date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197298/getariako-indaux-enpresako-langile-bat-hil-da.htm | Ekonomia | Getariako Indaux enpresako langile bat hil da | Aurreko asteburuan izan zuen lan istripua, eta orduan izandako zauri larrien ondorioz hil da, ostegun honetan. 34 urte zituen. Euskal Herrian aurten zendutako 20. behargina da. | Getariako Indaux enpresako langile bat hil da. Aurreko asteburuan izan zuen lan istripua, eta orduan izandako zauri larrien ondorioz hil da, ostegun honetan. 34 urte zituen. Euskal Herrian aurten zendutako 20. behargina da. | Getariako (Gipuzkoa) Indaux enpresako langile bat hil da ostegun honetan, aurreko asteburuan izandako lan istripu batek eragindako zaurien ondorioz. 34 urte zituen. ELAk eta LABek eman dute heriotzaren berri. Sindikatuen zenbaketaren arabera, aurten Euskal Herrian lan istripu batengatik hildako 20. behargina da. Aurrekoa astelehenean hil zen, Zornotzako Forging enpresan.
ELAk gogoratu du iaz 70 langile hil zirela. «Sekulako bertigoa ematen du aurten gaitz hau hartzen ari den abiadurak. Bidegabekeria honekin amaitzeko garaia da. Borondate politikoa eta enpresarien behin betiko konpromisoa besterik ez dira behar», azpimarratu du ohar batean.
Hildakoaren senitartekoei, lagunei eta lankideei elkartasuna helarazi diete sindikatuek, eta gogoratu dute, Indauxeko enpresa batzordeak deituta, kontzentrazio bana egingo dituztela ostiral honetan, 12:00etan; bata, Getariako pilotalekuan, eta bestea Aian, Indauxek han duen lantegiaren aurrean dagoen biribilgunean. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197299/itp-castingeko-langileek-ez-dute-amore-emango-epaia-osorik-bete-arte.htm | Ekonomia | ITP Castingeko langileek ez dute amore emango epaia «osorik» bete arte | ITPk kaleratu asmo zituen 87 lankideak plantetan sar daitezela eskatu dute, eta Jarlaritzari esan diote horretara behartu dezala enpresa. | ITP Castingeko langileek ez dute amore emango epaia «osorik» bete arte. ITPk kaleratu asmo zituen 87 lankideak plantetan sar daitezela eskatu dute, eta Jarlaritzari esan diote horretara behartu dezala enpresa. | Besarkada estu, barre, poz malko eta une hunkigarriz beteriko goiza izan da ITP Aero Castingek Barakaldon (Bizkaia) duen plantaren kanpoa aldean. Enpresak kaleratu asmo zituen 87 langileek elkar ikusten zuten lehen aldia zen EAEko Auzitegiak enpresaren lan erregulazio espedientea indargabetu ondoren. Euforia logikoa zen nagusi txaleko laranja ikonikoa zeramaten lankideen artean, baina, ez dute zuhurtzia galdu.
Enpresak dagoeneko jakinarazi du ebazpenari helegitea jarriko diola Auzitegi Gorenean eta berriz onartu behar izan dituen langileak ez direla Sestao eta Barakaldoko (Bizkaia) plantetan sartuko. Gizarte Segurantzan inskribatu ditu eta soldata ordainduko die, baina ez dute lanik egingo. Egoera ikusita, langile batzordeak bilera eskaera ofizial bana egingo dio zuzendaritzari eta Jaurlaritzari. Aurrenekoei «epaia osorik» betetzeko eskatuko diete, eta, bigarrenei, betetzera behartu ditzaten: «Ez al diozue erantzukizunik eskatuko taldearen salmenta-prozesua eta bertan parte hartzeko asmoa bultzatzen ari zareten honetan?».
Goizeko txandan lanean zeuden ITPko hainbat langile kanpora atera dira lankideak agurtzera: «Irabazi dugu!», «borrokak merezi izan du» eta «laster zaudete barruan» bezalako agurrak izan ziren nagusi. Poza, baina, haserre bilakatu da enpresari zuzendu zaizkionean. Angel Gomez langile batzordeko presidenteak egin ditu bozeramaile lanak: «Zuzendaritzak kaleratzeak egiteko bideorri bat zuen, eta horretarako eskura zituen mekanismo guztiak erabiltzeko prest zegoen». Mekanismo horiek ere izendatu zituen: datuen erabilera interesatua, Ertzaintza erabiltzea, langileen arteko liskarra... «Kaleratu nahi dute eta ez zaie axola gizartearen gaitzespen orokorra, ezta EAEko instantzia judizial gorenaren epaia ere».
Langileen gogoratu dute zuzendaritzak aurkako hiru epai jaso dituela dagoeneko: lan erregulaziokoa eta udako aldi baterako lan erregulazioko biak —helegitea barne—. Batzordeak uste du bere tesiak berretsi dituztela, eta hiru eskaera zehatz egin dizkiote Carlos Alzola ITPko zuzendari orokorrari. Aurrenekoa, epaiak betetzea da, eta «iragarritako helegitean atzera egitea». Era berean aurreratu dute batzordeak eskura dituen tresna guztiak erabiliko dituela horretarako. «Gure lankideak lanpostuan ez sartzeko erabakia mendeku ekintza da. Hausnarturiko erabaki bat kalteturiko familietan zauriak egiten jarraitzeko», kritikatu du.
Zigor Aizpeolea langile eta LAB sindikatuko delegatuaren aurkako prozesu penala indargabetzea eskatu dute, eta baita «lanpostuak defendatzeko protesten» inguruan ireki daitezkeen prozesu guztiak ere. Aizpeoleak ekainaren 24ean joan behar du deklaratzera lanera zihoazen langileak zeramatzan autobus bati ustez kalteak egiteagatik.
Azken eskaera Iratxe Las Hayas zuzendariaren eta Barakaldoko eta Sestaoko lantegietako buruen «berehalako dimisioa» da. Enpleguaren etorkizunagatik eta ITP Aero Castingsen bideragarritasuna bermatzeko beharrezkoa dela uste dute. Batzordearen ustez ebazpenek eta langile guztiei eragindako kalteak «bermerik gabe» utzi dute enpresaren zuzendaritza.
Kritika Jaurlaritzari Langileen ustez «tamalgarriena» Jaurlaritzaren jarrera izan da. «Entzungor egin dio lanpostuen defentsari eta Segurtasun saila aktibatzera mugatu da». Zentzu horretan, galdera luzatu diote Arantxa Tapia Garapen ekonomiko sailburuari: «Epaitegiak kaleratzeak indargabetu dituen honetan, zer gehiago behar duzu PCB-ITPn lanpostu guztiak mantentzearen aldeko jarrera izateko?». Gogoratu dute 2016- eta 2020 urteen artean enpresak 6,8 milioi euroko diru laguntza publikoak jaso zituela, eta egun Jaurlaritza Ianean ari da euskal enpresa batek ITP Aero erosi dezan. Era berean eskerrak eman zizkieten borrokan elkartasuna adierazi dieten, elkarte, alderdi politikoa eta langile batzordeei. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197300/itxiera-perimetrala-eta-etxeratze-agindua-bertan-behera-utzi-ditu-eaeko-auzitegi-nagusiak.htm | Gizartea | Itxiera perimetrala eta etxeratze agindua bertan behera utzi ditu EAEko Auzitegi Nagusiak | Epaileak erabaki du Jaurlaritzak ez duela eskumenik herritarren joan-etorriak mugatzeko behin alarma egoeraren legea indargabetu eta gero. Etxeratze agindua ezartzeko modurik ez duela ere zehaztu du. | Itxiera perimetrala eta etxeratze agindua bertan behera utzi ditu EAEko Auzitegi Nagusiak. Epaileak erabaki du Jaurlaritzak ez duela eskumenik herritarren joan-etorriak mugatzeko behin alarma egoeraren legea indargabetu eta gero. Etxeratze agindua ezartzeko modurik ez duela ere zehaztu du. | Irizpidea eman du auzitegiak, eta Eusko Jaurlaritzak ez dio helegiterik jarriko; beraz, igandetik aurrera Eusko Jaurlaritzak ez du izango eskumenik itxiera perimetralak agintzeko, ez autonomia erkidegoarentzat, ez herrialdeentzat, ez eta herrientzat ere. Alarma egoera larunbatetik iganderako gauerdian bukatuko da; hortaz, igandetik aurrera libre izango da batetik bestera mugitzea, Hegoaldean behintzat. Etxeratze agindua ere bertan behera geratuko da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Eta bilkurak lau lagunetara mugatzeko debekua ere atzera bota du auzitegiak. Igandetik aurrera indarrean egongo diren neurriak azaldu ditu Urkulluk ostiral arratsaldean, Labiren bileraren ondoren.
Administrazioarekiko Auzien Salak ebatzi du estatuko lege batek soilik ezar ditzakeela oinarrizko eskubideen murrizketak, eta autonomia erkidegoek ezin dutela osasun legeetan oinarrituta halako neurririk agindu. «Oinarrizko eskubideak murrizteko, zorrotza izan behar da, ez boluntarista», adierazi du auzitegiak ebazpenean, «eta osasun krisi larri batean gaudela ahaztu gabe, eta horrek justifikatuko lituzke oinarrizko eskubideen murrizketak, abstraktuan, baina neurri horiek zuzenbideari lotuta hartu behar dira, bai hori egiteko bidea ematen duen lege baten bidez, bai horretarako zehaztuta dauden tresna konstituzionalen bidez».
Jaurlaritzaren Labi batzordeak ostiral arratsalde honetan egin du bilera, 16:30ean, eta horretan erabaki du bere asmoak nola egokitu. Iñigo Urkulluk esan du ez duela auzitegiaren ebazpenaren kontra joko, nahiz eta baduen aukera, Espainiako Gobernuak horretarako bidea emanda, Espainiako Auzitegi Gorenean kasazio helegite bat jartzeko. Okerrik ezean, eta Labik gaur hartutako erabakiarekin, dekretu berria larunbatean argitaratuko dute aldizkari ofizialean, eta igandean sartuko da indarrean. Nafarroako Gobernuak dagoeneko esana du herrialdetik ateratzeko aukera emango diela bertako bizilagunei; beraz, Hego Euskal Herrian joan-etorriak libre izango dira igandetik aurrera.
Bilerak ere, murriztu gabe
Jaurlaritzak, bere dekretuan, lau lagun baino gehiagoko bilerak debekatu nahi zituen intzidentzia tasa 200 kasutik gorakoa zenerako hamalau eguneko eta 100.000 biztanleko, baina Auzitegi Nagusiak ez du legezko ikusten hori mugatzea, biltzeko eskubideari kalte egingo liokeelako, eta biltzeko eskubide hori ezin delako murriztu, haren hitzetan, estatuko lege baten aterkipean ez bada. Hala ere, ñabardura egin du auzitegiak berak: kirolean, ostatuetan, dendetan eta halako jardueretan murrizketei eustea posible iruditzen zaio, ez direlako oinarrizko eskubideak arriskuan jartzen murrizketa horiekin. Bestalde, gogorarazi du beharrezkoa dela halako bileretan distantzia fisikoa gordetzea, maskara jantzita edukitzea eta beste osasun neurriak betetzea. Eta ohartarazi du jende bilerak ez mugatzeak ez duela esan nahi «legez kontrako jarduerak» egin litezkeela; propio aipatu du kalean zurruterako biltzea, adibide gisa.
Nafarroako Gobernuak ere prestatu du dekretu bat alarma egoera amaitu osteko egoerarako prestatzeko, eta igandean sartuko da indarrean hori ere. Jakina da mugak zabalduko dituela, baina ez dago argi etxeratze aginduarekin zer gertatuko den. Eusko Jaurlaritzak ez bezala, Nafarroako Gobernuak ez du bere dekretua auzitegira igorri indarrean sartu aurretik, eta, beraz, teorian bederen, etxeratze agindua indarrean egongo da, 23:00etatik 06:00etara, momentuz. Auzitegiak ondoren erabakiko du murrizketa hori manten dezakeen edo ez, baina litekeena da ebazpen hori ez egitea asteartea baino lehenago.
Balearretako eta Valentziako auzitegi nagusiek, EAEkoaren irizpidearen kontra, baimendu egin dute autonomia erkidegoek etxeratze aginduak ezartzeko eskumena izatea. Hortaz, datozen egunetan ikusiko da auzitegiek, Gorenaren bidez, irizpideak bateratuko ote dituzten edo ez. Jaurlaritzak, dena den, baztertu egin du Gorenera jotzeko aukera. Administrazioarekiko Auzien Salako epaile nagusi Luis Garridok eman du ebazpena; otsailean eremu gorriko tabernak ixteko debekua kendu zuen epaile bera da.
Fiskalak asteazkenean aurreratu zuen bere jarrera. Jaurlaritzaren txostena aztertuta, iragarri zuen ez zituela legezkoak ikusten herritarren joan-etorriak mugatzeko proposamenak, ez lurralde artean mugitzeko, ez ordutegiak mugatzeko ere. Etxeratze agindua ezar zitekeela ere zalantzan jarri zuen, beraz. Legelariek eta adituek ere esana dute igandetik aurrera «ziurgabetasun» egoera bat sor litekeela, ez baitago argi egoera berrirako helduleku juridikoak zeintzuk izango diren. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197301/azterketa-gogorrez-kexu-diren-hainbat-ikasleren-jokabidea-salatu-du-labek.htm | Gizartea | Azterketa gogorrez kexu diren hainbat ikasleren jokabidea salatu du LABek | Sindikatuaren arabera, irakasle batzuek bulegoetan itxi behar izan zuten, «tentsio egoera ikusirik». Laurehun ikasletik bakarrik hemezortzik gainditu zuten azterketa, ikasleen arabera. | Azterketa gogorrez kexu diren hainbat ikasleren jokabidea salatu du LABek. Sindikatuaren arabera, irakasle batzuek bulegoetan itxi behar izan zuten, «tentsio egoera ikusirik». Laurehun ikasletik bakarrik hemezortzik gainditu zuten azterketa, ikasleen arabera. | LAB sindikatuak oharra plazaratu du atzo Gipuzkoako Ingeniaritza Eskolan gertaturikoaren inguruan. Sindikatuak salatu du hainbat ikasleek irakasleekin eduki zuten jokabide «guztiz onartezina».
Oharrean adierazi dutenez, ikasle talde batek protesta egin zuen atzo, azterketa bat gogorregia izan zelakoan. Unibertsitateko Ikasle Batasuna taldeak adierazi duenez, 400 ikasletik bakarrik hemezortzik gainditu zuten. Ikasle kontseiluak kexa formala aurkeztu zuen, eta ebaluazioaren inguruko erreklamazioa aztertzen ari dira oraindik, sindikatuaren arabera.
Azaldu dutenez, ikasle talde handi bat irakasle baten bulegoan sartu zen oihuka. «Beste irakasle batzuek bulegoetan itxi behar izan zuten, tentsio egoera ikusirik», idatzi du sindikatuak oharrean. «Iruditzen zaigu guztiz onartezina dela langile horien kontra ikasleek izandako jokabidea».
Sindikatuaren arabera, ikasleek eskubide osoa daukate kexak aurkezteko eta protesta egiteko, «baina ez da batere onargarria irakasleek presioa pairatzea bere lana egitean».
LABek babesa eskaini die irakasleei, eta irtenbide bat bilatzeko eskatu die ikasleei eta eskolako zuzendaritzari. «Ezin dugu onartu ikasleen eta irakasleen arteko liskarrik unibertsitate barruan, ezta langileen kontrako jazarpenik edota mehatxurik ere».
Unibertsitateko Indar Batasunak antolatu zuen atzoko protesta, Ebaluazioan gehiegikeriarik ez lelopean. Azaldu dutenez, Fluidoen Mekanika irakasgaian Ibaetako campusean matrikulatuta dauden 400 ikasleetatik hemezortzik baino ez zuten gainditu. Gaineratu dutenez, ikasle askorentzat laugarren deialdia zen.
«Ikasle langileek etengabe pairatzen dituzten lan karga eta baldintza jasangaitzei antolatuta erantzun behar diegu», adierazi du UIBk. Ikasleen egoera «negargarria» salatu zuten fakultatearen kanpoan. Esan dutenez, aurreko egunetan ingeniaritzako ikasleen egoera salatzeko pankartak eta bestelakoak kendu ditu «fakultateko zuzendaritza taldeak», eta hori «askatasun politikoen urraketa» gisa salatu dute.
UIBek adierazi duenez, segurtasun zaindariek ateak itxi aurretik, ikasle talde batek lortu zuen fakultatera sartzea, eta «Ebaluazioan gehiegikeriarik ez» oihukatu zuten. Protesta amaitzeko, Dekanotzaren aurrean bildu ziren. |
2021-5-6 | https://www.berria.eus/albisteak/197302/angel-gabilondok-uko-egin-dio-madrilgo-biltzarrean-zegokion-diputatu-aktari.htm | Mundua | Angel Gabilondok uko egin dio Madrilgo Biltzarrean zegokion diputatu aktari | PSOEk Madrilgo hauteskundeetan izan zuen hautagaia ospitaleratu egin dute, arritmia batek jota. Jose Manuel Franco Madrilgo idazkari nagusiak dimisioa eman du. | Angel Gabilondok uko egin dio Madrilgo Biltzarrean zegokion diputatu aktari. PSOEk Madrilgo hauteskundeetan izan zuen hautagaia ospitaleratu egin dute, arritmia batek jota. Jose Manuel Franco Madrilgo idazkari nagusiak dimisioa eman du. | Hasi dira nabaritzen PSOEk Madrilgo Erkidegoko hauteskundeetan hartutako kolpearen ubelduak. Alderdi horrek jakinarazi du bozetan zerrendaburua izan zen Angel Gabilondok uko egin diola Madrilgo Biltzarreko diputatu akta jasotzeari, hauteskundeetan izandako gainbeheraren ondorioz. Jose Luis Abalos PSOEko Antolakuntza idazkari nagusiak eman du berria, prentsaurreko batean, eta esan du Gabilondok inork baino hobeto zekiela «zer egin behar zuen».
Gabilondoren ukoaren aurretik jakin da Madrilgo Ramon y Cajal ospitalean sartu dutela, arritmia batengatik. Haren gertuko iturriek Efe berri agentziari adierazi diotenez, «ondo» dago. Azaldu dute berriki azterketa mediko bat egin duela Gabilondok, eta arazo kardiako hori identifikatu ziotela. PSOEko iturriek adierazi dute izan duenaren moduko arazoek «behaketa» eskatzen dutela, «arinak» izan arren, eta «zuhurtzia» eskatu dute.
Iturri berberek, ordu batzuk lehenago, jakinarazi dute PSOEren Madrilgo idazkari nagusi Jose Manuel Francok dimisioa eman duela. Porrota bere gain hartu du, eta «emaitza txarra Alderdi Sozialistari eta Espainiako Gobernuari eraso egiteko» erabiltzea eragozteko hartu du erabakia, alderdiak azaldu duenez.
PSOEren batzorde exekutiboak bilera egin duen egun berberean jakin da Francoren eta Gabilondoren erabakien berri. Atzo, alderdi horren Madrilgo batzordea elkartu zen, eta hauteskundeetan izandako emaitza txarrak onartu zituzten. Hala ere, aldaketa handirik ez zuten aurreikusi bilera horretan, ezta Gabilondo Madrilgo Biltzarreko bozeramaile gisa ordezkatzea ere.
PSOEk Madrilen inoiz izan dituen emaitzarik txarrenak izan zituen herenegun: hamahiru diputatu galdu zituen: 37 zituen lehen, eta 24 lortu ditu orain. Gehien bozkatutako indarretan hirugarrena izan zen, PPren eta Mas Madriden atzetik. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197333/tuterako-elbarrien-zentroko-egoiliar-bat-hil-da-koronabirusak-jota-txertoa-hartua-izan-arren.htm | Gizartea | Tuterako elbarrien zentroko egoiliar bat hil da koronabirusak jota, txertoa hartua izan arren | Txertoaren bi dosiak hartuak zituen, baina oraindik ez zuen pasatua bigarren dosiak babes osoa eskaintzeko behar den hamalau eguneko epea. | Tuterako elbarrien zentroko egoiliar bat hil da koronabirusak jota, txertoa hartua izan arren. Txertoaren bi dosiak hartuak zituen, baina oraindik ez zuen pasatua bigarren dosiak babes osoa eskaintzeko behar den hamalau eguneko epea. | Tuterako (Nafarroa) Atalaya elbarrientzako arretarako zentroko egoiliar bat hil da, koronabirusak eraginda, nahiz eta txertoaren bi dosiak hartuak zituen. Osasunbideko iturriek zabaldu dutenez, bigarren dosia hartu eta bost egunera hasi zen sintomak azaltzen. Nabarmendu dutenez, hamalau egun behar dira bigarren dosiak babes osoa emateko.
Zentroan atzeman duten lehen kasua izan zen. Dagoeneko zazpi pertsonari eragin die agerraldiak. Horietako bat erietxean dago, eta gainerakoek sintoma arinak dituzte.
Hil berri den pertsona beste egoiliarrak baino geroago hasi zen txertoa hartzen, martxoan sartu baitzuten egoitzan. Besteak otsailean txertatu zituzten.
Tuterako erietxe gunearen eta unibertsitate berriaren artean dago. Eguneko zerbitzua eskaintzen die elbarritasun intelektual larria dutenei edo, bestela, etengabeko arreta behar dutenei. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197334/rio-de-janeiron-25-pertsona-hil-dituzte-polizia-operazio-batean.htm | Mundua | Rio de Janeiron 25 pertsona hil dituzte Polizia operazio batean | Jacarezinho txabola auzoan izan da operazioa, bart gauean. Poliziak ukatu egin du sarraskia izan dela, eta «protokolo guztiak» bete dituztela defendatu du. | Rio de Janeiron 25 pertsona hil dituzte Polizia operazio batean. Jacarezinho txabola auzoan izan da operazioa, bart gauean. Poliziak ukatu egin du sarraskia izan dela, eta «protokolo guztiak» bete dituztela defendatu du. | Azken bost urteetan hildako gehien eragin dituen Polizia operazioa izan da bart Rio de Janeiroko Jacarezinho txabola auzoan egin dutena. Droga trafikoarekin lotutako operazio bat zen; iturri ofizialen arabera, zehazki adingabeak delituak egiteko errekrutatzen zituen ustezko sare baten aurkakoa. Orotara 25 hildako eragin ditu, tartean polizia bat.
Lekukoek euren telefonoekin grabatutako bideoetan, tiro hotsak eta oihuak entzuten dira. Jacarezinho bertako hainbat herritarrek salatu dute gau osoan ezin izan dutela etxetik atera operazioaren ondorioz. AI Amnesty Internationalek eta Brasilgo Giza Eskubideen Batzordeak salatu egin dute gertatutakoa. «Bidegabekeria» izan dela gaitzetsi du AIk, eta, beste behin, sarraskia txabola auzo batean gertatu dela: «Erabat onartezina da segurtasun indarrek Jacarezinhon gertatutakoak bezalako giza eskubideen urraketa larriak egitea txabola-auzoetan, non herritar gehienak beltzak eta pobreak diren».
Poliziak, ordea, defendatu egin du operazioa, eta adierazi du «ondo antolatua» izan dela, eta Auzitegi Gorenak ezarritako «protokolo guztiak» bete dituela. Iturri ofizialek argudiatu dute txabola auzoetan droga trafikatzaile taldeek «gerrillen taktikak» baliatzen dituztela, eta arma astunak erabiltzen. «Kriminalak ziren, gaizkileak, hiltzaileak eta trafikatzaileak. Poliziak hiltzen ahalegindu ziren, eta ez genuen erasoari erantzun beste aukerarik izan. Tamalez, gure kide bat ere hil egin dute, eta horrek tristura handia sortzen digu».
Rodrigo Oliveira poliziaburuak operazioa kritikatu dutenen aurka jo du, eta egotzi die «ekintzailetza judiziala» bultzatzea. Haren esanetan, Gorenak debekatu egin zituen halako operazioak pandemia garaian, «salbuespen kasuetan» izan ezik. «Gaizkile horiek langileen seme-alabak erakartzen dituzte, eta gure ustez hori salbuespen kasu argi bat da».
Oso bestelako iritzia du, ordea, AI nazioarteko erakundeak. Hark salatu du Poliziak baduela ustezko delitugileak atxilotzeko eskumena, baina ez «epaitu gabe inor exekutatzekoa».
Ikerketa
Rio de Janeiroko fiskaltzak iragarri du ikertu egingo duela bart Jacarezinhon izandako operazioan Poliziak «gehiegikeriarik» egin ote duen. Fiskaltzak berak aitortu du komunikabideen eta sare sozialen bidez jakin duela operazioaren ondorioen berri.
Segurtasun Publikorako Ikuskatzaileen Sareko kide Silvia Ramosek salatu du mendeku operazio bat izan zela: «Ez zen inolaz ere ondo antolatua egon. Polizia bat hil zuten unetik, mendeku operazio bat bilakatu zen hura. Nortzuk dira hildakoak? Gazte beltzak. Horregatik hitz egiten dute 24 susmagarriz, nahikoa delako gaztea eta beltza izatea eta txabola auzo batean bizitzea susmagarri bilakatzeko».
Lekukoen arabera, segurtasun indarrek kamioi batean eraman zituzten gorpuetako gehienak. «Gerra eremua zirudien auzoak. Tiro hotsak ziren nagusi, eta helikopteroak ikus zitezkeen non nahi», azaldu dio AFP agentziari bere izena eman nahi izan ez duen auzoko batek. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197335/raquel-gonzalezek-jarraituko-du-bizkaiko-ppren-presidentetzan.htm | Politika | Raquel Gonzalezek jarraituko du Bizkaiko PPren presidentetzan | Bigarren agintaldia du Gonzalezek PPren Bizkaiko presidente gisa. Egiluz kritikoak ez du nahikoa babes lortu bigarren bozketa egiteko. | Raquel Gonzalezek jarraituko du Bizkaiko PPren presidentetzan. Bigarren agintaldia du Gonzalezek PPren Bizkaiko presidente gisa. Egiluz kritikoak ez du nahikoa babes lortu bigarren bozketa egiteko. | Bigarrenez jarraian, Raquel Gonzalez da PPren Bizkaiko presidentea. Luis Egiluz kritikoa zen presidentetzarako bertze hautagaia, baina haren hautagaitzak ez du nahikoa babes lortu lehen bozketa gainditzeko, eta, beraz, Gonzalez izango da bertze laur urtez alderdiko burua. Alderdiaren estatutuek zehazten dutenez, kongresuaren aitzinetik egiten da lehen bozketa, eta horretan Gonzalezek jaso ditu botoen %70. Hala, dagoeneko Gonzalez izendatu dute presidente, eta datorren larunbaterako deitua zuten ohiko batzarra tramite hutsa izango da.
Egun alderdiak duen norabidearekin kritikoa da Egiluz, eta haren zerrendan zeuden, bertzeak bertze, Anton Danborenea Bizkaiko alderdiko presidente ohia eta Nerea Llanos aitzineko prozesuan Gonzalezen kontra galdu zuen hautagaia. Egiluzek bere zerrenda aurkeztu izanak polemika piztu zuen alderdian, eta Egiluzek berak irregulartasunak salatu ditu hasiera-hasieratik.
Pablo Casado alderdiko Espainiako buruaren sokakoa da Gonzalez, eta korronte kontserbadorekoa. Hasi berri duen agintaldirako helburutzat zehaztu ditu EAJren «nazionalismo xurgatzailearen» alternatiba izatea eta PSOE eta Podemosen «sozialkomunismoari» aurre egitea. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197336/sartagudak-euskaraz-ere-jarriko-ditu-kale-izenen-plaka-guztiak.htm | Gizartea | Sartagudak euskaraz ere jarriko ditu kale izenen plaka guztiak | Gaur, gazteleraz bakarrik agertzen dira. Errigoraren eta Euskarabidearen laguntzarekin egingo dute aldaketa, datozen egunetan. | Sartagudak euskaraz ere jarriko ditu kale izenen plaka guztiak. Gaur, gazteleraz bakarrik agertzen dira. Errigoraren eta Euskarabidearen laguntzarekin egingo dute aldaketa, datozen egunetan. | Datozen egunetan helduko dira plaka berriak Sartagudara (Nafarroa) eta astebetean aldatuko dituzte. Izan ere, Udalak erabaki du kale izenen plaka guztiak euskaraz eta gazteleraz jartzea. Orain arte, erdara hutsean egon dira.
PSNk du alkatetza Sartagudan, eta Nafarroa Aurrera elkartearen eskaerari erantzunez hartu du erabakia. Iaz proposatu zuen elkarteak plakak aldatzea. Izurriak atzeratu egin du egitasmoa, halere. Ez dute izenik aldatuko.
Hondo horia edukiko dute plaka berriek, eta Sartagudako eta Nafarroako armarriak. Goian, kalearen gaztelerazko izena agertuko da, eta azpian, euskarazkoa. Neurria «euskara normaltzeko» urratsa izateaz gain, «herria edertzeko» ere badela esan dute udaletik. Errigora egitasmoaren eta Euskarabidearen diru laguntzarekin egingo dute aldaketa.
Errigora egitasmoak Nafarroako Erriberako produktuak banatzen ditu Euskal Herri osoan, eta, horren bidez lorturiko diruarekin, ingurune hartan euskara bultzatzeko ekinbideak gauzatzen dituzte. 2020ko urrian iragarri zuten lagunduko zutela Sartagudako «hizkuntza paisaia euskalduntzen. Kale izenen plakak, norabide seinaletikak, errotulazioak... euskaldunduko dira».
Nafarroa Aurrera elkarteak herri tradizioak eta kultura bultzatzeko egiten du lan.
Gizarte zibil bizia dauka herriak. Frankismoak gogor zigortu zuen, eta Alargunen herria ezizenez deitu izan dute askotan. Izan ere, 1936an matxino frankistek 86 pertsona hil zituzten han, orduko populazioaren %8. Hura eta Nafarroa osoan frankistek hil zituzten 3.420 pertsona gogoratzeko, Memoriaren Parkea inauguratu zuten 2008an. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197337/gaurko-egunez-hasi-zen-frankismo-garaiko-iruneko-lehendabiziko-greba-orokorra.htm | Gizartea | Gaurko egunez hasi zen frankismo garaiko Iruñeko lehendabiziko greba orokorra | 70 urte dira oinarrizko salgaien prezioa garestitzearen aurkako protesta egin zela Iruñean. Greba hiru egunez luzatu zen, eta Burlatara eta Atarrabiara ere zabaldu zen. Imanol Satrustegi historialariak ekarri du gogora Twiterren. | Gaurko egunez hasi zen frankismo garaiko Iruñeko lehendabiziko greba orokorra. 70 urte dira oinarrizko salgaien prezioa garestitzearen aurkako protesta egin zela Iruñean. Greba hiru egunez luzatu zen, eta Burlatara eta Atarrabiara ere zabaldu zen. Imanol Satrustegi historialariak ekarri du gogora Twiterren. | Elikagaien eta oinarrizko produktuen horniketa arazo bilakatu zen 50. hamarkadan Nafarroan. Ekonomiaren arautze «zorrotza» ezarri zuen frankismoak Espainiako gerraren ostean, eta prezioak garestitzea eragin zuen politika horrek. «Errazionamenduaren ondorioz, merkatu arautuan salgai gutxi zegoen, eta prezioak igo ziren. Hiritarrek oso maiz oinarrizko beharrak asetzeko merkatu beltzera jo behar izaten zuten», azaldu du NUPeko Imanol Satrustegi historialariak, sare sozialen bitartez.
Emakumeek piztu zuten txinparta, 1951n: «Zurrumurruen arabera maiatzaren 7an arrautzak hamabost pezetatan saltzekoak ziren, baina etxekoandreak merkatura joan zirenean hamazazpi pezetatan zeudela ikusi zuten». Prezioa ikusterakoan, II. Zabalguneko merkatuan emakumeek haserrea erakutsi zuten: «Arrautza salmenta boikoteatu eta Gobernu Zibilerainoko manifestazio espontaneoa egin zuten, Gobernadoreari prezio merkeagoak ezar zitzan eskatzeko».
(jarraitu irakurtzen, Euskalerria Irratiaren webgunean) |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197338/neurriak-arintzeko-bidea-motel-eta-seguru-urratuko-dutela-esan-du-txibitek.htm | Gizartea | Neurriak arintzeko bidea «motel eta seguru» urratuko dutela esan du Txibitek | Nafarroako Gobernuko lehendakariak ziurtatu du «ostalarientzako laguntza gehiago» onartuko dituztela ekainean | Neurriak arintzeko bidea «motel eta seguru» urratuko dutela esan du Txibitek. Nafarroako Gobernuko lehendakariak ziurtatu du «ostalarientzako laguntza gehiago» onartuko dituztela ekainean | COVID-19aren aurkako neurri murriztaileak arintzeko bidea «motela, progresiboa eta segurua» izanen da. Nafarroako Gobernuko lehendakari Maria Txibiteri elkarrizketa egin diote gaur Ser irrati katean, eta esan du «zuhur» jokatu nahi dutela, iazko uda ostean atzemandako agerraldien gisakoak gerta ez daitezen. Neurrien arintze mailakatu horrez gain, ostalariei laguntzeko «neurri osagarriak» onartu nahi ditu Nafarroako Gobernuak, «murrizketen ondorioak gehien sufritu dituen sektorea delako». Ekainean onartuko dituzte laguntza horiek.
Txibiteren esanetan, neurri murriztaileak arinduko dira «egoera epidemiologikoaren hobetzea» antzeman dutelako, eta baita txertaketa erritmoa bizia delako ere: emandako 200.000 dosien langa gaindituko du Nafarroak gaur. «Horri esker, zenbait neurri arintzen hasiko gara igandetik aurrera; besteak beste, erkidegoaren itxiera perimetrala».
Hala ere, beste neurri batzuei eutsi nahi die gobernuak. 23:00ak eta 06:00ak artean etxean egoteko agindua da horietako bat. Etxeratzea bere horretan utzi nahi du Txibitek, baina aitortu du Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren esku dagoela hori baimendu ala ez. Gobernuak «igandean edo astelehenean» igorriko du baimen eskaera, eta etxeratze agindua behin-behinean egonen da indarrean, epaileek ebazpena eman arte.
Dena den, Txibitek esan du alarma egoera bukatzeak ez diola «kezka handirik» eragiten, eta aurreko neurri murriztaileak ere Nafarroako Auzitegi Nagusiaren oniritziarekin egin zirela: «Foru komunitatearen itxiera perimetrala babestu zuen auzitegiak, alarma egoerarik gabe ere, eta proposatu ditugun neurri ia guztiak ere onartu ditu». Horregatik uste du igandean edo astelehenean igorriko dituzten neurriak ere «onartuak izanen direla». |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197339/jaurlaritzak-esan-du-5-jaitsiko-dutela-matrikularen-prezioa-zientzietako-eta-ingeniaritzetako-30-gradutan.htm | Gizartea | Jaurlaritzak esan du %5 jaitsiko dutela matrikularen prezioa zientzietako eta ingeniaritzetako 30 gradutan | STEM diziplinetako graduetan merkatuko dute matrikula, eta emakume gehiago erakartzea du helburu. Gainerakoan, izoztuta uziko dituzte Euskal Herriko Unibertsitateko tasak. | Jaurlaritzak esan du %5 jaitsiko dutela matrikularen prezioa zientzietako eta ingeniaritzetako 30 gradutan. STEM diziplinetako graduetan merkatuko dute matrikula, eta emakume gehiago erakartzea du helburu. Gainerakoan, izoztuta uziko dituzte Euskal Herriko Unibertsitateko tasak. | Datorren ikasturtean unibertsitate ikasketengatik ordaindu beharko denaren eta ikasleek horretarako izango dituzten laguntzen berri eman du Eusko Jaurlaritzak. Berrikuntza nagusietako bat STEM diziplinetako graduen prezio publikoan egongo da; hau da zientziei, teknologiari, ingeniaritzei eta matematikei lotutako graduen matrikulak %5 merkatuko dituzte. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek eta Unibertsitate eta Ikerketako sailburuorde Adolfo Moraisek eman dituzte xehetasunak, gaur goizean, Gasteizen egin duten prentsaurrekoan.
Ikasketen prezioari dagokionez, zientzietako, teknologiako, ingeniaritzako eta matematikako 30 graduren matrikularen prezio publikoak %5 jaitsiko dituzte, bokazio zientifiko eta teknologikoa piztea eta ikasleak —batez ere, emakumeak— STEM diziplinetara hurbiltzea helburu hartuta. EHU Euskal Herriko Unibertsitateko gainerako gradu, master eta doktoretza ikasketen matrikulak, berriz, orain arte bezala utziko dituzte, zazpigarren urtez jarraian. Neurria lehengo urteko matrikulan eta hurrengo urteetakoan ezarriko dute. Jaurlaritzak emandako datuen arabera, EHUko 64.000 ikaslerengan izango du eragina.
Baina, ikasketen prezioen bidez ez ezik, Jaurlaritzak bekekin ere lagundu nahi die familiei. Bildarratzek ziurtatu duenez, beka jasotzeko baldintzak betetzen dituzten guztiek jasoko dute, horretarako eskubidea duen ikasle kopurua edozein izanda ere. Gainera, bekaren tramiteak arindu nahi ditu Jaurlaritzak, eskatzen duten guztiek erantzuna lehen hiruhilekoan izan dezaten eta hala dagokienek urtea bukatzerako beka jaso dezaten. Gainera, beka lortzen dutenek ikasketetarako laguntza kontzeptuan gutxienez 300 euro jasoko dituzte, ordenagailua edo bestelako tresnaren bat erosteko.
Beste berrikuntza bat ere txertatuko dute datorren ikasturteko beka deialdian: zerga egoitza Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan duten familietako ikasleek beka lortzeko aukera izango dute, bertan erroldatuta ez badaude ere. Orain arte, beharrezkoa zen Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan erroldatuta egotea.
Pandemiaren eraginari so
2021-2022ko ikasturteko unibertsitate bekak ematerakoan, COVID-19aren pandemiak sortutako egoera ere aintzat hartuko dute. Beka eman edo ez aztertzerakoan, aurreko urteko errenta aitorpena hartu ohi dute kontuan, baina, pandemiaren eraginez, uste dute gerta daitekeela orduan baino egoera ekonomiko larriagoan egotea. Hori dela eta, azken beka deialdian bezala, koefiziente zuzentzailea (%5ekoa) aplikatuko diete langabezia, aldi baterako erregulazio, enplegua erregulatzeko espediente edo antzeko egoeretan. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197340/pandemiak-nafarroako-gazte-gehienen-egoera-emozionalean-eragin-duela-ondorioztatu-du-gobernuak.htm | Gizartea | Pandemiak Nafarroako gazte gehienen egoera emozionalean eragin duela ondorioztatu du gobernuak | Eragina nabaritu badute ere, ia denak beren bizimoduarekin gustora daudela ikusi dute kaleratu berri duten ikerketan. Gizarte sareen gutxitzeak kalte egin die, baina gazteek hori gainditzeko baliabideak dituztela adierazi dute. | Pandemiak Nafarroako gazte gehienen egoera emozionalean eragin duela ondorioztatu du gobernuak. Eragina nabaritu badute ere, ia denak beren bizimoduarekin gustora daudela ikusi dute kaleratu berri duten ikerketan. Gizarte sareen gutxitzeak kalte egin die, baina gazteek hori gainditzeko baliabideak dituztela adierazi dute. | Pandemia gizartearen erroraino sartu da; sektore guztietan eragin du. Gizarte harremanak murriztu ditu, hezkuntzarako sarbidea zaildu du, etorkizuna ziurgabe bilakatu du, eta horrek emantzipazio adina atzeratzea ekarri du, ezinbestean. Gizarte osoaren buruko osasunean izan du eragina, beraz, egungo egoerak: baina baldintza horiek haur eta gazteengan arrasto sakonagoa izan duela ondorioztatu du Nafarroako Gobernuak gazteen buruko osasunari buruz kaleratutako ikerketak. Izan ere, adin horretan garrantzi handiagoa dute gizarte sareek eta harremantzeak, eta etorkizuna ziurgabeena duten adin tarteetaako bat da. Hala ere, herrialdeko gazte gehienek egoerari aurre egiteko baliabideak dituztela ondorioztatu dute.
Pandemiak gazteen buruko osasunean izan duen eragina aztergai bilakatu du Nafarroako Gobernuak. Carlos Amatriain NGI Nafarroako Gazteria Institutuko zuzendaria eta Iñaki Arrizabalaga Osasunbideko Osasun Mentaleko kudeatzailea izan dira emaitzen berri ematearen arduradunak. Herrialdeko 800 gazte galdekatu zituzten iazko azaroan, eta ondorioztatu dute galdekatutako gazteen erdiak baino gehiagok, %54,4k zehazki, nabaritu dutela beren osasun emozionalak okerrera egin duela. Horrez gain, galdekatutako gazteen %6k jokoak eta apustuak gehitu dituzte beren aisialdira. Horrez gain, pazienteen ugaritzerik nabaritu dute psikologiako profesionalek, batez ere haurretan. Zaharragoak «eusten» ari direla uste du Arrizabalagak, baina adin tarte horretako eskaerak ere gora egingo duela aurreikusi dute.
Dena den, egoerak okerrera egin duela nabaritu badute ere, gazteen erdiek, %48k, adierazi dute beren egoera emozionala oso ona dela, eta %9k baino ez du esan txarra denik. Bestalde, antsietate mailak ez du asko egin gora, hamar gaztetik bakarrak baino ez baitu antsietate maila altua, inkestan adierazitakoaren arabera.
Hala ere, emakumeei dagokienez, datuak larriagoak dira. Buruko osasunak okerrera egin duen datu guztietan, gehiengoak emakumezkoak dira. Hori horrela: osasun emozionalean beherakada nabaritu duten %54etatik eta buruko gaitzen bat diagnostikatu dieten gazteen %11tatik ere, gehiengoak emakumezkoak dira. Horrez gain, sedentarismo maila emakumezkoetan handiagoa dela ere ondorioztatu dute, kirol ariketetan gizonezkoen aldean hamazortzi puntu azpitik baitaude. Arazo nagusia, ordea, autoestimuari lotutakoa dela uste dute ikertzaileek: izan ere, lau emakumetik batek ez du bere gorputza gustuko, eta horrek autoestimuan eragin dezakeela ondorioztatu dute.
Egoera horiei aurre egiteko, osasun mentala eskuragarriago bilakatzea eskatu dute gazteek, psikologo profesional gehiago izatea osasun sisteman, eta hitzaldiak antolatzea gaiaren inguruan sentsibilizatzeko. Bestalde, aisialdirako alternatibak ere eskatu dituzte, eta, hain zuzen ere, NGI horretan lanean dabilela aurreratu du Amatriainek. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197341/glovoren-langileen-aldeko-ebazpena-eman-du-bilboko-epaile-batek.htm | Ekonomia | Glovoren langileen aldeko ebazpena eman du Bilboko epaile batek | Justiziak banaketa plataformen auzian finkatu duen norabideko epaia da: Glovoren langileak soldatapeko behar dute eta ez autonomo. | Glovoren langileen aldeko ebazpena eman du Bilboko epaile batek. Justiziak banaketa plataformen auzian finkatu duen norabideko epaia da: Glovoren langileak soldatapeko behar dute eta ez autonomo. | Bilboko Gizarte arloko 11. epaitegiak ebatzi du Glovoren eta haren langileen arteko harremana lan harremana dela, soldatapeko gisa kontrataturik egon beharko luketela. Autonomoen kontratuarekin jarduten dira banatzailearentzat, autonomo faltsu gisa, eta hori aldatu egin beharko du Bilboko Glovoren adarrak.
285 langilek jo zuten justiziara eta martxoan hasi zen salaketa kolektibo horren epaiketa; horietako 53 ELA sindikatuak ordezkatzen ditu. Enpresak EAEko Justizia Auzitegi Gorenera jo dezake helegite batekin, baina Espainiako Auzitegi Gorenak dagoeneko finkatu du jurisprudentzia Glovoren auzian, eta garbi utzi du banatzaileak enpresaren langileak direla, soldatapeko behar dutela, eta autonomo gisa aritzea iruzurra dela, hala langileentzat nola Gizarte Segurantzarentzat.
Gizarte Segurantzak Glovo enpresa salatu zuen iaz, eta urtarrilean abiatu zen prozedura. Langileen erregimena epaitu da, finean, hau da, ea autonomoak edo Glovoren soldatapekoak diren. LAB sindikatuak 30 banatzaileri eman die babesa epaiketan, Riders X Derechos banatzaile elkartearekin batera. Autonomo faltsuen auzia soka luzea izaten ari da azken urteetan, Glovo, Uber, Deliveroo eta beste plataforma batzuek bultzatu duten ereduaren harira. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197342/israelgo-soldaduek-bi-palestinar-hil-dituzte.htm | Mundua | Israelgo soldaduek bi palestinar hil dituzte | Protestak ugaritu egin dira Jerusalem ekialdean, Israelgo auzitegiek hainbat palestinar etxegabetzeko agindu ostean. | Israelgo soldaduek bi palestinar hil dituzte. Protestak ugaritu egin dira Jerusalem ekialdean, Israelgo auzitegiek hainbat palestinar etxegabetzeko agindu ostean. | Israelgo militarrek bi palestinar hil dituzte Yeninen, Zisjordanian, haien esanetan base militar bati eraso egin diotelako. Beste lagun bat larriki zaurituta dagoela gehitu dute, baita soldaduen artean bajarik egon ez dela ere. Israelgo Poliziaren arabera, hiru palestinarrek Salemgo base militarraren atearen aurka egin zuten tiro, eta mugako poliziek eta soldaduek horiek «neutralizatuz» erantzun zuten. Palestinarren eta Israelgo indar armatuen arteko tentsioak gora egin du azken asteetan, Ramadanarekin batera. Izan ere, Jerusalem ekialdeko Sheikh Jarrah auzoan bizi diren palestinarrak euren etxeak galtzeko arriskuan daude, kolono israeldarren mesedetan.
Kolonoek Jerusalem ekialdean bizi diren palestinarren aurkako erasoa hasi dute Israelgo epaitegietan, eta horiek israeldarrei arrazoia ematen hasi dira. Atzo, esaterako, auzitegi batek ebatzi zuen Shekh Jarrah auzoan bizi diren 50 palestinar inguruk euren etxebizitzak hustu behar dituztela, argudiatuta horiek judutarrenak zirela 1948 aurretik.
Horrek are gehiago harrotu ditu hautsak, eta bart protesta jendetsuak egin zituzten hirian. Horietan, hamabost lagun atxilotu zituzten Israelgo indar armatuek, eta israeldar batek hainbat tiro ere jo zituen, The Times of Israel egunkariaren arabera, inor zauritu gabe.
Jerusalem ekialdean ohikoak dira protestak azkenaldian. Izan ere, etxegabetze aginduei hiriaren kanpoaldean dagoen Damaskoko Atearen aurrean elkartzeko debekua gehitu zaie. Musulmanek han elkartzeko ohitura dute ramadaneko otoitzen ostean. Zisjordaniara ere zabaldu dira, eta, protesta horietako batean, asteazkenean, 16 urteko gazte palestinar bat hil zuten Israelgo soldaduek, Nablus inguruan, Palestinako Osasun Ministerioak jakinarazi duenez. Aurrez, igandean, beste emakume bat ere hil zuten, ustez hark labana batekin eraso egin ostean. Egun berean, palestinar batek israeldar bat hil zuen; ustezko egilea atzo atxilotu zuten.
Egoera jada nahasiari Palestinako hauteskundeen atzerapena gehitu behar zaio, Tel Avivek eragindakoa. Israelgo Gobernuak Jerusalem ekialdean hauteslekuak jartzearen aurkako jarrera erakutsi zuen, eta horrek data aldatzera behartu zuen Palestinako Aginte Nazionala.
Hori guztia kontuan izanik, Hamasen adar armatuak, Ezeldin al-Qassam brigadak, Israeli ohartarazi dio «prezio handi bat» ordainduko duela Jerusalem ekialdeko herritarrei egiten dizkien kalteengatik. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197344/osasunbidea-ikertzen-ari-da-ea-osasun-langileek-komisioak-kobratu-dituzten-materiala-erostean.htm | Gizartea | Osasunbidea ikertzen ari da ea osasun langileek komisioak kobratu dituzten materiala erostean | Era berean, epaitegi bat ustezko eroskeria delitu bat ikertzen ari da, fiskaltzak mediku baten kexa bat bideratu duelako arartekoaren eskutik. | Osasunbidea ikertzen ari da ea osasun langileek komisioak kobratu dituzten materiala erostean. Era berean, epaitegi bat ustezko eroskeria delitu bat ikertzen ari da, fiskaltzak mediku baten kexa bat bideratu duelako arartekoaren eskutik. | Osasunbideak barne ikerketa bat dauka irekita, argitzeko ea osasun langileek komisioak kobratu dituzten osasun materiala erosteko orduan. Diario de Noticias egunkariak kaleratu du albistea, eta, horren arabera, Nafarroako Gobernuak ez du baztertzen zigor espediente bat irekitzea, jokabide irregularrak atzemanez gero. Berripaper hau Nafarroako Osasun Kontseilaritzarekin jarri da harremanetan, eta hango iturriek albistea baieztatu dute.
Paraleloki, epaitegi bat ari da eroskeria delitu bat ikertzen duela hilabete batzuetatik. Fiskaltzak eskatu zion, Javier Eneriz Nafarroako arartekoaren bidez egoerari buruzko mediku baten kexa bat jaso ondoren. Horren berri eduki zuenean erabaki zuen foru gobernuak barne ikerketa bat abiatzea. Nafarroako Gobernuko iturriek ez diote azken xehetasun hori baieztatu BERRIAri, baina adierazi diote «hainbat hilabete» daramatzatela ikerketarekin, eta «zenbait barne prozesuren» ondoren, «amaitzear» dela.
Diario de Noticias-ek kaleratutako informazioak dioenez, 2020 gertatu ziren ustezko delituak, baina pandemiaren aurretik. Enerizek jaso zuen salaketan mediku batek nabarmendu zuenez, bere lankide batzuk gertaera «oso larri batzuetan» zeuden nahastuta. Arartekoak berak salaketa hori jaso zuen 2020ari buruzko txostenean.
Medikuak salatu zuen, antza, enpresa batek eskaini zizkiela bere lankideei erosketa txartel batzuk, konpentsazio gisa, osasun material jakin bat erosiz gero. Salaketa jarri duen medikuak ez zuen aferan parte hartu nahi izan, eta bera baino goragokoei gertatzen ari zenaren berri eman zien, betiere Diario de Noticias-ek kaleratutako aintzat hartuta. Orduz geroztik errepresalien biktima izan dela salatu du arartekoarengana jo zuen medikuak, eta ohikoa zuen lanbidearekin zerikusirik ez duen jarduera batera «zokoratu» dutela.
Navarra Sumaren galderak
Arartekoak gertakarien berri eman zion fiskaltzari. Ministerio publikoak duela bi hilabete onartu zuen salaketa tramiterako, eta epaitegi baten esku utzi zuen auzia. Hori ikertzen ari da ea eroskeria deliturik egon ote den.
Enerizek berak auziaren berri eman du asteon, Nafarroako Parlamentuan. Horren ondoren, Navarra Sumaren talde parlamentarioak gobernuari egiteko galdera sorta bat erregistratu du, gertakariak «oso larriak» direla iritzita. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197345/beste-745-positibo-atzeman-dituzte-hegoaldean.htm | Gizartea | Beste 745 positibo atzeman dituzte Hegoaldean | Egindako testen %6,5 dira positiboak, eta beherako joera agerikoa da. | Beste 745 positibo atzeman dituzte Hegoaldean. Egindako testen %6,5 dira positiboak, eta beherako joera agerikoa da. | Osasunbideak eta Osakidetzak atzo denera 11.333 test egin zituzten COVID-19a diagnostikatzeko, eta horietako %6,5 positiboak izan ziren: 745 kasu atzeman zituzten denera. Lehengo hilaren erdialdera milatik gora positibo atzematen ziren egunero, eta beherako joera agerikoa da orain. 100.000 biztanleko intzidentzia metatua erakusten duten datuak ere beherako kurba batean marraztu behar dira orain. 400en langatik behera dago Araban (308) eta Nafarroan (289), eta gora oraindik ere Bizkaian (437) eta Gipuzkoan (566). Azken herrialde horretan da jaitsiera bereziki nabarmena. Horra alderaketa bat; apirilaren 27an intzidentzia metatua 719koa zen han.
Ospitaleratzeetan ere, arintzea erakusten duten zantzuak badira. Atzo 71 paziente eraman behar izan zituzten erietxeetara COVID-19aren ondorioz, eta apirilaren 20an, adibidez, 135 izan ziren. ZIUetan ere behera ari da gaitz hau duten pazienteen kopurua: orain, 202 dira; apirilaren 29an, berriz, 30 gehiago ziren.
Osakidetzan egon da bereziki igaro asteotan ospitaleetako egoerarekin kezka, eta, esaterako, premiazkoak ez diren ebakuntzak bertan behera utziak dituzte han, lan zamari erantzun ezinik. Baina agerikoa da eboluzio ona; atzo 573 eri zeuden COVID-19aren ondorioz ospitaleratuta, maiatzaren hasieran baino 120 gutxiago, eta aurreko egunean baino 35 gutxiago. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197346/quino-colomek-ezingo-du-bihar-baskoniarekin-debuta-egin.htm | Kirola | Quino Colomek ezingo du bihar Baskoniarekin debuta egin | Andorrako joko antolatzailea fitxatu du Gasteizko taldeak denboraldia amaitu arte. Biharko partida, Joventuten aukakoa, atzeratu egin da, positibo gehiago azaldu direlako TD Systems Baskonian. | Quino Colomek ezingo du bihar Baskoniarekin debuta egin. Andorrako joko antolatzailea fitxatu du Gasteizko taldeak denboraldia amaitu arte. Biharko partida, Joventuten aukakoa, atzeratu egin da, positibo gehiago azaldu direlako TD Systems Baskonian. | Badu ordezkoa NBAra joan den Luca Vildozak TD Systems Baskonian: Quino Colom (Andorra, 1988). Joko antolatzailea fitxatu du denboraldia amaitu artean. Izar Gorrian jardun du azken hilabeteetan, sasoia Valentzian hasi eta gero. Osasun probak eta azterketak gainditu behar ditu orain fitxaketa erabat gauzatzeko.
Esperientzia handiko jokalaria da Colom. ACB ligan, hainbat taldetan jokatu du; besteak beste, Bilbo Basketen (2014-2015). 241 partida jokatu ditu liga horretan. Euroligan ere badu esperientzia; azkenekoa Izar Gorrian, eta Belgradeko taldean 6,6 puntu sartu ditu eta 2,5 errebote harrapatu zortzi partidatan. Duela hiru urte, Eurocup-eko bosteko onenean sartzeko hautatu zuten.
Gauzak bere-berean joango balira ere ezingo du bihar debuta egin bere talde berriarekin. Izan ere, Baskonia-Joventut partida atzeratu egin da, COVID-19 kasu gehiago azaldu direlako Gasteizko taldean. Atzo egin zitzaizkien probak, eta zenbait positibo atzeman zituzten —klubak ez du zehaztu zenbat—. Aurreko asteetan bost kasu izan ziren taldean. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197347/indiako-aldaeraren-hiru-kasu-baieztatu-ditu-osakidetzak.htm | Gizartea | Indiako aldaeraren hiru kasu baieztatu ditu Osakidetzak | Horietako bi Bilboko portuan berrogeialdian dagoen ontzi bateko eskifaiako kideak dira; transmisio katea «kontrolatuta» dagoela esan du Sagarduik | Indiako aldaeraren hiru kasu baieztatu ditu Osakidetzak. Horietako bi Bilboko portuan berrogeialdian dagoen ontzi bateko eskifaiako kideak dira; transmisio katea «kontrolatuta» dagoela esan du Sagarduik | Bilboko portuan joan zen igandetik berrogeialdian dagoen Stavanger Pearl itsasontziko eskifaiako bi kidek koronabirusaren Indiako aldaera daukatela baieztatu du gaur goizean Osakidetzak. Arratsaldean Gotzone Sagardui Osasun sailburuak esan du beste kasu bat ere agertu dela, aurreko horiekin lotu gabea.
Denera lau marineli atzeman diete koronabirusa Bilbon berrogeialdian duten itsasontzian, baina horiei hartutako laginen DNA sekuentziatzen ari dira oraindik, eta bakarrik birenak baieztatu ahal izan dituzte. Hainbat egun behar dira lan hori egiteko.
Osakidetzak esan duenez, «pertsona horiek behar bezala bakartuta daude», eta «transmisio katea kontrolatuta dago».
Eskifaia osoa jarri zuten berrogeialdian, bi kidek COVID-19arekin bateragarriak diren sintomak azaldu eta gero. Horiek biak Gurutzetako ospitalera (Barakaldo, Bizkaia) eraman zituzten, baina gero, beste bik garatu zituzten sintomak, eta haietako batek positibo eman zuen. Azken bi horiek Derioko hotel batera eraman zituzten (Bizkaia), bakartzeko etxerik ez dutenentzat prestatutako eremura. Gainontzeko hamazazpi kideak bakartuta daude ontzian bertan.
21 kiderekin heldu zen igandean ontzia Bilboko portura, 6.000 olio tona deskargatzeko. Suezko kanaletik abiatu zen, eta Rotterdam (Herbehereak) zuen helmuga. Lehen sintomak agertu bezain pronto, portuko agintaritzari jakinarazi zioten, eta horrek itsasontziko sartu-irteerak debekatu zituen.
Espainiako Gobernuak EAEn duen ordezkaritzak esan zuenez, positibo eman duten marineletatik bi Indiakoak dira. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197348/herritar-batek-salatu-du-getxoko-udaltzaingoak-hizkuntza-eskubideak-urratu-dizkiola.htm | Gizartea | Herritar batek salatu du Getxoko Udaltzaingoak hizkuntza eskubideak urratu dizkiola | Epaitegira joan zen salaketa jartzera, eta hor ere inprimakiak gazteleraz jaso zituen; salatu du bi aldiz urratu dizkiotela hizkuntza eskubideak. | Herritar batek salatu du Getxoko Udaltzaingoak hizkuntza eskubideak urratu dizkiola. Epaitegira joan zen salaketa jartzera, eta hor ere inprimakiak gazteleraz jaso zituen; salatu du bi aldiz urratu dizkiotela hizkuntza eskubideak. | Getxoko (Bizkaia) Udaltzaingoak hizkuntza eskubideak urratu dizkio herritar bati, Hizkuntza Eskubideen Behatokiak eta Euskal Herrian Euskaraz-ek gaur eginiko agerraldi batean salatu dutenez. Salaketa jarri duen herritarra eta beste zenbait euskaltzale ere bertan izan dira. Eman duten informazioaren arabera, udaltzainek uko egin zioten herritarra euskaraz artatzeko aukerari apirilaren 24an, nahiz eta haien «betebeharra» izan. Gainera, erantsi dute gertatutakoaren inguruko salaketa jartzera joan zela epaitegira baina inprimakiak gaztelaniaz jaso zituela, eta, beraz, bi aldiz urratu dizkiotela eskubideak.
Koldo Zarate EHE-eko kideak salatu duenez, gertaera hau ez da kasu bakan bat, arazo estruktural baten isla baizik: «Izozmendiaren punta da, sistema osoan euskarak oraindik ere bizi duen egoera ez-normalizatuaren adierazlea». Haren arabera, gertatutakoak erakusten du euskara oraindik «bigarren mailan» dagoela, eta hizkuntza eskubideak ez bermatzea «erabaki politiko batzuen emaitza krudela» dela. Agurne Gaubeka Behatokiko zuzendariaren ustez ere, gertaera hau ez da kasu bakar bat. Jakinarazi du, edozein erakunderekin euskaraz egiteko eskubidea izan arren, herritarrak «babesik eta bermerik gabe» sentitzen direla udaltzainekin zein ertzainekin euskara erabiltzerako orduan.
Instituzioen ardura azpimarratu dute eragileek. Zarateren ustez, Euskal Herrian ez dago «osotasunean» euskaraz bizitzeko aukerarik, eta agintariek herritarren gain jartzen dute horren ardura. Besteak beste, erantsi du hainbat arlotan «egunero» gertatzen direla hizkuntza eskubideen urraketak. Eta Gaubekak ere bat egin du: «Zerbitzua euskaraz bermatzeko dituzten ezintasunak aitortzen dituzte, baina hizkuntza eskakizunetan derrigortasun datarik gabeko lanpostuen deialdiak ateratzen jarraitzen dute». Esaterako, adierazi du urtarrilean eginiko ertzainen eta udaltzainen lan eskaintza publikoko deialdian euskaraz ez zekiten edo hizkuntza «maila egokia» ez zuten pertsonek «atea zabalik» zutela.
Euskararen normalizazioan, beraz, Zaratek administrazio publikoan jarri du arreta: «Euskarak eremu horretan duen egoeraren balantze zintzoa egin, eta, horren ondorio logiko gisa, langile guztien euskalduntzea ziurtatuko duen kontratazio eta funtzionamendu eredua ezar dezatela». Horrez gain, euskaltzaleei dei egin die hizkuntza eskubideen urraketak salatzera, hala nola beraien eskubidea delako zerbitzua euskaraz jasotzea.
Salaketak, gora
Gaubekak ohartarazi du azken urteetan gora egin dutela ertzainek edo udaltzainek hizkuntza eskubideak urratzeagatik jarritako salaketak, eta horrek arazoa gehiago ikusarazi duela: «Herritarrei ez zaie behar bezala bermatzen segurtasun indarrekin euskaraz komunikatu ahal izatea edo euskarazko zerbitzua jasotzea, eta administrazioetan ezartzen diren irizpide berriek ez diete behar bezala aurre egiten muinean dauden arazoei». Areago, gehitu du kasurik larrienetan isunak ere jarri izan direla herritarrek euskaraz hitz egiteko eskaria egitean, poliziek beren aurkako desobedientzia egozten dietelako. «Botere harremana den heinean, horrelako erantzunek areagotu egin ohi dute herritarren babesgabetasuna». |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197349/pandemiari-buruzko-txosten-bat-aurkeztu-dute-zenbait-adituk-eta-175-neurri-proposatu.htm | Gizartea | Pandemiari buruzko txosten bat aurkeztu dute zenbait adituk, eta 175 neurri proposatu | COVID-19aren Liburu Zuria izenekoan, orain arte egindakoa aztertu dute, «ez inor errudun egiteko, hobetzeko baizik». | Pandemiari buruzko txosten bat aurkeztu dute zenbait adituk, eta 175 neurri proposatu. COVID-19aren Liburu Zuria izenekoan, orain arte egindakoa aztertu dute, «ez inor errudun egiteko, hobetzeko baizik». | Arlo askotariko 40 profesional eta ikerlarik baino gehiagok COVID-19aren Liburu Zuria plazaratu dute. Nabarmendu dutenez, ez da dokumentu itxia, «zirriborroa» baizik. Horrekin, eztabaida sustatu nahi dute gizartean, eta, aurrerantzean, orain arte jorratu dituzten arloetan sakondu eta jorratu gabe gelditu direnak aztertu nahi dituzte.
Ugo Mayor EHUko Ikerbasqueko ikertzaileak eta Oier Ateka Donostiako ESIko Barne Medikuntza zerbitzuko medikuak esan dutenez, joan den abenduan egindako mahai inguru bat izan zen txostena egin duen taldearen sorburua. Orduan hasi ziren pentsatzen egokia izan zitekeela «arlo askotako adituak biltzea eta elkarrekin gogoeta egitea», betiere «proposamen zehatzak» egiteko xedez.
Arazo konplexua da COVID-19arena, arlo askotan eragiten duena: osasungintzan, nola ez, baina baita alor juridikoan, ekonomian, psikologian eta beste zenbait esparrutan ere. Eta, jakinik arazo konplexuei irtenbide sinplerik ezin zaiola eman, ikuspuntu askotatik heldu nahi izan diote aferari, Mayorrek esan duenez: «Gai izan gara elkar ulertzeko. Beste ikerketa batzuekin alderatuta, uste dut honen berezitasuna dela atal bakoitza gainerako ataletako ekarpenetatik elikatu dela».
175 proposamen
Askotariko begirada horien emaitza da Liburu Zuria, eta han agertzen diren 175 proposamenak. Txostena egin dutenek badakite munta horretako arazo bati aurre egitea ez dela erraza, eta, askotan, erabakiak hartu behar izan dituztenek ez dutela gogoetarako denbora askorik izan, erantzunek berehalakoak izan behar zutelako. «Horregatik, beharrezkoa da atzera begiratzea», esan du Mayorrek, «eta aztertzea zertan asmatu dugun eta zertan huts egin dugun, baina ez inor errudun egiteko, hobetzeko baizik».
Txostenaren aurkezpenean, egileek ez dute edukietan larregi sakondu nahi izan. Esan dutenez, egin dituzten proposamen guztiak garrantzitsuak dira, eta baten bat nabarmenduz gero beste guztiak alboratuta geratuko ote diren beldur dira. Baina argi dute orain arte badagoela zer hobetu: «Pandemiak orain arte zenbait olatu izan ditu», azaldu du Atekak; «horri aurre egiteko neurri batzuk hartu dira, eta ikusi dugu olatua apaldu den bakoitzean geroago arazoak errepikatu egin direla. Ez badugu aldatzen egiten duguna, leku berera itzuliko gara beti».
Mayorrek esan duenez, «ez da oso zentzuzkoa hamabost hilabeteren ondoren hasieran bezala edo antzera egotea». Baina berriro nabarmendu du «okerretan baino gehiago irtenbideetan» jarri nahi izan dutela fokua: «Aztertu nahi izan dugu zer egiten ari garen, eta horretatik zerk funtzionatzen duen eta zerk ez, litekeena baita funtzionatzen ez duen zerbait egiten aritu izana orain arte».
Txostenean agertzen diren proposamenak mota askotakoak dira. Adibidez, aire zabalean egiten diren jarduerak hobestea proposatzen dute, «batzuetan horrelakoak galaraziz jendea leku itxietan batzea indartu delako, eta hori askoz arriskutsuagoa da». Telelana sustatzea, lehen arretako sarea bultzatzea, arlo publikoa indartzea eta horrelako neurriak agertzen dira Liburu Zuria-n: «Ez dira iritziak», azaldu du Mayorrek, «datuetan oinarritutako proposamenak baizik». |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197350/preso-bat-gerturatuko-dute-eta-biri-sailkapena-malgutuko-diete.htm | Politika | Preso bat gerturatuko dute, eta biri sailkapena malgutuko diete | Lexuri Gallastegi Almeriatik Zuerara hurbilduko dute. Gainera, Karlos Apeztegia Iruñeko kartzelatik Martutenekora eramango dute. | Preso bat gerturatuko dute, eta biri sailkapena malgutuko diete. Lexuri Gallastegi Almeriatik Zuerara hurbilduko dute. Gainera, Karlos Apeztegia Iruñeko kartzelatik Martutenekora eramango dute. | Beste bi euskal preso lekualdatzea erabaki du Espainiako Espetxe Erakundeen Idazkaritza Nagusiak. Lexuri Gallastegi Almeriako kartzelan dago (1.005 km), baina Zuerara gerturatuko dute, Euskal Herritik 245 kilometrora. Beste hamalau euskal preso daude espetxe berean.
Gallastegi 2010ko martxoaren 4an espetxeratu zuten, 30 urteko zigorra betetzeko. 2031ko ekainean beteko ditu zigorraren hiru laurdenak. Bigarren gradua ematea proposatu du Almeriako kartzelako Tratamendu Batzordeak, eta oniritzia eman dio Espetxe Erakundeetako Idazkaritza Nagusiak.
Bestalde, Karlos Apeztegia Iruñeko kartzelan zegoen, baina Donostiako Martutenekora lekualdatzea onartu dute. Apeztegia 2018ko urrian kartzelatu zuten, lau urteko zigorra betetzeko, eta hiru laurdenak urrian beteko ditu. Espetxe Erakundeek jakinarazi dutenez, ez du erantzukizun zibilik.
Horrez gain, Idazkaritza Nagusiak espetxe araudiaren 100.2 artikulua ezarriko die Javier Perez Aldunateri eta Joseba Segurolari. Horrela, malgutu egingo zaizkie bigarren graduan dauzkaten baldintzak. Perez Aldunate 2005eko otsailean sartu zuten preso, hogei urteko zigorra betetzeko, eta zigorraren hiru laurdenak 2020ko otsailean bete zituen. Iruñean dago preso.
Segurola, berriz, 2003ko uztailean kartzelatu zuten, hogei urteko zigorra betetzeko. 2018ko uztailean bete zituen zigorraren hiru laurdenak. Burgosen dago preso, eta presondegiko Tratamendu Batzordeak proposatu du 100.2 artikulua ezartzea, ikastaro bat egin dezan. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197351/gipuzkoako-kale-garbiketaren-lan-hitzarmena-sinatu-dute.htm | Ekonomia | Gipuzkoako kale garbiketaren lan hitzarmena sinatu dute | KPItik gorako soldata igoerak eta txanda kontratuak adostu dituzte, besteak beste. Sektore bereko beste itun batzuk berritzeko bidea zabal dezake. | Gipuzkoako kale garbiketaren lan hitzarmena sinatu dute. KPItik gorako soldata igoerak eta txanda kontratuak adostu dituzte, besteak beste. Sektore bereko beste itun batzuk berritzeko bidea zabal dezake. | Gipuzkoako kale garbiketako eta zabor bilketako zerbitzuen lan hitzarmena berritu dute sektoreko patronalak eta ELA, LAB eta CCOO sindikatuek. Lurraldeko 2.000 langile ingururi eragingo die akordioak. Horrez gain, garbiketaren sektorean Gipuzkoan negoziatzen ari diren beste hitzarmen batzuentzako bidea zabal dezake.
Gipuzkoako eraikin publikoetako eta lokaletako beharginena dago mahai gainean, eta mobilizazio kanpaina betean daude sindikatuak. Langile gehiago daude sektore horretan, 6.000 inguru, eta %80 emakumeak dira. Kaleko garbitzaileen aldean %28 gutxiago kobratzen dutela salatu dute, besteak beste.
Kaleko garbitzaileen itunak hiru urteko indarraldia izango du. ELA sindikatuak —gehiengoa du sindikatuen artean (%65)— eman du lorpen nagusien berri: KPItik gorako soldata igoera: %0,25ekoa 2020an, %0,35ekoa 2021ean eta %0,4koa 2022an; enpresa berean 21 urtetik gorako antzinatasuna duten langileak, erretiroa hartzean, nahitaez ordezkatzea txanda kontratuen bidez; eta langileek, halaber, aukera izatea edoskitze baimenak metatzeko eta, lantegietako beharginen kasuan, baita prestasun plusak ere. Batzorde bat sortuko dute, halaber, asteko bi atseden egun nahitaez ezartzeko aukera eta lanaldi partzialeko langileei lanaldia luzatzekoa adosteko.
LAB: «Gehiago lor zitekeen»
Negoziazio mahaian ordezkaritza zuten sindikatuen artean UGTk soilik ez du babestu. LABek «erantzukizunagatik» sinatu du. Ohar batean gogoratu du asteartean gainerako sindikatuei proposatu ziela patronalaren proposamenen aurka planto egitea eta mobilizazioetan batuta jarraitzea. ELAri «patronalaren ultimatuma onartzea» leporatu dio, eta gogoratu dio «borrokarekin» jarraituta «gehiago lor zitekeela». Dena den, azpimarratu du oraingo akordioak sektoreko langileak «posizio hobean» uzten dituela «hurrengoak negoziatzeko». |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197352/ertzaintzak-ernaiko-zortzi-kide-atxilotu-ditu-bilbon-eta-gasteizen.htm | Politika | Ertzaintzak Ernaiko zortzi kide atxilotu ditu Bilbon eta Gasteizen | Gazte antolakundeak mobilizazioak egin ditu Bilbon, Iruñean, Gasteizen eta Donostian. Krisia kapitalak ordaintzeko aldarrikatu dute. Bilboko manifestazioaren amaieran gazteen kontra kargatu du Ertzaintzak, eta Gasteizen ere izan dira istiluak. Atxilotuetako bat ospitaleratua izan da. | Ertzaintzak Ernaiko zortzi kide atxilotu ditu Bilbon eta Gasteizen. Gazte antolakundeak mobilizazioak egin ditu Bilbon, Iruñean, Gasteizen eta Donostian. Krisia kapitalak ordaintzeko aldarrikatu dute. Bilboko manifestazioaren amaieran gazteen kontra kargatu du Ertzaintzak, eta Gasteizen ere izan dira istiluak. Atxilotuetako bat ospitaleratua izan da. | Ertzaintzak, momentuz, Ernai gazte antolakundeko zortzi kide atxilotu ditu gaur. Ehunka izan dira gaur arratsaldean Ernaik deituta karrikara atera diren gazteak Larrialdi egoeran gaude lelopean, eta manifestazioak egin dituzte Bilbon, Gasteizen, Iruñean eta Donostian. Bizkaiko hiriburuko manifestazioaren bukaeran gazteen aurka egin du Ertzaintzak, eta han zazpi izan dira atxilotutakoak. Gasteizen ere izan dira istiluak, eta gazte bat atxilotu dute.
Atxiloketen ondorioz, atxilotuetako bat Basurtuko ospitalean ospitaleratu behar izan dute, dislokatutako sorbalda batekin.
Manifestazioan etorkizuna beltza datorrela nabarmendu dute Ernaiko kideek, eta gazteen egoera iraultzeko aterabideak «eraldaketa soziala» eta «burujabetza» direla aldarrikatu dute karrikan.
Koronabirusaren krisiak gazteen egoera okertu bertzerik ez dutela egin nabarmendu du Iruñeko ekitaldi nagusian Izar Hernando bozeramaileak, eta arazoa estrukturala dela nabarmendu du: «Kapitalismoak irabaziak pilatzen jarraitzeko, langilea klasearen prekarizazioa sakontzen ari da. Eta gu, gazteak, sektore kolpatuenetakoak gara». Kapitalaren «ofentsiba berri baten aurrean daudela nabarmendu du Hernandok, eta horri aitzin egiteko elkarlanerako deia luzatu diete gainerako indar sozial eta sindikatuei: «Aurkitzen garen bidegurutze honetan, eredu aldaketarantz bultza egitea inoiz baino beharrezkoa da».
Espainia eta Frantzia «etorkizun eza» direla nabarmendu dute: «Haien errezeta neoliberal, autoritario eta ukatzaileek gazteon egoera betikotu eta areagotzen dute. Horrekiko dependienteak gara gazteak, haien lan erreformekiko, haien muntai polizialekiko, haien politika neoliberalekiko, haien matxismo eta arrazakeri instituzional eta kronikoarekiko... Eta, beraz, Herri bezala ere dependienteak gara», nabarmendu dute.
Horrekin hausteko deia egin du Hernandok eta argi utzi du gazteon egoera iraultzeko eta «alarma egoeratik» ateratzeko Euskal Herrian eraldaketa sozialaren eta burujabetzaren behar direla. «Gazteon egoera iraultzeko Euskal Herrian eraldaketa sozialaren eta burujabetzaren aterabidea behar dugu».
Bide horretan, krisia kapitalak ordaintzeko eskatu dute: «Etorkizuna lapurtu digute, kriminalizatuak izan gara, gutxietsi gaituzte... Arduragabeak, inozoak... Hori guztia omen gara gazteak. Aitzaki eta adjektibo merkez estali dute haien asmoa: krisi hau gure bizkar gainean jartzea. Ba ez! Euskal Herrian, gazteok ez dugu bestelako krisirik irentsiko! Ordain dezatela haiek». |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197353/behartsuenei-laguntzeko-garaia-ere-bada-ramadana.htm | Gizartea | «Behartsuenei laguntzeko garaia ere bada ramadana» | Apiriletik, ramadanean murgilduak dira hainbat herritar. Bigarrenez, birusak oztopatu egin ditu haren parte diren zenbait ospakizun. Elkartasunak, ordea, ez du indarra galdu, Chachairen ustez. | «Behartsuenei laguntzeko garaia ere bada ramadana». Apiriletik, ramadanean murgilduak dira hainbat herritar. Bigarrenez, birusak oztopatu egin ditu haren parte diren zenbait ospakizun. Elkartasunak, ordea, ez du indarra galdu, Chachairen ustez. | Ilargiaren zikloari so eginez; halaxe jakiten da ramadanak noiz duen hasiera eta noiz amaia. Aurten, islama praktikatzen dutenek apirilaren 13an ekin zioten ramadana ospatzeari, eta maiatzaren 12an, datorren asteazkenean izanen dute azken eguna, ilberrian. Bigarren urtez, izurriteak bete-betean baldintzatu du ohitura hori. Fatna Chachai tuterarrak (Casablanca, Maroko, 1975) kontatu duenez, «asko dira mugak», eta sakon hunkitua da horregatik. Azaldu du ramadana, erlijioarekin loturiko asmoetatik harago, «partekatzeko» eta «elkarri laguntzeko» hilabete bat dela.
Apirilaren 13an hasi zen aurtengo ramadana. Zer moduzkoa ari da izaten?
Egia esateko, nahiko gaizki bizi dut, ez da batere erraza izaten ari; latza da pandemiak hain baldintzatuak gaituen egoera batean egin behar izatea. Normalean, anai-arrebekin, gurasoekin eta ilobekin gosaltzen dugu ramadaneko egunetan; orain, ordea, nor bere etxean gelditzen da, ezinbestean, eta etxekoekin baizik ezin gara elkartu eguneko momentu horretarako. Otordu horri gosari esaten diogu, baina zera izendatzeko erabiltzen da: baraualdia hausteko otordua, hau da, iftar-a. Berriz ere, iaz gertatu bezala, oso arraroa da.
2020an, gainera, are mugatuago zineten hura ospatzeko: tartean zen etxeko konfinamendua. Zer oroitzapen duzu?
Oraindik ere gogorragoa izan zen, bai; ia bakarrik pasatu behar izan nuen. Gainera, meskitak ere itxiak ziren, eta, beraz, ezinezkoa zen horietara joatea tarawih-rako, baraualdiaren osteko otoitzerako. Aurten bai, ahal da. Dena dela, iruditzen zait ez dela jende asko joaten. Herritar anitz izutuak dira, kutsatzeari beldur diotelako.
Erlijioak berebiziko garrantzia du ramadanean, baina ez da horretara mugatzen. Zer beste aspektu dira inportanteak?
Jainkoari eskainitako hilabetea da, jakina, baina harago doa. Batetik, sinetsia nago osasun aldetik on egiten digula, eta, bestetik, esanen nuke maite duzun jendearekin elkartzeko ospakizun handia dela, baita partekatzekoa ere, zalantzarik gabe.
Zer partekatzen duzue? Eta norekin?
Behartsuenei laguntzeko garaia ere bada ramadana. Guretzat, elkartasuna balio bereziki inportantea da aste hauetan guztietan; zorionez, mugak muga, aurten posible da horri eustea. Adibidez, maiz kozinatzen dira jatekoak, gero meskitara eraman eta ahora zer eraman ez dutenek har ditzaten. Gainera, oro har, erakusten zaigu hori guztia modu nahiko diskretuan egin beharra dagoela. Jendeak ez du zertan jakin zer egiten ari zaren besteei laguntzeko; ez da harrotzeko egiten den ekintza bat. Hain zuzen, uste dut hori dela laguntzeko erarik hoberena: nahi duzulako egiten duzunean, ondokoa babesteko, eta ez inori deus erakusteko edo lezioak emateko.
Oso antzinako tradizioa da. Modu bakarra dago ospatzeko?
Normala denez, ohiturak guztientzat ditu elementu berberak oinarrian. Denek egiten diegu so eguzkiari eta ilargiari; izan ere, horiek zehazten dituzte egunean egin beharrekoak eta ramadanaren hasierak eta bukaerak. Halere, bakoitzak bere bizipen emozionalak ditu, eta nork bere ukitua ematen dio hilabete honetan egiten denari. Ez da harritzekoa: beste herritar askori ere antzekoa gertatuko zaie, esaterako, Aste Santuarekin edo Gabonekin. Gure etxean, adibidez, janariari begira, ez da inoiz falta harira. Datilak, are gutxiago.
Zer rol hartzen du emakumeak?
Normalean, emakumeak kozinatu behar izaten du etxean. Lan zama handiagoa eduki beharra dakar ramadanak, otorduak ez baitira egunerokoan egiten direnen neurrikoak; konplexuagoak dira. Seguru nago familia batzuetan asmatzen dutela lanen banaketa egiteko orduan, baina egia da gehienbat emakumea dela ardura hori hartzen duena, zoritxarrez. Beste familia batzuetan igandeetan gertatzen denarekin konpara liteke; izan ere, gizarte osoan da desorekatua lanen banaketa.
Zure ustez, zer iritzi dute islama urruneko errealitatetzat duten herritarrek ramadanari buruz?
Iruditzen zait, orokorrean, errespetu handiz ikusten dutela ohitura, baina desinformazioa oso agerikoa da. Dakienari galderak egitea izan daiteke ohiturari buruz ikasteko modu egokiena, eta, horregatik, nik beti animatzen ditut horretara, eta lortzen dut, neurri batean. Gustuko dut inguruan jakin-mina sumatzea.
Zein galdera dira ohikoenak?
Gehienak baraualdiari buruzkoak izaten dira: ‘Ni ezinen nintzateke hainbeste ordu egon deus jan gabe. Nola moldatzen zara?’. Edo: ‘Inoiz ez duzue hutsik egiten?’. Asmo txarrik gabeko galderak dira, harridurak bultzatuak, beste ezerk baino gehiago. Izanen da inguruan aurreiritzi asko nabaritzen duenik, baina ni oso errespetatua eta babestua sentitzen naiz, zorionez.
Nolakoa izatea espero duzu datorren urteko ramadana?
Familiarekin ospatu ahal izatea espero dut, nahi dugun guztiok elkartu ahal izatea. Eta, ameslari izatea bada ere, ea ordurako ez den maskararik jantzi beharrik eta ez dugun gure artean distantzia fisikorik gordetzeko premiarik. Orain urrun gara besteengandik; hurbil nahi ditut sentitu. |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197354/proiektua-geldituko-da-herritarrek-erabakitzen-badute-geldituko-dela.htm | Gizartea | «Proiektua geldituko da herritarrek erabakitzen badute geldituko dela» | Baztango Udalak bide administratibo guziak erabili nahi ditu ibarrerako kaltegarria zaion Aroztegiko xedearen kontra. Alkateak, negoziogileen parean, injustizia bati buru egiteko herritarren legitimitatea aipu du. | «Proiektua geldituko da herritarrek erabakitzen badute geldituko dela». Baztango Udalak bide administratibo guziak erabili nahi ditu ibarrerako kaltegarria zaion Aroztegiko xedearen kontra. Alkateak, negoziogileen parean, injustizia bati buru egiteko herritarren legitimitatea aipu du. | Baztango udalak eta herriek erakutsia dute Palacio de Aroztegia enpresaren etxegintza xede handiaren kontra direla. Herri galdeketa batean ezetza eman zioten, bestalde, herritarrek. Auzibideak ireki ditu bere aldetik Baztango udalak administratiboki Aroztegiko egitasmoak urratu arauen salatzeko. Auzitegiek arrazoi eman diote, baina aldiro, Palacio de Aroztegiak dei egin die eta iduri luke azken epaia jin aitzineko arteka baliatu duela pala mekanikoak lehen arbolen botatzera igortzeko. Joseba Otondo (Elizondo, 1977) Baztango alkateak tokiko erakundeek egin dezaketen ildoan eginahalak oro egiten ditu baztandarren nahiaren kontra doan egitasmoari buru egiteko.
Auzibideek geldiaraz dezakete proiektua?
Epai horiek ez dute proiektua geldiaraziko; hori jendek argi izan behar dute. Proiektua geldituko da, herritarrek geldituko dela erabakitzen badute. Herritarrek mugitzeko borondate sendo bat agertzen badute beren nahia nagusitzeko. Horrek ekarriko luke enpresa gibelaraztea eta Nafarroako Gobernuak berak hartu dituen erabakien gainean gibelerat egitea.
2019tik Nafarroako gobernuko buru Maria Txibiterekin mintzatu ahal izan zarete?
Beraiekin zeharka mintzatu gara eta nahi genuke zuzenean mintzatu jakiteko gobernuaren eta lehendakari anderearen iritzia zein den. Aldi berean jakinarazi ahal izateko Baztanen herritarrek gehiengoak eta erakundeek ere zer uste duten proiektu honi buruz. Joan den ortzegunean udaletxeko osoko bilkura egin genuelarik mozio bat onartu genuen, bertzeren artean, Nafarroako gobernuari galdeginez Aroztegiko udalez gaindiko plan sektoriala bere horretan uzteko. Beraiekin zuzenean bildu nahi genuke.
Nola ikusi duzu akanpada dela medio herritarren mobilizazioa mekaniken geldiarazteko?
Alde batetik bada legezko irizpidea errealitatea interpretatzeko. Bertzaldetik, bada legitimitatezko irizpidea errealitatea ikusteko; eta biak ez dira beti bat heldu. Legea nagusiarazten da aginte tokietan nagusi direnen aldetik, legearen interpretazio bat eginez. Legetimitatea eraikitzen da, batzuetan legearen eskutik, bertzeetan herritarrek zuzena den uste bat xutik paratuaraziz. Zuzena den iritzia xutik paratzea modu desberdinetan egiten ahal da. Kasu honetan, herritarrek erabaki zuten ibarrarendako ona ez den eta herri kontsulten gainetik jarri den proiektuaren aitzinean xutitzea. Legitimitate demokratikoaren arabera hor ezartzea lanen geldiarazteko. Beti bada printzipio demokratiko bat, herritarren gehiengoarena, injustiziaren aitzinean xutitzeko bide ematen duena. Herritarrek eskubide osoa dute horren obratzeko ikusten duten moduan.
Hotela eta golfaren ikurrak salduz Aroztegikoa jin da Baztanen duzuen hirigintzaren kontra?
Aroztegikoa ez da inondik ere hotel eta golf xedea. Aroztegia jokaldi urbanistiko bat. 45 hektarea lur —gehienak, nekazaritzako lurrak edo oihanak zirenak— egun batetik bertzera eraikuntzarako lur bihurtu zituzten. Horietan, 228 familia bakarreko bizitegi egiteko. Lekarozen 350 pertsona bizi dira. Aroztegiko hau herritik bereiz eginen zen; horrek ezarriko luke Baztanen herri berri baten agerpena. Egun batetik bertzera izanen zen kasik Baztango bigarren tokirik populatuena. Honek ez dio ibarreko beharrei erantzuten. Baztanek badu bere hirigintzako udal plana, 2002koa. Horretan erraten zen herriak nola handitu, modu organiko batean, segidan. Handinahia zen plan horrek Baztanen 1.665 bizitegi berri emateko aukera ematen zuen; gehienak kolektiboak. Orduko plan horren arabera Baztanen badira lur eraikigarriak herrien inguruan, Lekaroztik hasita. Beraz Aroztegiak ez du ibarreko behar bati erantzuten.
Gainera, bizitegi hutsen eta bigarren egoitzen kontaketa egin duzue?
Gau den egunean, Baztango bizitegien %64etan jendeak bizi dira. Bertze %36 hutsik dago edo bigarren bizitegiak da. Erran nahi du 1.600 bizitegi inguru hutsik direla edo bigarren bizitegiak. Hor badago non lan egin. Egia da ere bai Baztanen baditugu alimaleko etxe zaharrak eta horien berritzea, beti ez dela erretxa izaten; inbertsio koxkorrak eskatzen dituztelakoz. Hori zaila da, gaurko egunean soldatak gero eta apalagoak direlakoz. Horrek eskatze du horri buruz lan egitea ikuspegi integral batetik. Bizi baldintzak arautzen dituen foru dekretua behar da aldatu etxe zahar horien erreformak errexteko; ulertuta badituztela berezitasunak. Alde horretatik, mozioak egin ditugu, parlamentuan agertu izan gara eta Nafarroako gobernua hori aldatzeko bidean da. Bertzaldetik, etxe zaharren berritzeko uste dugu sustatzaile pribatuaren logikatik haratago uste dugu badela kolektiboki eta kooperatiboki sustatzeko aukera bat. Horrek eskatzen digu baliabide administratiboak garatzea eta aldaketa kultural bat izatea. Urriaren batean horri buruzko udako ikastaroa eginen dugu Euskal Herriko Unibertsitatearekin.
Bigarren egoitzen merkatuaren presioa bizi du Baztanek ere?
Baztani buruzko tirria berritu bat nabari da. Ikusi dugu badirela kanpotiarrak —ez guti— Baztanez xoratuta bizitegien merkatuan ari direnak bulkaka bigarren bizitegi baten eskuratzeko. Aldika ikusi izan dugu bertako batek eskaintza bat egin etxe zahar bati buruz egin zezakeenaren neurrikoa, eta kanpotik heldu direnetako batzuk —ez denak— erosteko ahalmen handiago izanik gehiago eskaini eta beraiek hartzea bigarren bizitegirako. Badaude arrasto batzuk iduri baitu Baztanen landa gentrifikazio prozesu baten hastapenetan egon gaitezkeela. Eta horrek kezka pizten du.
Halere, tokiko beharrei begira hirigintza egokitzeko urratsak abiatu dituzue, ezta?
Baztango udalak herriguneak biziberritzeko hirigintza plan berezi bat abiatu du. Abiatu nahi den bidea da hutsik gelditzen ari den bizitegien parke hori biziberritzea. Hori ez da egiten egun batetik bertzerat. Plan honek hasmenta honetan bilatzen duena da etxeak zaharberritzeko aisetasunak eman ahal izateko dokumentu baten egitea, bi urteren buruan Baztango herriguneak lehentasunez berreguneratzeko eremu izendatzeko. Gisa horretan, laguntza publikoak handitzen ahalko ziren. Aldi berean etxe horiek etxe zaharrok irisgarri egiteko jende guziendako, zahar eta urritasunen bat duten guziendako. Azkenik, energia eraginkortasunean hobekuntzak egiteko ildoak markatu beharko lituzke.
Eta epe motzagoari begira?
Ari gara ere eskala labur horretan —bi-hiru urtera pentsatuta— Nafarroako gobernuaren Nasuvinsa enpresa publikoarekin zenbait etxe bloke berritzeko asmoan. Gero alokairu sozialean eman ahal izateko. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197355/laguntza-sistemen-artean-koordinazio-falta-handia-dago.htm | Gizartea | «Laguntza sistemen artean koordinazio falta handia dago» | Azken urteetan, etxegabeen kopurua areagotzen ari zen, eta, Gayaren esanetan, egoera «larriagotu»; egin da azken urtean pandemiarekin. Erantzun egoki bat emateko neurri gehiago eskatu dizkie erakundeei. | «Laguntza sistemen artean koordinazio falta handia dago». Azken urteetan, etxegabeen kopurua areagotzen ari zen, eta, Gayaren esanetan, egoera «larriagotu»; egin da azken urtean pandemiarekin. Erantzun egoki bat emateko neurri gehiago eskatu dizkie erakundeei. | Osasun larrialdian inoiz baino etxegabe gehiago zenbatu direla dio Joseba Gayak (Laudio, 1971), Beste Bi Bizkaiko plataformako kideak. Plataforma hori erakunde eta zerbitzu batzuek osatzen dute, eta pobrezian edo arriskuan daudenekin eta gizarte bazterketa jasaten dutenekin lan egiten dute. Neurri eta laguntza gehiago eskatu dituzte, luze gabe Espainiako Estatuan alarma egoera amaitu eta biharamunean ager daitekeen egoerari aurre egiteko. Egoeraz ohartarazteko, Bizitzak jirabira asko izan ditzake kanpaina ipini dute abian.
Bilbon etxegabeen kopurua neurtzen denetik inoiz baino gehiago direla ohartarazi duzue.
Hala da. Nahiz eta laguntzak egon, geroz eta jende gehiago dago kalean. Kopuruak gora egiten jarraitu du, eta, neguko aterpeak zabaldu dituztenean, maximo historikoetara heldu gara: 700 pertsona inguru daude etxerik gabe. Inoiz ez dira hainbeste izan.
Zergatik gertatu da hori?
Azken urteetan, pandemia baino lehenago, ikusi dugu etxegabeen kopurua handituz joan dela. Etxegabeen egoera kaleko kasuak baino gehiago da; kalekoen egoera larriena baino ez da. Zenbakiak gora doazela ikusteaz gain, ohartu gara jendeak geroz eta aukera gutxiago dituela egoera horretatik atera ahal izateko.
Zer-nolako eragina izan du osasun larrialdiak?
Pandemia heldu zenean, lehengo egoera txarra are gehiago okertu zen. Batetik, egia da hainbat jarduera egin zirela kalean zegoen jendeari aterpea emateko. Baina, era berean, kontraturik gabe, egoera prekarioan eta zaurgarrian lan egiten zebilen jende askok, lana galtzean, etxea ere galdu egin du, eta, lehendik genuen egoera kaskarra, are gehiago okertzen ari da.
Erakundeek nola erantzun zioten horri?
Konfinamendua amaitzean, Eusko Jaurlaritzak hainbat laguntza jarri zituen martxan, jendea kalean geratu ez zedin. Behintzat, hainbat egoitzatan —kiroldegietan, esaterako— konfinatuta egon zen jendea, kalean geratu ez zedin. Leku guztietan erantzuna ez da bera izan, baina tresnak jarri dira, gutxienez. Bilbon jende horrekin lanean jarraitzen dugu, eta elkarteek oso lan handia egin dute hainbat proiektu martxan jarri eta jende horri laguntzeko.
Egoerak okerrera egingo duela uste duzue?
Alarma egoera amaituko da, ez dakigu nola, baina argi dugu helduko dela une bat, laster gainera, non COVID-19aren ondorioei aurre egiteko laguntza horiek desagertuko diren, eta ez dakigu administrazioak zer pentsatu duen hurrengo egunerako: zer egingo duen hainbeste jenderekin, zer-nolako gizartea aurkituko dugun, zer aukera egongo diren lana topatzeko, jendeari laguntzeko… Uste dugu egoerari eusten ari garela orain, halamoduz bada ere. Baina datorrena are larriagoa izango da, eta, neurri gehiagorik gabe, ezinezkoa izango da eustea. Ondo prestatuta egon behar dugu.
Zer urrats egin daitezke?
Osasun larrialdia hasi zenean, lan mahai bat osatu zuten administrazioak eta hirugarren sektoreko elkarteek. Orain, egoera aldatzen ari da, eta uste dugu larrialdiari aurre egiteko beharrezkoa dela halako mahai bat berriro osatzea, pare-parean daukagun egoerari erantzun egokiagoak eman ahal izateko, guztion artean adostutakoak.
Nolako neurriak behar dira?
Hasteko, prebentzioak sekulako garrantzia du, eta horretan inbertitu beharra dago, egoera asko sortzea eragotzi daitekeelako. Horrekin batera, begirada aldatu behar dugu: anbulatorioetan, osasun zentroetan eta abarretan, alarma zantzuak ikusiz gero, prozedurak martxan jarri behar dira. Badaude prebenitzeko errazagoak izan daitezkeen kasuak, eta horiek garaiz hartu behar dira. Zer gertatzen da? Guk, normalean, jendea ez dugula artatzen kalean egon arte.
Zer hutsune daude egungo sisteman?
Laguntza sistemen artean koordinazio falta handia dago. Gabezia sekulakoa da. Egoera txarrean dagoen batek oso gaizki pasatu behar du laguntza duin bat lortu ahal izateko. Geroz eta burokrazia handiagoa dago, eta tramiteak ez datoz bat helburuarekin. Laguntzak baldin badaude, zergatik jartzen dira hainbeste traba horiek eskuratzeko? Zorakeria hutsa da.
Zer rol jokatzen du gizarteak honetan guztian?
Gizarteak kontzientzia hartu behar du, kritikoa izan. Mundua zelan mugitzen den ikusi eta egoera gogor hauei begi garbiz erreparatu, ez zerbait arraroa balira bezala. Beste begirada bat izan behar dugu; ez soilik kalean dagoen jendearekiko, baizik eta egoera horretara eramaten zaituen guztiarekiko eta eratu dugun sistemarekiko. Jendeak beste alde batera begiratzen du normalean halako egoeretan; ez zaio halako gauzak ikustea gustatzen, nolabait onartu egin beharko lukeelako sistemak akatsak dituela, zerbait txarto egiten ari dela. Askotan, badirudi norbait hiltzen denean soilik ohartzen garela egoeraren larritasunaz. Aurten, dagoeneko lagun bi hil dira Bilbon kalean.
Nolakoa da kalean dagoen jendearen profila?
Mota guztietako egoerak daude, ez dago profil jakinik. Apurka-apurka beren sareak apurtzen dituzten pertsonak daude, eta adikzioak eta buruko gaitzak garatzen dituzte. Gazte migranteak ere badaude. Kalean geratu ez arren, ahal duten moduan irauten duten emakumeak daude, asko, eta oso egoera txarrean, gainera. Baita familiak ere: pandemiaren ondorioz, geroz eta gehiago. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197356/beste-zulo-bat-agertu-da-donostiako-metroaren-obretan.htm | Gizartea | Beste zulo bat agertu da Donostiako metroaren obretan | Kontxako kabinetan forjatuaren azpian agertu da zuloa. Euskal Trenbide Sarearen arabera, ez du haren egituran eraginik izan. | Beste zulo bat agertu da Donostiako metroaren obretan. Kontxako kabinetan forjatuaren azpian agertu da zuloa. Euskal Trenbide Sarearen arabera, ez du haren egituran eraginik izan. | ETS Euskal Trenbide Sareak jakitera eman duenez, Donostiako metroaren obretan beste zulo bat aurkitu dute, Kontxako kabinen forjatuaren azpian. Azaldu dutenez, ohiko ikuskapen bat egiten ari zirela ikusi dute, eguerdi aldera. Haien hitzetan, obrako eta Donostiako Udaleko teknikariek ziurtatu dute zuloak ez duela eraginik izan kabinak oinarritzen dituen forjatuaren egituran. Gaur bertan hormigoiz beteko dute zuloa.
«Itxura guztien arabera», duela urtebete sortu zen beste zulo batekin lotura izan dezake, ETS-ren arabera: «Mugimendu horrek inguruko hareen deskonpresioa eragin zuen, eta baliteke deskonpresio hark egoera hau sortu izana. Gertakari haren ondoriozko hondar mugimenduak dira».
«Zailtasunak» agerian
EH Bilduko Donostiako udal taldeak ohar bidez azaldu duenez, bizilagunen abisuen bidez izan dute gertatutakoaren berri, eta «bereziki larria» iruditzen zaie EAJren eta PSE-EEren udal gobernuak egoeraren berri ez eman izana. «EH Bildutik salatu behar dugu, beste behin ere, metroko lanen inguruko guztiaren inguruan dagoen iluntasuna».
Gainera, haien hitzetan, zuloak argi erakusten du «zailtasunak» daudela eremu horretan: «Lehen zuloa agertu ondoren martxan jarri ziren euste lanek re ez dute emaitzarik eman, gaur ikusi dugunez». Horrenbestez, EH Bilduk Donostiako metroa gelditzeko eskaria berretsi du: «Beste behin ere, EH Bildutik eskatzen dugu zentzugabekeria gelditzeko, atzerapenak eta gainkostu handiak pilatzeaz gain, arrisku larrian jartzen ari baita Donostiako herritarren eta langileen segurtasuna». |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197357/hamarkada-bat-beste-bide-batetik.htm | Kultura | Hamarkada bat beste bide batetik | Hamar urte bete dituzte Azpeitiko (Gipuzkoa) Sanagustin kulturguneak eta hura kudeatzen duen Kulturaz kooperatibak. Eredu propio bat garatu du kooperatibak euskarazko kultur sorkuntza sustatzeko. | Hamarkada bat beste bide batetik. Hamar urte bete dituzte Azpeitiko (Gipuzkoa) Sanagustin kulturguneak eta hura kudeatzen duen Kulturaz kooperatibak. Eredu propio bat garatu du kooperatibak euskarazko kultur sorkuntza sustatzeko. | Hainbat eredu egon daitezke kultur azpiegitura bat kudeatzeko, eta horietako bat da Azpeitiko (Gipuzkoa) Kulturaz kooperatibak garatutakoa. Propioa. «Autofinantzaketan, eta elkarlanaren eta partaidetzaren arteko orekan oinarritzen den eredu bat da», esan du Xabier Aranbarri kooperatibako kudeatzaileak. Iazko abenduan bete ziren hamar urte Azpeitiko Sanagustin kulturgunea ireki zutenetik, eta aurtengo apirilean egin ditu hamar urte azpiegitura hori kudeatzen duen Kulturaz kooperatibak. Urtemuga horien harira, herri batzorde bat sortu dute Kulturaz kooperatibak berak, Kultur Mahaiak, bi udal taldeek —EH Bilduk eta EAJk— eta norbanako batzuek, eta ekitaldi sorta bat prestatu dute, datorren astelehenetik hasita. Nazio ikuspegiko bi jardunaldi izango dira, besteak beste: kultur artikulazioaz bat —maiatzaren 28an—, eta herri ekimenaz eta kooperatibismoaz bestea —ekainaren 25ean—.
2006ra egin behar da atzera Kulturaz-en sorrera azaltzeko. Orduan sortu zuten Azpeitiko Kultur Mahaia, herriko kultur taldeen, udal taldeen eta norbanakoen artean. Mahaiaren eskaria jasoz, 2010eko abenduan Sanagustin kulturgunea inauguratu zuen udalak. Garai batean eliza izandako eraikina da, eta herriko plazan dago. Azpiegitura horrek uneoroko dinamika izan behar zuela iritzita, haren kudeaketarako lehiaketa zabaltzeko eskatu zion Kultur Mahaiak udalari, eta Kultur Mahaiak berak proposatutako proiektua izan zen garaile. Hala, Sanagustin Kulturgunea Kooperatiba Elkartea sortu zuen, figura juridiko bat behar baitzuen espazioa kudeatzeko —gaur egun Kulturaz izena du—. 2011ko uztailean, ostalaritza zerbitzuarekin osatu zuen Sanagustineko eskaintza, autofinatzaketa lortzeko.
Herri ekimenetik sortutako kooperatiba bat da, beraz, Kulturaz, eta euskarazko kultur sorkuntza modu integral batean sustatzea da haren egitekoa. «Helburu jakinik ez dugu; bidea da gure helburua, eta bideak berak erakusten digu nondik jo», esan du Aranbarrik. Kultura, berriz, «pertsonei nor izaten lagunduko dien zerbait» dela ulertzen dutela adierazi du, eta horrek kooperatibarekin harremanak dituen pertsona oro zaintzea eskatzen diela. «Benetako kooperatiba bat izan nahi dugu. Proiektu bat dugu, eta denok batera egin behar dugu aurrera. Horizontaltasun eta gardentasun handia eskatzen ditu gure ereduak, denok ulertzea zertaz ari garen, indibidualismorik gabe, duintasunez… Ez da erraza, baina merezi du».
Sormena eta transmisioa
Aranbarrik azaldu du Kultur Mahaia dela kooperatibaren «foro ideologikoa», eta hark markatu izan dizkiela ildo nagusiak. Hain zuzen ere, herriko kultur taldeen esku daude kooperatibako bazkideen botoen %49; norbanako bazkideen esku %32,9; langileen esku %18; eta bazkide kolaboratzaileen esku %0,1.
Hamar urteotan, hainbat mugarri izan ditu kooperatibaren ibilbideak. Tartean, 2014tik herriko Soreasu antzokia ere kudeatzen du, eta 2016tik, Dinamoa sormen gunea ere bai. Izan ere, gogoeta prozesu baten ostean, 2012an, Kultur Mahaiak ondorioztatu zuen agertoki bat bazutela jada —Sanagustin—, ikusgarritasunean ere emaitza onak zituztela, baina sormena eta transmisioa lantzen hasi beharra zegoela.
Premia hori are garbiago ikusi zuten 2015ean, Azpeitiko kulturaren argazkia barne azterketaren nahiz Kulturmetria izeneko kanpo azterketaren bidez. Hortik etorri zen Dinamoa sormen gunea martxan jartzeko erabakia. Eta aurtengorako duten erronka nagusietako bat ere gune hori gehiago «herritartzea» izango dela dio Aranbarrik. «Jendeak uler dezala beren sormen prozesuetarako espazio bat dutela hor, eta lantalde bat daukatela ondoan, laguntzeko prest».
Pandemia dela eta, ez dira urte samurrak kulturgintzarentzat, eta Kulturaz-ek ere ez ditu «oso aurreikuspen txukunak» aurtengo urteari begira. Datorren urtean ere zail ikusten dute lehen bezala seiehun laguneko kontzertuak eta abar antolatzea. «Zorionez, 2019 on batetik gatoz. 2011 aldera, askoz okerrago ibilitakoak gara», gogoratu du. Haren esanetan, aurreneko hiruzpalau urteak «oso zailak» izan ziren. «Proiektua herriaren zati batek ulertu zuen, baina beste zati batek ez. Administrazioak ere ez zuen ulertu. Euskal Herrian ez zegoen antzeko eredurik». Proiektua osatzeko egin beharreko lanek eragindako gastuak batu zitzaizkion horri.
Era berean, konturatu ziren ostalaritza gune batek ez dituela kultura finantzatzeko adinako irabaziak ematen. «Pertsonak zaindu nahi baditugu, iraunkortasun edo finkotasun bat eman behar zaio, eta oso zaila da eredu horrekin ostalaritzak kultura finantzatzea». Kultur jarduerak ere ez dira beren burua ordaintzeko gai; zinemak, esate baterako, galerak izaten ditu urtero, eta sorkuntza jarduerek ere autofinantzaketarako gaitasun txikia dute. «Bestelako zerbitzuak ematen ditugu diru sarrerak lortzeko».
Hasieran, %100eko autofinantzaketa zuten; ez zuten inolako diru laguntzarik jasotzen. Gaur egun, aurrekontuaren %20 osatzen dute proiektuentzako diru laguntzek, %25 elkarlan, partaidetza eta babesletza dinamikek, eta %55 zerbitzu propioek. 2015eko Kulturmetria azterketak %25era arte jo zien balekotzat diru laguntzen ehunekoa. «Oso pozik gaude datuekin. Ez dugu diru laguntzetatik bizi nahi; ezin dugu galdu autonomia». Urtean 1,5 milioi euroko aurrekontua kudeatu ohi du kooperatibak.
Udalarekin «harreman ona»
Pozik egoteko motiboen artean, administrazioekin dituzten «harreman onak» ere aipatu ditu Aranbarrik. Alde batetik, Gipuzkoako Foru Aldundiarekin eta Eusko Jaurlaritzarekin; baina, bereziki, Azpeitiko Udalarekin. Hark kulturaren alde egindako apustua nabarmendu du Aranbarrik. «Hasieratik izan dugu bidelagun». Harreman horretan beste pauso bat eman zuten joan den otsailean, lankidetza hitzarmena sinatu baitzuten: Sanagustin, Soreasu eta Dinamoa bildu dituzte itun batean, kultur egitasmoari osotasun bat emateko, eta Kulturaz-ek kudeatuko ditu hirurak. 2024ra arteko iraupena du hitzarmenak, eta beste lau urtez luzatu ahal izango dute.
Ainara Larrañaga Azpeitiko Udaleko Kultura batzordeburuak dio «eredu berria» dela hori. “Ez da erraza izan administratiboki horrelako zerbait egitea. Eredu publiko komunitario bat sortu dugu, azken hamar urteetan egiten ari garenari izaera juridiko bat emateko”. Azaldu du hitzarmena ez dela mugatzen Kulturaz kooperatibari hiru guneen kudeaketaren ardura ematera. «Lankidetzan sinesten dugu, eta lankidetza egongo da». Besteak beste, jarraipen batzorde bat sortzea adostu dute itunean, eta zenbait betekizun ere izango ditu Kulturaz-ek: herriko kultur taldeak eta norbanakoak kontuan hartzea, Euskal Herrikoak ere bai, genero berdintasuna egotea, euskararen erabilera sustatzea eta hizkuntza ez-sexista erabiltzea.
EH Bilduk du alkatetza Azpeitian, eta EAJ da udaleko beste taldea. Biek eman diote oniritzia lankidetza akordioari. Era berean, bi taldeek dute ordezkaritza Kultur Mahaian, nahiz eta ez duten boto eskubiderik. «Erabakiak kultur munduko jendearen esku uzten ditugu», dio Larrañagak. Haren esanetan, leku askotatik galdetzen diete nola den posible eremu publiko bat kooperatiba batek kudeatzea eta, aldi berean, bien artean erabakitzea aurrera atera nahi diren gauzak. «Uste dugu lankidetza eta denok ildo jakin batzuekin lan egitea direla gakoak».
Esan du hamar urteotan pauso handiak eman direla herriko kulturgintzan. «Oholtzarik gabe egon ginen zenbait urtetan, eta orain erreferenteak garela ere esan daiteke, eta ez kultur eskaintzari begiratuta bakarrik. Sortzaileak, kultur taldeak nahiz herritarrak dira protagonista, eta udalarentzat ezinbestekoa da hori». Udal Kultura batzordeburuaren arabera, baliabideak kooperatibaren esku jarrita, hau da, espazio horien eta diru kopuru jakin baten kudeaketa Kulturaz-en esku utzita, «lankidetza txukun batekin» gauzak ondo joango diren uste osoa dute, «hala gertatu delako azken hamar urteetan ere».
Kulturaz denetik, 1.800 ekitaldi inguru antolatu dituzte, eta «400.000 lagun inguru» elkartuko ziren. Jardueren %96 euskaraz izan dira. Kooperatiba bera ere asko hazi da, zortzi langilerekin hasi eta 25 baititu egun. «Aberasgarriena da ikustea herrian bestelako kultur dinamika bat sortu dela», esan du Aranbarrik. Adibide bat eman du: 2013an atera zituzten lehen kultur bonuak, eta lau hilabete behar izan zituzten erdiak saltzeko; egun, berriz, ordu gutxian amaitzen zaizkie guztiak.
10. urteurreneko egitaraua |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197358/idaztearekin-zerikusia-duen-lanbide-bat-nahi-nuen-garbi-nuen.htm | Bizigiro | «Idaztearekin zerikusia duen lanbide bat nahi nuen, garbi nuen» | Lanbide ezberdinetan arituagatik, mendia eta natura beti izan ditu gertu Olasagastik; kazetaritza lanetan, itzulpengintzan zein sortze lanean, mendia izan baitu gehienetan oinarrian. Mendiaren inguruan dabil orain ere, komiki bat idazten. | «Idaztearekin zerikusia duen lanbide bat nahi nuen, garbi nuen». Lanbide ezberdinetan arituagatik, mendia eta natura beti izan ditu gertu Olasagastik; kazetaritza lanetan, itzulpengintzan zein sortze lanean, mendia izan baitu gehienetan oinarrian. Mendiaren inguruan dabil orain ere, komiki bat idazten. | Kazetaritzan lehenik, eta itzultzaile modura ondoren. Bide horretan, hainbat liburu ere argitaratu ditu Ramon Olasagastik (Berrobi, 1972). Mendia presente izan du orain arteko lanbide eta lanetan. Orain dela gutxi, hitzak jarri dizkio Iñurrategi anaiak. Mendiari bihotz emanak Iñurrategi anaiei buruzko komikiari, eta, egun, mendiaren bueltako komiki bildumarekin jarraitzeko, hirugarren komikirako gidoia idazten ari da.
Ofizioz kazetaria, itzultzailea eta idazlea ere bazarela esan daiteke?
Gaur egun itzultzailea naiz; ikasketaz eta urte askoan lanbidez, kazetaria izan naiz, eta uste dut idazlearena handi geratzen zaidan hitz bat dela. Idatzi egiten dut, baina ez naiz hortik bizi. Idaztea gustatzen zaidan kazetari eta itzultzailea naiz.
Eta afizioz?
Mendizalea, bizikletazalea, naturazalea eta irakurzalea.
Lanbide moduan, lehenik, kazetaritza probatu zenuen.
Gaztetatik garbi nuen idaztearekin zerikusia izango zuen lanbide bat nahi nuela. Idaztea betidanik gustatu izan zait eta irakurtzea ere bai. Gure txikitako irakasle bati, Bittor Madinari, zor diot zaletasun hori; berak sartu zigun irakurtzeko gogoa. Iruditu zitzaidan kazetaritza ofizio polita izan zitekeela idaztetik bizitzeko, eta huraxe ikasi nuen. Unibertsitateko hirugarren mailan nengoela, Euskaldunon Egunkaria-n bekadun hasteko deialdira aurkeztu nintzen, eta hautatu egin ninduten.
Euskaldunon Egunkaria-n lehenik, eta BERRIAn ondoren. Egunkari bateko martxa ederki ezagutuko duzu…
Hura izan zen gure unibertsitatea, gure eskola. 1993ko udan hasi nintzen Egunkaria-n lanean, oraindik bere hastapenetan zegoenean; erronka handia zen egunero egunkari bat ateratzea. Hori bai, ilusio izugarria genuen. Kirolak sailean hasi nintzen lehenik, eta, gerora, Kultura eta Politika sailetan aritu nintzen. Azala egiteaz arduratu nintzen hainbat urtez.
Eta denetatik, zein sail zenuen gustukoen?
Kultura eta Kirolak esango nituzke. Politika-n ere gustura aritu nintzen, baina urte zailak ziren, gogorrak. Azala egiten aritu nintzenean ere, urte gogorrak izan ziren, politikoki testuinguru soziopolitiko gogorra zelako garai hartakoa, eta horrek zaildu egiten zuen lana bera. 1994an, mendiko orrialde bat egiten hastea proposatu zidaten. Egin-ek eta El Diario Vasco-k bazuten garai hartan mendiko orrialde bat, eta Egunkaria-k ere pauso hori eman zuen. Ordutik, bai Egunkaria-n eta bai BERRIAn, mendiko informazio hori jorratu nuen. Lan horretan ere eroso eta gustura sentitzen nintzen.
Izan ere, mendiaren inguruan idatzi izan duzu gehienbat ondorenean ere.
Kazetaritza lan horretan hasi nintzen pixka bat mendiari buruz idazten: elkarrizketak, espedizioen kronikak, eskaladako berriak… Hasieran ematen du mundu txikia izan behar duela, baina gero konturatzen zara oso-oso zabala dela, eta uste duzuna baino gehiagorako ematen duela. Euskaldunon Egunkaria-ren azkeneko hiruzpalau urteetan zortzi orrialde egiten genituen astero; ez bakarrik mendiari buruz, baizik eta naturari buruz, bidaiei buruz edota abentura kirolei buruz. Astero-astero sortzen ziren albisteak; biltzen genuen mendiari buruz idazteko adina material.
Euskaldunon Egunkaria-ren itxierak bertan harrapatu zintuen lanean. Nola gogoratzen duzu garai hura?
Gogorra izan zen, oso gogorra. Goizean, Andoainen, Martin Ugalde parkean elkartu ginen lankideak, eta artean handik joateko zeuden guardia zibil batzuk. Sekulako kolpea izan zen. Jakin genuen, ordea, ondo erreakzionatzen. Atarian bertan batzordeetan antolatu ginen; batzuk, Tolosako Araba etorbidera etorri ginen, Egunero egingo zen lekura, hurrengo eguneko egunkaria idaztera. Itxi zuten Egunkaria, baina ez gintuzten isildu, eta uste dut erakutsi genuela zer kemen eta zer indar zegoen. Gizarteak ere jakin zuen erantzuten; guk lanean jarraitu genuen Egunero ateratzen, eta, handik lau hilabetera, BERRIA sortu genuen; geneukan indar horrek jarraitu egin zuen.
BERRIAn jarraitu zenuen beste hainbat urtez, ezta?
Bai, eta etapa horretan jaio ziren seme-alabak. Zaharrena 2004an jaio zen, 2005ean bigarrena, eta etxeko antolaketagatik errazagoa zen lana nik utzi eta seme-alaben ardura handiagoa hartzea. BERRIA utzi eta itzulpengintzan hasi nintzen, etxetik lanean. Gaur egun ere horrela jarraitzen dut. Lotsagabe samar hasi nintzen; izan ere, itzulpengintzan ez nuen sekula jardun. Hizkuntza lanabes izan dugu betidanik kazetariok, baina, nahiz eta zerikusia izan, ez da ofizio bera, ezta gutxiagorik ere. Poliki-poliki hasi nintzen ofizioa barneratzen, eta, urteen joanean, zerbait ikasi dudan sentsazioa dut.
Zein motatako lanak itzultzen dituzu?
Denetik. Egokitzen dena. Hasiera hartan, Natura bizia izeneko bilduma bat atera zuen Sua argitaletxeak, eta hura eman zidaten lehen lana. Mendiari lotutako argitalpen bat zen, atalka banatua: itsasoa, mendia, arroilak… Gerora denetik egin izan dut. Lan batzuk, politak; beste batzuk, administrazioko lan lehorragoak, kafesnetan bustita irentsi beharrekoak. Baina, orokorrean, lan asko iritsi zaizkit mendiari lotutakoak. Itzulpengintzan ere, mendiak nire esparrua izaten jarraitu du, eta, adibidez, azken urte hauetan, udazkenean, Bilboko Mendi Film jaialditik filmak iristen zaizkit azpidatziak euskaratzeko.
Zein hizkuntzatan egiten duzu lan?
Gazteleratik euskarara gehienbat. Alderantzizkoak ere tokatu izan zaizkit, baina erraztasun handirik ez daukat horretarako, eta askoz erosoago sentitzen naiz gazteleratik euskarara pasatzen. Zorionez, esango nuke gero eta gehiago ari direla euskaratik gaztelerarako itzulpen lanak sortzen. Zorionez diot, sortu ere gero eta gehiago sortzen delako euskaraz, baita administrazioan ere. Ez dakidana da itzulpengintzak zer bide hartuko duen; itzultzaile automatiko edo neuronalekin aldatzen ari da gure lanbide hau ere. Azkenaldian, itzulpen lanak baino gehiago dira berrikuspen lanak.
Aspergarriagoa izan daiteke hori, itzultzea bera baino?
Bai. Uste dut itzulpenak egitean badagoela sormen prozesu bat, nahiz eta jatorrizko bati loturik lan egin behar izan. Zer hitzekin ekarri, zer egiturarekin ekarri… Hor sormen puntu bat badago. Bestea zuzenketa da batez ere, berrikusketa, makina batek egin duena ondo dagoen ikustea.
Hutsetik sortzen ere aritzen zara, ordea. Kazetaritzan lan egiten zenuen garaian hasi zinen liburuak idazten, ezta?
Espedizio txiki bat egin genuen Eskandinaviara, eta han egin nuen sortzeko lehendabiziko ariketa; kronika moduko bat izan zen, eta, horrekin, Aramaion [Araba] egiten zen bidaia kroniken sariketa bat irabazi nuen. Hura izan zen argitaratu nuen lehenengo liburua, 1999an: Hiru pauso, hiru norabide. Gero, Mendiminez liburua izan zen BERRIAko nire bidearen amaiera. Urte askoan mendiari buruz idazten jardun eta gero, zoritxarrez mendi istripuei buruz eta mendian hildako mendizaleei buruz idaztea ere egokitu zitzaidan, eta beti izaten nuen sentipen bera: zer motz geratu naizen pertsona honi buruz idazteko garaian; nahi eta ezin batean geratzen nintzen. Eta, gainera, beti gertatzen da gauza bera: egunkari bat hil egiten da biharamunean, iraungi egiten da, eta nire kronika hori ere hortxe geratzen zen, hemerotekan. Mendiminez idazteko proiektu hori Tene Mujika kazetaritza bekara aurkeztu, eta beka eskuratu egin nuen. Urtebete aritu nintzen horrekin lanean, eta pozik geratu nintzen emaitzarekin, nolabait arnasa luzeagoa eman nielako biografiei. Gerora, beste lan batzuk ere etorri dira.
Haur eta gazte literaturan ere aritu zara.
Neure buruari jarritako ariketatxoak izan dira horiek. Itzulpengintzan, tarteka, izaten dira uharteak edo lan bolada kaxkarrak, eta, askotan, horietan zer egin ere bilatu behar izaten dugu. Haurrak, artean nahiko txikiak zirenean, gauzatxo batzuk idazten hasi nintzen haientzat. Ipuin haietako bat seme zaharrenari eman nion irakurtzeko; sumatu nuen gustura irakurri zuela, eta Zarauzko Lizardi sarian aurkeztu nuen; horri esker argitaratu ahal izan nuen Sugar liburua. Gerora, beste pare bat ere idatzi ditut, bestela herdoildu egiten baitira hainbat gauza. Orain ere, itzultzaile hainbeste urte pasatu eta gero, seguruenik ez nintzateke gai izango kazetaritzak eskatzen duen erritmoari jarraitzeko. Ez dut uste gai izango nintzatekeenik lehen bezala erreportaje bat egun bakarrean idazteko. Oraintxe gidoi bat idazten ari naiz, eta denbora asko behar izaten dut zerbait idazteko.
Oraindik ez zara animatu helduen literatura probatzera?
Tarteka planteatzen dut zerbait idaztea, baina, egia esan, denbora asko eskatzen dit itzulpengintzak, eta azken urte hauetan ez dut denbora askorik hartu sormenerako. Helduentzako idazteak errespetu handia ematen dit, gainera. Plaza handi samarra iruditzen zait niretzat. Egunen batean, akaso, lortzen badut gorpuzkera egokia ematea ipuinen bati edo besteari, agian emango dugu pausoa.
Azken boladan komikiak idazten ere aritu zara. Nola eman duzu salto hori?
Mendi Film jaialditik etorri zait hori ere. Jabier Baraiazarra da jaialdiaren zuzendaria, eta berak ikusita eta guri erakutsita zeuzkan Polonian nola argitaratu zituzten mendizaletasunaren historiari buruzko zenbait komiki. Pasarte oso-oso jakinei buruzko komikiak ziren, eta iruditzen zitzaion Euskal Herrian ere egin zitekeela horrelako zerbait. Hau da, gure historia beste formatu batean jasotzea. Duela lau urte proposatu zigun Cesar Llaguno marrazkilariari eta bioi ea martxan jarriko genuen lehen komikia. Lehen lan horretarako, pentsatu genuen Martin Zabaletaren 1980ko Everesteko igoerarekin hastea. Erantzun polita izan zuen komikiak, eta, handik bi urtera, Iñurrategi anaiei buruz argitaratu dugu bigarrena. Horrek ere erantzun polita izan du, eta espero dugu bilduma baten lehen bi aleak izango direla. Dagoeneko hirugarrenarekin hasi gara lanean; gidoiaren lehen zirriborroa idazten ari naiz.
Komikigintza erregistro ezberdina da guztiz. Eroso ari zara?
Ikasten ari naiz hor ere. Oso ezberdina da, bai. Esaterako, lehen komikian, Everesteko liburuaren hizkuntza kazetaritzari lotutakoa da oso, eta, beharbada, irudiari ez dio beharko lukeen adina arnasa ematen. Komikiak hori du: marrazkiak ere asko esan dezakeela. Kazetaritzaren aje asko sumatzen ditut. Gero eta erosoago ari naiz lanean, baina oraindik ere lengoaia bisuala lantzea falta zait.
Hirugarren komikia prestatzen ari zaretela esan duzu. Badu argitalpen datarik?
Orain arteko erritmoari jarraitzea da asmoa, eta bi urtean behin bat kaleratzea. Iñurrategi anaiena 2020ko abenduan atera genuen; beraz, 2022. urtearen amaieran aterako dugu hirugarren ale hau, seguruenik.
Motzean |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197359/formatu-bertikaleko-argazkiak-osorik-ikusi-daitezke-twitterren-orain.htm | Bizigiro | Formatu bertikaleko argazkiak osorik ikusi daitezke Twitterren orain | Azken hilabeteotan aldaketa asko egin ditu sare sozialak, bai argazkiak mozteko algoritmoetan, baita bestelako edukietan ere. Oraingoan, irudian klik egin gabe ere ikusi ahal izango dira argazki bertikalak. | Formatu bertikaleko argazkiak osorik ikusi daitezke Twitterren orain. Azken hilabeteotan aldaketa asko egin ditu sare sozialak, bai argazkiak mozteko algoritmoetan, baita bestelako edukietan ere. Oraingoan, irudian klik egin gabe ere ikusi ahal izango dira argazki bertikalak. | Heldu da Twitterren azken berrikuntza: erabiltzaileek egindako eskakizunen ondoren, azkenean formatu bertikalean ateratako argazkiak osorik ikusteko aukera izango da, irudiaren gainean klik egiteko beharrik gabe. Orain arte, argazki bat igotzean, aplikazioak berak moztu eta erdiratzen zuen irudia, algoritmoak erabiliz.
Izan ere, irudiek leku gehiegi hartzea izan da aplikazioaren sortzaileen kezka orain arte. Argazkiak bertikalean ikusteko aukera aktibatuz gero, scroll gehiago egin beharko lukete erabiltzaileek. Hala ere, azken urteetan sare sozialak sakelakoetan daukan erabilerak etengabe gora egin duenez, arazo hau gutxitzen joan da.
Algoritmoa eta polemikak
Twitterrek irudiak egokitzeko sortutako algoritmoa, ordea, eztabaida iturri izan da maiz. Duela hilabete batzuk, esaterako, aplikazioak erabiltzen zuen kode hori arrazista zela salatu zuten erabiltzaile batzuek. Amerikako Estatu Batuetan sortu zen eztabaida, erabiltzaile batek Barack Obama eta Mitch McConnellen argazki bat igo zuenean. Bertan, bien irudiak atzealde zuri batean ageri ziren, tarte zuri batez banandurik. Twitterren algoritmoak azal zuria daukan McConnellen argazkia eramaten zuen erdira beti. Zenbait erabiltzailek argazki ezberdinekin probak egin ondoren, ondorioztatu zuten pertsona zuri bat eta beltz bat zegoen argazkietan, zuriari ematen zitzaiola lehentasuna kasu guztietan. Algoritmoa gehienbat pertsona zurien argazkiekin entrenatu zelako gertatzen zen hori.
Eztabaida haren harira, Twitterrek bere argazkietan aldaketak egingo zituela iragarri zuen, eta martxoan iritsi ziren agindutako moldaketa horietako batzuk: irudiak osorik ikusteko aukera zabaldu zuen aplikazioak, argazkiaren gainean klik egin beharrik gabe. Hori bai, argazki bakarra igota funtzionatzen zuten egokitzapen berriek, eta beti formatu horizontala zeukaten irudiekin. Orain, ordea, formatu bertikaleko argazkiak ere osorik ikustea ahalbidetzen dute azken aldaketek.
Askotariko aldaketak
Hala ere, argazkiena ez da aldaketa bakarra. Bestelako moldaketak ere egin ditu Twitterrek azken egunotan: bidaltzekotan dauden txioetan eduki iraintzailerik edo mingarririk badago, ohartarazpen bat bidaliko die aplikazioak erabiltzaileei, mezu hori bidaltzeaz ziur ote dauden galdetzeko. Jakinarazpen soil bat da, eta ez du inolako zigorrik ekartzen. Hala ere, Twitterrek jakinarazi du erabiltzaileen %34ak mezua berrikusi zuela abisua heldu zitzaionean, eta kasu batzuetan bidalketarik ez egitea erabaki zuten zenbait erabiltzailek. Horrez gain, enpresak azaldu du mezua jaso ondoren, %11 gutxitu direla erantzun iraingarriak.
Bestelako aldaketak ere nabaritu izan dira Twitterren azken hilabeteotan. Besteak beste, Super Follow aukera ahalbidetu zuen sare sozialak duela gutxi. Berrikuntza horrekin, kontu baterako harpidetza egin ahalko dute jarraitzaileek, hilean ia bost euroren truke, eta, horren bidez, kontuaren jabeak argitaratzen dituen mezu esklusiboak ikusi. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197360/eusko-jaurlaritzak-onartu-egin-du-eaeko-auzitegi-nagusiaren-erabakia.htm | Gizartea | Eusko Jaurlaritzak onartu egin du EAEko Auzitegi Nagusiaren erabakia | Igandean libre izango da Hego Euskal Herrian mugitzea. Ostalaritzak 22:00ak arte irekita egon ahalko du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta Jaurlaritzak indargabetu egin ditu joko aretoei eta barneko kirol jarduerei zegozkien debekuak ere. Neurriak igandean jarriko dituzte indarrean. | Eusko Jaurlaritzak onartu egin du EAEko Auzitegi Nagusiaren erabakia. Igandean libre izango da Hego Euskal Herrian mugitzea. Ostalaritzak 22:00ak arte irekita egon ahalko du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta Jaurlaritzak indargabetu egin ditu joko aretoei eta barneko kirol jarduerei zegozkien debekuak ere. Neurriak igandean jarriko dituzte indarrean. | Eusko Jaurlaritzak ez dio helegiterik aurkeztuko gaur goizean EAEko Auzitegi Nagusiak hartu duen erabakiari, eta onartu egin du horrek ebatzi duena. Ondorioz, larunbat gauean Espainiako Gobernuaren alarma egoera amaitzen denean, ez da mugikortasun mugarik izango, ez eta etxeratze agindurik eta bilkurak lau pertsonetara mugatzeko bestelako agindurik ere.
Hortaz gain, ostalaritzak 22:00ak arte zabaltzeko aukera izango du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan; hau da, orain arte baino bi ordu geroago. Iñigo Urkullu lehendakariak gaur esan duenez, joan-etorrien gaineko debekuak indargabetuta ez du zentzurik ostalaritzari, joko aretoei eta barnean egiten diren kirol jarduerei eragiten zien debekuak mantentzea.
Informazio gehiago: Zer aldatuko da igandetik aurrera?
Ostalaritzaz gain, gainontzeko kultura edo merkataritza jarduerek ere 22:00etako muga izango dute, baita joko aretoek ere.
Aurrerantzean, tabernetako eta jatetxeetako edukierak gehienez ere %50ekoa izango da barnekaldean, baina debekatuta jarraituko du barran edo zutik kontsumitzeak. Mahaiek gehienez ere lau lagunekoak izaten jarraituko dute.
Bilkurei dagokienez, bertan behera geratu da gehienez lau lagun elkar zitezkeela ezartzen zuen debekua. Bi kasutan soilik mantenduko da: ostalaritzan eta kirolean.
Kirol instalazioen aforoa ere %50ekoa izango da, %35ekoa aldageletan, eta gehienez sei lagunek bildu ahalko dute.
Neurriak malgutzeak, ordea, ez du esan nahi dena libre izango denik. Kirol ekitaldiek ikuslerik gabe izaten jarraituko dute, eta, besteak beste, itxita jarraituko dute elkarte gastronomikoek, gazte lokalek edota gaueko aisialdiarekin lotutako lekuek.
Dena den, lehendakariak esan du frogatuta geratu dela orain arteko neurriak eraginkorrak izan direla, eta herritarrei eskatu die haien borondatez gauez kalean ez ibiltzeko eta lau lagun baino gehiago ez elkartzeko.
Datorre hiru asteak, gakoak
Urkulluren arabera, datozen hiru asteak «gakoak» izango dira. Epe horretan positiboen intzidentzia tasak behera egitea espero du, eta txertaketa erritmoak, berriz, gora. Gogorarazi du egoera epidemiologikoak «kezkagarria» izaten jarraitzen duela, eta ez dela «lasaitzeko unea»: «Azken txanpan gaude, eta horregatik da azken esfortzu bat egiteko une egokia».
Txertaketei dagokienez, aipatu du Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako biztanleriaren %15 immunizatuta dagoela jada, eta espero dutela uda aurretik 50 urtetik gorako guztiek gutxienez dosi bat jasota izatea.
Lehendakariak argi utzi du Jaurlaritzaren nahia lehen indarrean zeuden neurri murriztaileekin jarraitzea zela: «Alarma egoera mantendu behar zela esaten jarraitzen dut; beste alternatibaren bat ere bazegoen, baina EAEko Auzitegi Nagusiaren erabakiak ez digu beste irtenbiderik utzi». Aipatu du bereziki kezkatzen duela etxe eta gune itxien barnean gerta daitekeenak.
Nafarroa ere, mugikortasun mugarik gabe
Nafarroako Gobernuak asteazkenean iragarri zuen maiatzaren 9tik aurrera leundu egingo dituela pandemiari kontra egiteko neurriak eta horien artean bere mugak zabalduko ditu igandean. Modu horretan, Hego Euskal Herriko lau herrialdeen artean mugitzea libre izango da igandetik aurrera.
Hegoaldetik Ipar Euskal Herrira joan ahal izateko, berriz, ezinbestekoa da PCR negatiboa izatea. Kontrako noranzkoan, Iparraldetik Hego Euskal Herrira joateko, funtsezko arrazoiengatik baizik ezin da muga zeharkatu, eta horietan ere beharrezkoa da PCRa, mugatik 30 kilometroko tartean bizi ez diren herritarrentzat salbu.
Ipar Euskal Herria, arintze fasean
Ipar Euskal Herria arintze fasean da astelehenetik. Frantziako Gobernuak hamar kilometroko tartean ibiltzeko debekua kendu du aste honetan, eta, ondorioz, eskualde bereko departamenduetan ibiltzeko eskubidea dute herritarrek. Maiatzaren 19an, saltegiak eta terrazak irekitzen hasiko dira; ekainaren 9an, ostatu eta jatetxeen barrualdeak irekiko dituzte, eta, ekainaren bukaerarako, etxeratze agindua osoki kentzea da asmoa.
Etxeratzeko agindua indarrean dago oraindik: 19:00etan erretiratu behar da. Bigarren hezkuntzako ikasleak aste honetan hasi dira aurrez aurrekoan. |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197361/jaurlaritzak-helegitea-aurkeztuko-dio-eaeko-auzitegi-nagusiaren-erabakiari.htm | Gizartea | Jaurlaritzak helegitea aurkeztuko dio EAEko Auzitegi Nagusiaren erabakiari | Goizean epaileek ebatzi dute Jaurlaritzak ez duela eskumenik herritarren joan-etorriak mugatzeko behin alarma egoeraren legea indargabetu eta gero. Etxeratze agindua ezartzeko modurik ez duela ere zehaztu du, eta bilkurak lau lagunetara mugatzeko debekua ere atzera bota du. | Jaurlaritzak helegitea aurkeztuko dio EAEko Auzitegi Nagusiaren erabakiari. Goizean epaileek ebatzi dute Jaurlaritzak ez duela eskumenik herritarren joan-etorriak mugatzeko behin alarma egoeraren legea indargabetu eta gero. Etxeratze agindua ezartzeko modurik ez duela ere zehaztu du, eta bilkurak lau lagunetara mugatzeko debekua ere atzera bota du. | Eusko Jaurlaritzak helegite bat aurkeztuko dio gaur goizean EAEko Auzitegi Nagusiak hartu duen erabakiari, eta, ondorioz, ikusteko dago zer gertatuko den Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan igandetik aurrera. Larunbat gauean amaituko da Espainiako Gobernuaren alarma egoera, baina Eusko Jaurlaritzak mugikortasun mugekin, etxeratze aginduarekin eta bilkurak lau pertsonetara mugatzeko aginduarekin jarraitu nahi du, beste neurri batzuekin batera.
EAEko Auzitegi Nagusiaren erabakiaren ostean bildu da Labi gaur, eta ondoren eman du bere jarreraren berri Jaurlaritzak. Lehenago aurreratu bazuen ere errespetatu egingo zuela auzitegiaren erabakia, gaur arratsaldean helegitea aurkeztuko duela esan du. Iñigo Urkullu lehendakariak atzo esan zuenez, alarma egoeraren bukaerak sortuko lukeen lege hutsunea bete nahi du Jaurlaritzak dekretuarekin, neurri «arrazoizkoak» eta «arrazoituak» jasoz.
Jaurlaritzak, auzitegiari asteartean igorri zion dekretuaren zirriborroan, proposatzen zuen orain arteko murrizketa berekin jarraitzea, alarma egoera bukatu ondoren ere, eta intzidentzia tasaren arabera itxiera perimetralak ezartzeko aukera jasotzen zuen, besteak beste. Auzitegi Nagusiak, baina, jakinarazi du gobernuak soilik ostatuen eta denden ordutegi eta edukiera murrizketak arautu ditzakeela igandetik aurrera.
Nafarroa ere, mugikortasun mugarik gabe
Nafarroako Gobernuak asteazkenean iragarri zuen maiatzaren 9tik aurrera leundu egingo dituela pandemiari kontra egiteko neurriak eta horien artean bere mugak zabalduko ditu igandean. Ikusteko dago, ordea, igandetik aurrera Hego Euskal Herriko lau herrialdeen artean mugitzea libre izango den.
Nafarroatik Ipar Euskal Herriko herrialdeetara joan ahal izateko, igandetik ezinbestekoa izango da PCR negatiboa izatea. Kontrako noranzkoan, Iparraldetik Nafarroa Garaira joateko, funtsezko arrazoiengatik baizik ezingo da muga zeharkatu, eta horietan ere beharrezkoa da PCRa, mugatik 30 kilometroko tartean bizi ez diren herritarrentzat salbu.
Ipar Euskal Herria, arintze fasean
Ipar Euskal Herria arintze fasean da astelehenetik. Frantziako Gobernuak hamar kilometroko tartean ibiltzeko debekua kendu du aste honetan, eta, ondorioz, eskualde bereko departamenduetan ibiltzeko eskubidea dute herritarrek. Maiatzaren 19an, saltegiak eta terrazak irekitzen hasiko dira; ekainaren 9an, ostatu eta jatetxeen barrualdeak irekiko dituzte, eta, ekainaren bukaerarako, etxeratze agindua osoki kentzea da asmoa.
Etxeratzeko agindua indarrean dago oraindik: 19:00etan erretiratu behar da. Bigarren hezkuntzako ikasleak aste honetan hasi dira aurrez aurrekoan. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197362/harrespila-ikuskizuna-oteiza-museoan-eskainiko-dute-asteburuan.htm | Kultura | 'Harrespila' ikuskizuna Oteiza museoan eskainiko dute asteburuan | L'Alakran taldearen performance bat da. Oteizaren teorietatik abiatuta, cromlech bat osatuko dute parte hartzaileekin batera. Hamabi saiotan egingo dute, eta izena emateko aukera zabalik dago. | 'Harrespila' ikuskizuna Oteiza museoan eskainiko dute asteburuan. L'Alakran taldearen performance bat da. Oteizaren teorietatik abiatuta, cromlech bat osatuko dute parte hartzaileekin batera. Hamabi saiotan egingo dute, eta izena emateko aukera zabalik dago. | «Oso zirkulu intimoa, oso txikia, bi eta bost metro arteko diametroa duen eta barruan ezer ez duen harri multzo bat». Hitz horiekin definitzen zuen Jorge Oteizak harrespilaren irudia. Hala irakurrita zerbait sinplea dirudi, baina Oteizak lanketa sakonak egin zituen nozio edo kontzeptu horren gainean. L’Alakran antzerki konpainiako Oscar Gomez Mata eta Esperanza Lopez artistek inspirazio iturri gisa baliatu dute Oteizak Quousque tandem...! eta Gogo-jardunak tunelean: nortasun galdua bilatzen eta aurkitzen liburuetan cromlechari buruz egin zituen interpretazioak, Harrespila (Psikodrama 4) ikuskizun performatiboa sortzeko.
«Lantegi psikodramatiko» gisa landu dute, eta ikus-entzuleen parte hartze aktiboa du oinarri. Gomez eta Lopez Uharteko Arte Garaikidearen Zentroan (Nafarroa) lanean aritu dira astelehenetik, hautatutako sei performerrekin batera, eta bihar eta etzi Altzuzako Oteiza museoan (Nafarroa) eskainiko eta partekatuko dute, hainbat saiotan. Proiektua bi arte zentroek elkarlanean garatu duten Ondarea eta sorkuntza garaikidea. Imajinario berriak Jorge Oteizaren inguruan (Hazitegia 3) programaren barruan antolatu dute.
Psikodrama izeneko seriearen barruan sortu dute obra. Gomezek abiatu zuen proiektu hori, duela urte batzuk, eta hainbat serie sortu ditu, performance erakoak guztiak; bakoitzari forma jakin bat eman dio, hura sortzeko tokia abiapuntutzat hartuta. Lehena galeria batean egin zuen, bigarrena ospitale psikiatriko batean, hirugarrena antzoki batean, eta, azkenik, laugarrena —hain zuzen ere, Harrespila, orain Altzuzara eraman dutena—, Lopezekin batera diseinatu zuen, 2013an Bilboko Alhondigatik abiatuta, eta ondoren beste toki batzuetan garatu zuten. Baina Oteizaren teorietatik abiatu zirenez, haren leku «naturala» Altzuzako museoa dela ulertu zuten; hortaz, han eskaintzeak «esanahi handia» du haientzat, Lopezek adierazi duenez: «Santutegira joatea bezalakoa da».
«Proiektuaren oinarria zera da, parte hartzaile bakoitzari arazo edo gai bat proposatuko diogu, eta ekintzen bitartez konpontzen joango da; alegia, parte hartzaileak irtenbidea aurkituko du», azaldu du Gomezek. Harrespila «lehen hutsune estetiko» gisa ulertuta eta ideia horretan oinarrituta, lasto zirkulu bat hustuko dute, Erdi Aroan lastoa «gutiziaren sinboloa» zelako, Gomezek zehaztu duen moduan: «Jeronimo Boschen Belar gurdia koadroaz ari gara, konkretuki. Koadro horretan mundu guztia tiraka ageri da, eta gutizia irudikatzen du, gure gizartearen ezaugarrietako bat». Performancearen ekintza sinbolikoaren bidez, beraz, gutizia modu kolektiboan «hustu» nahi dute.
Museoaren beheko pisuko bi geletan egingo dute obra, aldi baterako erakusketetarako aretoetan. Horietako batean, parte hartzaileak mahaitan eseriko dira, eta performerrak haiengana gerturatuko dira. Zuzendariek diseinatu duten «protokolo» batean oinarrituz, performerrek eduki jakin batzuk proposatuko dizkiete parte hartzaileei, «arazo» gisa planteatuta. «Eduki pertsonalak edo kolektiboak izan daitezke: kezkatzen gaituzten kontuak; izan daitezke lurraldeari lotutakoak, gizateria osoaren ingurukoak…», zehaztu du Lopezek.
Era berean, han harriak egongo dira, eta parte hartzaile bakoitzari bat emango diote. Ordu erdiz, proposatutako auzien inguruan solasean arituko dira, lanketa egin bitartean harria «edukiz betetzen». Honela laburbildu du Gomezek: «Zu hara heltzean norbaitekin topatuko zara, eta hark berea den arazo bati buruz hitz egingo dizu; arazoa biena bihurtuko da, eta elkarrekin soluzio bat bilatzen saiatuko zarete, harriaren bitartez; harriak anonimoak dira, baina zuk horietako bat zeure bihurtuko duzu; zeure edukiz, pentsamenduz, bizipenez beteko duzu, eta cromlechera eramango duzu».
Beraz, obraren nukleoa da, nola bi pertsona ezezagun izan daitezkeen gai gatazka bat elkarrekin konpontzeko. «Azken finean, gizakiok partekatzeko, hitz egiteko, eta era naturalean soluzioak topatzeko dugun gaitasunean konfiantza izatean datza».
Erritual kutsuko amaiera
Atal hori amaitzean, beste aretoan sartzen hasiko dira, banan-banan, eta landutako harriekin harrespila osatuko dute, era kolektiboan. Atal horrek «erritual» kutsua du, Gomezen hitzetan: «Aretoan sartzean, zeuk erabakiko duzu non eta nola jarri zeure bihurtutako harria». Espazioaren eszenografia oso soila izango da: harriak egongo dira, lastoarekin betetako zoruaren gainean, eta hondoan musika hari fin bat jarriko dute; besterik ez. «Eta pentsa, hara iritsiko zara ordu erdiren ondoren, gauza askotan pentsatu ondoren, eta espazio horretan bakarrik egongo zara, arnasten, hausnartzen…», nabarmendu du Lopezek.
Performancea osatzeko sei kide izan dituzte aldamenean: Elena Albert, Patricia Etxegarai, Peio Lekunberri, Raul Marcos, Roberto Romero eta Ghislaine Verano. Deialdi ireki bat egin zuten, eta ia hogei eskaera jaso zituzten. Aukeraketa eginda, elkarrekin lanean aritu dira bost egunez zuzendariak eta artistak, eta emaitza jendearekin partekatuko dute orain.
Hamabi txanda antolatu dituzte, eta bakoitzean zortzi pertsonak hartuko dute parte. Izena emateko aukera zabalik dago oraindik, recepcion@museooteiza.org helbide elektronikora idatzita edota 948332074 telefonora dei eginda. Igande eguerdian burutuko dute prozesua, eta asteburuan osatzen aritutako harrespila, emaitza, han utziko dute, museoaren beheko solairuan, ekainaren 6ra arte. Informazioarekin osatuko dute, asteburuan bertaratzeko aukerarik ez dutenek uler dezaten zein izan den obraren funtsa. «Ekintzaren amaiera ikusiko dute, baina ulertuko dute horren aurretik beste zerbait gertatu dela».
Egitasmoaren bidea ez da hor bukatuko, gainera: Aitziber Urtasun museoaren jarduera pedagogikoen arduradunak beste talde batzuekin partekatuko du L’Alakraneko kideek diseinatutako prozesua, performancea aktibatzen jarraitzeko. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197363/aroztegiko-proiektua-bertan-behera-uzteko-manifestaziora-deitu-dute-hilaren-15erako.htm | Gizartea | Aroztegiko proiektua bertan behera uzteko manifestaziora deitu dute hilaren 15erako | Elizondoko plazatik aterako da manifestazioa, Landa eremua defendatu! Aroztegia gelditu lelopean. | Aroztegiko proiektua bertan behera uzteko manifestaziora deitu dute hilaren 15erako. Elizondoko plazatik aterako da manifestazioa, Landa eremua defendatu! Aroztegia gelditu lelopean. | Aroztegiko proiektuaren kontrako Aroztak plataformak manifestaziora deitu du Elizondon (Baztan, Nafarroa), Aroztegiko lanak gelditzeko eskatzeko. Heldu den larunbatean izanen da manifestazioa, hilaren 15ean, eta 17:30ean aterako da Elizondoko plazatik, Landa eremua defendatu! Aroztegia gelditu lelopean.
Agerraldia egin du gaur Aroztak herri mugimenduak, eta, salatu duenez, behin eta berriz saiatu dira herritarrak proiektua bertan behera uzten. Proiektuak Lekarozen eta inguruan eragin kaltegarria izango duela nabarmendu dute: «Belaunaldiz belaunaldi eta mendez mende bizirik iraun duen hizkuntza, kultura eta bizimodua desagerrarazi nahi dute hondeamakinak, motozerrak eta indar okupatzaileak erabiliz».
Proiektu horren kontra altxatuko direla aldarrikatu dute herritarrek, eta herritarrei deia luzatu diete manifestazioan parte har dezaten: «Gure lurra, bizimodua eta hizkuntzaren kontrako eraso zuzena den heinean, gatazka honek berebiziko garrantzia du, gure bailaratik gaindi, euskaldun guztion kontrako erasoa baita, ez lekaroztar edo baztandarren kontrakoa bakarrik».
Luxuzko 228 etxebizitza, 126 logelako hotel bat, spa gune bat eta bederatzi zuloko golf zelai bat eraiki nahi dituzte Lekarozko herrian. Apirilaren 8an hasi ziren lanetan, Palacio de Aroztegia SM enpresak aginduta. Oraingoz, ordea, herritarrek lanak gelditzea lortu dute. Kanpaldia egin zuten lanak egitekoak dituzten lurretan, eta hamaika egun egin zituzten bertan, enpresako makinak hortik atera arte.
Legez kanpoko adjudikazioa
Herri ekimenaz harago, Baztango udalak ere salaketa aurkeztua du enpresaren kontra. LAB sindikatuak ere enpresa salatu zuen Nafarroako Kontratu Publikoen Administrazio Auzitegian. 2019ko uztailean, Aroztegiko obren emakidaren plegua baliogabetu zuen, eta adjudikazio prozedurarekin jarraitzea ezinezkoa zela adierazi zuen auzitegiak. Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren Administrazioarekiko Auzietako Salak lehengo auzitegi horren akordioa berretsi zuen 2020ko ekainean. Sindikatuaren hitzetan, onartezina da baldintza agiria baliogabetua duten eta esleipena gelditua duten obrak hastea, eta manifestazioan parte hartzeko deia egin du.
Manifestazioaz gaindi, Iruñeko Aroztak mugimenduko kideek bizikleta martxa bat eginen dute maiatzaren 14an, Iruñetik bertatik abiatuta. Ortziralean, Iruñetik Leitzara arteko ibilbidea eginen dute, eta larunbatean, Leitzatik abiatu, eta Elizondoko martxarekin bat eginen dute. |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197364/zer-aldatu-da-igandetik-aurrera.htm | Gizartea | Zer aldatu da igandetik aurrera? | Euskal Herria banatzen duten hiru eremu administratiboetan bide orri propioak ezarri dituzte, neurri murriztaileen arintzea kudeatzeko. | Zer aldatu da igandetik aurrera?. Euskal Herria banatzen duten hiru eremu administratiboetan bide orri propioak ezarri dituzte, neurri murriztaileen arintzea kudeatzeko. | Igande honetan, Espainiako Gobernuak bertan behera utzi du alarma egoera. Frantziako Gobernuak astelehenean abiatu zuen arintze fasea. Hau da gaur egun egoera Euskal Herrian.
JOAN-ETORRIAK
Hegoaldean, libre.
EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzitakoaren arabera, Eusko Jaurlaritzak ezin du itxiera perimetralik ezarri, ez udalerrietan, ez herrialdeetan, ezta autonomia erkidegoan ere. Nafarroako Gobernuak ere esana du herrialdeko perimetroa altxatuko duela igandetik aurrera. Hortaz, Hego Euskal Herrian zehar ibiltzea libre izanen da, urritik lehen aldiz.
Iparralde eta Hegoalde artean.
Hego Euskal Herritik Lapurdira, Nafarroa Beherera edo Zuberoara joan ahal izateko ezinbestekoa da PCR negatiboa. Kontrako noranzkoan, Iparraldetik Hegoaldera joateko, funtsezko arrazoiengatik baizik ezin da muga zeharkatu, eta horietan ere beharrezkoa da PCRa, mugatik 30 kilometroko tartean bizi ez direnentzat salbu.
Departamendu barruan soilik.
Frantziako Gobernuak hamar kilometroko tartean ibiltzeko debekua kendu du, eta, ondorioz, eskualde bereko departamenduetan ibiltzeko eskubidea dute Ipar Euskal Herriko herritarrek.
BILERAK
Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa.
Lau lagun baino gehiagoko bilerak debekatu nahi zituen Eusko Jaurlaritzak, intzidentzia tasa 200 kasutik gorakoa zenerako, baina Auzitegi Nagusiak ez du legezko ikusten hori mugatzea.
Nafarroa.
Orain arte, bizikide ez zirenak ezin ziren etxe barruan elkartu. Igandetik aurrera, ordea, neurri hori malgutu du Nafarroako Gobernuak: bi bizikidetza unitateko kideak elkartu ahalko dira, sei lagun edo gutxiago badira.
ETXERATZE AGINDUA
Jaurlaritzarena, bertan behera.
Eusko Jaurlaritzak 22:00 eta 06:00 arteko etxeratze agindua ezarria zuen, baina Auzitegi Nagusiak baliogabetu egin du.
Nafarroan, oraingoz, aurrera.
Nafarroako Gobernuak ez du etxeratze agindua bertan behera utzi, eta alarma egoeraren osteko bide orrian ere sartua dago. Hala ere, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren esku egonen da hori baimendu ala ez. Ebazpena ez da asteartea baino lehen iritsiko, eta, ordura arte, indarrean izanen da.
Iparraldean, ekainera arte.
Etxeratze agindua indarrean da Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan: 19:00etan hasita. Ekain bukaerarako kendu nahi dute.
OSTALARITZA
Ostatuak, 22:00ak arte zabalik.
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ostalaritzak aukera izanen du 22:00ak arte zabaltzeko; orain arte baino bi ordu gehiagoz.
Txibiteren bide orria.
Nafarroako Gobernuak malgutu egin ditu ostalaritzari ezarritako murrizketak, baina neurrien arintze hori «mailakatua» izanen dela ohartarazi du. Hala, ostatuen barnealdea itxita egonen da datozen asteetan, orain arte bezala, baina terrazen ordutegia zabalduko dute, 22:00ak arte. Maiatzaren 17an, berriz, baimendu eginen da barnealdeko mahaietan kontsumitzea, 12:00ak arte –barran ez–, eta aukera emanen diete ostalariei bazkariak eta afariak emateko, bezeroek «ardura adierazpen bat» eta «fitxa tekniko bat» bete beharko dituzte, COVID-19 kasuren bat atzemango balitz kutsatze kateak garaiz eteteko.
Iparraldean, maiatzaren 19tik.
Hilaren 19an, saltokiak eta terrazak irekitzen hasiko dira Ipar Euskal Herrian, eta ekainaren 9an barrualdeak ere irekiko dituzte. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197365/klarionaren-puntuak.htm | Kirola | Klarionaren puntuak | Realak Elx garaitu du, eta bosgarren postuari lotu da. Etxekoak bat gehiagorekin aritu dira 10. minutuaz geroztik, baina kosta egin zaie markagailuan aurreratzea: Aritzek eta Oiartzabalek egin dituzte golak. | Klarionaren puntuak. Realak Elx garaitu du, eta bosgarren postuari lotu da. Etxekoak bat gehiagorekin aritu dira 10. minutuaz geroztik, baina kosta egin zaie markagailuan aurreratzea: Aritzek eta Oiartzabalek egin dituzte golak. | Realak irabazi egin du. Europa ligara sailkatzeko sasoi amaierara artean hiru garaipen behar dituztela esan zuen atzo Imanol Alguacilek, eta horretan bat egin dute jokalariek. Elxi irabazi, eta bosgarren postuan segitzeko hiru puntu bildu dituzte. Poz landua izan da; partidan zehar egindako aldaketek ekarri dute gozamena. Arbelekoa zelaian islatuta, klarionaren puntuak izan dira. Partida egoki hasi du Realak. Imanolek bere trazuko eskema marraztu du hamaikakoan. Zelai erdi indartsua zelairatu du. Ander Gebarak lagun egin die atzelariei, erdikoekin lotura lanak egiteko, eta Jon Guridi eta Silva —partidako berritasunak— jarri ditu makina gelan, jokoa sortzen. Aldiz, 4-4-2 klasikoaren alde egin du Fran Escrivak. Realak aurki egin du erasora, eta bost minutuan hiru aukera izanda, itxura polita hartu du partidak. Zer esanik ez hamargarren minutuan epaileak Raul Guti kaleratu ondotik. Elxeko futbolariak sarrera gogorra egin dio Andoni Gorosabeli, eta Cordero Vega epaileak, VARean ikuskatu ondotik, txartel gorria atera dio. Realari aldeko jarri zaio egoera.
Lehengo nagusitasuna areagotu egin du Realak. Baloi jabetzak agerian utzi du hori: 20. minutuan, %67koa zuen Realak. Dena den, joko pausatuaren alde egin dute Imanolenek. Baloia berreskuratu orduko, erdiko multzoaren artean tori-norika aritu dira jokalariak, zirrikitu bat nork aurkituko. Silvaren joko ikuskera gailendu da. Lerro arteko paseak ematen maisua da kanariarra, eta une oro saiatu da horretan. Tantaka batzuetan soilik lortu du, ordea, aurrelariekin lotura eraginkorra egitea.
Hala iragan dira hasierako 25 minutuak. Elx burumakur aritu da; jokalari bat gutxiagorekin jokatu beharrak, eta ordurako pilatuak zituen txartel hori kopuruak baldatu ditu hasieran. Realak gola egin du 27. minutuan, eta bazirudien zailena egina zuela. Baina epaileak Silvaren jokoz kanpokoa adierazi du. Markagailuak hutsean segi du, eta lanean segitzera behartu txuri-urdinak.
Realaren poz zapuztuak mesede egin dio Elxi. Hortik aurrera, lortu du harresi bat ezartzea. Atsedenaldira bitartean atzean sartu da Escrivaren taldea, eta erauntsiei erantzun estoikoa eman die. Realak %75eko jabetza zuen ordurako, baina jokoak gasa galdu du. Hutsean heldu dira atsedenaldira.
Imanolek zenbait aldaketa egin ditu bigarren zatian. Izenak izenen truke, eta hasierako marrazkia aldatuz. Gebara eta Guridi kendu, eta Ander Barrenetxea eta Martin Zubimendi sartu ditu. Erasoan sakondu nahi izan du teknikari oriotarrak, luzamendutan aritu gabe. Markagailuaren diktaduran gatibu izan da Reala. Elxek jaurtiketari ez du egin lehen 60 minutuetan, haien area txikian aritu dira etxekoak, baina etekinik lortu gabe. Eta hala, ordura arteko moldetik atera den arte. Aldaketen ostean hegalei garrantzia eman, eta handik sortutako jokaldi baten osteko kornerretik heldu da Realaren lehen gola. Aritz Elustondok nagusitasunez egin du errematea, buruz, baloia sarera jaurtitzeko. Hogei minuturen faltan ailegatu da garaipenaren gola, eta. luzapenean, berrespenarena. Jon Bautista sartu berriaren jokaldian, Mikel Oiartzabali heldu zaio baloia. Sekulako gola egin du, garaipena lotu eta bosgarren postuan indartzeko. |
2021-5-7 | https://www.berria.eus/albisteak/197366/eskoziako-lehen-emaitzek-kolokan-jarri-dute-gehiengoa-lortzeko-snpren-helburua.htm | Mundua | Eskoziako lehen emaitzek kolokan jarri dute gehiengoa lortzeko SNPren helburua | Sturgeonen alderdiak 39 eserleku bildu ditu oraingoz, baina barruti giltzarri bateko aulkia lortu ez izanak zalantzak sortu ditu. Galesen, Plaid Cymruk eserleku bat galdu du, behin-behineko emaitzen arabera. | Eskoziako lehen emaitzek kolokan jarri dute gehiengoa lortzeko SNPren helburua. Sturgeonen alderdiak 39 eserleku bildu ditu oraingoz, baina barruti giltzarri bateko aulkia lortu ez izanak zalantzak sortu ditu. Galesen, Plaid Cymruk eserleku bat galdu du, behin-behineko emaitzen arabera. | SNP Eskoziako Alderdi Nazionala laugarren aldiz jarraian izango da boto kopuru eta ordezkaritza handiena lortuko duen indar politikoa Eskoziako Parlamenturako hauteskundeetan, baina garaipen horrek zapore mikatza izan lezake, gehiengo osoa lortzeko helburua kolokan geratu baitzaio zenbaketaren lehen partea amaitu ostean. Oraingoz, SNPk 39 eserleku lortu ditu, baina hego-mendebaldean dagoen Dumbarton barrutian Eskoziako Alderdi Laborista gainditu ez izanak zalantza handiak sortu ditu xede horri begira.
Koronabirusaren pandemiaren ondorioz, ostegunean egindako bozen emaitzak gaur goizean hasi dira zenbatzen, atzo gauean beharrean, baina soilik jokoan dauden barrutietako 48. Eskoziako Parlamentuak 129 diputatu ditu, eta, oraingoz, SNPk banaturiko aulkien gehiengoa lortu du, besteak beste, Eskoziako Alderdi Kontserbadoreari bi eserleku kenduta, eta Alderdi Laboristari, beste bat; hala, toryek hiru ordezkari lortu dituzte, eta laboristek, bakarra. Haien aurretik dago, behin-behinean, Eskoziako Liberal Demokratak alderdia, lau aulki jaso baititu.
SNP 65 diputatura —edo gehiagora— iristean dago egunotako gakoetako bat, hori izan baitzen David Cameron 2011n Erresuma Batuko gobernuburu zenak eman zuen arrazoi nagusia lehen independentzia erreferendumari baiezkoa emateko; unionismoa, beraz, zenbaki horri begira egongo da, uste baitu Boris Johnson Erresuma Batuko egungo gobernuburuari arnasa emango diola Eskoziako alderdi independentista nagusia gehiengo osora ez iristeak. Biharkoa izango da, hortaz, hitzorduko egun erabakigarria, emaitza guztiak ematekotan baitira.
Eskoziako bozketarako sisteman, herritarrek bi boto ematen dituzte; bata, barrutietako hautagaiak izendatzeko —73 eserleku dira, eta boto gehien biltzen duenak lortzen du aulkia—, eta bestea, eskualdeetako diputatuak aukeratzeko —56 postuak alderdien zerrenden artean banatzen dituzte, proportzionalki—.
73 diputatuetako 48 gaur izendatu dituzte, eta, beraz, gainontzekoak bihar jakinarazi beharko lituzkete, argitzeko SNP gehiengo osora iritsiko al den. Orain arteko emaitzak kontuan harturik, Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroaren indar politikoak baditu 65eko kopurura iristeko aukerak, baina oso urriak dira; horietako bat da Aberdeenshire Mendebaldean Eskoziako Alderdi Kontserbadoreari aurrea hartzea, eta bestea, eskualdeetako ordezkaritzan 2016an baino aulki bat gehiago eskuratzea.
Azken hori litzateke zailena, aurtengo inkesta askok beherakadak aurreikusi baitizkiote alderdien zerrenda bidezko lehian; SNPk Eskozia hegoaldean ere gal lezake babesa, eta horrek behin betiko blokeatuko lioke gehiengo osorako aukera. Sturgeonek, badaezpada, gaur gauean Sky News telebista kateari emandako elkarrizketan ez du iritzirik eman auziaz, adierazi baitu 65 eserlekura iristeko bidea «oso luzea» izan daitekeela.
Ikusteko dago, gainera, alderdi unionisten oinarriek erabilitako boto taktikoak zer eragin izango duen, batez ere eskualdeetako babesetan, indar horiek han lortzen baitute ordezkaritzarik handiena, Eskoziako Alderdi Berdeak bezala, eta SNPren kontrara.
Alex Salmond, ezkor
Alex Salmond Eskoziako lehen ministro ohiaren Alba Alderdia ere lehiatu da parlamenturako hauteskundeetan, diputatugaiak soilik eskualdeetan aurkeztuta. Salmondek ordezkaritza lortzea du helburu, baina gaur hedabideen aurrean egindako adierazpenetan ezkor agertu da: «Orain arte ikusitako emaitzak kontuan hartuta, ez dut uste hori gertatuko denik».
Alba Alderdirik gabe ere, independentistak gehiengo izango dira, ezustekorik ezean, inoizko ordezkaritza handiena lortuta. Halere, atzoko joerak bere horretan jarraitzen badu, SNP ez da gehiengo osora iritsiko eta, hortaz, Johnsonek lasaitua hartuko du, bigarren independentzia erreferenduma egiteko eskariari ezezkoa emateko oinarri handiagoa izango baitu.
Baina, egiazki, SNPrentzat eta ekologistentzat hori ez da oztopo izango, Eskoziako Gobernuak bigarren galdeketa egiteko lege proiektuaren zirriborroa aurkeztu baitzuen iragan legealdiaren amaieran; printzipioz, 2023a amaitu aurretik egingo lukete, betiere pandemia amaitu eta gero.
Eskoziaz gain, Galesen ere parlamenturako hauteskundek egin dituzte, eta behin-behineko emaitzen arabera, Plaid Cymru alderdi independentistak zazpi eserleku irabazi eta bat galdu du, 60 diputatutik 39 banatu ostean.
Joerak bere horretan jarraitzen badu, Plaid Cymruk huts egingo luke independentismoaren gorakada ordezkaritzan islatzeko helburuan; izan ere, Galesko Alderdi Laboristaren boto emaileen erdiak interesa agertu du Erresuma Batutik ateratzeko aukeran, baina laboristak espero baino emaitza hobeak izaten ari dira, 26 aulkiri eustea lortu baitute.
Oraingoz, Galesko Alderdi Kontserbadoreak izan du gorakada bakarra, hiru eserleku gehiago lortuta hamarrera iritsita. |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197399/katuarrain-hilak-topatu-dituzte-pasaian.htm | Gizartea | Katuarrain hilak topatu dituzte Pasaian | Txikiegiak dira saltzeko, eta, beraz, bota egin dituztela salatu du Eguzki talde ekologistak. Donostiako urpeko igerilari taldekoek topatu dituzte. | Katuarrain hilak topatu dituzte Pasaian. Txikiegiak dira saltzeko, eta, beraz, bota egin dituztela salatu du Eguzki talde ekologistak. Donostiako urpeko igerilari taldekoek topatu dituzte. | Pasaiako badiako sarbidean topatu dituzte, ehunen bat katuarrain (Scyliorhinus canicula), urpean, hilda. Eguzkik salatu duenez, arrantzaontziren batek bota ditu, tamainagatik ezin direlako saldu. "Onartezina" dela salatu du talde ekologistak.
Donostiako urpeko igerilari taldekoek bidali dizkiete argazkiak Eguzkikoei. Haiek berri eman dutenez, ostegunean ikusi zituzten aurrenak, eta atzo, oraindik ere jasotzen ari ziren. Gehiagotan ere agertu izan dira hildako arrainak portu inguruetan. |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197400/aske-utzi-dituzte-ernairen-protestetan-atxilotutako-gazteak.htm | Politika | Aske utzi dituzte Ernairen protestetan atxilotutako gazteak | Elkarretaratzeak egingo dituzte gaur Bilbon eta Gasteizen, atxiloketak salatzeko. | Aske utzi dituzte Ernairen protestetan atxilotutako gazteak. Elkarretaratzeak egingo dituzte gaur Bilbon eta Gasteizen, atxiloketak salatzeko. | Goizaldean utzi dituzte aske atzo arratsaldean Bilbon eta Gasteizen atxilotutako zortzi lagunak. Mobilizazio eguna zuen Ernaik, eta, goizeko manifestazioetan istilurik izan ez zen arren, ez zen gauza bera gertatu arratsaldean. Bilboko manifestazioa Sabin Etxea eta EAEko Auzitegi Nagusia dauden lekura iritsi zenean lehertu zen egoera. Ernaik dio ertzainak oldartu egin zitzaizkiela. Jaurlaritzaren Segurtasun sailak, aitzitik, alderantzizkoa esan du: gazteek egin zutela beren kontra. Gasteizen gazte bat atxilo hartzeko ere antzeko arrazoia eman du Ertzaintzak: identifikatzeko eskatu ziotenean, gaztea haien kontra oldartu zela.
Oldartzeen ondorioz, atxilotuetako bat Basurtuko ospitalera eraman behar izan zuten, sorbalda dislokatuta.
Gertatutakoa salatzeko, elkarretaratzeak egingo dituzte gaur, Ernaik deituta. Atzoko mobilizazio egunaren leloari eutsi diote: Larrialdi egoeran gaude, eta esaldi bat gehitu: "Eta zipaioen biolentziak areagotzen du". Atxiloketak izan ziren bi hiruburuetan egingo dituzte protestak: Bilbon, 19:30ean, Moyua Plazan, eta Gasteizen, 20:00etan, Andre Maria Zuriaren plazan. |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197401/mixel-berhokoirigoin-hil-da.htm | Gizartea | Mixel Berhokoirigoin hil da | Gaixotasun larri baten ondorioz zendu da. Euskal Herriko Laborantza Ganberaren sustatzaile eta lehendakari izan zen, eta azken urteetan Bakegile ezagunetako bat. → Berria jakin eta berahala zabaldu dira atsekabe mezuak → Berhokorigoinen ibilbidea, argazkitan. → Haren hitzetan, BERRIAn egindako elkarrizketen bilduma. | Mixel Berhokoirigoin hil da. Gaixotasun larri baten ondorioz zendu da. Euskal Herriko Laborantza Ganberaren sustatzaile eta lehendakari izan zen, eta azken urteetan Bakegile ezagunetako bat. → Berria jakin eta berahala zabaldu dira atsekabe mezuak → Berhokorigoinen ibilbidea, argazkitan. → Haren hitzetan, BERRIAn egindako elkarrizketen bilduma. | 69 urterekin, gaur hil da Mixel Berhokoirigoin ekintzailea (Gamarte, Nafarroa Beherea, 1952). Gamartekoa zen sortzez; laborarien semea izanik, laborarien munduan egin zituen militantziako urte gehienak. Gaixo zegoen.
ETAren armagabetze prozesuan jarrera aktiboa izan zuen, eta preso ere sartu zuten horregatik. 2016ko abenduaren 16an Luhusoko polizia operazioan atxilotu zutenetariko bat zen Berhokoirigoin. Harekin batera eraman zituzten preso Jean Noel Etxeberri Txetx, Beatrice Molle-Haran, Stephane Etxegarai eta Mixel Bergouignan. Egun batzuetara aske utzi zutenean, urratutako bidearekin panorama «aldatu» zela iragarri zuen. Eta halaxe izan zen, ekarri baitzuen urte batzuetara ETA armagabetzea, gizarte zibilaren eskutik.
Bi urte geroago, gogora ekarri zituzten egun horiek. 2018ko abuztuan kendu zizkien epaileak behin-behineko neurriak. Behin armagabetzea lortuta, euskal presoen afera konpodu nahian ari ziren bakegileak, buru belarri, eta haien artean zen Berhokoirigoin ere.
Nolanahi ere, ezaguna zen aurretik ere, hainbat urrats eginak baitzituen naziogintzan. Euskal Herriko Laborantza Ganberaren sustatzaileetako bat izan zen, eta hango lehendakari ere bai, hamar urtez. 2005etik 2015era.
Ipar Euskal Herrian laborari sindikatu bakarra zen garaian (FDSEA), Berhokoirigoin sindikatu horretan engaiatu zen, baina beste ikuspuntu batzuk defendatuz. FDSEA utzi eta ELB sindikatu berriaren sortzean parte hartu zuen, 1982an. Euskal Gazteria katolikoetan aritu zen, eta, ELBko eledunik ezagunena izateaz gain, Confederation Paysanneko idazkari nagusia ere izan zen, baita Via Campesinako partaide ere.
ELBrekin, Ipar Euskal Herriko laborantza sindikalaren paisaia erabat aldatzen hasi zen. Berhokoirigoinek FDSEAn sartu zenean defendatzen zituen printzipio beren alde jarraitu zuen ELBn, hala nola laborari txikien egoera hobetzearen alde, ekoizteko eskubideen banaketa zuzen baten alde, laborantza intentsiboaren aurka eta abar. Eta ELBren aldarrikapen garrantzitsuetariko bat izan da Euskal Herriko Laborantza Ganberaren sortzea. «Ez da izanen egiturarik laborantzarentzat, ez bada Iparralde guziarendako», esan zion BERRIAri 2015eko elkarrizketa batean.
Orduan ere eman zizkion buruhausteak Parisek; Laborantza Ganbera sortu zenetik, Frantzia jazarri egin zitzaion, eta Berhoirigoin auzipetu, jarraian izan ziren Pirinio Atlantikoetako prefeten salaketak zirela medio. 2008ko irailean, Baionako prokuradoreak auzipetzea erabaki zuen. 2009ko martxoan, lehen aldiz errugabetzat jo zuten, eta 2010eko otsailean, beste epaiketa batean, behin betiko errugabetzat. Ipar Euskal Herriko Laborantza Ganbera sortuz departamenduko egitura hautsi eta Frantziako erakundeak ordezkatu nahi izatea leporatu zion prokuradoreak. Epaileek ez zuten aintzat hartu estatuaren salaketa. |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197402/etxegarai-gizon-justu-baten-heriotza.htm | Politika | Etxegarai: «Gizon justu baten heriotza» | Besteak beste, Sarek nabarmendu du bere lana giltzarri izan zela «Euskal Herria bake bidean kokatzeko». | Etxegarai: «Gizon justu baten heriotza». Besteak beste, Sarek nabarmendu du bere lana giltzarri izan zela «Euskal Herria bake bidean kokatzeko». | Ibilbide oparoa eginik zendu da Mixel Berhokoirigoin, eta sareetan dolumin eta atsekabe mezuak ugaritu dira heriotzaren berri izan ondoren.
«Gau huntan Mixel Berhokoirigoin joan zaigu, hain maite duen Euskal Herriko mendi tontorretatik omenaldi ederrena egin diezaiogun txalo eta irrintzinekin. Bakea eta elkarbizitza lortzeko bidean segituko dugu! Milesker eta ez adorik Mixel. Agur eta ohore», adierazi dute bakegileek.
Jean Rene Etxegarai Baionako auzapez eta Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariak nabarmendu du «gizon justuaren heriotza» dela Berhokoirigoinena: «Michel Berhokoirigoinek utzi gaitu, zuhurki, bizitzea maitatzen zuen bezala . Bere lana izugarria da. Nekazaritza munduak baina baita Euskal Herriak ere hainbeste zor diote! Gogoratzeko adibide bat. Maitasuna eta sustengua Mikeleri eta Jenofa eta Iñaki».
«Mixel Berhokoirigoin bakegilea zendu da. Gure doluminak eta besarkada sendoena senide, lagun eta kideei. Euskal Herria bake bidean kokatzeko giltzarri izan zen Mixelen lana. Gure miresmen eta esker on guztia zuretzat lagun! Ezinbesteko pertsona eta militantea», idatzi du Sare plataformak.
Ildo beretik jo du Foro Sozial Iraunkorrak: «Mixel Berhokoirigoin hil da, bakearen artisaua, ETAren desarme zibilaren protagonistetako bat eta Euskal Herriko bakea eraikitzeko prozesua aurrera egiteko lanean ari garen guztion bidaide. Besarkada handi bat familia eta ingurukoei. Eskerrik asko, Mixel. Adiorik ez!».
Bakegintzan Berhokoirigoinekin batera aritutakoa da Anaiz Funosas Bake Bideko burua, eta samina agertu du berriaren aurrean:
Akitania Berriko presidente Alain Rousset triste agertu da heriotzarekin: «Euskal Herriaren arima handi bat desagertu da. Konbikzioak zituen gizona zen, zintzoa, irudikorra. Eta guztiek errespetatua».
Vincent Bru diputatuak nabarmendu du «pertsona maitagarri baten oroimena» gordeko duela: «Adorez defendatzen zituen bidezkoak iruditzen zitzaizkion kausak. Gogoetatsu eta jakintsu, beste ezerk baino gehiago errespetatzen zuen ikuspuntuen ezberdintasuna. Euskal Herriak gizon handi bat galdu du».
Nikolas Blain Uztaritzeko auzapezorde eta Batera plataformako kideak ere dolumina adierazi die senideei: «Engaiamendu eredugarria hainbat eta hainbat arlotan. Zure gogoetak, sintesiak, ekarpenak balio ikaragarrikoak izan dira. Inspirazio iturri aberatsa zure bidea partekatu dugun guziontzat».
Anita Lopepe EH Baiko bozeramaileak ere samina azaldu du: «Agur eta ohore Mixel. Milesker herri honi eta bereziki Euskal Herri barnekaldeari ekarri dakoxun guziarendako. Milesker militante gisa eman daukuxun eredu eta inspirazioarendako». EH Baik berak ere zabaldu du dolumin mezua: «Gaur gure herriak galtzen du militante handi bat, galtzen dugu lagun handi bat. Laborantza iraunkorra, Batera edo bake prozesuan, Mixelek ekarpen handia egin du Euskal Herriarentzat».
«Bakegintzan eta eraldaketa sozial eta ekonomikoan egindako ezinbesteko ekarpenagatik erreferente izango da beti. Gure doluminik beroenak Mixel Berhokoirigoinen senide eta gertukoei», adierazi du EH Bilduk.
Berhokoirigoinen borroka anitzak gogora ekarri ditu, berriz, Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiak: «Laboraria, sindikalista, abertzalea, bakegilea... Herrigile nekaezina. Nekez laburbil liteke, are gutxiago eskertu, herri honen alde egin duen guztia. Doluminik bihotzekoenak senide, lagun eta burkideei». Eusko Alkartasunak nabarmendu du «militante handi bat» galdu duela Euskal Herriak.
ELAren arabera, Mixel Berhokoirigoinen heriotza «kolpe gogorra» izan da sindikatuarentzat, «baita mugimendu abertzale guztiarentzat ere. Horregatik, Nazio Batzordeak une beltz honetan besarkadarik beroena helarazi nahi die bere senide eta gertuko lagunei».
Manu Robles Arangiz fundazioko presidente Xabier Anzak, berriz, nabarmendu du «Berhokoirigoinen heriotzarekin pertsona, sindikalista eta bakegile zintzoa» galdu dela, «buruzagi abertzale handi bat. Pribilegio bat izan da ezagutzea eta bidelagun izatea. Agur eta ohore!». |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197404/beheranzko-joera-nabari-den-arren-beste-691-lagunek-positibo-eman-dute-hegoaldean.htm | Gizartea | Beheranzko joera nabari den arren, beste 691 lagunek positibo eman dute Hegoaldean | Positiboen ehunekoa %5,7ra jaitsi da, baina oraindik gainditu egiten du OMEk ezarritako muga. Osakidetzako ZIUetan 174 gaixo daude larri, duela bi aste baino hamabi gutxiago. | Beheranzko joera nabari den arren, beste 691 lagunek positibo eman dute Hegoaldean. Positiboen ehunekoa %5,7ra jaitsi da, baina oraindik gainditu egiten du OMEk ezarritako muga. Osakidetzako ZIUetan 174 gaixo daude larri, duela bi aste baino hamabi gutxiago. | COVID-19aren pandemiaren joera hoberantz egiten ari dela adierazten dute hainbat zantzuk. Halere, 691 lagunek positibo eman dute Hego Euskal Herrian egindako 12.165 probetan. Hau da, herenegun Osakidetzak eta Osasunbideak egindako proben %5,7k positibo eman dute. Positiboen ehunekoa ere gero eta txikiagoa da, baina oraindik gainditu egiten du OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurria kontrolpean edukitzeko ezarria duen muga.
Egoerari lurraldez lurralde erreparatzen hasita, birusa Gipuzkoan ari da bereziki erasaten azkenaldian; beste 238 kasu atzeman dituzte bertan. Bizkaian, berriz, beste 299 lagunek eman dute positibo. Nafarroan eta Araban egoera hobea dela ikus daiteke: beste 112 eta 43 positibo atzeman dituzte, hurrenez hurren.
Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak ospitaleetako egoera ere eguneratu dute: atzo beste 67 lagun ospitaleratu behar izan zituzten COVID-19ak erasanda, bezperan baino hamahiru gutxiago; 202 lagun, berriz, larri daude, ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan, atzo baino hiru gehiago. Halere, egoera pixkanaka-pixkanaka hobera egiten ari da, eta duela bi aste baino 21 gaixo gutxiago daude egoera horretan. Eusko Jaurlaritzak ez du adierazi orotara zenbat gaixo dauden ospitaleratuta COVID-19arengatik; bai, ordea, Nafarroako Gobernuak: 107, atzo baino hamazortzi gutxiago. |
2012-9-20 | https://www.berria.eus/albisteak/197405/mixel-berhokoirigoin-lurralde-antolaketaren-trena-huts-egiten-badugu-historiatik-at-geldituko-gara.htm | Politika | Mixel Berhokoirigoin: «Lurralde antolaketaren trena huts egiten badugu, historiatik at geldituko gara» | Irailaren 29an, Batera-k jardunaldi batzuk eginen ditu Baionan, Parisera igorri nahi duen lurralde elkargoaren xedean sakondu eta Frantziako agintariei herritar eta eragileen proposamena helarazteko asmoz. | Mixel Berhokoirigoin: «Lurralde antolaketaren trena huts egiten badugu, historiatik at geldituko gara». Irailaren 29an, Batera-k jardunaldi batzuk eginen ditu Baionan, Parisera igorri nahi duen lurralde elkargoaren xedean sakondu eta Frantziako agintariei herritar eta eragileen proposamena helarazteko asmoz. | Garapen Kontseiluak eta Hautetsien Kontseiluak lurralde elkargoaren alde ebatzi ondoren, egindako urratsa goraipatu du Batera-k, eta oraindik zehaztu gabe dauden arloen inguruko gogoeta bultzatuko du, irailaren 29an Baionan eginen dituen jardunaldien bidez. Ororen buru, Hautetsien Kontseiluak egin duen bezala, Batera-k lurralde elkargo baten proposamena igorri nahi du Frantziako Senatuak azter dezan. Hautetsien proposamenarekin batera, herritarren proposamena ere mahai gainean izanen du Frantziako Gobernuak.
Lurralde elkargoa sostengatuko du Hautetsien Kontseiluak. Alta, Batera-k dio proposamen horretan sakondu behar dela. Zein arlotan?
Lurralde elkargo horrek nolako osaketa ukanen duen zehaztu beharko da lehenik, hots, nola hautatuko diren ordezkariak eta zuzendaritza; hori baita egitura horren berezitasuna: euskal herritarrek zuzenean hautatuko dituztela beren ordezkariak. Baina horrekin ez diogu erantzun galderari; zehaztu beharko dugu nola bozkatuko den, nola hautatuko diren hautetsiak. Badira anitz elementu: Ipar Euskal Herriko lurralde elkargoa bozka eremu bat izan daiteke, edo zenbait eremutan bana daiteke, herrialdeen orekari atxikitzeko. Jende gehiena Lapurdiko kostaldean bizi da, baina horrek ezin du gorde barnealdearen berezitasuna. Horrekin batera, aztertu beharko dugu proportzionaltasuna hobesten dugun, osoki edo hein batean. Dakiguna da egun departamenduan dagoen prozedura zaharkitua dela eta ezin dugula sistema horretan segitu. Demokrazia handiagoa ekarriko duen sistema bat behar dugu.
Departamenduari eustea sistema bikoiztea litzateke orduan?
Argi da departamendua egitura zaharkitua dela eta Ipar Euskal Herriak gainditu duela eredu hori, eskumen gehiago behar dituela. Boterea nola antolatuko den zehazteko garaia da, eta horrek eskatzen du zorrotz aztertzea nolako harremanak ukanen dituzten lurralde elkargoak eta gaur indarrean dauden gainerateko erakundeek. Ezin dira eskumenak bikoiztu; herritarrek boterearen interpretazioa argitzea eskatzen dute. Batera-k beti erran du hemen sortuko den erakundeak beharko dituela bederen departamenduaren eskumenak gehi eskualdearen batzuk. Hori ere eztabaidatu behar da.
Zerga sistema ere aipatu duzue; alegia, nolako baliabideak ukanen dituen erakunde horrek.
Ezin dira zerga berriak sortu, eta orain dauden diru sarrerekin funtzionatu beharko da. Lurralde elkargoaren baliabideak ezin dira elikatu zerga berri baten bidez, baizik eta orekatuz orain departamenduaren edo eskualdearen esku daudenekin. Departamenduko eskumenak baditugu, guk beharko ditugu baliabideak. Eskualdeak ezin du egin guk eginen dugun zerbait. Beraz, berrantolaketarekin batera, eskumenen araberako zerga sistema ezarri behar da plantan. Orain den zerga sistemaren transferentzia izanen da lurralde elkargoaren baliabide. Baina hori guztia zehazteko dago: zein izanen diren diru iturriak, nolako zerga sistema ezarriko den plantan, nolako bermea ukanen duen erakunde berriak eta nolako autonomia. Lurralde elkargoa iraunkortasunean ezarri behar da plantan, eta horretarako bermeak behar dira.
Lege adituen iritzia ere eskatu duzue. Trabak ikusten dituzue?
Legeen arloan ere aztertu beharko dira zein diren aukerak eta zein trabak. Horiek landu behar dira landu, eta horretarako dira Baionako jardunaldiak. Ipar Euskal Herriarentzako instituzioaren gaia geldi zela zirudien duela ez hainbertze denbora. Azken hilabeteetan abiadura handia hartu du, eta, oraingoan, bide onean. Alde horretatik baikor gara, xedeak bere bidea egiten duelako. Baina eskatzen digu estatuak finkatu duen egutegiaren arabera aitzinatzea. Gizartearen ahotsa entzun dadin, sakondu behar dugu lurralde elkargoari buruzko gogoetan, eta proposamen zehatza egin. Parisek hautetsien proposamena ukanen du, eta, horrekin batera, euskal gizartearena. Proposamen osoa, funtzionala, logikoa eta gaurko erronkei ihardesten diena.
Onartuz gero, noiz ezarriko litzateke abian lurralde elkargoa?
Lurraldeko bozak eginen direlarik Frantzian plantan ezarria egon behar du Ipar Euskal Herriko lurralde elkargoak. Hastapenean, aipatzen zen 2015ean egingo zirela hauteskundeak, eta orain 2016rako direla diote. Urte bat izan ala bertzea, gure aldarria zehatza da. Ipar Euskal Herriak bere instituzioa behar du, eta ordurako osatu behar da. Horregatik pentsatzen dugu hau dela gogoetan sakontzeko garaia, nahi dugun erakunde hori zehazteko osotasunean, egituran, eskumenetan, zerga sisteman, demokraziaren definizioan eta hautesbidean. Prest izan behar dugu, lurralde antolaketaren trena orain pasatzen ari baita, eta tren hori huts egiten baldin badugu, berriz ere historia galtzen dugu, kanpoan geldituko gara.
Nola baloratzen dituzue orain arte egindako urratsak?
Lurralde elkargoaren bide luze horretan, urrats anitz egin dira, eta egitekoak dira oraindik. Gure esku daudenak ondu behar ditugu. Ohartu behar gara biziki garrantzitsua dela egin den urratsa, hau da, Hautetsien Kontseiluak lurralde kolektibitatearen printzipioa onartzea, eta horretan erakutsi duten adostasun zabala. Gizarte zibilaren eta hautetsien gehiengo zabalak horren alde egin du, eta behar duen garrantzia eman behar zaio urrats horri. Ideia anitz landu dira Garapen Kontseiluan, eta bertan daude gizarte eragileak, enpresak, hautetsiak eta herritarrak. Lantalde horietan zehaztu dira eskumenak, eta egiteko modukoak direla diote lege adituek. Proposamena Parisera badoa, han aztertzen duten bitartean, hemen segitu beharko dugu gogoetarekin. Ahal den neurrian, prozesu hori ere kontrolatu beharko dugu. |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197406/mixel-berhokoirigoin-onak-izan-behar-dugu-ez-bakarrik-diskurtsoetan.htm | Politika | Mixel Berhokoirigoin: «Onak izan behar dugu ez bakarrik diskurtsoetan» | Lurra eta jendea eta Euskal Herria. Mixel eta Berhokoirigoin. Laborantzaren, Euskal Herriaren egituratzearen, bakegintzaren eta herrigintzaren engaiamendua erakutsi ditu bizi guzian ELBren sortzaileetarik, Euskal Herriko Laborantza Ganberaren lehen lehendakari eta bakearen artisau izan zenak. Horra BERRIAk egin zizkion elkarrizketetan utzi zituen erantzunen sorta bat. | Mixel Berhokoirigoin: «Onak izan behar dugu ez bakarrik diskurtsoetan». Lurra eta jendea eta Euskal Herria. Mixel eta Berhokoirigoin. Laborantzaren, Euskal Herriaren egituratzearen, bakegintzaren eta herrigintzaren engaiamendua erakutsi ditu bizi guzian ELBren sortzaileetarik, Euskal Herriko Laborantza Ganberaren lehen lehendakari eta bakearen artisau izan zenak. Horra BERRIAk egin zizkion elkarrizketetan utzi zituen erantzunen sorta bat. | Maiatzaren 8 honetan zabaldu da hilberria, Mixel Berhokoirigoin zendu dela (Gamarte, Nafarroa Beherea, 1952 — 2021). Hitz batean laburtu behar balitz, engaiamendua-k definituko luke haren bizia, lurrari, jendeen eta Euskal Herriaren arazo errealei begirada pragmatiko batez ekiteko borondateak.
2015eko elkarrizketa batean, EHLG Euskal Herriko Laborantza Ganberako lehendakaritza utziko zuela iragarri ondoren, adibide batekin esplikatu zuen arazoa, nola diskurtso onberak ukaitea soilik ez den aski: «Gure lana beti izan da errealitatea. Ez dugu abiatu behar diskurtso politikoetarik eta jendea konbertitu erlijio batera. Gogoan dut adibide bat: herri bateko FNSEAko delegatu batek behi esnea egiten zuen, eta gu behi esneaz arduratzen ginen memento horretan. Egiten genuen lana bere errealitateari lotua zen. Egun batez erran zuenaz oroitzen naiz: 'Ados naiz egiten duzuenarekin, baina ez naiz inoiz etorriko ELBra; badu euskaldun tatxa'. Eta gero handik hamar urte barru ELBn zen».
Euskal Gazterian
Bizi osokoa izan du engaiamendua, gaztetarik. Euskal Gazterian hasi zen militatzen. «Hor ikusi eta ikasi nuen anitz gauza. Ez dugu hautatu, mugimendu horretan gertatu gara, eta hor kontzientzia hartu dugu bazela sistema ekonomiko bat, eta sistema horretan bazela kapitalaren indarra, bazirela zapalduak, zapaltzaileak... Laborantzari buruz ideia berriak agertu dira; ikusi dugu ez direla laborantza mota guziak berdinak, ez dela bakarrik sektore material bat produktu batzuk produzitu eta gero saltzeko, baina ere laborantza zela gauza bat oso interesgarria eta oso konplikatua, eta harreman bat lurraren, pertsonaren eta kontsumitzailearen artean... Orain normalizatuak diren gauzak orduan berriak ziren».
Eta heziketa horretatik jauzi egin zuen sindikalismora, laborantza engaiatuaren sindikalismora. «Denak lotuak ziren. Hori zen bide klasikoa, erran nezake: Euskaldun Gazterian egin lehen urratsak, eta gero inplikazio logikoa; segida sindikalismoa zen. Hor ikusi genuen laboraria definizio ofizialez nagusi bat zela, baina errealitatean langile munduari hurbilago zela; bere laneko tresnen jabe da, baina ez du berak erabakitzen. Bankuak erabakitzen du, agroindustriak erabakitzen du... Nagusia izan bagina, esnea saltzen dugularik behar genuke faktura guk egin. Orduan asko aipatzen zen klase kontzientzia hitza».
ELBn
Baina sindikatu bakarra zuten laborariek garai hartan, Frantziaren mende: FNSEA. «Frantzian ez zen aniztasunik: sindikatu bakar bat zen onartua, ofiziala. Eta Iparraldean ere laborariak identifikatzen ziren FNSEAri. Guk, nahiz teorian ez ginen ados haren analisi eta helburuekin, pentsatu dugu: 'Ez gara jendeetarik aparte antolatzen ahal. Behar dugu laborariak diren lekuan antolatu'. Baina inplikatu gara gure ikuspegiarekin; eta gero hortik sortu da dibortzioa».
ELB Euskal Laborarien Batasuna, hori izan zen «dibortzioa», 1982an —30 urte zituen orduan Berhokoirigoinek—, Ipar Euskal Herriak inolako aitortzarik ez zuen garai batean, inguruan ere ulertzeko arazoak zituen jende askorekin. Lehen sindikatua izan da Ipar Euskal Herrian. «Pauso izugarri garrantzitsua zen. Gaur egun Iparraldeak ez du koadro instituzionalik; ez da existitzen. Baina duela 30 urte, oraino arraroagoa zen. Behar izan ditugu esplikatu bi gauza: alde batetik, zergatik sindikatu horretarik ateratzen ginen. Ordurako lelo hori zabaltzen zuen FNSEAk: «Batasunak ematen du indarra». Esplikatzea guk egiten genuen urratsa ez zela zatiketa, baina bazuela beste helburu bat... Eta beste gauza zaila zena esplikatzea: zergatik Euskal Herrian. Hemen ez da botererik, ez da administraziorik, solaskiderik ez da... Parean ez da ezer, eta, beraz, ez du zentzurik guk Euskal Herrian egitea tresnak».
Iritzi nagusien kontra, errazkeriaren kontra, arrazoia «argi» zuten ELBren sortzaileek: «Gure lurraldearen kontzientzia bagenuen, eta sartu gara haste-hastetik Iparraldea eta Euskal Herria eraikitzearen ideiarekin. Eta, egiteko, harriz harri behar zaizkio eman gorputzaren zati batzuk. Erraten ziguten motibazio politikoak genituela sindikalak baino gehiago. Gainera, garai hartan testuinguru politiko orokorra, biolentzia eta errepresioa, zaila zen. Guk esplikatu dugu dena politikoa dela. Iparraldea markatzea politikoa da, eta ez markatzea ere bai».
Eta ez edozein laborantza ereduren alde. Transgenikoen aurka, elikadura burujabetzaren alde, lurraldeari, politikari, kulturari eta jendeari lotua izango zen laborantza baten alde jardun du beti. «Guretako porrota litzateke Iparraldeko laborantzaren gehiengo nagusia bihar intentsifikatua balitz. Beti izanen dira biak, baina non izanen den pisu nagusia; hori da jokoan dena. Uste dut posible dela elikadura burujabetza, ez da dudarik. Eta Hegoaldean ere gauzak ez dira kondenatuak. Mugimendua antolatzen baldin bada, baditu perspektibak. Eredu iraunkorrak sortzen ahal du laborari izateko gogoa, horrek baitu dimentsio kualitatibo bat besteak ez duena».
2002ko azaroan Euskaldunon Egunkaria-ri eman zion elkarrizketan, kritiko agertu zen Europako Batasunaren nekazaritza politikarekin: «Hogei urtez ez da laborantza politika bera izan. 1960tik 1990era, modernizazioari buruz eraman zen, teknika berrien sartzeko. Politika hark Euskal Herriko laborantza ere lagundu zuen modernizatzen eta aitzineko sistema autarkikotik ateratzen. Problema da, gero, modernizazio hori, hobeki bizitzeko medio bat izatetik, helburu bat bihurtu dela: modernizatu modernizatzeko, lana kentzea kapitalaren igaiteko. Laborantza politikaren 1990eko erreforma bihurgune bat izan zen. Europako politika emeki-emekinn globalizaziora prestatu zuten. Laborantzako prezioak apaldu zituzten eta diru laguntzak ezarri, hektarea edo abere kopuruei loturik. Ondorioak txarrak izan dira, mekanikoki interesgarriagoa baita lur gehiago eta abere gehiagoren ukaitea. Beraz, baserri bat segidarik gabe gelditzen delarik, izugarrizko konpetentzia da handitu nahi luketen auzoen eta instalatu nahi lukeen gazte baten artean Erreformatik landa, leku guztietan baserri portzentaje handi bat desagertu da. Azken hamar urteetan, aitzineko 30 urteetan baino ia bi aldiz gehiago desagertu dira».
Laborantza Ganberan
Urte askotako borroka eta eskarien ostean lortu zuten EHLG ere martxan jartzea, 2005ean, Berhokoirigoin lehendakari izendatuta —53 urte zituen garai hartan—. «Sortu gara egitura publiko batek duen transbertsaltasun hori garatzeko: ekoizpena, lurra, ekonomia, ikerketa... Sail zabal horretan sartu ditugu jada ziren piezak, ez ditugu zerbitzuak bikoiztu. Hamar urtez izan da borroka laborantza iraunkorrari emateko tresna instituzional bat. Eta hori da problema nagusia: tresna instituzionalek, orokorki, guk nahi ez dugun laborantza bultzatzen dutela. Laborantza alternatiboa beti militanteen esku da, baina guk ez genuen nahi izan zedin bakarrik militanteen afera, zeren eta militantziak ematen du indarra, baina eskatzen du asko».
Frantziako Estatuarekin borroka gogor baten hastapena izan zen, egitura instituzionalak ordezkatzea egotzi baitzieten laborariei. Pauen epaitu eta absolbitu ostean bukatu zen auzitegietako borroka luzea. Baterak euskal departamentu bat sortzeko egin zituen aldarri zabalekin kointziditu zuen garai hark, eta elkar elikatu zuten prozesu gisa ikusten zituen Berhokoirigoinek: «Auzi horiek [salaketa eta epaiketek] trabatu gaituzte asko, eta memento berean azkartu gaituzte. Eta uste dut irabazi dugula laborari munduaren eta gizartearen zati inportante bat. Ikusi dute gure borroka zuzena zela, eta behar zela. Gure abenturak aberastu edo hazi du mugimendu orokor bat Iparraldearen instituzionalizatzearen arloan. Memento berean sortu zen Batera-ren istorioa ere... denak lotuak dira. Uste dut egin dugun urratsak Batera-ri eman diola ere indar bat, Batera-k lagundu gaitu gu ere biziki, zeren eta sektorea zabaltzen baitzuen. Batera bilakatu da gero beste partaideendako erreferentzia bat. Ez dut nahi gureganatu gurea den baino gehiago, baina uste dut laborantza ganbera ekarpen bat izan dela Iparraldearen kontzientzia politiko horretan».
Batera-n
Laborantzari buruzko borrokan ez ezik, politikoan ere engaiatu zen Berhokoirigoin garai hartan, segur aski bere ikuspegian borroka guztiak bat ziren arren. Batera-ko kide izan zen urte luzez, eta euskal departamentuaren eskariari lotuta aritu zen, baina 2010eko hamarkadan, departamentua lortzeko ezintasun trabatuaren aurrean, lurralde elkargo bat sortzeko proposamena eta prozesua ere bertatik bertara ezagutu zituen. 2012ko irailean BERRIAri emandako elkarrizketan, Batera-ko bozeramaile gisa, azaldu zuen lurraldea egituratze aukera hura zela, eta baliatu behar zela: «Lurralde antolaketaren trena huts egiten badugu, historiatik at geldituko gara».
«Argi da departamendua egitura zaharkitua dela eta Ipar Euskal Herriak gainditu duela eredu hori, eskumen gehiago behar dituela», azaldu zuen orduan. «Boterea nola antolatuko den zehazteko garaia da, eta horrek eskatzen du zorrotz aztertzea nolako harremanak ukanen dituzten lurralde elkargoak eta gaur indarrean dauden gainerateko erakundeek. Ezin dira eskumenak bikoiztu; herritarrek boterearen interpretazioa argitzea eskatzen dute. Batera-k beti erran du hemen sortuko den erakundeak beharko dituela bederen departamenduaren eskumenak gehi eskualdearen batzuk. Hori ere eztabaidatu behar da». Euskal Elkargoa sortu da geroztik horrela, Ipar Euskal Herri osoaren lehen instituzioa.
Bakearen artisau
Auzia bukatu eta handik ez askora utzi zuen EHLGren lehendakaritza Berhokoirigoinek. 2015 hondarra zen, eta 63 urte zituen. Ez zuen urrun erretreta. Baina bakegintzan urrats erabakigarriak emateko engaiatu zen orduan. ETAren desegitea trabatua zen garaian, haren armategiaren zati bat desegiteko ekintza herritar batean sartu zen. Luhusoko taldean zen, Jean Noel Etxeberri Txetx, Stephane Etxegarai Etx, Beatrice Molle eta beste zenbaiten laguntzarekin. Poliziak atxilotu zituen. Baina ETAren desegitearen hasiera probokatu zuten.
Aske utzi zituzten aurki, ekinbidearen helburuak haien atxiloketa ezin zuela justifikatu ikusita. Bakearen artisau izendatu zituzten atxilotuak orduan, eta babes handia ukan zuten. Askatu eta segituan BERRIArekin izan zuen elkarrizketan, 2016ko abenduan, hala esplikatu zuen urrats hura: «Ikusi dut izen hori eman digutela: izen handia da biziki. Egia da eginbide bat ere ematen digula, eta erakusten du bake beharra zentroan ematea zela oinarrian. Baina bakea ez da atentatuak bukatzea: prozesu orokor bat da. Lehenik, armagabetzearen etapa ongi egitea eskatzen du, gizartearen eta botere publikoen inplikaziorekin. Hori ez bada egiten, besteak egitea ez da posible. Hori esplikatu dugu, eta pentsatzen dut nonbait ulertuak izan garela. Bada zenbait denbora gogoetan ari ginela, eta bereziki, foro sozialetan edo Parisko bake konferentzian parte hartu izan dugunean, horretarik ere atera da gizarte zibileko kide gisa zer egiten ahal dugun. Kide ezagunak gara, gure ibilbidea publikoa da, eta animatzen gaituzten balioak ezagunak dira. Geure buruaz harro izan gabe egin dugu, ardura bat genuela kontziente; beharbada, orain zela ardura hartzeko garaia. Bada bost urte ETAk borroka armatua utzi duela, bada aspaldi armak utzi nahi dituela errepikatzen duela; eta, parean, polizia operazioez aparte, estatuak ez du erantzuten, eta denbora pasatzen da».
Luhusoko ekintza hura zergatik eta nola antolatu zuten argi esplikatu zuen orduan: «Bai. Bagenekien abiatua genuen ekintza ez bazen erreusitzen, aukera hori bazela. Ez genuen gauza klandestino bat egin nahi, —horregatik zen filmatua—, eta, bideoa botere publikoei eta nazioarteko ikuskariei helarazteko plan bat pentsatua zen; egindakoa erakustea, eta asumitzea. Ondoko asteetan ezagutarazteko ideia genuen. Ez da gure kulturan asumitzen ahal ez ditugun gauzak egitea. Helburuak bete ditugu; ez da dudarik. Hiru izenpetzaileetarik bi barnean ginen; bestea kanpo gelditu da. Funtsean, enbaxadore lanak egin ditu, elkarrizketak emanez eta kontaktuak eginez. Ororen buru, bakoitzak gure lekutik, egin beharrekoa egin dugu. Aspaldi hasia zen prestatzen interbentzio bat; zerbait behar zela egin bake prozesuari buruz. Emeki-emeki, gutunen trukearekin armagabetzeari buruz egin behar zen operazioa armen deuseztatze bat izaten ahal zela finkatu zen. Gutun horietan ikusten da geure burua bitartekari gisa ezarri dugula; ez baziren baldintza guziak beteak, ez genuen eginen. Guretzat argi zen egoera desblokeatzen entseatu behar genuela, baina ez ginela ETAren azpitratatzaile bat. Armagabetzean inplikatzekotan, erakundeari eskatu genion gizartearen esku utz zezala armagabetzearen ardura politikoa. ETAk ez du gehiago eskurik bere armategian, gizarteak du eskua. ETAk hori onartu duenetik, bada urrats kualitatibo bat; beraz, gure esku da; guk dugu ekinaldia ukanen. Eta guk diodalarik, ez gara soilik gu hirurak, gizarte zabalaz mintzo naiz. Azken gutunean ETAk erraten duenean «gure helburua da ahal bezain fite deklaratzea ETA ez dela egitura armatu bat», hor badira perspektibak. Gure engaiamenduak posible bilakatzen badu aldaketa hori... Atzo posible ez zena, estatuek diotena ez dela posible, posible bihurtzen da».
Posible izan zen. ETAk armak entregatu zituen, eta desegin egingo zela jakinarazi zuen hurrengo urteetan. Euskal presoen eskubideen auzian engaiatu zen segidan Berhokoirigoin, bake osoa aitzinatu nahian. Presoak hurbiltzeko urratsak egin dituzte geroztik Frantziako eta Espainiako gobernuek. Funtsean, 2015ean BERRIAri eman zion elkarrizketa hartan zioen bezala, hitz hutsez harago joateko ahaleginean, emaitza konkretuak lortzeko borrokan engaiatu baitzen Mixel berhokoirigoin: «Onak izan behar dugu ez bakarrik diskurtsoetan». |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197407/euskal-preso-eta-iheslariak-etxeratzeko-eskatu-dute-euskal-herriko-650-gailurretan.htm | Politika | Euskal preso eta iheslariak etxeratzeko eskatu dute Euskal Herriko 650 gailurretan | Urruntze politika bukatzeko "lehen urratsak" ematen ari direla uste du Sarek, "oso gutxinaka bada ere". Mobilizatzen jarraitzeko deia zabaldu dute mendietan | Euskal preso eta iheslariak etxeratzeko eskatu dute Euskal Herriko 650 gailurretan. Urruntze politika bukatzeko "lehen urratsak" ematen ari direla uste du Sarek, "oso gutxinaka bada ere". Mobilizatzen jarraitzeko deia zabaldu dute mendietan | Milaka lagun mendira irten dira gaur Sarek antolatutako protestan parte hartzeko. Euskal Herri osoko 650 tontorretatik eskatu dute euskal preso eta iheslariak etxeratzeko. Gaur egun indarrean dagoen espetxe politika "bidegabea" dela salatu dute, eta "elkarbizitzarako eta bakerako bidea" hartzeko borondatea agertu.
Aipatutako bidegabekeriarekin bukatzeko "lehen urratsak" ematen hasiak direla esan dute: "Euskal presoen gerturatzea ematen hasia da; urruntze politikarekin amaitzeko oraindik ere mugimendu sendorik egin ez arren, tantaka-tantaka distantzia laburtzen hasiak gara". Berdin graduen progresioari dagokionean: "Oso gutxika bada ere, ate berriak zabaltzen hasi dira".
Sarerentzat orain arteko mugimenduak ez dira aski, baina "bide berriak zabaltzeko" baliagarriak izan daitezkeela uste dute. "Inoiz baino garrantzitsuagoa da kalean konponbidearen aldeko eta presoen etxeratze prozesua garatzeko nahia azaleratzea, gehiengoaren nahia. Bultzada hori gabe ez baita sekula etxerako bidea burutuko", esan dute mendi tontorretan.
Presoen eta iheslarien afera konpontzeko bidea ez dela erraza izanen aurreikusi dute protestaren antolatzaileek. Nolanahi ere, ez dira etsipenez mintzatu: "Badakigu bakera eta bizikidetzara daraman bidea harkaitz gogorrean ireki behar dela, pazientziaz eta irmotasunez. Baina ireki daiteke. Bai horixe". Helburua lortzeko, jendeari mobiliza dadin eskatu diote. Heldu diren hilabeteetan Izan Bidea egitasmoarekin jarraituko dute, dozenaka ekintza antolatuz. |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197408/bilkideen-88k-babestu-dute-zuzendaritzarako-proposamena.htm | Politika | Bilkideen %88k babestu dute zuzendaritzarako proposamena | Hegoaldeko lau herrialdeetako arduradunak ere bozkatu dituzte; %87tik gorako babesa jaso dute guztiek. | Bilkideen %88k babestu dute zuzendaritzarako proposamena. Hegoaldeko lau herrialdeetako arduradunak ere bozkatu dituzte; %87tik gorako babesa jaso dute guztiek. | Ostegunetik gaur eguerdira bitartean, EH Bilduren II. Kongresuko hautagaitzak bozkatu dituzte bilkideek. Hegoaldeko Zuzendaritzarako plantxa eta Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroko herrialdeko arduradun politikoak bozkatu dituzte, eta gehiengo zabal batek babestu du Mahai Politikoak proposatutako zerrenda; %88,49k eman dute baiezko botoa, eta %6,65ek ezezkoa. %4,86k bozkatu dute zuri.
Herrialdeko arduradun politikoei dagokienez ere, babesa oso zabala izan da; Ibon San Saturnino zen Arabarako hautagaia, eta %87,27 bilkidek babestu dute. %7,88k eman dute kontrako botoa. Gainerako lurraldeetan, %90etik gora dago babesa: Bizkaian, %91,29 aldeko boto jaso ditu Asier Vegak; Gipuzkoan, %95.46 Nekane Zinkunegik eta %94,51 Miren Zabaletak. Kontrol eta Kontu batzordeetarako hautagaitzek, berriz, %93ko babesa jaso dute.
Aurreko urteetan aritu den taldearekiko aldaketa gutxi proposatu ditu Mahai Politikoak zuzendaritzarako:
Koordinatzaile nagusia: Arnaldo Otegi
Zuzendari nagusia: Garikoitz Mujika
Programa zuzendaria: Pello Otxandiano
Komunikazio zuzendaria: Larraitz Ugarte
Antolakuntza zuzendaria: Sonia Jacinto
Nazioarteko harremanetarako zuzendaria: Gorka Elejabarrieta
Politika instituzionala: Ainhoa Beola
Udal politikako zuzendaria: Onintze Oleaga |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197409/erc-prest-dago-gutxiengoan-gobernatzeko.htm | Mundua | ERC prest dago gutxiengoan gobernatzeko | Aragonesek bere inbestidura errazteko botoak eskatu dizkio JxCri; adierazpen horrekin, iradoki du bi alderdi politikoen arteko negoziazioek ez dutela arrakastarik izango. | ERC prest dago gutxiengoan gobernatzeko. Aragonesek bere inbestidura errazteko botoak eskatu dizkio JxCri; adierazpen horrekin, iradoki du bi alderdi politikoen arteko negoziazioek ez dutela arrakastarik izango. | ERC Esquerra Republicanak gutxiengoan gobernatzeko aukera jarri du mahai gainean. Hiru hilabete inguru pasatu dira Kataluniako Parlamenturako hauteskundeetatik, eta, JxC Junts per Catalunyarekin abiatu zituen negoziazioek arrakastarik izan ez dutela kontuan hartuta, Pere Aragones Generalitateko jarduneko presidenteordeak erabaki du beste aukera bati atea irekitzea: «Orain arte inbestidura akordioa eragotzi duten oztopoak aldaezin dira oraindik ere. Bion arteko distantzia handiegia da», adierazi zuen atzo, agerraldi batean.
Aragonesen iragarpenaren bezperan, JxCren idazkari nagusi Jordi Sanchezek adierazi zuen bi alderdien arteko ituna iristear zegoela, baina, egun berean, ERCkoak ez ziren hain baikor agertu balizko adostasun horri begira. La Vanguardia-ri emandako elkarrizketa batean, gainera, Sanchezek adierazi zuen «nahiz izanez gero, [ERCk] bakarrik gobernatu» dezakeela; badirudi, hortaz, Aragonesek adierazpen horri erantzun diola atzoko iragarpenaren bitartez.
Independentistek gehiengo osoari eutsi zion iragan otsaileko bozetan, 135 aulkitik 74 bilduta: ERCk 33 eserleku jaso zituen; JxCk, 32; eta CUPek, bederatzi. Hala, hauteskundeak egin eta hilabete eta erdira, ERCk eta CUPek akordio bat lortu zuten, eta, harrez geroztik, JxCren baiezkoa falta da Aragonesen inbestidurarako.
Horrek arrakasta izan dezan, baina beharrezkoa izango da ECP En Comu Podemekoekin adostasun batera heltzea (zortzi diputatu ditu) haien baiezkoa edo abstentzioa lortzeko; gauza bera behar lukete Carles Puigdemonten alderdiaren partetik inbestidurako bigarren itzulian gutxienez aldeko lau boto jasotzeko. Sanchez prest legoke horretarako, betiere ERCk itun bat lortzen badu CUPekin eta ECPrekin.
Azken horiek, ordea, ez dute begi onez ikusi Aragonesen estrategia, eta datorren astean egitekoak diren bilkuretan ezkerreko gobernu bat negoziatzeko eskatuko diote PSCrekin batera (33 aulki ditu), ERCk aukera horri ezezkoa eman zion arren. Blokeo politikoak, hortaz, Aragonesen eta Sanchezen alderdien menpe jarraitzen du. |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197410/ekintzaile-garrantzitsua.htm | Iritzia | Ekintzaile garrantzitsua | Ekintzaile garrantzitsua. | Ausarta zen Mixel Berhokoirigoin, pentsatzen zuena modu zibil eta demokratikoan egiten zuena, Euskal Herria helburu. Beraz, bazekien euskal gatazkan egoera deserosoak, gogorrak eta ankerrak agertuko zitzaizkiola.
2005ean EHLG Euskal Herriko Laborantza Ganberaren proiektuarekin hasi aurretik, besteak beste ELB Euskal Herriko Laborarien Batasunean ibili zen, eta ELBk 1984an «indarkeria politikoaren» aurkako jarrera azaldu zuen idatzi batean, Berhokoirigoinek berak-eta sustatuta. Joan 1980ko hamarkadako lehen urteetako Ipar Euskal Herriko girora: Hegoaldeko iheslari pila bat, bertakoen babes politiko eta sozial esanguratsua, IK, 1984an GAL jada ekinean… Baina Berhokoirigoin ez zegoen armak erabiltzearen alde; trabatzat zeukan euskal estrategia hura, eta iritzia plazaratu zuen. Garai hartan, Iparraldean, ezker eremuko euskaltzaletasun eta abertzaletasunean ez zen oso ohikoa halako posizionamenduak jendaurrean topatzea. Dena dela, Berhokoirigoinek ere, deitoratze hutsari eutsi ordez, nahiago zuen indarkeriaren alternatibak lantzea.
EHLG sortzea eta haren buru jartzea jo daiteke Berhokoirigoinen ibilbideko mugarri nagusietako bat. Frantziak auzitara eraman zuen (2008-2010), ELHGk markotzat Ipar Euskal Herria hartu izanagatik, lurraldetasuna lantzeagatik, eta euskara plazara ateratzeagatik. Desobedientzia estatu jakobino eta indartsuari. Epaiketa; ilegalizazioaren eta espetxearen arriskua. Baina Mixelek irabazi —Jean Rene Etxegarai izan zuen abokatu—.
2015eko apirilean utzi zuen EHLGko lehendakaritza, eta ekainean Parisen izan zen, bake konferentzian. Aurreko urtean parte hartua zen Baionako II. forumean, bakearen alde, irtenbideen alde. Esaten zuen berak: ETAk 2011n jarduera armatua bukatu ondotik gatazkaren ondorioetan aurrerabiderik ikusten ez eta buruari bueltaka hasi zitzaiola, eta interpelatua sentitu zela. Hots, parte hartu beharra, gizarte zibileko kide modura. Nola hasi aitzinatzen? ETAren armagabetzearekin; hala irizten zion. Txetx Etxeberrirekin batera, isilka-misilka 2016 hasieran ekin zion mugimendu batzuk egiteari, eta, urte bereko azaroaren 2ko datarekin, harreman trukaketa baten ostean, Michel Tubianak eta hirurek eskaera inportante bat egin zioten ETAri, gutun bidez —abenduan, Luhusoko polizia operazioaren ondotik egin zuten publiko, jokaldi distiratsu batean—: «Proposatzen dizuegu zuen armategiaren suntsiketa prozesua gizarte zibilaren ardura politikoaren esku uztea, Nazioarteko Egiaztatze Batzordearen zaintzapean». Berritasuna zen ardurarena. Madril zangotrabatzen ari zen ETAren armagabetzea, eta Parisek ez zuen konpontzeko borondaterik. Ataka zailean jarri beharra zegoen Paris, Berhokoirigoinek-eta pentsatzen zutenez. 65 urte egitera zihoan Mixel; zer nezesidade berriro lokatzetan sartzeko? Baina…
Harena da hau, Luhuso liburuan (2017) esandakoa: «Urratsa elkarrekin egiteko ez da beharrezkoa ados izatea bukaeran edo helburuan. Etapa batzuk egin ahal dira elkarrekin; horrek hurbildu egiten zaitu, eta gero beste etapa batzuk egin ahal dituzu batera. Gardentasuna eta errespetua behar dira. Zu aldatu egiten zara, baina bestea ere bai, eta ez dakizu noraino helduko zaren». Transbertsaltasuna eta akordioa zituen maite, baina, halakorik ezin zenean erdietsi, ekimena hartu eta aitzina, desobedientziari helduz batzuetan, aurrerabiderako berriro akordioaren bila aritzeko.
Joan da Mixel. Militante eta ekintzaile garrantzitsua izan da Euskal Herriarentzat. | |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197411/puntu-bat-gertuago-du-helburua.htm | Kirola | Puntu bat gertuago du helburua | Alavesek berdinketa lortu du Levanteren aurka, sufrituta, Joseluk azken unean sartutako gol bati esker. Aurretik jarri da lehen zatian, baina alferrik galdu du abantaila | Puntu bat gertuago du helburua. Alavesek berdinketa lortu du Levanteren aurka, sufrituta, Joseluk azken unean sartutako gol bati esker. Aurretik jarri da lehen zatian, baina alferrik galdu du abantaila | «Gaitz erdi!» esanez bukatu du Alavesek gaur Levanteren kontra jokatu duen partida. Puntu bakarra bildu du, eta hiru behar zituen, baina esku hutsik gelditzear izan da. Horregatik, ontzat jo du berdinketa, Joseluk azken txanpan sartutako gol bati esker eskuratua. Hobe zerbait, ezer ez baino. Hori bai, estutu egin beharko du azken hiru lehietan, puntu bakarrera baitu jaitsiera.
«Ahalik eta talderik onena» zelairatuko zuela esan zuen Javier Callejak partidaren atarikoan. Bada, hamaikakotik kanpo utzi du Lucas Perez, Jota aurreratu eta Pere Pons zelai erdian sartzeko. Atzeko lerroan, berriz, ezker hegalera itzuli da Duarte, min hartuta egon eta gero.
Irabazi beharreko lehia zuen Alavesek, baina aparteko kemenik gabe ekin dio neurketari. Ez zuen gol goiztiarrik jaso nahi, eta, horretarako, bere zelaian paratu ditu lerroak. Levanteren abiadurarekin ez sufritzea zen arabarren lehentasuna. Haatik, 21. minutuan lehen gola sartzear izan da kanpoko taldea, falta batean prestatutako jokaldia eginda. Dani Gomez bakar-bakarrik agertu da bigarren zutoinean, baina haren jaurtiketak Pachecoren eskuekin egin du topo.
Geldikako jokaldiak kateatuz hazi da Alaves. Joseluk falta bat behartu, eta zirimola bihurtu dira etxekoak. Gero, bi korner atera dituzte bata bestearen atzetik, eta, lehen ordu erdia betetzearekin batera, aurrea hartu dute markagailuan, Ponsen bitartez. Rober Pierrek kale egin du Riojaren erdiraketa bat urruntzerakoan, eta erdilari kataluniarrak zartako batez bidali du baloia sareetara.
Gola jaso ondoren, kornerrak pilatzen jarraitu du Alavesek. Esnatu orduko lokartu egin da, ordea, eta, ohartzerako, partida irauli egin du Levantek. Hiru lehia zeramatzan golik sartu gabe; bada, bi sartu ditu Moralesek bost minutuko tartean: lehena, De Frutosen erdiraketa boleaz maisuki errematatuta, eta bigarrena, kontraeraso oso azkar batean. Garesti ordaindu du Arabako taldeak aurkariari korri egiten utzi izana.
Presazko erreakzioaren bila, atsedenaren ostean Lucas Perez zelairatu du Callejak. Levante bere zelaian sartzen ahalegindu dira arabarrak, baina nekez sortu dituzte aukera garbiak. Ideia gutxi zuten, eta presa eta antsietate handia. Urduritasunaren isla izan da Joseluk tokitara bidali duen jaurtiketa, atezainarekin buruz buru zela. Alta, Alavesek ez du amore eman, ezta Joseluk ere, eta 88. minutuan binakoa egin du, buruz. Cardenasek baloia atetik atera du, baina marra jada igaroa zenean. Bederatzi minutu luzatu ditu epaileak, baina gasteiztarrek ezin izan dute garaitzeko gola sartu. Konforme gelditu dira, halere. |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197412/bere-legea-ezarri-du-gannak.htm | Kirola | Bere legea ezarri du Gannak | Ineos taldeko txirrindulari italiarrak irabazi du Giroko lehen etapa, zortzi kilometroko erlojupekoa, eta maglia arrosa jantzi du. Faboritoen artean, Bardet bakarrik izan du atzetik Landa | Bere legea ezarri du Gannak. Ineos taldeko txirrindulari italiarrak irabazi du Giroko lehen etapa, zortzi kilometroko erlojupekoa, eta maglia arrosa jantzi du. Faboritoen artean, Bardet bakarrik izan du atzetik Landa | Filippo Gannak (Ineos) jantzi du lehen maglia arrosa Italiako Giroan. Bera zen estreinako etapa irabazteko hautagai nagusia, eta iragarpenak bete ditu. Erlojuaren kontrako saioetan espezialista da italiarra, eta lehiatu dituen azken erlojupekoetan fin ibili ez bada ere, erakustaldia eman du. Gaurkoarekin, bost dira Gannak Giroan irabazi dituen etapak.
Pedal kolpe indartsuarekin eta bihurguneetan arriskatuz, 8.47 behar izan du helmugara ailegatzeko Gannak. 8,6 kilometroetan, hamar segundo atera dizkio Edoardo Affini (Jumbo) bigarren sailkatuari, eta hamahiru podiuma osatu duen Tobias Fossi (Jumbo). Remi Cavagna (Deceuninck), garaipena eskuratzeko beste faborito handia, bosgarren izan izan da.
Lasterketa irabaztea helburu duten ziklisten artean Joao Almeida (Deceuninck) izan da azkarrena. Portugaldarrak bederatzi minutu eta lau segundo behar izan ditu ibilbidea osatzeko. Ez du oso aparte izan Remco Evenepoel taldekidea, bi segundo eskasetara. Flandiar gaztea iragan abuztuan eroriko larria izan eta gero, gaur itzuli da lehiaketara, eta ez du bestelako erlojupekoa egin. Osatuta dagoela erakutsi du, eta zazpigarren sailkatu da. Bederatzi hilabete bakarkako lanean ibili eta gero, ikusi egin beharko da nola erantzuten dion gorputzak hurrengo hiru asteetan.
Deceuninckeko bi gazteek haiekin batera sailkapen nagusian lehian ibiltzekoak diren gehienei hamar eta 30 segundo arteko errenta atera diete. Gehien gerturatu zaiena Aleksandr Vlasov (Astana) izan da: Almeidak baino sei segundo gehiago behar izan ditu erlojupekoa osatzeko.
Ia denbora berbera behar izan dute Simon Yatesek (BikeExchange) eta Egan Bernalek (Ineos) erlojupekoa osatzeko. Giroa irabazteko faborito nagusiak dira, eta ia denbora tarterik ez da sortu haien artean. Ingelesak segundo bat gutxiago behar izan du ziklista kolonbiarrak baino.
Giroa da Mikel Landaren (Bahrain) lasterketa, baina murgiarra ez da iaioa erlojuaren aurkako saioetan. Gaur ere lasterketako faboritoekiko denbora galdu du: 35 segundo Almeidarekiko, besteak beste. Yates eta Bernalengandik hamar segundora da sailkapenean. Denbora tarte berberara du bere taldekide Peio Bilbao. Gernikarra ondo moldatzen da bakarkako lanetan, eta hainbestean ibili da.
Euskal herritarren artean, denbora onena ezarri duena, baina, Jonathan Castroviejo (Ineos) izan da. Getxoztarra espezialista da erlojupekoetan, eta gaur ere nahiko saio polita osatu du. Amaieran, hamahirugarren denborarik onena egin du, Gannarengandik 27 segundora. |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197413/amaia-agirrek-irabazi-du-i-senora-sariketa.htm | Kultura | Amaia Agirrek irabazi du I. Señora sariketa | Lesakan egin dute finala, eta sei emakume bertsolari aritu dira guztira: Agirrez gain, Haizea Arana, Miren Artetxe, Paula Amilburu, Saioa Alkaiza eta Onintza Enbeita | Amaia Agirrek irabazi du I. Señora sariketa. Lesakan egin dute finala, eta sei emakume bertsolari aritu dira guztira: Agirrez gain, Haizea Arana, Miren Artetxe, Paula Amilburu, Saioa Alkaiza eta Onintza Enbeita | Amaia Agirre izan da garaile Señora sariketako lehen edizioan. Aramaioko (Araba) eta Mutrikuko (Gipuzkoa) kanporaketen ondoren, gaur jokatu dute bertsolaritza txapelketa feministako finala, Lesakako Arrano ostatuko terrazan (Nafarroa). Orotara, sei bertsolari lehiatu dira saioan: Haizea Arana, Miren Artetxe, Paula Amilburu, Saioa Alkaiza, Onintza Enbeita eta Amaia Agirre. Enbeita eta Agirre aritu dira buruz burukoan. Ainhoa Larretxea izan da finaleko gai jartzailea.
Emakume bertsolariek elkarrekin eta feminismotik kantatzeko sortu zuten txapelketa hainbat bertsolari eta bertsozale feministak. BERRIAri emandako elkarrizketan, Maider Arregi antolatzaileak nabarmendu zuen andrazko bertsolari helduei toki bat eskaintzeko ere sortu zutela ekimena: «[asmoa da] belaunaldi desberdinetako emakumeak bertsotan batera jartzea, adinari garrantzia emanez. Izan ere, irudipena daukagu askotan sariketak adinaren arabera antolatzen direla: gazte sariketak, esaterako. Gainera, emakume helduek zailtasunak izan ohi dituzte plazan kantatzeko. Hor zubi bat zabaldu nahi izan dugu». |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197414/bera-bera-txapeldun.htm | Kirola | Bera Bera txapeldun | Donostiako taldeak 30-20 hartu du mendean Elx, eta zazpigarren aldiz irabazi du Espainiako Liga. Hogeigarren titulua du | Bera Bera txapeldun. Donostiako taldeak 30-20 hartu du mendean Elx, eta zazpigarren aldiz irabazi du Espainiako Liga. Hogeigarren titulua du | Super Amara Bera Berak aspaldi utzi dio aurkariek egiten dutena erreparatzeari. Bere lanari besterik ez dio axola. Aspaldi barneratu zuen bere lana ondo eginez gero, saria jasoko zuela. Eta halaxe dabil aspaldian: bikain ereinez, eta uzta oparoa bilduz.
2007an, L’Elianan (Herrialde Katalanak) Espainiako Kopa irabazi, eta garaipen zerrenda betetzen hasi zenetik, makina bat titulu eskuratu ditu. Gaur, etxean, Elxi 30-20 irabazita patrikaratutako Espainiako Ligarekin, zenbaki biribila osatu du: hogeigarren titulua du. Hau da banaketa: zazpi aldiz irabazi du Liga eta Superkopa, eta sei bider Kopa. Ikusgarria da, baina are eta ikusgarriagoa da aspalditik daraman erregulartasuna. Izan ere, azken hamabost urteetatik hirutan bakarrik ez da izan txapeldun lehiaketaren batean: 2010ean, 2011n eta 2017an. Beste hamabi urteetan gutxienez titulu bat eskuratu du. Azken hamar urteetan lortu ditu gehienak: hamabost. Hots, hamarkada bat darama punta-puntan, eta horrek sekulako meritua du. Balentria da. Baina ezer ez da kasualitatea. Lan handia eta makina bat sakrifizio daude horren atzean, pistan eta pistatik kanpo.
Liga da txapelik garrantzitsuena. Bederatzi hilabete luzeetan egindako lana saritzen du. Zazpi ditu irabaziak Donostiako taldeak. Era ikusgarrian eskuratu ditu azkeneko biak. Ez du partida bakar bat ere galdu. 36 jokatu ditu, eta 32 irabazi ditu, eta lau bakarrik berdindu. Ikaragarria da datua: ia bi urte darama galdu gabe.
Iaz, koronabirusaren pandemia dela eta, ez zituzten jokatu azkeneko sei jardunaldiak, eta Espainiako Eskubaloi Federazioak Bera Bera jo zuen txapeldun. Apenas egon zen desadostasunik. Ordurako Bera Berak ondo bideratuta zuen txapela, lau punturen aldea baitzuen bigarrenarekiko, Elx. Etxean sartuta ospatu zuen taldeak titulua, banatuta, pantaila bati begira. Horrek sentipen gazi- gozoa utzi zuen.
Gozoagoa utzi du aurtengoak. Pistan ospatu ahal izan dute taldeko kide guztiek lorpena, elkarrekin; nola, eta hamaikagarren erakustaldia emanda: aukerarik ez diote eman Elxi. Hasi eta buka nagusitu dira donostiarrak. Atsedenaldian jada erabakita utzi dute partida: 17-8. Baina ospakizuna ez da betea izan. Senitartekoak izan dituzte ondoan, baina ez zaleak. Ziur topatuko dutela modua lortutakoa elkarrekin partekatzeko. |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197415/sturgeon-bigarren-independentzia-erreferenduma-herrialdearen-nahia-da.htm | Mundua | Sturgeon: «Bigarren independentzia erreferenduma herrialdearen nahia da» | SNPk eta Alderdi Berdeak eserleku kopurua handitu dute, eta independentismoak 2011ko ordezkaritza errepikatu du, bere inoizko handiena: 129tik 72. Eskoziako lehen ministroarentzat, «ez dago justifikaziorik» galdeketa blokeatzeko. | Sturgeon: «Bigarren independentzia erreferenduma herrialdearen nahia da». SNPk eta Alderdi Berdeak eserleku kopurua handitu dute, eta independentismoak 2011ko ordezkaritza errepikatu du, bere inoizko handiena: 129tik 72. Eskoziako lehen ministroarentzat, «ez dago justifikaziorik» galdeketa blokeatzeko. | Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroak mezu argia bidali dio Boris Johnson Erresuma Batuko gobernuburuari: herritarrek bigarren independentzia erreferenduma sustatzeko babesa eman diotela, eta galdeketa hori egitea «oinarrizko printzipio demokratiko bat» dela: «Herrialdearen nahia da».
Aurtengo hauteskundeak azken hamarkadako arrakastatsuenak izan dira Eskoziako mugimendu independentistarentzat, bere inoizko ordezkaritzarik handiena errepikatzea lortu baitu. SNP Eskoziako Alderdi Nazionala gehiengo osotik aulki bakarrera geratu da, eta 64 eserleku izango ditu datorren legealdian, 2016an baino bat gehiago; Eskoziako Alderdi Berdea, berriz, sei diputatutik zortzira pasatu da, eta, hortaz, independentisten gehiengoa 69tik 72ra handitu da.
Erresuma Batutik ateratzearen aldekoek 2011ko bozetan lorturiko kopuru bera da, hitzordu horretan 69 ordezkari eskuratu baitzituen SNPk, eta bi ekologistek; horiez gain, diputatu independente bat ere agertu zen herrialdetik irtetearen alde. Hortaz, aurtengoarekin konparatuta, aldaketa nabarmenenak izan dira Alderdi Berdearen gorakada eta Sturgeonen indar politikoak gehiengo osoa berreskuratu ez izana. Hori lortzea zen bozetako helburua, batez ere Londresi begira bere jarrera sendoagoa bilaka zedin.
Eskoziako lehen ministroarentzat, baina, 65eko kopuruaren atarian geratzea ez da bigarren galdeketa egiteko oztopo izango, emaitzak baloratzeko emandako agerraldian berretsi duenez: «Garaipena historikoa eta ohiz kanpokoa izan da. Ez dago justifikaziorik bigarren erreferenduma blokeatzeko. Pandemia amaitzean egingo dugu, diputatuen gehiengoak herritarrekiko harturiko konpromisoa baita».
Beste behin ere, SNPren aldeko botoa handitu egin da —%48 ingurukoa izan da—, eta Sturgeonek arrakastatsutzat jo du joera hori, are gehiago kontuan harturik parte hartzea inoizko altuena izateko bidean dela.
Eta, horiek horrela, Eskoziako lehen ministroak ohartarazi du prest dagoela Erresuma Batuko Gobernuaren kontrako borroka konstituzional eta juridikoa abiatzeko, legezkoa eta nazioarteak onartua izango den galdeketa lotesle bat ziurtatze aldera.
Edinburgok bigarren erreferenduma egiteko lege proiektuaren zirriborroa aurkeztu zuen aurreko legealdiaren amaieran —ez du argitu noiz bozkaraziko duen—, eta dena prest da, printzipioz, 2023a amaitu aurretik hautetsontzietara deitzeko, betiere koronabirusaren pandemia amaitu baldin bada. Testu hori onartzeko, independentistek 2011ko diputatu kopuru bera izango dute, lehen galdeketarako erabili zutena.
Bigarrenerako bidea, baina, desberdina izan daiteke: hauteskundeen ostean, Sturgeonek berriz eskatuko dio Johnsoni erreferenduma egiteko baimena, eta hark ezezkoa emango dio; Eskoziako Parlamentuak, hortaz, galdeketa egiteko lege proiektua onartuko du, eta, lege bilakatu aurretik —erregetzaren baimena behar du—, Londresek auzitara eramango du, Erresuma Batuko Gorenera.
Azkenaldian, independentziaren aldekoak %50-54 artean ibili dira —2014ko erreferendumean %45 izan zen—, batez ere iragan udatik Gabonetara arte, eta ez dute lortu ezezkoarekiko tartea gehiago handitzea, hogei bat inkestatan jarraian unionisten aurretik egon arren. Orain, baina, %50era itzuli da, eta horrek independentistei ez die behar adinako segurtasuna eman erasoaldi politikoari eusteko; Eskoziako lehen ministroak iradokia du %60ra iristea nahi duela ziur egoteko.
Ikusteko dago, gainera, SNPk eta ekologistek koalizio gobernu bat osatuko duten; oraingoz ez da horri buruzko elkarrizketarik izan, baina Alderdi Berdearen buruzagietako batek kanpainan adierazi zuen agintean sartzeko prest leudekela.
Salmondek ordezkaritzarik ez
Ordezkaritzarik lortu ez duena Alex Salmond Eskoziako gobernuburu ohiaren Alba Alderdia izan da. Orain arteko inkesta eta zundaketek hori iradoki dute, eta Salmondek atzo aitortu zuen aulkiak lortzeko aukera gutxi zituztela; are, zenbaketak aurrera egin ahala, agintari ohia bera ez dute aukeratu ere egin aurkeztu egin den eskualdean.
Sturgeonek, beraz, lasaitua hartu du, balizko bigarren galdeketara biderako egutegiaren kontrola izango baitu; izan ere, Alba Alderdiak presa handiagoa erakutsi du, eta parlamentuan indar horrek ordezkariak izateak edo horien menpe egoteak eragina izan zezakeen SNPren planetan.
Unionisten artean, Eskoziako Alderdi Kontserbadoreak oposizioko indar nagusi izaten jarraituko du. 31 eserleku bildu ditu (duela bost urte bezala), eta haren atzetik geratu da Eskoziako Alderdi Laborista, 22 aulkirekin (-2); Liberal Demokratak indar politikoa izan da azkena, lau aulki jasota (-1).
Alderdi horien hauteskundeotako helburua SNPren gehiengo osoa eragoztea zen, Douglas Ross kontserbadoreen buruzagiak kanpainan hainbatetan errepikatu duenez; xede hori, hortaz, betetzat jo dezakete.
Laboristak nagusi Galesen
Galesen, berriz, laboristak izan dira arrakastatsuenak, eserlekuen erdia jaso baitute, 60tik 30 (+1). Hala, Mark Drakefordek lehen ministro karguan jarraituko du, eta espero da aurreko legealdiko gobernabide akordioa errepikatuko duela Liberal Demokratak-ekin; azken horrek duela bost urteko ordezkaritzari eutsi dio, aulki bakarrekoa.
Plaid Cymruri dagokionez, huts egin du Galesen independentisten artean izandako gorakada ordezkaritzan islatzen, eta oposizioko indar nagusi izateari utzi dio. Adam Price buru duen alderdiak 60 aulkitik hamahiru bildu ditu (+1), baina toryen gorakada handiagoa izan da, eta aurrea hartu diote alderdi independentistari; kontserbadoreek hamasei diputatu izango dituzte parlamentuan (+5). |
2021-5-8 | https://www.berria.eus/albisteak/197416/puntu-banaketa-derbian.htm | Kirola | Puntu banaketa derbian | Athletic bitan aurreratu da, baina Osasuna gai izan da bietan berdintzeko. Zuri-gorriek ia agur esan diote Europarako sailkatzeko aukerari. Gorritxoek, berriz, matematikoki eutsi diote mailari | Puntu banaketa derbian. Athletic bitan aurreratu da, baina Osasuna gai izan da bietan berdintzeko. Zuri-gorriek ia agur esan diote Europarako sailkatzeko aukerari. Gorritxoek, berriz, matematikoki eutsi diote mailari | Athleticeko jokalariak, burumakur, eta Osasunakoak, pozik. Halaxe amaitu da zuri-gorriek eta gorritxoek gaur gauean San Mamesen jokatutako derbia. Sari bera izan dute bi taldeek, puntu bat, baina oso bestelakoa izan da biei utzi dien aho zaporea. Izan ere, berdinduta, Athleticek ia agur esan dio Europarako sailkatzeko aukerari. Zortzigarren postuan dago sailkapenean, baina bost puntura du zazpigarren sailkatua: Betis. Espainiako taldeak lau partida ditu jokatzeko, eta zuri-gorriek hiru. Beraz, Betisek sekulako txalalaldia eduki ezean, Athleticek ez du jokatuko Europan datorren denboraldian. Osasunak, berriz, bete du helburua: mailari eustea. Gaur ziurtatu du matematikoki beste urtebetez Espainiako Lehen Mailan jokatzea.
Athletic izan da nagusi. Bitan jarri da aurretik, baina bietan izan da gai Osasuna berdintzeko. Neurketa hasi eta minutua bete ez zenean, Morcillok sartu du lehen gola, Berenguerrek eta Villalibrek egindako jokaldia bikain amaituta. Baina gutxi iraun die poza etxekoei, hamar minutu geroago, Brasanacek banakoa lortu baitu, Athleticen defentsaren hutsa baliatuta.
Bigarren zatian, berriro jarri da aurretik etxeko taldea. Sancetek sartu du 2-1ekoa, 61. minutuan, Berenguerrek eskuinetik egindako erdiraketa buruz errematatuta. Baina Osasunak ez du etsi, eta lanean jarraitu du, berdinketa lortzeko asmoz. Eta lortu du, partida amaitzeko bost minutu falta zirela. Budimirrek sartu du binakoa. |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197457/abstentziora-jo-zuten-eta-patxi-lopez-etorri-zen.htm | Politika | «Abstentziora jo zuten, eta Patxi Lopez etorri zen» | «Abstentziora jo zuten, eta Patxi Lopez etorri zen». | Josune Ariztondo. EAJri inoiz gertatu ez zitzaiona jazo zitzaion ilegalizazioen ondorioz: Jaurlaritzako agintea galtzea. Ondarroako Udala kudeatzeko bazkide izan zen Ariztondo.
Garai «gogor» gisa gogoratzen ditu Josune Ariztondok (Ondarroa, Bizkaia, 1948) EBB Euskadi Buru Batzarrean egindakoak: «2000. urteko urtarriletik 2008ra arte egon nintzen». Alegia, legez kanporatzeen garaian, bete-betean: «Urte tarte gogorrena hor egon zen: ilegalizazioa, Lizarra-Garaziren gainbehera...». Hiru atalaiatik egokitu zitzaion gertatzen ari zena ikusi eta bizitzea: alde batetik, EBBko idazkari gisa; bertze alde batetik, Ondarroako Udala kudeatu zuen batzordeko kide modura; eta, azkenik, Bizkaiko Foru Aldundiko kultura diputatu gisa.
Gibelera begiratuta, jeltzaleak uste du EAJri garai hori bi aldiz «sufritzea» egokitu zitzaiola: «Gu haien legeztatzearen alde geunden; hori aldarrikatu, eta horregatik sufritzea, bikoizki sufritzea tokatzen zitzaigun». Azaldu du, izan ere, «planto handia» egin zuela EAJk Alderdien Legearen aurka: «Lege horren aurkako botoa eman genuen Kongresuan». Oroitu du horren «aurrekaria» Itun Antiterrorista izan zela, 2000an onartutakoa, eta haiei ere kalte egin ziela: «Horrekin deabrutu egin gintuzten, ez alderdi abertzaleak: abertzaleak, denak».
Alderdien Legearen aurka egon arren, «paradoxikoki», Ariztondok dio ez zutela Batasuneko kideengandik «errekonozimendurik» atzeman: «'Ni zure alde banago eta zu zigortzen bazaituzte, zergatik ematen didazu niri errua?'. Hori da nolabait sentitzen genuena. Ezker abertzaleak besterik nahi zuen?». 2009ko Eusko Legebiltzarreko hauteskundeetan gertaturikoa jarri du desadostasunen adibide: «Guk iradokitzen genien ezker abertzalekoei abstentzioaren alde jo beharrean esatea ez EAJri botoa emateko, baizik eta alderdi abertzaleei botoa emateko, ze bat baino gehiago baikinen. Baina hori ez genuen lortu: eurek euren indarrak neurtu nahi zituztelako abstentziora jo zuten, eta, hori zela eta, PP eta PSOE izan ziren EA eta gu baino gehiago, eta hori zela-eta etorri zen Patxi Lopez lehendakari izatera». 1979tik EAJk Jaurlaritza galtzen zuen lehen aldia zen: «Oso larriki bizi izan genituen gertaera horiek».
Udala «martxan» jartzen
Artean EBBko idazkaria zela, Ondarroako Udala kudeatzea egokitu zitzaion Ariztondori, egoera berezian: zerrenda ugari legez kanpo utzi zituzten 2007ko udal hauteskundeetan, eta tartean zen Ondarroako EAE-ANVrena. Boto baliogabea eskatu zuten, eta EAJko zerrendak baino gehiago «lortu» zituzten: PPk eserleku bat eskuratu zuen; Aralarrek, bertze bat; eta EAJk eta EAk, bertze guziak. Ariztondoren hitzetan, EAJk ezker abertzaleari proposatu zion boto baliogabeak kontuan hartuta EAJk kargu «minimoak» har zitzala, baina ezker abertzaleak ez zuen hori «onartu», eta jeltzaleek ez zuten kargurik hartu: «Uste zuten hori gerra bat izango zela». Udala kudeatzeko beharra ikusten zuen EAJk: «Haurtzaindegia behea jota, eskola publikoa desastre bat eginda... Dena zegoen hankaz gora». Bizkaiko Foru Aldundiak batzorde kudeatzaile bat izendatzea erabaki zuen, eta, ondarroarra izanda, «bere burua eskaini» zuen Ariztondok. «Gerra» bizitu zuen, halere: «Ia osokorik ere ezin izan genuen egin gure udaletxean: Ertzainetan egin behar izaten genituen, edo Bilbon». EAJko kideak oroitu du «erasoak» pairatu zituela kalean, tartean amarekin zegoela: «Barrua hartu zidan». Zailtasunak zailtasun, nabarmendu du erdietsi zutela proiektuak aitzina ateratzea. Berdintasun batzordean, adibidez: «Bizitza markatzen zitzaidan batzar bakoitzeko, baina aurrera egin genuen». «Ondo edo txarto», «funtzionatu» zutela uste du: «Engranajea martxan jartzeko gai izan ginen».
JUAN CARLOS RUIZ / FOKU
Jon Abril. Berako zinegotzi eta Aralarko koordinatzaileorde gisa, ezker abertzaleko bi «familien» arteko talkak kudeatzea egokitu zitzaion Abrili: «Injustizia gisa bizi nuen».
«Denak etsaitzat hartu gintuen Batasunak»
«Onartezinak». Halakoak ziren Espainiako Alderdien Legea eta ondorengo legez kanporatzeak orduan Aralarren zebilen Jon Abrilentzat (Bera, Nafarroa, 1975): «Etikoki, sozialki, politikoki... ez zegoen nondik heldu». 2003an sartu zen Abril Berako Udalean zinegotzi, hain justu ezker abertzaleko zerrenda legez kanporatu eta hortik hilabete batzuetara berriz egindako bozetan: «Urrian berriz ere hauteskundeetara deitu zuten,, eta orduan aurkeztu ginen». 2015era arte izan zen hautetsi Nafarroa iparraldeko udalean, eta bertze hainbat urtez Aralarko koordinatzaileorde, 2006tik 2011ra.
Uste du haren alderdiak «koherente eta zintzo» jokatu zuela legez kanporatzeen aurka. Alde batetik, «irmo» kokatu zelako Alderdien Legearen kontra: «Batasunarekin ere agerraldi publikoak egin genituen». Eta, bertzalde, erakundeetan: «Aralarrek hartu zuen erabakia eta konpromisoa nuluak ziren botoak zenbatuko zituela eta haiei zegozkion zinegotziak ez zituela hartuko, eta, orduan, udal aunitzetan Aralarrek legez esleitu zitzaizkion zenbait zinegotzi ez zituen hartu, ulertuz ez zegozkiola berari, baizik eta Batasunari». Hala ere «tentsio handiko» garaiak izan zirela oroitu du, eta «ezker abertzaleko bi familien» artean eztabaida «hagitz handia» zegoela; Batasunak haien aurka egiteraino: «Denak etsaitzat hartu gintuen Batasunak, eta hori injustizia handi baten gisan bizi izan dut. Berdintzen ninduten Alderdien Legea bultzatu zuten alderdi horiekin, eta ez zitzaidan bidezkoa iruditzen. Uler nitzakeen haien haserrea, ezinegona eta amorrua, baina ez ziren guk eragindakoak edo guk babestutakoak».
Eremu pertsonalean ere nozitu zuen, bereziki herrian: «Aunitz markatu ninduen lehenbiziko hauteskundeetan nire izena diana baten barrenean ikusteak». Harreman pertsonaletan ere eragin zuen: «Agurra ukatzea, hitza ukatzea, ilegalizazioa aprobetxatzen ari ginela...». 2011ko legeztatzearekin gauzak aldatu baziren ere, uste du beharrezkoa dela oraino «zauri» horiek «ixtea».
IñIGO URIZ / FOKU
Marine Pueyo. 2007an legeztatu zituzten zerrenda bakanetako bateko buru izan zen Pueyo, eta Iruñeko zinegotzi gisa jardun zuen. Gainerako alderdiek ez zieten bidea erraz utzi.
«Fotokopiagailua zegoen gelan utzi gintuzten»
Marine Pueyok (Faltzes, Nafarroa, 1954) ez luke «biktima» gisa agertu nahi, baina kontatzen dituen pasarteek argi adierazten dute nolakoa izan zen Iruñeko Udaleko 2007 eta 2011 arteko legealdia harentzat: «Gogorra izan zen». Tentsio «etengabea», mehatxuak etxeko postontzian, urduritasuna, haserrea, Poliziaren jarraipenak, negar egiteko gogoa, egonezina... Denak nahasten zaizkio garai hori gogoratzean.
EAE-ANV alderdiarekin aurkeztu zen orduan ezker abertzalea udal hauteskundeetara: «Tradizio historikoa zuen alderdi bat zen, legezkoa, eta uste dut botere judizialari kontraesanak sortu genizkiola». Pueyok aitortu du, halere, haien zerrenda legez kanpo utziko zutela pentsatuta aurkeztu zela zerrendaburu: «1980ko hamarkadan Faltzesko plataforma ezkertiar abertzale bateko kidea izana nintzen, 1990eko hamarkadan Herri Batasuneko zinegotzia Iruñean, Euskal Herritarrok-eko parlamentari gero, eta orduan ANVn nengoen. [Yolanda] Barcinak [alkateak] osoko bilkura guztietan gogorarazten zidan».
Iruñeko EAE-ANVren zerrenda legeztatu egin zuten, ordea: «Harrigarriki, Euskal Herrian hiriburu bakarra izan zen». Pueyoren ustez, kalkulu politikoengatik: «Zerrenda batzuk legez kanporatuak izan ziren, eta beste batzuk ez, irizpide eta lege berarekin. Horrek bulkada politikoei erantzuten zien: balorazio politikoak egin zituzten, leku bakoitzean zer behar zuten, horren araberako etekin politikoak ateratzeko».
Etengabe baztertuta
Legeztatuak izateak ez zien legealdi normalizatu bat egiteko aukerarik eman, ordea. Pueyok oroitu du, hain zuzen, gainerako alderdiek baztertu egiten zituztela, arlo guzietan: «Egiten genituen proposamenak ez zituzten sekula onartzen, eta, are, batzuetan ikusten genuen nola guk lehendik egin eta haiek atzera botatako proposamenak ondoren beste alderdi batek proposatzen zituen eta onartu egiten ziren». Zaila suertatu zitzaion hori: «Ez da batere atsegina ikustea lau urtez saiatzen ari zarela proposamenak egiten, eta bulegoetan ere alderdiekin negoziatzen saiatzen, baina ikusten duzu ate guztiak itxi egiten zaizkizula». Komunikabideetan ere ez zieten kasurik egiten: «Oharrak-eta bidaltzen genizkien, baina ez ziren inoiz prentsaurrekoetara etortzen, ez genuen tertulietan parte hartzen... Ikusezin nahi gintuzten».
Gogorrena, halere, Baltasar Garzon epaileak EAE-ANV legez kanporatu zuenean bizi izan zuten Pueyok eta harekin batera zinegotzi zebilen Mikel Gastesik: «Sententzia batean ezarri zuten talde bezala desegin egin behar gintuztela». Horrek diruztatzean eta batzordeen parte hartzean eragin zien, baina ez bakarrik: «Udal bulegotik kanporatu eta fotokopiagailua zegoen gelan utzi gintuzten. Gogoratzea ere gogorra zait». Batzar garrantzitsu bat zeukaten justu, gainera: Hiriaren Egoerari buruzko Osoko Bilkura. «Barcina mintzatu zen, eta ondoren taldeek erantzun behar genuen. Baina ez genuen ez ordenagailurik, ez boligraforik... Ezer ere ez. Asko haserretu ginen, eta bilkuratik alde egin genuen. Korridorean eseri ginen, ez baikeneukan beste lekurik! Oraindik ez gintuzten fotokopiagailuaren gelara eraman». Dolu du ezein taldek ez ziela lagundu, ezta Nafarroa Baik ere, nahiz eta karrikan batzuek elkartasuna adierazi: «Faltan izan nuen babes irmoago bat. Ezin duzu kanporatu herritarren parte garrantzitsu bat parte hartze politikotik». 1990eko hamarkadan zinegotzi izan zenean baino bazterketa handiagoa sentitu zuen, baita «frankismoan baino errepresio gogorragoa» ere: «Normalizatuta zegoen merezi genuena jasotzen genuela».
BOB EDME
Aurore Martin. Ipar Euskal Herrian Batasuna legezko izanik ere, antzera bizi zituzten errepresioa eta zailtasunak. Martinentzat, bat, nagusia: nazio mailan funtzionatu ezina.
«Hegoaldeko problema gurea zen»
Horrek ekar zitzakeen «ondorioak» irudikatu ere egin gabe hasi zen militatzen Aurore Martin (Maule, Zuberoa, 1979). «Hasten nintzen, eta kontziente ilegalizazio prozedura bat bazela, justu ber momentuan, baina nire inozentzia eta gaztetasun guztiarekin». Gaur egun oraindik pairatzen ditu «ondorio» horiek, ordea: oraindik blokeatua du kontu korrontea —2008an atxilotu zuten lehen aldiz, Laurence Le Vert epailearen aginduz, eta prozedura horretako «lege hutsune» baten ondorioz dago horrela—. Duela guti bukatu zaio Espainiako Auzitegi Nazionalak ezarritako zigorra, halaber: 04/08 makroepaiketan ezarritako espetxe zigorrarena —akordioa lortuta, ez ziren kartzelan sartu—.
Martinen izena, ordea, haren aurkako euroaginduagatik eta horren kontra sortu zen mugimendu «zabalagatik» da bereziki ezaguna: 2011n «desagertzea» erabaki zuen, eta 2012ko azaroan atxilotu eta Espainiaratu zuten azkenean. Handik hilabetera gelditu zen aske, 15.000 euro ordainduta.
Errepresioak biziki markatu du haren ibilbidea, baina legez kanporatzeak bertze arazo nagusi bat ekarri zuen, haren ustez: «Nazionalki funtzionatzea ezinezkoa bilakatu zen». Eta, preseski, horrek bultzatua zuen politikara Martin: «Batasunarekin nuen ilusioa zen nazio ikuspegia, nazio eraikuntza...». Legez kanporatzeak «praktikan» zaildu zuen hori, eta, beraz, Ipar Euskal Herrian legezkoa izan arren, ez du uste arazoa bereiz daitekeenik: «Hegoaldeko problema gurea zen».
Haren euroaginduarekiko Ipar Euskal Herriko zenbait pertsonaren ikuspegiak ere trabatzen du, alde horretatik: «Gehiengoaren baitan frantses bat nintzen». Gogoan du garai berean Segiko zortzi kidek itxialdia hasi zutela Izpuran (Nafarroa Beherea), Espainiaratu nahi zituztelako: «Nik ez nuen inondik ere nahi desberdintasunik horien eta nire artean». Pozez hartu zuen ezker abertzalearen legeztatzea orduan, baina «uzkur» segitzen du, halere: «Guretzat zailena izanen da justiziari berriz konfiantza ematea». | |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197458/euskal-herri-osoa-arintze-fasean-da.htm | Gizartea | Euskal Herri osoa arintze fasean da | Espainiako Gobernuak alarma egoera indargabetu du, eta Hegoalde osoan libre dira joan-etorriak gaurtik aurrera. Nafarroan etxeratze agindua indarrean da oraindik. Ipar Euskal Herria astelehenetik dago arintze fasean. | Euskal Herri osoa arintze fasean da. Espainiako Gobernuak alarma egoera indargabetu du, eta Hegoalde osoan libre dira joan-etorriak gaurtik aurrera. Nafarroan etxeratze agindua indarrean da oraindik. Ipar Euskal Herria astelehenetik dago arintze fasean. | Alarma egoera bertan behera geratu da igandean, eta nabaritu da hori Hego Euskal Herriko hainbat herritan. Herritar askok ospatu egin dute COVID-19ari aurre egiteko ezarritako neurri berezien arintzea, eta suziriak ere bota dituzte zenbaitek. Gaugiro epelak lagunduta, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritar ugari atera dira kalera gauean, etxeratze agindua eta bilkuren muga kendu izana ospatzeko. Nafarroan, etxeratze agindua indarrean da oraindik, eta auzitegiek erabakiko dute horrela jarraituko duen ala ez. Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan, 19:00etan etxeratu behar dute oraindik.
Birusaren transmisioaren joera beheranzkoa izan arren, egoera ez da ona. 202 gaixo larri daude Hegoaldeko ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan.
Iazko urriaz geroztik lehen aldiz, libre da Hego Euskal Herriko herrialde guztien artean mugitzea. EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzitakoaren arabera, Eusko Jaurlaritzak ezin du itxiera perimetralik ezarri, ez udalerrietan, ez herrialdeetan, ezta autonomia erkidegoan ere. Nafarroako Gobernuak ere esana du herrialdeko perimetroa zabalduko duela igandetik aurrera.
Hego Euskal Herritik Lapurdira, Nafarroa Beherera edo Zuberoara joateko, ordea, ezinbestekoa da PCR negatiboa izatea. Kontrako noranzkoan, Iparraldetik Hegoaldera joateko, funtsezko arrazoiengatik baizik ezin da muga zeharkatu, eta horietan ere beharrezkoa da PCRa, mugatik 30 kilometroko tartean bizi ez direnentzat salbu.
Eusko Jaurlaritzak lau lagun baino gehiagoko bilerak debekatu nahi zituen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, intzidentzia tasa 200 kasurik gorakoa zenean, baina Auzitegi Nagusiak ez du legezko ikusi hori mugatzea. Nafarroan, gaurtik aurrera, bizikide ez direnak elkartu ahal izango dira etxeetan, neurri hori malgutu baitu gobernuak: bi bizikidetza unitatetako kideak elkartu ahalko dira, sei lagun edo gutxiago badira.
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ostalaritzak aukera izanen du 22:00ak arte zabaltzeko; orain arte baino bi ordu geroago. Nafarroako Gobernuak malgutu egin ditu ostalaritzari ezarritako murrizketak, baina neurrien arintze hori «mailakatua» izanen dela ohartarazi du. Hala, ostatuen barnealdea itxita egonen da datozen asteetan orain arte bezala, baina terrazen ordutegia zabalduko dute, 22:00ak arte. Maiatzaren 17an, berriz, baimendu eginen da barnealdeko mahaietan kontsumitzea, 12:00ak arte barran ez, eta aukera emanen diete ostalariei bazkariak eta afariak emateko; bezeroek «ardura adierazpen bat» eta «fitxa tekniko bat» bete beharko dituzte, COVID-19 kasuren bat atzemango balitz kutsatze kateak garaiz eteteko.
Ipar Euskal Herrian, maiatzaren 19an hasiko dira irekitzen saltokiak eta terrazak, eta ekainaren 9tik aurrera barrualdeak ere irekiko dituzte. |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197459/johnsonek-goi-bilera-batera-gonbidatu-du-sturgeon-erresuma-batuaren-geroaz-aritzeko.htm | Mundua | Johnsonek goi bilera batera gonbidatu du Sturgeon, Erresuma Batuaren geroaz aritzeko | Hauteskundeen ondoren, herrialdeen arteko batasuna indartzeko asmoz gonbidatu ditu Johnsonek Eskoziako, Galesko eta Ipar Irlandako aginatariak bilera batera. | Johnsonek goi bilera batera gonbidatu du Sturgeon, Erresuma Batuaren geroaz aritzeko. Hauteskundeen ondoren, herrialdeen arteko batasuna indartzeko asmoz gonbidatu ditu Johnsonek Eskoziako, Galesko eta Ipar Irlandako aginatariak bilera batera. | Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak gutun bat bidali dio Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroari, hura «nazioen goi bilera» batera gonbidatzeko. Ordu batzuk lehenago, Sturgeonek mezu argi bat bidali dio Johnsoni, Eskozian independentismoak inoizko emaitzarik onena lortu eta gero: «Bigarren independentzia erreferenduma herrialdearen nahia da».
Sturgeoni ez ezik, Mark Drakeford Galesko lehen ministroari eta Arlene Foster eta Michelle O’Neill Ipar Irlandako lehen ministroei ere bidali die Johnsonek gonbidapena. Pandemiaren ondorenari begira jarri nahi du Johnsonek, «batasun eta kooperazio espiritua» indartzeko asmoz.
SNP Eskoziako Alderdi Nazionala gehiengo osotik aulki bakarrera geratu da, eta 64 eserleku izango ditu datorren legealdian, 2016an baino bat gehiago; Eskoziako Alderdi Berdea, berriz, sei diputatutik zortzira pasatu da, eta, hortaz, independentisten gehiengoa 69tik 72ra handitu da.
Johnsonek aitortu du herrialde horietako bakoitzak «bere ikuspuntuak eta ideiak» dituela, eta ez direla guztien inguruan ados jarriko, baina etorkizun «hobe» bat eratu nahi du haiekin batera.
Batasun mezu hori errepikatu du Michael Gove Kabinete ministroak ere Sky News-en egindako elkarrizketa batean. «Hobe lukete arreta elkartzen gaituzten gauzetan jarri, banatzen gaituztenetan jarri ordez», esan du. |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197460/herri-urrats-handiaren-faltan-30-txiki.htm | Gizartea | Herri Urrats handiaren faltan, 30 txiki | Herri Urrats handiaren faltan, 30 txiki. | Bigarren urtez jarraian, maiatzeko bigarren igandean hutsik da Senpereko (Lapurdi) lakuaren ingurua. Iaz bertan behera utzi zuten Herri Urrats Ipar Euskal Herriko ikastolen festa, eta aurten ere ez dute jai handirik egiterik izan. Halere, oraingoan, 30 Herri Urrats Ttiki antolatu dituzte. Ikastola bakoitzak bere egitaraua prestatu du, eta ehunka herritar atera dira plazara, festa elkarrekin ospatzera.
Janari, edari eta jantzi postuak jarri dituzte hainbat herritan, eta bazkariak ere antolatu dituzte zenbaitetan, baita irteera txikiak ere. Bestalde, agerraldi bat egin dute ikastoletako zenbait ordezkarik, eta han izan dira, besteak beste, Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria, Antton Kurutxarri EEPko lehendakaria eta Mathieu Berge Akitania Berria eskualdeko hautetsia.
«Elkartasunik gabe, ikastolek ez dute irauten ahal», ohartarazi du Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak. Herri Urrats handirik gabeko bi urtek «galera ekonomiko» garrantzitsua eragin dezakete, eta diru beharrean dira. Izan ere, aurten bosgarren kolegio bat irekitzeko xedea dute, ikaslez «gainezka» egiten ari den Ziburuko (Lapurdi) Piarres Larzabal kolegioa «arintzeko».
300.000 euro behar dituzte, eta Boga kanpaina abiatu dute horiek lortzeko. Hala nahi duenak aukera du bosgarren kolegioaren eraikuntza zati bat babesteko: teilak, ateak, leihoak, berogailuak, igogailua... Hogei eta 2.000 euro arteko ekarpena egiteko aukera dago Boga.herriurrats.eus webgunearen bidez. Oraingoz, diru zamaren %20 lortu dute. | |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197461/positiboen-kopurua-jaitsi-egin-da-hegoaldean-baina-tasa-6ra-igo-da-ia.htm | Gizartea | Positiboen kopurua jaitsi egin da Hegoaldean, baina tasa %6ra igo da ia | 537 kasu atzeman dituzte osasun erakundeek; bezperan baino 150 gutxiago, 3.000 proba gutxiago eginda. Oraindik 202 gaixo larri daude ZIUetan. | Positiboen kopurua jaitsi egin da Hegoaldean, baina tasa %6ra igo da ia. 537 kasu atzeman dituzte osasun erakundeek; bezperan baino 150 gutxiago, 3.000 proba gutxiago eginda. Oraindik 202 gaixo larri daude ZIUetan. | SARS-CoV-2 koronabirusaren transmisioa geldotzen ari da Hego Euskal Herrian. Ostegunaz geroztik, egunero kasu gutxiago atzeman dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak. Atzo egindako 9.041 PCR eta antigeno proben artean, 537 positibo detektatu dituzte. Tasa %5,9 da, hortaz; atzo baino apur bat handiagoa. OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5ean du ezarria izurria kontrolpean izateko gehienezko ehunekoa, eta langa horretatik jaitsi ezinda jarraitzen dute datuek.
Araban, 31 positibo atzeman dituzte; Bizkaian, 236; Gipuzkoan, 168; eta Nafarroan, berriz, 101.
Beste 50 eri ospitaleratu dituzte azken orduetan. Oraintxe, denera, 701 gaixo daude Hegoaldeko erietxeetan. Horietatik 202 larri daude ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan.
Gaurtik aurrera, arintze fasean da Euskal Herria. Hegoaldean, alarma egoera bertan behera geratu da gauerdian, eta neurri arinagoak egongo dira indarrean. Iparraldean, astelehenetik daude arintze fasean. |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197462/eh-bilduk-askotariko-ezkerra-batzeko-ahalmena-duela-esan-dute-kongresuaren-itxieran.htm | Politika | EH Bilduk «askotariko ezkerra batzeko» ahalmena duela esan dute Kongresuaren itxieran | Otegik adierazi du EH Bilduk egungo eredu «gris, agortu eta tristea» eraldatzeko asmoa duela, eta militantziaren garrantzia goretsi du. | EH Bilduk «askotariko ezkerra batzeko» ahalmena duela esan dute Kongresuaren itxieran. Otegik adierazi du EH Bilduk egungo eredu «gris, agortu eta tristea» eraldatzeko asmoa duela, eta militantziaren garrantzia goretsi du. | EH Bilduk II. Kongresuaren itxiera ekitaldia egin du gaur Barakaldoko (Bizkaia) BECen. Militanteek Mahai Politikoak proposatutako Hegoaldeko Zuzendaritzarako zerrenda babestu zuten atzo, eta zuzendaritza hori osatzen duten pertsonak aurkeztu dituzte gaur.
EH Bilduk urtarrilean abiatu zuen bigarren kongresua. 5.000 lagunek baino gehiagok hartu dute parte, eta gaur amaitu da, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiaren hitzaldi batekin. «Komunitate militante bat osatzen dugu», esan du. «Ez gara ez kasta, ez klase politikoa».
EH Bilduren hamar urteen balorazio bat egiteko, Otegik esan du zenbait «haustura» eragin dituela. «Inertziak, mitoak eta aurreiritziak» hautsi dituzte, haren ustez, eta erakutsi dute «ezkerreko askotariko sentsibilitateak batzeko espazio bat» sor daitekeela.
Nabarmendu du proiektu nazional bat dutela, eta «gobernu eta estatu bokazioa» dutela. Egungo eredua «grisa, agortua eta tristea» iruditzen zaio, eta esan du koalizio subiranistak «bizitasuna, konfiantza eta optimismoa» ematen dituela.
Bestalde, salatu du «kontserbadoreek eta erreakzionarioek» askatasuna aldarrikatzen dutela, indibidualismoari lotuta egiten dutelako hori, eta «milaka langilek bizia eman zutelako» askatasunaren alde, alderdiak, sindikatuak eta antolakuntzak sortu ahal izateko.
Gonbidatuen artean izan dira, besteak beste, LAB, ELA, CCOO, UGT, STEILAS eta Ikasle Sindikatuko ordezkariak, baita Ikastolen Elkarteko, Kontseiluko, Gure Eskuko, Udalbiltzako eta Bilgune Feministako kideak ere.
Gainera, nazioartetik hainbat agur jaso dituzte. Besteak beste, ERCko Oriol Junqueras eta Marta Rovirarena, CUPeko Albert Botranena, BNGko Ruben Celarena, Sinn Feingo Declan Kearneyrena, eta Kurdistango, Palestinako, Saharako eta Korsikako hainbat erakundetako kideena. |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197463/eibarrek-itxaropena-lortu-du-azken-unean-sartutako-gol-bati-esker.htm | Kirola | Eibarrek itxaropena lortu du, azken unean sartutako gol bati esker | Reciok egin du gola, penaltiz, 89. minutuan. Partidan ez da aukera askorik izan, bi taldeak oso zuhur aritu baitira. | Eibarrek itxaropena lortu du, azken unean sartutako gol bati esker. Reciok egin du gola, penaltiz, 89. minutuan. Partidan ez da aukera askorik izan, bi taldeak oso zuhur aritu baitira. | Nemanja Maksimovicek baloia eskuaz ukitu du 89. minutuan, eta, horri esker, Eibarrek penaltiz sartu du Getaferen aurka jokatu duen partidako gol bakarra. Garaipenak itxaropena piztu die armaginei, lehen mailan jarraitzeko aukera handiagoa baitute orain.
Eibarrek sei hilabete eman ditu Ipuruatik kanpora irabazi gabe, eta hondoa jota zegoela, bigarren garaipena lortu du jarraian. Valladolidek galduz gero, salbaziotik bi puntura egongo da soilik. Alfonso Perez zelaian, bi taldeek asko jokatu dute, huts egiteko aukerarik utzi gabe euren buruari, eta ez da aukera berezirik egon. Lehen zatiko datu honek erakusten du hori: 45. minutua bete denerako, jokoa geldirik egon da 31 minututan.
Denbora horretan, bi aukera egon dira soilik. Sergi Enrichen jaurtiketa bat atearen gainetik irten da, eta Jaime Matak gaizki bota du beste bide bat hartzeko tokia eta denbora zituenean. Gainontzean, ezer ez. Etenak, zelaitik zelairako baloikadak eta kolpeak.
Djene Dakonamek zelaia utzi behar izan du salto batean zerbikalak bihurritu eta gero. Mauro Arambarrik lurrean amaitu du Kike Garciaren ukondokada bat jasota.
Bigarren zatian, jokalarien indarra galdu izanak sor zezakeen joko gehiago, baina euri jasa batek hartu ditu 22ak atsedenetik itzuli direnean. Hala ere, pixkanaka, iritsi dira aukera batzuk. Lehenengoak, buruz. Sergi Enrichena bata eta Enes Unalena bestea. Hirugarren abisua David Timorrek eman du: bere zelaitik jaurti du baloia, eta Eibarreko atezaina ustekabean harrapatu du ia.
Mathias Oliverak izan du aukera bat, baina ez du asmatu baloiari jotzen. Ez dute asmatu, ez alde batekoek, ez bestekoek. Estatistika ere ez zuten alde: Eibar eta Getafe, aldeko 26 golekin, gol gutxien egin dutenak dira denboraldi honetan.
Jokaldia iritsi den arten. Maksimovicek, amaieran, eskuarekin eman dio baloiari area barruan. Reciok ez du hutsik egin, eta Eibarrek etsipena utzi eta itxaropena lortu du une batetik bestera. Mendilibarrek eta haren jokalariek piztuta mantendu dute lehen mailako ametsa. |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197464/erraustegiak-eragindako-kalteak-salatzen-jarraituko-dutela-esan-du-anerrekak.htm | Gizartea | Erraustegiak eragindako kalteak salatzen jarraituko dutela esan du Anerrekak | Usurbilgo eta Zubietako dozenaka herritarrek martxa bat egin dute Arkaitzerrekara, isuria izan eta urtebetera, eta kalteak kontrolatzeko eskatu dute. | Erraustegiak eragindako kalteak salatzen jarraituko dutela esan du Anerrekak. Usurbilgo eta Zubietako dozenaka herritarrek martxa bat egin dute Arkaitzerrekara, isuria izan eta urtebetera, eta kalteak kontrolatzeko eskatu dute. | Anerreka ingurumen elkarteak antolatuta, hainbat herritarrek martxa bat egin dute gaur, Usurbildik (Gipuzkoa) eta Zubietatik (Gipuzkoa) abiatuta, Arkaitzerrekara. Gaurko egunez duela urtebete, ehunka arrain hilik agertu ziren, erraustegiak egindako amoniako isuri baten ondorioz. Arkaitzerreka bizirik! Errauskailurik ez lelopean egin dute martxa.
Arkaitzerrekan bertan elkartu dira bi zutabeak, eta ekitaldi bat egin dute, adierazteko protestan jarraituko dutela, Noaua Usurbilgo atariak azaldu duenez: «Orain arte bezala, gure esku dagoen guztia egiten jarraitu behar dugu, hor goian eragiten ari den kutsadurak sortzen dituen ingurumen kalteak kontrolatzen, eta horien emaitzak publiko egiten, sekula santan martxan jarri behar ez zuten erraustegia gelditu arte».
«Aingirak hilda ikusi ez bagenitu, auskalo beste zenbat isuri egiten jarraituko zuten», esan dute. Guardia Zibilak ikerketa bat abiatu zuen, eta Ertzaintzan «ezinegona» sortu zuen horrek, hark abiatua zuelako beste bat. Anerrekak azaldu du Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak esan duela «ikertuko duela». |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197465/elezkano-iia-zabaleta-jaun-eta-jabe-izan-dira-finalean.htm | Kirola | Elezkano II.a-Zabaleta jaun eta jabe izan dira finalean | Zabaletak partida ikusgarria jokatu du, eta txapelketako pilotaririk onenaren saria eman diote. Hirugarren txapela lortu du Binakakoaren finala irabazita. Elezkanok, berriz, bigarrena. | Elezkano II.a-Zabaleta jaun eta jabe izan dira finalean. Zabaletak partida ikusgarria jokatu du, eta txapelketako pilotaririk onenaren saria eman diote. Hirugarren txapela lortu du Binakakoaren finala irabazita. Elezkanok, berriz, bigarrena. | Danel Elezkanok eta Jose Javier Zabaletak jantzi dute 2021eko Binakako txapela, Jon Ander Albisu eta Jon Ander Peñari aise irabazita, 22-7. Txapelketa osoan bezalaxe, finalean ere pilotari bat nabarmendu da ingurukoen gainetik: Zabaleta. Bikain aritu da, eta, pixkanaka-pixkanaka, bere neurrira osatu du partida.
Bi bikoteak pare samarrean hasi dira; 3-6 aurretik jarri dira Peña II.a eta Albisu. Hori izan da haien unerik onena, ordea. Gero, 11-0eko partziala egin dute Elezkano II.ak eta Zabaletak, eta erabateko nagusitasunez jokatu dute hortik aurrera.
Peña II.ak eta Albisuk, ongi jokatu duten arren, ez zuten zer eginik. Zabaletak bizi eta indar handiz jokatu du, eta erritmo hori mantentzen asmatu du, gainera. Hautsi egin du partida. Azken boladan, zale askok goratu dute Zabaletaren lana. Sasoia, indarra, joa, eskarmentua, erregulartasuna... sobran du denetarik. Finalean ere erakutsi ditu bere dohainak. Aurtengo txapelketako pilotaririk onenaren saria eman diote Zabaletari.
22-7 amaitu da partida. Bigarren txapela jantzi du Elezkanok, 2019an irabazitakoaren ondoren, eta hirugarrena, berriz, Zabaletak, 2013an eta 2018an lortutakoen ostean. Osasun neurriek irudi bitxi bat utzi dute: drone batek hegan eraman dizkie txapelak eskura Elezkanori eta Zabaletari. |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197466/athleticek-luzapenean-irauli-du-markagailua-oihanek-partida-piztu-eta-gero.htm | Kirola | Athleticek luzapenean irauli du markagailua, Oihanek partida piztu eta gero | Bi taldeek ez dute aise asmatu gola sartzen. Reala 82. minutuan aurreratu da, baina atzetik beste bi egin ditu Athleticek, eta emaitzari buelta eman dio minutu gutxian. | Athleticek luzapenean irauli du markagailua, Oihanek partida piztu eta gero. Bi taldeek ez dute aise asmatu gola sartzen. Reala 82. minutuan aurreratu da, baina atzetik beste bi egin ditu Athleticek, eta emaitzari buelta eman dio minutu gutxian. | Athleticek azken orduan eman dio buelta markagailuari Lezaman (Bizkaia), Realaren aurkako partidan, eta Oihane Hernandez izan da aldaketa horren sustatzaile nagusia. Partida amaitu baino hogei minutu lehenago atera da, Amaiur Sarriegik egindako lehen gola berdindu du, eta 2-1aren pasea egin dio Lucia Garcia Cordobari.
Lucia Garciak itxi egin du, hala, hutsegitez betetako partida. Indartsuago hasi da Athletic, eta bosgarren minuturako bi iritsiera arriskutsu izan ditu, Luciaren eta Maria Diazen erremate banarekin. Lehen aukera, halere, Realarena izan da. Gemma Gilik urrunetik egin duen jaurtiketa batek goiko zutoina jo du.
Partidak oreka izan du tarte batez, baina etxekoek haren gaineko kontrola hartu dute gero, eta dozena erdi bat aukera izan dituzte atsedenaren aurretik. Argiena, Luciaren eta Olatzen arteko buruz buruko bat; gehiegi gurutzatu du. Realak eduki du baloia, baina ez du aukera askorik sortu.
Bigarren zatia berdinduago hasi da, eta aukera nabarmenik gabe. Realeko Amaiurren jaurtiketa bat kanpora bidali du De la Navak, eta Athleticeko Yulemak kontraeraso batekin erantzun dio, baina ez dute golik egiterik izan.
Bi taldeak ari ziren atera iristen, baina aukera guztiek berdin bukatzen zuten: hutsean. 0-0 emaitzak amaierara arte iraungo zuela uste zutenean, ordea, Oihane zelaira sartu da, eta partidak beste bizitasun bat izan du.
Amaiurrek 82. minutuan sartu du 0-1ekoa, Barbara Latorrek eskuinetik egindako jokaldi on baten ondoren. Athleticek aurre egin dio, partida galdua zuela zirudienean, eta berdindu egin du, 89. minutuan, Oihanek egindako erdiraketa gaizto bat ateraino sartuz. Geroago, 92. minutuan, Oihaneren erdiraketak Lucia zuen zain, eta gol horrek hiru puntuak eman dizkio etxeko taldeari. Bederatzigarren postuan da Athletic, eta laugarrenean Reala, bosgarrenarekiko puntu bakarraren aldearekin. |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197467/gutxienez-68-pertsona-hil-dituzte-kabulen-nesken-eskola-baten-aurkako-eraso-batean.htm | Mundua | Gutxienez 68 pertsona hil dituzte Kabulen, nesken eskola baten aurkako eraso batean | Hiru leherketa izan dira gutxiengo xiita hazara komunitatea bizi den auzo bateko bigarren hezkuntzako eskolaren atarian. Barne Ministerioak «terroristatzat» jo du erasoa, baina ez dago argi nork egin duen. | Gutxienez 68 pertsona hil dituzte Kabulen, nesken eskola baten aurkako eraso batean. Hiru leherketa izan dira gutxiengo xiita hazara komunitatea bizi den auzo bateko bigarren hezkuntzako eskolaren atarian. Barne Ministerioak «terroristatzat» jo du erasoa, baina ez dago argi nork egin duen. | Afganistango agintariek emandako azken datuen arabera, gutxienez 68 pertsona hil eta 165 zauritu dira Kabulen, atzo nesken bigarren hezkuntzako eskola baten aurka egindako erasoan. Azken orduetan handitu egin da biktimen kopurua, eta litekeena da hazten jarraitzea. Familiek desagertutako haurren bila jarraitzen dute.
Erasoa larunbat arratsaldeko lehen orduan izan zen, Dasht-e-Barchi inguruan, gutxiengo xiita hazara komunitatea bizi den auzoan. Gazteak ikasgeletatik ateratzen ari ziren unean, hiru leherketa izan ziren, sarrerako atearen aurrean. «Bonba-auto bat, eta ondoren, ikasleak eskolatik ateratzen ari zirela, bi lehergailu lehertu ziren inguru horretan», Barne Ministerioaren arabera.
Inork ez du bere gain hartu atentatua. Hainbatek Estatu Islamikoari egotzi diote, talde horrek sarri egin izan baitie eraso hazara komunitateei, apostatak izatea leporatuta.
Talibanek «Estatu Islamikoaren izenean Kabulgo administrazioaren inteligentzia zerbitzuen babesean jarduten duten ezkutuko taldeei» leporatu diete erasoa. Afganistango Gobernuak, berriz, talibanak jo ditu erantzuletzat.
Nazio Batuen Erakundeak eta mundu osoko gobernu ugarik gaitzetsi dute erasoa. «Eskoletan edo eskoletatik gertu indarkeria erabiltzea ez da inoiz onargarria», adierazi du Henrietta Fore Unicefeko zuzendariak ohar batean. |
2021-5-9 | https://www.berria.eus/albisteak/197468/erik-jaka-erietxean-partidan-ondoeza-sentituta.htm | Kirola | Erik Jaka erietxean, partidan ondoeza sentituta | Erietxetik adierazi zuen «hobeto» sentitzen zela. | Erik Jaka erietxean, partidan ondoeza sentituta. Erietxetik adierazi zuen «hobeto» sentitzen zela. | Erik Jaka eskuz eskuko egungo txapeldunak ondoeza sentitu du Binakakoaren finalaren aurreko partidan, eta erietxera eraman behar izan dute.
Beñat Rezusta bikotekidearekin, 8-18 galtzen ari zen Jaka, Jokin Altuna eta Jon Mariezkurrenaren kontra. Pilotariaren sendagile Txema Urrutiak azaldu duenez, Lizartzako pilotaria (Gipuzkoa) «ondoezik sentitu da, eta aldageletara joan da gune epigastrikoan mina zuela», hau da, urdailaren inguruan.
Erietxera eraman dute, eta handik esan duenez, ordurako «hobeto» sentitzen zen. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197469/gutxienez-11-pertsona-hil-dituzte-autobus-baten-aurkako-erasoan.htm | Mundua | Gutxienez 11 pertsona hil dituzte autobus baten aurkako erasoan | Talibanek hiru eguneko su-etena egingo dute, ostegunean ramadanaren amaierako jaia dela eta. | Gutxienez 11 pertsona hil dituzte autobus baten aurkako erasoan. Talibanek hiru eguneko su-etena egingo dute, ostegunean ramadanaren amaierako jaia dela eta. | Gutxienez 11 pertsona hil dituzte Afganistango hegoaldeko Zabul eskualdean, errepidearen ondoan jarritako bonba batek autobus bat jota. Bart gertatu da erasoa, eskualdeko gobernadore Gul Islam Sialek adierazi duenez.
Oraindik inork ez du bere gain hartu erasoa. Talibanek hiru eguneko su-etena egingo dutela iragarri zuten atzo. Ramadanaren amaierako Eid al-fitr jaiaren harira deitu dute meniara. «Mujahidin guztiei agindu diegu etsaiaren aurkako eraso operazio guztiak gelditzeko herrialde osoan», adierazi zuen talibanen prentsa bulegoak ohar batean. Ekintzaileek jaia «bake eta segurtasun giroan» ospatzeko aukera izan dezaten hartu dute erabakia, oharraren arabera.
Ostegunean egingo da Eid al-fitr jaia Afganistanen. Baraua etetearen jaialdia musulmanen jai nagusia da, eta urtero data ezberdin batean ospatzen da.
Afganistango Gobernuak talibanen erabakia eskertu zuen atzo, eta eurek ere su etenera deitzeko asmoa dutela iragarri zuten atzo. «Eskertzen dugu Eid al-fitr egunetan menia egiteko iragarpena, nahiz eta hainbat bizitza galdu ondoren etorri», esan zuen Faraidoon Khwazoon bakegintza lanetan dabilen HCNR kontseiluko eledunak, eta dei egin zien aldeei menia luzatzeko eta aukera «negoziazio eraikitzaile eta esanguratsu» bihurtzeko. Izan ere, Dohan hasitako negoziazioak geldirik daude irailetik.
Azken egunotan, asko gogortu da indarkeria herrialdean. Larunbatean bertan, gutxienez 68 pertsona hil eta 165 zauritu zituzten Kabulen, nesken bigarren hezkuntzako eskola baten aurka egindako erasoan. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197470/zibilak-eta-poliziak-indigenei-tiro-egiteko-elkartu-direla-salatu-dute.htm | Mundua | Zibilak eta poliziak indigenei tiro egiteko elkartu direla salatu dute | Calin protestan ari diren indigenen aurkako erasoen bideoak zabaldu dituzte sare sozialetan. | Zibilak eta poliziak indigenei tiro egiteko elkartu direla salatu dute. Calin protestan ari diren indigenen aurkako erasoen bideoak zabaldu dituzte sare sozialetan. | «Caliko familia aberatsak poliziarekin elkartuta», indigenen kontra tiro egin dutela salatu du Feliciano Valencia Kolonbiako Kongresuko kide indigenistak. Mugimendu Indigena Alternatibo eta Soziala (MAIS) alderdiko ordezkaria da Valencia. Sare sozialetan bolo-bolo dabiltzan bideoek erakusten dutenez, zibil armatuek tiro egin dute minga batean, hau da, protesta ekitaldi batean, parte hartzen ari ziren indigenen aurka.
Herrialdeko hirugarren hiririk handiena da Cali, 2,2 milioi biztanle baititu. Istiluak nagusi dira han Ivan Duqueren gobernuak txiroenak zigortuko zituen zerga erreforma iragarri zuenetik. Protestak direla eta, Duquek erretiratu egin du erreforma, eta hura proposatu zuen ministroak kargua utzi du, baina horrek ez ditu protestak baretu. Dagoeneko 47 pertsona hil dira istiluetan, horietatik 35 Calin, Temblores gobernuz kanpoko erakundearen arabera.
Bart izandako tiroketan bederatzi pertsona zauritu dituzte. Cauca Iparraldeko Erakunde Indigenen Elkarteak (ACIN) esan duenez, oraindik ere badago «kalerako jantzitako gizabanakoen jazarpena, armadaren, Poliziaren eta Esmaden laguntza konplizearekin». Esmad protesten aurkako brigada ibiltaria da.
Kolonbiako presidente Ivan Duquek indigenei eskatu die Cali utzi eta euren bizilekuetara itzultzeko, «liskarrak saihesteko». Horiekin hitz egiteko asmoa ere adierazi du. Halere, uko egin dio hirira bidaiatzeari, eta herrialdeko Barne ministro Daniel Palacios bertaratuko da CRIC Cauca Eskualdeko Kontseilu Indigenarekin biltzeko.
Erakunde hark, ordea, adierazi du ez dutela hiria utziko: «Ez dute ulertzen ez gaudela bakarrik herritarrei laguntzeko, baizik eta baita instituzioei eta Kolonbiako Gobernuari ere, grebari beharrezko arreta ez ematearen arduragabetasunaren aurrean».
Bahiketa
Kolonbia eta Venezuelaren arteko mugan, gutxienez sei militar venezuelar bahitu ditu FARCeko talde disidente batek, Fundaredes gobernuz kanpoko erakundeak zabaldu duenez. Apure estatuan borrokak egon dira, eta horien ondoren Venezuelako hamar militar desagertu dira. Horietako sei FARCen Hamargarren Frontearen esku daude. Fundaredeseko Javier Tarazonak militarron izen zerrenda argitaratu du.
Larunbatean salatu zuten ez zegoela militarron berririk. Gaur esan dute FARCen Hamargarren Frontearen esku daudela, hori frogatuko lukeen bideo bat daukatelako. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197471/europako-batasunak-ez-du-berrituko-astrazenecarekin-zeukan-kontratua.htm | Gizartea | Europako Batasunak ez du berrituko AstraZenecarekin zeukan kontratua | Ekainaren amaieran bukatzen da indarrean dagoen kontratua, eta «oraingoz» ez dutela luzatuko esan du Barne Merkatuko komisarioak. | Europako Batasunak ez du berrituko AstraZenecarekin zeukan kontratua. Ekainaren amaieran bukatzen da indarrean dagoen kontratua, eta «oraingoz» ez dutela luzatuko esan du Barne Merkatuko komisarioak. | «Oraingoz» batekin leundu nahi izan du Europako Batasunak AstraZeneca konpainiarekiko hartu duen erabakia. Koronabirusaren aurkako txertoa erosteko kontratua zeukan Bruselak konpainiarekin ekainaren erdialdera arte, baina ituna ez berritzea erabaki du. Hala erabaki dute botikagintza enpresak ez dituelako bete kontratuetako terminoak.
«Oraingoz ez dugu eskaera berritu ekainetik harago. Ikusiko dugu zer gertatzen den», esan zuen atzo Europako Barne Merkatuko komisario Thierry Bretonek.
Komisarioak azaldu zuenez, konpainiak kontratua bete ez izana da erabakia hartzeko arrazoien funtsa. Izan ere, txertaketa kanpaina beranduago hasi zen Europako Batasunean, besteak beste AstraZenecak ez zuelako entregatu agindutako dosi kopurua, Erresuma Batua eta Israel lehenetsi zituelako.
Edonola ere, Bretonek ziurtzat jo zuen horniketa arazo horiek amaitu egin direla, eta EBk urtean 3.000 milioi txerto baino gehiago ekoizteko ahalmenarekin amaituko duela 2021a. Horri esker, uztailaren erdialderako, batasunak populazioaren %70 txertatuta edukiko duela adierazi zuen. Bruselak dioenez, kontratuaren arabera, 400 milioi dosi entregatu behar zituen laborategiak urteko lehen hiruhilekoan. Haatik, 29 milioi dosi pasatxo baino ez zituen eman.
Bretonek esan duenez, beste 1.800 dosi eskatu dizkio Bruselak Pfizer konpainiari, aurten eta 2023. urtearen artean emateko, eta baliteke uste baino gehiago kostatuko direla. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197473/arabako-binakako-bertsolari-txapelketako-finalistak-aukeratu-dituzte.htm | Kultura | Arabako Binakako Bertsolari Txapelketako finalistak aukeratu dituzte | Iñaki Viñaspre eta Unai Anda; Martin Abarrategi eta Manex Agirre; eta Manuel Bendala eta Oihane Perea lehiatuko dira hilaren 22ko finalean, Legution | Arabako Binakako Bertsolari Txapelketako finalistak aukeratu dituzte. Iñaki Viñaspre eta Unai Anda; Martin Abarrategi eta Manex Agirre; eta Manuel Bendala eta Oihane Perea lehiatuko dira hilaren 22ko finalean, Legution | Joan den asteburuan jokatu ziren 2021eko Arabako Binakako Bertsolari Txapelketako finalerdiak. Larunbatean izan zen lehena, Amurrion, eta igandean bigarrena, Gasteizen. Iñaki Viñaspre eta Unai Anda gailendu ziren lehenengoan, eta, hortaz, zuzenean klasifikatu ziren finalera. Bigarren finalerdia Martin Abarrategik eta Manex Agirrek irabazi zuten, atzo. Halaber, atzo jakin zen hirugarren bikote finalista zein izango zen: Manuel Bendalak eta Oihane Pereak lortu zuten asteburuko hirugarren kalifikaziorik onena. Finala hilaren 22an izango da, Legution.
Hiru bikote izan ziren lehen finalerdian: Irati Anda eta Aroa Arrizubieta; Manu Bendala eta Oihane Perea; eta Iñaki Viñaspre eta Unai Anda. Gai jartzailea Oier Azkarraga izan zen, eta epaileak Patxi Aizpurua, Ekaitz Elorriaga, Aitor Jimenez eta Fernando Sopelana.
Bestalde, bikote hauek aritu ziren kantuan igandean: Martin Abarrategi eta Manex Agirre; Peru Abarrategi eta Beñat Garaio; eta Xabi Igoa eta Felipe Zelaieta. Gai emaile lanetan Eli Plazaolak jardun zuen, eta Aitor Jimenez, Fernando Sopelana, Ekaitz Elorriaga eta Patxi Aizpurua izan ziren epaimahaiko kideak. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197474/jerusalem-ekialdeko-indarkeria-handitu-egin-da-eta-gazaraino-hedatu-da.htm | Mundua | Jerusalem ekialdeko indarkeria handitu egin da, eta Gazaraino hedatu da | Israelgo Poliziak Al-Aqsa meskitan eta inguruan pilatutako ehunka lagun zauritu ditu. Ondoren, Tel Avivek Gaza bonbardatu du, eta gutxienez hogei lagun hil ditu, Hamasi erantzuteko. | Jerusalem ekialdeko indarkeria handitu egin da, eta Gazaraino hedatu da. Israelgo Poliziak Al-Aqsa meskitan eta inguruan pilatutako ehunka lagun zauritu ditu. Ondoren, Tel Avivek Gaza bonbardatu du, eta gutxienez hogei lagun hil ditu, Hamasi erantzuteko. | Bereziki odoltsua izan da gaurko eguna Palestinan. Azken egunetako tentsio pilatuak gainezka egin du berriz ere, baina indarkeriak koska bat gora egin du, Jerusalem ekialdean hasita, Israelgo Polizia Al-Aqsa meskitaren barrura sartu eta han errezorako elkartutakoen kontra egin baitu. Gomazko pilotak, negar gasa eta soinu bonbak jaurti ditu, eta ehunka zauritu eragin. Palestinako Ilargi Gorriaren arabera, gutxienez 215 lagun zauritu ditu, eta 153 ospitaleratu. Gainera, horietatik lau egoera larrian daudela jakinarazi du osasun zerbitzu horretako bozeramaile batek.
Kaleko liskarrek aireko erasoei eman diete bide. Goizaldeko gertakariei Gazako Zerrendatik suziriak jaurtita erantzun die Hamas erakunde islamikoak, ordu gutxi geroago. Zazpi suziri identifikatu dituztela jakinarazi du Israelgo armadak. Erantzun hori argudiotzat erabili du ondoren Tel Avivek Gaza bonbardatzeko. Palestinako Osasun Ministerioak jakinarazi du gutxienez hogei lagun hil dituztela Israelek jaurtitako lehergaiek, tartean hiru haur.
Ramadanarekin batera hasi ziren lehen istiluak Jerusalemgo Hiri Zaharraren inguruan, apirilaren 14an. Al-Aqsa meskitaren inguruan elkartu dira musulmanak egunotan. Leku sakratua da haientzat Al-Aqsa, eta, otoitz egin ondoren, meskitaren atarian elkartu ohi dira. Israelgo Poliziak galarazi egin izan die, ordea, pandemiaren aurkako neurriak argudiotzat hartuta, eta horrek sumindu egin ditu palestinarrak.
Zenbait egunetan tentsioa zertxobait apaldua izan ostean, iragan asteburuan gainezka egin zuen berriz ere. Ostiraletik larunbaterako gauean 200 lagun zauritu zituen Poliziak Meskiten Zabalgunean, Al-Aqsa meskitaren inguruan, eta gaur goizean ere han izan dira istiluak. Al-Jazeera hedabidearen arabera, Polizia meskitaren barruan zeudenak kanporatzen ahalegindu da, baina ez du lortu, han zeudenek aurre egin baitiote. Liskarrak izan dira eraikinaren barrualdean eta kanpoaldean, eta Jerusalemgo Hiri Zaharreko beste zenbait lekutara ere hedatu dira; batez ere, Xeikh Jarrah auzora.
Data seinalatua da gaurkoa israeldarrentzat. Jerusalem Eguna ospatzen dute maiatzaren 10ean, eta 1967an hiriaren ekialdeko partea okupatu izana goratzen dute. Tentsio handiko eguna izaten da urtero, eta, gaur, ohi baino beroago hasi eta amaitu ere hala egingo zela espero zen. Izan ere, talde ultraortodoxoek martxa batera deitu zuten arratsalderako. Jerusalemgo Hiri Zaharrerako pasabide nagusia den Damaskoko Atera joateko asmoa zuen martxak, baina Poliziak ibilbidea aldarazi die deitzaileei, liskarrak eragozteko.
Giroa gori Xeikh Jarrahn
Protestarako arrazoiak ugaritzen ari zaizkie palestinarrei. Izan ere, Xeikh Jarrah auzo arabiarrean etxegabetuak izateko arriskuan daude azken 70 urteetan han bizi izan diren 40 lagun. Israelgo auzitegi batek emana du etxe horiek desjabetzeko agindua, argudiatuta eremu hori juduena zela 1948 aurretik; hots, israeldarrek eremua okupatu eta milaka palestinar bertatik egotzi aurretik.
Erabakia ez gauzatzeko eskatu zion joan den astean NBE Nazio Batuen Erakundeak Israeli, «gerra krimentzat» har daitezkeela argudiatuta. Nazioarteko instituzioaren presioa ez ezik, herritarrena ere gainera etorri zaio Israeli, eta erabakiaren aurkako protesta handiak izan dira. Horrek behin-behinean etxegabetzeak atzeratzera behartu du Israel. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197475/abd-el-kader-pastorala-ikusteko-aukera-izango-da-aurten.htm | Kultura | 'Abd el-Kader' pastorala ikusteko aukera izango da aurten | Iaz pandemiaren ondorioz bertan behera geratu zen arren, aurten egin egingo da Abd el-Kader emirrari buruzko pastorala. Hiru emanaldi izango dira aurten, edukiera murrizketen ondorioz. | 'Abd el-Kader' pastorala ikusteko aukera izango da aurten. Iaz pandemiaren ondorioz bertan behera geratu zen arren, aurten egin egingo da Abd el-Kader emirrari buruzko pastorala. Hiru emanaldi izango dira aurten, edukiera murrizketen ondorioz. | Aljeriako emirra izan zen Abdelkader ibn Muhieddine. Aljeriar nazioaren aitatzat daukate askok, eta literaturan ere aritu zen. Hala ere, ezagunagoa egin zen Frantziaren kolonialismoaren aurka egin zuen borrokagatik. 1830. urtean okupatu zuten lurraldea frantziarrek, baina hangoek uko egin zioten haien aginpidea onartzeari. Orduan, Abd el-Kaderrek, tribuak antolatu, eta borrokaren gidaritza hartu zuen.
Iaz egitekoa zen Abd el-Kaderren istorioan oinarritutako pastorala, baina pandemiaren ondorioz, aurtengo udara atzeratu behar izan dute antolatzaileek. Xiberoko Jauna alkartekoek adierazi dutenez, oraingoan, bi emanaldi izan beharrean, hiru izango dira, edukiera murrizketen ondorioz. Oraindik ez dute erabaki nola egingo duten pastorala, baina egingo dela argi daukate, eta hiru data ere eman dituzte: emanaldiak uztailaren 25ean, abuztuaren 1ean eta abuztuaren 8an izango dira. Azaldu dutenez, herritarrekin zenbait bilkura egiteko asmoa daukate antolatzaileek, pastorala nola egingo duten adosteko.
Gaia da aurtengo pastoralaren berritasun nagusia. Jean-Louis Davant idazle eta euskaltzain urgazlea da obraren egilea, eta zenbaitetan adierazi du pastoralak ez daukala zertan Zuberoan gertatutako istorio bat kontatu. Hala ere, Abd el-Kaderren eta Zuberoaren arteko antzekotasunak nabarmendu ditu zenbaitetan: Frantziaren konkistaren aurka gerra egin zuen Aljeriako emirrak, eta haren porrota zuberotar gazte askok ere pairatu behar izan zuten, Aljerian egonaldi militarra eginez. Davant izan zen gazte horietako bat; izan ere, 27 hilabetez egon zen han. Baina baita alderantziz ere: egileak azadu duenez, Abd el-Kader 1948an preso egon omen zen Paueko errege jauregian, beste hainbat gizonekin batera. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197476/arkamoneko-eta-iturrietako-mendietako-parke-eolikoak-geratzeko-eskatu-du-arabako-natur-institutuak.htm | Gizartea | Arkamoneko eta Iturrietako mendietako parke eolikoak geratzeko eskatu du Arabako Natur Institutuak | Elkarteak nabarmendu duenez, ingurune babestuak dira biak, eta parke eolikoek kalte nabarmenak eragingo lituzkete bertako kontserbazioan. | Arkamoneko eta Iturrietako mendietako parke eolikoak geratzeko eskatu du Arabako Natur Institutuak. Elkarteak nabarmendu duenez, ingurune babestuak dira biak, eta parke eolikoek kalte nabarmenak eragingo lituzkete bertako kontserbazioan. | Arabako Natur Institutuak (ANI) alegazioak aurkeztu ditu Arkamon eta Iturrietako mendietan parke eolikoak egiteko proiektuaren kontra. Eusko Jaurlaritzak Iberdrolarekin batera sortu duen Aixendar konpainiarenak dira aipatutako proiektuak. ANIk salatu duenez, Europa Natura 2000 sarearen barruan daude bi zonak, eta kontserbaziorako gune babestu gisa izendatuta daude. Bertzeak bertze, landare espezie endemikoak, hegazti harrapakariak, saguzarrak eta aztore arranoak bizi dira bertan.
Elkarteak nabarmendu duenez, bai Arkamo, bai Iturrietako mendiak fauna, botanika eta paisaia aberastasun handiko guneak dira. Halaber, elkarteak nabarmendu du daukaten izendapenek nahikoa babes eman beharko lukeela horrelako proiektuen aitzinean. Elkarteak nabarmendu duenez, haize errotek inpaktu bisual handia eragingo lukete, eta hori ez da bateragarria egun dagoen paisaiarekin: «Haize errota horiek paratzeak obra zibil handi bat eskatzen du sartzeko pistak, plataforma elektrikoak eta transformadoreak eraiki beharko liratekeelako».
ANIk nabarmendu du trantsizio energetikoa egin behar dela energia berriztagarrietara, baina hori egiteko bidean "edozerk ez duela balio" salatu dute: «Ezinbestekoa naturaren kontserbazioa errespetatzea». Eusko Legebiltzarra alde
Aitzinetik ere ika-mika izan da Aixendarrek Araban egin asmo dituen lau parke eolikoekin. EH Bilduk nahi zuen Eusko Legebiltzarra haien aurka azaltzea eta gerarazteko eskatzea proiektu horiek ingurune babestuetan direla argudiatuta. Elkarrekin-Podemosekin negoziatutako proposamenak, ordea, ez zuen aurrera egin. PPk aldeko botoa eman zuen, baina EAJk, PSE-EEk eta Voxek, berriz, aurkakoa. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197477/eaeko-cear-ek-25-urte-bete-ditu.htm | Gizartea | EAEko CEAR-ek 25 urte bete ditu | 90 herrialdetatik etorritako 40.00 pertsona artatu ditu erakundeak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 25 urtean. | EAEko CEAR-ek 25 urte bete ditu. 90 herrialdetatik etorritako 40.00 pertsona artatu ditu erakundeak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 25 urtean. | 25 urte bete ditu errefuxiatuak artatzen dituen EAEko CEAR erakundeak. Espainian sortu zen erakundea, eta 1996an sortu zuen erakundearen Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako adarra dagoeneko erakundearekin lanean ari zen Javier Kalparsorok eta zuzenbideko ikasle talde batek.
Elkartea sortu zenetik, 90 herrialdetatik etorritako 40.000 pertsona artatu ditu gobernuz kanpoko erakundeak. Gainera, Bizkaian, Gipuzkoan eta Araban asiloa eskatutako 16.000 pertsonen herenak lagundu ditu prozesu horretan. Doako laguntza juridikoa emateaz gain, harrera eredu integral bat sustatu du erakundeak asiloa eskatzen zutenei harrera eginez, eta gizarte arlo eta partaidetzan lagunduz.
Asilo eskatzaileentzako bi zentro zabaldu ditu erakundeak, Oñatin eta Tolosan (Gipuzkoa). Ordura arte, asilo eskatzaile anitzek kalean bizi bertze alternatibarik ez zuten. Egun, 115 pertsonarentzako lekua dago bi zentro horietan. Gainera, erakundeak lortu du itsas portuetara iristen diren polizoiek ofiziozko abokatuen laguntza izatea. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197478/arteche-taldea-burtsaratu-egingo-da.htm | Ekonomia | Arteche taldea burtsaratu egingo da | 40 milioi euro bildu nahi ditu, erosketak egiteko. | Arteche taldea burtsaratu egingo da. 40 milioi euro bildu nahi ditu, erosketak egiteko. | Arteche Lantegi Elkartea batu egingo zaie burtsan kotizatzen duten enpresei. Akzioen zati bat finantza merkatuetan salgai jartzea proposatu dio zuzendaritzak administrazio kontseiluari, eta, oniritzia jasoz gero aurki hasiko dira haren tituluak BME merkatuan kotizatzen.
Burtsaratzearen helburu nagusia enpresaren hedapena finantzatzea izango dela azaldu du taldeak, eta enpresaren kontrolak Artetxe familiaren esku jarraituko duela.
1946. urtean sortu zen Arteche, eta Mungian (Bizkaia) du egoitza. Ekipo elektrikoak egiten ditu (transformadoreak, sareak, trenbideetarako gailuak, sentsoreak...), eta munduko enpresa garrantzitsuenetako bat bilakatu da sektore horretan. Gaur egun, 11 lantegi ditu Europan, Amerikan eta Asian, horietatik bi Euskal Herrian (Mungiakoa eta Gasteizkoa), eta 2.000 langiletik gora.
2020. urtean 265 milioi euroren salmentak izan zituen Artechek, eta haren helburua da 2023rako 300 milioira iristea. Eros ditzakeen hainbat enpresa ditu begiz joak, eta horretan lagun diezaiokete burtsan bildu nahi dituen 40 milioi euroek. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197479/etxeratze-aginduari-eustearen-kontra-agertu-da-nafarroako-fiskaltza.htm | Gizartea | Etxeratze aginduari eustearen kontra agertu da Nafarroako fiskaltza | Fiskaltzak adierazi du etxeratze aginduari buruzko neurriak ez duela bere hartan segitzeko lege babes nahikorik. Dena dela, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren esku da haren gaineko erabakia. | Etxeratze aginduari eustearen kontra agertu da Nafarroako fiskaltza. Fiskaltzak adierazi du etxeratze aginduari buruzko neurriak ez duela bere hartan segitzeko lege babes nahikorik. Dena dela, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren esku da haren gaineko erabakia. | Alarma egoera bukatuta ere, etxeratze aginduari eusteko nahia adierazi zuen joan den astean foru gobernuak. Gaur egun, gaueko 23:00etatik goizeko 6:00ak artekoa da muga. Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiari helarazitako idatzi batean, fiskaltzak adierazi du ez duela babesten neurri hori bere hartan gelditzeko erabakia. Kontra agertu da, eta bertan behera uzteko eskatu. Fiskaltzaren hitzetan, neurriak ez du lege babes nahikorik. «Neurri horrek norbanakoaren ibiltzeko askatasunean duen eragina handia da, eta kolokan jartzen da haren funtsezko edukia. Ondorioz, salbuespen legediaren bidez baizik ezin du izan estaldura legalik», adierazi du idatzian.
Halere, etxeratze aginduari dagokionaz gain, fiskaltzak babestu egin ditu Nafarroako Gobernuak datozen asteetarako proposatutako gainerako neurriak. Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiaren oniritzia beharko da araudiak aurrera egin dezan. Bihar arteko epea du ebazpena argitara ateratzeko. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197480/osasun-publikoaren-aldeko-manifestazio-batera-deitu-dute-gasteizen-maiatzaren-22rako.htm | Gizartea | Osasun publikoaren aldeko manifestazio batera deitu dute Gasteizen maiatzaren 22rako | Osasun Publikoa Aurrera plataformak antolatu du mobilizazioa. Manifestu bat kaleratu dute, eta atxikimenduak biltzen hasi dira. | Osasun publikoaren aldeko manifestazio batera deitu dute Gasteizen maiatzaren 22rako. Osasun Publikoa Aurrera plataformak antolatu du mobilizazioa. Manifestu bat kaleratu dute, eta atxikimenduak biltzen hasi dira. | Osasun arloko eta eremu soziosanitarioko hainbat langilek eta erabiltzailek prentsaurrekoa egin dute gaur goizean Gasteizen, Osasun Publikoa Aurrera plataformaren izenean. Sinetsita daude Arabako osasun publikoak «bultzada eta defentsa irmoa» behar dituela, eta uste dute pandemiak azaleratu egin dituela osasun publikoak lehendik zituen arazo eta gabeziak. Horregatik, bi ekinbide martxan jarri dituzte: batetik, manifestu bat landu dute, eta zenbait eragileren atxikimenduak biltzeari ekin diote, eta bestetik, maiatzaren 22rako manifestazio batera deitu dute. Biek ala biek helburu argia dute: osasun publikoa defendatzea.
Maite Alonso, Naroa Hernandez eta Aitziber Rodriguez plataformako kideek gaur goizean azaldu dituzte manifestuaren edukiak. Adierazi dutenez, pandemiaren aurreko egoera «ahula» zen, urteetan egindako murrizketen ondorioz, eta, beraz, ziur agertu dira politikak errotik aldatu behar direla egoera honetatik irteteko. «Egoera honetatik sartu ginen baino hobeto atera nahi badugu, ezinbestekotzat jotzen dugu gizartea mobilizatzea eta epe motzeko politikek, pribatizazioak eta inbertsiorik ezak sortzen dituzten arazoen kontzientzia hartzea». Salatu dute lehen arreta izan dela Osakidetzaren inbertsio politiken «biktima nagusia», eta beharrezkoa dela hura «berreraikitzea». Horrez gain, ohartarazi dute administrazioak bazter uzten ari direla osasun mentala, eta uko egin diotela eremu soziosanitarioaren gaineko kontrol publikoari.
Orain arte, Arabako berrogei eragileren baino gehiagoren atxikimendua jaso du manifestuak, baina plataformako kideek iragarri dute babesak biltzen jarraituko dutela maiatzaren 22ra arte. Hain justu, egun horretarako manifestazio batera deitu dute Gasteizen; 18:00etan abiatuko da, Bilbo plazatik. «Kalera aterako gara, ziur baikaude ez garela pandemia honetatik hobeto aterako pandemiaren aurretik egiten ziren gauza berak eginez». |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197481/inprobisazioaren-aitzinean-eh-bildu-alternatiba-dela-nabarmendu-du-otegik.htm | Politika | «Inprobisazioaren aitzinean» EH Bildu alternatiba dela nabarmendu du Otegik | Gaur egin du lehen bilkura EH Bilduko Mahai Politiko aukeratu berriak. Jendearen beldurren aitzinean EH Bildu «heldulekua» izanen dela nabarmendu du Arnaldo Otegik koordinatzaile nagusiak. | «Inprobisazioaren aitzinean» EH Bildu alternatiba dela nabarmendu du Otegik. Gaur egin du lehen bilkura EH Bilduko Mahai Politiko aukeratu berriak. Jendearen beldurren aitzinean EH Bildu «heldulekua» izanen dela nabarmendu du Arnaldo Otegik koordinatzaile nagusiak. | «Etapa berri bateko Mahai Politikoa osatu dugu gaur, eta esan dezakegu atzo esandako hitza bete dugula: lanean eta martxan dago EH Bildu berriz ere». Hitz horiekin hasi du Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak Mahai Politikoaren osteko prentsaurrekoa. Ortzegunetik larunbat goizera bozkatu zuten alderdikidek Mahai Politiko berria, eta gaur goizean egin dute lehenengo bilkura.
EH Bilduk herritarren kezkekin konektatu nahi dutela nabarmendu du Otegik: «Jendearen animo, kezka eta beldurrekin konektatu nahi dugu, eta bat egiten dugu jendeak Euskal Herrian, Europan zein munduan dituen kezkekin». Hala, munduan inprobisazioa eta desordena daudela nabarmendu du Otegik: «Inprobisazioa, kaosa, eta, zentzu batean, desordena dago: COVID-19ari aurre egiteko estregian, txertaketa estrategian, ondasunen banaketan... Jendeak beldurra du».
Otegik nabarmendu du beldurra ez dela ona, eta beldur horri aitzin egiteko EH Bildu alternatiba dela aldarrikatu du: «EH Bilduk ziurtasuna eta alternatiba bat eskaini nahi dio jendeari, beldurra daukatenei helduleku bat». Hala, koalizioak erronka horiei «bizipozarekin», «baikortasunarekin», «konfiantzarekin» eta «herri konpromisoarekin» erantzungo diola nabarmendu du.
EH Bilduk ordena alternatibo bat eskaintzen du, Otegiren hitzetan: «Optimistak izan behar dugu: segurtasuna izan behar dugu gauzak beste modu batean egin daitezkeela».
Espetxe transferentzia, albiste ona
Gaur sinatuko dute Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Barne sailburuak eta Miquel Iceta Espainiako Lurralde Politikako ministroak espetxe eskumenen transferentzia, eta hori berri ona dela nabarmendu du Otegik. «Albiste ona da transferentzia hiru probintzietara etortzea —Araba, Bizkai eta Gipuzkoa—; besteak beste albiste ona da estatutuetan jasota zegoelako. Transferentzia etorri da transferentzia herriak aldarrikatu duelako urte luzez. Herriak lortu du, herriak eskatu duelako», nabarmendu du Otegik.
Hala, transferentzia horrek bertzelako espetxe politikak egiteko aukera ahalbidetzen duela nabarmendu du Otegik: «Urrats bat da, ez preso politikoentzako urratsa, baizik eta euskal herriko preso guztientzat. Orain aukera ireki zaigu erakusteko presoekin beste politika batzuk egin daitezkeela». Halaber, zorionak eta eskerrak eman dizkie bertzelako espetxe ereduen alde lan egiten duten elkarte eta norbanakoei. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197482/rolls-roycek-ingalaterrako-fabrika-bat-sartu-du-itp-aeron.htm | Ekonomia | Rolls Roycek Ingalaterrako fabrika bat sartu du ITP Aeron | Hucknalleko lantegiak beste 700 langile gehituko dizkio Zamudioko taldeari | Rolls Roycek Ingalaterrako fabrika bat sartu du ITP Aeron. Hucknalleko lantegiak beste 700 langile gehituko dizkio Zamudioko taldeari | Abenduan iragarri bezala, Rolls Roycek beste lantegi bat sartu du bere euskal adarrean, ITP Aeron. Aurrerantzean, Zamudioko enpresaren parte izango da Hucknall herriko lantegia (Ingalaterra). 700 langile ditu Hucknalleko fabrikak, eta hegazkinetarako motorretarako osagaiak egiten ditu.
ITPk beste hiru lantegi ditu Ingalaterran: Lincolnen, Rugbyn eta Whestonen.
Transferentziaren helburu nagusia ITP Aero erakargarriagoa egitea da, eta haren truke diru gehiago lortzea. Rolls Roycek 2016an erosi zion Senerri hark ITPn zuen zatia, eta ITPren jabe bakarra bilakatu zen. Iaz, ordea, euskal adarra salgai jarri zuen, azken urteetan pilatutako zor handia txikitzeko asmoa baitu. Ingalaterrako enpresak 2.300 milioi euroko prezioa jarri zion ITPri, baina gutxiagorekin konformatuko dela erakutsi du. 1.500 milioi eurotik beherako eskaintzak ez egiteko eskatu die interesatuei.
Hautagaien bila
Prezioa ez da, ordea, operazioa zailtzen duen elementu bakarra. Kontua da Espainiako Gobernuak beto eskubidea duela, ITP «sektore estrategiko bateko enpresa» delako, hegazkin militarrentzako ere egiten dituelako motorrak. Madrilek ez du nahi ITP Espainiatik kanpoko inbertsio funts baten esku geratzea, funts horien helburua izan ohi baita enpresa kosta ahala kosta errentagarri egitea eta urte gutxiren buruan saltzea, prezio handiago baten truke.
Espainiako Gobernua bere eremuko industria enpresa batzuei eskatu die eskaintzak egiteko. Eskaera jaso dutenen artean legoke CAF trengilea, Cinco Dias egunkariak kaleratu duenez. Beasaingo enpresako iturriek ez diote BERRIAri baieztatu nahi izan horretarako asmoa dutenik, baina beste iturri batzuek aukera baztertu dute.
Lan gatazka baten erdian dago orain ITP Aero. EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak bertan behera utzi zuen joan den astean 87 langile kaleratzeko erregulazio espedientea, eta langileak berriro hartzera behartu zuen. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197483/itoizko-urtegiak-kalte-eginiko-udalerriei-kalte-ordainak-ematea-aztertuko-dute-nafarroako-parlamentuan.htm | Gizartea | Itoizko urtegiak kalte eginiko udalerriei kalte ordainak ematea aztertuko dute Nafarroako Parlamentuan | Geroa Baik, PSNk eta Ahal Dugu-k Nafarroako Gobernua premiatu dute hilabeteko epean lan batzorde bat eratzera | Itoizko urtegiak kalte eginiko udalerriei kalte ordainak ematea aztertuko dute Nafarroako Parlamentuan. Geroa Baik, PSNk eta Ahal Dugu-k Nafarroako Gobernua premiatu dute hilabeteko epean lan batzorde bat eratzera | Nafarroako Gobernuaren hondeamakinak Itoitz herrian sartu zirenetik 18 urtera, urtegiaren inguruko udalerriei kalte ordainak ematea aztertuko dute legebiltzarrean. Geroa Bairen taldeak aurkeztu du proposamena, baina gobernua osatzen duten gainerako taldeek ere babestu dute, PSNk eta Ahal Dugu-k, alegia.
Parlamentuan aurkeztutako mozioan, taldeek Nafarroako Gobernua premiatu dute «hilabeteko epean Agoitz, Artze, Longida eta Oroz Beteluko udalerriekin eta Lurralde Kohesio nahiz Lurraldearen Antolamendu, Etxebizitza, Paisaia eta Proiektu Estrategikoen departamentuekin lan batzorde bat eratu dezan». Batzorde horren xede nagusia izanen litzateke «eskualde horri bultzada emateko mekanismoak aztertzea».
Pablo Azkona Geroa Baiko parlamentariak gogorarazi duenez, Kontuen Ganberak eginiko fiskalizazio txostenean jasota dago urtegiaren eraikuntzak kalte ugari ekarri zizkiela bai inguruari bai eta azpiegituraren eraginpeko udalerriei ere. Desoreka horiek berdintzeko sortu zen Itoiz-Nafarroako Ubidea fundazioa, eta urtegiko ingurua garatzeko plan integrala onartu zen. «Fundazioaren jarduera normal garatu zen 2011. urtera arte, baina UPNren gobernuaren aurrekontu murrizketek fundazioaren proiektuak finantzatzeko funtsak deuseztatu zituen».
Ez da halako egitasmo bat aurkezten den lehen aldia. Oraintxe, badago EH Bilduren lege proposamen bat tramitazio fasean, eta Itoitz inguruko udalerriekin negoziatzen ari dira, eskaerak eta helburuak zehazteko. Hain zuzen, Agoitz, Artze, Longida eta Oroz Beteluko udalek agerraldia egin zuten Nafarroako Parlamentuan iazko irailean. Diru ekarpena eskatu zuten, «proiektu estrategikoak» garatu ahal izateko. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197484/muruetaren-ontzi-bat-finantzatuko-dute-kutxabankek-abancak-eta-nafarroako-rural-kutxak.htm | Ekonomia | Muruetaren ontzi bat finantzatuko dute Kutxabankek, Abancak eta Nafarroako Rural Kutxak | Ontzi hibrido bat izango da, eta petrolio produktuak garraiatuko ditu. | Muruetaren ontzi bat finantzatuko dute Kutxabankek, Abancak eta Nafarroako Rural Kutxak. Ontzi hibrido bat izango da, eta petrolio produktuak garraiatuko ditu. | Euskal Herriko finantza erakundeak ere sartuta daude ontzien eraikuntzako finantzatzeko sisteman, tax lease izenekoa. Gaur jakin denez, Kutxabankek, Abancak —harena da Bankoa— eta Nafarroako Rural Kutxak finantzatuko dute Murueta ontziolaren enkargu bat. Diruaren %42,1 aurreratuko du Kutxabankek, %31,6 Abancak, eta %26,3 Rural Kutxak.
Zehazki, petrolio produktuak garraiatzeko ontzi hibrido bat izango da hiru bankuek finantzatuko dutena. Bilboko Murueoil enpresak eskatutakoa da, eta uneotan ari dira eraikitzen Murueta ontziolan. 2022ko uztailerako bukatu behar dute. Murueta ontziola egiten ari den ontzi berritzailearen ezaugarri nagusia da propultsio elektriko diesel eta hibridoa konbinatuko dituela; horri esker, isuriak hutsaren hurrengoak izango dira portuan, eta berotegi efektuko gasak % 30 baino gehiago murriztuko dira nabigazioan.
Mureloil ontzi enpresak erregaia eta petrolio produktuen isuriak jasotzeko zerbitzuak garraiatzen ditu; horretarako, lau ontzi ditu 17.500 tonako karga ahalmenarekin, eta 25.000 tonara iritsiko da orain eraikitzen ari den ontziarekin. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197485/beste-416-positibo-zenbatu-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Beste 416 positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian | Azken zazpi asteetako kutsatu kopururik apalena izan da igandeko testetan. Osakidetzak eta Osasunbideak 8.500 proba inguru egin dituzte COVID-19a detektatzeko. Hegoaldeko ZIUetan 198 paziente daude erietxeraturik. | Beste 416 positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. Azken zazpi asteetako kutsatu kopururik apalena izan da igandeko testetan. Osakidetzak eta Osasunbideak 8.500 proba inguru egin dituzte COVID-19a detektatzeko. Hegoaldeko ZIUetan 198 paziente daude erietxeraturik. | Martxoaren 22tik erregistratu den positibo kopururik txikiena izan da Hegoaldean: 416 COVID-19 kasu atzeman dituzte. Hala, arintzea erakusten dute transmisioari buruzko datuek. Zehazki, Osakidetzak eta Osasunbideak 8.348 proba egin zituzten atzo, eta, beraz, igandean %4,98 izan zen positiboen ehunekoa. Hain zuzen, adierazlea OME Osasunaren Munduko Erakundeak gehienezko mugarritzat ezarria duen langan da oraintxe bertan: erakundeak %5ean du zehaztua muga.
Hego Euskal Herriko lurraldeak banan-banan aztertuta, Bizkaian detektatu da positibo gehien: 175 izan dira. Gipuzkoan, berriz, 149 positibo zenbatu dituzte. Nafarroan eta Araban, bietan atzeman dira 100dik behera kasu: Nafarroan 60 izan dira, eta Araban, 30.
Ospitaleei dagokienez, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, atzo 39 lagun ospitaleratu zituzten COVID-19aren sintomak larriagoturik. Horiek aintzat hartuta, oraintxe bertan guztira 677 lagun daude erietxeratuta. Horietako 198 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan daude; bezperan baino bat gutxiago dira.
Gainera, Nafarroako Gobernuak jakinarazi du atzo 96 urteko gizonezko bat hil zela birusak jota. Halaber, aurreko egunetako bati dagokion heriotza baten berri ere eman dute: birusarekin eri zen 47 urteko emakumezko bat hil da herrialdean. Nafarroako Gobernuak ez bezala, Jaurlaritzak astean behin ematen du heriotzei buruzko informazioa: asteazkenean emanen du horien berri. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197486/txikonek-bertan-behera-utzi-du-everest-igotzeko-ahalegina-koronabirusagatik.htm | Kirola | Txikonek bertan behera utzi du Everest igotzeko ahalegina, koronabirusagatik | Azken egunetan, Indiako aldaera asko hedatu da Himalaia inguruetan, eta jada hainbat mendizale ebakuatu zituzten aurreko egunetan. | Txikonek bertan behera utzi du Everest igotzeko ahalegina, koronabirusagatik. Azken egunetan, Indiako aldaera asko hedatu da Himalaia inguruetan, eta jada hainbat mendizale ebakuatu zituzten aurreko egunetan. | Alex Txikonek bertan behera utzi du Everst igotzeko asmoa, inguru haietan koronabirusak duen hedapenagatik. Azken bi gauetan bigarren kanpamentua egokitu eta mendi inguru horretako osasun egoera aztertu ondoren hartu dute erabakia, Txikonek berak eta espedizioko kide zituen Sendoa Elejalde argazkilariak eta Iñaki Makazaga kazetariak.
Indiako aldera bizkor zabaltzen ari da Himalaian, eta azken egunetan hainbat mendizale ebakuatu behar izan dituzte; Dhaulagirin ere, egoera zaila da. Tokiko agentziak ahalegin handia egiten ari dira mendizaleei laguntzeko. Txikonek, Elejaldek eta Makazagak eskerrak eman dizkiete, abentura motz honetan ondoan izan dituztenei, eta batez ere oinarrizko kanpamenduan utzi dizuten lagunak ekarri dituzte gogora. "Zorterik onena opa diegu batez ere Kilian Jorneti eta David Goettlerri". Penatuta azaldu dira, eguraldia alde zutelako, eta aukerak ikusten zituztelako espedizioa burutzeko. Baina osasunari eman diote lehentasuna.
Txikonek apiril amaieran aurkeztu zuen espedizioa. Asmoa zen hiru astetan Everesteko gainera iristea. Ohiko bidetik igo nahi zuen, eta oxigenorik gabe. "Agian ez da hainbeste distira duen espedizio bat, baina niretzat erronka bat da, eta ilusio handiz nago", adierazi zuen aurkezpenean. Baikor zen, gainera, pandemiagatik espedizio gutxiago egon eta gauzak errazago izateko. Maiatzaren 25erako zuen asmoa Euskal Herrira itzultzeko.
Lemoako alpinista neguan Manaslu igotzen ahalegin zen, baina, eguraldi txarra tarteko, bertan behera utzi behar izan zuen ahalegina, baimenak iraungi zitzaizkiolako. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197487/irune-lasa-laquoberrian-europako-gaiekin-egiten-dugun-lana-saritu-duteraquo.htm | Bizigiro | Irune Lasa: «BERRIAn Europako gaiekin egiten dugun lana saritu dute» | Eurobasque Europako Mugimenduaren Euskal Kontseiluaren kazetaritza saria jaso du gaur eguerdian Irune Lasa BERRIAko kazetariak, Gasteizen. Eusko Legebiltzarrean egin dute ekitaldia. | Irune Lasa: «BERRIAn Europako gaiekin egiten dugun lana saritu dute». Eurobasque Europako Mugimenduaren Euskal Kontseiluaren kazetaritza saria jaso du gaur eguerdian Irune Lasa BERRIAko kazetariak, Gasteizen. Eusko Legebiltzarrean egin dute ekitaldia. | Irune Lasak 2020ko azaroaren 8an idatzitako Gurinezko mendien Europa hura artikulua saritu du kontseiluak; lan horretan, Nekazaritza Politika Bateratuak Europako Batasunean izan duen garrantzia landu du kazetariak.
Prentsa idatziaren modalitatean saritu dute Lasa. Eurobasquek adierazi duenez, artikulu horrek Europa nekazaritza sektorean integratzearen garrantzia lantzen du, eta azpimarra egiten du Batasunak Nekazaritza Politika Bateratuaren erreforma dela-eta duen erronkan. Epaimahaiak nabarmendu du gaia estrategikoa dela Euskal Herriko lehen sektorearentzat.
Lasak, saria jaso berritan, zera adierazi du: «BERRIAn Europako gaiekin egiten dugun lana saritu dute. Ez dugu beti asmatuko. Eta egia da herritar askori urrun gelditzen zaizkiola gai horiek, baina, jakinda zer eragiten duten, saiatzen gara herritarrak ahalik eta ondoena informatzen». BERRIAko kazetariak aitortu du gizartean ezagutza falta dagoela Europaren inguruan. «Egitateak eta ideiak kontu konplexuak dira. Konplexutasun hori irakurgarri egitea da gure helburua». Gogoratu du erreportaje batzuk egiten ari zela Europako Batasunaren urteurrenaren harira, eta elkarrizketatu batek erantzun ziola ezer onik ez ziola ikusten Europako Batasunari. «Baina, hala eta guztiz ere, Europako proiektuan ikusten zuen bere burua». Europaren Eguna izan zen atzo, eta data horren bueltan egiten dute ekitaldia.
Esker hitz sentituak egin ditu Lasak: aita zenarentzat —«langile xumea izan zen, gazte hildakoa, eta gaur harro egongo zen»—; amarentzat —«makina bat lan egindakoa»; eta Edorta bikotekidearentzat —«sostengu eta akuilu delako»—. Hitz sentituak egin zituen Lasak euskarazko prentsan lanean ari diren kazetari guztientzat ere. «Euskaraz ari direnentzat, lanbide hau malkarragoa da. Eta saria eskaini nahi diet prentsan euskaraz lan egiten duten kazetari xume guztiei».
EHUko Leioako campusean (Bizkaia) egin zituen Lasak kazetaritza ikasketak. Euskaldunon Egunkaria-n aritu zen kazetari, eta, gero, 2003. urtetik hona, BERRIAn aritu da. Ekonomia sailean egiten du lan. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197488/ribaforadako-udala-zigortu-dute-iruzur-baten-bidez-migratzaile-bat-kanporatzen-laguntzeagatik.htm | Gizartea | Ribaforadako Udala zigortu dute iruzur baten bidez migratzaile bat kanporatzen laguntzeagatik | Datuak Babesteko Espainiako Agentziak udalaren jarduna txarretsi du, Modou Khadim senegaldarrari «deialdi faltsu bat» helarazteagatik | Ribaforadako Udala zigortu dute iruzur baten bidez migratzaile bat kanporatzen laguntzeagatik. Datuak Babesteko Espainiako Agentziak udalaren jarduna txarretsi du, Modou Khadim senegaldarrari «deialdi faltsu bat» helarazteagatik | 2009tik bere etxe izandako herrialdetik kanporatu zuten Modou Khadim senegaldarra. Cortesen bizi izan zen hasieran (Nafarroa); eta Ribaforadan, berriz, 2019ra arte. Urte horretako maiatzaren 6an, ordea, herriko etxera joan zen, alkateak deituta. Erroldari buruzko bilera bat egin behar zuten, ustez; baina, ailegatu zenean, Espainiako Polizia zuen zain. Biharamunean Madrilera eraman zuten, eta, handik, zuzenean, Senegalera.
Jose Maria Rodriguez (PSN) zen Ribaforadako alkate urte hartan. Nafarroako Gobernuko Toki Administrazioko zuzendari nagusi da orain. Erriberako senegaldarren kolektiboek gogor kritikatu zuten alkate ohiaren jokabidea, baina Rodriguezek argudiatu zuen «Poliziaren eskaera bati erantzunez» lagundu zuela Khadim kanporatzeko prozesuan.
Datuak babesteko Espainiako Agentziaren esanetan, Ribaforadako Udalaren jokabidea «ez zen zilegi» izan, eta «leialtasunik gabe» jokatu zuen: «Leialtasuna da datu pertsonalak erabiltzea era arrazoituan, herritarrek espero dutenaren arabera, eta ez modu makurrean edo herritarren kontrako ondorio kaltegarriak izanen dituzten era batean». |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197489/espetxe-kudeaketa-transferitzeko-akordioa-sinatu-dute.htm | Politika | Espetxe kudeaketa transferitzeko akordioa sinatu dute | Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak autogobernua aldarrikatu dute. Olatz Garamendi Gobernantza Publiko eta Autogobernu sailburuaren arabera, ez du «amore emango» Gernikako Estatutuan jasota dauden eskumen guztiak «etxetik kudeatu arte» | Espetxe kudeaketa transferitzeko akordioa sinatu dute. Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak autogobernua aldarrikatu dute. Olatz Garamendi Gobernantza Publiko eta Autogobernu sailburuaren arabera, ez du «amore emango» Gernikako Estatutuan jasota dauden eskumen guztiak «etxetik kudeatu arte» | Gernikako Estatutuan jasotako lau eskumen transferitzeko akordioa lortu zuten Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak joan den apirilaren 16an, eta gaur izenpetu dute, Transferentzien Batzorde Mistoak Bilbon egindako bileran. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako espetxe kudeaketari buruzkoa da eskumen aldaketarik nabarmenena, eta Olatz Garamendi Jaurlaritzako Gobernantza Publiko eta Autogobernu sailburuak horrek «zalantzarik gabe» daukan pisu «sinbolikoa eta politikoa» azpimarratu du bileraren ondoren hedabideen aurrean egindako agerraldian. «Eduki sozial handia du, baita inpaktu handia ere aurrekontuetan». Nolanahi ere, errepide garraioaren, ISSN kode bibliografikoaren eta Ondarroako Itsas Barrutiko eraikinaren (Bizkaia) eskualdatzearen inguruan lortutako eta izenpetutako akordioei ere balioa eman die Garamendik.
1979ko estatutuan jasotako eskumenak transferitu ahal izateak erakusten du, Garamendiren esanetan, «ituna eta akordioa» direla autogobernuan aurrerapausoak eman ahal izateko «modurik eraginkorrena». Bi gobernuek adostutako transferentzien egutegia aintzat hartuta, negoziatutako aurreneko sortako 11 eskumenek transferituta egon behar zuten joan den martxorako, baina oraingoz lau daude sinatuta. Kartzelen arloko eskumenen eskualdaketak urriaren 1etik aurrera gauzatuko dituzte.
Garamendik esan du «buru-belarri» ari direla lehen sorta horretako batzuk gauzatzeko lanean, eta «ahal bezain laster» besteei ere helduko dietela. «Ez dugu amore emango falta zaizkigunak gauzatu arte, materia guztiak etxetik kudeatu arte». Sailburuaren iritziz, estatutuan jasotako eskumenak «ezinbesteko tresna» dira politika publikoak kudeatzeko, baita «herritarren ongizatea eta Euskadiren garapena bermatzeko» ere.
Miquel Iceta Espainiako Lurralde Politika eta Funtzio Publikorako ministroak ere lortutako akordioa goratu du, eta adierazi autonomia estatuaren eta Gernikako Estatutuaren «garapenean» aurrerapausoak emateko balio duela. «Tresna bat da gure lurralde ereduaren deszentralizazio politikoa eta administratiboa errealitate bilakatzeko». Haren ustez, autonomien estatuaren bidea ibili behar da, iritzita Espainia «askotarikoa eta plurala» dela. «Jarraituko dugu apustu egiten bere batasunean indartsua den eta bere askotarikotasunaz harro dagoen Espainia honengatik».
Legegintzaldirako helburua
Josu Erkoreka Jaurlaritzaren lehen presidenteordeak ere hitz egin du agerraldian, eta nabarmendu elkarrizketaren eta negoziazioaren «errezetak» ziurtatzen duela «arrakasta».«Hala da alderdien artean, baita instituzioen artean ere. Hala izan da, da, eta izango da». Autogobernua goratu du: «Autogobernu handiagoa izateak ongizate handiagoa edukitzea esan nahi du».
Eta gogoratu du bi gobernuek «kronograma bat» daukatela adostuta, «negoziazio epeekin-eta», transferitzeko falta diren eskumen guztiak eskualdatze aldera. Oroitu du, gainera, Jaurlaritzaren legegintzaldi honetarako helburua dela jasotakoa «bere osotasunean» betetzea. «Zertxobait gutxiago falta da horretarako». |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197490/1313-auzia-laquoirregulartasunez-betetaraquo-dagoela-salatu-dute-defentsa-abokatuek.htm | Politika | 13/13 auzia «irregulartasunez beteta» dagoela salatu dute defentsa abokatuek | Zortzi abokatuen aurkako prozeduran legez kanpoko hainbat jardun izan direla azaldu dute: besteak beste, entzuketak eta torturak. | 13/13 auzia «irregulartasunez beteta» dagoela salatu dute defentsa abokatuek. Zortzi abokatuen aurkako prozeduran legez kanpoko hainbat jardun izan direla azaldu dute: besteak beste, entzuketak eta torturak. | Euskal presoen defentsan aritutako zortzi abokaturen aurka martxan den 13/13 auzia «oinarrizko eskubideen urraketaz» eta «irregulartasunez» beteta dagoela salatu du defentsak. Auzipetuen bost abokatuetatik hiruk agerraldia egin dute gaur Bilbon, eta azaldu dute prozedura judiziala «kutsatuta» dagoela, besteak beste, legez kanpoko entzuketak egin zizkietelako atxilotuei, «tortura ebidentziak» daudelako eta auzipetuetako batzuk bi aldiz epaitu nahi dituztelako delitu berarengatik.
Aurrez akordiorik lortu ezean, uztailaren 12tik aurrera zortzi abokatu epaituko dituzte Espainiako Auzitegi Nazionalean: Arantza Zulueta, Iker Sarriegi, Jon Enparantza, Julen Zelarain, Naia Zuriarrain, Saioa Agirre Arauko, Nerea Redondo Otamendi eta Juan Maria Jauregi. Guztira 77 urteko espetxe zigorrak eskatu dituzte haien aurka, ETAko kide izatea leporatuta. 2010eko apirilean izandako polizia operazio batean du jatorria 13/13 auziak: hamar lagun atxilotu zituzten Bizkaian eta Gipuzkoan, besteak beste, hiru abokatu.
Defentsa abokatuek hainbat irregulartasun antzeman dituzte prozedura judizialean. Aiert Larrartek eta Jone Goirizelaiak azaldu dutenez, CNI Espainiako Zerbitzu Sekretuek legez kanpoko entzuketak egin zizkieten auzipetuei, gutxienez 2008tik aurrera: «Komunikazio esku-hartzeari buruzko espedienteak desklasifikatzeko eskatu genuen, baina eskuratu ditugun bi autoetan informazio funtsezkoena ezabatuta dago; ez dakigu zer dagoen paper horietan». Jardun hori ez dator bat prozedura kriminalaren legearekin, abokatuen arabera. Gogora ekarri dute, gainera, Guardia Zibilak abokatuen Bilboko eta Hernaniko (Gipuzkoa) bulegoak miatu zituela: «Erregistro irregularrak eta baliogabeak izan ziren, eta sekretu profesionala urratu zen».
Grande-Marlaskaren jarduna
Tortura ere izan dute hizpide abokatuek. Operazioaren egunean, guardia zibil batek agiri bat utzi zuen atxilotuetako baten etxean, ustez nahi gabe; «dokumentu operatibo eta organiko» bat zela azaldu dute Larrartek eta Goirizelaiak, eta bertan zehaztua zuten zer tratu eman behar zioten atxilotu bakoitzari: «Abokatuei, tratu bikaina; gainontzekoei, inputazio judizialak berresteko adierazpenak lortzera bideratutako tratua». Hain justu, atxilotuetako batzuek torturak salatu zituzten, eta tortura horiek egiaztatu egin dituzte, forentseen txostenek ez ezik, baita Paco Etxebarria antropologoak Eusko Jaurlaritzarentzat egindako ikerketak ere.
Fernando Grande-Marlaska egungo Espainiako Barne ministroaren rola ere gogoan izan dute abokatuek: «Hura izan zen instrukzio epailea, eta hark agindu zituen atxiloketak; Baltasar Garzon epailea zegoen guardian, eta hark bazituen atxilotuen eskubideak bermatzeko tresna batzuk martxan, baina Marlaskak bertan behera utzi zituen».
Gainera, abokatuek oroitarazi dute 13/13 auziak oinarrian duen ikerketa ere funtsik gabea dela: «David Plaren jarraipen batetik dator prozedura hau. 2008ko maiatzaren 17an, ustez Pla ikusi zuten ETAko buruzagi batzuekin, baina egun hartan Pla kartzela batean zegoen, haren bikotekideari bisita egiten. Beraz, ezinezkoa zen han egotea, baina hortik sortu zuten prozedura hau».
Inputazioei begira, abokatuek uste dute non bis in idem printzipioa urratzen ari zaiela auzipetuetako batzuei, hau da, bigarrenez epaituko dituztela jardun beragatik: «Zortzitik lau jada zigortuak izan dira euskal preso politikoei babesa eta laguntza emateagatik, eta horietako hiru 2019an epaitu zituzten Herrira-ren aurkako auzian, eta denek bete dute zigorra. Berriro epaitu nahi dituzte froga, dokumentu eta txosten berdinekin».
Akordiorik ez oraingoz
Hori guztia kontuan hartuta, «legezkotasun eremu zalantzagarriak» izan direlakoan, defentsa abokatuek txosten eta froga horiek baliogabetzeko eskatuko dute, auzia epaiketara iristen bada. Izan ere, auzipetuek joan den astean eginiko agerraldian adierazi zutenez, akordio bat lortzen eta epaiketa saihesten saiatuko dira. Asmo horiek ez dute fruiturik eman, gaur Alfonso Zenon abokatuak berretsi duenez: «Oraindik ez dago akordiorik. Saiatzen ari gara. Auzi hau anakronikoa eta zentzugabea da».
Epaiketa iritsiko balitz, ez da giro samurrik espero Auzitegi Nazionalean. Zigor arloko 4. aretoak hartuko du auzia, eta Angela Murillok zuzenduko du, hots, besteak beste Bateragune auziko epaile nagusiak. Fiskala, berriz, Jose Perals izango da, Altsasu auziko berbera. AVT eta Dignidad y Justicia taldeak arituko dira akusazio partikular gisa. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197491/espetxe-kudeaketaren-transferentziak-laquoespetxe-politika-normalizatuaraquo-ahalbidetu-beharko-luke-foro-sozialaren-iritziz.htm | Politika | Espetxe kudeaketaren transferentziak «espetxe politika normalizatua» ahalbidetu beharko luke Foro Sozialaren iritziz | Gaur egungo egoeran «beharrezko urratsa» zela erran du Foro Sozialak. Konponbiderako premiazko agenda-n bigarren fasera pasatzeko aukera emanen duela erran du. | Espetxe kudeaketaren transferentziak «espetxe politika normalizatua» ahalbidetu beharko luke Foro Sozialaren iritziz. Gaur egungo egoeran «beharrezko urratsa» zela erran du Foro Sozialak. Konponbiderako premiazko agenda-n bigarren fasera pasatzeko aukera emanen duela erran du. | Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak espetxeen kudeaketaren eskumena transferitzea adostu izana «beharrezko urratsa» zela erran du Foro Sozialak. «Urrats horrek erraztu egin beharko luke espetxe politika normalizatua aplikatzea motibazio politikoko delituengatik kondenatutako pertsonei, eta oraindik indarrean dauden salbuespenezko neurriak amaitzea», adierazi du agiri batean.
2018ko irailean aurkeztu zuten Konponbiderako premiazko agenda Foro Sozialak, Sarek eta Etxerat-ek, eta hori izan da orain arte arlo horretan izan duten bide orria. Foro Sozial Iraunkorrak uste du lehenengo fasean konpondu gabe zeuden hiru gaiak ixteak —urruntze politikaren eta lehen graduaren amaiera eta espetxeen transferentzia— aukera emango duela agenda horretako bost puntuen gehiengoa ixteko. «Erabateko borondate politikoa egiaztatzeko aukera emango du, konponbidearen bigarren faseari aurre egin ahal izateko konfiantza giro nahikoa sortzeko, hau da, behin betiko ibilbidearen bigarren faseari aurre egiteko».
Izan ere, Foro Sozialaren hitzetan «adostasun instituzional eta politiko nahikoa» dago horretarako. Orain, gizarteratze plan bat definitu behar dela erran du, «erakunde publikoek gidatuta eta eragileekin adostuta», aukera emango diena presoei banakako gizarteratze ibilbidean laguntzeko, hau da, Foro Sozialaren hitzetan, 3. gradua lortzen eta gizarteratze prozesua gauzatzen laguntzeko. «Esan gabe doa konpromiso irmoa duela Foro Sozial Iraunkorrak diagnostikoak egiten, esperientziak partekatzen, gomendioak egiten eta beharrezkoak diren errazte lan diskretuak egiten jarraitzeko, testuinguru zail batean, gai honi irtenbide berritzaileak aurkitzen lagunduko duelakoan». |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197492/oier-iruretagoiena-izango-da-artea-abian-egitasmoko-2021eko-artista.htm | Kultura | Oier Iruretagoiena izango da 'Artea abian' egitasmoko 2021eko artista | Sortzaileak erakusketa bat zabalduko du bere obrekin Donostiako San Telmo museoan, urrian. Zentroak Kutxa Fundazioarekin elkarlanean jarri zuen martxan proiektua, iaz, eta Nagore Amenabarro izan zen parte hartu zuen lehen artista. | Oier Iruretagoiena izango da 'Artea abian' egitasmoko 2021eko artista. Sortzaileak erakusketa bat zabalduko du bere obrekin Donostiako San Telmo museoan, urrian. Zentroak Kutxa Fundazioarekin elkarlanean jarri zuen martxan proiektua, iaz, eta Nagore Amenabarro izan zen parte hartu zuen lehen artista. | Oier Iruretagoiena (Errenteria, Gipuzkoa, 1988) izango da aurten Artea abian proiektuan parte hartuko duen artista, 2020an, lehen aldian, Nagore Amenabarrok parte hartu ondoren. Egitasmoaren bidez, Donostiako San Telmo museoak eta Kutxa Fundazioak «beren ibilbide profesionalaren lehen urteetan dauden eta beren obraren aurkezpen monografikoari aurre egiteko esperientzia nahikoa duten artistei laguntza eta babesa eskaini nahi diete», ohar bidez azaldu dutenez. Gipuzkoan sortu edo jarduten duten artistentzako guneak eta aukerak bermatzea, eta haiei arte erakundeetan erakusketa indibidualak egiteko bultzada ematea da programaren helburua, zehaztu dutenez: «Helburu nagusia da oraindik erabat finkatuta ez dauden edo garapen fasean dauden ibilbideak dituzten sortzaileekin lan egitea». Hala, aurrez lehiaketa eta erakusketa kolektiboetan parte hartu bai, baina San Telmo museoaren moduko erakunde batean aurkezpen monografikorik egin ez duten artisten bidea sustatzea du xede egitasmoak.
Iruretagoienak musika esperimentalean hasi zuen bere ibilbidea, eta gero beste formatu batzuetara zabaldu zuen bere lan esparrua, hala nola eskulturara eta testura. Arte Ederretan lizentziatu zen EHUn, 2011. urtean, eta 2018an Bruselako WIELS egoitzen programa osatu zuen. Bilboko Carreras Mugica galerian (2019 eta 2015), Bartzelonako Halfhouse gunean (2014) eta Gasteizko Montehermoso Kultur Etxean (2011) egin ditu erakusketak, besteak beste. Halaber, azken urteotan hainbat erakusketa kolektibotan parte hartu du Madrilen, Bartzelonan, Bilbon eta Donostian, besteak beste. 2010etik 2020ra Bilboko Le Larraskito Klubeko koordinatzaileetako bat izan zen, eta 2020tik Berria egunkariko zutabegilea da.
Proiektuaren jarraipena egiteko eta artistak hautatzeko batzordean, Ane Abaldek (Kutxa), Susana Sotok eta Carmen Garmendiak (San Telmo museoa) eta Beatriz Herraezek (Artium museoa) parte hartu dute.
Erakusketa eta argitalpena
Artea abian proiektuak dakar San Telmo museoko Laborategia aretoan urtero erakusketa bat egitea, «ahal dela artista batena, lan metodoei eta baliabideei dagokienez ingurune profesionalizatua eskainiz. Asmoa da erakusketa hau, aurretik eta ondoren guztiz ezberdinak izango diren beste batzuek inguratuko dutena, beste edozein erakusketa gisa tratatzea; bai azaldutakoaren kalitateari dagokionez, bai haren dimentsio ekonomikoari dagokionez, bai museoaren programazio orokorrean eta kanpo komunikazioan izango duen eraginari dagokionez», azaldu dute. Gaineratu dute erakusketarekin batera katalogo bat ere argitaratuko dutela. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197493/ekainaren-1etik-jasotako-eskaerentzat-izan-da-renove-planaren-laguntza.htm | Ekonomia | Ekainaren 1etik jasotako eskaerentzat izan da Renove planaren laguntza | Auto elektriko bat erosteko saria 10.700 eurora iritsi ahal izango da, Jaurlaritzaren plana bateragarria baita Espainiak ematen duenarekin | Ekainaren 1etik jasotako eskaerentzat izan da Renove planaren laguntza. Auto elektriko bat erosteko saria 10.700 eurora iritsi ahal izango da, Jaurlaritzaren plana bateragarria baita Espainiak ematen duenarekin | Ekainaren 1ean jarriko da indarrean Eusko Jaurlaritzak auto zaharra bota eta berria erosteko Renove plana. Egun horretatik aurrera jasotako eskaerentzat izango da laguntza, 2.000 eta 3.000 euro artekoa. Espedientea osorik jaso ahala banatuko du laguntza EEE Energiaren Euskal Erakundeak, dirua bukatu arte.
Javier Zarraonandia Industria sailburuordeak eta Iñigo Ansola EEEko buruak azaldu dutenez, Jaurlaritzak bost milioi euro jarriko ditu. Autoen erosketa suspertzeko azken laguntza plana izan daitekeela iradoki du Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak.
Aurreko planaren laguntza kopuru bera banatuko du aurten Jaurlaritzak. Hau da, 3.000 euro auto edo furgoneta elektrikoa erosten dutenentzat, eta 2.000 eurokoa gasolina eta gasolioa darabiltena aukeratzen dutenentzat. Erregai gisa hidrogenoa, gas naturala edo GLPa dutenek ere 3.000 euroko saria izango dute.
Jaurlaritzaren laguntzak Espainiako Gobernuak ematen dituenekin bateragarriak direnez, auto elektrikoak erosten dituztenek 10.000 euro jasoko dituzte —7.000 Madrilek, eta 3.000 Gasteizek—. Laguntza 10.700 eurora irits daiteke 5.000 biztanletik beherako herrietan bizi direnentzat, mugikortasun arazoak dituztenentzat, taxilarientzat eta ibilgailu gidaridun baimena dutenentzat, haiei %10eko gainsaria emango baitie Espainiako Gobernuak.
Laguntza jaso ahal izateko, hamar urtetik gorako autoa txatartegira bidali beharko du erosleak: muga zazpi urtekoa izango da autonomoen eta enpresen autoentzat. Gehienezko prezio bat ere izango da auto berrientzat: 25.000 euro erreketakoa bada, eta 40.000 elektrikoa bada. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197494/nafarroako-unibertsitateak-david-beriain-kazetariari-emango-dio-luka-brajnovic-saria.htm | Gizartea | Nafarroako Unibertsitateak David Beriain kazetariari emango dio Luka Brajnovic Saria | Beren ibilbide profesionalean gizarte balioen eta pertsonen duintasunaren alde lan egin duten komunikatzaileei eman ohi die sari hori Nafarroako Unibertsitateak. Duela gutxi hil zuten Beriain, Burkina Fason, dokumental bat grabatzen ari zela. | Nafarroako Unibertsitateak David Beriain kazetariari emango dio Luka Brajnovic Saria. Beren ibilbide profesionalean gizarte balioen eta pertsonen duintasunaren alde lan egin duten komunikatzaileei eman ohi die sari hori Nafarroako Unibertsitateak. Duela gutxi hil zuten Beriain, Burkina Fason, dokumental bat grabatzen ari zela. | Nafarroako Unibertsitateko Komunikazio Fakultateak ibilbide profesional nabarmena duen komunikatzaile bat saritu ohi du Luka Brajnovic sariarekin, batez ere pertsonen eskubideen eta duintasunaren alde lan egiten duena. Duela 20 urte pasatxo hasi ziren sari hori banatzen: 1997. urtean banatu zuten lehengo aldiz –Miguel Delibes idazle eta kazetariari eman zioten–, eta, geroztik, urtero banatu izan dute garaikurra. Aurtengoan, 1995. eta 1997. urteen artean unibertsitate horretan bertan ikasi zuen David Beriain kazetariari emango diote. Duela zenbait egun hil zuten, Burkina Fason, eta harekin batera zihoan Roberto Fraile kameraria ere eraso horretan hil zuten. Ezkutuko ehizari buruzko dokumental bat grabatzen ari ziren. Hain justu ere, kazetariaren ibilbide profesionala goratu nahi dute, gizarte balioen eta pertsonen duintasunaren alde egindako lanarengatik.
Charo Sabada Nafarroako Unibertsitateko dekanoak adierazi duenez, «pena handia» baina, aldi berean, «ohore itzela» da Komunikazio Fakultatearentzat Luka Brajnovic Saria David Beriain kazetariari eman izana. Sabadaren hitzetan, kazetariak «arrasto ezabaezina» utzi du gizartean urte luzez egin duen ibilbide profesionalarekin, eta kazetaritzaren arloan egin duen jarduera «ausart eta konprometituan» egin du azpimarra. Halaber, nabarmendu du kazetariak konpromiso irmoa zuela etorkizuneko kazetariekin, eta ikasleekin izan ohi zuen jarrerari besterik ez zaiola erreparatu behar horretaz jabetzeko; Sabadaren hitzetan, «beti baitzuen ikasleentzako denbora». Gainera, azpimarratu du ikasleen gogamenez ere eman diotela sari hori Beriaini, milatik gora ikasleren, irakasleren eta lagunen izenpeak bildu baitituzte horretarako.
Brajnovic, erreferente
Luka Brajnovic kazetariak egindako jarduna du oinarri Nafarroako Unibertsitateko Komunikazio Fakultateak banatu ohi duen sariak. Kazetari kroaziarra izan zen, eta Nafarroako Unibertsitateko irakasle ere izan zen urte luzez. Kazetari izateaz gain, idazle eta poeta ere izan zen Brajnovic. Bigarren Mundu Gerra betean bere sorterria utzi eta erbesteratu egin behar izan zuen; izan ere, atxilotu egin zuten Benito Mussoliniren jarduna agerian utzi eta kritikatzeagatik. 1940ko hamarkadaren amaiera aldera, Espainiara joan zen bizitzera, Madrilera. Zenbait urte geroago, 1960ko hamarkadan, Iruñera etorri eta Nafarroako Unibertsitatean sartu zen irakasle. Bertan pasatu zuen bere bizitzaren zatirik handiena. Liburu asko ere idatzi zituen garai hartan, eta haren ibilbide profesionala omentzeko asmoz sortu zuen Nafarroako Unibertsitateak sari hori. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197495/desokupak-bilbon-lokal-bat-hustu-duela-salatu-dute.htm | Gizartea | Desokupak Bilbon lokal bat hustu duela salatu dute | Bilboko Kontseilu Sozialistaren arabera, eskuin muturreko enpresak 9:30ak aldera hustu du Basurtuko lokal bat, Udaltzaingoaren laguntzarekin. Kontzentraziora deitu dute 20:00etarako, gertatutakoa salatzeko. | Desokupak Bilbon lokal bat hustu duela salatu dute. Bilboko Kontseilu Sozialistaren arabera, eskuin muturreko enpresak 9:30ak aldera hustu du Basurtuko lokal bat, Udaltzaingoaren laguntzarekin. Kontzentraziora deitu dute 20:00etarako, gertatutakoa salatzeko. | Auzokideek Bilboko Kontseilu Sozialistari jakinarazi diotenez, gaur goizeko 9:30ak aldera Desokupa enpresa parapolizialak lokal bat hustuarazi du Bilboko Basurtu auzoan, Udaltzaingoaren laguntzarekin. Ezaguna da Desokupa. Hainbat elkartek salatu izan dutenez, okupatutako etxeak «bortxaz eta modu oldarkorrean» husten dituen eskuin muturreko talde bat da.
Gertatutakoa salatzeko, kontzentraziora deitu du Basurtuko Gazte Asanbladak gaurko: 20:00etan egingo dute, Aita Donosti Plazan.
Desokupak joan den astean jakinarazi zuen asteazken honetan Bilbon izango dela, baina ez dago argi gaur egindako ekintzari buruz ari ziren ala ez. Bitartean, eragile batzuk hasi dira asteazkeneko etxegabetzea eragozteko antolatzen, besteak beste, 7katu gaztetxea eta Bihotzean Bilboko zazpi kaleetako auzo elkartea.
Jakinarazi dute ez dakitela zein den hustu nahi duten etxea, eta email bat zabaldu dute haren inguruko informazioa biltzeko: azauzodefentsa@gmail.com. Gainera, bihar, asteartea, manifestazioa egingo dute, 20:00etan, Etxebarrietan, eta asteazken goizean, berriz, «gosari antifa», 7:30etan hasi eta 11:30ak arte.
Gaur bertan, sare sozialetan, Daniel Esteve Desokupako buruak berretsi du Bilbon etzi izango direla. Ez hori bakarrik: iragarri du bi aste barru euren Desokupa TV telesailaren kartel erraldoi bat Bilboko erdigunean jarriko dutela.
Aurretik, Abadiñon
Desokupa joan den apirilaren 15ean ere izan zen Euskal Herrian, zehazki, Abadiñon (Bizkaia). Zelaieta auzoko Alfredo Baeschlin kalean dagoen etxe bat hustera joan ziren. Ordukoan, etxe barruan zeudenak atera egin ziren enpresako kideek emandako agiri bat sinatu ostean, Ertzaintzaren iturriek Anboto atariari adierazi ziotenez. Lekukoek, ordea, salatu zuten «mehatxu» artean sinarazi zietela agiri hori.
Azaldu zutenez, Desokupako «zortzi-hamar» kide joan ziren eraikina husteko asmoz, eta haien aurrean protesta egitera joan ziren Abadiñoko hogeitik gora herritar. Ertzainak ere joan ziren gero, eta borraz jo zituzten protestan elkartu zirenak. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197496/osasunako-zuzendaritzako-bost-kide-ohik-lau-hilabeteko-kartzela-zigorra-onartu-dute.htm | Kirola | Osasunako zuzendaritzako bost kide ohik lau hilabeteko kartzela zigorra onartu dute | Ganuza eta Purroyk izan ezik, gainerakoek zigorra onartu dute, Ogasunari iruzur egiteagatik. Tomas Lopez, berriz, absolbitu egin dute. | Osasunako zuzendaritzako bost kide ohik lau hilabeteko kartzela zigorra onartu dute. Ganuza eta Purroyk izan ezik, gainerakoek zigorra onartu dute, Ogasunari iruzur egiteagatik. Tomas Lopez, berriz, absolbitu egin dute. | Lau hilabete eta hamabost eguneko kartzela zigorra ezarri diete Osasunako zuzendaritza osatzen zuten bost kideri. Ogasunaren atxikipenei zegozkien zergak ez ordaintzea egozten zaie: guztira, 191.718,55 euroko zorra daukate ogasunarekin. Kluba bera ere salatu dute, eta Osasunak eta zuzendaritzako bost kideek 47.929,63 euroko isuna ordaindu beharko dute.
Miguel Artxanko klubeko presidente ohiak eta Juan Antonio Pascual, Sancho Bandrés, Jesús Peralta eta Ángel Vizcay zuzendaritzako kideek zigorra onartu dute. José Manuel Purroy eta Manuel Ganuzak, berriz, ez dute onartu, eta auzitara joango dira. Zehapena onartu dutenek bi urte igaro arte zigorra ez betetzeko akordio bat egin dute epailearekin. Tomas Lopez kontabilitateko arduraduna, berriz, absolbitu egin dute.
Bi aringarri ezarri zaizkie auzipetuei: bidegabeko atzerapenak eta egindako kaltearen konponketa. 191.718,55 euroko kalte ordaina eman behar izan diote Ogasunari, hori baita zor zioten diru kopurua.
Auzi honen ondorioz, klubak ezin izango du dirulaguntzarik jaso bederatzi hilabetez, baina Osasunako abokatuak neurri hau beranduago ezartzeko eskaera egin du, orain jasotzen ari diren laguntzei eragin ez diezaien. |
2021-5-10 | https://www.berria.eus/albisteak/197497/van-der-hoornentzat-hirugarren-etapa.htm | Kirola | Van der Hoornentzat hirugarren etapa | Eguneko ihesaldian sartu eta gero, bakarrik iritsi da helmugara. Lehen garaipena du itzuli handi batean, eta Gannak segitzen du lider. | Van der Hoornentzat hirugarren etapa. Eguneko ihesaldian sartu eta gero, bakarrik iritsi da helmugara. Lehen garaipena du itzuli handi batean, eta Gannak segitzen du lider. | Batzuetan txirrindularitzan ausart jokatzeak saria izaten du. Hala gertatu zaio Taco Van der Hoorn (Wanty) txirrindulariari Giroko hirugarren etapan, Biella eta Canale artean. Ia hasieratik sortutako ihesaldian sartu da, beste zazpi txirrindularirekin batera, eta garaipena lortu du, esprinterren asmoak zapuztuz. Filippo Gannak (Ineos) lider segitzen du. Hoorn estreinakoz ari da parte hartzen itzuli handi batean.
Euriarekin hasi da etapa. Baina horrek ez ditu zortzi iheslariak kikildu. Ganna liderraren taldek bidea egiten utzi die, eta zazpi minutuko abantaila ere lortu dute. Etaparen zati erabakigarrira, azken 70 kilometroetara, lau minutuko aldearekin iritsi da aurreko multzoa. Hortik aurrera, aparteko zailtasunik gabe bazen ere, ibilbidea gorabeheratsu bihurtzen zen. Orduan hartu du Borak tropelaren ardura, Peter Saganentzat lan egin, eta esprintean irabazteko.
Erritmo bizia jarri du Borak, eta pixkanaka aurrekoak amore ematen joan dira. Lau bakarrik geratu dira. Bost kilometro falta zirenean 1.20ko abantaila zuten. Hoornek ez du itxaron nahi izan, eta erasoa jo du. Hortzak ondo estututa aurrera egin du. Azkenean garaipena harentzat izan da. Lau segundoko abantailarekin iritsi da helmugara. Bigarren izan da Davide Cimolai (Israel) lau segundora, eta denbora berera hirugarren Peter Sagan. Gannak lider segitzen du, eta lehen euskal herritarra sailkapen nagusia Jonathan Castroviejo da. Bederatzigarren dago, 30 segundora.
Bihar laugarren etapa korrituko da, Piacenza eta Sestola artean. 186 kilometro ditu, eta zazpi kilometroren faltan Passerino gaina igo beharko dute (4, 3 km %9,5). Azken kilometroak gorabeheratsuak dira. |
2021-5-11 | https://www.berria.eus/albisteak/197528/israelek-berriz-ekin-dio-gaza-bonbardatzeari.htm | Mundua | Israelek berriz ekin dio Gaza bonbardatzeari | Dagoneko 28 dira bonbardaketetan hildakoak. 5.000 militar mobilizatu ditu Israelgo Defentsa Ministerioak, eta Gazako hesiaren inguruetara bidali. Hamasek bi emakume israeldar hil ditu Askelon, hiriaren aurka koheteak jaurtita. | Israelek berriz ekin dio Gaza bonbardatzeari. Dagoneko 28 dira bonbardaketetan hildakoak. 5.000 militar mobilizatu ditu Israelgo Defentsa Ministerioak, eta Gazako hesiaren inguruetara bidali. Hamasek bi emakume israeldar hil ditu Askelon, hiriaren aurka koheteak jaurtita. | Egunak argitu ahala, Gaza bonbardatzeari ekin dio berriz Israelek. Gaur arte gutxienez 24 lagun hil zituen bonbardaketetan, eta beste bi heriotzaren berri eman dute Gazako osasun agintariek goizean. Maan Palestinako berri agentziak zabaldu duenez, Jihad Islamikoa miliziako kideak dira bi hildakoak, eta, horiekin batera, milizia horretako beste kide bat larri zauritu dute. Jihad Islamikoak ez du halakorik baieztatu, ordea. Bonbardaketa berean, bost zibil zauritu dituzte, eta ospitaleratu egin dituzte. Kopuru hori eguneratu du arratsaldean Gazako Osasun ministerioak, esanez dagoeneko 28 direla Israelen erasoen eraginez hildakoak; tartean, hamar haur.
Hamasek koheteak jaurtiz erantzun dio Israelen erasoaldiari. Al Jazeera atariak zabaldu duenez, 30 minutuan 70 kohete baino gehiago jaurti dituzte Gazatik Jerusalem aldera. Joan den astelehenetik 300 kohete inguru bota dituzte Hamasen kontrolpeko eremutik. Tel Avivek Al-Aqsako meskitan bildutako palestinarrei eraso ostean hasi ziren Gazatik koheteak jaurtitzen. Haaretz egunkariak zabaldu duenez, azken orduetan bi emakume israeldar hil dira eraso horien ondorioz.
Israelen eta Palestinaren artean azken egunetan pilatutako tentsioak eragin ditu lehen hildakoak: bart Israelgo Armadak Gaza bonbardatu zuen, eta, gutxienez, 24 lagun hil, haietako hainbat, haurrak —gutxienez, bederatzi—. Palestinako Osasun Ministerioaren arabera, 65 pertsona ere zauritu zituzten. Armadak jakinarazi duenez, azken orduetan 140 helburu bonbardatu ditu Gazan, eta operazioak «hainbat egun» iraun ditzake.
Bereziki odoltsua izan zen atzoko eguna Palestinan: Ilargi Gorriaren arabera, Israelgo Poliziak Al-Aqsa meskitan egindako eraso batean gutxienez 215 lagun zauritu zituen, eta 153 ospitaleratu behar izan zituzten.
Kaleko liskarrek aireko erasoei eman zieten bide iluntzean. Goizaldeko gertakariei Gazatik suziriak jaurtita erantzun zien Hamas erakunde islamikoak, ordu gutxi geroago. Aurretik, erakundeak Israeli eskatu zion haren tropak Al-Aqsa meskitatik ateratzeko arratsaldeko seiak baino lehen. Meskita hori leku sakratua da islamarentzat.
Arabiar Ligak gogor gaitzetsi du Gazaren aurkako erasoaldia. «Erabat arduragabea» izan dela salatu du Ligako buru Ahmed Abul Gheitek. «Israel da Gazan eta Jerusalemen indarkeriak gora egin izanaren erantzulea, eta nazioarteak neurriak hartu beharko lituzke». Hain zuzen ere, Israelen jarrera gaitzesten duen oharra onartzen ahalegindu zen bart NBE Nazio Batuen Erakundea, baina AEBek oztopatu egin zuen urratsa, eta azkenean soilik Hamasen kohete jaurtiketa jaso zuen mezuak.
2014. urteko gerraz geroztik, suzirien aurkako sirenak lehen aldiz piztu ziren Jerusalemen atzo, eta hiritarrek babeslekuetan babestu behar izan zuten. Zazpi suziri identifikatu zituztela jakinarazi zuen Israelgo armadak. Izan ere, atzokoa data seinalatua zen israeldarrentzat: Jesuralem Eguna zen —egun beltza palestinarrentzat—, eta egun horretan ospatzen dute 1967ko gerran hiriaren ekialdeko partea konkistatu izana. Hori dela eta, kaleak jendez gainezka zeuden.
Tentsio handiko eguna izaten da urtero, eta, atzo, ohi baino beroago hasi eta amaituko zela espero zen. Talde ultraortodoxoek martxa batera deitu zuten arratsalderako. Jerusalemgo Hiri Zaharrerako pasabide nagusia den Damaskoko Atera joateko asmoa zuen martxak, baina Poliziak ibilbidea aldarazi zien deitzaileei, liskarrak eragozteko.
Ramadanarekin batera
Ramadanarekin batera hasi ziren lehen istiluak Jerusalemgo Hiri Zaharraren inguruan, apirilaren 14an. Al-Aqsa meskitaren inguruan elkartu dira musulmanak egunotan. Leku sakratua da haientzat Al-Aqsa, eta, otoitz egin ondoren, meskitaren atarian elkartu ohi dira. Israelgo Poliziak galarazi egin izan die, ordea, pandemiaren aurkako neurriak argudiotzat hartuta, eta horrek sumindu egin ditu palestinarrak.
Zenbait egunetan tentsioa zertxobait apaldua izan ostean, iragan asteburuan gainezka egin zuen berriz ere. Ostiraletik larunbaterako gauean 200 lagun zauritu zituen Poliziak Meskiten Zabalgunean, Al-Aqsa meskitaren inguruan, eta gaur goizean ere han izan dira istiluak. Al-Jazeera hedabidearen arabera, Polizia meskitaren barruan zeudenak kanporatzen ahalegindu da, baina ez du lortu, han zeudenek aurre egin baitiote. Liskarrak izan dira eraikinaren barrualdean eta kanpoaldean, eta Jerusalemgo Hiri Zaharreko beste zenbait lekutara ere hedatu dira; batez ere, Xeikh Jarrah auzora. |
2021-5-11 | https://www.berria.eus/albisteak/197529/txertatuta-zegoen-egoiliar-bat-covid-19arekin-hil-da-gasteizko-san-prudentzio-egoitzan.htm | Gizartea | Txertatuta zegoen egoiliar bat COVID-19arekin hil da Gasteizko San Prudentzio egoitzan | 84 urte zituen emakumeak, eta txertoaren bi dosiak hartuak zituen. | Txertatuta zegoen egoiliar bat COVID-19arekin hil da Gasteizko San Prudentzio egoitzan. 84 urte zituen emakumeak, eta txertoaren bi dosiak hartuak zituen. | Gasteizko Udalak kudeatzen du San Prudentzio egoitza, eta bertako iturriek baieztatu dute albistea: San Prudentzio zahar etxeko egoiliar bat COVID-19aren ondorioz hil zen joan den astean, txertoaren bi dosiak hartuak zituen arren. Ohiko osasun azterketa batean atzeman zioten birusa 84 urteko emakumeari: asintomatiko zegoen, eta positibo eman zuen PCR proban; proba serologikoan, berriz, ez zioten antigorputzik detektatu. Egun batzuk geroago, haren osasunak okerrera egin zuen, eta ospitaleratu egin behar izan zuten. Joan den astean zendu zen, Txagorritxuko ospitalean. |
2021-5-11 | https://www.berria.eus/albisteak/197530/bilboko-arrakala-espazioa-hustu-dute-udaltzainek.htm | Gizartea | Bilboko Arrakala espazioa hustu dute udaltzainek | 05:00etan sartu dira udaltzainak eraikina hustera. Hamabost urte zeramatzan hutsik. | Bilboko Arrakala espazioa hustu dute udaltzainek. 05:00etan sartu dira udaltzainak eraikina hustera. Hamabost urte zeramatzan hutsik. | AZET Alde Zaharreko Etxebizitza Taldeak azaldu duenez, gaur 05:00etan Udaltzaingoak, Ertzaintzaren eta suhiltzaileen babesarekin, Bilboko Arrakala gunea hustu du. Han zauden pertsonak identifikatu, eta kaleratu egin dituzte eraikinetik.
Hamabost urtez egon da eraikina hutsik, eta apirilaren 24an hartu zuen gunea AZETek. Hustea salatzeko, manifestaziora deitu dute gaur arratsalderako, 20:30ean, Etxebarrietan, Kaleratzerik ez, zuena da biolentzia lelopean.
24 orduan izandako bigarren hustea da Arrakalarena; izan ere, atzo goizean, Desokupak lokal bat hustu zuen Bilboko Basurtu auzoan, Udaltzaingoaren laguntzarekin. Basurtuko Gazte Asanbladak deituta, kontzentrazioa egin zuten atzo, 20:00etan, Basurtun bertan.
LAB sindikatuak salatu egin du Udaltzaingoak eraikina hustu izana eta nabarmendu du Juan Mari Aburto alkatea Udaltzaingoan ezartzen ari den «noraez autoritario eta errepresiboaren beste adierazpen bat» dela goizaldekoa: «Udaltzaingoa gero eta gehiago eta azkarrago urruntzen da ustez defendatzen duen hurbileko polizia eredutik».
Alkatea eta EAJ-PSE gobernua udaltzaingoaren eta herritarren arteko aldea handitzen ari direla salatu du aipatu sindikatuak, eta hori kontraesanean dagoela «hurbileko» Poliziaren ideiarekin. Halaber, alkateari eskatu diote «dinamika errepresibo hori» geldiaraz dezatela eta ez dezatela parte hartu eta ez ditzatela babestu datozen egunetarako programatuta dauden etxegabetzeak.
Desokupa Bilbon
Desokupak joan den astean jakinarazi zuen asteazken honetan Bilbon izango dela. Eragile batzuk hasiak dira biharko etxegabetzea eragozteko antolatzen: besteak beste, 7katu gaztetxea eta Bihotzean Bilboko Zazpikaleetako auzo elkartea.
Jakinarazi dute ez dakitela zein den hustu nahi duten etxea, eta mezu elektroniko bat zabaldu dute haren inguruko informazioa biltzeko: azauzodefentsa@gmail.com. Gainera, gaur manifestazioa egingo dute, 20:00etan, Etxebarrietan, eta asteazken goizean, berriz, «gosari antifa», 07:30ean hasi eta 11:30ak arte.
Atzo, sare sozialetan, Daniel Esteve Desokupako buruak berretsi zuen Bilbon izango direla bihar. Ez hori bakarrik: iragarri du bi aste barru euren Desokupa TV telesailaren kartel erraldoi bat jarriko dutela Bilboko erdigunean. |
2021-5-11 | https://www.berria.eus/albisteak/197531/negoziazioek-porrot-egin-dute-kolonbian.htm | Mundua | Negoziazioek porrot egin dute Kolonbian | Protestan jarraitzera deitu dute sindikatuek eta gizarte mugimenduek. Kolonbiak Espainian duen enbaxadoreak Poliziaren jarrera defendatu du. | Negoziazioek porrot egin dute Kolonbian. Protestan jarraitzera deitu dute sindikatuek eta gizarte mugimenduek. Kolonbiak Espainian duen enbaxadoreak Poliziaren jarrera defendatu du. | Ia bi aste daramatzate protestan Kolonbian, eta tarte horretan gutxienez 47 pertsona hil dira, Temblores gobernuz kanpoko erakundearen eta Indepaz Garapenerako eta Bakerako Ikerketa Institutuak egindako zenbaketen arabera. Ivan Duque presidenteak bultzatutako zerga erreformak eragin zituen manifestazioak, baina, hura erretiratuta ere, kaleak betetzen jarraitu dute herritarrek. Besteak beste, osasun erreforma bertan behera uztea eta lan merkatua hobetzea dira gazteen eskari nagusiak, baina ez bakarrak.
Duquek bart egin du bilera apirilaren 28ko greba orokorrerako deia egin zuen batzordearekin, baina akordiorik gabe amaitu dituzte elkarrizketak. «Gobernuak ez zuen ezer zehatzik esan bi gai nagusien inguruan: protesten bermeak eta segurtasun indarrek baliatutako gehiegizko indarkeria», kritikatu du Diogenes Orjuelak, Kolonbiako Langileen Zentral Batua sindikatuko ordezkariak. Hala, gaurko beste greba nazional bat antolatu dute sindikatu eta gizarte eragileek, apiriletik egiten duten hirugarrena.
Bestalde, Cali hirian izan zen atzo Duque, azken egunetan protesten erdigune bilakatu den lekuan, gobernuaren kezka adierazteko asmoz. Estatuburua lau orduz egon zen bilduta udal gobernuko ordezkariekin; ez zuen, ordea, hitzik egin manifestarien ordezkariekin. Aldiz, manifestariei eskatu zien ken zitzatela hiriko hainbat tokitan jarritako barrikadak, eta indigenei, berriz, itzul daitezela etxera, «istilu gehiago saihesteko».
Manifestariek Poliziari eta «banako armatuei» egozten dizkiete hildakoak. Baina gobernuaren ikuspegia bestelakoa da. Kolonbiak Espainian duen enbaxadoreak defendatu egin du segurtasun indarren jarrera, argudiatuta zenbaitetan «ezinezkoa» dela bereiztea nor dagoen armatuta eta nor ez. «Segurtasun indarren balizko gehiegikeriak ikertu beharko lirateke, baina baita desadostasun zilegiaren atzean ezkutatzen diren gaizkileak ere». |
2021-5-11 | https://www.berria.eus/albisteak/197532/tubacexek-16-milioi-euro-galduta-hasi-du-urtea.htm | Ekonomia | Tubacexek 16 milioi euro galduta hasi du urtea | Petrolioaren eta gasaren sektoreen gainbeheraren ondoren, eskari gutxi dituela azaldu du Arabako hodigileak. Kaleratzeen aurkako greban daude Amurrioko eta Laudioko fabriketan. | Tubacexek 16 milioi euro galduta hasi du urtea. Petrolioaren eta gasaren sektoreen gainbeheraren ondoren, eskari gutxi dituela azaldu du Arabako hodigileak. Kaleratzeen aurkako greban daude Amurrioko eta Laudioko fabriketan. | Gaizki amaitu zuen 2020. urtea Tubacexek, 25 milioi euroren galerak pilatu baitzituen. Eta are okerrago hasi du 2021a, hiru hilabete eskasetan 16,4 milioi euroren zuloa egin baitu.
Galera horien arrazoi nagusia da salmentak amildu egin direla: 86,5 milioiren fakturazioa izan du, iaz epe horretan baino %43,7 gutxiago. EBITDA edo irabazi operatiboa, 0,1 milioi baizik ez da izan, iazkoa baino %99,4 gutxiago.
Arabako enpresak azaldu du ekonomiaren deskarbonizazio prozesuaren ondorio direla bere salmenta eskasak. Hidrokarburo konpainiak dira haren hodien eskatzaile nagusiak, baina azkenaldian haien inbertsioak asko gutxitzen ari dira, dirua energia berriztagarriak bultzatzera doalako. Industriaren joera horretara egokitzen ari dela dio Tubacexek; esaterako, gero eta eskari gehiago ditu zentral nuklearretarako.
Zorra 310 milioiraino hazi da
Jesus Esmoris Tubacexeko kontseilari ordezkariak aitortu du «ingurumari zail bati» aurre egin behar diola enpresak, baina horretara egokitzeko ahaleginak egiten ari dela. Horien artean dago iaz 30 milioi euro txikitu zituela ekoizpen kostuak. Murrizketa horren zati handi bat kaleratzeen bitartez egin zuen Tubacexek, bere lan taldea 600 lagun txikitu baitzuen.
«Berregituraketa» horretan langileei emandako kalte ordainek eta Indiako enpresa baten erosketa bukatzeak 12,3 milioi euroren zorra gehitu du urteko lehen hiruhilekoan. Honezkero, taldearen zorra 310 milioi eurora iritsi da. Zama hori eramangarria zaiola azaldu du enpresak, iaz lotu zuelako zorra ordaintzeko egutegi egokiago bat, eta kutxan ia 190 milioi euro dituelako.
Arabako langileak, greban
Kaleratzeen arrastoa Arabako plantetara iritsi da aurten. Amurrioko eta Laudioko lantegietan 94 behargin kaleratu ditu enpresak. Beste 22 langilek enpresa utzi dute pizgarriekin, eta hamabik erretiro aurreratua hartu dute. Tubacexeko langileek greba hasi zuten otsailean kaleratzeak salatzeko, eta dagoeneko gauzatu badira ere, protestan jarraitzen dute. Martxoaren amaieran, Ertzaintzak foam jaurtigaiekin eta borrekin sakabanatu zituen Amurrioko fabrikaren aurrean batutako grebalariei.
Gaur eguerdian azaldu behar dute beren egoera Eusko Legebiltzarrean. Apirilaren 16an ganbera horren aurrean batu ziren, Laudiotik oinez joan ondoren. Orduan ere istiluak izan ziren. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.