa adieraziz.
Bake Bideak ere dei egin du Ipar Euskal Herriko tontorretara igotzera, eta, beraz, Sarek ziurtzat jo du etzi «milaka lagun» elkartuko direla: «Oso pozik gaude, beraz, bizi dugun pandemia egoera honetan, eta egun oraindik indarrean diren neurri murriztaileak kontuan izanda, benetan pozgarria baita herritarrek erakusten duten konpromisoa eta gogoa».
Horrez gain, gogorarazi dute, Izan Bidea dinamika aurkeztu zutenean, «etxeratzearen, elkarbizitzaren eta bakearen alde» hiru milioi kilometro egiteko dinamika abian jarriko zutela: «Bada, gaur, partekatu nahi dugu lehenengo milioia osatu dugula jada». Eta horren harira, erronka: «Guztion artean 350.000 kilometro batzea, mendian gora eta behera egingo dugun ibilbide hori Izan Bidea-ko aplikazioan batuz».
Atxak eta Azkarragak nabarmendu dute «aldaketa garai bat» gertatzen ari dela euskal presoekiko espetxe politikan, «sakonekoa eta errokoa ez den arren, aurreranzko urrats gisa» irudikatzen dutena: «Ematen ari diren gerturatzeek ez dakarte urruntze politikaren amaiera, ez eta salbuespen legediaren deuseztapena ere; urteetan lehortea jasan duen lurrazal urratuan euri tanta bakanak dira».
Haatik, Sarek uste du horrek adierazten duela «aukera paregabe bat» dagoela, eta baliatu egin behar dela: «Egiten ari diren urratsen motor izan gara eta izaten jarraitu nahi dugu». |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197285/jaurlaritzak-ez-dio-helegiterik-jarriko-eaeko-auzitegi-nagusiaren-erabakiari.htm | Gizartea | Jaurlaritzak ez dio helegiterik jarriko EAEko Auzitegi Nagusiaren erabakiari | Urkulluk esan du soilik auzitegiak onartutako neurri murriztaileak sartuko dituztela alarma egoeraren ondorenerako aterako duten dekretuan. «Bermeak» nahi ditu, eta errekurtsoa jartzeak «ziurgabetasun aldi bat» sortuko lukeela uste du. | Jaurlaritzak ez dio helegiterik jarriko EAEko Auzitegi Nagusiaren erabakiari. Urkulluk esan du soilik auzitegiak onartutako neurri murriztaileak sartuko dituztela alarma egoeraren ondorenerako aterako duten dekretuan. «Bermeak» nahi ditu, eta errekurtsoa jartzeak «ziurgabetasun aldi bat» sortuko lukeela uste du. | Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak kazetarien galderei erantzun die gaur Eusko Legebiltzarrean, osoko bilkurara joan aurretik. Eusko Jaurlaritzak datorren astelehenean indarrean sartzeko asmoz prestatu duen dekretuaz aritu da, batez ere. Alarma egoeraren bukaerak sortuko lukeen lege hutsunea bete nahi dute. Dekretu horren zirriborro bat bidali zioten atzo EAEko Justizia Auzitegi Nagusiari, eta auzitegiak gaur aztertuko du. Bihar emango dute epaia.
Dekretuak lege babesa izan dezan nahi du Urkulluk, eta esan du Auzitegi Nagusiak onartzen dituen neurriak baino ez dituztela jasoko dekretuan. Ez dute asmorik Espainiako Auzitegi Gorenera jotzeko EAEkoak neurriren bat atzera botaz gero. Jaurlaritzako lehendakariak ez du arriskurik nahi, neurrien gaineko ika-mikak «ziurgabetasuna» sortuko lukeela uste baitu.
Urkulluk azaldu du «zentzuzko eta arrazoitutako» neurriak proposatu dituela Eusko Jaurlaritzak, eta kontuan izan behar dela egungo egoera nolakoa den. Espainiako Gobernuak ezarritako alarma egoera igandean da amaitzekoa, eta Urkulluk gutun bat bidali zion Pedro Sanchez gobernuburuari, hura luzatzeko eskatuz. Oraindik ez du erantzunik jaso, esan duenez.
Atzo zabaldu zen fiskaltzaren iritzia: iruditzen zaio ezinezkoa dela Euskal Autonomia Erkidegoan, probintzietan eta herrietan ere sartu-irtenak mugatzeko asmoa eta etxeratze agindua arautzea behin alarma egoera bukatuta. Urkulluk horren aurrean esan duen bakarra da auzitegien erabakia errespetatuko duela: «Fiskaltzaren jarrera ezagutzen dut, eta ez dut beste ezer esateko».
Jendearen joan-etorriak mugatzeko neurriak erabat lotuta daude alarma egoerarekin juridikoki, fiskalaren aburuz, eta ezinezkoa da halako eskubide murrizketak ezartzea alarma egoerarik ez bada. Fiskaltzaren jarrera hori orokorra izango bide da Espainiaren administraziopeko lurraldeetan. Fiskalak uste du «salbuespen» gisa ulertu behar direla neurri horiek, eta salbuespen legediekin soilik ezar litezkeela, osasun larrialdiko araudiak ez duela horretarako biderik ematen.
Espainiako inguruko erkidego batzuek iragarria dute joan-etorriak libre utziko dituztela igandetik aurrera, eta Nafarroako Gobernuak berak ere hala jakinarazi du. Polemika ere sortu da horren harira, Miguel Angel Revillak esan baitu Urkulluk itxiera perimetralari eusteko asmoa zuela jakinarazi ziola; lehendakariak, ordea, atzo ukatu egin zuen Revillari halakorik esan izana. Fiskaltzaren jarrera nagusiko balitz, euskal lurraldeen artean zirkulatzeko aukera izango da urritik aurreneko aldiz, igandetik aurrera.
Jaurlaritzak aurkeztutako zirriborro horren arabera, intzidentzia tasa metatua 100.000 biztanleko 200 kasu positibokoa den kasuetan ezarriko lirateke joan-etorriak mugatzeko neurriak. Herriak, berriz, itxiko lituzkete intzidentzia tasa metatuak 400eko langa gaindituko balu. Etxeratze agindua 22:00ak eta 06:00ak bitartean mantendu nahi du Jaurlaritzak, bestalde, eta jende bilerak lau pertsonara mugatu (bizikideak zenbatu gabe). |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197286/brad-mehldau-bill-frisell-silvia-perez-cruz-eta-kenny-barron-izango-dira-donostiako-56-jazzaldian.htm | Kultura | Brad Mehldau, Bill Frisell, Silvia Perez Cruz eta Kenny Barron izango dira Donostiako 56. Jazzaldian | Musika jaialdia uztailaren 21etik 25era egingo da, eta bertan parte hartuko dute, era berean, Cecile McLoron Salvantek, Noak, Mulatu Astatkek eta Gonzalo Rubacabak | Brad Mehldau, Bill Frisell, Silvia Perez Cruz eta Kenny Barron izango dira Donostiako 56. Jazzaldian. Musika jaialdia uztailaren 21etik 25era egingo da, eta bertan parte hartuko dute, era berean, Cecile McLoron Salvantek, Noak, Mulatu Astatkek eta Gonzalo Rubacabak | COVID-19aren pandemiak zein bilakaera izango duen eta kultur ekitaldiak antolatzeko zer-nolako baldintzak bete beharko diren oraindik jakin gabe, baina Donostiako 56. Jazzaldiak baditu dagoeneko bere lehen parte hartzaileen izenak. Gaur jakinarazi dute antolatzaileek, besteak beste Brad Mehldau, Cecile McLorin Salvant, Noa, Bil Frisell, Mulatu Astatke, Gonzalo Rubalcaba, Silvia Perez Cruz, Kenny Barron, Buika, Arlo Parks, Aymee Nuviola, Franco D'Andrea, Marco Mezquida, Dave Douglas eta Dave Hollandek baieztatu dutela jazzaldian parte hartzeko asmoa eta gogoa.
«Hemen aurkezten dugu Donostiako 56. Jazzaldia. Salbuespen guztiekin. Ez dakigu oraindik zeintzuk izango diren edukierak eta ordutegiak, eta ez dakigu denok lekualdatu ahal izango garen nahieran. Oraindik aste batzuk zain egon beharko dugu», adierazi dute jaialdiaren antolatzaileek, ohar baten bidez.
Jazzaldiak jakinarazi duenez, «emakumezko ahotsen jazzaldi bat» izango da aurtengoa. Hala, Cecile McLorin Salvant kantari estatubatuarra, Noa israeldarra —Iñaki Salvador pianistak lagundua—, Buika kataluniarra, Arlo Parks ingelesa, Aymee Nuviola kubatarra eta Silvia Perez Cruz kataluniarra —Farsa Circus Band taldearekin— ariko dira jaialdian, beste batzuen artean.
Pianista ugari ere protagonista izango dira Donostiako 56. Jazzaldian. Salvadorrez gain, Franco D'Andrea eta Giovanni Guidi piano jole italiarrak ariko dira jaialdian, D'Andrea italiar jazz pianista beteranoenetako bat da, eta Guidi, berriz, Europako jazzaren barruan gaur egun izar bihurtzen ari den musikaria. Baina beste hainbat pianista ospetsu eta gazte ere izango dira festibalean: Kenny Barron, Brad Mehldau, Gonzalo Rubalcaba, Marcin Masecki eta Marco Mezquida.
Abeslari eta pianistez gain, beste hainbat musikariren izenak ere baieztatu ditu Donostiako Jazzaldiak; horietako batzuk, jazz izar handiak eta jazzaldian behin baino gehiagotan aritu direnak: Dave Douglas tronpetista, Mulatu Astatke bibrafonista eta perkusionista, Dave Holland baxu jotzailea, Jean Toussaint saxofonista, Eric Seva saxofonista, Naissam Jalal flauta jotzailea eta Bill Frisell gitarrista.
Bestalde, Jorge Pardo saxo eta flauta jotzailea espainiarra Niño Joselek lagunduta joko du jazzaldian Chick Corea omenduko duen emanaldi batean. Pardok —Iñaki Salvadorrekin eta Chano Dominquezekin batera— Donostiako Jazzaldiaren saria jaso zuen iaz. La Locomotora Negra Kataluniako jazz taldea ere jaialdian izango da.
Donostiako 56. Jazzaldirako sarrerak datozen asteetan jarriko dituzte salgai. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197287/apaltzerik-ez-hirugarren-egunez-809-positibo-hegoaldean.htm | Gizartea | Apaltzerik ez, hirugarren egunez: 809 positibo Hegoaldean | 13.965 PCR eta antigeno test egin dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak, eta positibo tasa apur bat igo da, %5,8raino | Apaltzerik ez, hirugarren egunez: 809 positibo Hegoaldean. 13.965 PCR eta antigeno test egin dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak, eta positibo tasa apur bat igo da, %5,8raino | COVID-19aren transmisio kurbak beheranzko joera apala marraztu du apirilaren 23tik, baina oso mantso ari da apaltzen, eta, azken hiru egunetako datuak aintzat hartuta, ez dirudi berehalakoan bizkortuko denik. Hego Euskal Herrian, beste 809 positibo atzeman zituzten atzo Osakidetzak eta Osasunbideak, bezperan baino 30 gehiago, eta maiatzaren 3an baino 198 gehiago.
Positibo tasa ere handitu da apur bat: %5,8 da orain, atzo 13.965 PCR eta antigeno proba egin ostean.
Herrialdeka, 66 kasu atzeman dituzte Araban, 358 Bizkaian, 237 Gipuzkoan, eta 136 Nafarroan.
Ospitaleen egoerari dagokionez, COVID-19arekin kutsatutako beste 50 lagun erietxeratu dituztela jakinarazi du Osakidetzak. Uneotan, 183 paziente larri daude Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197289/banku-publiko-bat-sortzea-baztertu-du-eusko-legebiltzarrak.htm | Ekonomia | Banku publiko bat sortzea baztertu du Eusko Legebiltzarrak | Elkarrekin Podemos-IUk eta EH Bilduk egin dute eskaera, lurraldeko enpresak laguntzeko, baina gainerako taldeek aurka bozkatu dute, Jaurlaritzak horretarako tresnak badituela argudiatuta. | Banku publiko bat sortzea baztertu du Eusko Legebiltzarrak. Elkarrekin Podemos-IUk eta EH Bilduk egin dute eskaera, lurraldeko enpresak laguntzeko, baina gainerako taldeek aurka bozkatu dute, Jaurlaritzak horretarako tresnak badituela argudiatuta. | Euskaltelekin gertaturikoa gogoratu dute berriz ere Eusko Legebiltzarrean. Horren harira, banku publiko bat sortzeko beharra galdegin dute Elkarrekin Podemos-IUk eta EH Bilduk, baina gainerako taldeek aurka bozkatu dute. Ezkerreko bi alderdien arabera, ezinbestekoa da halako finantza erakunde bat telekomunikazio enpresarekin jazotakoa lurraldeko beste enpresa batzuetan errepika ez dadin.
David Soto Elkarrekin Podemos-IUko legebiltzarkideak Jaurlaritzari leporatu dio «funts putreei» bidea erraztea, eta ohartarazi du enpresa horien helburu bakarra dela etekinak lortzea eta alde egitea. Azpimarratu du industria politikan esku hartze publikoa beharrezkoa dela, enpresei kapitalizazioaren bidez laguntzeko eta lurraldean errotuko direla bermatzeko.
EAJk eta PSE-EEk argudiatu dute banku publiko bat ez dela beharrezkoa, haien ustez, Jaurlaritzak badituelako finantza tresnak enpresa estrategikoetan parte hartzeko. Finantzen Euskal Institutua eta Finkatuz funtsa aipatu dituzte, eta nabarmendu dute gobernuak handitu egin duela horien ahalmena.
Gogoratu dute Finkatuz kudeatzeko sozietate publiko bat sortuko dutela aurki, 160 milioi euroko kapitalarekin, eta horren helburua izango dela epe luzeko finantza partaidetzak erostea lurraldeko enpresa handietan, alde egin ez dezaten eta enpleguari euts diezaioten. Horren harira, zuzenketa batean EAJk eta PSEk Jaurlaritzari eskatu diote Finantzen Euskal Institutuak azter dezala zer sektore lehenetsi behar diren Finkatuz programaren bidez parte hartzeko.
EH Bilduko Iker Casanovak Euskaltelen pribatizazio «basatia» salatu du, eta EAJri eta PSE-EEri leporatu die geratutakoren ardura. Gogoratu du ekimen publikoarekin sortu zela, baina bi alderdi horiek gobernatutako instituzioek euren parte hartzea gutxitzen joan zirela, «funts espekulatiboen» eskuetan utzi arte. Finkatuzi buruz, berriz, eskatu die iragarritako inbertsioak berehala abiatzeko |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197290/elkarrizketen-zain-protestek-ez-dute-etenik.htm | Mundua | Elkarrizketen zain, protestek ez dute etenik | Azken zortzi egunetako manifestazioetan, gutxienez 31 lagun hil ditu Poliziak, eta mila inguru zauritu. Gobernua hainbat erakunderekin bildu da, baina oraindik ez grebarako deia egin duten taldeekin. | Elkarrizketen zain, protestek ez dute etenik. Azken zortzi egunetako manifestazioetan, gutxienez 31 lagun hil ditu Poliziak, eta mila inguru zauritu. Gobernua hainbat erakunderekin bildu da, baina oraindik ez grebarako deia egin duten taldeekin. | Apirilaren 28ko greba orokorretik eten ez den protestak zortzi egun bete zituen atzo Kolonbian, eta herritarrek zortzigarrenez bete zituzten kaleak. Gobernuaren politika ekonomiko eta sozialak aldatzeko eskaerei, gainera, beste aldarri bat gehitu zaie: «Biolentzia gehiago ez». Izan ere, ohikoak dira motoetatik eta autoetatik tiroka ikusten diren polizien irudiak. Horiek gutxienez 11 lagun hil dituzte azken astean, herrialdeko fiskaltzaren arabera; gutxienez 31, Indepaz Garapenerako eta Bakerako Ikerketen Institutuaren esanetan. Horiez gain, arartekoak azaldu du beste 51 lagun desagertuta daudela.
Bogota, Medellin, Cali, Ibague, Bucaramanga… Herrialdeko hiri nagusietan egin dira protestak, eta denetan gogor erantzun du Poliziak, mila zauritu inguru utzita. Temblores gobernuz kanpoko erakundearen arabera, gutxienez 1.443 polizia indarkeria kasu baieztatu dituzte azken astean; tartean, 110 tiroketa eta 814 «atxiloketa arbitrario». Horrez gain, hogei lagunek begi bat galdu dute, eta beste hamar poliziek egindako sexu erasoen biktima izan dira.
Bogotako alkate Claudia Lopezen esanetan, atzo hirian 30 zibil eta hamasei polizia zauritu ziren manifestarien eta segurtasun indarren arteko liskarretan. Indepazen arabera, ordea, errepresiorik handiena Cauca Ibarreko departamenduan —Cali du hiriburua— izan da, zenbatutako hilketen %80 han erregistratu baita. Han, talde indigenek ere indar hartu dute protestetan. Oraingoz, ordea, horietako hiru besterik ez ditu eraman fiskaltzak auzitegietara. Kasu horietan, hainbat polizia inputatu dituzte, erailketa delituak egotzita, Francisco Barbosa fiskal nagusiaren esanetan.
Halere, Ivan Duque presidentearen gobernuak uko egon dio segurtasun indarrek «gehiegizko indarra» erabili izana onartzeari, eta legez kanpoko talde armatuengan jarri du fokua. Indepazen arabera, ordea, «mugikorrekin grabatu diren irudiek» aurkako erakusten dute, eta erakundeak eskerrak eman dizkie horien atzean daudenei, gaia nazioartekotze duten balioagatik.
Kolonbiako segurtasun indarren jarrera kritikatu dute nazioarteko hainbat erakundek ere. NBE Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusi Antonio Guterresek «kezka» adierazi du «giza eskubideen urraketen» aurrean. ALBA Amerikarako Aliantza Bolivartarrak, berriz, adierazi du jarrera horrek ez dituela herrialdeko «protesten oinarrian dauden arazo estrukturalak» konponduko: «Biolentzia mota oro gaitzesten dugu, eta Kolonbiako herriaren bakearen aldeko botoak egiten, elkarrizketa eta zuhurtzia nagusi izan daitezen».
Erreforma baino gehiago
Mobilizazioak Duquek bultzatako zerga erreformaren aurkako protesta gisa hasi ziren, txiroenengan ondorio larriak izan zitzakeela argudiatuta. Gobernuak hirien militarizazioarekin erantzun zuen lehenik, baina herritarrek behin eta berriro kaleak bete izanaren ondorioz, presidenteak atzera egin zuen asteburuan, eta Ogasun ministro Alberto Carrasquillak dimisioa aurkeztu. Manifestazioek, ordea, aurrera jarraitu dute, gobernuaren politika ekonomiko liberalez eta lehen egunetako polizia indarkeriaz kexu.
Giroa baretzeko asmoz, Duquek «oinarrizko gaien inguruko agendan aurrera egiteko bilera erronda» hasi zuen atzo, herrialdeak dituen arazoez hitz egiteko asmoz. Gobernuaren arabera, besteak beste, jada elkartu dira unibertsitateen ordezkariekin, komunitateetako buruekin, eta hainbat gobernadore eta alkaterekin. Elkarrizketen lehen egunean, ordea, ez zituen mahaira deitu ez sindikatuak, ez oposizioko alderdiak. Juan Fernando Cristo Barne ministro ohiak kritikatu duen zerbait: «Ez dut ulertzen zergatik ez den gaurtik [atzo] hasi Greba Batzordearekin biltzen, akordioak bilatzeko. Elkarrizketa serio baten zain daude 2019tik». Izan ere, duela bi urte eta iaz ere deitu zituzten protestak. Ideia horrekin bat egin du Bogotako alkateak ere, argudiatuta «kalean daudenekin» hitz egin behar dela: «Gazte horiei eskaini behar die gobernuak su-eten bat. Mina eta haserrea gora doaz. Onartu beharra dago abusuak egin direla bi aldeetan».
Gobernuko bozeramaile Miguel Ceballosen esanetan, ordea, Greba Batzordea ere gonbidatu dute asteleheneko elkarrizketara. Gerora ere, hilaren 20ra arte, beste hainbat erakunderekin elkartzea ere espero dute. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197291/belarrak-aukera-handia-du-upko-idazkari-nagusia-izateko.htm | Politika | Belarrak aukera handia du UPko idazkari nagusia izateko | Alderdi moreak Herritarren Batzarrera deitu behar du Pablo Iglesiasen ordezkoa izendatzeko. 'Infolibre' agerkari digitalak plazaratu du albistea, Unidas Podemosen iturriak aipatuz. | Belarrak aukera handia du UPko idazkari nagusia izateko. Alderdi moreak Herritarren Batzarrera deitu behar du Pablo Iglesiasen ordezkoa izendatzeko. 'Infolibre' agerkari digitalak plazaratu du albistea, Unidas Podemosen iturriak aipatuz. | Infolibre agerkari digitalak argitaratu duenez, Ione Belarra nafarrak du aukera gehien UP Unidas Podemoseko idazkari nagusia izateko. Alderdi moreko iturriak aipatuz kaleratutako informazioaren arabera, nahi dute emakumezko batek hartzea lidergoa, eta Espainiako Eskubide Sozialen eta 2030erako Agendaren ministroak du aukera gehien Pablo Iglesiasen lekukoa hartzeko.
Hain zuzen, Belarrak Iglesias ordezkatu zuen ministerioan, joan den martxoan, UPko lider izandakoak erabaki zuenean Espainiako Gobernuan zituen karguak uztea Madrilgo autonomia erkidegoko hauteskundeetarako hautagai izateko.
Belarra Espainiako Kongresuko diputatua da 2016tik, eta alderdia sortu zutenetik izan da egiturako kidea. Iglesiasen gertukoa izan da beti, baita Irene Montero Berdintasun ministroarena ere. Orain, idazkari nagusirik gabe, zuzendaritzak hartuko du alderdiaren ardura. Moreen asmoa da, nolanahi ere, batzarra ahalik eta lasterren egitea eta Iglesiasen ordezkoa izendatzea.
UPko kideen artean, Moncloan Yolanda Diazek du pisurik handiena. Iglesiasek iradoki izan du moreen hurrengo presidentegaia izango dela Espainiako hirugarren presidenteordea eta Enplegu ministroa. Ezin da izan UPko idazkari nagusia, PCE Espainiako Alderdi Komunistako afiliatua baita. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197292/bi-bikoteak-konforme-pilotekin.htm | Kirola | Bi bikoteak, konforme pilotekin | Elezkanok eta Zabaletak batetik, eta Peñak eta Albisuk bestetik, igandeko finalerako pilotak aukeratu dituzte Bizkaia pilotalekuan. Baikoko bikotearenak bizixeagoak dira. | Bi bikoteak, konforme pilotekin. Elezkanok eta Zabaletak batetik, eta Peñak eta Albisuk bestetik, igandeko finalerako pilotak aukeratu dituzte Bizkaia pilotalekuan. Baikoko bikotearenak bizixeagoak dira. | Binakako Txapelketaren aurreko azkeneko formalismoa egin dute gaur lau pilotariek: pilotak aukeratzen ibili dira Bilboko Bizkaia pilotalekuan, Elezkano eta Zabaleta, batetik, eta Peña eta Albisu bestetik. Konforme geratu dira laurak. Baiko enpresako bikotearenak bizixeagoak direla nabarmendu dute laurek. "Hiru pilotetako bat bote gehiagokoa da, eta hori aukeratu dugu zerbait ezberdina edukitzeagatik piloten otarrean", azaldu dute Albisuk. Elezkanok helarazi du Aspeko bikoaren ustea: "Gure pilotak bote gutxiagokoak dira, haienak biziagoak, baina, ohi dudan bezala, ez dut ezer esango piloten inguruan".
Aukeratu dituzten pilotei izen-abizenak jartzea zenbateko pisua duten esatea izaten da, eta hauxe da igandeko seikotea: Elezkanoren eta Zabaletaren piloten pisua 106,4 gramo, 105,6 eta 106,1 izan da, eta Peñak eta Albisuk apartatu dituztenena, 106,1 gramo, 105,9 eta 105, 2.
Bere horretan joan da aukeraketa, eta, ondoren, adierazpenak egin dituzte pilotariek. Hautaketaz ez ezik, finalaz ere aritu dira, jakina. Lauretan gazteena Peña da, eta debutari bakarra tamaina honetako finaletan. Lasai dagoela adierazi du: "Txapelketa honetan, hainbat partida jokatu ditut tentsio handikoak, eta ondo moldatu naiz. Igandean beste horrenbeste egitea espero dut". Final handian zer estrategia erabiliko duten galdetu zaio, eta ezusterik ez du eman erantzunean: "Sakearekin min handia egin dugu txapelketan, eta ondo dabilena ez da aldatu behar".
Hiru bider jokatu dute bi bikoteek elkarren aurka txapelketa honetan: bitan Baikokoak izan ziren irabazle, eta azkenekoa, finalerdietakoa irabazi zuten Aspekoek (alde handiz, gainera: 22-8). Lau pilotariak uste berekoak dira aurrekari horien inguruan, eta ez zaie iruditzen inolako eraginik izango dutenik. Albisuk aipamena egin du igandeko aurkarien kontra lortutako bi garaipenen inguruan: "Bi partida horietan, Zabaletari eustera atera ginen hasieran, pazientziaz jokatuz, eta igandean ere aldagai hori garrantzitsua izango delakoan nago".
Atera behar zuen final baten atarian faboritoaren gaiak. Itxuraz, Elezkano eta Zabaleta dira, baina atzelari nafarrak ez dio batere inportantziarik eman. Beste kontu bat ere badabil bueltaka: Peñak eta Albisuk ez dutela binakako txapelik, eta Zabaletak, berriz, bi; ondorioz, irabazteko gose handiagoa izan omen dezakete Baikokoek: Zabaletak ukatu egin du berak baino grina handiagoa izango dutela aurkariek irabazteko, aurretik bera txapeldun izanagatik ere. Elezkanok ere badu txapelik Binakakoan: bat, duela bi urtekoa. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197293/parhelio-fenomenoa-ikusi-da-euskal-kostaldean.htm | Bizigiro | Parhelio fenomenoa ikusi da euskal kostaldean | Atmosferan izotz kristalak daudenean sortzen da parhelioa. Miresmena eta jakin-mina sortu du sare sozialetan, eta artikulu berri bat euskarazko Wikipedian. | Parhelio fenomenoa ikusi da euskal kostaldean. Atmosferan izotz kristalak daudenean sortzen da parhelioa. Miresmena eta jakin-mina sortu du sare sozialetan, eta artikulu berri bat euskarazko Wikipedian. | Donostia, Monpas ingurua, maiatzaren 5ean, 19:45 aldera. Surflariak uretan, ibiltariak hondarretan, eta bikoteak itsasoaren gaineko hormaren petrilean. Eta, bat-batean, zeruan, bi adiskide sortu zaizkio eguzkiari, ezker-eskuin. Parhelio esaten zaio fenomenoari, eguzkiaren ondoan gisa itzul daitekeena. Hizkuntza germanikoetan oso poetikoak dira haren izenak: eguzki txakur esaten diote.
Zer da, ordea, parhelioa?
Bistara, eguzkiaren ondoan, bi alboetan edo bakarrean, 22 gradura agertzen diren bi puntu distiratsu dira. Horiek lotuz, argizko biribil bat agertzen da batzuetan, eguzkiaren inguruan. Halo deitzen da hori, eta nabarmena zen atzo.
Zergatik sortzen da parhelioa?
Parhelioak sortzen dira atmosferan oso goian izotz partikula hexagonalek edo, beherago, aire hotz hezeak eguzkiaren argia errefraktatzen dutenean. Kristal horiek horizontalki flotatzen ari dira, eta argia islatzen dute; horregatik, eguzkiaren bikiak sortzen dituzte haren aldeetan. Prisma gisa funtzionatzen dutenez, argia koloretan deskonposatzen dute, eta, batzuetan oso argi ikus daitezke ostadar moduko kolore banaketak puntu bakoitzean. Baina, koloreak ostadarretan baino ahulagoak izaten dira.
Minutu batzuk bakarrik irauten dute, normalean.
Arruntak dira?
Mundu osoan ager daitezke, edozein sasoitan, baina gehienetan ez dira oso nabarmenak izaten. Baldintza bereziak behar dira oso ondo ikusteko, eta eguzkia hortzemugatik gertu dagoenean agertzen dira argien. Hala gertatu zen atzo arratsaldean.
Edonola ere, beti izan dira deigarriak gizakientzat. Aristotelesek deskribatu egin zituen meteorologiaz idatzitako testuetan, gure aroa baino 300 bat urte lehenago. Zizeron erromatarrak ere idatzi zuen horien inguruan, Kristo aurreko 50 bat urte baino lehen: «Mirari hori ikusi dutela esan dutenak ez dira gutxi, eta fidatzeko modukoak dira; beraz, arrazoi gehiago dago ikertzeko, ez sinesteko baino».
Kostaldeko hainbat lekutan ikusi zuten atzoko «miraria». Eider Cartonek berehala ezagutu zuen, baina baieztapena eskatu zuen Twitterren bidez.
Ziburutik (Lapurdi) ere ikusi zuten, eta baita argazkia bidali ere.
Zarauztik eta Bizkaiko kostaldetik ere jaso ziren lekukotasunak.
Orain arte, parhelioak ez zuen euskarazko orririk Wikipedian, baina Luistxo Fernandezek sortu du gaur goizean bertan. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197294/amp039euskal-marka-izaera-eta-balioak-saioa-egin-dute-martin-ugalde-foroan.htm | Gizartea | 'Euskal marka, izaera eta balioak' saioa egin dute Martin Ugalde foroan | Ana Urkiza idazleak dei egin du atzera begiratu beharrean etorkizunera begira jartzera. «Sortzaileak jarri behar ditugu zentroan» | 'Euskal marka, izaera eta balioak' saioa egin dute Martin Ugalde foroan. Ana Urkiza idazleak dei egin du atzera begiratu beharrean etorkizunera begira jartzera. «Sortzaileak jarri behar ditugu zentroan» | Ana Urkiza idazleak idatzitako Garen hori liburuan oinarritzen da saioa. Idazlea bera ari da lana azaltzen, eta Estitxu Garai unibertsitateko irakasle eta publizista gidatzen ari da ekitaldia. Euskaldunek komunikatzeko «nahiak, balioak eta lotzen gaituzten elementuak» zehazteko eta adierazteko zailtasunak dituztela adierazi du adituak. Industriako jardueran ohikoa izan dela esatea «ona bada, berez salduko da», eta ez dela pentsatu markagintzaz.
Liburuan, euskal balioen gainean idatzi du Urkizak, eta, horretarako, zortzi sortzaile eta zortzi aditu elkarrizketatu ditu. Solasaldi horietan, besteak beste, euskal markaz, balioez eta ezaugarriez aritu dira, bakoitzak bere alorretik eta esperientziatik begiratuta.
Besteak beste Jorge Oteiza sortzailearen inguruan aritu da Urkiza: «Haren garaian geratu gara». Eta galdera egin du: «Zergatik ez dugu orain beste Oteiza bat?». Halako beste ama edo aita ponteko bat behar dela adierazi du.
«Sortzaileak dira benetan bereizten gaituztenak. Horiek jarri behar ditugu zentroan», adierazi du. Sortzaileen begirada behar da herri gisa marka eratzeko. «Gero, gizarte zibilak eman behar dio oniritzia horien proposamenari».
Segurtasun neurrien ondorioz, ezin izango da ekitaldia bertatik bertara ikusi, baina berria.eus atarian zuzenean ematen ari gara. Horrez gain, galderak zein ekarpenak egiteko #GarenHoriforoa sortu dute. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197295/bihar-estreinatuko-dute-ilargi-guztiak-filma-bilbon.htm | Kultura | Bihar estreinatuko dute ‘Ilargi guztiak’ filma, Bilbon | Fant zinemaldiaren hasierako ekitaldian emango dute Igor Legarretaren pelikula. Heriotzak eragiten duen beldurraz dihardu ekoizpenak, eta Haizea Carneros, Itziar Ituño eta Josean Bengoetxea aktoreek hartu dute parte | Bihar estreinatuko dute ‘Ilargi guztiak’ filma, Bilbon. Fant zinemaldiaren hasierako ekitaldian emango dute Igor Legarretaren pelikula. Heriotzak eragiten duen beldurraz dihardu ekoizpenak, eta Haizea Carneros, Itziar Ituño eta Josean Bengoetxea aktoreek hartu dute parte | Bonba eta oihu hotsak kanpoan, eta, kamerak hartzen dituen planoetan, umezurztegi bateko haurrak, lo egin nahian baina ezinik, kanpoko istiluek beldurtuta. Azken karlistaldiaren garaia da; 1876. urtea, zehazki. Kameraren mugimendu ezegonkorrek are argiago islatzen dute gelako ezinegona; mehatxuaz jabetuta, umezurztegiko monjek kaperara jaitsiko dituzte umeak, fedeari esker bizitza salbatuko dutelakoan. Erratu egiten dira, ordea, sabaia gainera eroriko baitzaie.
Gerra eta heriotza ditu abiapuntu Igor Legarretaren bigarren film luzeak: Ilargi guztiak. Eta hasierako gai horiek ardaztuko dute ekoizpena. Sabai eroriaren hondakinen azpian, umeetako bat bizirik dago oraindik, larriki zaurituta eta zurezko estruktura trabeska duela hanken gainean. Arnasa zailduta, izerditan eta odolusten, aingeru guardakoa irudituko zaion andre bat agertuko da eraikin birrinduan: Itziar Ituñok gorpuztutako banpiro bat, aingeruaren guztiz kontrakoa dena, agerian, baina heriotzatik eta bakardadetik salbatuko duena, hilezkortasuna eta bizitza osorako konpainia emanez. Hortik aurrera, bere izaera berrira egokitzeko bidea hasiko du Haizea Carnerosek gorpuztutako pertsonaiak, eta, horrekin batera, hil ezin izateak dakartzan ondorioak bizi eta hausnartuko ditu gazteak, hilezkorren taldean aurrena, eta hilkor abegitsu baten etxean ondoren.
Atzerapenak tarteko, Legorretaren sorkuntzak badu dagoeneko estreinaldi data: Fant Bilboko Zinemaldi Fantastikoaren atarian emango dute ekoizpena, bihar, hiriburuko Campos antzokian egingo duten hasierako ekitaldian. Ondoren, maiatzaren 14tik aurrera ikusi ahal izango da zinema aretoetan Haizea Carnerosek, Itziar Ituñok, Josean Bengoetxeak eta Zorion Egileorrek ondutako lana.
Legarretak beldurrezko elementu andana pilatu ditu filmean, izua eta intriga oinarri-oinarrian duen jaialdi baterako apropos: banpiroak ageri dira, gauak egunak baino presentzia handiagoa du, eta etsaiak lanbro artetik agertzen dira inoiz, pixkanaka-pixkanaka, daramaten argi zuzien kea desagertzen doan heinean mamituz haien hazpegiak; enkoadraketak ezegonkortu egiten dira egoerak beste horrenbeste egin duela adierazteko, eguzkiaren argiak min ematen du, eta, halaber, baita herrikideen begiradek ere.
Alabaina, Ilargi guztiak ez da beldurrezko pelikula bat, zuzendariak adierazi duenez: «Drama fantastikoa da, bidaia emozionala». Ikasketa prozesu bat ere bada, orobat, eta hori islatzeko jo du Legarretak fantasiara: «Hilezkortasuna erabili dut hilkortasunaren inguruan hitz egin ahal izateko». Heriotzari «edozeinek» dion beldurrari erreparatu dio zuzendariak, dagoeneko arrisku hori galdu duen pertsonaia baten ikuspuntutik, eta, halaber, hilkorrak direnek hura arintzeko eskura dituzten «konponbideak» ere agertuz, besteak beste erlijioa, Zorion Egileorrek interpretatzen duen apaiz baten eskutik. Betiko bizi daitezkeela eta hildako hurkoekin hurrengo bizitza batean bat egin ahal izango dutela sinetsarazi die, funtsean, Egileorren pertsonaiak herrikoei, eta kontrol emozional horren bitartez mantenduko du nagusitasuna.
Pelikulak ez du jopuntuan heriotza ukatzea, ordea. Kontrara, haren «onarpena» da obraren gaia, zuzendariak azaldu duenez: «Heriotzari diogun beldur naturalarekin batera egiten du bidaia Haizearen pertsonaiak: ez dakigu zer gertatuko zaigun, eta, gainera, heriotzak perspektiba ematen dio bizitzari. Bizitzako gauzak gustuko ditugu efimeroak direlako». Dioenez, bizitzaren ifrentzua dira, heriotzaz gain, mina, hotza eta guda, eta horren adierazle da kontakizunak hartzen duen denbora tartea: gerra karlistarekin hasi, eta 1936ko gerra lehertu berri dela bukatzen da istorioa. «Bizitzaren prozesuaren parte dira. Ez gara ez aingeruak, ez deabruak». |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197296/bidesarietan-europako-logikari-erantzuten-dio-gipuzkoak-olanoren-esanetan.htm | Gizartea | Bidesarietan «Europako logikari» erantzuten dio Gipuzkoak, Olanoren esanetan | Espainiako Gobernuak iragarri du 2024rako bidesaria ezarri nahi duela autobia guztietan. Hegoaldean, hiru aldundiek eta Nafarroako Gobernuak dute errepideen gaineko eskumena | Bidesarietan «Europako logikari» erantzuten dio Gipuzkoak, Olanoren esanetan. Espainiako Gobernuak iragarri du 2024rako bidesaria ezarri nahi duela autobia guztietan. Hegoaldean, hiru aldundiek eta Nafarroako Gobernuak dute errepideen gaineko eskumena | Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak autopistetan eta autobietan bidesariak ezartzea babestu du, eta gogorarazi Gipuzkoak jada erantzuten diola «Europako logika» horri. Haren arabera, ahalmen handiko bideak bidesarien bidez finantzatzen ez badira, zergen bidez finantzatuko dira, «eta horrek zama handia sortuko du administrazioarentzat».
Marisa de Simon Ezkerrako Nafarroako parlamentariak, aldiz, kritikatu egin du neurria, eta adierazi «guztiz antisoziala» dela.
Hala erantzun diote atzo Espainiako Gobernuak iragarritako neurriari: esan zuen estatuko autobia guztietan bidesariak jartzea aurreikusten duela 2024rako. Neurriak, ordea, ez luke eraginik izango Hego Euskal Herrian. Izan ere, lurralde bakoitzeko agintariek dute erabakitzeko eskumena, eta Hegoaldean hiru aldundien eta Nafarroako Gobernuaren esku dago bakoitzak bere errepideetan ezarri nahi duen politika erabakitzea. Beraz, printzipioz, Espainiako Gobernuaren neurria ez litzateke Hegoaldean aplikatuko. Hala argitu du Bizkaiko Diputazioak. «Espainiako Gobernuak neurri hori eskumenak dituen errepideetan ezar dezake. Gipuzkoan, Bizkaian eta Araban, badaude politikak zehaztuta».
Espainiako neurria
Bi printzipiotan oinarritzen da Espainiako Gobernuaren erabakia: «Kutsatzen duenak ordaintzen du» eta «erabiltzen duenak ordaintzen du». Hala, 2024rako autobia guztietan ezarri nahi du bidesaria. Jakinarazi zuen «kontzientziazio eta sentsibilizazio» kanpaina bat abiatuko duela neurriaren beharrezkotasunaz ohartarazteko. Bestalde, azpimarratu zuen neurria indarrean jartzeko akordio soziala eta politikoa bilatuko duela.
Espainiako Gobernuak argitu zuen sistema «mailakatua» izan daitekeela; hau da, hasieran autobietara mugatuko litzateke neurria, baina atea ireki dio beste errepide sareetan ere ezartzeari. Arrazoi nagusietako bat errepideen mantentze lanak dakarren gastuari aurre egitea litzakete. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197297/irailaren-amaierara-arte-zabalduko-dituzte-aldi-baterako-erregulazioak.htm | Ekonomia | Irailaren amaierara arte zabalduko dituzte aldi baterako erregulazioak | Pandemia amaitzen denerako aldi baterako erregulazioen sistema berri bat agindu dio Espainiako Gobernuak EBri. | Irailaren amaierara arte zabalduko dituzte aldi baterako erregulazioak. Pandemia amaitzen denerako aldi baterako erregulazioen sistema berri bat agindu dio Espainiako Gobernuak EBri. | Lehen bilera nahikoa izan dute Espainiako Gobernuak eta gizarte eragileek pandemiari lotutako aldi baterako erregulazioak beste lau hilabetez luzatzeko. Maiatzaren 31n zen bukatzekoa oraingo sistema, baina gutxienez irailaren 30 arte izango dira indarrean.
Data horrek, ordea, ez du aldi baterako erregulazioen sistemaren amaiera ekarriko. Eragile guztiak ados daude esatean aldi baterako erregulazioak tresna eraginkorrak izan direla enpleguak ez suntsitzeko, eta garai arruntago batzuetan ere erabiltzearen aldeko apustua egin dute. Espainiako Gobernuak aldi baterako erregulazioei buruzko araudi berritu bat agindu dio Europako Batzordeari, EBren funtsak jaso ahal izateko aurkeztutako programan.
Hurrengo lau hilabeteotan indarrean izango den aldi baterako erregulazioen araudia «oraingoaren oso antzekoa» izango dela ziurtatu du Yolanda Diaz Espainiako Lan ministroak. Espero du CCOO eta UGT sindikatuekin eta CEOE patronalarekin aurki jarriko dela ados: «Negoziazio bizkorra nahi dugu, udako kanpainaren aurrean enpresek eta langileek ziurtasuna izan dezaten».
Aldaketaren bat izatekotan, enpresek erregulazioan utzitako langileen kotizazioen zati handiago bat hartzeko izango dela iradoki du Jose Luis Escriva Gizarte Segurantzako ministroak.
Horrela, ezinbesteko arrazoiengatik erregulazioa eskatu dutenek beren langileen kotizazioaren %75 aurrezten dute 50 langiletik gorako enpresak badira, eta %85 enpresa txikiagoak badira. Arlo horretan daude, besteak beste, ostalaritza, hotelak eta antzekoak, merkataritza, apustu etxeak, zinemak, antzokiak eta ikuskizun aretoak. Hobariak handiagoak dira guztiz itxitako sektoreetan, eta txikiagoak, berriz, ordutegi mugak dituztenetan.
32.500 langile Euskal Herrian
Apirilaren amaieran 638.238 langile zeuden aldi baterako erregulazio baten menpe, horietatik 32.500 Hego Euskal Herrian. Pentsatzekoa da hurrengo asteetan langile asko aterako direla egoera horretatik, datorren igandean alarma egoera amaitu ahala joan-etorrietarako eta ostalaritzarako muga batzuk arindu egingo direlako.
Joera horrek sendotu egin beharko luke udak aurrera egin ahala, baldin eta txertaketa masiboak COVID-19aren kutsatzeak gutxitzen baditu eta ospitaleak husten.
Aldi baterako erregulazioak, ordea, ez dira etengo. Industria alorreko enpresa askok urte amaierara arteko erregulazioak onartu dituzte. Horien artean dago, esaterako, Petronor. Findegiak bere langileen herenak —354 behargin— aldi baterako erregulazioan jarri ditu abenduaren 31 arte, erregaien kontsumoaren erorikoak lan karga asko txikitu diola argudiatuta.
Espainiako Gobernuak onartu du irailaren 30etik aurrera luza dezakeela oraingo araudia, baina badu beste proiektu bat esku artean: aldi baterako erregulazioari buruzko araudi finkoa erreformartzea.
Ez da tresna berria
Berez, aldi baterako erregulazioak ez dira pandemiarekin sortu. Langileen Estatutuaren 47. artikuluan agertzen dira, eta PSOEren gobernuak 2010ean eta PPrenak 2012an aldaketak egin zituzten halako erregulazioak errazteko. Aldaketa horien gainean egin dira pandemiara egokitutako erregulazioak, baina urrunago joan nahi du Espainiako oraingo gobernuak. Lan merkatuan egin nahi dituen erreformaren barruan aipatu dio Bruselari «egiturazko ABEEak» berriro arautu nahi dituela, pandemiari lotutakoekin ikasitakoa baliatuta.
Azaldu duenez, bi tresna sortu nahi ditu. Batetik, zailtasun koiunturalak dituzten enpresentzat, langileak kalera bota ez ditzaten. Bestetik, berregituraketan dauden sektoreetan, kalera joango diren langileak trebatzeko. Tresna horiek finantzatzeko funts bat sortu nahi du, eta enpresen, langileen eta administrazioen ekarpenekin elikatu. Hazkunde urteetan langabezia sarirako kotizazioetan izaten den soberakina sartu nahi du kutxa horretan.
Behin-behinean, EBtik jasoko dituen maileguekin elikatuko luke. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.