date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199105/euskal-herri-osoan-aztergai-dute-uztailean-kanpoaldean-maskararik-gabe-ibili-ahal-izatea.htm | Gizartea | Euskal Herri osoan aztergai dute uztailean kanpoaldean maskararik gabe ibili ahal izatea | Maria Txibite Nafarroako lehendakariak eta Jerome Salomon Frantziako Osasun zuzendariak iradoki dute litekeena dela neurri hori bertan behera geratzea datorren hilabetean. Eusko Jaurlaritzak ere atea zabaldu dio uda honetan maskara kentzeari. | Euskal Herri osoan aztergai dute uztailean kanpoaldean maskararik gabe ibili ahal izatea. Maria Txibite Nafarroako lehendakariak eta Jerome Salomon Frantziako Osasun zuzendariak iradoki dute litekeena dela neurri hori bertan behera geratzea datorren hilabetean. Eusko Jaurlaritzak ere atea zabaldu dio uda honetan maskara kentzeari. | Baliteke uztaila hilabete erabakigarria izatea maskararen erabilerari dagokionez. Frantziako eta Hego Euskal Herriko agintariek iradoki dute litekeena dela hilabete horretan bertan behera geratzea kanpoaldean maskara derrigorrez jartzeko agindua. Oraindik, ordea, ez dago erabakirik hartuta. Hegoaldean herritarren %50 txertatuta dago jada, eta uztailaren 12rako ia %70era iristea espero da.
Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak gaur esan du Jaurlaritzaren iritziz kanpoaldean maskara erabiltzen jarraitu behar dela, baina pandemiaren bilakaerak onera egiten badu lehenago amaituko dela araua. Ez du eperik eman nahi izan, eta hori datuek esango dutela adierazi du: «Gaur, lehen aldiz, intzidentzia tasa 150etik beherakoa da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan; ea datorren asteetan zer gertatzen den».
Atzo, berriz, Jerome Salomon Frantziako Osasun zuzendariak RTL irratian iradoki zuen balitekeela uztailaren 1ean geratzea bertan behera agindu hori. Elkarrizketa horren ondoren, baina, Osasun Ministerioak ohar batean adierazi zuen ez dutela oraindik erabakirik hartu. «Aditu zientzialariek ekainean erabaki beharko dute arau horren inguruan», zehaztu zuen.
«Dena ondo badoa, ekainaren 30ean hainbat neurri kenduko dira, egoera egokia bada horretarako», esan zuen Salomonek. Gaineratu zuen, ordea, barrualdeetan erabili beharrekoa izango dela maskara, eta horrekin batera beste osasun neurri batzuk mantenduko direla: eskuak garbitzea, distantziak mantentzea eta jende pilaketa handia dagoen lekuetan arreta izatea.
Maria Txibite Nafarroako lehendakaria ere antzera mintzatu zen atzo Radio Euskadin egin zioten elkarrizketan. Esan zuen txertaketa kanpaina aurreikusi bezala gauzatzen bada, eta balitekeela uztailean bertan behera uztea kanpoaldean maskara erabiltzeko agindua: «Denok gaude maskara kentzeko gogoz, eta frogatu da kanpoaldea barrualdea baino seguruagoa dela. Uztailean kendu ahal izango dugula espero dezakegu, baina txertaketak eta intzidentzia tasak esango dute ahal izango den».
Txibitek azaldu zuen maskararen erabilera Espainiako lege batek derrigortzen duela, eta Espainiako Gobernuak utzi beharko duela lege hori bertan behera (Iparraldearen kasuan, Frantziakoak). Edonola ere, aurretik Lurraldeen Arteko Kontseiluan hitz egin beharko litzatekeela gaineratu zuen. Haren hitzetan, okerrena pasatu da; txertoak funtzionatzen ari dira; 60tik gorako pertsonetan ia ez dago positiborik, eta ospitaleetako okupazioa %25ekoa da.
Lehendakariak zehaztu zuen Nafarroako Gobernuak nahiago duela herritarrek haien osasun etxean hartzea txertoa, eta ez oporretan dauden lekukoan, txertoak eskualde bakoitzeko herritarren arabera banatzen direlako, eta ez turista kopuruaren arabera. Esan zuen, edonola, Nafarroan txertoa hartzeko txanda aukeratu egin litekeela, eta ez dagoela zertan hartu opor garaian.
Txibitek gaineratu zuen ostalaritzako edukierak eta ordutegiak ere arinduko dituztela, baina ez zuen zehaztu nola. Gaineratu zuen aste honetan Gobernua ostalariekin bilduko dela, eta udara begira «trantsizio bat» egingo dutela. |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199106/txibite-laquoargi-esan-dugu-ez-dugula-euskara-meritutzat-hartu-nahi-eremu-ez-euskalduneanraquo.htm | Gizartea | Txibite: «Argi esan dugu ez dugula euskara meritutzat hartu nahi eremu ez-euskaldunean» | Nafarroako lehendakariak esan du PSNren eta Geroa Bairen arteko desadostasunak «euskararen dekretuko puntu bakar bati» dagozkiola | Txibite: «Argi esan dugu ez dugula euskara meritutzat hartu nahi eremu ez-euskaldunean». Nafarroako lehendakariak esan du PSNren eta Geroa Bairen arteko desadostasunak «euskararen dekretuko puntu bakar bati» dagozkiola | Argi eta garbi: «PSNk esana du ez duela euskara merezimendu gisa baloratu nahi eremu ez-euskaldunean, errealitate soziolinguistikoa kontuan hartuta. Eta Geroa Baik, aldiz, horixe nahi du». Euskararen foru dekretuaren zirriborroaren gaineko arrakalaz mintzatu da Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidentea, Radio Euskadi irratian egin dioten elkarrizketa batean. Eztabaidaren garrantzia gutxietsi du lehendakariak, «desadostasun puntu bat besterik ez» dela argudiatuta: «Hizkuntza politikaren zati oso txikian jartzen ari gara arreta. Hizkuntza politika da hezkuntza, euskara hedabideetan sustatzea, Euskarabideak baliabideak izatea... Alor horietan badira adostasunak», esan du.
Nafarroako Gobernuaren egonkortasunari dagokionez, Txibitek esan du koalizioaren jardunaren balorazioa «oso positiboa» dela, eta gobernua gai izanen dela «legealdia amaitzeko»: «Horren aldeko apustua oso argia da».
Orain eztabaida fasean dagoen dekretuan murriztu eginen da euskarak eremu ez-euskaldunean duen presentzia, lan deialdi publikoetatik desagerrarazita. Arauaren zirriborroa ez da oraindik argitaratu, baina, iragan astean, gakoetako batzuk eman zituen Javier Remirezek, Nafarroako Gobernuko lehendakariordeak, Geroa Bairen galdera parlamentario bati erantzunez. Azaldu zuenez, gobernuak «urteko bigarren seihilekoan» tramitatu nahi du euskararen foru dekretu berria, 2022. urtean indarrean egon dadin.
Eremu ez-euskalduneko oposizio lehiaketetan euskara meritutzat ez jotzea: horixe izanen da dekretu berriaren berritasunik nabarmenena, 2017an Geroa Baik, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak adostutako arauaren ezaugarrietako bat bertan behera utzita. «Errealitate soziolinguistikoa errespetatuta» eginiko aldaketa dela nabarmendu zuen Remirez lehendakariordeak.
Ez da izanen, baina, Nafarroako euskaldunek pairatuko duten murrizketa bakarra. PSNk proposatutako zirriborroa onartzen bada, eremu mistoko lan deialdietatik ere kenduko dute euskara meritutzat hartzeko beharra, eta «jendaurreko lanpostuetarako» bakarrik aintzatetsiko dute. Osasunbideko deialdietan ere kasuan-kasuan izanen da meritu: osasun langileen kasuan, bai, baina zeladore, laguntzaile, administrari eta bestelako postuetarako, ez. Euskara da salbuespenezko trataera hori duen hizkuntza bakarra, gaur egun ingelesa, frantsesa eta alemana meritu baitira Nafarroa osoko lan deialdietan, eremua edo postuen ezaugarriak edozein direlarik ere.
PSNko kargudun nagusiek argudio bati heldu diote azken asteetan: desadostasunak «bakanak» eta «azalekoak» direla, alderdien arteko tirabira hutsak, baina gobernu barruan «guztien adostasuna» dagoela. Geroa Baik gezurtatu egin du hori: «Gezurra da. Geroa Baik ez du zirriborro horrekin bat egiten; publikoki adierazi dugu. Gobernu barruan ditugun kontseilariek ere ez. Eta PSNk nahi duena egiten badu, guk ere ulertuko dugu maniobrarako tartea dugula, horren aurka egiteko, egokien deritzogun eran».
Ez dute, hala ere, koalizio gobernua erortzen uzteko asmorik: «Desadostasunak handiak dira zenbait puntutan; euskararen auzian, errokoak, baina gobernu itunari eutsiko diogu, PSNri eskuak libre uztea okerragoa izan daitekeelako». |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199107/iazkoa-baino-uda-hobea-espero-du-jaurlaritzak-baina-2019koaren-azpitik.htm | Ekonomia | Iazkoa baino uda hobea espero du Jaurlaritzak, baina 2019koaren azpitik | Bi kanpaina berezi egingo ditu Turismo Sailak; lehena, Espainiara begira, eta bigarrena, etxe barrura | Iazkoa baino uda hobea espero du Jaurlaritzak, baina 2019koaren azpitik. Bi kanpaina berezi egingo ditu Turismo Sailak; lehena, Espainiara begira, eta bigarrena, etxe barrura | Eusko Jaurlaritzako Turismo sailburu Javier Hurtadok garbi esan du aurtengo udan ez dela pandemiaren aurreko turista kopurua jasoko Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, baina 2020. urtean baino kopuru hobeak aurreikusten dituztela. "Jasangarritasuna, natura eta gastronomia" izango dira Turismo Sailak egingo dituen bi kanpainen oinarriak. Lehena "nazionala" izango dela esan du Hurtadok, alegia, Espainiako eta Kataluniako turistei begira egina; eta bigarrena "tokikoa", etxekoei begira egina.
"Euskadik segurtasuna erakutsi behar du, aniztasuna, natura, eta mundu mailako aitortza duen gastronomia", esplikatu du Hurtado sailburuak. Jaurlaritzak sektorea suspertu nahi du, gutxika bada ere, pandemiaren aurreko egoerara ahal bezain beste hurbiltzeko. Oraindik urrun geratuko da koronabirusaren aurreko egoera, baina iazko uda baino hobea espero dute turismo arloko arduradunek.
Euskadi, zure unea da, lekua da lelopean jarriko du martxan turismo kanpaina Jaurlaritzak, uztailaren 30era arte, "Euskadiren indargune guztiak" azaleratzeko. "Orain da unea indarra eta konfiantza berreskuratzeko", erantsi du Hurtadok. Sailburuak ez du ezuste handirik eman, eta gastronomiari aparteko garrantzia eman nahi diotela berretsi du, Euskal erara lelopeko kanpaina berezi baten bidez.
Neurri gogorren eragina
Turismoaren sektorea jo dute gehien pandemiari aurre egiteko gobernuek hartutako neurri zorrotzek. Jaurlaritza bereziki gogor aritu da Espainiako beste erkidego askotako gobernuen aldean, eta maskararen derrigortasuna edota ostalaritzan gehienez lauko mahaiak jartzeko derrigortasuna erabakigarriak izan daitezke turistek leku bat edo beste hautatzean. Horregatik, ostalaritzak berak, baina baita hotelak eta beste aterpe modalitateak zain-zain daude LABIk noiz aldatuko ote dituen jatetxe eta besteren ordutegiak eta beste zenbait mugak. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199108/gimnasioetako-jarduera-arautzeko-protokolo-bat-egin-du-eusko-jaurlaritzak.htm | Gizartea | Gimnasioetako jarduera arautzeko protokolo bat egin du Eusko Jaurlaritzak | Erabiltzaile batek baino gehiagok erabiltzen dituzten makinak, objektuak eta materialak garbitu egin beharko dira. Erabiltzaileen erregistro bat gorde beharko da hiru astez, positiborik egonez gero aztarnarien lana errazteko. | Gimnasioetako jarduera arautzeko protokolo bat egin du Eusko Jaurlaritzak. Erabiltzaile batek baino gehiagok erabiltzen dituzten makinak, objektuak eta materialak garbitu egin beharko dira. Erabiltzaileen erregistro bat gorde beharko da hiru astez, positiborik egonez gero aztarnarien lana errazteko. | Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eguneratu egin du COVID-19a ez transmititzeko duen protokoloa, eta agindu zehatzak eman ditu zenbait jardueratarako, besteak beste, gimnasioetarako. Osasun Sailak gogorarazi du erakundeek prebentzio protokoloak eduki behar dituztela. Hauek dira gimnasioetarako emandako arauak:
-Gimnasioek erregistro sistema bat izan beharko dute, eta hiru astez gorde beharko dute zeintzuek erabili dituzten gimnasioko azpiegiturak, positiborik egonez gero azterlarien lana errazteko.
-Erabilera bereiziko areto edo gune bakoitzerako gehienezko edukiera zehaztu beharko da, eta edukiera hori ez gainditzeko kontrol prozedurak ezarriko dira.
-Gimnasioan makinak ezingo dute aurrez aurre egon, erabiltzaileek ez dezaten ariketa fisikoa aurrez aurre egin. Gainera, makinak areto osoan banatu beharko dira, erabiltzaileen artean gutxienez metro eta erdiko segurtasun tartea izan dadin.
-Aretoen aireztapena ziurtatu beharko da. Naturala bada, alde bateko eta besteko leihoak edo ateak ireki beharko dira, aire korronteak sor daitezen. Aireztapena ez bada naturala, kanpotik ahalik eta aire gehien sartzea ahalbidetu beharko da, airea berritu dadin.
-Aireztapena behar bezala egiten dela ziurtatzeko, CO2aren neurgailuak erabiltzea gomendatzen da.
-Prebentziozko neurri pertsonalei buruzko informazioa izan beharko dute erabiltzaileek, eta, horretarako, kartelak eta bestelako mezuak erabili beharko dira.
-Segurtasun tartea gorde beharko da; eskuak garbitu beharko dira, eta partekatzen diren makinak, objektuak edo materialak erabili ondoren garbitu egin beharko dira.
-Sintomarik izanez gero edo positibo baten harreman zuzena izanez gero, ezingo da gimnasio batera joan.
-Gimnasioan erreferentziazko pertsona bat egon beharko da COVID-19arekin zerikusia duten gauzetarako. Berea izango da prebentzio neurriak betetzen direla zaintzeko erantzukizuna, eta, behar izanez gero, Zaintza eta Jarraipen Sareari informazioa emateaz arduratuko da. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199109/bizkaiak-ordainsariak-ezarri-nahi-dizkie-kamioi-guztiei.htm | Ekonomia | Bizkaiak ordainsariak ezarri nahi dizkie kamioi guztiei | Kobratzeko 30 arku jarriko ditu egun dohainekoak diren errepideetan. 2022ko udazkenean hasiko da. | Bizkaiak ordainsariak ezarri nahi dizkie kamioi guztiei. Kobratzeko 30 arku jarriko ditu egun dohainekoak diren errepideetan. 2022ko udazkenean hasiko da. | Bizkaian sartzen diren 3,5 tonatik gorako kamioi guztiek errepideak erabiltzeagatik ordain dezatela nahi du Bizkaiko Aldundiak. Horretarako, 2022ko udazkenean ordainpeko sistema ezarriko du egun dohainekoak diren hainbat errepidetan. Hogeita hamar bat kobratzeko arku ezarriko ditu errepide hauetan: N-240an (Arratia gurutzatzen du), N-636an, N-637an, BI-625ean (Basauritik Arabarantz) eta A-8an, Kantabriarako bidean. Neurri horren atzean bi helburu nagusi daude: batetik, trafikoa ahalmen handiko errepideetara bideratzea, ordainpeko autobideetara, alegia; eta, bestetik, kutsatzen duenak ordain dezala.
Imanol Pradales Azpiegitura eta Lurralde Garapeneko diputatuak argi utzi du lehen jakinarazpena «eztabaida zabaltzeko» izan dela, eta oraingoz «lehen hurbilketa» bat baino ez dela. Hemendik aurrera foru arauaren diseinua hasi beharko da. Garraiolarien sektorearekin «hitz egiteko» prest dagoela azaldu du, baina «trafiko handia» duten inguruetako biztanleei ere entzun behar zaiela. Aurreratu du hilabete askotako lana dagoela, eta ikusteko dagoela Europako Batasunak «argi berdea» ematen dion egitasmoari. Aldundiaren arabera, egunero 80.000 ibilgailu astunek gurutzatzen dute lurraldea, eta 4.000 bat dira dohaineko errepideak erabiltzen dituztenak. Pradalesek azaldu duenez, kamioiek errepide horiek maiz kolapsatzen dituzte, eta auto pilaketak eragoztea da arkuen helburuetako bat. Beste arrazoi handia ingurumena da; izan ere, kamioi horiek autobidetara bideratuz gero, %12,8 murriztuko lirateke lurraldean egiten dituzten kilometroak.
Alderdi politikoei dagokienez, PSEk babesa eman dio neurriari, eta EH Bildu aztertzeko prest agertu da, baina trantsizio ekologikoaren eztabaidan «sakonean» sartzea eskatu du, «eragile guztien» iritziak bilduz. PP, berriz, ez dago ados arkuekin, eta errepideen kudeaketa txarra «kamuflatzeko asmoa» ikusten du atzean. Elkarrekin Bizkaiak kritikatu egin du dirua bildu nahi dela krisiak gogor jo duen «sektoreetako baten bizkar». EAJk erantzun egin dio, eta leporatu Gipuzkoan eta Nafarroan babesten duena Bizkaian arbuiatu egiten duela. Pradalesek gogorarazi du Europako Batzordeak oso argi zehazten duela nola ezarri ordainketa sistema, eta beraz «berme juridiko osoarekin» egingo dutela, eta tentu handiz ibiliko direla «edozein bazterketa» eragozteko. Aldundiak Gipuzkoako katramila saihestu nahi du. Gipuzkoazko Aldundiak ordainsariak ezarri zituen 2018an A-15 eta N-1eko tarte batzuetan, eta egun errepide horien osotasunera zabaldu nahi ditu. Garraiolari elkarteek, baina, hainbat helegite jarri dituzte epaitegietan ordainketa sistemaren aurka, eta orain arteko ebazpenetan arrazoia eman diete. Elkarte horiek helegiteak jarriko dizkiete Bizkaiko ordainsariei ere.
Nafarroan, urte amaierarako; Araban, aztertzen
Nafarroako Gobernuak ere kamioientzako ordainsari gehiago ezarriko ditu bost errepidetan: A-1ean, A-10ean, A-15ean, A-68an eta N-121-An. Apurka joango da, eta Bernardo Ciriza Lurralde Kohesiorako kontseilariak esana du aurrenekoak «urte amaierarako» espero direla. Araban, berriz, aldundiak ponentzia bat sortu du Batzar Nagusietan gaia aztertzeko. Errepideen mantenua nola ordaindu eta Europako legedira nola egokitu eztabaidatzen ari dira. 2026. urtean AP-68aren kontzesioa amaituko da, eta lurraldeko 55 kilometroen ardura hartuko du.
2022ko udazkenetik aurrera kamioientzako arkuak izango dituzten errepideak:
-A8-Sanfuentes (Abanto Zierbena)-Kantabriako muga
-N240. Barazar-Galdakao
-N636 Kanpazar-Abadiño
-N637 Txorierriko autobia (Erletxe-Barakaldo)
-BI 625 Basauri-Arakaldo |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199110/abeltzainek-salatu-dute-pentsuen-prezioa-sektorea-itotzen-ari-dela.htm | Ekonomia | Abeltzainek salatu dute pentsuen prezioa sektorea itotzen ari dela | EHNE eta ENBA sindikatuek eskatu dute Elikagai Katearen Legea behin betiko onartzeko, gardentasunaz eta oreka, katebegi guztiei errentagarritasuna emateko eta gehiegizko jardunbideak galarazteko | Abeltzainek salatu dute pentsuen prezioa sektorea itotzen ari dela. EHNE eta ENBA sindikatuek eskatu dute Elikagai Katearen Legea behin betiko onartzeko, gardentasunaz eta oreka, katebegi guztiei errentagarritasuna emateko eta gehiegizko jardunbideak galarazteko | Abeltzaintza sektoreak ezin du jasan animalien elikaduraren eta, bereziki, pentsuaren kostuaren "igoera neurrigabea", mundu mailako "merkatu erabat espekulatiboan zerealen balioa handitu delako". EHNE eta ENBA sindikatuek salatu dute abeltzainak itotzen ari direla "gehiegizko salneurri" horien artean. 2020an, batez ere, txerri eta hegazti azienden pentsuak izan ziren igoerak izan zituztenak, "baina azken sei hilabeteetan igoera behi eta ardi azienden pentsuetan ere gertatu da, bai haragitakoetakoek, bai esnetakoek erabiltzen dituztenetan".
Nekazarien sindikatuak esplikatu du prezioen igoera %20koa izan dela, gutxi gorabehera, eta hazkunde horrek areagotu egingo duela sektorearen "egoera delikatua". "Esnearen eta haragiaren prezioa ere jaitsi egin da, eta arazoak daude pasteroak eta errapeko txahalak kentzeko".
Mundu mailako pandemiaren egungo testuinguruan, mugikortasun mugek, ostalaritza eta jantoki kolektiboen itxierak eta abarrek ekarri dute elikagaien eskaria nabarmen handitzea distribuzioan, eta, horren ondorioz, kate horiek gorakada handia izan dute, bai fakturazioari dagokionez, bai etekinei dagokienez ere. "Paradoxa bat gertatzen da: fenomeno hori bera ez zaie ekoizleei helarazi, eta horiek ez dute isla positiborik izan emaitzen kontuan, inoiz baino elikagai gehiago saldu den arren", salatu dute nekazarien sindikatuek. "Distribuzioak industria eraldatzailea estutzen badu, horrek gauza bera egiten du abeltzainekin eta nekazariekin, ez baitute beren produktuen prezioa hobetu".
Elikagaien Katearen Legearen zain
Hori dela eta, abeltzaintza sektorak industriari eta banaketari eskatu die haien produktuen truke ordaintzen dituzten prezioak "eguneratzeko", abeltzaintza sektorearen errentagarritasuna bermatzeko. Hala, EHNEk eta ENBAkexijitu dute Elikagai Katearen Legea behin betiko onartzeko, "gardentasun handiagoa emateko, orekatzeko, katebegi guztiei errentagarritasuna emateko, gehiegizko jardunbideak galarazteko, ekoizpen kostuak ezartzeko eta gure produktuak entregatzeko orduan kontratuak eskatzeko". |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199111/uztailetik-izan-den-kutsatu-kopururik-apalena-atzeman-dute-hegoaldean.htm | Gizartea | Uztailetik izan den kutsatu kopururik apalena atzeman dute Hegoaldean | Beste 151 kasu positibo detektatu dira igandean, 5.500 test inguru eginda. | Uztailetik izan den kutsatu kopururik apalena atzeman dute Hegoaldean. Beste 151 kasu positibo detektatu dira igandean, 5.500 test inguru eginda. | Kutsatuen kurba malkartsu doa beheraka, eta beste mugarri bat erdietsi da berriki: egun bakarrean zenbatutako COVID-19 kasu kopurua 200dik beherakoa izan da Hego Euskal Herrian, iragan udatik lehenbiziko aldiz. Zehazki, Osakidetzak eta Osasunbideak 5.582 diagnostiko proba egin zituzten atzo, eta horien guztien %2,7k eman zuten positibo: 151ek, alegia. 2020ko uztailaren 17tik erregistratutako daturik apalena da hori.
Hala, pandemiaren bigarren olatuaren hasieran erregistratutakoen parekoak dira Hegoaldeko osasun agintariek gaur jakinarazitako datuak, eta, beraz, nabarmena da transmisioa arintzen ari dela. Gaur egun, azken hamalau egunetako batezbestekoari so, eguneko 310 kutsatu detektatu dira Hegoaldean. Apirilaren hondarrean, laugarren olatuaren goraldi betean, batezbestekoa milatik gorakoa zen.
Kutsatuen datuak lurraldez lurralde aztertuta, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako informazioaren arabera, Bizkaian 54 kasu zenbatu zituzten; Gipuzkoan, 47; Nafarroan, 26, eta Araban, 22. |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199112/gipuzkoako-zahar-etxeetako-langileek-negoziatzera-esertzeko-eskatu-diote-aldundiari.htm | Gizartea | Gipuzkoako zahar etxeetako langileek negoziatzera esertzeko eskatu diote Aldundiari | 250 egun daramatzate greban, eta manifestazioa egin dute gaur Donostian. «Lan baldintza duinak eta zaintza ardatz izango dituen egoitza eredu» bat eskatu dituzte. | Gipuzkoako zahar etxeetako langileek negoziatzera esertzeko eskatu diote Aldundiari. 250 egun daramatzate greban, eta manifestazioa egin dute gaur Donostian. «Lan baldintza duinak eta zaintza ardatz izango dituen egoitza eredu» bat eskatu dituzte. | Gipuzkoako zahar etxeetako langileek 250 egun daramatzate greban. ELA sindikatuak deituta, protesta egin dute gaur Donostian, eta Gipuzkoako Foru Aldundiari eskatu diote akordioa lortzeko bidean «oztopo» izateari uzteko. Dagoeneko ia hiru urtez luzatu da lan gatazka.
Horretaz gain, Gipuzkoako hiriburuko Boulevardean egin duten ekitaldian, langileek esan dute euren greba eskubidea urratzen ari direla, gutxiengo zerbitzuak gehiegizkoak direlako. Azaldu dutenez, eurak «lan baldintza duinak eta zaintza ardatz izango dituen egoitza eredu» baten alde ari dira lanean, eta ez pribatizazioa eta negozioa oinarri dituen baten alde, «Markel Olanok zuzentzen duen Aldundiak egiten duen gisan».
Ekitaldian izan da, besteak beste, Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusia. Hark gogorarazi du egungo eredua «bidegabea» dela: «Izan ere, finantziazioaren %90 publikoa den arren, egoitzen bi herenek irabazi asmoa dute». Langileek dituzten lan kargak eta baldintza prekarioak ere salatu ditu Lakuntzak.
Horregatik, Olanori negoziatzera esertzeko eskatu dio. ELAren arabera, 2018tik aldundiko ordezkariek uko egin diote langileen ordezkariekin biltzeari. Lakuntzaren iritziz, jokabide hori are ulergaitzagoa da egoitzetako langileak funtsezkoak direla agerian utzi duen pandemiaren ondoren: «Olano, eseri ELAren proposamena entzutera, irtenbide bat dugulako, pandemia honetan bizi izan dugunaren ondoren bi gauza zor dizkiguzulako: langileen lan baldintzak hobetzea eta gure adinekoentzako arreta zerbitzua hobetzea».
Langileei borrokan jarraitzeko eskatu die, egiten ari direna «ez delako greba arrunt bat, greba sindikala, feminista eta soziala baizik: arrakalaren aurkako, eta zaintzen balioaren eta emakumeek egiten dituzten lanen duintasunaren aldekoa». |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199113/argituz-ek-eskubide-sozialen-behatoki-bat-sortu-nahi-du-gasteizen.htm | Gizartea | Argituz-ek eskubide sozialen behatoki bat sortu nahi du Gasteizen | Giza eskubideen aldeko elkarteak jardunaldi batzuk egingo ditu ostiralean eta larunbatean, Donostian, eta ostegunean, ostiralean eta larunbatean, Gasteizen | Argituz-ek eskubide sozialen behatoki bat sortu nahi du Gasteizen. Giza eskubideen aldeko elkarteak jardunaldi batzuk egingo ditu ostiralean eta larunbatean, Donostian, eta ostegunean, ostiralean eta larunbatean, Gasteizen | Eskubide ekonomikoak, sozialak, kulturalak eta ingurumenarekin lotura dutenak Gasteizen zein neurritaraino betetzen diren jakin nahi du Argituz giza eskubideen alde lan egiten duen elkarteak, eta, horretarako, jardunaldi batzuk egingo ditu hirian bertan, datorren ostegunean, ostiralean eta larunbatean, Ignacio Aldekoa Kultur Etxean. Juan Ibarrondo irabazi asmorik gabeko elkartearen kidearen esanetan, jardunaldi horiekin oinarriak jarri nahi dituzte Gasteizen eskubide sozialen behatoki bat sortzeko. Donostian ere jardunaldiak egingo dituzte asteon, Memoria eta egia jakiteko mekanismoak. Esperientzia lokalak eta globalak izenburupean, eta, Bertha Gaztelumendi Argituz-en bozeramailearen arabera, Gipuzkoako hainbat herritan alor horretan aurrera eramandako prozesuak aztertuko dituzte, Arrupe aretoan.
Jardunaldiak gaur aurkeztu dituzte Gasteizen. Ostegunean hasiko dira Arabako hiriburuan egingo direnak, eta Jose Angel Cuerda Gasteizko alkate izandakoak irekiko ditu (17:00). Gero, eskubide sozialen panoramika bat eskainiko du, bideokonferentziaz, Christian Curtis NBE Nazio Batuen Erakundearen Giza Eskubideetarako Goi Mandatariaren Bulegoko aholkulariak; emakumezkoen eskubideak ditu aztergai (17:30). Ordu erdi geroago, Eskubide ekonomikoak, sozialak, kulturalak eta ingurumenarekin lotutakoak: bigarren mailako eskubideak? hitzaldia emango du Iñaki Lasagabaster EHUko Administrazio Zuzenbideko katedradunak. 18:45ean, Eskubide sozialekin lotutako behatoki baten beharra eta funtzionamendua hitzaldia emango du Irene Escorihuela Bartzelonako Eskubide Sozialen Behatokiko zuzendariak. Lehen eguneko egitaraua Juan Hernandez Zubizarreta EHUko irakasleak eta aktibistak itxiko du (19:30), Latinoamerikako Multinazionalen Behatokiari begirada bat eskainiz. Debatea egongo da gero.
Ostiraleko egitaraua Argituz-eko Ibarrondok eta Felix Iriartek irekiko dute (18:00), Manzanares Cortes txostena aurkeztuz, zeina «praktika txarren adibide bat» den eskubide sozialen ikuspuntutik. 19:00etan mahai ingurua egingo dute, eskubide sozialak Gasteizen betetzen ote diren aztertzeko. Hainbat kolektibotako kideak mintzatuko dira. Debate batekin itxiko dute bigarren eguna.
Larunbat goizean, 11:00etan, bisita gidatu bat egingo dute Gasteizko Alde Zaharrean. Gentrifikazio prozesuei eta etxebizitza eskubidearen gaiari helduko diete.
Donostian, memoria eta egia
Donostiakoak ostiral arratsaldean hasiko dira (16:15), Jon Mirena Landa EHUko Zuzenbide katedradunaren Egia ezagutzeko mekanismoak: helburuak, praktika eraginkorrak eta etorkizuneko aukerak hitzaldiarekin. Debatea egongo da gero, eta, hori bukatuta, Irantzu Mendia, Gloria Guzman eta Iker Zirion EHUko ikerlariek hartuko dute hitza, Genero ikuspuntua egia ezagutzeko mekanismoetan hitzaldiarekin (17:30). Debate batekin bukatuko da lehen eguna.
Bigarren eta azken egunean, larunbatean, bizikidetza eraikitzeko helburuarekin elkarrizketaren kulturak duen garrantziaz arituko da Jenny Pearce, bideokonferentziaz (09:15). London School of Economics-eko irakaslea da, eta Latinoamerika eta Karibeko egoera aztertu du. Mahai ingurua egingo dute ondoren, 10:00etan, Memoria partekatu bateranzko txostenak izenburupean. Parte hartuko dute Gipuzkoako hainbat herritako alkateek: Aizpea Otaegik (Errenteria), Agustin Valdiviak (Lasarte-Oria), Ane Beitiak (Elgoibar), Maider Lainezek (Andoain), Maria Ubarretxenak (Arrasate) eta Koldobike Olabidek (Legazpi). |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199114/zenbait-eragilek-uste-dute-1313-auzia-gainditutako-egoera-batera-itzultzea-dela.htm | Politika | Zenbait eragilek uste dute 13/13 auzia «gainditutako egoera batera itzultzea» dela | Uztailaren 10ean manifestazioak egingo dituzte Bilbon eta Donostian | Zenbait eragilek uste dute 13/13 auzia «gainditutako egoera batera itzultzea» dela. Uztailaren 10ean manifestazioak egingo dituzte Bilbon eta Donostian | Uztailaren 12an zortzi euskal herritar epaituko dituzte Espainiako Auzitegi Nazionalean, 2010ean euskal presoen eskubideen alde egiten zuten lana «ETAren manupekoa» zelakoan; orotara, 77 espetxe urte eskatzen dizkie fiskaltzak. Auzipetuen izenean Julen Zelarainek esan duenez, zenbait eragilerekin bilerak egin dituzte auziaren nondik norakoak azaltzeko, eta jaso duten iritzi orokorra izan da haien kontra abiarazitako auzibidea «iraganari» dagokiola eta «gainditutako egoera batera itzultzea» dela.
EAJ, EH Bildu, PSE-EE eta Elkarrekin Podemos alderdiekin batzartu dira, bai eta ELA, LAB eta UGT sindikatuekin eta EAEko Arartekoarekin ere. Laster biltzekoak dira CCOO sindikatuarekin eta Eusko Legebiltzarreko Giza Eskubideen Batzordeko ordezkariekin ere. Zelarainek azaldu duenez, bilera horietan eragileek egiaztatu dute «oinarrizko eskubideen urraketa larriak» gertatu direla: tortura salaketak, CNI Espainiako zerbitzu sekretuek auzi honetan dituzten agiriak desklasifikatu nahi ez izana eta non bis in idem edo akusatu bat delitu beragatik ezin dela birritan epaitu dioen printzipioaren urraketa.
Baina, horrez gain, eta Zelarainen hitzetan, eragile gehienak bat etorri dira «epaiketa honek orain zeri erantzuten dion» galdetzean. «Eragile horietako inork ez zukeen imajinatuko Aieteko Konferentzian ziklo berri bat ireki eta hamar urtera oraindik ere hitz egiten jarraituko genuela eta horrelako epaiketa bati heldu beharko geniola», azaldu du.
Auzipetuek uste dute sektore batzuk «erosoago» daudela «iraganeko agertokietan», eta ahalegin guztiak egiten ari direla gaur egungo egoera politikoa «desitxuratzeko». Horregatik, dei egin diete Euskal Herriko eragile politiko, sindikal, sozial eta instituzional guztiei beren desadostasuna ager dezaten epaiketa honen eta «jada gaindituta dauden egoerak berriro sortzeko» ahaleginen aurrean.
Uztailaren 10ean manifestazioak egingo dituzte Donostian eta Bilbon, Saguesetik eta Jesusen Bihotza plazatik abiatuta, hurrenez hurren, 13/13 epaiketari ez. Irtenbidera lelopean. Mobilizazio biak 12:00etan hasiko dira. |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199115/ilusioz-eta-zuhurtziaz-itzuli-da-garitano-eibarrera.htm | Kirola | "Ilusioz eta zuhurtziaz" itzuli da Garitano Eibarrera | Nabarmendu du berehala esan ziola baietz Eibarren eskaintzari, eta patxada eskatu du taldea osatzeko prozesuan. Urte hauetan egin den lan ona nabarmendu du. "Taldea nola hazi den ikusi dut kanpotik". | "Ilusioz eta zuhurtziaz" itzuli da Garitano Eibarrera. Nabarmendu du berehala esan ziola baietz Eibarren eskaintzari, eta patxada eskatu du taldea osatzeko prozesuan. Urte hauetan egin den lan ona nabarmendu du. "Taldea nola hazi den ikusi dut kanpotik". | Gaizka Garitano Eibarreko entrenatzaile berriak argi du: "Ibilbide berri honetan egunez egun joan behar dugu. Jaitsiera gogorra izan da, eta denbora beharko da barneratzeko". Nabarmendu du Eibarren deia "barruraino" iritsi zitzaiola, eta berehala eman zuela baiezkoa. "Lagunek deitzen dizutenean... Beti izan da oso gertu sentitu dudan klub bat, eta, bazkide moduan, kanpotik bada ere gertutik erreparatu diot haren hazkundeari Lehen Mailan egon den urteetan. Eskertuta nago berriro ere nigan jarri duten konfiantzarengatik".
Urte hauetan "oso lan ona" egin dela nabarmendu du Garitanok. "Hori dela eta, ez dute uste hutsetik hasiko garenik. Ondo egin diren gauzak oinarri hartu, gauza berri batzuk erantsi, eta denen artean gauzatuko dugu proiektu berri hau". Mailaz jaisten diren taldeei berehala igotzea eskatu ohi zaie. Horren aurrean "lasaitasuna eta zuhurtzia" eskatu ditu Garitanok. "Gogoan izan behar da Bigarren Maila oso gogorra eta luzea dela. Hobea zarela pentsatzen baduzu, oker zaude, eta horretan ezin dugu huts egin. Faborito hitza alde batera utzi, eta ahalik eta talde lehiakorrena osatuko dugu, umiltasunez eta ilusioz". Ilusio horretan egin du azpimarra Derioko teknikariak. "Amorebietaren ilusio berdina izan behar dugu.
Taldea berriro eraiki behar dutela gogorarazi du. "Ez da erraza, eta bere arriskua badu, egokitzapen bat behar delako. Baina alde onak ere baditu, teknikarioi aukera ematen baitigu guk nahi dugun talde mota eraikitzeko. Hori izango da gure lehen egitekoa". Merkatuaren egoera eta Eurokopa jokatzen dela kontuan hartuta, merkatua mantsoago mugituko dela gogorarazi du. "Halakoetan fitxaketak azken asteetan egiten dira; beraz, hor ere pazientzia izan beharko dugu.
Cesar Palacios kirol zuzendariak, bestalde, nabarmendu du bere aurkezpenean esan zuen moduan kluba eta Eibarren filosofia ondo ezagutzen zuen teknikari bat nahi zutela, eta Garitanok ezaugarri guztiak betetzen dituela. "Esperientzia du, gainera. Nor hobeto taldea zuzentzeko. Iritsiko diren jokalari berriei inork baino hobeto azalduko die zer den Eibar, bera ere entrenatzaile izateaz gain jokalari izan baitzen." Fitxaketen inguruan baino, egun kontratua indarrean duten jokalariez hitz egin du Palaciosek. "Oraindik ez dakigu zenbatek jarraituko duten. Batzuekin hitz egin dugu, eta eskaintza egin dugu. Espero dugu onartzea. Jokalari horiek hemen segitzea ezinbestekoa iruditzen zaigu, aipatutako filosofia edo balioen transmisio hori egiteko". |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199116/jende-gazteak-ulertuko-ez-duen-zer-esan-dezakezu.htm | Bizigiro | Jende gazteak ulertuko ez duen zer esan dezakezu? | Twitterren zabaldu da erronka: «Zure adina aitortu gabe, jende gazteak ulertuko ez duen zerbait esan ezazu». Erantzunik onenak bildu ditu BERRIAk. | Jende gazteak ulertuko ez duen zer esan dezakezu?. Twitterren zabaldu da erronka: «Zure adina aitortu gabe, jende gazteak ulertuko ez duen zerbait esan ezazu». Erantzunik onenak bildu ditu BERRIAk. | «Zure adina aitortu gabe, jende gazteak ulertuko ez duen zerbait esan ezazu». Hala dio Twitterreko hainbat erabiltzailek azken egunetan zabaldu duten irudiak. Hainbat gairi eta egoerari lotutako erantzunak utzi ditu erronkak, guztiak ere gazteek ez ulertzeko modukoak, idatzi dituztenen iritziz bederen.
Erabiltzaile batzuek, adibidez, musikarekin lotu dute erronka. @AnderMolt erabiltzaileak hasi du hari hori, Bittor Aiape abeslari nafarra aipatuta. Aiapek lehen aldiz 1992ko Nafarroa Oinezen jo zuen, eta 2000. urtean atera zuen azken diskoa. Gero, musika alde batera utzi, eta dantzari ekin zion. Erantzunetan beste hainbat kontu aipatu dituzte: 2008an Eusko Jaurlaritzak Ukan birusaren inguruan euskara bultzatzeko atera zuen kanpainako pixkat bat es mucho abestia; Altza Pelipe Txirri, Mirri eta Txiribitonen abestia; kaseteak boligrafoarekin aurreratu behar izatea...
Telebistako kontuak ere izan dituzte hizpide erabiltzaileek: besteak beste, SuperBat kluba, han agertzen zen TrikiFlash super heroia, Kike Amonarrizek aurkezten zuen Txiskola saioa edo teletestua.
Beste ildo batetik eutsi dio erronkari Iñaki Iza Zarazua pilotari ohiak, eta, nola ez, pilota izan du hizpide: «Buruz buru sakea botera errestatzea», idatzi du, gaur egun airez jokatzeko dagoen ohiturari erreferentzia eginda. Are urrunago joan da Lander Garro, eta partidaren aurretik angelusa errezatzen zen garaiak aipatu ditu.
Erronka hasi zuen beste erabiltzaileetako bat Mikel Pagadi izan zen, eta, ironikoki, «Eusko Alkartasuna» aipatu zuen. Beste erabiltzaile batzuek, ildo beretik, aipatu dituzte 1989tik 2005era iraun zuen Unidad Alavesa alderdia, 2011n desegin zen Nafarroako Demokraten Elkargunea eta 1992tik 1994ra arte iraun zuen Euskal Ezkerra.
Ritxi Lizartzak, bestalde, kritika sozial kutsua eman dio erronkari eta hala idatzi du: «Etxe bat erosi dut».
Horietaz gain, izan dira bestelako kontuak aipatu dituzten erabiltzaileak ere: patata poltsetako tazoak, Fernando Savaterrek Egin-en idazten zuen garaia, zauriak garbitzeko erabiltzen zen merkromina... |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199117/san-joan-gurutzekoa-osorik-euskaraz.htm | Kultura | San Joan Gurutzekoa, osorik euskaraz | XVI. mendeko poetaren 'Idazlan guztiak' argitaratu ditu Euskaltzaindiak, Luis Baraiazarra ohorezko euskaltzainaren itzulpenean. Horietako hamahiru musikatu egin ditu Gontzal Mendibilek | San Joan Gurutzekoa, osorik euskaraz. XVI. mendeko poetaren 'Idazlan guztiak' argitaratu ditu Euskaltzaindiak, Luis Baraiazarra ohorezko euskaltzainaren itzulpenean. Horietako hamahiru musikatu egin ditu Gontzal Mendibilek | Literatur klasiko bat itzultzerakoan, «topiko» bat entzun behar izaten dute sarri itzultzaileek, Luis Baraiazarra ohorezko euskaltzainaren arabera: «Klasikoak hizkuntza originalean irakurri behar dira, eta ez itzulita». Beste hizkuntza batera eman beharrekoa San Joan Gurutzekoa poeta denean, beste adierazpen bat gehitzen zaio hasierako horri: «Esaten zen San Joan Gurutzekoa ez zela edonork irakurtzeko, eta, gainera, zati batzuk errepikakorrak direla, eta hobe dela idazlan osoak itzuli baino, antologia eder bat egitea». Bi baieztapenei muzin egin, eta San joan Gurutzekoa osoki itzultzen hasi zen duela lau urte Baraiazarra; orain, haren Idazlan guztiak argitaratu ditu Euskaltzaindiak, «obra osoa, bere errepikapenak, ilunguneak eta guzti». Gontzal Mendibilek biribildu du edizioa, piezetako hamahiru musikatu baititu. Liburua eta diskoa aurkeztu dituzte gaur goizean, Euskaltzaindiaren Bilboko egoitzan.
Ez zaizkio ezezagunak Baraiazarrari ez XVI. mendeko idazleak, ezta mugarriak ere: Santa Teresa Jesusenaren obra osoa euskaratu zuen 2015ean, sortzailearen jaiotzaren bosgarren mendeurrena aitzakia hartuta. Lan hari «osagarritasuna» ematen dio orain San Joan Gurutzekoaren obraren itzulpenak, Andres Urrutia euskaltzainburuak adierazi duenez. Liburu mardula da, baina lan osoa batzen duen «gako» bat azpimarratu du itzultzaileak: «Ekarpen nagusia barne munduaz egiten du, psikologiaz, Jainko maitasunaz —klabe horretan idazten baitu berak—; baina, azken batean, giza maitasunaz hitz egiten du, eta inork ez du horretaz idatzi San Joan Gurutzekoak bezain ondo, goxo eta dotore».
Itzulpen zehatza
Itzulpen ororen, eta batik bat, aurkeztu berri duten itzulpenaren zailtasuna azpimarratu du Urrutiak. «Sorkuntza hizkuntzatik xede hizkuntzara doan bide malkarrean lagun jokatzerik ez dago, batez ere poesian». Lan guztien itzulpen berri-berria ondu du Baraiazarrak, baina gogoan izan ditu aurreko saiakerak ere: San Joan Gurutzekoaren lan batzuk itzuli zituzten, besteak beste, Joseba Sarrionandiak, Gazteluk, Orixek eta Lino Akesolok, eta denen lana aitortu du itzultzaileak. «Euskalkian itzuli zuten, euren erara; meritu ikaragarrizkoa. Esaterako, Lino Akesolok ahalegin handia egin zuen sinalefa zuten hitzak neurrian sartzen».
Kontrara, Baraiazarrak euskara batuan eman ditu poemak, «euskara dotore eta gaurkotuan, jatorrizkoaren xehetasun txikiena ere mantenduta», euskaltzainburuaren hitzetan; haren iritziz, estandarrean eman izanak ere «mugarri» bilakatzen du lana. «Euskalkiak gutxietsi gabe, batua da euskal hizkuntza eta kultura hedatzeko behar dugun tresna». Itzultzaileak zehaztu duenez, San Joan Gurutzekoaren «metrika eta bertso lerroen konbinazio bera erabili» ditu.
Musikaren ekarpena
Euskaratutako lanaren zati bat musikatu egin du Gontzal Mendibilek. Hamahiru piezari jarri die doinua, zehazki, eta, adierazi duenez, Baraiazarraren itzulpenak «erraztu» egin dio lana: «Artisau lana izan da: metrika, errima... musika zuten barruan. Errazagoa izan da euskaraz musikatzea gaztelaniaz baino». Halaber, azpimarratu du musikari «onak» izan dituela alboan. Santa Teresa Jesusenaren lanak itzuli berri zituela aipatu zion Baraiazarrak San Joan Gurutzekoaren obrarekin beste horrenbeste egiteko asmoa zuela, eta horiek «gogotsu» musikatuko lituzkeela adierazi zion Mendibilek hasieratik.
Musikak ahapaldiei egiten dien ekarpenaren artean, ulergarritasuna aipatu dute Lorea Bilbao Bizkaiko Foru Aldundiko diputatuak eta Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultur sailburuak. Euskarazko lan ugari ezagutarazteko, musikariak «bidelagun» izan direla nabarmendu du sailburuak, eta foru diputatuak onartu du Gontzal Mendibilen lanari esker «hurbilago sentituko» duela San Joan Gurutzekoaren poesia. «Askori errazago egingo zaie zenbait pasarte ezagutu eta gogoan izatea». |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199118/30-urteko-mendizale-bat-hil-da-txindoki-mendian.htm | Gizartea | 30 urteko mendizale bat hil da Txindoki mendian | Hildako mendizalearekin zihoan laguna helikopteroz erreskatatu dute | 30 urteko mendizale bat hil da Txindoki mendian. Hildako mendizalearekin zihoan laguna helikopteroz erreskatatu dute | 30 urteko mendizale bat hil da Txindoki mendian (Gipuzkoa), altuera handi batetik erorita. Gaur goizean izan da istripua, 11:15 aldean, Txindokiko ipar-ekialdeko paretan. Hildako mendizalearekin zihoan laguna, berriz, helikopteroz erreskatatu dute, laguna laguntzen saiatu eta harrapatuta geratu ostean.
Erreskate zerbitzuak eta Ertzaintza istripua izan den lekura joan dira, baina ezin izan dute mendizalea salbatu. |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199119/miarritzeko-presidenteak-dio-legea-bete-zutela.htm | Kirola | Miarritzeko presidenteak dio legea bete zutela | Pirinio Atlantikoko prefetak ikerketa abiatu du, larunbatean Miarritze-Baiona derbian COVID-19aren aurkako neurriak bete ez zirelakoan. Zigor administratibo eta ekonomikoa jaso dezake Miarritzek, hori berretsiz gero. | Miarritzeko presidenteak dio legea bete zutela. Pirinio Atlantikoko prefetak ikerketa abiatu du, larunbatean Miarritze-Baiona derbian COVID-19aren aurkako neurriak bete ez zirelakoan. Zigor administratibo eta ekonomikoa jaso dezake Miarritzek, hori berretsiz gero. | Soka luzea du oraindik larunbatean Miarritze eta Baionaren arteko derbiaren ostean gertatutakoak. Miarritzek garaipena lortu zuen, eta Top14ra igo zen, eta partida amaieran Miarritzeko zaleek Aguilerako zelaia hartu zuten ospatzeko, COVID-19aren aurkako neurriak egon arren. Pirinio Atlantikoetako presidenteak atzo iragarri zuen neurriak hartuko zituela horren aurka. Baina Miarritzeko presidenteak ukatu egin du ez zituztela osasun neurriak bete, Benjamin Guffletek. Haren arabera, neurri guztiak bete zituzten. "Zelaira irten ziren zaleak txertatuta zeuden, eta PCR proba negatibo bat zuten. Ez dugu araudirik urratu". Gainera, berretsi du edukiera errespetatu zutela.
Baina, irudiei begiratuta, harmailetan 5.000 ikusle baino gehiago zeudela ikus daiteke. Sarrerako kontrolak ez zirela behar bezain zorrotzak izan adierazi dute hainbat zalek, eta kalapita eragin dute Guffetek Frantziako Gobernuak Pirinio Atlantikoetan duen ordezkariari emandako bost sarrerek. Hark ukatu egin du eman egin zizkiotela, eta berretsi du erosi egin zituela, prezio ofizialean. Partida amaieran, gainera, ospakizunak izan ziren Miarritzeko kaleetan.
Hori ikusita, Pirinio Atlantikoetako prefetak, Eric Spitzek, atzo adierazi zuen fiskaltzara joko duela eta aztertzen ari dela Miarritzen aurkako zigorrak jartzea. "Kirol ekitaldien antolatzaileen ardura da osasun neurriak betetzen direla bermatzea, eta kasu honetan ez zen hala izan. Poliziak berretsi du estadioan alkohola saldu zela, sarreretan kontrolak ez zirela behar bezain zorrotzak izan, eta baimendutako aforoa nabarmen gainditu zen. Horren aurka neurriak hartu beharko ditugu. Izan ere, klubek estatuaren aldetik laguntzak jasotzen dituzte legedia betetzen duten neurrian. Ikusiko dugu zer neurri harten dugun: zelaia itxi, laguntza horiek kendu...".
Frantziako Errugbi Ligaren zigorra jaso dezake Miarritzek ere, gertatutakoa berresten bada. |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199120/gidari-bat-hil-da-zallan-gertatutako-auto-istripu-batean.htm | Gizartea | Gidari bat hil da Zallan gertatutako auto istripu batean | Bi autok aurrez aurre jo dute, eta bi lagun zauritu dira | Gidari bat hil da Zallan gertatutako auto istripu batean. Bi autok aurrez aurre jo dute, eta bi lagun zauritu dira | Pertsona bat hil da, eta beste bi zauritu, gaur, Zalla (Bizkaia) parean, BI-636 errepidean, Kadaguako korridorean gertatutako istripu batean. Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailaren arabera, istripua 15:25 inguruan gertatu da. Bi autok aurrez aurre jo dute, eta autoetako baten gidaria da hildakoa. Beste autoaren gidaria eta harekin zihoan adingabe bat dira zaurituak. |
2021-6-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199121/ekaitzak-mahasti-batzuk-hondatu-ditu-berriro-arabako-errioxan.htm | Ekonomia | Ekaitzak mahasti batzuk hondatu ditu berriro Arabako Errioxan | Duela bi aste ehunka hektarea hondatu zituen denboraleak, eta 1,3 milioi euroren galerak eragin. | Ekaitzak mahasti batzuk hondatu ditu berriro Arabako Errioxan. Duela bi aste ehunka hektarea hondatu zituen denboraleak, eta 1,3 milioi euroren galerak eragin. | Arabako Errioxako ardo ekoizleen artean kezka areagotu da azken orduetan. Astelehen arratsalde honetan izandako euriteak berriz ere kalte egin die inguruko mahasti batzuei, duela bi aste gertatu zen bezala, eta galera handien beldurra berriz zabaldu da eskualdean.
Ekainaren 3an, Arabako Errioxak azken 30 urteetako txingor ekaitzik gogorrenetako bat jasan zuen, kalteei dagokienez. Arabako Foru Aldundiak azaldu zuen ehunen bat hektarea mahasti erabat galdu zirela, eta beste 300-500 hektareak, berriz, «kalte nabarmenak» izan zituztela; mahatsaren erdia galtzeko arriskua zeukaten. Oiongo eta Ekorako ekoizleek nabaritu zuten gehienbat, Agrosegurok egindako txostenaren arabera: ekaitzek mahastietan egindako kaltea 1,3 milioi eurokoa izan zela ondorioztatu zuen. |
2021-6-23 | https://www.berria.eus/albisteak/199157/hamaika-plan-zoragarri-debabarrenean.htm | albisteak | Hamaika plan zoragarri Debabarrenean | Txokoak bertatik bertara ezagutzeko aukera ematen duten planak eta bisita gidatuak daude. Kostaldean nahiz mendien artean egitekoak dira, eta abenturarako abagunea ere bada. | Hamaika plan zoragarri Debabarrenean. Txokoak bertatik bertara ezagutzeko aukera ematen duten planak eta bisita gidatuak daude. Kostaldean nahiz mendien artean egitekoak dira, eta abenturarako abagunea ere bada. | Zoragarria da bai itsasoak, bai mendiak ematen dutenaz disfrutatu ahal izatea. Paisaia ezin hobea eskaintzen du horretarako Debabarrenak. Zortzi dira eskualde hori osatzen duten herriak: Eibar, Ermua, Elgoibar, Deba, Mutriku, Soraluze, Mendaro eta Mallabia. Asko dago ikusteko eta egiteko: naturan egiteko ibilbideak, xarmaz beteriko herriak, museoak, ondare industriala… Guzti-guztei buruzko informazioa https://www.debabarrenaturismo.com/eu/planak/ helbidean aurki daiteke.
Geoparkearen alde ezkutua
Euskal Kostaldeko Geoparkea da eskualde horrek duen altxorretako bat. Itsaslabarretan ikus daitezkeen geruzez gain, baditu beste txoko ikusgarri batzuk ere. Horietako batzuk Mutrikuko Olatz eta Debako Lastur ibarretan aurki daitezke. Haran horiek karst izenez ezagutzen dira, hau da, urak kareharrian egiten duen efektuaren ondorioz sortzen diren irudi bereziak. Geologian interesa dutenentzat, Olatz bailara zeharkatzen duen Geoibilbidea oso gomendagarria da. Ibilbide horrek hamabi interes puntu lotzen ditu bailaran, azalpen panelekin seinaleztatuak, 6,5 kilometroko ibilbide zirkular eta atsegin batean.
Bisita gidatuak ere izaten dira, besteak beste, Karsteko zaporeak eta Lastur familian bisitak. Lehenengoa paisaia karstiko bereziaren elementu nagusiak ikusteko bisita bat da, eta Goienetxe baserrian artzaintzaren inguruan pixka bat ikasteko aukera ere eskaintzen du. Bigarrenean, Lasturko auzoko errota zaharrean artoa eho ondoren, irinaz taloa egiten ikasi eta txistorra jango dute bisitariek; haurrentzat plan ezin hobea.
Dolmenen ibilbidea
Elgoibar, Soraluze eta Bergarako mendi berdeen artean Dolmenen Ibilbidea izenaz ezagutzen den bide bat dago. Historiaurrera jauzi egin dezakete bisitariek. Inguruko mendi eta itsasoaren ikuspegi paregabeak eskaintzen dituen talaia naturala da. Mendilerroan zehar ibiltzea historiaurrean zehar ibiltzea da, ibilbidearen 11 kilometrotan hemeretzi monumentu megalitiko aurkitzen baitira. Bisita gidatuak izango dira udan ere, eta www.debabarrenaturismo.com helbidean eman ahal izango da izena.
Turismo aktiboa
Abenturarako abagunea ere badago Debabarrenean. Surf egin daiteke, itsas hondoa ezagutu, arraun surf… denetarik eta denentzat, hasiberri nahiz adituentzat. Deban, Yako eta Ipar Surf & Skate eskolek ematen dizute horretarako aukera; Mutrikun, Buceo Euskadi dago; eta uretik kanpo ibili nahi dutenentzat, Lasturren zaldi irteerak eta ikastaroak antolatzen ditu Gailur Zaldiketak. |
2021-6-25 | https://www.berria.eus/albisteak/199158/ipar-martxa-sakanan-barrena.htm | albisteak | Ipar martxa Sakanan barrena | Sakana leku ezin hobea da ipar martxaz gozatzeko. Maila guztietara egokitutako ibilbideak daude bertan, eta naturaz inguratutako paisaia ederrek egonaldi ahaztezina ziurtatzen dute. | Ipar martxa Sakanan barrena. Sakana leku ezin hobea da ipar martxaz gozatzeko. Maila guztietara egokitutako ibilbideak daude bertan, eta naturaz inguratutako paisaia ederrek egonaldi ahaztezina ziurtatzen dute. | Uda garai aparta izan ohi da gauza berriak probatzeko. Sakanan horretarako abagunea eskaintzen dute: ipar martxa nordikoa egiteko ibilbideak. Ipar martxa nordikoa orain dela urte gutxi Mendi Federazioak onartutako kirol modalitate bat da. Bastoiekin egiten da, eta bastoiaren altuera pertsona bakoitzari egokitzen zaio, gorputzaren berezko mugimendua errespetatuta. Horien bidez, bidean aurrera egitean datza, bai eremu lauetan, baita maila ezberdineko desnibeletan ere, adin eta egoera fisikoarengatik diskriminaziorik egin gabe. Kirol honen oinarria gorputzaren jarrera zuzena mantentzea da, eta, beraz, onuragarria da oreka eta koordinazio arazoak dituztenentzat, baita gaitz anizkoitzak dituztenentzat ere. Horiez gain, mesedegarria da ere kirol asko egiten dutenentzat, desnibelarekin edota desnibelik gabe, karga fisikoa modu eraginkorrean banatzen baitu, eta muskuluen %95 aktibatzen.
Ibilbide zoragarriak
Kirol hau egiteko, bastoi pare bat, teknika zuzena, gozatzeko gogoa eta Sakana (Nafarroa) bezalako leku bat baino ez dira behar. Sakanan dauden ibilbideak zoragarriak dira, maila guztietarakoak, eta haritz, lizar, pago, astigar eta gaztainondoen artean egin daitezkeen bidezidor txundigarriak daude. Bestela, maila handiagoa dutenentzat, Aralar, Beriain, Intsuburu eta Urbasa-Andiako lautadetara ere igo daiteke Sakanatik, eta toki magikoetara ailegatu. Ibarra osatzen duten 30 herriek bisitariak behar duen guztia daukate: egonaldi eder bat egiteko lasaitasuna, natura, gozamena eta deskonexioa. |
2021-7-7 | https://www.berria.eus/albisteak/199159/elorrio-herri-ikusgarria.htm | albisteak | Elorrio, herri ikusgarria | Elorrion jarduera ugari egin daitezke inguruko naturaren barrena, eta herriko ondare aberatsa eta hirigune historiko paregabea ezagutzeko. | Elorrio, herri ikusgarria. Elorrion jarduera ugari egin daitezke inguruko naturaren barrena, eta herriko ondare aberatsa eta hirigune historiko paregabea ezagutzeko. | Deskonexioa eta naturarekiko konexioa aurki daiteke Elorrion. Baserri ederrak landa-eremu ezin lasaigarriagoan, mendi ibilbideak auzorik auzo, mendizale guztiei aitortza egiten dien monumentua Besaide mendi tontorrean hiru lurralderen arteko muga eginez, trenbide zaharrean zeharreko paseabidea, errota, iturri eta ermitak, aintzinako Argiñeta nekropolia hilobi eta hilarriak ilara-ilaran…
Elorrioko turismo bulego berrira hurbiltzen bagara (Berrio-Otxoa, 1) oporrak gozatzeko eskaintza horiek proposatuko dizkigute, beste aukera batzuen artean. Turismo aktiboa maite duten ausartenentzako ere eskalada, arroila jaitsiera, ibilbide gidatuak eta zaldi ibilbideen informazioa ere emango digute.
Hiriguneak, aldiz, bestelako eskaintzak ditu: bisita gidatu edo audiogidatuen bidezko hirigune historikoa ezagutuko duzue: baserritarrak kaletar bihurtu ziren garaietatik hasi eta jauregi, armarri, gurutze eta elizak eraiki ziren arteko jakingarri guztiak. Elorriok monumentu-multzo izendapena 1964tik edukitzearen zergatia ulertuko dugu.
Autokarabana gunea
Autokarabanisten helmuga ere badugu herria. Hurbildu zaitez turismo bulegora edo udaltzainenera fitxak erostera (3 € bakoitza) eta informazioa eskuratzera. 11 plaza ditu, ura eta argindarra kargatzeko makina, urak isurtzeko doako zerbitzua, atseden-eremua eta jolasgunea.
Asteburu honetan Musikaire jaialdiaren hasiera dugu: egunari amaiera lasaia emateko uztaileko asteburuetan kontzertuak eta ikuskizunak doan lorategietan gozatzeko aukera doakoa.
Ez ahaztu bulegora hurbiltzea, herriko eta eskualdeko material grafiko ugari eskuratu ahal izateko, audiogidak hartzeko, autokarabana gunerako fitxak erosteko, kultur ekintzen eta turismo aktiboaren informazioa jasotzeko, bertako produktuen erosketa puntuez galdetzeko, ostatu eta jatetxeez galdetzeko eta gure publikazioak kontsultatu edota erosteko (gurutzeak, kofradiak, gerra eta errepresioa, euskara, emakumeak, monumentuak eta Errebonbilloak).
Elorrioko gidak eta mapak: https://www.visitelorrio.com/gidaliburuak-eta-mapak.
Zain gaituzue. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199160/txinako-zentral-nuklear-batean-isuri-erradioaktibo-bat-gertatu-ote-den-ikertzen-ari-dira.htm | Mundua | Txinako zentral nuklear batean isuri erradioaktibo bat gertatu ote den ikertzen ari dira | Txinako agintariek onarturiko erradiazio mugak jaso dituzte, zentrala ixtea eragozteko. Frantziako konpainia batek eraikitako azken belaunaldiko zentral batean gertatu da ezbeharra. | Txinako zentral nuklear batean isuri erradioaktibo bat gertatu ote den ikertzen ari dira. Txinako agintariek onarturiko erradiazio mugak jaso dituzte, zentrala ixtea eragozteko. Frantziako konpainia batek eraikitako azken belaunaldiko zentral batean gertatu da ezbeharra. | AEBetako CNN kateak zabaldu du albistea: Etxe Zuria ikertzen ari da Txinako zentral nuklear batean isuri erradioaktibo bat gertatu ote den. Frantziako Framatome konpainiak ohartarazi omen du gertaeraz, eta laguntza eskatu du. Izan ere, konpainia horrek eraiki du zentrala, eta haiek kudeatzen dute.
Framatome «berehalako mehatxu erradiologiko» batez mintzatu da, AEBetako Gobernuko kideen arabera. Halere, gaineratu dute, zentrala ez dagoela oraindik «larrialdi egoeran».
Guangdong eskualdeko Taishan zentral nuklearrean gertatu da isuria. Framatomek adierazi duenez, Txinako agintariak erradiazio maila onargarriaren maila igotzen ari da, zentrala ez ixteko. Erradiazio mailak Frantziako muga gainditzen duela gaineratu du.
Ez da ohikoa nuklearrean dabilen konpainia batek halako ohartarazpenak egitea, eta are harrigarriagoa da mezua atzerriko gobernu bati bidaltzea. Framatomekin batera, Txinako Estatuaren konpainia bat da zentralaren jabea, eta hark ez du oraindik txintik esan gertaeraz. Frantziarrak %30en jabe dira.
CNNren arabera, Etxe Zuria Eliseoarekin aritu da egoeraren inguruan, baita Pekingo Gobernuarekin ere.
Ekainaren 8an bidali zion konpainiak mezua AEBetako Gobernuari. Horretan, baimena eskatu zion AEBetako laguntza teknikoa emateko Txinako zentralean sorturiko egoera konpontzeko.
Joan zen igandean agiri bat argitaratu zuen zentralaren zuzendaritzak bere webgunean. Horretan adierazi zuten erradiazio mailak «normalak» zirela zentralean zein horren inguruetan. Gaineratu zutenez, zentralaren bigarren unitateak buelta eman zion egoerari, eta sarera konektatu zen berriz joan zen ostegunean. Baina ez zuten zehaztu zein arazori eman zioten buelta.
Frantziako EDF argindar konpainiak esan duenez, jakinarazi diote «zentralaren lehenengo erreaktorearen oinarrizko zirkuituan gas nobleak pilatu direla». EDF da Framatomen jabe nagusia. Astelehenean, konpainiako eledun batek zehaztu zuen erregai barren ontzia kaltetuta zegoela. Gaineratu zuenez, ontzia erradiazioaren eta atmosferaren arteko lehenengo hesia da, eta badaudela beste bi.
Nazio Batuen Erakundearen Nazioarteko Energia Atomikoaren Agentziak adierazi du oraingoz ez dagoela «ezbehar erradiologiko bat gertatu izanaren zantzurik», eta Txinako agintariekin harremanetan dagoela.
Gertaerak oihartzun handia eduki du Frantzian, hango konpainiek parte hartze zuzena dutelako aferan. «Zein da ezbeharraren tamaina eta larritasuna? Noiztik ari da gertatzen? Zenbaterainokoak dira ingurumenera atera diren isuri erradioaktiboak?», galdetu zuen atzo Frantziako Sortir du Nucléaire sareak. Energia atomikoa uztearen alde egiten du lan elkarte horrek. Gogoratu dutenez, hainbat akats pairatu ditu dagoeneko Taisaheko zentralak, eta 2017. urtean lehenengo erreaktorean osagai batean arrakala bat atzeman zutela adierazi dute. Izan ere, EPR motako erreaktoreak eraiki dituzte han, eta horiek eragin zuten ezbeharra Frantziako Flamavilleko zentralean. 2017ko otsailaren 9an, leherketa eta sutea gertatu ziren Normandiako zentralean haizagailu baten arazo mekaniko batek eraginda. Ez zen isuri erradioaktiborik gertatu.
Txinaren gardentasun faltarekin kezka agertu du sareak. Pekinek «erreaktorea ez gelditzeko erradiazio mugak handitu izanak kezka besterik ez digu eragiten». Taishen hirian ia milioi bat pertsona bizi dira, eta Guangdong eskualde osoan, 126 milioi.
Txinak asko handitu du azken urteotan energia nuklearraren ekoizpena. Dagoeneko herrialdean sortzen den argindarraren %5 da. Denera, 16 zentral daude martxan, eta 49 erreaktore. 2009. urtean hasi ziren Taishengo zentrala eraikitzen. Lanean jarri duten lehenengo EPR erreaktorea da hangoa. EDFren arabera, seguruagoak dira, eta hondakin gutxiago sortzen dute. Egitasmoa itxaropen handia zen Frantziako industria nuklearrarentzat, Mendebaldeko herrialde askotan energia atomikoa uzteko erabakia hartu ondoren munduan beste leku batzuetan zabaltzea nahi duelako. Edonola ere, Frantzian, Finlandian eta Erresuma Batuan ari dira EPR teknologian oinarrituriko egitasmoak eraikitzen.
Martxoan bete ziren hamar urte Japoniako Fukushimako zentral nuklearreko hondamenditik. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199161/araba-diskurtso-grisetatik-jarduera-berdeetara.htm | Iritzia | Araba, diskurtso grisetatik jarduera berdeetara | Araba, diskurtso grisetatik jarduera berdeetara. | Duela ia 11 urte, eta aurkako jarrera soziala ikusirik, Eusko Legebiltzarrak erabaki zuen moratoria egitea onartutako egitasmo eolikoei zegokienez. Garai bertsuan, Arabako Batzar Nagusietan Mugarri Plana onartu zen aho batez, alegia, herrialdean energia berriztagarrien garapenerako bide-orri gisa. Plan horren helburua zen 2020. urterako Araban kontsumitutako energiaren herena berriztagarria izatea, hau da, berrikuntza teknologikoek lagunduta, geotermia, biomasa, energia hidroelektrikoa, fotovoltaikoa eta eolikoa sustatzea. Azken bi hauetarako, mendi eta gune babestuetan salbuespen eremuak zehazteaz gain, gune antropizatuak eta hiri-eremuak lehenesten ziren eta egungo parke eolikoak berrindartzea zen asmoa, hau guztia minieolikoak garatuz eta haize gutxiagoko baina errentagarriak diren kokalekuak aztertuz. Zoritxarrez, ez da horretatik ia ezer egin. Egia da PPren eguzki-zerga deitutakoa galga handia izan zela, baina ez dago aitzakiarik: gehiago egin zitekeen eta gehiago egin behar zen. Ez da borondaterik egon, eta, gainera, Jaurlaritzak eta aldundiak, beste herrialde batzuek deskarbonizazio prozesua bizkortzen zuten bitartean, kontrakoa egin dute: fracking teknikaren aldeko apustua egiten jarraitu, esaterako. Orain, berdez margotutako diskurtsoa lagun, berriztagarrien defendatzaile nagusi gisa aurkeztu dute euren burua. Ongi etorri, Ramiro Gonzalez jauna, paradoxikoa bada ere. Harrigarria da klima aldaketaren kontrako borroka eta energia trantsizioa presazkoak direla onartzea eta, aldi berean, inolako justifikaziorik gabe, beste zortzi hilabetez atzeratzea Mugarri Plana ordezkatuko duen Araba Klima 2050. Ez zaigu kasualitatea iruditzen modus operandi hau: edozein plangintza atzeratzen da, bitartean atzeko atetik parke eoliko eta fotovoltaiko handien ezarpena errazteko. Ezin dugula itxaron esaten digute. Ados, hasieratik hori esan dugun lehenetarikoak izan gara. Baina, ez al da logikoagoa lehendabizi eremu antropizatuetan inpaktu txikiagoa duten proiektuei ekitea eta, aldi berean, etxebizitza, eraikin, industria, industrialde edo nekazaritza-ustiategietan energia komunitateak ahalik eta gehien bultzatzea? Berriztagarrien plan sektorial berriaren behin betiko onarpenak luze jo dezake… Eta bitartean atzerabiderik gabeko politika zaharkitu eta ezagunaren menpe jarraituko al dugu kokapenak zehazterakoan? Parkeak non kokatu daitezkeen eta non ez argitzen duen plangintzarik gabe egon gaitezke? Hau ez da kasualitatea, zeren-eta honela energia arloko multinazionalek ekonomikoki errentagarrienak diren kokalekuak aukeratuko baitituzte, ingurumenean zein herritarrengan duten eragina kontuan hartu gabe eta bestelako aukerak aztertu gabe. Araban, gaur egun, Aixeindar enpresak (Iberdrola %60 eta Energiaren Euskal Erakundea %40) bost parke handi ditu aurreikusita: 200 metroko altuera duten errotak, 25 metroko diametroa duten oinarriak eta tamaina handiko pistak. Jakingo duzuen moduan, horietako batzuk Natura 2000 eremu babestuetan kokatu nahi dituzte, hala nola Arkamo eta Iturrieta mendietan. Ez gara soilik inpaktu bisualaz ari: eragin ekologikoa nabarmena da. Ekosistemetan eta hegazti-faunan duten eragina atzeraezina da, eta ez da bateragarria Kontserbazio Bereziko Eremutzat jotzearekin. Hori diote Aldundiko ingurumen-teknikariek landutako txostenek. Haratago doaz: "Neurri zuzentzaile eta babesleek ezin dute afekzioa saihestu, ezta modu esanguratsuan minimizatu ere". Argi eta garbi. Nola liteke Foru Gobernuak kosta ala kosta aurrera jarraitzea, bere teknikariek diotena alde batera utziz? Duela gutxi, Arabako diputatu nagusiak gogorarazi zuen 2030erako Klima Aldaketaren Legearen helburua energiaren %42 modu berriztagarrian ekoiztea zela, eta horretarako bi aukera zeudela: hau bete edo uko egin. Pozten gaitu Foru Gobernuak, berandu bada ere, gai hau serio hartzeak. Baina tranpa egiten du iradokitzen duenean bide eta eredu bakarra dela Araba inguratzen duten proiektu handien uholdea onartzea. Okerrago ezin da egin; azpiegitura horiek hartu beharko lituzketen herri gehienek (bederatzi udalek eta berrogei kontzejuk, gainera 22.751 aurkako alegazio ere jaso dira Araba osoan) gaitzetsi egin dituzte proiektuok. Ez da ahuntzaren gauerdiko eztula. Zergatik EAJ eta PSE saiatzen dira behin eta berriz Mugarri Planaren inguruan lortutako adostasun hori apurtzen eta energia berriztagarriak garatzeko adostutako edozein plangintza atzeratzen? Ahalik eta etekin ekonomiko handiena lortu eta modurik errazenean egitea irizpide bakartzat jotzea onartezina da. Bestalde, ez da kasualitatea Araba aukeratu izana, mendez mende bertako herriek modu iraunkorrean kudeatutako mendi eta lur publikoak direla-eta. Badirudi hemen errazagoa eta merkeagoa dela. Mendi babestuak edo balio handiko paisaiak eta nekazaritza-lurrak izatea ez zaie axola. Hau da berriztagarrien alde egitea, garapen kaotiko eta harrapari bat babestea? Gure ustez biodibertsitatearekiko, lurraldearekiko eta bertan bizi direnekiko errespetuan oinarritzen den eredua da bidea. Hau da erronka. Aurrekoa argitzen duen adibide batekin bukatuko dut. Egunotan ezagutu dugu hainbat enpresek Far West estiloan parke fotovoltaiko handiak diseinatu dituztela Arabarako. Besteak beste, Arratzua udalerrian, Ibex35eko Solaria enpresak, 200 hektarea (250 futbol zelai) hartu nahi ditu. Denak nekazaritza lur emankorrak eta gehienak publikoak, kontzejuenak. Durana herrian geratzen diren azken hiru nekazariak lur gabe utziko lituzkete. Hori guztia presaka, erabateko ilunkeriarekin eta landa-ingurunean bizi diren herritarrenganako presio onartezinekin eta errespetu falta itzelarekin. Ez al da askoz logikoagoa dagoeneko antropizatutako espazioak edo balio agronomiko txikia duten lurzoruak bilatzea, lur emankorrenak eta paisaia-balio handikoak erabili beharrean? Azken batean, deskarbonizazioa eta ahalik eta inpaktu txikienarekin berriztagarriak garatzeko erronka atzeraezinari hel diezaiogun, sen onarekin eta hizki larriz idatzitako politika erabiliz. Garaiz gabiltza. | |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199162/josu-urrutikoetxearen-kontrako-epaiketa-atzeratzeko-eskatu-dute-abokatuek.htm | Politika | Josu Urrutikoetxearen kontrako epaiketa atzeratzeko eskatu dute abokatuek | Gaur eta bihar epaitu behar dute Josu Urrutikoetxea. 2011 eta 2013 artean ETAko kide izan zelakoan, gaizkile elkarte bateko kide izatea leporatzen dio Frantziako Justiziak. | Josu Urrutikoetxearen kontrako epaiketa atzeratzeko eskatu dute abokatuek. Gaur eta bihar epaitu behar dute Josu Urrutikoetxea. 2011 eta 2013 artean ETAko kide izan zelakoan, gaizkile elkarte bateko kide izatea leporatzen dio Frantziako Justiziak. | Gaur eta bihar epaituko dute Josu Urrutikoetxea, Parisko Zigor Auzitegian, 2011 eta 2013 artean ETAko kide izan zelakoan. «Helburu terrorista» zuen gaizkile elkarte bateko kide izatea leporatzen dio Frantziako Justiziak. Nazioarteko 375 eragileren babesa jaso du Urrutikoetxeak, eta, bake negoziazioetan izan zuen parte hartzea argudiatuta, ETA zeneko kide historikoa babesteko eskatu diote Frantziari. Hiru lekukok parte hartuko dute Urrutikoetxearen defentsan: Philippe Texier ohorezko magistratuak, Michel Wievorka soziologoak eta Veronique Dudouet Berghof fundazioko zuzendariak.
Prozeduraren gorabeherak eta irregulartasunak argudiatuta, epaiketa atzeratzeko eskatu dute defentsaren abokatuek, baina epaileak ez du onartu, etaerran du epaiketaren erabakian erantzunen diela defentsak azpimarratutako arazoei. Haserre, abokatuek erantzun dute abokatu buru lehenarengana joko dutela, epaitegiaren inpartzialtasuna salatzeko. Horretarako, hogei minutuko etena onartu du epaileak.
Dudouetek jasotako zitazioak eragin du lehen eztabaida. Terrorismoaren kontrako fiskaltzak dio zitazioa bidali ziotela, eta hark jaso izana izenpetu zuela, baina Dudouetek ukatu egin du izenpetu izana. Laure Heinich abokatuak erran du sinadura horren inguruan dauden «alde ilunak» argitu behar direla, epaiketa baldintza onetan iragan ahal izateko.
Horrez gain, prozedurak hasieratik izandako gorabeherak eta irregulartasunak zerrendatu ditu Laurent Pasquet-Marinaccek. Ohartarazi du 2019ko maiatzean Urrutikoetxea atxilotu zutenetik hiru aldiz atzeratua izan dela epaiketa. Urrian iragatekoa zen epaiketa aipatu du: 2011-2013 epean ETAko kide izatea leporatzen zioten Urrutikoetxeari, Pirinio Atlantikoetako Departamenduan. «Dosierrean ez zegoen elementu bakar bat ere Urrutikoetxea lurralde horretan kokatzen zuenik», adierazi du. «Ikuspegi legalista batetik, errugabe jo beharko zenuen, eta segur naiz hala eginen zenuela. Baina afera berriz instrukziora bidaltzea erabaki zenuen», egotzi dio epaileari. «Sei urte beranduago, fiskaltzak oraindik ez daki zergatik auzipetu nahi duten Urrutikoetxea»
Dosierrean diren elementu guziek gauza bera baieztatzen dute, Pasquet-Marinacceren hitzetan: 2006tik Ariegen zegoen, eta 2011-2013 artean falta izan zen. 2006tik aitzina Urrutikoetxeak ETArekin harremanak hautsiak zituela ere baieztatu du Pasquet-Marinaccek. Poliziaren txosten bat aipatu du, 2006ko Barajasko atentatua aitzin ETAko zuzendaritzak Urrutikoetxea baztertu zuela dioena. Prozeduran izandako irregulartasunak eta Urrutikoetxeak instrukzioan izandako «tratua» aipatu ditu, eta ohartarazi du orain arte Urrutikoetxea behin ere ez dela entzuna izan. Alta, behin baino gehiagotan eskatu du, eta prest agertu da instrukzio epailearen aitzinean mintzatzeko.
Justiziaren printzipio handiak aipatzen ari badira ere, afera osoki politikoa dela nabarmendu du Pasquet-Marinaccek: «Garai horretan bake elkarrizketetan parte hartzen ari zen Norvegian. Badirudi inork ez duela horretaz mintzatu nahi», erran du. «Oslora ez zen igerian joan; hegazkinez joan zen. Babestua eta lagundua izan da, Frantziako autoritateengandik. Bi telefono zenbaki zituen, horietako bat Lambert prefetarena, garaiko presidentearen kolaboratzailea. Nahi duzu 06 zenbakia? Oraindik badugu».
Bi prozedura Frantzian
2017an epaitu zuten lehen aldiz prozedura honetan, bera presente izan gabe, eta zortzi urteko kartzela zigorra ezarri zion epaitegiak, 2011-2013an ETAren zuzendaritzako partaide izatea egotzita; epaiak zekarrenez, «nagusitasunezko posizioa» zeukan, «ez soilik talde politikoan». 2019ko maiatzean atxilotu ondoren, epaiketa berriro egiteko eskatzeko eskubidea zeukan, eta baliatu zuen. Ordutik, behin baino gehiagotan gibelatu dute, prozedura akatsak direla medio. Iazko azaroan, auzia berriz instrukziora bidaltzea erabaki zuen epaileak.
Beste prozedura bat ere badu Urrutikoetxeak, Parisko Dei Auzitegian, 2005-2006ko prozesuarekin lotuta. Iazko azaroan egitekoa zen epaiketa hori ere, baina atzeratzea erabaki zuten, osasun egoerak lekukoen presentzia arriskuan jar zezakeelakoan. 2010ean egin zioten lehen epaiketa, sasian zela, etakidetzat jota eta ofizialki 2006an hasi ziren elkarrizketak prestatzeko 2002-2005 artean ETArekin harremanak izatea leporatuta.
Horrez gain, Urrutikoetxeak bi auzi ditu zabalik Madrilen: Guardia Zibilaren Zaragozako (Espainia) kuarteleko atentatuarena (1987) eta herriko tabernena. Espainiak Madrilgo Barajas aireportuko atentatuagatik (2006) ere epaitu nahi du, baina Parisek iaz atzera bota zuen Barajasko auziaren euroagindu eskaera, zehaztasunik eza argudiatuta. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199163/protasevitxen-agerraldi-behartua.htm | Mundua | Protasevitxen agerraldi behartua | Bielorrusiako agintariek bultzatuta, prentsaurrekoa eskaini du maiatz amaieran atxilotutako kazetariak; aitortu egin ditu egozten dizkioten delituak. | Protasevitxen agerraldi behartua. Bielorrusiako agintariek bultzatuta, prentsaurrekoa eskaini du maiatz amaieran atxilotutako kazetariak; aitortu egin ditu egozten dizkioten delituak. | Joan den maiatzaren 23an atxilotu zuten Bielorrusiako agintariek Roman Protasevitx kazetaria, Minsken. Operazioak nazioarteko kritikak eragin zituen, kazetari bat atxilotzeagatik, hura atzeman ahal izateko Greziatik Lituaniarako bidea egiten ari zen Ryanair konpainiako hegazkina desbideratu zutelako, bonba abisu bat zegoela esanez. Airekoa lurreratu bezain pronto, ordea, Protasevitx eta haren bikotekide Sofia Sapega atxilotu zituzten segurtasun indarrek. Geroztik, KGBren espetxe banatan daude biak.
Atzo iluntzean, ezustean, prentsaurrekoan agertu zen Protasevitx, ondo zegoela eta leporatzen zizkioten delituak aitortzen zituela esanez, Agerraldia Bielorrusiako agintariek antolatu zuten, eta deialdian soilik aurreratu zuten hegaldiarekin lotutako informazioa ematea zela asmoa. Prentsaurrekoa hastear zela, ordea, 26 urteko kazetariaren izena zuen txartela jarri zuten antolatzaileek mahai gainean. Ordurako kazetari ugari zegoen bertan bilduta, tartean nazioartekoak. Horietako askok aretoa uztea erabaki zuten, agerraldia «engainu bat» zela iritzita. Berdin egin zuten Mendebaldeko diplomazialari ugarik ere.
Kazetariak esan zuen aitortzen zuela herrialdeari «kalte» egin izana, eta horregatik zegoela preso. Protasevitx Telegram mezularitza aplikazioko Nexta kanalaren sortzaile eta zuzendarietako bat izan zen, eta kanal hori baliatu zuten oposizioko jarraitzaileek Aleksandr Lukaxenko presidentearen aurkako protestak antolatzeko. Hori dela eta, «ekintza terroristetan» parte hartu dutenen zerrendan sartu zuten iazko azaroan. Delitu horrengatik heriotza zigorra jaso dezake.
Atzoko agerraldian, ikerketa buru Dmitri Gorak jakinarazi zuen istiluak eta gobernuaren aurkako mobilizazioak bultzatzeaz akusatu dutela Sapega. Horrez gain, agintariek prentsaurrekoa baliatu zuten berresteko Ryanair konpainiaren erabakia izan zela hegazkina Minskera desbideratzea, eta haiek soilik arriskuaren berri eman ziotela. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199164/azterketak-euskaraz-pasatzeko-eskatu-diote-seaskako-irakasleek-blanquerri.htm | Gizartea | Azterketak euskaraz pasatzeko eskatu diote Seaskako irakasleek Blanquerri | Uztailaren 1ean manifestazioa eginen dute, 18:00etan, Donapaleun. | Azterketak euskaraz pasatzeko eskatu diote Seaskako irakasleek Blanquerri. Uztailaren 1ean manifestazioa eginen dute, 18:00etan, Donapaleun. | «Erabaki politiko bati egitasmo politiko batekin erantzuten diogu». Horrela mintzatu dira Seaskako bigarren mailako irakasleak, azterketak euskaraz egiteko aldarriaren harira. Jean Michel Blanquer Frantziako Hezkuntza ministroari galdetu diote brebeteko zientzietako froga euskaraz zuzendua izatea, hala egiteko baliabide aski daudela segurtatuz. Izan ere, 2017ko erreformaren ondorioz, brebetari zientzietako froga gehitu zioten, eta frantses hutsean jasotzen dute azterketa kolegioko ikasleek. 2017an, lehen aldian, euskaraz erantzun zuten ikasleek, eta beren kopiak euskaraz zuzenduak izatea lortu zuten. Alta, 2018an eta 2019an, euskarazko zuzenketa ukatu zitzaien ikasleei, eta kopiak irakasle erdaldunek zuzendu zituzten. Iaz, pandemiarengatik kontrol jarraitua ezarri zuten plantan. Hala, aurten ekainaren 28an eta 29an izanen dute brebeta ikasleek, eta Azterketak Euskaraz kolektiboa osatu dute hainbat irakasle, guraso eta ikaslek azterketak euskaraz pasatzea galdetzeko. Ikasleek zientzietako froga euskaraz pasatuko dute berriz ere, baina, oraingoz, ez dakite zuzenduak izaten ahalko diren.
Aldarria bururaino eramateko gogoz, «desobedientziaren bidea» hartzeko prest agertu dira Seaskako bigarren mailako irakasleak. «Kexu gara, umiliatuak gara. Brebeta frantsesez idatzi behar izateak 20 urtez gibelera eramaten gaitu, eta Konstituzio Kontseiluaren erabakiak, 50 urtez», erran dute. Hala, irakasleek ezinbestekotzat jo dute borroka horretan «bustitzea». Horretarako, «brebetaren zuzenketak egiteari uko egiteko prest» daudela segurtatu dute. Urtero, Frantziako Hezkunde Nazionalak irakasleak deitzen ditu azterketak zuzentzera, baina, Seaskako irakasleek beren ikasleen azterketak euskaraz zuzenduak izanen direlako bermerik ez badute, betebeharrari uko egiteko prest agertu dira.
Baxoaren duda
Ildo beretik, baxoa euskaraz pasatzeko eskubidea aipatu dute irakasleek. Baxoaren erreformaz gero, «galdera marka handi baten parean» daudela salatu dute lizeoko irakasleek. Aurten, lehen aldiz, ahozko handia pasatu beharko dute terminaleko ikasleek, frantsesez. Bestalde, ez dakite oraino berezitasunezko ikasgaiak zein baldintzatan pasatuko dituzten datorren urtean: «Antizipatzeko aukerarik ez dugu», salatu dute. Are gehiago, euskarazko berezitasunezko azterketan, frantsesezko parte bat bermatu behar dute ikasleek. «Surrealista da», irakasleen arabera.
Hala, Blanquer akuilatu dute, eta mobilizatzen segitu beharra azpimarratu dute. Hasteko, bihar, 12:30an elkarretaratzea eginen dute Donibane Lohizunen (Lapurdi) Ikuskaritzak duen delegazio aitzinean. Ondotik, brebeta pasatu, eta uztailaren 1ean manifestazioa antolatu dute Donapaleun (Nafarroa Beherea), 18:00etan. «Txikitatik euskaraz ikasten duen ikasle orok azterketak euskaraz pasatzeko eskubidea du», berretsi dute. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199165/eztabaida-piztu-dute-esport3ko-esatari-batek-israelen-aurka-zuzenean-egindako-iruzkinek.htm | Bizigiro | Eztabaida piztu dute Esport3ko esatari batek Israelen aurka zuzenean egindako iruzkinek | TV3ren kirol katea igeriketa sinkronizatuko Olinpiar Jokoetarako sailkatze fasea ematen ari zen. Besteak beste, esatariak salatu du Israelek nazioartean duen irudia garbitzeko erabiltzen dituela kirola eta kultura. | Eztabaida piztu dute Esport3ko esatari batek Israelen aurka zuzenean egindako iruzkinek. TV3ren kirol katea igeriketa sinkronizatuko Olinpiar Jokoetarako sailkatze fasea ematen ari zen. Besteak beste, esatariak salatu du Israelek nazioartean duen irudia garbitzeko erabiltzen dituela kirola eta kultura. | «Israelek nazioarteko kultur eta kirol ekitaldietan duen presentzia estrategia bat da Palestinako herriaren aurka egiten ari diren genozidioa zuritzeko. Besteak beste, nabarmena da hori Bartzelonan egiten ari diren Olinpiar Jokoetarako sailkatze fase honetan, edo Eurovision jaialdian; bitarte horretan, ez da entzuten gerrari buruzko ezer, eta garrantzitsua da ikusleak horretaz jabetzea. Ez da egoera hori normalizatu behar». Esport3 TV3en kirol kateko esatari baten hitzak dira, asteburuan Bartzelonan egin den igeriketa sinkronizatuko sailkatze fasearen emisioan esandakoak.
Eztabaida eragin dute hitzok, Israelen aldekoen eta aurkakoen artean. Besteak beste, Kataluniako Israelen Lagunen Erakundeak erantzukizuna hartzeko eskatu dio telebista kateari, eta esataria zigortzeko: «Antisemitismoaren erakusgarri bat da». Hainbat txiotan esan dutenez, gezurra da Israel Palestinaren aurkako genozidio bat egiten ari dela, eta herrialde horren aurka halako iruzkinak egitea «judu guztiak zaku berean sartzea» da.
Erabiltzaile gehiagok ere hartu dute esatariaren aurkako jarrera. Salatu dute kirol emanaldi bat ez dela leku egokia nork bere iritzi politikoak plazaratzeko, eta halako salaketak Israelek bakarrik pairatu izana gaitzetsi dute: «Zergatik ez du ezer esan Irani, Turkiari edo Txinari buruz?», galdetu dute batzuek.
Beste batzuek TV3ren aurka jo dute, eta egotzi diote hedabide objektibo bat ez izatea. Kataluniako telebista kate publikoa aspaldidanik dago eztabaidaren erdian; izan ere, Espainiako hainbat alderdik haren aurkako kanpaina indartsuak egin dituzte azken urteetan, haien arabera kateak Kataluniaren independentziaren aldeko iritziak sustatzen dituelako.
Bestelako erabiltzaileen artean, zeresana eman du Pilar Rahola kazetari eta ERCko politikari ohiaren txioak: «Oso larria da!», idatzi du. Tel Aviveko Unibertsitateko ohorezko kidea da 2006tik.
Sareetan, ordea, gehiengoa izan dira esatariaren hitzak txalotu dituztenak. «Oso handia», «horrelako kazetari gehiago behar ditugu» edo «gezurren bat esan al du?», izan dira gehien errepikatu diren erantzunetako batzuk.
Bestalde, hainbatek azpimarratu dute Israelen politikak eta ekintzak salatzea ez dela antisemitismoa, eta esatariaren aurka egin dutenei genozidioa defendatzeari uzteko eskatu diete.
Olinpiar Jokoetarako sailkatze fasea da Sant Jordiko igerilekuetan jokatu zen, Bartzelonan, joan den ostiraletik igandera, eta hiru txartel banatu ziren Tokioko Jokoetarako: Espainiak, Italiak eta Greziak lortu dute Japonian izateko eskubidea. Israelek, beraz, Tokion ez du parte hartuko igeriketa sinkronizatuan.
Usabiagaren aurrekaria
Aurten bertan, Euskal Herrian ere izan da Israelek giza eskubideen aurka egin dituen urraketak salatu dituen kazetaririk. Italiako Giroaren emisioan, Alessandro De Marchi txirrindulariaren hitz batzuk aitzakitzat hartuta, honela esan zuen Xabier Usabiaga esatariak: «Albistegietan ere albiste da Israel zer ari den egiten palestinarrekin, besteak beste, Gazan».
Israel Start-Up Nation taldeko txirrindularia da De Marchi, eta behin baino gehiagotan hitz egin izan du giza eskubideen urraketen aurka. Usabiagak, ordea, zalantzan jarri zuen gai horretaz hitz egiteko talde egokienean ote dagoen. Nagusiki, arrazakeriaren aurkako eta eskubide zibilen aldeko aldarriak egin izan ditu txirrindulari italiarrak. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199166/aebek-eta-ebk-akordio-bat-egin-dute-airbus-boeing-auziari-soluzioa-emateko.htm | Ekonomia | AEBek eta EBk akordio bat egin dute Airbus-Boeing auziari soluzioa emateko | Bruselak eta Washingtonek urrats handia egin dute muga zergen auzia konponbidean jartzeko | AEBek eta EBk akordio bat egin dute Airbus-Boeing auziari soluzioa emateko. Bruselak eta Washingtonek urrats handia egin dute muga zergen auzia konponbidean jartzeko | Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyen goi bileran da Joe Biden AEBetako presidentearekin, eta batzar horretan gerta daitekeenaren inguruan "baikor" azaldu da Von der Leyen gaur goizean. Airbus eta Boeing hegazkin konpainien arteko auziari soluzio bat emateko aukera gertu dagoela kaleratu du nazioarteko prentsak azken orduetan, eta ituna badela iragarri dute dagoeneko AEBek, Katherine Tai merkataritzako arduradunaren bidez. Batzordeko iturriek ere berretsi diete akordio hori albiste agentziei; itxura batean, bost urterako bide orria jasotzen du itun horek. Hala, Donald Trumpek Europarekin hautsi zuen zubi komertziala eraikitzen hasi da Biden.
"Gure lagun estatubatuarrekin Airbus-Boeing norgehiagokan soluzio bat aurkitzearen inguruan baikor nago", esan du Von der Leyenek, Kanadako agintariekin izandako goi bileraren ondoren. Bidenekin elkartu aurretik esan ditu hitz horiek batzordeko presidenteak, eta hauspoa eman dio Trumpek eragindako gerra komertziala iragana izaten hasteko aukerari. Itun horrek bide orri bat jasoko du bost urterako, eta elkarri ezarritako muga zergak erretiratuz joango dira, biak epeka. Europar Kontseiluko presidente Charles Michel eta Von der Leyen bera elkartu dira dagoeneko Joe Bidenekin, Bruselan.
EBren inportazioak zergapetu zituzten AEBek 2020. urtean, 7.500 milioi dolarreko balioarekin ( 6.320 milioi euro), MME Merkataritzaren Mundu Erakundeak ebatzi zuelako Europak Airbusi estatu laguntzak eman zizkiola. Ordurako, ordea, Boeingen aurkako salaketa bera ikertzen ari zen MME, eta, azarorako, ordain bera eman zion Bruselak Washingtoni: 3.370 milioi eurorainoko tarifak ezartzeko baimena erabili zuen, MMEk frogatutzat eman zuelako AEBetako administrazioak legez kanpoko laguntzak eman zizkiola Boeing konpainiari. Aurtengo martxoan, baina, hala Washigntonek nola Bruselak lau hilabetez bertan behera utzi zituzten indarrean zeuden zerga berezien neurriak, eta negozioaziorako tartea zabaldu zuten urrats horren bidez. Negozioazioak fruituak eman ditu.
Bi urtez muga zergak iragartzen
Muga zergak ezartzeko iragarpenak etengabeak izan dira azken bi urteotan. Esaterako, iazko udan, beste 3.100 milioi dolarren inportaziori muga zergak ezartzeko erabakia bertan behera utzi zuen Trumpek, pandemiaren gordinean. Bruselak negoziaziorako gonbita gisa ikusi zuen. «EBk ontzat hartu du AEBek hegazkinen inguruko gatazka ez okertzeko hartutako erabakia», azaldu zuen batzordeak. «Bi aldeek baliatu beharko lukete merkataritzari buruzko eztabaidari irtenbide negoziatu bat aurkitzeko». Oraindik, ordea, urrun zegoen akordio bat. Gaur bertan, eta Bidenen gidaritzapean, AEBek ituna egiteko borondatea erakutsi dute, eta ordu gutxian akordioa modu ofizialean iragarri dute. Europak Biden Etxe Zurira iristean espero zuena, hein handi batean, betetzeko bidean da.
Atzo gauean, EBko 27 estatu kideetako enbaxadoreei helarazi zitzaien gaur plazaratuko den akordiorako oinarria. Airbus-Boeing auziak piztutako muga zergen gerra komertzialak bakerako bide luzea izango du, eta bide orri batek jasoko du zenbait urterako plana. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199167/ustelkeriaren-aurkako-bulegoari-bide-emateko-eskatu-dio-eh-bilduk-jaurlaritzari.htm | Gizartea | Ustelkeriaren aurkako bulegoari bide emateko eskatu dio EH Bilduk Jaurlaritzari | Aurreko legealdian tramiterako onartutako lege proposamena berriro eramango du etziko osoko bilkurara. Indar subiranistak posizioa aldatu izana egotzi die EAJri eta PSE-EEri. | Ustelkeriaren aurkako bulegoari bide emateko eskatu dio EH Bilduk Jaurlaritzari. Aurreko legealdian tramiterako onartutako lege proposamena berriro eramango du etziko osoko bilkurara. Indar subiranistak posizioa aldatu izana egotzi die EAJri eta PSE-EEri. | EH Bilduk Jardunbide Egokien eta Ustelkeriaren Aurkako Bulegoa sortzeko lege proposamena eramango du etzi Eusko Legebiltzarreko osoko bilkurara, tramiterako onar dadin. Eta, jokaleku horretan, Josu Estarrona legebiltzarkideak agerraldi bat egin du gaur goizean, Jaurlaritzari eskatzeko bide eman diezaiola lege proposamen horri: «Gobernuko alderdiek beste aukera bat izango dute jardunbide desegokiei, ustelkeriari, jokamolde ez-etikoei edo sare klientelarrei ezetz esateko, proposamen honi bide emanez eta ez blokeatuz».
2019ko urriaren 3an, Eusko Legebiltzarrak tramiterako onartu zuen ustelkeriaren aurkako bulego bat sortzeko EH Bilduk aurkeztutako lege proposamena. PPk ez beste indar politiko guztiek babestu dute proposamena. 2020ko otsailean, ordea, Eusko Legebiltzarreko hauteskundeetara deitu zuen Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak, eta eten egin zen lege proposamenaren tramitazioa. Iazko irailean, EH Bilduk lau lege proposamen berriro erregistratu zituen, tramitazioa amaitzeko, eta horietako bat izan zen ustelkeriaren aurkako bulegoarena. Indarkeria matxistako kasuetan zaintza partekatua ukatzeaz, euskara doan ikasteko eskubideaz eta Kontuen Epaitegiaren Legea aldatzeaz izan ziren beste hirurak.
Haatik, Estarronak «zalantza handiak» azaldu ditu oraingoan egitasmoak aurrera egiteko aukeren inguruan, Jaurlaritzak legearen aurkako irizpidea eman duelako, EAJk eta PSE-EEk iragan legealdian emandako iritziaren kontrara. «Galdera da: zer aldatu da? Gehiengo absolutua? Orduan De Miguel auzian bete-betean geundela?», itaundu du Estarronak, eta erantsi: «EAJk eta PSE-EEk euren gehiengo absolutua erabil dezakete praktika irregularrak amaitzeko pauso bat emanez, edo alperra pasatu ustelkeria amaitzeko orain arteko interesik eza erakutsiz».
Estarronaren esanetan, aurreko legealdiko testu bera da oraingoa, aldaketa bakarrarekin: salatzailearen anonimotasun mekanismoak indartzea. Horrez gain, beharrezkotzat jo du bulego horren sorrera: EH Bilduko legebiltzarkideak ustelkeriaren aurkako bulego baten beharra aldarrikatu du, «Astetik astera ikusten ari gara Araba, Gipuzkoa eta Bizkaiko fiskalizazio erakundeak, auditoria organoak edota batzorde etikoak inhabilitaturik daudela».
Irizpide aldaketa
2020ko urrian emandako erantzunean, Jaurlaritzak adierazi zuen jada badagoela indarrean «gailu juridiko eta instituzional bat aktibo euskal administrazio publikoetan osotasuna sustatzeko, gardentasuna bultzatzeko eta ustelkeria prebenitu eta hari aurre egiteko». Era berean, azaldu zuen lege proposamena «erakunde sare trinkoaren funtzionamenduaren ebaluaziorik gabe planteatu» dela, «hala badagokio, osotasun publikoaren eremuan prebentzioko, ikerketako, ikuskapeneko, kontroleko eta zehapeneko erakunde publiko berriak sortzeko beharraren inguruko hausnarketarik egin gabe».
2019an testuak aurrera egin zezan, moldatu egin zuten aurrena; jatorrizko proposamenaren arabera, bulegoak Jaurlaritza, diputazioak eta udalak kontrolatzeko gaitasuna izan behar zuen, baina, moldatu eta gero, bulego horren eskumenen artean ez da egongo Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru aldundiak aztertzea, diputazioen eskumenak ez urratzeko. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako udalak eta erakunde publiko autonomikoak geldituko dira bulegoaren kontrolpean, legea onartuz gero.
Izan ere, diputazioek Euskal Autonomia Erkidegoko Ebazpen Batzordera jo zuten, argudiatuta bitarteko propioak dituztela ustelkeriari aurre egiteko. Batzorde horrek uztailean erantzun zuen proposamenaren 53 artikuluetatik zazpi moldatu behar zirela, aldundien eskumenak errespeta zitezen. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199168/garai-bateko-kanoi-bat-aurkitu-dute-txingudiko-badian.htm | Bizigiro | Garai bateko kanoi bat aurkitu dute Txingudiko badian | Ertzaintzak beste garai bateko 80 zentimetroko kanoi bat aurkitu du Txingudiko badian. | Garai bateko kanoi bat aurkitu dute Txingudiko badian. Ertzaintzak beste garai bateko 80 zentimetroko kanoi bat aurkitu du Txingudiko badian. | Ertzaintzak beste garai bateko 80 zentimetroko kanoi bat aurkitu du Txingudiko badian. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Ertzaintzako urpekariek astelehenean ikusi zuten, hamasei metrora, kanoi baten itxura zuen zerbait. Neurriak hartu, Ertzaintzaren logotipoa jarri, eta fitxa bat egin zuten.
Azaldu dutenez, baliteke garai bateko barku bateko kanoi bat izatea. Interes arkeologikoagatik eta materialaren interesagatik Gipuzkoako Aldundiaren eta Donostiako kapitaintzaren adituen eskuetan utzi dute, iker dezaten. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199169/langileen-ia-28k-zailtasun-handiak-dituzte-lana-eta-haurren-zaintza-bateratzeko-araban-bizkaian-eta-gipuzkoan.htm | Gizartea | Langileen ia %28k zailtasun handiak dituzte lana eta haurren zaintza bateratzeko Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan | Eustatek 'Lana, familia eta norberaren bizitza bateratzeari buruko inkesta' delakoaren emaitzak plazaratu ditu. | Langileen ia %28k zailtasun handiak dituzte lana eta haurren zaintza bateratzeko Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Eustatek 'Lana, familia eta norberaren bizitza bateratzeari buruko inkesta' delakoaren emaitzak plazaratu ditu. | Eustat Euskal Estatistika Erakundeak 2020ko urteko Lana, familia eta norberaren bizitza bateratzeari buruko inkesta egin du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta, nabarmendu duenez, herrialdeotako herritar langileen laurdenek baino gehiagok zailtasun handiak dituzte lana eta familiarekiko betebeharrak bateratzeko.
Emaitzen arabera, %27,7k zailtasun handiak dituzte seme-alaba adingabeak zaintzea eta lana uztartzeko. %28k gauza bera esan dute mendeko pertsonen zaintzaren inguruan.
Genero arrakala atzeman du horretan Eustatek. Izan ere, emaitzen arabera, gehiago dira zailtasun handia adierazten duten emakumezkoak, gizonezkoak baino. «Etxetik kanpo lan egiten duten eta 15 urtetik beherako seme-alabak dituzten emakumeek batez beste egoera berean dauden gizonek baino 1,2 ordu gehiago ematen dituzte egunean haien zaintzan (4,6 eta 3,4 ordu, hurrenez hurren)».
Emakumeen %51,1ek egunero bost ordu edo gehiago ematen dituzte adingabeak zaintzen. Gizonei dagokienez, %27 baino ez dira, eta horietako %42,7k bi ordu edo gutxiago ematen dute lan horretan.
Ez da bakarrik umeen zaintza. Mendekoak zaintzen ere, emakumeek gizonezkoek baino 45 minutu gehiago ematen dituzte egunean, hau da, 2,3 ordu (gizonezkoek 1,6). Langileen %12k dauka ardura hori, aurreko urtean bezala, baina 55 urtetik gorakoentzat %22,7ra igotzen da proportzioa, haien gurasoek adinean aurrera egin ahala.
Etxeko lanen banaketa
Arrakala handia dago, oraindik ere, etxeko lanen banaketan. Gizonen %84,8k egunean bi ordu edo gutxiago pasatzen dituzte etxeko lanak egiten, baina emakumeen %29,9 hiru orduz edo gehiagoz aritzen dira horretan. Halere, Eustatek adierazi du aldaketa sumatzen ari dela: 2010eko datuekin parekatuta, «2020an desberdintasun hori murriztu egin da».
Emakumeen %15,1 ez daude «batere pozik» bikotekideak etxeko lanei eskaintzen dien denborarekin. Gizonezkoen %69,6, ordea, «oso pozik» daude. Antzeko proportzioan daude pozik gizonezkoak eta emakumezkoak eurek etxeko lanetan egiten duten denborarekin (%46,5 eta %45,2, hurrenez hurren).
Eszedentziak
Eszedentziak edo lanaldi murriztuak eskatzeak beldur handiagoa ematen die emakumezkoei (%30) gizonezkoei baino (%26).
Eustatek zabalduriko grafikoa. Eustat
Ordutegi malgua da familia eta lana hobeto bateratzeko tresnetako bat, eta hamar langiletik hiruk (% 32,6) erabiltzen dute, batez ere gizonezkoek (% 35,6). Edonola ere, 2019rekin parekatuta, 10,1 puntu jaitsi da ordutegi malgua dutenen ehunekoa.
Etxetik lan egin dutenen proportzioa 2019an halako bi da orain, baina, halere, %10,8koa da bakarrik.
Azken hamar urteotan asko txikitu da lanaldi zatitua dutenen proportzioa: %41,5 zebiltzan orduan goizez eta arratsaldez. Orain, %32,5. Lanaldi jarraituan dabiltzanak %55,7 dira dagoeneko, hau da, 2010ean baino 5,6 puntu gehiago. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199170/ertzaintzak-langile-bat-atxilotu-du-petronorreko-piketean-eta-hainbat-zauritu.htm | Ekonomia | Ertzaintzak langile bat atxilotu du Petronorreko piketean, eta hainbat zauritu | Zuzendaritzako kide bat grebalariak zeuden atetik sartzen saiatu denean hasi dira liskarrak. Findegiak beste bi sarrera ditu, eta haiek libre zeuden. | Ertzaintzak langile bat atxilotu du Petronorreko piketean, eta hainbat zauritu. Zuzendaritzako kide bat grebalariak zeuden atetik sartzen saiatu denean hasi dira liskarrak. Findegiak beste bi sarrera ditu, eta haiek libre zeuden. | Ertzaintzak Petronorreko langile bat atxilotu du gaur goizean findegiko ateetako batean eginiko greba piketean. Laugarren greba eguna dute, eta, aurreko hiruretan ez bezala, tentsio handiko uneak egon dira. Ertzaintza oldartu egin zaie langileei, eta hainbat zauritu eta identifikatu ditu. Tentsio unerik handiena zuzendaritzako kide bat ate horretatik sartzen saiatu denean iritsi da. Langile batzordeko kideek azaldu dutenez, Muskizko (Bizkaia) findegiak beste bi sarrera ditu, eta istiluen ondoren zuzendaritzako kide hori beste sarreretako batetik sartu da.
«Pikete lasaia egiten ari ginen, grebaren lehen hiru egunetan egin dugun bezala, baina Ertzaintza gaur beste jarrera batekin etorri da», azaldu dio BERRIAri Iker Gonzalo CCOO sindikatuko delegatuak. Enpresak aldi baterako espedientea jarri du indarrean, langile batzordearekin adostu gabe, eta, hura salatzeko, bederatzi eguneko grebara deitu dute. Aurreko egunetan bezala, ate bakarrean egin dute protestaldia, beste bi sarrerak libre utziz, eta gutxieneko zerbitzuen ziurtagiria zuten langileei sartzen utzi diete.
Piketea 06:00etatik zegoen atean, eta liskarrak 07:30etan hasi dira, zuzendaritzako kidearen autoa iritsi eta sarrera hori aukeratu duenean. «Atzo ere lanera etorri zen, eta beste ate batetik sartu zen, baina gaur gurea hautatu du», azaldu du delegatuak. Tentsioa handitu egin da, eta Ertzaintza oldartu egin zaie grebalariei. Borra kolpe ugari egon dira, eta baita airera jaurtiriko foam bala bat ere. Zauri parte ugari daudela zaldu du Gonzalok: «Ertzainei azaldu diegu beste bi sarrerena, gehiago zeudela, eta zuzenean esan digute Petronorreko zuzendaritzako agindua zela, sarrera hura libratzea agindu dutela».
Langilearen atxiloketa ere gertutik ikusi du delegatuak, eta honela azaldu du: «Ez da batzordeko kidea, eta oso pertsona lasaia da. Lurrean zegoen kartel bat hartu, paper bola bat egin eta jaurti egin du. Paperezko bola bat! Eta orduan bere gainera joan dira, eta atxilotu egin dute». Ertzainek lehenbizi Muskizera eraman dute, eta gero Barakaldoko epaitegira eramango dutela uste dute batzordeko kideek. «Sendatu ere egin beharko dute: hark ere makilakada ugari jaso ditu».
Langile batzordeko kideak atsekabetuta zeuden, besteak beste aste osoko aldarrikapen egitaraua antolatu dutelako eta gaurkoak ilundu egingo duelako. Gaur hitzaldia zuten borrokan dauden beste enpresa batzuetako langileekin, ostiralean manifestazioa Bilbon, larunbatean Ezkerraldeako martxaren zortzigarren ekitaldia, eta hurrengo aste hasieran Tubacexeko erregulazioko epaiketetara gerturatzeko asmoa dute. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199171/positiboen-ehunekoa-18-da-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Positiboen ehunekoa %1,8 da Hego Euskal Herrian | Beste 178 kasu atzeman dituzte 9.659 proba diagnostikoetan. | Positiboen ehunekoa %1,8 da Hego Euskal Herrian. Beste 178 kasu atzeman dituzte 9.659 proba diagnostikoetan. | Birusaren transmisioa arintzeko bidean dago oraindik ere, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak jakinarazitako datuek erakusten dutenez. Egun bakarrean zenbatutako COVID-19 kasu kopurua beste behin kokatu da 200dik behera; hain justu ere, atzo 178 positibo atzeman zituzten. Zehazki, Osakidetzak eta Osasunbideak 9.659 diagnostiko proba egin zituzten atzo, eta horien guztien %1,8k eman zuten positibo.
Atzo atzemandako positiboen gaineko datuak lurraldez lurralde aztertuta, Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak eta Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak emandako informazioaren arabera, Bizkaian 83 kasu zenbatu zituzten; Nafarroan, 36; Gipuzkoan, 35; eta Araban, 20.
Osakidetzak emandako datuen arabera, atzo 30 lagun sartu zituzten ospitaleetan COVID-19aren sintomak larriagoturik. Oraintxe, Osakidetzaren menpeko ospitaleetako geletan 96 daude, eta ZIUetan, berriz, 59. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199172/ela-ertzaintzak-egungo-polizia-ereduaren-aurkako-elkarretaratzea-egingo-du.htm | Politika | ELA-Ertzaintzak egungo polizia ereduaren aurkako elkarretaratzea egingo du | Bihar bilduko dira, Eusko Jaurlaritzaren Bilboko egoitzaren parean. Segurtasun Sailak lan gatazketan Ertzaintzari ematen dizkion aginduen inguruko kezka azaldu nahi dute. | ELA-Ertzaintzak egungo polizia ereduaren aurkako elkarretaratzea egingo du. Bihar bilduko dira, Eusko Jaurlaritzaren Bilboko egoitzaren parean. Segurtasun Sailak lan gatazketan Ertzaintzari ematen dizkion aginduen inguruko kezka azaldu nahi dute. | ELA sindikatuan dauden ertzainek kontzentrazio egingo dute bihar Bilbon, egungo polizia ereduaren aurka. Eusko Jaurlaritzak Bizkaiko hiriburuan duen egoitzare parean elkartuko dira, izan ere, Segurtasun Sailak azken hilabeteetan lan gatazken inguruan hartutako erabakien inguruko kezka adierazi nahi dute.
Ohar batean adierazi dutenez, polizien lana bideratzen ari dira «lan gatazken, manifestazioen, elkarretaratzeen eta greben aurka egitera».
Haien arabera, «lotsagarria» da Jaurlaritzak gatazka horietan guztietan «ordena publikoko arazo bat soilik» ikustea: «Oinarrizko eskubideak defendatzeko ekintzak dira, eta zehazki horrek izan beharko luke polizion lana». Jokabide horiek, ELAko ertzainen arabera, gizarteak Ertzaintza ikusteko duen moduan nabarmen eragiten ari dira.
Gaur, besteak beste, Ertzaintzak Petronorreko langile bat atxilotu du findegiko ateetako batean eginiko greba piketean. Polizia langileei oldartu zaie, eta haietako hainbat zauritu eta identifikatu ditu. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199173/bidesarien-ordainketa-etengo-du-gipuzkoak-epaia-argitaratzen-denean.htm | Ekonomia | Bidesarien ordainketa etengo du Gipuzkoak, epaia argitaratzen denean | Uko egin dio dekretu bat egiteari behin-behinean berriro indarrean jartzeko. Aldundiak, dena den, uste du Europak arrazoia emango diola eta ordainsariak bere horretan jarraitu ahalko duela. | Bidesarien ordainketa etengo du Gipuzkoak, epaia argitaratzen denean. Uko egin dio dekretu bat egiteari behin-behinean berriro indarrean jartzeko. Aldundiak, dena den, uste du Europak arrazoia emango diola eta ordainsariak bere horretan jarraitu ahalko duela. | Gipuzkoako Foru Aldundiak urrats bat egin du atzera N1 eta A15 autobien bidesarien auzian. Ez du helburua aldatu —uste du errepide horiek erabiltzen dituzten kamioiek bidesariak ordaindu behar dituztela—, baina onartu egin du aldi batez behintzat ezingo dizkiela bidesariak kobratu. Epaitegiek lehen bi foru arauak atzera bota ondoren, Eider Mendoza bozeramaileak jakinarazi du aldundiak ez duela dekretu bat onartuko hirugarren foru araua prestatu bitartean.
Horren ondorioz, Gipuzkoako Agerkari Ofizialak EAEko Auzitegi Nagusiaren epaia argitaratzen duen unetik, kamioiek ez dute dirurik ordaindu beharko N1 eta A15 autobideak erabiltzeagatik. Epaia irmoa da, Espainiako Auzitegi Gorenak ez zuelako aintzat hartu aldundiak haren aurka jarritako helegitea, baina oraindik ez da argitaratu agerkarian.
Bidesariak auzitegietan borrokatu dituenetako batek, Fenasdimer Espainiako garraiolarien patronalak, txalotu egin du Gipuzkoako Aldundiak «amore eman izana». Haren iritziz, Aintzane Oiarbide Bide Azpiegituretako diputatuaren aurka jarri zuen salaketak eragin du iritzi aldaketa hori. «Harrokeria sinestezina eta arduragabea» erakutsi izana aurpegiratu dio foru gobernuari.
Europara begira
Aldundiak duela hiru urte jarri zituen bidesariak errepide horietan. Orain arteko ebazpenek ez dute zehazten garraiolariei orain arteko kobratutako dirua itzuli behar ote dien ala ez. Hori argitzeko helburuarekin, auzitara jo du Hiru garraiolari autonomoen sindikatuak ere. Fenadismerren arabera, itzuli beharrekoa hamabost milioi euro inguru izango lirateke.
EAEko Justizia Auzitegiak aurrena eta Espainiako Auzitegi Gorenak ondoren, bi alditan esan diote aldundiari bidesariak legez kanpokoak direla, baina bereari eutsita erantzun die, Europako legedia alde duela sinetsita, eta hirugarren foru arau bat ere prestatzen ari da.
Beste lurraldeetan
Bide beretik jo nahi du Bizkaiko Foru Aldundiak ere. Astelehen honetan jakinarazi du 2022ko udazkenean ordainpeko sistema ezarriko diela 3,5 tonatik gorako kamioiei egun dohainekoak diren hainbat errepidetan. Hogeita hamar bat kobratzeko arku jarriko ditu errepide hauetan: N-240an (Arratia gurutzatzen du), N-636an, N-637an, BI-625ean (Basauritik Arabarantz) eta A-8an, Kantabriarako bidean.
Imanol Pradales Azpiegitura eta Lurralde Garapeneko diputatuak azpimarratu zuen Europak eskatutako «berme juridiko guztiak» beteko dituztela, «edozein bazterketa» eragozteko.
Nafarroako Gobernuak ere kamioientzako ordainsari gehiago ezarriko ditu bost errepidetan: A-1ean, A-10ean, A-15ean, A-68an eta N-121-An. Apurka joango da, eta Bernardo Ciriza Lurralde Kohesiorako kontseilariak esana du aurrenekoak «urte amaierarako» espero direla.
Araban, berriz, aldundiak ponentzia bat sortu du Batzar Nagusietan gaia aztertzeko. Errepideen mantenua nola ordaindu eta Europako legedira nola egokitu eztabaidatzen ari dira. 2026. urtean AP-68aren kontzesioa amaituko da, eta lurraldeko 55 kilometroen ardura hartuko du. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199174/guardia-zibilak-hildako-jose-miguel-andueza-oroitu-dute-hilketaren-51-urteurrenean.htm | Politika | Guardia Zibilak hildako Jose Miguel Andueza oroitu dute hilketaren 51. urteurrenean | 2013an aitortu zuen Eusko Jaurlaritzak Andueza indarkeria politikoaren biktima gisa. | Guardia Zibilak hildako Jose Miguel Andueza oroitu dute hilketaren 51. urteurrenean. 2013an aitortu zuen Eusko Jaurlaritzak Andueza indarkeria politikoaren biktima gisa. | Jose Miguel Andueza Elizalde duela 51 urte Guardia zibilak Donostian hil zuen gazte beratarra oroitu dute gaur Eusko Jaurlaritzak eta familiak antolaturiko ekitaldi instituzional batean.
Gaurko egunez 1970. urtean hil zuen guardia zibil batek Andueza, Donostian. Auto istripu txiki bat izan zuen Anduezak bertze gidari batekin. Guardia Zibila agertu, eta eztabaidaz hasi zen beratarrarekin. Liskarra guardia zibiletako batek egindako tiroekin amaitu zen: hiru aldiz jo zuen gaztea, eta hil egin zuen. Eusko Jaurlaritzak duela zortzi urte aitortu zuen Andueza indarkeria politikoaren biktima gisa, 107/2021 dekretuaren barruan.
Gaur egindako ekitaldian, Anduezaren senitartekoekin batera izan dira Berako (Nafarroa) zinegotzi bat, Eneko Goia Donostiako alkatea eta Donostiako udaleko hainbat zinegotzi, Gogora instituaren zuzendaritzako kideak eta Jose Antonio Rodriguez Ranz Giza Eskubide, Memoria eta Lankidetzarako sailburuordea.
Rodriguez Ranzek nabarmendu du diktaduraren azken urteetako errepresio giroaren eta estatuaren menpeko indarren biktimek aitortzarako eskubide osoa dutela: «Biktima guztiak bezala, lehen mailako biktimak dira, indarkeria bidegabe baten biktimak izan direlako. Eta hori aitortzeak ez du parekatzea esan nahi, ez du errugabetzea esan nahi, ez du legitimatzea esan nahi, ez du konpentsatzea esan nahi. Biktima guztien duintasunerako, memoriarako, egiarako, justiziarako, aitortzarako eta ordainerako eskubidea aldarrikatzea esan nahi du sinpleki».
Herrian plaka bat
Nafarroako Gobernuak ere biktimatzat du Jose Miguel Andueza Elizalde, polizia abusuen biktimen legea oinarri hartuta. Gobernuak eta Berako udalak Andueza oroitzeko plaka bat paratu zuten Beran bertan iazko abenduan, eta Anduezaren aldeko omenaldi bat ere egiteko asmotan da udala. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199175/tentsioa-itzuli-da-jerusalemera-eskuin-muturreko-martxa-baten-eskutik.htm | Mundua | Tentsioa itzuli da Jerusalemera, eskuin muturreko martxa baten eskutik | Auzo arabiarra zeharkatuko duen mobilizazio handi bat baimendu du Israelgo gobernu berriak. Israelgo Polizia Damaskoko Atearen inguruan zeuden palestinarren kontra oldartu da. Gazan ere istiluak izan dira. | Tentsioa itzuli da Jerusalemera, eskuin muturreko martxa baten eskutik. Auzo arabiarra zeharkatuko duen mobilizazio handi bat baimendu du Israelgo gobernu berriak. Israelgo Polizia Damaskoko Atearen inguruan zeuden palestinarren kontra oldartu da. Gazan ere istiluak izan dira. | Istiluen pizgarri eta Gazako setioaren aurrekari izan zen duela bi hilabete arabiarren aurka Jerusalemen egindako martxa bat. Haren antza handia izanagatik, Israelgo gobernu berriak baimena eman zion atzo gaur egitekoa diren beste mobilizazio sionista bati —maiatzaren 10ean egitekoak ziren, baina atzeratu egin zuten, Gazako erasoaldi betean—.
Banderen Martxa izeneko mobilizazioa Jerusalemgo Hiri Zaharrerako pasabide nagusia den Damaskoko Atetik abiatuko da 17:30ean —Euskal Herriko 16:30ean—, auzo arabiarra zeharkatuz, Erosten Harresira iristeko asmoz. Dagoeneko lehen istiluak hasita daude ordea. Israelgo Poliziak 2.000 agente mobilizatu ditu manifestazioa babesteko, eta Damaskoko Atearen ingurua hustu dute, manifestariak bertara iritsi aurretik. Inguruko dendariak ere behartu dituzte euren establezimenduak ixtera. Auzo arabiarrekoei gerturatzea galarazi die Poliziak, eta oldartu egin zaie inguruan zeuden palestinarrei. Horietako bat bost agenteren artean kolpatu, eta eraman egin dute. Antzeko irudi gehiago ere zabaldu ziren; hala nola Polizia atzetik zutela hainbat gazte ihesean erakusten dituztenak.
Gazara ere heldu da Jerusalemgo martxaren oihartzuna, artean hasi gabe zela. Palestinarrek suzko globoak bidali dituzte mugaren beste aldetik, eta suteak eragin dituzte. Horrez gain, dozenaka manifestari hurbildu dira Israelen mugara, eta Israelgo segurtasun indarrek haien aurka egin dute. Palestinar bat zauritu egin dute, hankan tiro bat jota.
Atzo, Hamasek iragarri zuen bere militanteek suzko globoak jaurtikiko zituztela, Jerusalemgo martxaren testuinguruan. Tel Avivek, berriz, palestinarrei abisatu die Gazako mugaren bestaldetik egindako erasoei erantzungo diela. Israelgo Armada hasia da prestatzen balizko gorakada baterako. Zenbait iturriren arabera, misilen aurkako Israelen defentsa sistema prestatzen ibili zen armada atzo.
Izan ere, gaur Jerusalemen gertatuko denak soka ekar dezakeela uste dute alde guztiek. NBE Nazio Batuen Erakundearen Ekialde Hurbileko ordezkari Tor Wenneslandek ohartarazi du "tentsioa handitzen" ari dela Jerusalemen, eta hori gertatzen ari dela «politikoki eta segurtasunaren ikuspuntutik oso hauskorra» den momentu batean, eta «NBE eta Egipto su-etenarekin aktiboki engaiatuta» dauden bitartean. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199176/donostiak-herritarrentzako-energia-fotovoltaikoa-sustatuko-du-ekiola-kooperatibarekin.htm | Gizartea | Donostiak herritarrentzako energia fotovoltaikoa sustatuko du Ekiola kooperatibarekin | Udalak parke fotovoltaiko bat eraikitzeko lursail bat eskainiko dio Ekiolari, printzipioz 400 bat familiarentzako energia sortzeko xedearekin. | Donostiak herritarrentzako energia fotovoltaikoa sustatuko du Ekiola kooperatibarekin. Udalak parke fotovoltaiko bat eraikitzeko lursail bat eskainiko dio Ekiolari, printzipioz 400 bat familiarentzako energia sortzeko xedearekin. | Donostiako Udalak eta Energiaren Euskal Erakundeak (EEE) lankidetza hitzarmen bat sinatu dute gaur, Ekiola kooperatibaren bitartez hirian parke fotovoltaiko bat sortzeko helburuarekin. Herritarren autokontsumorako diseinaturiko egitasmo bat da, eta, goizean eginiko agerraldian azaldu duten modura, printzipioz urtean megawatt bat sortzeko gai izango da, hau da, 400 bat familia hornitzeko modukoa.
Ekiola kooperatiba EEEren eta Mondragon Taldeko Krean ingeniaritza enpresaren elkarlanetik sortu zen, eta herritarrak energia berriztagarrien kontsumorako sorkuntzan eta kudeaketan inplikatzea bilatzen du. Hala, egitasmoan izena emango duten herritarrak Donostiako Ekiolako kooperatibista bilakatuko dira, kontsumitzen duten energiaren ekoizpenaren partaide izateko.
Lankidetza hitzarmenean harturiko konpromisoen artean, udalak bere gain hartu du parke fotovoltaikoa eraikitzeko lursail bat bilatzeko ardura, eta sentsibilizazio kanpaina bat ere abiatuko du, herritarren artean proiektuarekiko atxikimenduak bilatze aldera. Urrats horiek «datozen hilabeteetan» emango direla adierazi du, data zehatzik iragarri gabe.
Eneko Goia alkateak, Iñigo Ansola EEEko zuzendariak eta Marisol Garmendia Ekologiako eta Osasun Publikoko zinegotziak aurkeztu dute proiektua, eta eginiko agerraldian nabarmendu dute Donostia halako egitasmo bat garatuko duen EAEko lehen hiriburua izango dela. Hala, Goiak adierazi du Ekiolarekin eraikitako parkeak esperientzia pilotu bat izateko balioko duela, eta, horren ostera, ideia hiriko beste gune batzuetara zabaltzeko aukera aztertuko dutela.
Halaber, lehen parke honen tamaina ez dago guztiz zehaztuta, bere gaitasuna bost megawattetaraino areagotu dezaketelako proiektuak herritarren artetik atxikimendu zabala jasoz gero. Otsailean, Ekiola kooperatibak Donostiarekin eginiko hitzarmen bera sinatu zuen Azpeitiko Udalarekin, eta bertan 2.650 eguzki plakaz osaturiko parkea sortzeko konpromisoa hartu zuen. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199177/udan-400-kultur-jarduera-eskainiko-dituzte-irunean-sanferminen-ordez.htm | Kultura | Udan 400 kultur jarduera eskainiko dituzte Iruñean, sanferminen ordez | Musika eskaintza zabala antolatu dute; parte hartzaileen artean izango dira Izaro, Skabidean, Skakeitan, Zea Mays eta Anne Lukin, besteak beste. | Udan 400 kultur jarduera eskainiko dituzte Iruñean, sanferminen ordez. Musika eskaintza zabala antolatu dute; parte hartzaileen artean izango dira Izaro, Skabidean, Skakeitan, Zea Mays eta Anne Lukin, besteak beste. | Iruñeko Udalak aurkeztu du sanferminen hutsunea betetzeko helburua izango duen udako programazioa, Biba Iruña bizirik! izenburupean. 400 jarduera baino gehiago egingo dituzte, eta horien artean egongo dira musika, antzerkia, zirkua eta dantza.
Ziudadela izango da epizentro nagusia. Han 800 ikus-entzulerentzako tokia izango duen oholtza bat jarriko dute, eta hara igoko dira estilo askotako musikari eta taldeak. Euskal Herrikoen artean egongo dira Izaro, Skabidean, Skakeitan, Zea Mays, Anne Lukin, Amaia Romero eta Kutxi Romero, besteak beste; kanpokoen artean, berriz, Mala Rodriguez, El Kanka, Nil Moliner, Califato 3/4 edo La M.O.D.A. Ikuskizun horietarako sarrerak www.pamplonaescultura.es webgunean egongo dira salgai, bihartik aurrera.
Musikaz gain, Ziudadelako eremuak beste hainbat jarduera hartuko ditu. Erraldoi eta buruhandien konpartsak hiru emanaldi egingo ditu, uztailaren 4an eta 28an, eta irailaren 4an. Doan izango dira, toki guztiak bete arte. Bigarren urtez jarraian, konpartsak ezin izango ditu hiriko kaleak zeharkatu uztailaren 6tik 14ra bitartean, baina erraldoi eta buruhandiak bisitatzeko aukera egongo da, Ziudadelako Armen Aretoan.
Astelehenetan, uztailaren 12tik irailaren 20ra bitarte, Nafarroako eta munduko beste hainbat tokitako arte adierazpideek beteko dute Ziudadela, Folklore Hutsa izeneko zikloan.
Ostegunetan, uztailaren 8tik 29ra, jazz errezital egingo dituzte, eta parte hartzaileen artean egongo dira The New Jazz Proyect, The Cubintage, Terela Gradin Sings Caymmi eta Pamplona Jazz Big Band, besteak beste.
Igandeetan, uztailaren 2tik irailaren 5era, Nafarroako banden kontzertuak egingo dituzte. Nafarroako Musika Banden Federazioaren bandak zabalduko du zikloa, kontzertu berezi batekin: 55 bandatako 65 musikarik parte hartuko dute, eta bertaratzen direnak gonbidatuko dituzte «zinemako soinu banden sekretuen bitartez ikus-entzunezko bidaia bat egitera». Horrez gain, Azagra, Agoitz, Zizur Nagusia, Sartaguda, Aiegi, Azkoien, Garinoain, Lerin eta Fiteroko bandek joko dute.
Abuztuan sartuta, Harresietako Jaialdia zabalduko dute. Hilaren 2tik 19ra egingo dute, astelehenetik ostiralera, murruek inguratutako tokietan. Suakaik zabalduko du jaialdia, iaz bezala. Nabarmentzekoa da ikuskizun batek Remigia Etxarren funanbulista iruindarra omenduko duela, Argako erregina. Irailean, berriz, Munduko Melodiak musika programa eskainiko dute.
Horrez guztiaz gain, harresien barruko eremuko erakusketa areto guztietan sanferminen inguruko erakusketa bat jarriko dute. Irailaren 2an aurkeztuko dute.
Hirian barrena
Ziudadelako eskaintzaz gain, Biba Iruña bizirik! egitasmoa hirian barrena ere zabalduko dute. Hiriko zenbait ostalaritza establezimendurekin elkarlanean, kontzertuak antolatu dituzte, gune irekietan: O-ko Andre Mariaren, Burgoen eta San Jose plazetan, Jito Alai pilotalekuan eta Takoneran. Askotariko talde eta musikariak egongo dira, hala nola Lemon y Tal, Guarimba, The Titanians edota The Lizards. Ziklo hori gaur bertan abiatuko da, Simona argentinarraren emanaldiarekin, 20:00etan, Burgoen plazan.
Gainera, Ezpeletako jauregian hogei jarduera inguru eskainiko dituzte. Abuztuan, asteko egun bakoitzean ziklo jakin bat izango da han; astelehenetan, Bertsionatzen; astearteetan, Kaleko Arteak; asteazkenetan, Musika familian; ostegunetan, familientzako joko eta tailerrak, eta ostiraletan, berriz, Zinema Gauak.
Udako ohiko beste programa bat Iruñea Ilunabarrean da, antzerkia, musika eta dantza teknologiarekin uztartzen dituena, ilunabarrean egiten dituzten saioetan. Uztailean eta abuztuan egingo dute, ostiraletan. Jito Alai pilotalekuan, halaber, Dantza Zoroan zikloa egingo dute, kale dantza eta dantza esperimentalari eskainitakoa. Azkenik, hiriko hainbat tokitako civivoxetan musika emanaldiak egingo dituzte. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199178/emakumea-zen-arnegin-bere-senar-ohia-autoarekin-harrapatu-zuena.htm | Gizartea | Emakumea zen Arnegin bere senar ohia autoarekin harrapatu zuena | Biktima ospitaleratu egin dute, larri. Gidariari hilketa saiakera egotzi diote. | Emakumea zen Arnegin bere senar ohia autoarekin harrapatu zuena. Biktima ospitaleratu egin dute, larri. Gidariari hilketa saiakera egotzi diote. | Arnegin (Nafarroa Beherea), emakume batek bere bikotekide ohia harrapatu zuen autoarekin herenegun. Atzo zabaldu zen gizonezkoa zela autoaren gidaria, baina okerra zen informazio hori, gaur baieztatu dutenez. Astelehen arratsaldeko 7:45ean gertatu zen ezbeharra, 40 urteko biktima lanetik etxeruntz zihoanean.
Autoaren azpian harrapatuta geratu zen gizona, eta larrialdi zerbitzuak iritsi baino lehen hainbat herritarrek altxa zuten autoa zauritua haren azpitik ateratzeko. Larrialdi zerbitzuek ahalik eta azkarren eraman zuten Irungo (Gipuzkoa) erietxera, helikopteroan.
Dirudienez, Hegoaldean bizi dira biak. Gidaria atxilotu egin dute, eta Donibane Garaziko komisarian dago. Ustez, nahita harrapatu zuen 40 urteko gizona, eta hilketa saiakera egozten diote. Duela hilabete gutxi banandu ziren. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199179/euskal-herriko-zortzi-hondartzetan-ez-erretzea-gomendatu-dute.htm | Gizartea | Euskal Herriko zortzi hondartzetan ez erretzea gomendatu dute | Gaur hasi da Bizkaiko eta Gipuzkoako hondartzen sasoia, eta herrialde horietako zortzi hondartza batu dira kearen aurkako egitasmora. | Euskal Herriko zortzi hondartzetan ez erretzea gomendatu dute. Gaur hasi da Bizkaiko eta Gipuzkoako hondartzen sasoia, eta herrialde horietako zortzi hondartza batu dira kearen aurkako egitasmora. | Zumaiako Itzurun eta Santiago, Ibarrangeluko Laga eta Laida, Mundakako Laidatxu eta Ondartzape, Burgeluko Garaio Sur eta Lekeitioko Isuntza hondartzek hartuko dute parte hondartzan erretzearen aurkako kanpainan. Gaur hasi da hondartza sasoia Gipuzkoa eta Bizkaian; egitasmoan parte hartu duten hondartzetan, kerik gabeko ingurune baten alde egiten duten afixak jarriko dituzte, eta bozgorailuen bidez ere luzatuko da ez erretzeko gonbidapena. Gainera, egitasmoa hedatzeko ekintzak ere egingo dituztela iragarri dute.
Alde batetik, mendekotasuna gauza arrunt ez bihurtzea eta umeentzako ingurune osasuntsuagoa sortzea da helburua, eta, bestalde, zigarro mutxikinek sortzen duten kutsadura gutxitzea. Hala ere, hondartzan erretzen duenari ez diote zigorrik ezarriko; «konpromiso indibidual eta kolektiboaren bidez» ezarri nahi dute neurria.
Eusko Jaurlaritzak abiatutako «Kerik gabeko herriak» proiektuaren zati bat da egitasmoa, eta aurtengoa «esperientzia pilotu bat» izango dela azaldu dute. Horren bidez, datorren urtean Kerik Gabeko Hondartzen Sarea sortzea da jaurlaritzaren asmoa. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199180/bilbon-eta-gasteizen-ahtaren-lur-gaineko-behin-behineko-geltokiak-eraikitzea-aztertzen-ari-da-jaurlaritza.htm | Gizartea | Bilbon eta Gasteizen AHTaren lur gaineko behin-behineko geltokiak eraikitzea aztertzen ari da Jaurlaritza | Iñaki Arriola sailburuak duela egun gutxi iragarritakoa berretsi du gaur Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaileak. Juan Mari Aburto Bilboko alkateak lur gainean geltoki bat eraikitzeko aukera arbuiatu zuen atzo. | Bilbon eta Gasteizen AHTaren lur gaineko behin-behineko geltokiak eraikitzea aztertzen ari da Jaurlaritza. Iñaki Arriola sailburuak duela egun gutxi iragarritakoa berretsi du gaur Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaileak. Juan Mari Aburto Bilboko alkateak lur gainean geltoki bat eraikitzeko aukera arbuiatu zuen atzo. | Abiadura handiko trena (AHT) «ahal bezain azkar» funtzionatzen has dadin, Bilbon eta Gasteizen behin-behineko geltokiak eraikitzeko aukera aintzat hartzen ari da Eusko Jaurlaritza, berez aurreikusita dituen lurpeko geltokien eraikuntza amaitu arte itxaroteak trenaren iritsiera atzeratuko lukeelako. Bingen Zupiria bozeramaileak eman du Jaurlaritzaren asmoen berri, Iñaki Arriola Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio sailburuak duela egun gutxi esandakoak berretsiz.
Hain zuzen, Arriolak iragarritakoari erantzunez, Juan Mari Aburto Bilboko alkateak atzo adierazi zuen behin-behineko geltokiak eraikitzeko aukera «onartezina» dela, eta hiriarentzako aukera bakarra geltokiaren lurperatzea dela azpimarratu zuen. Zupiriak, ordea, jakinarazi du Jaurlaritzaren plana dela AHTa eraikitzeko lanak «lehenbailehen» amaitzea eta trenbidea Europako sareekin «ahal bezain laster» lotzea, eta Jaurlaritzan dauden bi alderdiak –EAJ eta PSE-EE– hori gauzatzeko aukerak aztertzen ari direla onartu du.
Dena den, bozeramaileak nabarmendu du hartuko duten erabakia «bateratua» izatea nahi dutela, eta behin-behineko irtenbideek ez luketela edonola ere lurperatzea «sine die aparkatuko». Ildo horretan, Jaurlaritzak Bilbon eta Gasteizen lurpeko geltokiak eraikitzeko duen konpromisoa «eztabaidaezina eta erabatekoa» dela esan du Zupiriak, proiektuak gobernu programaren parte direla azpimarratuta. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199181/bizkaiko-bulego-garbitzaileen-soldata-ez-da-iristen-900-eurora.htm | Ekonomia | Bizkaiko bulego garbitzaileen soldata ez da iristen 900 eurora | Oinarrizko soldata kale garbitzaileenarekin berdintzea eskatu dute ELAk deituriko greba egunean. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako lan hitzarmenak negoziatzen ari dira | Bizkaiko bulego garbitzaileen soldata ez da iristen 900 eurora. Oinarrizko soldata kale garbitzaileenarekin berdintzea eskatu dute ELAk deituriko greba egunean. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako lan hitzarmenak negoziatzen ari dira | Bizkaiko bulegoetako eta eraikinetako garbitzaileak ez dira iristen 900 euroko soldatara, eta, urteko osoko kopurua kontuan hartuz gero, oinarrizko soldata kale garbitzaileena baino 8.000 euro txikiagoa da. ELA sindikatuak grebara deitu du sektorean, eta mobilizazioetan emaniko datuak dira horiek. Egun, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako lan hitzarmen kolektiboak negoziatzen ari dira, eta bilera horietan eragiteko deitu zuten lanuzteetara hiru lurraldeetan.
«Ulertzen dugu kale garbiketan plus batzuk egotea lan ezberdina delako, baina, gainsari horiez gain, bulegoetako garbitzaileen eta kaleko garbitzaileen oinarrizko soldaten artean aldea handia dago. Hori ez dugu ulertzen, eta erratza pasatzea erratza pasatzea da», Alazne Lete Menendez ELAko sindikatuko ordezkariak horrela laburbildu du bulegoetako garbitzaileen eskaeraren muina. Salatu duenez, «ez da kasualitatea» bi hitzarmenen arteko eskasena izatea feminizaturiko sektore bati dagokiona. Azaldu du hainbatetan eskatu dutela parekatzea, baita erakunde publikoei ere, baina beste alde batera begiratu izan dutela: «Noizbait esan digute burutik jota gaudela, ea nola alderatu gaitezkeen kale garbitzaileekin».
Bilboko manifestazioetan emaniko azalpenak dira, Bizkaiko bulego garbitzaileen lan ituna delako kaskarrena. ELAren arabera, Gipuzkoakoek baino 3.000 euro gutxiago irabazten dituzte urtean: «Gipuzkoan, soldata arrakala amaitzea eskatzen dute, eta Bizkaian, oraingoz, Gipuzkoako hitzarmena berdintzea. Araban, berriz, banaketa ezberdina da; ordu gehiago sartzen dituzte guztira, eta soldata handiagoa da, baina ezin da estrapolatu. Dena den, prekarioa da hura ere», azaldu du Maite Leizegi ELAko kideak.
13.400 euro garbi
Bizkaiko bulego garbitzaileek, egungo hitzarmenaren arabera, 15.900 euro gordin irabazten dituzte urtean. Kopuru hori, zifra garbian, 13.400 euro inguru dira, eta, urtean hamabost ordainketa dituztela kontuan hartuta, 893 euroko soldata gelditzen zaie; betiere jardunaldi osoan daudenentzat, asko baitira lanaldi jardunaldi murriztuak dituztenak. «Bost orduko lanaldia izan eta bost tokitan lan egiten dutenak badaude», gaitzetsi du Leizegik.
Arazo horiei beste tankera bateko «iruzurrak» gehitu behar zaizkie: batetik, behin-behinekotasun tasa handia, «postu berean bi urte egin finkatu daitezen eragozteko», eta lan karga handiko uneen arazoa. Leizegik xehatu du azken hori: «Kontratu lehiaketak irabazteko, garbiketa enpresek eskaintza oso baxuak egiten dituzte, eta errentagarriago izateko ez dute ordezkapenik egiten».
Bizkaian, hilaren 22an izango dute hitzarmena berritzeko seigarren bilera. Lurraldean 12.000 langile inguru daude itun horren eraginaren menpe; %99 emakumeak. Aspel eta Aselbi elkarteek osatzen dute patronala; sindikatuak, berriz, lau plataformatan banatuta negoziatzen ari dira. Ordezkaritza sindikala honela banatzen da: ELAk, %38; UGTk, %25; CCOOk, %20; eta LABek, %11. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199182/hampm-dendetako-greba-akordio-batekin-bukatu-da.htm | Ekonomia | H&M dendetako greba akordio batekin bukatu da | Suediako multinazionalak ez du langilerik kaleratuko Hego Euskal Herrian. | H&M dendetako greba akordio batekin bukatu da. Suediako multinazionalak ez du langilerik kaleratuko Hego Euskal Herrian. | Apirilaren 22an hasi zen greba mugagabea Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako dendetan. Ia zazpi asteren ondoren, langileak dendetara itzuliko dira, grebaren helburu gehienak beteta. Izan ere, ELAk argudiatu duenez, Suediako enpresarekin hitzartu du Hego Euskal Herriko dendetan langilerik ez dela kalera joango, eta langileen lan baldintzetan ez dela «funtsezko aldaketarik» izango.
ELAk nabarmendu du H&Mrekin negoziatutakoak ez duela bat egiten CCOOk eta UGTk Espainiarako hitzartutakoarekin, haiek kaleratze batzuk onartu zituztelako. Gainera, azpimarratu du bi sindikatu horiek ez ziotela babesik eman «lau lurraldeotako langileek egindako izugarrizko borroka gogorrari». Horri esker, «enpresak atzera egin du hartuta zituen erabaki batzuetan. Hasteko, astean 30 ordutik gorako lanaldia duen eta kontziliazio eskubidea baliatzen duen jendea kaleratzeko asmoa baztertu du; aldi berean, gaur, bertan behera utzi ditu EAEko hiru lurraldeetan eta Nafarroan egin nahi zituen kaleratzeak eta lan baldintzen funtsezko aldaketak».
ELAk zorionik beroenak eman dizkie H&Mko langile grebalariei, «enpresa suediarrari aurre egin diotelako, enpleguaren eta lan baldintzen alde». Gogorarazi duenez, jantzi enpresa handiak Internet bidezko salmenten aldeko apustua egiten ari dira, eta hori lanpostu asko suntsitzen ari da. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199183/hamabi-urtetik-gorakoak-txertatzea-onartu-du-espainiako-osasun-publikoko-batzordeak.htm | Gizartea | Hamabi urtetik gorakoak txertatzea onartu du Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak | Erabakiaren ondorioz, Hego Euskal Herrian beste hiru adin talderi zabalduko zaie txertaketa: denak aintzat harturik, 12 eta 39 urte bitartekoak ziztatzeari eman zaio oniritzia. | Hamabi urtetik gorakoak txertatzea onartu du Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak. Erabakiaren ondorioz, Hego Euskal Herrian beste hiru adin talderi zabalduko zaie txertaketa: denak aintzat harturik, 12 eta 39 urte bitartekoak ziztatzeari eman zaio oniritzia. | COVID-19aren kontrako txertaketa kanpainan beste urrats bat egiteko bultzada eman du Espainiako Osasun Publikoko Batzordearen erabakiak. Hiru talde berri zehaztu dituzte txertaketarako: 12-19 urte bitartekoak, 20-29 urte bitartekoak eta 30-39 urte bitartekoak. Batzordeak azaldu duenez, orain arte zehaztutako ordenarekin segituko dute txertoa ematen; zaharrenetik gazteenera, alegia.
Bilkuraren ondotik emandako informazioaren arabera, COVID-19ari kontra egiteko txertoen dosi gehiago eskuratu izanak eman du aukera pausoa emateko.
Txertaketaren gaiaz gainera, aurreikusia zen Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoetako ordezkariek maskararen gaineko araudia aztertuko zutela gaur arratsaldeko batzarrean, baina ez da hala gertatu, eta gaia ez da izan hizpide. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199184/next-generation-ordaintzeko-lehen-20000-milioiak-lortu-ditu-ebk.htm | Ekonomia | Next Generation ordaintzeko lehen 20.000 milioiak lortu ditu EBk | Eskaera eskaintzaren halako zazpi izan denez, interes txikia ordainduko du: %0,06. Hamar banku operaziotik kanpo utzi ditu EBk | Next Generation ordaintzeko lehen 20.000 milioiak lortu ditu EBk. Eskaera eskaintzaren halako zazpi izan denez, interes txikia ordainduko du: %0,06. Hamar banku operaziotik kanpo utzi ditu EBk | Proiektu bat izateari utzi eta errealitate bat izaterako urratsa egingo du asteon Europako Batasuneko Next Generation EU planak. Hurrengo urteetan, 2026ra arte, Europako Batasunak 750.000 milioi euro gastatuko ditu ekonomia sustatzeko, eta, batez ere, digitalizioaren eta trantsizio energetikoaren erronkei erantzuteko. Plan horretarako diruak gaur bertan hasi da biltzen: zor merkatuetara jo du, eta 20.000 milioi eskuratu. Eskari handia jaso du inbertsiogileen aldetik —142.000 milioi euro eskaintzera iritsi ziren—, eta, horri esker, interes txikia ordaindu beharko du Europako Batzordeak: hamar urtez, %0,06.
Guztira, 2026 bitartean 800.000 milioi euro jasoko ditu merkatuetan EBk. Horietatik, hamarren bat aurten bertan jasoko du. Abuztuko oporren aurretik hiru aldiz joko du, eta, irailetik aurrera, bonu berdeak ere eskainiko dizkie inbertsiogileei. Gastu , sozialak eta ingurumenaren aldekoak finantzatzeko jaulkitzen direnei deitzen zaie bonu berde, eta gero eta eskaera handiagoa dute. Eusko Jaurlaritzak berak apirilean egin zuen bere bosgarren eskaintza. Bruselaren asmoa da 270.000 milioi euro eskuratzea bonu berdeen bitartez.
Next Generation finantzatzeko zorra jaulkitzea urrats garrantzitsua da EBren historian, nahiz eta ez den lehen aldia merkatuetara jotzen duela bere beharrak finantzatzeko. Azken hilabeteetan, esaterako, zorraren bitartez pagatu du koronabirusarekin lotutako beste programa bat, SURE izenekoa. Plan hori izan da enpleguari eusteko programak finantzatzeko, ABEE aldi baterako enplegu erregulazioak (Hegoaldean) eta lanaldi partziala (Iparraldean). 100.000 milioi euro jarri zituen batzordeak estatukideen esku, baina azkenean 90.000 milioi baizik ez ditu erabiliko, estatukide batzuek ez dituztelako haien esku utzitakoak erabili nahi izan.
Diru gehien Espainiak jaso du, 21.300 milioi eurotik gora. «Istorio arrakastatsua» izan dela nabarmendu du Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak, haren bitartez 30 milioi langilek eta 2,5 milioi enpresak laguntza jaso dutelako.
Betoa hamar bankuri
Gaurko zor jaulkipena bankuen bitartez egin zuen (jaulkipen sindikatua) Europako Batzordeak. Horrela deritzo jaulkitzaile batek bankuen esku uzten duenean inbertsiogileak bilatzeari, komisio baten truke. Hamar banku hautatu zituen horretarako, Santander eta Dankske Bank buru zirela. Baina hautatutako bankuen artean hutsune esanguratsuak daude: Deutsche Bank, Barclays, Credit Agricole... Izan ere, Europako Batasunak hamar banku zigortu nahi izan ditu, iraganean lehiaren aurkako operazioetan parte hartu zutelako. «Batzordeak irizpide zorrotzak erabiliko ditu bermatzeko harekin lan egiten duten entitateak egokiak direla EBrekin elkarlanean aritzeko», azaldu dio bozeramaile batek Financial Times egunkariari.
Horrela, Bank of America, Natixis, Nomura, NatWest eta UniCredit kanpoan utzi ditu, EBren maiatzeko ebazpen batek frogatutzat jo zuelako bonuen prezioa adosteko kartel batean parte hartu zutelako eurogunearen zorraren krisian.
NatWest bera, Citigroup, JP Morgan eta Barclays, berriz, zigortu ditu 2007 eta 2013 artean dibisen salerosketa merkatuan lehiaren aurkako jokaera izan zutelako. Deutsche Bank eta Credit Agricole, berriz, apirilean jaso zuten zigor baten ondorioz geratu dira sindikatutik kanpo.
Enkanteetan berriro parte hartu aurretik, zigortu zituzten arrazoiak zuzentzeko nahiko neurri hartu dituztela egiaztatu beharko dute bankuek. |
2021-6-15 | https://www.berria.eus/albisteak/199185/flnk-irabazi-ditu-aljeriako-legebiltzarrerako-hauteskundeak.htm | Mundua | FLNk irabazi ditu Aljeriako Legebiltzarrerako hauteskundeak | Hautagaitza independenteek, abstentzioak eta oposizioaren boikoterako deiek markatutako bozak izan dira. | FLNk irabazi ditu Aljeriako Legebiltzarrerako hauteskundeak. Hautagaitza independenteek, abstentzioak eta oposizioaren boikoterako deiek markatutako bozak izan dira. | Datorrena Abdelaziz Bouteflikak presidente kargua utzi osteko lehen agintaldia izango da Aljerian, baina haren alderdiak jarraituko du agintean. Herrialdeko hauteskunde batzordeak jakinarazi du FLN Aljeriako Nazio Askapenerako Fronteak irabazi dituela legebiltzarrerako hauteskundeak. Dena den, espero zen moduan, orain arte izan duen baino ordezkaritza txikiagoa izango du: 105 diputatu. FLNren atzetik hautagaitza independenteek lortu dute babes gehien, eta 78 eserleku lortu dituzte. Horien atzetik geratu da MSP Bakerako Gizartearen Mugimendua alderdi islamista, nahiz eta hark garaipena aldarrikatu zuen.
Iragan larunbatean egindako bozak abstentzio handiak ezaugarritu ditu, hala ere; %65etik gorakoa izan zen. Oposizioko alderdi gehienek boikoterako deia egin zuten, iruzurra salatuta. «Erregimenak» bere burua demokratikotzat saltzeko ariketatzat hartu zituzten hauteskundeak, eta «aurpegi garbiketa» moduan hartu zuen gobernuak hautagaitza independenteen parte hartzea sustatu izana. |
2021-7-9 | https://www.berria.eus/albisteak/199210/areatza-eraikin-dotorez-jantzitako-herria.htm | albisteak | Areatza, eraikin dotorez jantzitako herria | Erdi Aroko herri bat da, eta eraikin txundigarriak ditu. Gorbeia mendira igotzeko abiapuntu oso aproposa ere bada. Udalak kultur programazio bat antolatu du udarako. | Areatza, eraikin dotorez jantzitako herria. Erdi Aroko herri bat da, eta eraikin txundigarriak ditu. Gorbeia mendira igotzeko abiapuntu oso aproposa ere bada. Udalak kultur programazio bat antolatu du udarako. | Ikusmira sortzen dute Areatza herriko bazter eta eraikinek. Bizkaiko hegoaldean dago, Arratia eskualdean, eta 1.200 biztanle inguru ditu gaur egun. Herri oso handia ez bada ere, bizitasunik ez du falta Areatzak. Gainera, udan igerileku irekiak zabalik egoten dira, eta ostatu hartzeko hotela eta zenbait apartamentu daude. Hori gutxi balitz, Areatzako Udalak kultur programazio bat antolatu du udarako. Ekintza guztiak doan dira eta aldez aurretik eman behar da izena. Informazioa: Areatza Urtaroka eta Udalaren sare sozialetan. Erdi Aroan sortu zuen Juan Nuñez de Lara jaunak Areatza, 1338. urtean, bere emazte Maria Dias de Haroren omenez. Emaztearen izenetik dator gaztelaniazko herriaren izena: Villaro, Villa de Aro. Oraindik ere, agerikoa da herriak Erdi Aroko hiribilduen ohiko egitura duela: bi kale paralelo eta kale horiekiko beste bi kale perpendikularrean. Alde batera zein bestera begiratuta ikusten diren eraikinak txundigarriak dira. Horietako bat da Gortazar jauregia, XVI. mendearen amaierakoa, plazan bertan dagoena. Mudejar estiloko etxea ere badago, eta nabarmentzekoa da Bizkaian estilo horretako bizpahiru eraikin baino ez daudela. San Bartolome eliza ere ikusgarria da, eta, segur aski, hiribildua sortu baino lehenagoko ermita batetik eraikia da. Eraikinez gain, bisitariak mendiaz ere goza dezake Areatzan. Gorbeiara igotzeko bide tradizionala bertatik igarotzen da. Gorbeiaz gain, Areatzatik oso gertu daude Itxina, Otzarreta (Zeanuri), Baltzolako kobak (Dima). Areatzan bertan, herriko plazan, Parketxea dago, Gorbeia Parke Naturalaren interpretazio zentroa.
Kultur programazioa: Uztailak 2, barikua 21:30: EIJO Euskadiko Ikasleen Jazz Orkestra plazan. Uztailak 8, eguena 21:00: Parasitos filma Zubizarra plazatxoan. Uztailak 10, zapatua. 21:30: Suakai taldearen On the Rocks musika ikuskizuna plazan. Uztailak 22, eguena 21:00: Black is Beltza filma Zubizarra plazatxoan. Uztailak 24, zapatua 21:30: Mikra, kaleko arteak Berdinki konpainiaren antzezlana plazan. Uztailak 30, barikua 21:30: Raquel Lua musikariaren kontzertua bainuetxean. Abuztuak 5, eguena 21:00: Akelarre filma Zubizarra plazatxoan. Abuztuak 7, zapatua 21:30: Orsai, kaleko arteak, Malas Compañias Zirko Taldearen antzezlana, plazan. Abuztuak 15, domekea 13:30: Girls in Band jazz emakume laukotea Zubizarra plazatxoan. Abuztuak 19, eguena 21:00: El escandalo filma Zubizarra plazatxoan. Abuztuak 20, barikua 21:30: Valeria Castroren musika kontzertua bainuetxean. Abuztuak 26, eguena 22:00: Sacred La Glo Circo konpainiaren dantza bertikal ikuskizuna frontoian. Irailak 3, barikua 21:30 Idoia Asurmendiren kontzertua bainuetxean. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/199211/esperientzia-zoragarriak-uribe-eskualdean.htm | albisteak | Esperientzia zoragarriak Uribe eskualdean | Uribe eskualdea aparta da: paisaia ikusgarriak daude kostaldean eta barrualdean, toki eder ugari. Jarduera interesgarriak egin daitezke familiarekin edo lagunekin, esperientzia zoragarriak bizitzeko. | Esperientzia zoragarriak Uribe eskualdean. Uribe eskualdea aparta da: paisaia ikusgarriak daude kostaldean eta barrualdean, toki eder ugari. Jarduera interesgarriak egin daitezke familiarekin edo lagunekin, esperientzia zoragarriak bizitzeko. | Kostaldeak eta barrualdeak bat egite dute Uribe eskualdean. Haran zabalak daude, lauak eta leunak, itsaslabar zorabiagarrietan amaitzen direnak. Inguru eder horretan jarduera interesgarri ugari egin daitezke eta esperientzi zoragarriez eta aberasgarriez gozatu.
Besteak beste, txango geologikoak itsasontzian Uribeko kostaldean zehar, Plentziatik abiatuta, Bizkaiko Flyscha bertatik bertara ikusteko. Halaber, Ibaizabal Nerbioi itsasadarra itsasontzi historiko batean nabigatzen ezagutu daiteke, gasolinoan, Erandiotik abiatuta, eta Bilboraino doan ibilbidean ibaiaren bi bazterretan dagoen kultur ondare aberatsaren berri jakin daiteke.
Txakoli experience
Uribe txakolinaren lurraldea da. Erreferentziazko upategiak daude, baita Txakolingunea (Txakolinaren Museoa) eta Mendibile Jauregia ere (Bizkaiko Txakolina Jatorrizko Deitura arautzen duen Kontseiluaren egoitza). Horrela, zenbait bisita mota egin daitezke, lehen mailako esperientzia enogastronomikoaz gozatzeko.
Basoan murgildu eta naturarekin bat egitea da beste aukera bat, Akarlanda parkean (Erandio), Maisuaren parkean (Berango), Artaza parkean (Leioa( eta Urigue parkean (Mungia). Edo bisita antzeztuak antolatzea, gertaera historikoak interpretatuz, edota Uribeko burdinazko harresia ezagutzeko. Larrabetzun, Maruri-Jataben, Sopelan, Berangon eta Loiun (Lauromendi).
Bestela, haurrek ederki pasatuko dute Geotxiki tailerrekin, Sopelako Arriatera hondartzan. Ibilbide bat da Sopelako Flyscha ezagutzeko eta gordetzen duen historiaren berri jakiteko. Neurri txikiko sekretuak ere ikusi ahal izango dira minimikroskopioen bidez.
Azkenik, geoturismoaz ere goza daiteke Uribe eskualdean. Harkaitzek gauza asko adierazten dituzte, duela 140 milioi urteko istorioak kontatzen dituzte, Euskal Herri osoa itsaspean zegoenekoak. Sekretu horiek interpretatzen dakitenek Uribeko kostaldetik zehar bisita egiteko gonbidapena luzatzen dute. Bakion (Sumendi bat Bakion?), Gorlizen (Koralezko arrezifeen gaineko gaztelua), Meñakozen (Labaren atsedena), Sopelan (Meteoritoaren aztarna), Armintzan (Armintzako flysch beltza) eta Barrikan (Tolesturen Katedrala).
Informazio gehiago nahi izanez gero, www.uribe.eu webgunea kontsulta |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199212/iragi-eta-olarra-guridi-euskal-presoen-gerturatzeen-kontrako-helegitea-onartu-du-madrilgo-auzitegiak.htm | Politika | Iragi eta Olarra Guridi euskal presoen gerturatzeen kontrako helegitea onartu du Madrilgo Auzitegiak | Daniel Portero Dignidad y Justiciako presidenteak helegitea jarri zuen Madrilgo Justizia Auzitegi Nagusian, espetxe erakundeek bi euskal preso horien gerturatzea iragarri ostean. Helegitea onartu egin du auzitegiak. | Iragi eta Olarra Guridi euskal presoen gerturatzeen kontrako helegitea onartu du Madrilgo Auzitegiak. Daniel Portero Dignidad y Justiciako presidenteak helegitea jarri zuen Madrilgo Justizia Auzitegi Nagusian, espetxe erakundeek bi euskal preso horien gerturatzea iragarri ostean. Helegitea onartu egin du auzitegiak. | Harriet Iragi eta Jon Olarra Guridi euskal presoak gerturatzearen kontrako helegitea aintzat hartu du Madrilgo Justizia Auzitegi Nagusiak, eta Espainiako Barne MInisterioari eskatu dio lekualdatzeei buruzko informazioa igortzeko hogei egunen buruan.
Iragi 2002tik dago preso. Hemeretzi urte daramatza kartzelan, eta 2012tik Castelloko kartzelan dago (Euskal Herritik 575 kilometrora). Olarra Guridi, berriz, Granadako espetxetik (Euskal Herritik 855 kilometro) Logroñokora lekualdatuko zutela iragarri zuten espetxe erakundeek. 2002an atxilotu zuten, eta 2006an Espainiara eraman. Hemeretzi urte daramatza preso.
Espetxe erakundeek martxoan onartu zuten Logroñora gerturatzea. Erabaki horren kontrako helegitea jarri zuen Daniel Portero Dignidad y Justiciako presidenteak, eta Auzitegi Nagusiak onartu egin du helegitea. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199213/espetxealdi-iraunkor-berrikusgarria-ezarri-diete-kasedako-hilketaren-bi-egileei.htm | Gizartea | Espetxealdi iraunkor berrikusgarria ezarri diete Kasedako hilketaren bi egileei | Nafarroan zigor hori ezartzen den lehen aldia da. Hirugarren gradua eskuratzeko gutxienez 22 urte egin beharko dituzte espetxean, eta 30 urte beharko dituzte baldintzapean aske geratu ahal izateko. | Espetxealdi iraunkor berrikusgarria ezarri diete Kasedako hilketaren bi egileei. Nafarroan zigor hori ezartzen den lehen aldia da. Hirugarren gradua eskuratzeko gutxienez 22 urte egin beharko dituzte espetxean, eta 30 urte beharko dituzte baldintzapean aske geratu ahal izateko. | Kasedako (Nafarroa) krimen hirukoitzaren bi egileeak espetxealdi iraunkor berrikusgarrira kondenatu dituzte. Hala ebatzi du herri epaimahaiko magistratuak, eta, hala, lehen aldiz ezarriko da zigor hori Nafarroan, 2015ean onartu zenetik. Hiltzaileek eskopeta tiroz hil zituzten 50 urteko Fermin J.E. eta 29 eta 17 urteko haren bi semeak; orain, kartzela zigorraz gain, 961.247 euroko kalte ordaina ordaindu beharko diete haien senideei.
Zehazki, eskopetaz tiro egin zuen akusatuari 20 urteko zigor bat ezarri diote 51 urteko gizona hiltzeagatik, beste 20 urteko zigorra 16 urtekoaren hilketagatik, eta espetxealdi iraunkor berrikusgarria 29 urtekoa hiltzeagatik. Beste hiltzaileari, berriz, 15 urteko bi zigor ezarri dizkiote lehen bi hilketengatik, eta, aurrekoari bezala, espetxealdi iraunkor berrikusgarria 29 urtekoaren hilketagatik.
Ebazpenak dioenez, biek, gutxienez, 22 urte egin beharko dituzte espetxean hirugarren gradua eskuratzeko, eta 30 baldintzapean aske geratu ahal izateko. Hirugarren akusatu bat ere bazen, beste bien semea eta anaia hurrenez hurren, baina hura absolbitu egin du epaimahaiak; lesio delitu leun bat soilik egotzi diote.
Ia hiru urte geroago
2018ko irailaren 18an, familia bereko hiru pertsona hil zituzten Kasedan. Nafarroako SOS larrialdi zerbitzuek 18:53an jaso zuten abisua: hainbat bizilagunek salatu zuten Kasedako kale batean «istiluak» piztu zirela eta eztabaidan ari zirenetako batzuek eskopetak zeramatzatela. Larrialdi zerbitzuek Foruzaingoko zenbait patruila igorri zituzten hara, baita anbulantziak eta helikoptero medikalizatu bat ere. Hiru hilotz topatu zituzten kalearen erdian. Fiskalaren arabera, hiru akusatuek zuzeneko parte hartzea izan zuten erasoan, eta bakoitzarentzat 60 urteko kartzela zigorra eskatu zuen epaiketan. Akusazio partikularrak, halaber, espetxealdi iraunkor berrikusgarria eskatu zuen hirurentzat.
Defentsaren abokatuak, bestalde, hamabost urteko kartzela zigorra eskatu zuen akusaturiko aitarentzat, giza hilketak izan zirela eta onetik aterata eta bidezko defentsan egin zituela argudiatuta; bi semeentzat, berriz, absoluzioa galdegin zuen.
Epaimahaiak aho batez erabaki zuen aita errudun zela, seme gazteena botoen gehiengoarekin ebatzi zuten erantzulea zela, eta beste semea kondenatzeko froga nahikorik ez zegoela ere ebatzi zuten. Epaiketan, aitak berak errudun zela aitortu zuen, eta barkamena eskatu zien hiru hildakoen senideei. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/199215/arrigorri-hondartza-irisgarria.htm | albisteak | Arrigorri, hondartza irisgarria | Ondarroako Arrigorri hondartza oso ederra da, irisgarria, aniztasun funtzionala dutenentzako ere ederki prestatua. | Arrigorri, hondartza irisgarria. Ondarroako Arrigorri hondartza oso ederra da, irisgarria, aniztasun funtzionala dutenentzako ere ederki prestatua. | Ondarroan itsasoak eta mendiak aurrez aurre begiratzen diote elkarri. Tradizioak eta modernitatea elkarrekin bizi dira, eta ondare historikoa ezagutzeko modukoa da. Ondarroak harritu egingo du bisitaria bere bizitasunagatik eta indarragatik, eta abegikorra delako. Ondarroak ongi zaintzen ditu bisitariei erakusteko altxor preziatuak.
Horietako bat Arrigorri hondartza da. Ederra da, familiarekin edo lagunekin egoteko modukoa, eguzkia hartzen, paseatzen eta itsasoan bainua hartzen. Gainera, irisgarria da, aniztasun funtzionala dutenentzako ere ederki prestatuta baitago.
Hondartza Denontzat programa martxan dago Ondarroako Arrigorri hondartzan. ONDARROAKO UDALA
Zerbitzuak
Hauek dira Arrigorri hondartzak eskaintzen dituen zerbitzuak aniztasun funtzionala dutenentzat:
• Aldagela egokitu pribatua, dutxa eta guzti. • Hondartzarako sarrera irisgarria. • Ohiko egurrezko pasarelei gehitutako gomazko beste pasarela batzuk, mugikortasun arazoak dituztenei uretarainoko bidea errazteko. Ondarroako Udalak eta Cikautxo enpresak daukaten elkarlanerako hitzarmenari esker daude pasarela horiek. • Kanpoko dutxa egokituak. • Hondartzaren sarreran, txartel berezia daukaten gidarientzako aparkalekuak. • Sarreran, irisgarritasuna bermatzeko iturria (aurten lekuz aldatu dena irisgarritasuna bermatzeko). • Hondartza Denontzat programa. Bainu lagunduko zerbitzua eskaintzen du Bizkaiko Foru Aldundiak, ibilgailu anfibioekin.
Hobekuntza horiek Ondarroako Udala herriko Karenka elkartearekin egiten ari den elkarlanaren ondorio dira. Karenka elkartea, hain zuzen, aniztasun funtzionala duten Ondarroako umeen gurasoek osatzen dute. Haiek dira lehen eskutik beharrizanak ikusten dituztenak, eta, horregatik, udala eta Karenka eskutik ari dira lanean, udalaren ongizate batzordearen bidez. Helburua da Arrigorri hondartza herritar guztientzat irisgarria izatea, apurka-apurka.
Ondarroan toki interesgarriak ezagutzeko, otordua egiteko eta ostatu hartzeko, kontsultatu www.ondarroa.eus webgunea. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/199216/urduna-historiaz-betetako-enklabea.htm | albisteak | Urduña, historiaz betetako enklabea | Berezko historia dute Urduñako kaleek eta harriek; izan ere, multzo historiko-monumental izendatutako Erdi Aroko hiri egitura osatzen dute. Lurraldetasuna, merkataritza eta zerga sistema ditu hizpide bertoko historiak, narrazio harrigarria osatuz beti. | Urduña, historiaz betetako enklabea. Berezko historia dute Urduñako kaleek eta harriek; izan ere, multzo historiko-monumental izendatutako Erdi Aroko hiri egitura osatzen dute. Lurraldetasuna, merkataritza eta zerga sistema ditu hizpide bertoko historiak, narrazio harrigarria osatuz beti. | Erdigunean kokatutako Foru Plaza zabal eta arkupeduna da udalerriko elementu nagusietako bat. Gaur egun, Euskal Autonomia Erkidegoko Erdi Aroko plazarik handiena da, eta hainbat mendez toki estrategikoa izan zen, mesetatik itsasorantz zihoazen salgaiak salerosteko (artilea, burdina, aleak, arraina, tapizak, triptikoak eta erretaulak, eta abar) eta horiei zergak ezartzeko gunea baitzen.
Hiri honek ezkutatzen duen kontakizun historikoa ezagutzeko modurik onena bisita egitea da, besteak beste, Zaldibar edo Diaz Pimienta, Mimenza, Olaso eta Velasco jauregietara, Larruazabalgo Batzarretara, Aduanara, Antzinako Andra Mariko santutegira, tokiko gremioei buruzko Orduña Hiria Erakusketa Gunera edota saltoki historikoetara.
Bisita gidatu interesgarriak egin daitezke Urduñan. URDUÑAKO TURISMO BULEGOA
Jarduera ugari
Ingurune natural eta paisajistikoa ere bada Urduñaren xarma, aire zabalean jarduera ugari egiteko aukera baitu. Txango ederrak egin daitezke inguruetan. Nerbioiko ur jauzia ikusteko, besteak beste.
Egungo osasun egoera dela eta, aldez aurretik izena eman behar da bisita historikoetan zein natura ekintzetan parte hartzeko. Interesa izanez gero, Urduñako Turismo Bulegoarekin harremanetan jartzeko aukera dago, bulegoan bertan (Foru Plaza, 9, 48460 Urduña), 945-38 43 84 telefono zenbakira deituz edo turismo@urduna.com helbidera idatziz. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199217/solarpack-erosiko-du-suediako-funts-batek.htm | Ekonomia | Solarpack erosiko du Suediako funts batek | Getxoko eguzki energiako konpainiaren %100 erosteko eskaintza publiko bat egin du EQT Infraestructurek, eta saltzeko prest dira akziodun nagusiak. | Solarpack erosiko du Suediako funts batek. Getxoko eguzki energiako konpainiaren %100 erosteko eskaintza publiko bat egin du EQT Infraestructurek, eta saltzeko prest dira akziodun nagusiak. | Euskal Herriko beste konpainia bat atzerriko kapitalaren menpe geratzekotan da. Suediako inbertsio funts batek, EQT Infraestructuresek, Solarpacken %100az jabetzeko Erosketa Eskaintza Publiko bat egin du.
Solarpackek Algortan du egoitza (Getxo, Bizkaia), eta parke fotovoltaikoak instalatzen eta kudeatzen ditu Espainian, Indian, Uruguain, Txilen eta Perun.
2007an sortu zuten enpresa Galindez eta Ibarra Kareaga familiek. Gaur egun, akzioen erdia baino gehiago dituzte Galindeztarren hiru funtsek (Beraunberri, Landa eta Burgess 2007), eta beren zatia EQTri saltzea adostu dute. Trukean, hiru funtsek dirua jarriko dute EQTk operaziorako baliatuko duen adarrean, Veleta VidCon.
EQTk 26,5 euro eskaini ditu Solarpacken akzioen truke, asteartean enpresaren akzioak burtsan balio zuena baino %45 gehiago (18,28). Berehala, Solarpacken tituluek maila horretara egin dute salto burtsan.
Operazioak aurrera egiteko, gutxienez akzioen %75 kontrolatu beharko ditu EQTk.
EQt 1994an sortu zuten Wallenberg familiak eta AEBetako funts batzuek. Lehenik Eskandinavian hedatu ziren, baina gaur egun inbertsioak ditu Europako beste herrialde askotan, Asian eta AEBetan ere. Bere enpresek 29.000 milioi euroren salmentak egin zituzten iaz, eta 175.000 langile dituzte. Horien artean daude Idealista etxebizitzak erosteko eta alokatze bilatzailea, Parques Reunidos eta Nest etxebizitzen sustatzaile frantziarra. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199218/artolak-ez-du-finala-jokatuko.htm | Kirola | Artolak ez du finala jokatuko | Ez da garaiz osatu, eta uko egin dio igandean buruz buruko finala jokatzeari, jokatuz gero min handiagoa hartzeko arrisku handia legokelako. Beñat Rezusta ariko da haren ordez, Jokin Altunaren aurka. | Artolak ez du finala jokatuko. Ez da garaiz osatu, eta uko egin dio igandean buruz buruko finala jokatzeari, jokatuz gero min handiagoa hartzeko arrisku handia legokelako. Beñat Rezusta ariko da haren ordez, Jokin Altunaren aurka. | Zorigaitzaren mukurua da inoizko lorpenik handiena egin eta horretaz gozatzeko aukerarik ez izatea. Bada, horixe gertatu zaio Iñaki Artolari. Alegiako aurrelaria (Gipuzkoa) aurreneko aldiz sailkatu zen Lehen Mailako final bat jokatzeko; zein, eta txapelketarik garrantzitsuenarena, buruz burukoarena. Baina ez du jokatuko azkenean. Duela bi aste pasatxo Beñat Rezustari irabazi zion finalerdian eskuin sorbaldaren atzealdeko muskulu zabalean egin zuen lesioak eragotzi dio aukera eder horretaz gozatzea. Hain zuzen ere, Rezustak ordezkatuko du Artola Jokin Altunaren aurkako finalean, igandean, Bilbon, Miribillan.
Gaur eguerdian hartu du erabakia Artolak, hirugarrenez Mikel Sanchez medikuak Gasteizen daukan kontsultara bisita egin ondoren. «Lesioa ondo ari da osatzen, baina ez dago erabat sendatuta. Jokatuko banu, arrisku handia legoke lesioak okerrera egin, eta denbora luzez min hartuta egon behar izateko. Erraza izan da erabakia. Pena da, itxaropena baikenuen. Horregatik saiatu gara ahal duguna egiten. Oso ondo egin ditugu gauzak. Ezin izan da. Ez da miraririk egon. Kito. Oso eskertuta nago Iñigo Simon medikuari; inguruan, laguntzen izan dudan taldeari; eta beste pilotari guztiei, haien babesagatik», esan du Baikoko aurrelariak kontsultatik irten berritan.
Erabaki erraza izanak ez du esan nahi ez denik mingarria izan. «Ez dira egun errazak izan, batez ere aurrenekoak. Beti egiten duzu amets final bat jokatzearekin, eta hori lortu, eta dena da horren ezberdin irudikatzen zenuenarekin. Lehen egunetik hasita: frontoira joan beharrean, medikuarenera zoaz. Ez zen samurra izan onartzea, baina behin zer nuen barneratu nuenean, horretan jarri ginen bete-betean, gauzak ahalik eta ondoen egiteko asmoz. Halaxe egin dugu. Oso lasai nago, eskertuta, eta neure buruarekin lasai, gauzak ondo egin baititugu. Ederra da une honetan sentipen hori izatea. Ez dut damurik. Jarraituko dut lanean ahal den azkarren itzultzeko».
Ez du uste pilotak bat zor dionik. «Ez zait iruditzen pilotak ezer zor didanik. Badakit hitz egiteko modu bat dela, baina niri pilotak ikaragarri eman dit. Ez dut finala jokatzeko aukerarik izango, baina badut barruan halako harrotasun sentipen bat, txapelketa ona egin baitut. Hori hor geratuko da. Ziur naiz buruz indartuta aterako naizela honetatik. Ikaragarria izan da azken egunetan jaso dudan babesa. Sentipena dut final bat galdu dudala, baina beste alderdi batzuetatik galdu dudanaren pareko edo gehiago jaso dudala. Egun gogorrak izan dira, baina baita politak ere, jaso dudan babesagatik. Honetatik ikasten ere saiatuko naiz. Zaila izan arren, saiatuko naiz berriro final batera iristen».
Hemezortzi egun joan dira Artola finalerako sailkatu, eta hura jokatzeari uko egin dionetik. Bakar batean ere ezin izan du gozatu egindakoaz Baikoko pilotariak. Ezta aurrenekoan ere. Rezustari irabazi berritan jada bazuen kezka buruan: mina zuen eskuin sorbaldan. Hark egindako hamazazpigarren tantoan etorri zitzaion oinazea, baina jokatzen jarraitu zuen, ondo jarraitu ere, nagusitasunez irabazi baitzuen: 22-16. Pozik mintzatu zen komunikabideen aurrean neurketa amaieran, baina barrutik oso kezkatuta zegoen. Itxura txarra zuen lesioak. Konturatu orduko, ametsa amesgaizto bilakatu zitzaion.
Berehala hasi zen tratamendua hartzen, baina medikuek argi utzi zioten ez zela bizpahiru astean osa zitekeen lesio arin bat. Eta hark bi aste baino gutxiago zituen. Baina azkeneraino ahaleginduko zen finala jokatzen. Horrenbeste lan egin ondoren, horrenbeste sakrifizio egin eta gero, aurreneko aldiz Lehen Mailako final batera iritsi, eta ez zuen berehalakoan amore emateko inolako asmorik. Horregatik, finala atzeratzeko eskatu zuen duela bi aste, eta Borja Oses Eskuz Pilotako Enpresen Ligako (EPEL) epaile bakarrak onartu egin zion eskaera, eta astebetez atzeratu zuen finala, ekainaren 13tik 20ra. Bazen zerbait, baina gutxi. Oso zaila zuen garaiz osatzea. Eta halaxe izan da azkenean.
Iragarritako erabaki baten kronika izanak ez du arinduko Artolak barruan izango duen mina eta atsekabea. Bazirudien baietz, azkenean izkin egin ziola zorigaitzari, makina bat alditan gora egitea eragotzi dion zorigaitzari. Gozatzen ari zen banakako honetan, eta bikain jokatzen: nagusitasunez utzi zituen bidean Axier Arteaga, Asier Agirre, Mikel Urrutikoetxea eta Rezusta. Baina ezin betirako uxatu iraganeko mamuak. Bueltan etorri zaizkio, eta modurik krudelean. Kolpe latza da, inoiz ahazten ez diren horietakoak. Gaurtik pilota zorretan dago harekin. Final bat zor dio.
Bengoetxea izan zen azkena
Artola ez da final baterako sailkatu, eta jokatu ezin izan duen lehena. Horrelakoak gertatu izan dira. Oinatz Bengoetxea izan zen azkena, 2015ean. Leitzako (Nafarroa) aurrelariak min hartu zuen Aimar Olaizolaren kontra jokatu beharreko finalerako entrenatzen ari zela: ezkerreko eskuko hatz adierazlea hautsi zuen. Bi asteko atzerapena eskatu zuen, eta EPELeko epaile bakarrak onartu egin zion eskaera. Alferrik. Berehala konturatu zen Bengoetxea VI.a ezinezkoa zela garaiz osatzea, eta uko egin zion finala jokatzeari. Mikel Urrutikoetxeak ordezkatu zuen, Juan Martinez de Irujok uko egin baitzion hirugarren eta laugarren posturako lehia jokatzeari. Denbora luzez bete-betean entrenatu gabe egon arren, Zaratamokoak (Bizkaia) final bikaina jokatu zuen, eta 22-19 irabazi zion Olaizola II.ari, Bilbon.
Begiak itxita sinatuko luke Rezustak halako zerbait egitea. Lankide baten zorigaitzari esker izan bada ere, Bergarako (Gipuzkoa) atzelaria lehen aldiz ariko da Lehen Mailako buruz buruko final batean —2014ko Bigarren Mailakoa banakako txapela jantzi zuen, finalean, Ibai Zabalari irabazita—. Hori eginda, gainera, atzelari batek txapela lortzeko aukera izango du, azkenekoz hori egin eta hamahiru urte geroago. Abel Barriola izan zen azkena, 2008an, baina leitzarrak galdu egin zuen Bengoetxea VI.aren aurka. Patxi Ruiz da buruz burukoa irabazi duen azken atzelaria: lizartzarrak 2003ko finala irabazi zion Olaizola II.ari.
«Pena» du Rezustak azkenean Artolak ez baitu jokatuko: «Laguna dut, eta ez dut harentzako ezer txarrik nahi. Baina lesioak kirolaren parte dira, eta hari tokatu zaio oraingoan. Niretzat aukera ederra. Gauza handia da buruz buruko final bat jokatzea. Saiatuko naiz aprobetxatzen. Ez dut lan erraza izango, ikusgarri ari baita Jokin. Baina gustura eta gogoz ari naiz entrenatzen. Ea ondo ateratzen den», esan du gaur.
Azaldu duenez, «adi» egon da azken bi asteetan, ea zer gertatzen zen; adi, bai, baina baita «lasai» ere: «Nire entrenamenduak egiteko aukera izan dut. Eskuz ondo nago, ez dut minik. Gainera, esana nuen finalarekin zer gerta ere, jokatuko banu bezala hartuko nituela bi aste hauek. Ez dago aitzakiarik. Oso motibatuta nago, gutxitan baitaude halako aukerak. Finalean baldin banago, hirugarren geratuko naizelako da».
Erronka latza du Altuna III.aren aurka jokatuta. Baina badaki hari buruz buru irabaztea zer den. Elkarren aurka jokatutako aldi bakarrean izan zen, 2017an, final-laurdenetan: 22-14. Aurten, bergararrak aise irabazi zien Bengoetxea VI.ari (22-14) eta Danel Elezkanori (22-8). Artolak itxi zion atea. Baina haren lesioak eta hirugarren eta laugarren posturako partidan Jose Javier Zabaletari irabazi izanak leiho bat ireki diote, eta aprobetxatu egin nahi du, eta ustekabea eman: «Latza litzateke txapela irabaztea. Baina egunez egun joan nahi dut, eta eguneroko lanean gozatzen saiatzen. Ea igandera ondo iristen naizen, eta nirea ematerik dudan». |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199219/gaza-bonbardatu-du-israelgo-armadak.htm | Mundua | Gaza bonbardatu du Israelgo armadak | Hiru misil jaurti dituzte gerra hegazkinek. Lehen erasoaldia izan da, maiatzaren 21ean adostutako su-etenaz geroztik. | Gaza bonbardatu du Israelgo armadak. Hiru misil jaurti dituzte gerra hegazkinek. Lehen erasoaldia izan da, maiatzaren 21ean adostutako su-etenaz geroztik. | Israelgo eskuin muturrak sustatutako Banderen martxari erantzunez su puxikak jaurti zituzten atzo iluntzean Gazatik hesiaren beste aldera. Goizaldean heldu da Tel Aviven erantzuna. Hiru misil jaurti ditu armada juduak Gazaren aurka. Haietako bi Maan inguruan erori dira, Khan Yunis hegoaldean. Hirugarrena, berriz, Gaza hirian, maiatzeko bonbardaketen jotako eremuetako batean.
Hain zuzen ere, Naftali Bennett lehen ministroak agintea hartu ostean agindu duen lehen erasoaldia izan da. Baita, maiatzaren 21ean adostutako su-etenaz geroztik egiten duten aurrenekoa ere. Hamabi urtez gobernuburu izan den Likudeko buru Benjamin Netanyahu oposizioan den honetan, Bennettek ezin izan du besoak gurutzaturik geratu Hamasen atzoko erantzunaren ostean, baina hari ere ez zaio gehiegi interesatzen une honetan maiatzekoa bezalako beste erasoaldi handi bat abiatzea, ez behintzat kargua hartu berritan.
Wafa albiste agentziaren arabera, bonbardaketek ez dute biktimarik eragin, bai, ordea, kalte materialak. Horri gehitu behar zaio maiatzeko erasoaldiaz geroztik Isrelek itxi egin dituela Hamasen kontrolpeko eskualderako sarrera irteerak. Ondorioz, herritarrek arazoak dituzte eraikuntzarako materiala edo botikak eskuratzeko. Argindarra bera ere ordu gutxi batzuetarako soilik dute Gazako palestinarrek.
Zisjordanian ere kontrol zorrotzak jarri dituzte azken orduetan. Goizaldean militarrek Qalqiliyarako sarrera irteera guztiak blokeatu dituzte inolako azalpenik eman gabe. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199220/sanchez-laster-utziko-diogu-kalean-maskara-erabiltzeari.htm | Gizartea | Sanchez: «Laster utziko diogu kalean maskara erabiltzeari» | Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezek azaldu du COVID-19aren kontrako txertaketa kanpainaren abiada «egonkortu» egin dela. | Sanchez: «Laster utziko diogu kalean maskara erabiltzeari». Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezek azaldu du COVID-19aren kontrako txertaketa kanpainaren abiada «egonkortu» egin dela. | Egunetik egunera, gero eta ozenago ari dira aditzen maskararen erabilera malgutzea iragartzen duten ahotsak. Azken astean, Euskal Herriko hainbat agintarik egin dituzte gaiaren gaineko adierazpenak, erabaki argirik iragarri ez badute ere. Gaur, Espainiako presidente Pedro Sanchezek hitz egin du hari buruz, baikor: «Laster utziko diogu kalean maskara erabiltzeari».
Sanchezek azpimarratu du txertaketa prozesuaren abiada nabarmen egonkortu dela azken asteotan, eta adierazi du beste mugarri bat erdietsiko dela aurki: «Aste gutxiren buruan, herritarren %50ek dagoeneko hartua izanen dute txertoaren dosiren bat. Bide orria argia da, eta betetzen ari gara». Hego Euskal Herrian, jadanik 1.402.199 herritarrek hartu dute txertoren bat. Zehazki, biztanleen %49 ziztatu dituzte. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199221/aldundiek-iaz-baino-ia-1300-milioi-gehiago-bildu-dituzte.htm | Ekonomia | Aldundiek iaz baino ia 1.300 milioi gehiago bildu dituzte | Bilketa 2019koaren azpitik dagoela ohartarazi du Gipuzkoako Aldundiak | Aldundiek iaz baino ia 1.300 milioi gehiago bildu dituzte. Bilketa 2019koaren azpitik dagoela ohartarazi du Gipuzkoako Aldundiak | Iaz hartutako kolpe handitik indarberritzen ari dira foru ogasunak. Urteko lehen bost hilabeteetan 5.497 milioi euro jaso dituzte zergetan Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ogasunek, iaz epe horretan baino 1.297 milioi gehiago (+%31).
Gipuzkoako Aldundia izan da bere datuak ematen azkena, gaur bertan. Lurralde horretako ogasunak %26,5 handitu du zerga bilketa urtebetean. Oso bilakaera antzekoa izan dute zuzeneko zergek (+%27,3) eta zeharkakoek (+%27,6), eta horrek erakusten du enplegua ez ezik kontsumoa ere biziberritu dela.
Edonola ere, beste aldundiek bezala, Gipuzkoakoak ere ohartarazi du konparazioetarako hilabete txarrak direla azkenekoak, iazko konfinamenduarekin eta haren irteera motelarekin egiten direlako alderaketak. Gainera, zerga askoren ordainketa hainbat hilabetez atzeratu zuten ogasunek, herritarrak eta enpresak laguntzeko. Horregatik, perspektiba zabalduta, jakinarazi du maiatzera arteko zerga bilketa 2019koaren azpitik dagoela oraindik ere, gutxi bada ere: -%0,6.
Bizkaian %31,2 handitu da bilketa. Kasu horretan ere, bada konparaketa aldrebesten duen beste faktore bat: Espainiako Ogasunak 432 milioi euro eman dizkiola BEZaren doikuntzarengatik. Aparteko diru sarrera hori gabe, %14ko igoera izango zukeen Bizkaiko Ogasunak.
Araban, berriz, %40,6 handitu da zerga bilketa. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199222/ela-ertzaintzak-uste-du-segurtasun-sailaren-jarduerak-oinarrizko-arauak-urratzen-dituela.htm | Politika | ELA-Ertzaintzak uste du Segurtasun Sailaren jarduerak «oinarrizko arauak» urratzen dituela | Sindikatuaren iritziz, jokabide hori aldatu ezean «Ertzaintzaren legitimazio soziala» arriskuan egongo da | ELA-Ertzaintzak uste du Segurtasun Sailaren jarduerak «oinarrizko arauak» urratzen dituela. Sindikatuaren iritziz, jokabide hori aldatu ezean «Ertzaintzaren legitimazio soziala» arriskuan egongo da | ELAk Ertzaintzan duen sail sindikalak elkarretaratzea egin dute Eusko Jaurlaritzaren Bilboko egoitzaren aurrean, eta «kezka» azaldu dute Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak «polizia lana bideratzeko duen moduaz» lan gatazka, manifestazio, elkarretaratze eta grebetan. Sindikatuaren ustez, Segurtasun Sailaren jarduerak «oinarrizko arau eta kode deontologikoak» urratzen ditu.
ELA jakitun dago osasunari eta ekonomiari kalte egiten dien krisi egoera batean langile asko «protestak areagotzera behartuta» daudela, eta horretarako oinarrizko askatasun eta eskubideak baliatzen dituztela, baina, haren iritziz, Segurtasun Sailak «arazo publiko bat» baino ez du ikusten horretan, «Poliziak babestu beharreko oinarrizko eskubidetzat» hartu beharrean.
Salatzen duenaren hainbat adibide eman ditu ELA-Ertzaintzak: langileen elkarretaratzeetan eragindako «neurriz kanpoko oldarraldiak eta kolpeak», ordezkari sindikalak arakatzeko agintzea Jaurlaritzarekin eta patronalarekin batzartzera joaten direnean, piketeei eta greba batzordeei legeak aitortzen dizkien funtzio eta betebeharrak egitea galaraztea, talde parlamentarioek gonbidatutako ordezkari sindikalak Legebiltzarrera sartzen ez uzteko agintzea eta abar. Horrelako erabakietan «enpresen interesak»defendatzea leporatzen dio ELA-Ertzaintzak Jaurlaritzari.
Sindikatuak «elkartasuna» agertu die «lan gatazkan oso egoera kaskarrean eta zaurgarrian dauden pertsone». Baina beste kezka bat ere badu ELA-Ertzaintzak: haren ustez, horrelako jokabideek «arriskuan» jartzen dute «Ertzaintzaren legitimazio soziala, herritar guztien eta Ertzaintzaren beraren kalterako«egonkortu».
ELA-Ertzaintzak dioenez, beti defendatu dute «polizia zibilaren eredua», hots, ertzainak «herritarren zerbitzura dauden langileak» izatea eta Ertzaintza, «kolektibo bereizia» izan beharrean, erakunde «integratua» eta «gure gizartearen aniztasunaren adierazgarri» izatea. Segurtasun sailaren jokabideak, aldiz, «polizia-eredu bereiziagoa, herritarrengandik banatuagoa eta oinarrizko askatasunekiko sentikortasun gutxiagokoa» bultzatzen dute, sindikatuaren aburuz: «Hori ez da gure eredua».
ELA-Ertzaintzak iragarri du «Poliziaren kode deontologikoa abian jartzearen alde» egingo dutela, «Eurocop erakundeak proposatzen dituen parametroen arabera», eta bilerak eskatuko dituztela Legebiltzarreko lehendakariarekin eta Segurtasun Sailburuarekin, beren kezken berri emateko. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199223/aburto-behin-behineko-geltokia-iruditzen-zait-betiko-izango-dela.htm | Gizartea | Aburto: «Behin-behineko geltokia... iruditzen zait betiko izango dela» | Juan Mari Aburto Bilboko alkateak adierazi du lur gaineko behin-behineko AHTaren geltokiaz hitz egiteko, lur azpikoa bermatu behar dela. | Aburto: «Behin-behineko geltokia... iruditzen zait betiko izango dela». Juan Mari Aburto Bilboko alkateak adierazi du lur gaineko behin-behineko AHTaren geltokiaz hitz egiteko, lur azpikoa bermatu behar dela. | Juan Mari Aburto Bilboko alkateari ez zaio betere gustatu Eusko Jaurlaritzak AHTaren Bilboko eta Gasteizko geltokietarako aztertzen ari den aukera. Bingen Zupiria bozeramaileak atzo jakinarazi zuenez, lur gaineko behin-behineko geltokiak eraikitzea ari dira aztertzen. Aburtok gaur Euskadi Irratian egin dioten elkarrizketan adierazi du aukera hori aztertzeko prest dagoela, betiere lur azpiko behin betiko geltokiaren eraikuntza bermatzen badute beste erakundeek. Baina mesfidanti agertu da Eusko Jaurlaritzak esandakoarekin. «Lur gaineko eta behin-behineko geltoki hori, behin-behinekoa izango delako hori... niri iruditzen zait betiko izango dela. Eta horrek asko kezkatzen gaitu», adierazi du Aburtok.
Lur gainean behin-behinean geltoki bat egitea aukera ez du baztertzen Bilboko alkateak, baina hiriarentzat lur azpikoa eraikitzea zer garrantzitsua den azpimarratu du. Horregatik lur gainekoa egiterako, lur azpikoa bideratu nahi du. «Prest nengoke aukera horretaz hitz egiteko, posible bada aldi berean behin-behineko geltokia egitea lur gainean eta behin-betiko lur azpikoa geltokiaren proiektua ematea». Aburtok, gainera, gogorarazi du Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak hitzartuta dutela jada Abandoko lur azpiko geltokia eraikitzea.
Aburtok lehenago esan izan du Iñaki Arriola Garraio sailburuak aurkeztu zuen B plana onartezina dela. Zupiriak atzo esan zuen lur azpikoa dela aukera bakarra AHTa Bilbora eramateko, baina behin behineko aukera aztertzen ari direla gaineratu zuen. Bilboko Udalak, baina, Abandoko geltokia dagoen lekurako plan urbanistiko bat du prest, eta hori gauzatzeko geltokia lur azpian egitea behar du. «30 urte daramatzagu trenik gabe eta trena behar dugu, proiektu hori behar dugu. Espainiako Gobernuaren konpromisoa behar dugu», gaineratu du. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199224/nafarroak-edukierak-eta-ordutegiak-zabalduko-ditu-zenbait-sektoretan.htm | Gizartea | Nafarroak edukierak eta ordutegiak zabalduko ditu zenbait sektoretan | Ordubete atzeratuko da ostalaritza lokalen barnealdeen itxiera ordua; gauerdira arte izaten ahalko dira zabalik, gehienez %50eko edukiera erabilita. Kultur jardueretarako, %60n zehaztu dute muga. Neurriak ostiralean sartuko dira indarrean. | Nafarroak edukierak eta ordutegiak zabalduko ditu zenbait sektoretan. Ordubete atzeratuko da ostalaritza lokalen barnealdeen itxiera ordua; gauerdira arte izaten ahalko dira zabalik, gehienez %50eko edukiera erabilita. Kultur jardueretarako, %60n zehaztu dute muga. Neurriak ostiralean sartuko dira indarrean. | Bete egin da aurreikuspena: Nafarroako Gobernuak pandemiari kontra egiteko neurri murriztaile berriak iragarri ditu, eta orain arte indarrean izan direnak baino malguagoak dira, hainbat alderditan. Aldaketek ostalaritzari eta kultur jarduerei eraginen diete, batik bat. Hala nola, gobernuak ordubete atzeratu du tabernen eta jatetxeen itxiera ordua, gauerdira arte, alegia; maiatzaren hondarretik, 23:00ak arte izan daitezke irekita. Gainera, pertsona gehiago elkartzen ahalko dira espazio horietan: %30etik %50era zabalduko da gehienezko edukiera.
Gobernuak neurri bertsuak iragarri ditu kultur jardueretarako ere: ostalaritzaren antzera, jarduerak gauerdira arte izanen dira baimenduta. Gehienezko edukiera %60an zehaztuko dute.
Bestalde, foru agindu berrian jasoa denez, peñetan eta elkarte gastronomikoetan edukieraren %40 erabiltzen ahalko da.
Neurriak ostiralean sartuko dira indarrean, eta uztailaren 1era arte izanen dira ezarrita, gutxienez. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199225/konstituzio-kontseiluak-murgiltzea-onetsi-du-seaskan-baina-ez-sare-publikoan.htm | Gizartea | Konstituzio Kontseiluak murgiltzea onetsi du Seaskan, baina ez sare publikoan | Maiatzean emandako ebazpenari buruzko xehetasunak eman ditu, murgiltze ereduaren inguruan. | Konstituzio Kontseiluak murgiltzea onetsi du Seaskan, baina ez sare publikoan. Maiatzean emandako ebazpenari buruzko xehetasunak eman ditu, murgiltze ereduaren inguruan. | Konstituzio Kontseiluak murgiltze eredua Frantziako konstituzioaren kontrakoa zela ebatzi zuen iragan hilabetean. Erabakia «zerbitzu publikoa eskaintzen duen egitura orori» aplikatzen zitzaiola zehaztu zuen orduan; hala, itunpeko eskoletan ere murgiltzea konstituzioaren kontrakotzat jo zuen. Bada, ebazpenaren komentarioa publikatu du Konstituzio Kontseiluak, eta, zehazten du «irakaskuntza publikoaren kasuan bakarrik» konstituzioaren kontrakoa dela murgiltzea. Ebazpenean erabilitako argumentu berak erabili ditu kontseiluak egindako komentarioan: «Frantziako Konstituzioaren 2.artikuluaren kontrakoa da murgiltze eredua, ikastetxeko komunikazio hizkuntza nagusia tokiko hizkuntza baita». Alta, publikatutako komentarioan ageri den esaldi batek erabakiaren muina aldatzen du: «Erabaki hori irakaskuntza publikoari baizik ez zaio aplikatzen».
Hala, komentariotik ondoriozta deiteke euskarazko murgiltze sistema konstituzionala dela Seaskaren baitan, eta sare pribatu katolikoan; baina, konstituzioaren kontrakoa dela sare publikoan. Eneritz Zabaleta zuzenbide doktoreak nabarmendu du ebazpenak atxikitzen duela «balio juridikoa», eta haren komentarioak «balio moral» bat duela. Dena den, uste du Konstituzio Kontseiluak hein batean «gibelera egin» duela komentarioaren bidez.
Peio Jorajuria Seaskako lehendakariarentzat, «berri on bat da», partez. «Komentario hori berant heldu da, baina Konstituzio Kontseiluaren ebazpenaren irakurketa iraultzen du osoki. [Frantziako] Gobernuak ulertua zuen itunpeko irakaskuntza pribatuan ere lanjerrean zela murgiltzea, eta beraz batzorde berezi bat izendatu zuen bermeak atzemateko. Gaur ikusi dugu erasoa eskola publikoko murgiltzearen kontrakoa dela», deitoratu du. Jorajuriak argi du: Iparraldean euskararen egoera hobetzeko, murgiltzea sare publikoan ere garatzea «beharrezkoa» da.
Maiatzeko erabakiak haserrea eragin zuen euskalgintzako eragileen artean, baita diputatu eta hautetsien artean ere. 10.000 jende bildu ziren ebazpenaren kontrako protestan, Baionan. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199226/argindarraren-gaineko-zerga-etetea-aztertzen-ari-da-espainiako-gobernua.htm | Ekonomia | Argindarraren gaineko zerga etetea aztertzen ari da Espainiako Gobernua | Eguraldiak eta CO2a isurtzeko eskubideek prezioa asko garestitzen ari dira. | Argindarraren gaineko zerga etetea aztertzen ari da Espainiako Gobernua. Eguraldiak eta CO2a isurtzeko eskubideek prezioa asko garestitzen ari dira. | Urtarrileko goraldi handiaren ondoren, ekainean, argindarra inoizko preziorik garestiena edukitzeko bidean da Hego Euskal Herrian. beroaren, haize eskasiaren eta CO2aren prezioaren ondorioz. Horren aurrean, Teresa Ribera Espainiako Trantsizio Ekologikorako ministroak aipatu du agian argindarraren gaineko zerga berezia etengo dutela. 2018 eta 2019 artean neurri hori hartu zuen, orduan ere garesti zegoelako argindarra.
Argindar ekoizpenaren gaineko zerga berezia %7koa da, eta PP agintean zegoen garaian ezarri zuten. Argindar ekoizleek ordaindu behar dute, baina, praktikan, haren kostua kontsumitzaileek ordaintzen dute.
BEZa ere pagatzen du argindarraren kontsumitzaileek, %21ekoa, Europako Batasuneko handienetakoa. Azken horren ordainketa eteteko asmorik ez du Madrilek.
«Egin izan dugu, eta berehala berriro egin dezakegu», esan du Riberak, Espainiako Kongresuan egindako agerraldian.
Argindarraren fakturaren erreforma hasi du Espainiako Gobernuak. Neurrietako bat ekainaren 1az geroztik dago indarrean: fakturaren kostu finkoetan hiru epe jarri dituzte, kontsumoaren zati bat kostu txikiko orduetara igaroarazteko. Eztabaida handia sortu da sistema horren inguruan, gaur egun etxebizitzetan kontsumo handia dagoen orduetako faktura handitu duelako. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199227/abuztutik-birusarekin-jende-gutxien-hil-den-astea-izan-da-aurrekoa.htm | Gizartea | Abuztutik birusarekin jende gutxien hil den astea izan da aurrekoa | Hamalau lagun zendu dira COVID-19ak jota astebetean Hego Euskal Herrian; Nafarroan ez da inor hil gaitzarekin. Osasunbideak eta Osakidetzak 208 positibo zenbatu dituzte asteartean. | Abuztutik birusarekin jende gutxien hil den astea izan da aurrekoa. Hamalau lagun zendu dira COVID-19ak jota astebetean Hego Euskal Herrian; Nafarroan ez da inor hil gaitzarekin. Osasunbideak eta Osakidetzak 208 positibo zenbatu dituzte asteartean. | Transmisioaren barealdi betean, birusarekin loturiko heriotzen gaineko datuak ere onbidean direla erakusten du azken asteotako bilakaerak. Zehazki, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako informazioaren arabera, ekainaren 7tik 13ra artean gutxienez hamalau pertsona zendu dira gaitzarekin Hegoaldean; denak Araba, Bizkai edo Gipuzkoan hildakoak dira, izan ere, Nafarroan ez da izan birusarekin lotutako heriotzarik. Hain zuzen ere, Hego Euskal Herriari dagokionez, datua izurritearen bigarren olatukoen parekoa da: abuztuaren erdialdean erregistratu zen kopuru hori baino apalagoa azkenekoz.
Bestalde, transmisioari dagokionez, Osakidetzak eta Osasunbideak guztira 9.133 diagnostiko proba egin dituzte asteartean COVID-19a atzemateko, eta horien %3k eman zuten positibo: 210k, zehazki. Lurraldeka, Bizkaian 89 detektatu dira; Nafarroan, 62; Gipuzkoan, 35, eta Araban 20.
Ospitaleei dagokienez, osasun sistemek emandako informazioaren arabera, oraintxe bertan guztira 168 paziente dira Hegoaldeko zentroetan erietxeraturik. Horietako 63 ZIU zainketa intentsiboetan daude. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199228/etxegabeen-kopuruak-gora-egin-du-araban-bizkaian-eta-gipuzkoan.htm | Gizartea | Etxegabeen kopuruak gora egin du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan | Etxerik ez duten 2.797 pertsona identifikatu ditu SiiS Gizarte Informazio eta Ikerketa Zerbitzuak 2020an egindako txostenak. Etxerik ez duten hamarretik bederatzi gizonezkoak dira, eta Bilbon daude gehienak. | Etxegabeen kopuruak gora egin du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Etxerik ez duten 2.797 pertsona identifikatu ditu SiiS Gizarte Informazio eta Ikerketa Zerbitzuak 2020an egindako txostenak. Etxerik ez duten hamarretik bederatzi gizonezkoak dira, eta Bilbon daude gehienak. | Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan egoitza-bazterkeria jasaten duten pertsonen V. Kontaketaren emaitzak eman ditu gaur SiiS Gizarte Informazio eta Ikerketa Zerbitzuak. 2020an egindako azterketaren datuak dira, eta pandemiak markatutako urte ez-ohikoa izan arren ondorio argia utzi du txostenak: gorantz jarraitzen du etxerik gabe dauden pertsona kopuruak. Etxerik gabeko 2.797 pertsona zenbatu ditu 2020ko azken azterketak, lehen kontaketa egitean, 2012an, 1.704 ziren.
Iazko maiatzean egin zuten kontaketa hemeretzi herritan, maiatzaren 6tik 7rako gauean gizarte zerbitzuek kudeatutako aterpe eta guneetan, eta maiatzaren 4tik 10erako astean karrikan. Denera etxerik gabe dauden 2.797 pertsona detektatu zituzten, horietako 163 karrikan, eta gainontzekoak gizarte zerbitzuek kudeaturiko ohiko aterpeetan, zein COVID-19a dela eta ezarritako zerbitzu osagarrietan.
Karrikan gaua pasatzen ari ziren pertsonen kopurua 2012tik detektatutako baxuena izan da, baina arrazoi argi bat du horrek: COVID-19aren pandemia dela eta, etxerik ez dutenentzako zerbitzuen indartzea. 849 pertsona artatu zituzten zerbitzu gehigarri horietan. Horietako %58k kalean egiten zuten lo zerbitzua ireki aitzinetik, eta %24k aldiz aterpeetan.
Azterketa geografikoa eginez gero, Bilbo da igoera handiena duen hiriburua: txostenak etxerik ez duten 694 pertsona identifikatu ditu, 2014ko lehen datuaren bikoitza baino gehiago. Igoera bereziki nabarmena da 2018tik 2020ra. 413 etxegabe izatetik, 694 izatera igaro baita. Gasteizen eta Donostian ere urtez urte igotzen ari da etxerik gabekoen kopurua, baina, igoera hori anitzez ere geldoagoa da. Donostian etxerik gabeko 279 pertsona atzeman ditu txostenak, Gasteizen, 158.
Etxegabearen profila
Etxegabearen profila zehaztuz, aldiz, atzerritarrak eta gizonezkoak dira gehienak. Etxerik ez dute hamar pertsonatik bederatzi dira gizonezkoak, eta atzerritarrak dira hamarretik zazpi. Horien artean bereziki nabarmentzen dira Afrikar jatorria dutenak. Adinari dagokionez, aldiz, azken urteetan nabarmen igo da 18 eta 29 urte bitarteko etxegabe gazteen kopurua. Laurdena ziren horiek 2016an, 2020ko azken kontaketan, aldiz, %37; denera 400 pertsona.
Hiriburu-hiriburuz aztertuz gero, ordea, ezberdintasunak daude adinaren arabera. Bilbon hamar etxegabetik lau dira gazteak, Gasteizen, aldiz, laurdena. Arabako hiriburuan, etxerik gabekoen erdiek dituzte 45 urte baino gehiago.
Txostenak etxerik gabe atzeman dituen ia 3000 pertsonetatik %85ek erantzun du bere egoerari buruzko galdetegi bat. Horrek, hainbat datu argigarri lortzeko bidea eman du. Hamar etxegabetik lauk urtebete edo gutxiago darama egoera horretan, eta %20 haurtzaroan edo nerabezaroan adingabekoentzako zentro batean egon zen. Etxerik gabekoen hiru laurdenak, aldiz, bizi diren herri edo hiriburuan geratu nahiko lukete bizitzen. Gainera, elkarrizketatukoen %16k soldatapeko lan jarduera bat egiten du. Hamar etxegabetik bik bakarrik jasotzen du diru sarrera bermatzeko errenta, eta %30ek ez dute errenta horren inolako ezagutzarik.
Gaixotasunak
Harreman estua dago etxerik ez izan, eta osasun egoera kaxkarra izatearen artean. Hori horrela gaixotasun larri edo kroniko bat dute etxegabeen %43k eta horien artean %20k ez du tratamendu medikorik jasotzen. Gaixotasun horien arten, buruko gaixotasunak dituzte hamarretik bik, eta horien atzetik daude arnasa-aparatuko gaitzak eta zirkulazio sistemakoak. Gainera, atzerritar jatorria duten «gehienek» ez dute osasun txartelik. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199229/bihartik-ipar-euskal-herrian-ez-da-maskararik-jantzi-beharko-kanpoaldean.htm | Gizartea | Bihartik, Ipar Euskal Herrian ez da maskararik jantzi beharko kanpoaldean | Igandetik aitzina, ez da etxeratze agindurik izanen. Aldaketa espero baino lehenago sartuko dira indarrean, uztailaren 1ean espero baitzen bertan behera gelditzea. | Bihartik, Ipar Euskal Herrian ez da maskararik jantzi beharko kanpoaldean. Igandetik aitzina, ez da etxeratze agindurik izanen. Aldaketa espero baino lehenago sartuko dira indarrean, uztailaren 1ean espero baitzen bertan behera gelditzea. | Frantziako lehen ministro Jean Castexek jakinarazi du erabakia: COVID-19ari kontra egiteko neurriak aurreikusi baino lehenago malgutuko dira, bihartik hasita, hain zuzen ere. Bihartik, ez da maskara jantzi beharko kanpoaldean; «egoera jakin batzuetan» baizik ez da erabili beharko, jende asko bilduko den lekuetan bakarrik, alegia.
Gainera, igandean indargabetu eginen da etxeratze agindua, aurreikusi baino hamar egun lehenago. Izan ere, espero zen uztailaren 1ean eginen zela neurri hori arintzera. Castexek argudiatu du izurritearen bilakaera «espero baino azkarrago» ari dela hobetzen. Azaldu du hain zuzen ere horregatik erabaki dela mugak leuntzea. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199230/donostiako-infernuko-auzokideen-aurkako-epaiketa-atzeratu-egin-du-epaileak.htm | Gizartea | Donostiako Infernuko auzokideen aurkako epaiketa atzeratu egin du epaileak | Ertzaintzak Donostiako gune okupatuan otsailean identifikaturiko hamalau pertsonetako lau epaitu behar zituzten gaur, okupatzeagatik usurpazio delitu bat egotzita. Epaiketa irailaren 22ra atzeratu dute. | Donostiako Infernuko auzokideen aurkako epaiketa atzeratu egin du epaileak. Ertzaintzak Donostiako gune okupatuan otsailean identifikaturiko hamalau pertsonetako lau epaitu behar zituzten gaur, okupatzeagatik usurpazio delitu bat egotzita. Epaiketa irailaren 22ra atzeratu dute. | Donostiako Infernua guneko lau auzokideren aurka gaur egin behar zuten epaiketa irailaren 22ra atzeratu du epaileak. Gipuzkoako Foru Aldundiak haien eta beste hamar lagunen aurka jarritako salaketaren harira pasa behar ziren epailearen aurretik, eta gaurkoa horrekin loturiko lehenengo auzia zen. Otsailaren 6an Ertzaintzak guneko hiru bloketan eginiko operazioan identifikatutako pertsonak dira auzipetuak, eta usurpazio delitu bat egozten diete aldundiaren jabetzako eraikin batzuk okupatzeagatik.
Goizetik, hainbat pertsona Donostiako auzitegiaren kanpoaldean elkartu dira, auzipetuei babesa adierazi eta okupazioaren aurkako erasotzat jotzen duten epaiketa salatzeko. Hain zuzen, Infernua Bizirik plataformaren ustez, aldundiak bide penala erabili izanak «okupak zigortzea» bilatzen du, «eta ez eraikinaren jabetza berreskuratzea».
Plataformak gogoratu du aldundiaren blokeak 80. hamarkadatik egon direla okupatuta, eta gaineratu du bere kideek sei urte daramatzatela hor bizitzen. «Urte horietan guztietan diputazioa ez da bere jabetzaz arduratu», adierazi dute.
Urbanizazio plana eta kaleratzeak
Infernuko etxebizitza okupatuen aurkako operazioak Donostiako mendebaldeko gune horretan udalak garatu nahi duen urbanizazio proiektuarekin bat datozela nabarmendu du Infernua Bizirikek. Hain zuzen, udalak eremu horretan bostehundik gora etxebizitza eraikitzeko asmoa duela iragarri zuen 2019an, eta, geroztik, plan hori gauzatzeko pausoak eman ditu. Iaz hainbat polizia operazio izan ziren infernuan, eta horietako batean, azaroan, Ertzaintzak guneko eraikin handiena hustu zuen. Egun hartan, hor bizi ziren 60 pertsona «kale gorrian» utzi zituztela gogoratu du plataformak, eta guneak oraindik «desalojo arriskuan» jarraitzen duela azpimarratu du.
Dena den, bizilagunek berretsi dute udalaren urbanizazio planen eta kaleratze asmo ororen aurka egiteko prest daudela: «Infernuaren alde egitea ez da hiru eraikin defendatzea bakarrik: guztiontzat etxebizitza aldarrikatzea da; gentrifikazioaren aurka egitea da; ertzeko komunitateen alde egitea; poliziaren erasoen aurka egitea; zapalkuntza ezberdinen arteko aliantzen alde egitea… Infernuaren alde egitea Donostia erradikalki aldatu nahi izatea da».
Protesta epaitegian
Gaurko aurreikusita zegoen epaiketaren aurka, dozenaka herritar Kalkutako Teresa plazan elkartu dira, Donostiako auzitegiaren aurrean, Infernua Bizirik plataformaren deialdiari erantzunez. Hala, protesta moduan eguna hor pasako dute, hainbat musika emanaldirekin, eta 19:00etan manifestazioa egingo dute epaitegitik abiatuta. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199231/hainbat-lan-gatazkatan-murgildutako-langileek-protesta-bateratura-deitu-dute-ostiralerako-bilbon.htm | Ekonomia | Hainbat lan gatazkatan murgildutako langileek protesta bateratura deitu dute ostiralerako, Bilbon | Petronor, UTE Bilboko Argiak, Novaltia, PCB eta Tubacexeko langile batzordeek antolatu dute manifestazioa. Enplegu duina eta kalitatezkoa aldarrikatuko dute, eta 2010eko, 2011ko eta 2012ko lan erreformak baliogabetzea. | Hainbat lan gatazkatan murgildutako langileek protesta bateratura deitu dute ostiralerako, Bilbon. Petronor, UTE Bilboko Argiak, Novaltia, PCB eta Tubacexeko langile batzordeek antolatu dute manifestazioa. Enplegu duina eta kalitatezkoa aldarrikatuko dute, eta 2010eko, 2011ko eta 2012ko lan erreformak baliogabetzea. | Petronor, UTE Bilboko Argiak, Novaltia, PCB eta Tubacexeko langile batzordeek protesta bateratua deitu dute ostiralerako, Bilbon. Martxa bat egingo dute EITBren egoitzatik hasi eta udaletxeraino, enplegu duina eta kalitatezkoa eskatzeko.
Ez da lehen aldia elkarrekin protesta egiten dutena; iragan maiatzaren 28an ere Bilboko kaleak hartu zituzten Hemen ez dago inor sobera lelopean. Langileen hitzetan, sektore eta tamaina ezberdinetako beharginak izan arren, «enplegu suntsiketa eta prekarietate prozesu bera» bizi dute denek.
Manifestazioak bi norabideko aldarrikapenak izango ditu oraingoan: batetik, alderdi politikoei eskatuko diete 2010, 2011 eta 2012ko lan erreformak baliogabetzeko. Izan ere, langileek adierazi dutenez, arau horiek baimentzen diote enpresari «lan agintaritzaren kontrolik gabe eta 30 eguneko epean» kaleratzeko kolektibo bat egiteko. «Enpresek nahi dutena egiten dute, eta horietako askok milioi askoko irabaziak izan dituzte azken urteetan; honekin amaitzea eskatzen dugu».
Horrez gain, enpresei galdegingo diete «benetako negoziazioak» abiarazteko. «Enpresa handietako zuzendaritzei benetako konpromisoa eta fede ona eskatzen dizkiegu negoziazioetarako». Langileak «babesgabe» ez uzteko eta «patronalaren nahieran egindako sare horretaz» ez baliatzeko ere eskatu diote enpresetako arduradunei.
LABen babesa
LAB sindikatuak bat egin du protestarekin, eta manifestazioan parte hartzera deitu du. Horrez gain, sindikatuak babesa adierazi die Tubacexeko langileen pikete batean parte hartu eta identifikatu zituzten Aiaraldeko hiru bizilagunei. Martxoaren 25eko protestan identifikatu zituzten hiru lagunak, eta desordena publikoa eta autoritatearen aurka egitea egotzi zizkioten. Horrez gain, hiru lagunetako bati sare sozialetara poliziarentzat iraingarria den bideo bat igotzea ere leporatu diote. Bihar deklaratuko dute epailearen aurrean, Amurrion (Araba). Egun hartan, Amurrioko lantegiaren aurrean egin zuten protesta langileek, greba mugagabearen 43. eguna zen. Hainbat pertsona identifikatu zituzten orduan ertzainek. Foam jaurtigaiak botaz eta borrekin joz oldartu zitzaien ertzaintza protestan zeuden langileei. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199232/digitalizazioren-egungo-egoeraren-inguruko-eztabaida-publiko-serio-bat-eskatu-dute.htm | Gizartea | Digitalizazioren egungo egoeraren inguruko «eztabaida publiko serio bat» eskatu dute | Ipes, Olatukoop, Teks, Ipar-Hegoa, Manu Robles Arangiz eta Iratzar fundazioek Euskal Herri Digitalerako lehen manisfestua aurkeztu dute. Bat egiten duten herritarrei euren webgunean sinatzeko eskatu diete, eta eztabaida sustatze aldera, urriaren 17an jardunaldiak egingo dituzte. | Digitalizazioren egungo egoeraren inguruko «eztabaida publiko serio bat» eskatu dute. Ipes, Olatukoop, Teks, Ipar-Hegoa, Manu Robles Arangiz eta Iratzar fundazioek Euskal Herri Digitalerako lehen manisfestua aurkeztu dute. Bat egiten duten herritarrei euren webgunean sinatzeko eskatu diete, eta eztabaida sustatze aldera, urriaren 17an jardunaldiak egingo dituzte. | Garapen teknologikoak demokrazian, lan munduan, hezkuntzan eta humanitatean izan dezakeen eragina mahai gainean jarri eta eztabaidatze aldera, Euskal Herri Digitalerako lehen manisfestua aurkeztu dute Errenterian (Gipuzkoa) Ipes, Olatukoop, Teks, Ipar-Hegoa, Manu Robles Arangiz eta Iratzar fundazioek. Digitalizazioa herritarren zerbitzura jarri nahi dute, eta norabide aldaketa bat beharrezkotzat jo dute, egun digitalizazioaren gapena «aberastasunaren metaketara» bideratuta dagoela iruditzen baitzaie: «Finantzen aberastasunen metaketa horretara doa, eta guk egiten dugu manifestu hau ezetz esateko. Herritarren zerbitzura jarri daitekeen digitalizazio bat badago, egon daiteke edo eraiki behar dugu, eta herritarren zerbitzura esan nahi da bizitza duinak sortzera eta aberastasun komuna eraikitzera begira», azpimarratu dute agerraldian.
Hori horrela, iruditzen zaie digitalizazioaren egungo egoerari buruzko «eztabaida publiko serio bat» hasteko unea dela. «Zehazki, mahai gainean jarri nahi dugu garapen teknologiko honek demokrazian, lan munduan, hezkuntzan eta humanitatean izan dezakeen eragina», azaldu dute.
Horretarako aurkeztu dute manifestua bera, lau atal horiek landuz. Demokraziari dagokionez, manifestuan jaso dutenez, baliabide eta zerbitzu digitalak «komunak» izatea ezinbestekoa da, «merkatuen zerbitzura baino, jendartearen zerbitzura egongo den teknologia izanik». Lanaren alorrean, berriz, proposatu dute tresnak eta prozesuak «bizitza duin eta kolektiboen alde» jartzea, robotizazio zaintza lanen eremura ere zabalduz eta automatizazioa lan orduen murrizketarekin uztartuz. Hezkuntzaren alorrean, nabarmendu dute digitalizazioak eredu zaharraren pilareak «kolokan» jarri dituela: «Digitalizazioak erronka zaharrei erantzuteko galdera berriak planteatzen ditu hezkuntzan ere». Azkenik, humanitateei dagokienean, hainbat galdera egin dituzte digitalizazioak izango duen eraginari buruz: «Zer suposatzen du ezagutza, sorkuntza eta kultura baliabide eta ahalmen teknologiko berri eta aldakorretatik pasatzeak? Zer inplikazio ditu subjektibitate prozesuetan? Zer inplikazio du memoria, historia, ondarea, hizkuntza, hezkuntza eta ikerketa esparruetan?».
Ildo horien inguruko eztabaida eta hausnarketa jendartera zabaldu nahi dute, eta pare bat ekimen antolatu dituzte dagoeneko: alde batetik, manifestuarekin bat egiten dutenen sinadurak biltzen ari dira www.euskalherriadigitala.eus webgunean; beste aldetik, jardunaldi batzuk antolatu dituzte urriaren 17rako Errenteriako Lekuona fabrikan. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199233/self-determination-caucus-ak-europako-etorkizunari-buruzko-konferentzian-parte-hartuko-du.htm | Politika | Self-determination 'caucus'-ak Europako Etorkizunari Buruzko Konferentzian parte hartuko du | Hilaren 19an egingo dute, larunbatarekin, Estrasburgon. | Self-determination 'caucus'-ak Europako Etorkizunari Buruzko Konferentzian parte hartuko du. Hilaren 19an egingo dute, larunbatarekin, Estrasburgon. | Europako Etorkizunari Buruzko Konferentziak lehen osoko bilkura egingo du, datorren larunbatean, Estrasburgon, eta Self-Determination erabakitzeko eskubidearen aldeko caucus-ak jakinarazi du autodeterminazio eskubidea «sustatu eta defendatuko» dituela horretan. Korsika, Irlanda, Katalunia eta Euskal Herriko zortzi diputatuk osatu dute taldea: Pernando Barrenaz (EH Bildu) eta Izaskun Bilbaoz (EAJ) gain, François Alfonsik (Regions et Peuples Solidaires), Chris MacManusek (Sinn Fein), Toni Cominek, Clara Ponsatik eta Carles Puigdemontek (Junts Per Catalunya), Diana Ribak eta Jordi Solek (ERC).
Taldeak ohar batean nabarmendu duenez, konferentzia «aukera paregabea» izango da Europako herrien eta EB Europar Batasuneko erakundeen arteko «tartea ixteko» eta Europar Batasunaren «erreforma sakon bati buruz» hausnartzeko. Caucus-ak aldarrikatu du «argitasunari buruzko" Europako lege baten beharra, demokraziaren, aniztasunaren, elkarrizketaren eta baterako erabakiaren bidez EBn autodeterminazioari buruzko gatazka demokratikoak konpontzeko tresna gisa».
Hiru ordezkarik parte hartuko dute konferentzian: Puigdemontek, Solek eta MacManusek. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199234/hamaika-gara-ren-seigarren-solasaldia-emititu-du-berriak-gobernantza-ereduei-buruz.htm | Gizartea | Hamaika Gara-ren seigarren solasaldia emititu du BERRIAk, gobernantza ereduei buruz | Tarana Karim, Amets Martinez de Heredia, Jule Goikoetxea eta Manu Martinez mintzatuko dira zikloko azken-aurreko mahai inguruan. Osorik ikusteko aukera dago orain berria.eus webgunean. | Hamaika Gara-ren seigarren solasaldia emititu du BERRIAk, gobernantza ereduei buruz. Tarana Karim, Amets Martinez de Heredia, Jule Goikoetxea eta Manu Martinez mintzatuko dira zikloko azken-aurreko mahai inguruan. Osorik ikusteko aukera dago orain berria.eus webgunean. | Galdera zuzen batekin hasi du solasaldia moderatzaileak, Gure Esku-ko kide Irati Elizaldek: «Nork gobernatzen du eta nork ez?». Hitza hartzen aurrenekoa Jule Goikoetxea EHU Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta politologo feminista izan da: «Gobernatzen dute egitura batean kokaleku zehatz bat dutenek. Eta hor egoteko ezaugarri zehatz batzuk eduki behar dituzu: gizona, zuria, klase ertain edo altukoa, profesionala edo zuzenean aberatsa.... Mundu mailako zuzendaritzetan %80-85 gizonak dira».
Erantzun horrekin bat egin du Tarana Karim giza eskubideen aldeko aktibistak, Amets Martinez de Heredia Lumagorri LGTBI+ taldeko kideak eta Manu Martinez Ernai gazte antolakundekoak. Laurak gobernatzeko moduez eta horretarako balizko ereduez mintzatu dira Hamaika Gara dinamikak eta Berriak burujabetzaz eta erabakitzeko eskubideaz antolatutako hitzaldi zikloko saioan. Zazpigarrena da gaurkoa; ekainaren 30ean egingo denak itxiko du zikloa: Espetxe politika: aro berria, oztopoak eta transferentziak.
Gobernatzeko moduetan errotiko aldaketak eskatu dituzte, baina bakoitzak bere esparrutik hitz egin du. Karimek «pertsona arrazializatuak, gutxiengoak, erlijio ezberdinetakoak» izan ditu hizpide. «Gobernantzan ez dago gure ahotsa, gure beharrak mahai gainean jartzeko ordezkari hori. Eta bakarrik atzerritar legea ikusita, gure taldeentzat egindakoa... Gure eskubideak diskriminatzen, zapaltzen, ditu». Azerbaijanen jaio eta duela ia hogei urtetik Euskal Herrian bizi den aktibistarentzat, «egiturazko arrazismoa» dago erakundeetan.
Martinez de Herediaren ustez, pandemian ikusi dute «familia nuklearra, heterosexuala», jarri dutela erdigunean instituzioek. Eta azken hilabeteotan beste irakurketa bat egin dute Lumagorrikoek. «Erabakiak hartzeko une horietan badira, igual, ertzeetan egon daitezkeenak, baina, nolabait, sistema kapitalistak irentsi dituenak; eta irentsi ditu beste batzuek beztertu egin dituztelako. Ari naiz, adibidez, bollerez, transez, pertsona arrazializatuez... Azkenean, ertzeetan daudenek ertzeetan jarraitzen dute». Eta ohartarazpen bat egin du: «Ez dut esaten parte hartu behar ez dugunik [erabaki guneetan], baina hein batean tranpa bat da». Azalpena: «Deitzen dizute, badaude mekanismoak zure parte hartzerako, ustezko interesa kolektiboetatik planteatutakoa entzuteko, baina gero haien interesen mesedetan jokatuko dute».
Martinezek pentsatzen du gizon zuri, hetero «eta batez ere helduek» gazteei ez dietela «hotsik» ematen. «Eta gutaz hitz egiten den bakoitzean kriminalizatzeko edo beste batzuen kudeaketa akatsak ezkutatzeko izaten da». Goikoetxeak ez du«egingarri ikusten» gizartearen aniztasuna ordezkatzen ez duten erabaki guneek izatea nahikoa perspektiba denontzat gobernatzeko. Ernaiko kidearentzat, «botere kuotak» bereganatu behar dira, «benetan beste gizarte, bizi, ereduak badaudela erakusteko». Karimen iritziz, batetik «sistema» aldatu behar da. «Justizia soziala ez dago lehen lerroan. Bestetik, prestatu behar ditugu ordezkariak sistema berri horretan lan egiteko».
Gaitasunak eta eskubideak
Iruditzen zaio politologo feministari «gaitasun politikoez» hitz egin behar dela. «Neoliberalismoaren aparatajean oso marjina txikia dago instituzioetatik ezer egiteko. Guri ez zaigu interesatzen eskubide politikoak edukitzea, etxebizitza bat edukitzekoak... Guk nahi dugu gaitasuna; alegia, guk nahi dugu etxebizitza bat eta erabaki». Martinezen esanetan, erabakitzearen kontzeptuari «bigarren buelta bat» eman behar zaio: «Erabakitzeko gaitasuna izango bagenu, zer erabakiko genuke?». |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199235/gehiegizko-alokairuak-dituzten-eremuetako-prezioak-izoztea-adostu-dute-psoek-eta-podemosek.htm | Gizartea | Gehiegizko alokairuak dituzten eremuetako prezioak izoztea adostu dute PSOEk eta Podemosek | Neurria Espainiako Gobernuko bi alderdiak negoziatzen ari diren Etxebizitza Lege berriaren barruan sartuko litzateke. | Gehiegizko alokairuak dituzten eremuetako prezioak izoztea adostu dute PSOEk eta Podemosek. Neurria Espainiako Gobernuko bi alderdiak negoziatzen ari diren Etxebizitza Lege berriaren barruan sartuko litzateke. | Espainiako Gobernuko bi alderdiak negoziatzen ari diren Etxebizitza Legeak «tentsio handiko eremuetan» alokairu kontratuen prezioak izozteko aukera eskainiko du. Hala, PSOEren eta Podemosen arteko akordioak Hego Euskal Herrian alokairuaren gehiegizko igoerei muga jartzeko bidea emango luke, baina legeak, printzipioz, ez luke prezioen jaitsiera ekarriko, alderdi moreak eskatzen duenaren aurka. Dena den, Podemoseko ordezkariak pozik agertu dira, sozialistek lehen aldiz alokairuaren prezioa erregulatzeko pausoa eman dutelako.
Neurriaren xehetasunak oraindik argitzear dauden arren, zer-nolako funtzionamendua izango duen aurreratu dute sustatzaileek. Eremu bat «tentsio handikoa» dela kontsideratzen bada, eremu horretan bizi diren maizterrek kontratua prezio izoztuarekin luzatzeko eskubidea izango dute. «Tentsio handiko» izendapen hori hiru urtez luzatuko litzateke, eta, epe horretan, alokatzaileak soilik KPI kontsumo prezioen indizearen araberako igoera ezarri ahalko lieke maizterrei. Halaber, eremu horietako etxebizitzetan sinaturiko kontratu berrietan, aurreko kontratuetako prezioa hartu beharko lukete erreferentzia gisa.
Eldiario.es hedabide digitalak aurreratu du tentsio handiko eremuen izendapena batez beste diru sarreren %30 baino gehiago alokairura bideratzen duten herriek jasoko dutela, eta izendapen bakoitza egiteko erabakia estatuak eta zonaren autonomia erkidegoak osaturiko batzorde batek hartuko duela.
Etxebizitza Lege berria abuzturako prest izan nahi du Espainiako Gobernuak, baina parlamentuaren onespena hainbat hilabetez luzatu daitekeela aurreikusten da, eztabaida sortu dezaketen zenbait arlo erregulatzen dituelako. PSOEk eta Podemosek negoziatzen jarraitzen duten neurrien artean, etxebizitza alternatibarik gabeko kaleratzeen debekua eta etxebizitza hutsen gaineko zerga baten sorrera daude. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199236/beste-sexu-eraso-bat-izan-da-zumaian-eta-mobilizatzera-deitu-dute.htm | Gizartea | Beste sexu eraso bat izan da Zumaian, eta mobilizatzera deitu dute | Hiru astean Zumaian gertatu den bigarren erasoa da. Mugimendu Feministak manifestazio bat antolatu du, eta haserre agertu da jazotakoaren aurrean. | Beste sexu eraso bat izan da Zumaian, eta mobilizatzera deitu dute. Hiru astean Zumaian gertatu den bigarren erasoa da. Mugimendu Feministak manifestazio bat antolatu du, eta haserre agertu da jazotakoaren aurrean. | Gaur Zumaiako Baleike komunikabideak jakinarazi duenez, joan den larunbatean bi gizonezkok emakume bati eraso egin zioten, etxera bueltan zihoala. «Ez dugu etxera bidean atzera begira joan nahi. Haserre gaude, gure janzkerak gure gorputzekin nahi duzuena egiteko eta iraintzeko aitzakiatzat hartzen dituzuelako. Haserre, gure eguneroko beldurrak benetakoak direla gogorarazten digutelako halako gertaerek», adierazi du Zumaiko Mugimendu Feministak.
Erasoa salatzeko manifestazioa Beheko plazan hasiko da, ostiralean, 19:00etan. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199237/martxel-rodriguezek-jaso-du-arte-talentua-sustatzeko-saria.htm | Kultura | Martxel Rodriguezek jaso du Arte Talentua Sustatzeko Saria | Maria Txibite Nafarroako presidenteak eman dio saria. Egin duen ibilbidea azpimarratu du, eta dantza garaikideari eman dion balioa eskertu dio. | Martxel Rodriguezek jaso du Arte Talentua Sustatzeko Saria. Maria Txibite Nafarroako presidenteak eman dio saria. Egin duen ibilbidea azpimarratu du, eta dantza garaikideari eman dion balioa eskertu dio. | Nafarroako Gobernuak Martxel Rodriguez dantzariari (Lesaka, Nafarroa, 1990) eman dio Arte Talentua Sustatzeko Saria. Iruñeko Baluarte auditoriumean egin dute ekitaldia, gaur; Maria Txibite presidenteak eman dio saria Rodriguezi, eta Rebeca Esnaola Kultura eta Kirol kontseilariak ere parte hartu du. Maiatzaren 28an jakinarazi zuten hark jasoko zuela saria, eta, egun batzuk geroago, artista BERRIArekin mintzatu zen.
Rodriguezek ez du gogoan noiz egin zuen dantzan lehen aldiz, baina Lesakako Tantirumairu euskal dantza taldean egin zituen bere ibilbideko lehen urratsak, eta dantza garaikidean murgildu zen gero. Trebakuntza zabala jaso eta hainbat proiektutan aritu ondoren, Led Silhouette konpainian lan egiten du egun, Jon Lopezekin batera, eta Lesakan kokatu dute konpainia berriki.
Aitortza hari ematea erabaki zuen epaimahaiak nabarmendu zuen Rodriguezek Europan erreferente diren dantza konpainietan jaso duen prestakuntza, bai eta gaztetatik ezagutza hori Nafarroako sormen komunitateari aplikatzeko izan duten gaitasuna ere. Ildo beretik, dantzariak nazioartean egin duen ibilbidea azpimarratu du Txibitek. Halaber, dantzari eman dion balioa eskertu dio, eta Led Silhouette konpainiarako egoitza gisa Lesaka aukeratu izana txalotu egin du.
Rodriguezek saria jasotzerakoan erakutsi duen «apaltasuna eta eskuzabaltasuna» nabarmendu ditu Txibitek, «dantza nabarmendu nahian, ez bere talentua», eta, hain zuzen ere, dantzak «integraziorako ibilgailu» eta «edozein pertsonarentzako adierazteko tresna» gisa duen garrantzia ere aipatu du.
Nafarroako Gobernuak iaz sortu zuen Arte Talentua Sustatzeko saria, Nafarroako artearen eta kulturaren esparruan gazte ekintzaileen lana babesteko, bultzatzeko eta ikustarazteko helburuekin. Esnaola kontseilariak adierazi du saria «sendotzea eta sortzaile gazteentzako erreferente bihurtzea» espero duela.
Jasotako babes publikoa eskertu du
Rodriguezek, berriz, sarirako hautatuak zeuden beste 11 artistak izan ditu gogoan: «Gazteak gara guztiak, 1990eko hamarkadan jaiotakoak, eta munduko bi krisi bizi izan ditugu, baina gure grinei jarraitu diegu, errealitateari aurre egiteko». Hauek ziren gainerako hautagaiak: Alicia Urtasun, Massil Allatxe, Joseba Ceberio, Sergio Eslava, Sofia Esparza, Barbara R. Gragirena, Andrea Irurzun, Iruñeko Gazte Orkestra, Erik Rodriguez, Andres Sanz eta Taupadak.
Nafarroako dantza garaikidearen sektoreari dagokionez, «heterogeneoa eta anitza» dela esan du Rodriguezek, eta «ikasten, eboluzionatzen, hazten eta erakusten» ari dela, hartzaileekin «hartu-eman etengabean». Era berean, eskerrak eman dizkio Nafarroako Gobernuari dantza sustatzeagatik, DNAren gisako programa propioekin. Laguntza horiei esker, duela urte batzuk ez bezala, gaur egun Nafarroan dantza bizibide izatea posible dela uste du, egunkari honi egindako elkarrizketan adierazi zuen moduan.
Rodriguezek bere ingurukoekin partekatu nahi izan du saria, ez zutelako inoiz gelditu «gauza guztien gainetik dantza egiteari uzten ez zion haurra», eta bereziki Jon Lopez kidearekin. |
2021-6-19 | https://www.berria.eus/albisteak/199238/ostalaritza-eta-kultur-jardueren-ordutegia-0200etara-luzatu-du-jaurlaritzak.htm | Gizartea | Ostalaritza eta kultur jardueren ordutegia 02:00etara luzatu du Jaurlaritzak | Txokoak eta elkarte gastronomikoak zabaltzeko baimena ere eman dute eta kirol ekitaldietan ikusleak sartu ahalko dira, edukiera murrizketekin. | Ostalaritza eta kultur jardueren ordutegia 02:00etara luzatu du Jaurlaritzak. Txokoak eta elkarte gastronomikoak zabaltzeko baimena ere eman dute eta kirol ekitaldietan ikusleak sartu ahalko dira, edukiera murrizketekin. | Ostalaritza eta jarduera kulturalen ordutegia 02:00ak arte luzatuko du Jaurlaritzak, Iñigo Urkullu lehendakariak jakinarazi duenez. Tabernetan sei laguneko taldeetan egon ahalko da, bai kanpoan, baita barruan ere. Barruko edukiera, gainera, %50ekoa izango da, eta oraindik ere debekatuta egongo da zutik kontsumitzea. Horrekin batera, txokoak eta elkarte gastronomikoak ere irekiko dituzte, ostalaritzarako ezarri dituzten irizpide berdinekin. Hala ere, diskotekak itxita mantenduko dira.
Kirol jarduerari dagokionez, instalazioetan hamar laguneko taldetan egotea baimendu du Jaurlaritzak, eta aldageletan %50eko edukiera berreskuratuko da. Eskola kirola ere ahalbidetuko da, eta beraz, udako txapelketak egin ahalko dira. Kirol edo kultur ekitaldietan ikusleak sartzea ere posible izango da, baina beti ere edukiera mugatuarekin: gehienez 600 pertsona egon ahal izango dira barruan eta 800 kanpoan. 1.600 eta 5.000 pertsona arteko edukiera duten esparruetan, berriz, gehiengoa 800era zabaltzen da barnealdean eta 1.200 kanpoan. 5.000 pertsonatik gorako edukiera duten instalazioetan, gehieneko edukiera % 30ekoa izango da.
Hala ere, Rezusta eta Altunak igandean Bilbon jokatuko duten buruz buruko finalak ez du ikuslerik izango, antolatzaileek jakinarazi dutenez.
Gurtzarako lekuetan, berriz, %60ko edukiera izan ahalko da, eta natur edo kultur jardueretan hogei pertsonako taldeak egin ahalko dira kanpoaldean eta hamarrekoak barruan.
Neurri guztiak gaur sartuko dira indarrean, Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian publikatzen diren momentutik aurrera. Hala ere, lehendakariak argitu du datozen 15-20 egunetan berriro aztertuko dituztela irizpideak, are gehiago malgutzeko edo osasun larrialdia bertan behera uzteko.
Arauak malgutuko zirela aurreikus zitekeen; izan ere, Jaurlaritzak iragarri du ez dituela koronabirusaren aurkako osasun neurriak arindu nahi 100.000 biztanleko intzidentzia metatua 150 kasutik behera mantentzen dela baieztatu arte, eta aste honetan, hamar hilabetean lehen aldiz jaitsi da langa horretatik. Zehazki, Bizkaian 100.000 biztanleko 145 laguni atzeman diete COVID-19a azken hamalau egunetan; Araban, 129ri; Gipuzkoan, 127ri. Hegoaldean, Nafarroak du tasarik apalena: 108. Horri gehitu behar zaio jada Hegoaldean biztanleen %50ek hartu dute txertoaren bidezko babesa, dosi bat gutxienez. Pauta osoa jaso dutenen zenbatekoa ere nabarmen ari da hazten: 944.136 dira, herritarren %33.
Nafarroan zein Ipar Euskal Herrian ere neurriak malgutzeari ekin diote jada. Besteak beste, Iparraldean COVID-19ari kontra egiteko neurriak aurreikusi baino lehenago malgutuko dira, eta atzotik ez da maskara jantzi behar kanpoaldean; igandean bertan behera geratuko da etxeratze agindua.
Nafarroan, berriz, atzo sartu ziren indarrean neurri berriak: ordubete atzeratu dute ostalaritza lokalen barnealdeen itxiera ordua; gauerdira arte izaten ahalko dira zabalik, gehienez %50eko edukiera erabilita. Kultur jardueretarako, berriz, %60n zehaztu dute muga. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199239/portugal-eta-espainiaren-suspertze-planak-onartu-ditu-bruselak.htm | Ekonomia | Portugal eta Espainiaren suspertze planak onartu ditu Bruselak | Next Generationen lehen diruak udan dira iristekoak, aurretik EBko gobernuen oniritzia jasoz gero | Portugal eta Espainiaren suspertze planak onartu ditu Bruselak. Next Generationen lehen diruak udan dira iristekoak, aurretik EBko gobernuen oniritzia jasoz gero | Portugalekin eta Espainiarekin abiatu du Europako Batzordeak NGEU Next Generation EU funtsa. Bi herrialde horien inbertsio eta erreforma planak ontzat hartu ditu Bruselak, eta horrela beste urrats bat egin du 750.000 milioi euroak beren helbidera irits ditezen. Lehen diruak dagoeneko bildu ditu finantza merkatuetan —20.000 milioi euro jaso zituen, asteartean—, baina ez ditu uztail edo abuztu arte banatuko. Ezer bidali aurretik, beste galbahe bat igaro behar dute estatuetako planek: Europar Kontseiluak —estatukideetako gobernuek— lau asteko epea du kide guztien planak aztertzeko eta gero bozkatzeko.
Lisboan hasi du ibilbidea Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak, hain zuzen ere, Portugal izan zelako Bruselara bere proiektua aurkeztu zuen lehena. Ursula von der Leyenek nabarmendu du plana ez dutela Bruselan idatzi, nahiz eta harekin negoziatzen aritu diren: «Plana Portugalen diseinatu du. Erreformak eta inbertsioek COVID-19aren krisitik indartsuago ateratzen lagunduko diote, eta prestatuago izango da etorkizunerako». Antonio Costa lehen ministroak ziurtatu du ekonomia eraldatuko duela: «Ez da 100 metrorako plan bat; ikuspegi luzekoa da».
Portugalek 16.600 milioi euro inbertitzeko asmoa du, eta horren ia halako hamar erabiltzeko asmoa du Espainiak: 140.000 milioi, ia erdia itzuli beharko ez dituen laguntzak, eta maileguak gainontzekoa.
Antzeko hitzak erabili ditu Von der Leyenek Madrilen ere. Eskerrak eman dizkio Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak, eta «egun historikoa» zela aldarrikatu du: «Ez soilik Espainiarentzat, baita Europarentzat ere, batasuna ulertzeko modu berri bati atea irekitzen diolako».
Giltza, Madrilen
Sanchezen gobernuak 102 erreforma sartu ditu bere planean, baina zehaztu gabe utzi ditu bi nagusienak —lan merkatuarena eta pentsioena—, sindikatuekin eta patronalarekin negoziatzen ari delako. Espainia 9.000 milioi euro da jasotzekoa udan, eta beste 10.000 milioi abenduan, beti ere betetzen baditu funtsak betetzen jarraitzeko helburuak.
Baina diru hori zehazki nora joango den ez du jakinarazi Espainiako Gobernuak. Erkidegoen protestak protesta, Madrilen bere esku gorde baitu dirua banatzeko giltza. Irizpide hori onartzeko beste erremediorik ez du izan Eusko Jaurlaritzak, baina ez du aukerarik galtzen Madrili presio egiteko bere proiektuen alde egin dezan. «Espero dugu [Jaurlaritzak aurkezturiko proiektu] asko finantzatu ahal izango direla, kalitatezkoak baitira». azaldu du gaur Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapenerako sailburuak. Banaketarako Espainiako Gobernuak erabiliko dituen irizpideekin mesfidati azaldu da Jaurlaritzak, eta susmoa adierazi du Madrilek ez diela lehentasuna emango industriarekin loturiko proiektuei.
Euskadi Next du izena Jaurlaritzak aurkezturiko proiektuen gidak. Maiatzean eguneratu zuen azken aldiz Gasteizko gobernuak, eta beste 88 proiektu sartu zituen. Guztira, 276 izango dira, eta horiek finantzatzeko 6.400 milioi euro lortu nahi ditu Batasunaren erresilientzia planetik, aurreneko egitasmoan baino 700 milioi euro gehiago. Ekarpen publikoa eta pribatua gehituta, 18.266 milioi euroren inbertsioak sustatu ditzakete NGEUren diruekin.
Nafarroako Gobernuak, bere aldetik, Nafarroa Suspertu planean sartu dituen 125 proiektuak aurkeztu ditu, 3.400 milioi euroren truke. Gobernuek aurkezturiko proiektuei batu behar zaizkie enpresek zuzenean Espainiako Gobernuari aurkeztutakoak.
Agerraldia, Bilbon
Kritikak ere jaso ditu NGEU planak, diruaren zati handi bat enpres handien inbertsio proiektuak finantzatzera joango delako. Euskal Herrian, ELAk argi eta garbi esan du Next Generation planaren diruei ezezkoa eman behar zaiela, horien eskutik iritsiko direlakoan pentsioen erreforma eta lan araudiaren erreformari uko egitea. Ñabardurekin, beste sindikatu eta talde batzuk ere batu zaizkio azkenaldian, eta bihar Kapitalari Planto plataformak Europako Berreskuratze-funtsak: itxurazko aldaketa berde eta digitala' izeneko gida aurkeztuko du. |
2021-6-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199240/kanporatutako-enbaxadoreak-berriz-hartzea-adostu-dute-bidenek-eta-putinek.htm | Mundua | Kanporatutako enbaxadoreak berriz hartzea adostu dute Bidenek eta Putinek | Etsaitasuna egun batez alboratu, eta elkarrekin hitz egiteko prest daudela irudikatu dute Genevan AEBetako presidenteak eta Errusiakoak. Zibersegurtasunaz eta Ukrainaz eztabaidatzea onartu dute. | Kanporatutako enbaxadoreak berriz hartzea adostu dute Bidenek eta Putinek. Etsaitasuna egun batez alboratu, eta elkarrekin hitz egiteko prest daudela irudikatu dute Genevan AEBetako presidenteak eta Errusiakoak. Zibersegurtasunaz eta Ukrainaz eztabaidatzea onartu dute. | Banatzen dituenaz hitz egiteko elkartu dira gaur arratsaldean Joe Biden AEBetako presidentea eta Vladimir Putin Errusiakoa Suitzako Geneva hirian, bi herrialdeetako agintari gorenek 2018ko udatik izandako lehen bileran. Desadostasunak konpontzea bainoago, horien berri bestearen eskutik jasotzea zen bileraren asmoa.
Alabaina, espero zen baino emankorragoa izan da, Putinek lau orduko bileraren ondoren esandakoen arabera. Errusiako presidenteak aurreratu duenez, euren herrialdeetatik kanporatutako enbaxadoreak berriz hartzea adostu dute. Horrez gain, iragarri du AEBek eta Errusiak zibersegurtasunaren gaineko elkarrizketak hasiko dituztela. Bilera «eraikitzailea» izan dela adierazi du Putinek, eta ez dela «inolako etsaitasunik» izan, «kontrakoa baizik». Hitz onak izan ditu Bidenen inguruan, eta «zentzuduna», «profesionala» eta «eskarmentu handikoa» dela esan du.
Tonu neurritsuagoarekin azaldu da Biden prentsaren aurrera, eta bestelako gai batzuez aritu da. Jakinarazi du Ukrainan Errusiak duen presentzia militarraren inguruko diplomazia hastea onartu dutela bileran. Aleksei Navalni Errusiako oposizioko kideaz ere aritu dira, Bidenek azaldu duenez, eta, haren esanetan, Putini esan dio «ondorioak sekulakoak» izango direla Navalni hiltzen bada. Mehatxuak soilik ez, ordea; zenbait kontutan Putinengana gerturatu dela aitortu du AEBetako presidenteak. «Egonkortasun estrategikoko gaietan» elkarrekin kolaboratu dezaketela helarazi dio Putini.
Kezka nagusietako bat zibersegurtasuna da Etxe Zuriarentzat hala ere, eta horren inguruan Putinekin adostutakoaz ez du zehaztapenik eman Bidenek. Gaiak bileraren zati handi bat hartzea espero zen, ordea. Washingtonek Moskuri leporatzen dio bere sare informatikoaren erraietara sartu izana; hala nola, Ogasun Departamentuaren ordenagailuetara. AEBetako hainbat enpresaren kontrako erasoak ere izan dira aspaldian. Horietako batek gerarazi egin zuen Colonial oliobidea, AEBetako handiena. Etxe Zuriak ez dio zuzenean Kremlinari egotzi horien atzean egotea, baina bai «ransomware-aren kriminalei [informazioa lapurtu eta trukean ordainsari ekonomiko bat eskatzen dutenei]» aterpe eman izana.
Azken asteetan bi gobernuen arteko harremana tenkatu duen gai nagusia izan da hori, baina gehiago ere izan dira. Are, bi aldeek aitortua dute euren arteko harremana aspaldiko gatazkatsuena dela. Atzokoaren ondotik ez da espero elkarrenganako posizioan aldaketa esanguratsurik, bere horretan jarraitzen baitute gainerako gobernu bakoitzak besteari ezarritako zigorrek, eta, batez ere, horien oinarrian dauden desadostasun ideologikoek. Washingtonek ohiko bihurtu ditu Moskuren kontrako isun ekonomikoak nahiz Errusiako diplomazialarien eta agintarien kanporatzeak, izan Kremlinak hauteskundeetan esku hartu zuela egotzita, AEBen kontrako azken ziber erasoaren erantzule eginda edo Navalniren aurkako neurriei erantzunez. AEBen mehatxuekin eta zigorrekin kikiltzetik urrun, Errusiako presidenteak irmo jarraitu du orain arteko politikekin, baita Mendebaldeko potentziek Mosku higatzeko estrategia gisara darabiltzaten gaietan ere. Navalniren kasua da adierazgarrienetako bat.
Barne arazotzat dituenak bere kabuz konpondu nahi ditu Putinek, eta afera handiagoak kudeatu nazioarteko agintari gorenekin. Zentzu horretan, zenbait analista politikok aipatzen zuten bereziki garrantzitsua dela gaurko hitzordua berarentzat, nazioartean eta bere herrialdearen aurrean taula geopolitikoko jokalari gisa azaltzea ahalbidetu baitiezaioke, eta horrekin isilarazi barne arazoen oihartzuna. Halaber, irudi horrekin iraileko hauteskundeen kanpainaurreari bultzada ematea ere bilatzen du Errusiako presidenteak, horien arabera, Errusia Batua haren alderdiari emaitza kaxkarrak iragartzen baitizkiote inkesta batzuek.
Aspaldiko ezagunak
Aurrez aurreko bilerak elkarri bota izan dizkiotenez ahazteko eta elkarrizketarako prest daudela besteari erakusteko balio diezaieke bi agintariei. Jakina da euren arteko harremana ez dela ona, bi gobernuen arteko harreman diplomatikotik harago. Aspaldiko ezagunak dira, Biden Barack Obama AEBetako presidente ohiaren agintaldian presidenteorde izan zen garaitik, baina elkarren homologo izan diren arte ez da izan aukerarik haien arteko ika-miken tamaina ikusteko.
Martxoan, esaterako, Bidenek Putin «hiltzailetzat» jo zuen elkarrizketa batean, eta Errusiako presidenteari ohartarazi zion «ordaindu» egingo zuela iazko hauteskundeetan esku hartu zuela frogatzen bazuen. Akusazio horri erantzun zion Putinek ondoren, beste elkarrizketa batean. «Beti ikusten ditugu gure gaitasunak besteei begiratzen diegunean, ispiluaren aurrean gaudenean bezala», esan zuen.
Ikusteko dago Bidenek Etxe Zuriko agintea hartu izanak zertan utziko duen Putinekiko harremana, Donald Trumpek harekin izan zuenarekin alderatuta, baina lehen begi kolpean ez du ematen orain arte izan duena baino bazkide lagunkoiagoa izango duenik Putinek. Askok uste zutenaren kontrara, Trump abegikor azaldu zen Errusiako presidentearekin, elkartzeko aukera izan zuten momentu gutxietan. 2018an Helsinkin elkartu ziren biak, eta ezustea eman zuen Trumpek, prentsaren aurrera Putinekin batera agertuta eta, zer esanik ez, Errusiako presidenteari sinetsi egin ziola adierazi zuenean, hark esan eta gero ez zuela 2016ko hauteskundeetan esku hartu. Alderdi Errepublikanoko kideak ere asaldatu zituen Trumpen adierazpenak.
Ez da antzekorik espero Bidenekin, keinuetatik hasita, uko egin baitzion atzo, bileraren ostean, Putinekin batera agertzeari. Harekiko ezustekorik eta itzulingururik gabeko jarrera izango duela dirudi; harreman diplomatikoagoa eta irmoagoa, finean. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199273/curevac-txertoak-47ko-eraginkortasuna-du-entsegu-klinikoen-arabera.htm | Gizartea | CureVac txertoak %47ko eraginkortasuna du, entsegu klinikoen arabera | Entsegu klinikoaren hirugarren fasean izan dituzten emaitzak ez dira izan esperotakoak. Botika etxeak jakinarazi du adinaren eta birusaren aldaeren arabera aldatzen dela txertoaren eraginkortasuna. | CureVac txertoak %47ko eraginkortasuna du, entsegu klinikoen arabera. Entsegu klinikoaren hirugarren fasean izan dituzten emaitzak ez dira izan esperotakoak. Botika etxeak jakinarazi du adinaren eta birusaren aldaeren arabera aldatzen dela txertoaren eraginkortasuna. | Alemaniako CureVac botika etxearen txertoaren eraginkortasuna % 47ra baino ez da iritsi, entsegu klinikoaren hirugarren fasearen aurretiazko analisi batean. Botika etxeak aitortu du emaitza horiek ez direla izan esperotakoak, eta itxaropen handiagoak zituela: «Ez dira bete arrakastaren irizpide estatistikoak», adierazi du Franz-Werer Hass CureVac enpresako presidenteak. Konpainiak jakinarazi du lehen analisiek erakutsi dutela txertoaren eraginkortasuna adinaren eta birusaren aldaeren araberako dela. OME Osasunaren Mundu Erakundeak eta FDA Ameriketako Estatu Batuetako sendagaien agentziak ezarrita dute koronabirusaren aurkako txertoa baimentzeko gutxieneko eraginkortasunak % 50ekoa behar duela. CureVac etxearen txertoa maiatzaren amaieran edo ekainaren hasieran onartzea aurreikusita zegoen, baina konpainiak duela egun batzuk aurreratu zuenez, ekainaren amaieran aurkeztu behar zizkion eraginkortasun datuak EMA Sendagaien Europako Agentziari.
CureVacek BioNTech-Pfizer eta Modernaren teknologia bera erabiltzen du, RNA mezularia, baina ez da hain tenperatura hotzetan kontserbatu behar. Konpainiak akordio bat du Europako Batasunarekin gutxienez 405 milioi dosi emateko. Txertoaren azterketa klinikoak Bayerrekin elkarlanean egin ditu, eta 40.000 parte hartzaile inguru izan ditu Hego Ameriketako eta Europako hamar herrialdetan. Osakidetzako Biodonostia eta Biocruces osasun ikerketako institutuek parte hartu dute CureVac enpresaren txertoaren eraginkortasuna eta segurtasuna aztertzeko entsegu klinikoetan. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199274/gizon-bat-hil-da-ziortza-bolibarren-ustez-lapurtzen-ari-zela-balkoitik-erorita.htm | Gizartea | Gizon bat hil da Ziortza-Bolibarren, ustez lapurtzen ari zela balkoitik erorita | Ekainaren 7an izan zen gertakaria, Zenarruzako monasterioan. Gizona erietxera eraman zuten, eta hiru egun geroago hil zen. | Gizon bat hil da Ziortza-Bolibarren, ustez lapurtzen ari zela balkoitik erorita. Ekainaren 7an izan zen gertakaria, Zenarruzako monasterioan. Gizona erietxera eraman zuten, eta hiru egun geroago hil zen. | Gizon bat zendu zen ekainaren 10ean Ziortza-Bolibarren (Bizkaia), Zenarruza monasterioan ustez lapurtzen ari zela, leihotik erorita. Ekainaren 7an jazo zen gertakaria. Bi gizon sartu ziren monasterioan bertan, ustez lapurtzeko asmoz. Barruan zirela, ordea, erlijioso batek harrapatu egin zituen, eta balkoi batetik ihes egiten saiatu ziren. Ihesean zirela, horietako bat erori, eta zaurituta geratu zen. Ospitalera eraman zuten, baina hiru egun geroago hil zen, ekainaren 10ean.
Ertzaintzak atzo jakinarazi zuen gertakaria, eta nabarmendu zuten abian dela gertatutakoa argitzeko ikerketa. Hildakoarekin batera zihoan beste gizonezkoak ihes egin zuen, eta oraingoz ez dute harrapatu. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199275/apple-daily-egunkariko-bost-goi-arduradun-atxilotu-ditu-txinak.htm | Mundua | 'Apple Daily' egunkariko bost goi arduradun atxilotu ditu Txinak | Jimmy Lai ekintzaileak sortutakoa da kazeta. Lai bera preso dago egun. Segurtasun Nazionalerako Legea baliatuta sartu da Polizia egunkariaren egoitzan. | 'Apple Daily' egunkariko bost goi arduradun atxilotu ditu Txinak. Jimmy Lai ekintzaileak sortutakoa da kazeta. Lai bera preso dago egun. Segurtasun Nazionalerako Legea baliatuta sartu da Polizia egunkariaren egoitzan. | Goizaldean 500 polizia inguru sartu dira Apple Daily egunkariak Hong Kongen duen egoitzara, eta zuzendaritzako bost kide eraman dituzte atxilo, «atzerriko indarrekin elkarlanean aritzea» leporatuta. Duela urtebetetik indarrean den Segurtasun Nazionalerako Legea baliatuta egin dute operazioa.
Li Kwai-wah poliziaburuaren esanetan, kazetak argitaratutako 30 artikulutan oinarritzen dira zuzendaritzako bost kideren aurkako karguak aurkezteko. «Horietan eskatzen zieten nazioarteko gobernuei Hong Kongen eta Txinaren aurkako zigor neurriak har zitzatela, eta bost zuzendariek rol garrantzitsua izan zuten horiek publikatzea erabakitzeko garaian».
Egunkaria Jimmy Lai ekintzaileak sortu zuen, 1995ean. Lai bera preso dago joan den abuztutik, eta joan den maiaitzean haren jabetza guztiak blokeatu zituzten agintariek. "Demokraziaren aldeko protestak" bultzatzea egozten diote.
Hong Kongeko Segurtasun ministro John Leek ukatu egin du atxiloketak zerikusia duela kazetarien «ohiko» jardunarekin. «Ohiko kazetaritza erabateko askatasunez eta lege babes osoarekin. Ez dut irudikatzen kazetari profesionalik azpijokoan segurtasun nazionala arriskuan jartzeko». |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199277/ipar-euskal-herriko-egoitzetako-langileak-txertatzera-behartu-ditzake-frantziak.htm | Gizartea | Ipar Euskal Herriko egoitzetako langileak txertatzera behartu ditzake Frantziak | Olivier Veran Frantziako Osasun Ministroak iragarri du txertoa hartzera behartuko dituela zahar etxeetako langileak, beren ekimenez txertatzen ez badira. Halaber, jakinarazi du uztailean irekiko dutela gaueko aisialdia, osasun protokolo berri batekin. | Ipar Euskal Herriko egoitzetako langileak txertatzera behartu ditzake Frantziak. Olivier Veran Frantziako Osasun Ministroak iragarri du txertoa hartzera behartuko dituela zahar etxeetako langileak, beren ekimenez txertatzen ez badira. Halaber, jakinarazi du uztailean irekiko dutela gaueko aisialdia, osasun protokolo berri batekin. | Ipar Euskal Herriko egoitzetako langileak txertoa hartzera behartuko ditu Frantziako Gobernuak, haiek beren ekimenez egiten ez badute, Olivier Veran Frantziako Gobernuko Osasun Ministroak gaur iragarri duenez. Auzi «etikoa» dela esan du, eta ez dagoela txertoa ez jartzeko justifikaziorik. Txertatzeari uko eginez gero, «betebeharra» proposatuko du gobernuak, Veranek ohartarazi duenez.
Halaber, jakinarazi du uztailean irekiko dituztela berriro diskotekak, eta, horretarako, osasun protokolo berri bat jarriko dutela martxan. «Osasun protokolo bat lantzen ari gara, uda honetan diskotekak irekitzeko» esan du. Gaueko aisialdia «baldintza oso zehatzekin» irekiko dutela gaineratu du. Hala ere, irekitzeko data zehatza Emmanuel Macron Frantziako Gobernuko presidentearen esku dagoela esan du; izan ere, ekainaren 21ean sektoreko ordezkariekin bilduko da gaia aztertzeko. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199278/bilbo-parean-itsasoko-hiru-haize-errota-jarriko-dituzte-2025ean.htm | Ekonomia | Bilbo parean itsasoko hiru haize errota jarriko dituzte 2025ean | Teknologia berezia erabiliko dute: ez dira lurrera ainguratuta egongo, euskal kostaldearen berezitasunak direla eta. Asmoa dute aurtengo udazkenean prototipo bat jartzea, Armintzan. | Bilbo parean itsasoko hiru haize errota jarriko dituzte 2025ean. Teknologia berezia erabiliko dute: ez dira lurrera ainguratuta egongo, euskal kostaldearen berezitasunak direla eta. Asmoa dute aurtengo udazkenean prototipo bat jartzea, Armintzan. | Saitec taldeak itsasoko hiru haize errota jartzeko proiektu pilotu bat aurkeztu du. 2025ean jarri nahi dute martxan, kostaldetik 10 kilometrora, Bilbo parean. 15 megawatteko hiru haize errota izango lirateke.
Haize errota horien bereizgarri nagusia plataformak dira; bereziak dira, ez baitaude lurrera ainguratuta. Saitecek berak garatu du teknologia, euskal kostaldearen berezitasunetara egokitzeko. Azpiegitura horiek kostaldetik gertu egon behar dute, sarera konektatzeko, baina, horretarako, sakonera txikiak behar dira, eta hori ez da euskal kostaldearen eta beste batzuen kasua.
Geroa du izena egitasmoak, eta ostegun honetan aurkeztu dute, Madrilen egindako kongresu batean. Taldeak jakinarazi du dagoeneko hasia duela ingurumen inpaktuaren ebaluazio prozesua.
Bilboko Portuan eraikitzen ari diren 2 megawatteko prototipoaren jarraipena da Geroa; euskal kostaldean jarriko den lehen haize errota da hori, Armintzako (Bizkaia) kostaldetik bi kilometrora egongo da, probetan. Iazko ekainean sinatu zuten akordioa Saitec talde bizkaitarrak eta Biscay Marine Energy Platform (Bimep) enpresa publikoak. Iragarri zutenez, asmoa da aurtengo hirugarren hiruhilekoan martxan jartzea. 2.000 etxerentzako energia sortuko du. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199279/ustelkeriaren-kontrako-bulego-baten-sorrerari-uko-egin-diote-eajk-eta-pse-eek.htm | Gizartea | Ustelkeriaren kontrako bulego baten sorrerari uko egin diote EAJk eta PSE-EEk | EH Bilduk aurkezturiko lege proposamenaren aurka bozkatu dute legebiltzarreko osoko bilkuran, kontrol organoak dagoeneko existitzen direla argudiatuta. | Ustelkeriaren kontrako bulego baten sorrerari uko egin diote EAJk eta PSE-EEk. EH Bilduk aurkezturiko lege proposamenaren aurka bozkatu dute legebiltzarreko osoko bilkuran, kontrol organoak dagoeneko existitzen direla argudiatuta. | Eusko Legebiltzarrak jardunbide egokien aldeko eta ustelkeriaren kontrako bulego bat sortzeko proposamena baztertu du gaurko osoko bilkuran, EAJren, PSE-EEren eta Voxen bozekin. EH Bilduk eginiko proposamenaren aurka agertzeko, egun existitzen diren kontrol organoen defentsan oinarritu dira Jaurlaritzako alderdiak, nahiz eta biek aitortu duten ustelkeriaren aurkako borrokan oraindik pausoak eman beharra dagoela. Elkarrekin Podemosek alde bozkatu du, eta PP+Cs, berriz, abstenitu egin da.
Josu Estarrona EH Bilduko legebiltzarkideak aurkeztu du egitasmoa, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ustelkeriaren ikerketarako mekanismoak falta direla argudiatuz. Besteak beste, Estarronak azaldu du «benetako polizia judizial egoki bat» behar dela, «prestatuta dagoena diru publikoaren erabilera desegokiari aurre egiteko modu espezializatu batean», eta ustelkeriaren «erronkari» erantzun bat emateko baliabideak izango dituen fiskaltza «indartsu» eta «espezializatu» baten beharra ere nabarmendu du.
Halaber, ustelkeria kasuen salatzaileak babesteko mekanismoak ere falta direla adierazi du Estarronak: «Gaur-gaurkoz, norbaitek ustelkeria kasu bat salatu ahal izateko oso ausarta izan behar du, baita ausartegia ere». Horregatik guztiagatik, ustelkeria eta praktika irregularrak «detektatu, prebenitu, ikertu eta erradikatzeko» bulego baten sorrera ezinbestekotzat jo du EH Bilduko legebiltzarkideak: «Gure herriaren zati honetan, gertatzen denaren kasu kopuru oso txiki batera iristen gara. Eta hau ez diogu guk: hau fiskaltzak dio behin eta berriz bere txostenetan. Urtez urte errepikatzen den istorioa da».
Elkarrekin Podemoseko Miren Gorrotxategik ere bide beretik jo du bere hitzartzean: «Zergatik ez da bulego hau beharrezkotzat hartzen? Printzipioz, ikertzeko eta gure demokraziaren kalitatea hobetzeko baliabide gehiago izatea ondo dago. Ongi azaldu beharko litzatekeena, hain zuzen, kontrakoa da: zergatik ez babestu mota honetako organismo bat? Halakoei oztopoak jartzeak gaizki pentsarazten du».
Jaurlaritzak uste du tresnak badaudela
Bozketaren osteko hitzartzeetan, EAJk eta PSE-EEk bulegoaren sorreraren aurkako jarrera justifikatu dute. Jon Andoni Atutxa jeltzaleak adierazi du ustelkeriaren kontrolerako existitzen diren tresnek sare «mamitsu» bat osatzen dutela, eta gaineratu du balitekeela ez izatea egokia prebentziorako eta gainbegiratzerako erakunde publiko berriak sortzea, «ereduen gainjartzeak ziurrenik eraginkortasunaren murrizketa ekarriko lukeelako».
Ekain Rico sozialistak, bestalde, egungo kontrol organoen «heriotza ziurtagiria» aurkeztu izana leporatu dio Estarronari, horien gainean «susmoaren itzala» zabaltzeko borondatea duela esanez. Hala, proposamena orain aurkeztu izanak EH Bilduren «estrategia» bati erantzuten diola adierazi du Ricok.
EH Bilduko legebiltzarkideak, ordea, gogoratu du, 2018an lege proposamen berdina legebiltzarrean aurkeztu zenean, EAJk eta PSE-EEk haren aldeko jarrera agertu zutela, eta alderdien «iritzi aldaketak» geroztik azaleratu diren ustelkeria kasuei erantzuten diela azpimarratu du, besteak beste De Miguel eta Balentziaga kasuei erreferentzia eginez: «[Ustelkeriak] gora egin du, baina [bulegoaren sorreraren aldeko] jarrera kontrakoa izan da». |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199280/gasolina-azken-urteotako-preziorik-garestienean-dago-jadanik.htm | Ekonomia | Gasolina azken urteotako preziorik garestienean dago jadanik | Brent upelaren salneurria ia 75 dolarrean dago, eta pandemiaren osteko susperraldia gora bultzatzen ari da | Gasolina azken urteotako preziorik garestienean dago jadanik. Brent upelaren salneurria ia 75 dolarrean dago, eta pandemiaren osteko susperraldia gora bultzatzen ari da | Gasolindegian geratzea askoz garestiagoa da urte hasieran baino. Erregaiaren salneurriak gora egin du etengabe azken hilabeteotan, eta, dagoeneko, azken urteotako preziorik garestiena du gasolinak. Gasoila ez da neurri berean igo, baina urtarrileraino joan behar da egungo salneurria topatzeko. Europako Batasunak biltzen dituen datuen arabera, 95 gasolina litroa 1,367 euroren truke saltzen dute Espainian, batez beste, eta, gasolio litroa, 1,231 euroan.
Hego Euskal Herrian garestiagoak dira batezbesteko horiek. Gaur bertan, Araban, 95 gasolina merkeena 1,25 euroan zegoen litroa, eta, garestiena, 1,469 euroan. Bizkaian 1,267 eta 1,481 ziren preziorik merkeena eta garestiena; Gipuzkoan, 1,269 eta 1,479 euro; eta Nafarroan, 1,209 eta 1,356. Salneurririk merkeenak azalera handiko saltokietako gasolindegietakoak dira; errepideko zerbitzu estazioetan, preziorik garestienaren inguruko salneurriak daude, gehienetan 1,44 eurotik gorakoak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Nafarroan prezio merkeagoak daude, oro har. Dena den, 2012ko irailean aurki daitezke egungoak baino prezio garestiagoak Hegoaldean. Hil horretan 95 gasolina litroak, batez beste, 1,522 euro balio zuen, eta gasolio litroak, 1,444.
Gasolina merkearen aroa bukatu da, bistan denez. Brent upela 75 dolarretako muga gainditzear dago, eta Lurralde Petrolio Esportatzaileen Erakundeak eta haren aliatuek (Errusia buru) osatutako kartelak lortu dute upelaren prezioa %40 igotzea azken urtean: 2021. urtea 51 dolarretan hasi zuen, konfinamendu garaian. Adituek diote ehun dolarreko Brent upela ere izango dela datozen hilabeteetan. Pandemiaren osteko susperraldi ekonomikoa hasi da, Txinan eta AEBetan batik bat, baina baita Europan ere, eta energia beharra ziztu bizian igotzen ari da.
Petrolio gehiago merkatuan
LPEE kartelaren (Saudi Arabia buru dela) politika merkatuan petrolio gutxiago jartzeko bere ondorioak izan ditu salneurrian, baina datozen hilabeteetan iturria irekitzen hasiko dira ekoizleak. Uztailerako orain baino bi milioi petrolio gehiago egongo dira merkatuan. Petrolio ekoizleek uste dute ekonomia globala eta eskaria suspertzen ari direla, eta Saudi Arabiak men egin diela ekoizpena handitzeko presioei, bai erakunde barnetik, bai aliatuen aldetik, baita kanpotik ere egin dizkioten presioei. Hala ere, garai batean baino dezente gutxiago ekoizten jarraituko du LPEEk.
Euroguneko estatu kideen artean, Alemanian garestitu da gehien erregaia, eta haren atzetik Espainia dago. 50 litroko biltegi bat duen auto bat hartuz gero, duela urtebete baino 15 euro inguru garestiagoa da autoren biltegia betetzea, Hego Euskal Herrian. Duela urtebete, ordea, pandemia betean zegoen Europa osoan; konparazioa 2019ko ekainarekin eginez gero, aldeak ez dira hain handiak: 2 euro ingurukoak baino ez. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199281/izurri-garaian-hartutako-irakasle-postuei-eutsiko-die-jaurlaritzak.htm | Gizartea | Izurri garaian hartutako irakasle postuei eutsiko die Jaurlaritzak | Pandemiagatik, Hezkuntza Sailak ohi baino 1.064 irakasle gehiago kontratatu zituen 2020-2021 ikasturterako, sistema indartzeko asmoz; kopuru horrek bere hartan segituko du 2022ko abuztura arte. | Izurri garaian hartutako irakasle postuei eutsiko die Jaurlaritzak. Pandemiagatik, Hezkuntza Sailak ohi baino 1.064 irakasle gehiago kontratatu zituen 2020-2021 ikasturterako, sistema indartzeko asmoz; kopuru horrek bere hartan segituko du 2022ko abuztura arte. | Pandemia garaiko hirugarren ikasturtea hasiko dute irailean Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako zentroetan. Datorrenari so, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila jadanik hasia da iragartzen zein izanen diren ikasturteari aurre egiteko eskura jarri beharko diren baliabideak. Batik bat, Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak adierazi du «zuhurtziaz» jokatuko dutela, eta argitara atera du irakasle kopuruaren gainean hartutako erabakia: «COVID-19ari kontra egiteko, 1.064 irakasle postu sortu ziren joan den ikasturtean. Datorrenean, postu horiek bere hartan segituko dute, pandemiaren eragina bestelakoa den arren». Neurria ikasturte osoan izanen da indarrean; abuztura arte, alegia.
Gainera, Bildarratzek jakinarazi duenez, baliabide materialetan ere gertatuko da indartzea. Sailburuak azaldu du 100.000 ordenagailu baino gehiago emanen direla bi ikasturtetan erabiltzeko. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199282/mercedesek-ere-lantegia-itxiko-du-semieroaleak-falta-zaizkiolako.htm | Ekonomia | Mercedesek ere lantegia itxiko du, semieroaleak falta zaizkiolako | Gasteizko fabrikak ekoizpena geratuko du datorren astean. Iruñeko VWen, berriz, asteazkenean eta ostegunean baizik ez dute lan egingo. | Mercedesek ere lantegia itxiko du, semieroaleak falta zaizkiolako. Gasteizko fabrikak ekoizpena geratuko du datorren astean. Iruñeko VWen, berriz, asteazkenean eta ostegunean baizik ez dute lan egingo. | Jarduera oso txikiko astea izango da hurrengoa Euskal Herriko bi lantegirik handienetan. Mercedesek iragarri berri du ekoizpena geratuko duela datorren aste osoan, furgoneten osagai bat falta zaielako: semieroaleak. Ostegunean erabakiko du itxiera hurrengo astera ere zabaldu behar ote duen.
Antzeko egoera bizi dute Iruñeko Volkswagenen. Hasieran, hilaren 25ean geratu behar zuten produkzioa, ostiralean, baina atzo iragarri zuten astelehenean eta asteartean ere ez dutela autorik egingo. Semieroaleen eskasiak apiriletik baldintzatu du ekoizpena, eta, horren ondorioz, fabrikaren kanpoko aparkalekuak bukatu gabeko autoz beteta ditu orain Alemaniako multinazionalak.
5.000 auto, bukatu gabe
Martxoan, Mercedes egun batez eta VW bi egunez egon ziren geldirik arazoaren ondorioz. Apirilean, VWek erabaki zuen ekoizpena ez geratzea, nahiz eta eskularru kutxa azpiko IMB3 zentralita falta. Geroztik, 5.000 auto bukatu gabe daude oraindik: 3.000 T-Cross eta 2.000 Polo. Zuzendaritzak espero du 1.500 Polo bukatzeko aukera egongo dela, baina oraindik 500 Polok kanpoko aparkalekuan jarraituko dute.
Hain zuzen ere, atzerapen horrek bat egin du Polo berriaren jaulkipenarekin, eta arazo gehigarri bat eragin diezaioke multinazionalari. Aurreko modeloa eskatu duten bezeroei autoa iritsi ez zaien bitartean, datorren astean hasiko dira lehen modelo berriak merkaturatzen. Atzo arratsaldean utzi zion Landabanek aurreko modeloa egiteari, eta gaueko txandan hasi ziren berriak egiten.
Eskularru kutxa azpiko zentralitaz gain, orain irrati pantailako zentralita eta motorreko beste zentralita baten hornidura arazoa gehitu zaizkio, eta VWek erabaki du hemendik aurrera ez duela bukatu gabeko autorik aterako. Irail amaieran, Landabenen, T-Cross eta Poloez gain, hirugarren modeloa ekoizten hastea espero dute. Produkzioa bermatuta badago ere, ikusteko dago semieroaleen hornidura faltak nola eragingo duen, Iruñean argi baitute osagai falta 2021 osoan nabarituko dutela.
Nazioarteko arazoa
Arazoa mundu osokoa da, eta batez ere autogintzari eragiten dio, material horien erabiltzaile oso handia baita. Orain arte, Europan, 500.000 ibilgailuren produkzioa atzeratu du.
Arrazoien artean nagusietako bat pandemia bera da. Iazko konfinamenduaren ondorioz, autogintza gelditu egin zen hainbat astez, eta autogileak semieroaleen eta txipen eskaria murriztera behartu zuen. Aldi berean, konfinamenduak berak etxetik lan egitera, eskolak ematera edo aisialdia teilatupean egitera bultzatu zuen, eta horrek ordenagailu, kontsola, telebista eta bestelako tresna elektronikoen gorakada ekarri zuen.
Autogintzak hornidura katean utzitako hutsunea bete zuten alor horiek, eta semieroaleen egileek haien beharretara egokitu zuten ekoizpen lerroa. Irailetik aurrera, auto produkzioak erritmoa berreskuratu eta eskariak handitu zirenean, ilaran azken tokian jarri behar izan zuten, eta, euren biltegiak hustuz joan direnean, azaleratu da arazoa. Egun, semieroale eta txip fabrikak %100ean ari dira lanean, eta 40 aste inguru behar izaten dute automozioko bezero baten eskariari erantzuteko.
Autoek gero eta elektronika gehiago izateak handitu egin du semieroaleen garrantzia. Motorra, direkzioa eta ateak ixteko sistemak haien esku daude. Europako osagai egileen patronalak kalkulatu duenez, gaur egungo auto batek ehunen bat osagai elektroniko ditu, eta jada autoaren kostuaren laurden bat dakarte. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199283/beste-236-kasu-positibo-atzeman-dira-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Beste 236 kasu positibo atzeman dira Hego Euskal Herrian | Asteazkenean egindako testen %2,6k eman dute positibo. 11 lagun ospitaleratu dituzte gaitzaren sintomak larriagoturik. | Beste 236 kasu positibo atzeman dira Hego Euskal Herrian. Asteazkenean egindako testen %2,6k eman dute positibo. 11 lagun ospitaleratu dituzte gaitzaren sintomak larriagoturik. | Atzo, Osakidetzak eta Osasunbideak 9.141 diagnostiko proba egin zituzten guztira COVID-19a detektatzeko. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, horien %2,6k eman zuten positibo: 236 kutsatu atzeman dituzte, alegia. Horien ia erdiak Bizkaian zenbatu dituzte: 115 kasu detektatu dira lurralde horretan. Halaber, Nafarroan 46 kasu izan dira; Gipuzkoan, 38, eta Araban, berriz, 28.
Gainera, azken datuen arabera, birusaren intzidentzia tasa metatuek erakusten dute pandemiaren bilakaera onbidean dela: gaur egun, Hego Euskal Herriko lau lurraldeen tasak 150etik beherakoak dira. Zehazki, Bizkaian 100.000 biztanleko 145 laguni atzeman diete COVID-19a azken hamalau egunetan; Araban, 129ri; Gipuzkoan, 127ri. Hegoaldean, Nafarroak du tasarik apalena: 108 da.
Erietxeak, husten
Hegoaldeko osasun agintariek jakinarazi dutenez, atzo 11 pertsona erietxeratu zituzten gaitzarengatik; horietako bat Nafarroan ospitaleratu zuten, eta, foru gobernuak zehaztu duenez, ZIUetara sartu zuten zuzenean. Erietxeratze horiek aintzat harturik, guztira 152 lagun daude Hegoaldeko zentroetan. ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan 62 dira, larri. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199284/laquoetorkizunean-azterketak-euskaraz-pasatzeko-bidea-irekitzen-lagundu-nahi-duguraquo.htm | Gizartea | «Etorkizunean azterketak euskaraz pasatzeko bidea irekitzen lagundu nahi dugu» | Desobedientzia ekintza bat egin dute Bernat Etxepare lizeoko ikasle andanak: euskaraz erantzun dute baxoko filosofia azterketa, euskaraz ikasteko eskubidea aldarrikatzeko. Badakite horrela haien kopiak ez dituztela zuzenduko, baina etorkizuneko ikasleentzat baliagarri izanen dela espero dute. | «Etorkizunean azterketak euskaraz pasatzeko bidea irekitzen lagundu nahi dugu». Desobedientzia ekintza bat egin dute Bernat Etxepare lizeoko ikasle andanak: euskaraz erantzun dute baxoko filosofia azterketa, euskaraz ikasteko eskubidea aldarrikatzeko. Badakite horrela haien kopiak ez dituztela zuzenduko, baina etorkizuneko ikasleentzat baliagarri izanen dela espero dute. | Euskaraz ikasteko eskubidearen aldeko ekintza bat egin du Bernat Etxepare lizeoko ikasle talde batek. Euskaraz erantzun diote, gaur goizean, baxoko filosofia azterketari, horrek izanen dituen ondorioak asumituta. «Badakigu, gure kopiak ez dituztela zuzenduko. Egitasmo honekin, etorkizunean azterketak euskaraz pasatzeko bidea irekitzen lagundu nahi dugu», adierazi dute prentsaurrekoan. Maiatzaren 21ean protesta egin zuten Baionako suprefetura aitzinean, eta uztailaren 1ean Donapaleun (Nafarroa Behera) mobilizatzera deitu dute.
Seaskako ikasleen aspaldiko aldarrikapena da azterketak euskaraz pasatu ahal izatea. Ikasketa guziak euskaraz egin arren, historikoki, baxoko Historia-Geografiako proba baizik ez dute euskaraz erantzuteko parada izan. 2016an Matematikako proba ere euskaraz pasatzeko aukera eman zien Frantziako Hezkuntza ministerioak. Baina, lizeoetako erreformaren ondorioz, azterketak pasatzeko modua aldatu zuten, kontrol jarraikiari pisu handiagoa emanez. Urte bukaeran egin beharreko azterketa batzuk atxiki dituzte, hala ere; horien artean Filosofiakoa. Ikasturtean zehar euskaraz ikasi arren, frantsesez pasatu behar dute osoki.
Horregatik, ikasle talde batek desobedientziara pasatzea erabaki du: euskaraz ikasteko nahia azaldu dute haien kopietan, frantsesez, eta euskaraz egin dute azterketa osoa. «Arazoa ez da frantsesez dugun gaitasuna, azterketako notek argiki frogatzen baitute gainerateko lizeoetako ikasleen pare ibiltzen garela. Euskaraz ikasteko eskubidean datza auzia», esplikatu dute prentsaurrekoan. «Baxoa frantsesez pasatzeko urtean zehar hainbat gai frantsesez landu behar ditugu, euskaraz ikasteko egin dugun hautua oztopatuz».
Frantziaren jarrera salatu dute ikasleek: «Frantziako Estatu zentralistak, berak heriotzera kondenatu zituen hizkuntza gutxituen irakaskuntza oztopatu nahi du. Molac legea zentsuratu zuten gobernuaren ekimenez, euskarazko irakaskuntza antikonstituzionaltzat joz». Baxoa euskaraz pasatzeko «debekua», bide beretik doa ikasleen iritziz. «Ikastolak zuen baimenik gabe eraiki ziren, ehunka euskaltzaleren lan eta borrokari esker. Ez dugu zuen baimenik eskatuko eskubide berriak lortzeko. Azterketak euskaraz nahi ditugu, eta euskarazko irakaskuntza zabaltzea nahi dugu, bide honetan borrokan segituko dugu. Maiatzaren 29an argi ikusi zen gisan, Ipar Euskal Herriko jendartearen gehiengo baten nahia da hau».
Bernat Etxepare lizeoko ikasleen desobedientzia ekintza ez da azken asteetan euskaraz ikasteko eskubidearen alde egin den protesta bakarra. Seaskako kolegioetako guraso, irakasle eta ikasleak ere mobilizatu dira brebetaren azterketa euskaraz egiteko eskubidearen alde, eta kologioetako eta lizeoetako irakasle talde batek jakinarazi du azterketetako kopiak zuzentzeari uko eginen ziola azterketak euskaraz pasatzeko eskubidea bermatzen ez bazen.
Idauze Mendin okupazioa
Gaur goizean Idauze Mendiko (Zuberoa) eskola okupatu du guraso talde batek, heldu den ikasturtean euskarazko irakaskuntza elebakarraren esperimentazio proiektua abiatzeko. Azken urteetan gisa bereko esperimentazio andana abiatu dituzte Ipar Euskal Herriko eskola publiko eta pribatu katolikoetan, baina horiek martxan jartzea oztopatu izan du administrazioak behin baino gehiagotan. Berriki, murgiltze eredua Frantziako Hezkuntza Kodean sartzea aurreikusten zuen hizkuntza gutxituen aldeko legea zentsuratu du Frantziako Konstituzio Kontseiluak, eta atzo zehaztu zuen hezkuntza publikoari dagokiola erabakia. Gurasoekin batera, Zuberoako hautetsi batzuk ere ari dira Idauze Mendiko okupazioan parte hartzen. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199285/merkataritzako-langileak-grebara-deitu-dituzte-elak-eta-labek-datorren-ostiralean.htm | Ekonomia | Merkataritzako langileak grebara deitu dituzte ELAk eta LABek, datorren ostiralean | Internet bidezko salmentak handitzen ari direla argudiatuta, kate handiak dendak itxi, langileak bota eta besteen baldintzak prekarizatzen ari direla salatu nahi dute. | Merkataritzako langileak grebara deitu dituzte ELAk eta LABek, datorren ostiralean. Internet bidezko salmentak handitzen ari direla argudiatuta, kate handiak dendak itxi, langileak bota eta besteen baldintzak prekarizatzen ari direla salatu nahi dute. | ELAk eta LABek greba antolatu dute merkataritzaren sektorean ekainaren 25erako. Horren bidez, merkataritzako langileek «bizi duten alarma gorriaren egoera» sozializatu nahi dute, sektorean erreferenteak diren enpresek enplegua suntsitzea eta lan-baldintzak prekarizatzea erabaki dutelako.
Sindikatuek Euskal Herrian denda asko dituzten hiru taldetako egoera nabarmendu dute. Hiruei egotzi diete irabazi handiak eustearren dendak ixtea eta lan taldeak txikitzea.
«Adibidez, Inditexek, nahiz eta 3.800 milioi euroko irabazi garbia izan, azken lau hilabeteetan 23 denda itxi ditu Hego Euskal Herrian, eta, ondorioz, enplegua galdu eta lan-baldintzak okertu ditu, langile askori lanaldia murriztuz. El Corte Inglesek, 310 milioi euroko irabaziarekin, estatuan 15 denda ixtea eta ia 3.300 langile kaleratzea proposatu du. H&Mk 1.200 milioi euroko irabaziak izan zituen 2019an, eta, hala eta guztiz ere, 26 denda itxiko ditu estatu espainiarrean eta 900 lanpostu baino gehiago suntsituko ditu, ehunka langileren lan-baldintzak murrizteaz gain».
Hain zuzen ere, H&M enpresako langileek apirilaren 22an hasitako greba bukatu dute asteon, enpresarekin akordioa lortu ondoren. ELAk aldarrikatu du berak babestutako grebak eragin duela inor kalera ez joatea, baina kontakizun hori gezurtatu dute CCOOk eta UGTk, eta haien negoziazioen ondorio izan dela ziurtatu dute.
Prozesu baten hasiera
ELAren eta LABen ustez, «onartezina da onura handiak dituzten enpresek enplegua suntsitzea eta lan-baldintzak prekarizatzea berez prekarizatutako eremu batean, non araua soldata baxuak eta lanaldi partzialeko kontratuak diren».
Era berean, uste dute merkataritzan enplegua suntsitzeko prozesu hori hasi baino ez dela egin eta enpresa horiek beren estrategiarekin jarraituko dutela; beraz, mobilizazioa aktibatzen ez bada, beste asko gehituko dira.
Patronalari dei egin diote enpleguari eusten lagunduko duten negoziazio-elementuei heltzeko, eta, besteak beste, hitzarmenetan gehieneko lanaldia murrizteko beharra aldarrikatzen dute, bai eta online salmentaren ondorioz sortzen diren kategoria berriak arautzeko ere. «Kalitatezko eta bermedun enplegua nahi dugu. Ezin dugu onartu, on line salmenta areagotzearen aitzakian, enpresa horiek digitalizazio-prozesuak bultzatzea, gutxi batzuk aberasten laguntzeko, herrialde horretako langile-klasearen kaltetan, eta merkataritza txikiko enplegua suntsitzeko».
Azken eskaera bat egin diete ELAk eta LABek, erakundeei eta alderdi politikoei: beren gain har dezatela lan-erreformak indargabetzea eskatzeko eta aldarrikatzeko konpromisoa. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199286/lanak-eginda-iritsiko-dira-finalera-altuna-iiia-eta-rezusta.htm | Kirola | Lanak eginda iritsiko dira finalera Altuna III.a eta Rezusta | Aurrelariak esan du ia erabat ziur Rezustaren aurka ariko zela pentsatuta entrenatu dela azken astean. Atzelariak, berriz, azaldu du hasieratik finala jokatu behar izan balu bezala aritu dela lanean | Lanak eginda iritsiko dira finalera Altuna III.a eta Rezusta. Aurrelariak esan du ia erabat ziur Rezustaren aurka ariko zela pentsatuta entrenatu dela azken astean. Atzelariak, berriz, azaldu du hasieratik finala jokatu behar izan balu bezala aritu dela lanean | Atzo argitu zen Iñaki Artola ez zela osatu eskuin sorbaldaren atzealdeko muskulu zabalean egin zuen lesioaz, eta ez zuela jokatuko buruz buruko finala. Hala ere, bai Jokin Altunak, baita Beñat Rezustak ere egunak zeramatzaten lanean euren artean jokatuko zutela pentsatuz. Horixe azaldu dute biek gaur Bilboko Miribilla frontoian egin duten pilota aukeraketan. «Esana nuen finalarekin zer gerta ere jokatuko banu bezala hartuko nituela bi aste hauek. Eta halaxe egin dut. Buruz burukoan izan dut arreta osoa. Nire entrenamenduak egiteko aukera izan dut. Eskuz ondo nago, ez dut minik. Ez dago aitzakiarik. Gainera, mesede egin dit dena segidan izateak, finalari buelta asko ez emateko», esan du Rezustak. Altunak, berriz, azaldu du Artolaren lesioa aspalditik zetorren kontua izanik, buruan «ia %100ean» zuela Rezustaren aurka jokatuko zuela. «Prestaketa aldatu behar izan dut, eta binakako partida bat jokatu, baina oso ondo nago. Sentipen onak ditut. Ea igandean ere ditudan».
Bi pilotariek behin bakarrik jokatu dute elkarren aurka Buruz Buruko Txapelketan, 2017an, final-laurdenetan, eta Rezustak irabazi zuen: 22-14. Hala ere, ez batak, ez besteak ez dio garrantzirik eman neurketa horri. «Lau urte pasatu dira ordutik, eta biok gara pilotari hobeagoak. Nahiz eta Iñakiren ordez izan, Beñat finalean baldin badago, maila soberan duelako da. Ondo ari da gauzak egiten buruz burukoan azken urteetan», adierazi du Altunak. «Urteak pasatu dira, eta pilotari ezberdinak gara. Ederra litzateke ordukoa errepikatzea, baina oso zaila izango da. Jokin da faboritoa. Maila handia ematen ari da azken urteetan, eta beti dago finaletan edo finaletatik gertu. Oso zaila da hari irabaztea, normalean bere maila ematen baitu. Partida zaila izango da, baina oso polita jokatzeko, are gehiago final bat dela kontuan hartuta. Nire lana egin nahi dut. Eta lortzen dudan. Gogotsu eta ilusionatuta nago», azaldu du Rezustak.
Biek ala biek azpimarratu dute euren jokamoldeari eutsiko diotela, eta ez dutela asmorik orain arteko partidetan egindako jokoaren oso bestelakoa egiteko. «Ezin dut haren joko zoroan sartu; bestela, ez dut zereginik. Badakit nola jokatu behar dudan, baina askotan Jokin bezalako pilotariek ez dizute lagatzen joko hori egiten. Nik argi dut Jokin eroso baldin badago, zaila izango dela hari irabaztea. Hura mugitzen saiatu behar naiz, lasai egon ez dadin», esan du Rezustak. Altunak, berriz, «oldarkor» jokatu beharko duela nabarmendu du. «Ez dut itsutu behar haren eskuina bilatzen. Ez da ona bestearen jokoan zentratzea; bestela, partidatik irten zaitezkeelako. Nik ondo egin behar dut nire jokoa. Sakea ezker paretara botatzen baldin badiot, kostatu egingo zaio bueltatzea. Pilota besagain jotzen saiatuko naiz, ahal den abiadura gehien ematen. Nire partida onena egin beharko dut. Nire lana ongo egiteak axola dit. Ez badut ondo egiten, ez dut irabaziko. Baina itxaropentsu nago. Sentipen onak ditut, eta hori da garrantzitsuena». |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199287/euskadiko-orkestrak-21-22-denboraldia-aurkeztu-du-inoizko-garrantzitsuena.htm | Kultura | Euskadiko Orkestrak 21-22 denboraldia aurkeztu du, «inoizko garrantzitsuena» | Programazio «optimista» bat ondu dute: Brahmsekin hasiko dira, irailean, eta Wagner, Bartok eta Elgar batzen dituen proposamenarekin bukatuko dute, ekainean. Abendutik aurrera murrizketak arindu ahal izatea espero dute | Euskadiko Orkestrak 21-22 denboraldia aurkeztu du, «inoizko garrantzitsuena». Programazio «optimista» bat ondu dute: Brahmsekin hasiko dira, irailean, eta Wagner, Bartok eta Elgar batzen dituen proposamenarekin bukatuko dute, ekainean. Abendutik aurrera murrizketak arindu ahal izatea espero dute | Euskadiko Orkestrak 21-22 denboraldia aurkeztu du gaur goizean, Donostiako Kursaalean. «Itzulerarako deia» izateko helburuarekin, «inoizko programaziorik garrantzitsuena» egin dutela nabarmendu du Robert Treviño zuzendari titularrak, eta proposamenek oro har duten «optimismoa» azpimarratu du Oriol Roch zuzendari nagusiak: «Berreraikitzeko eta berpizteko denboraldia da, baita entzuleak eta haien konfiantza berreskuratzekoa ere». Irailaren 27an hasiko da, Iruñeko Baluarte auditoriumean, Brahmsen konposizioekin, eta ekainaren 8an bukatuko da, Bilboko Euskalduna jauregian, Elgar, Bartok eta Wagner batzen dituen ikuskizunarekin.
Denboraldi berriaren aurkezpenarekin bat egin du aurtengoaren bukaerak —Gasteizko Principal antzokian itxiko dute arratsaldean, Schoenberg, Rakhmaninov eta Mendelssohn uztartzen dituen New York saioarekin—. Kointzidentzia aipatu dute aurkezpen prentsaurrekoan, eta, era berean, ezinbestean gogorarazi dituzte azken hilabeteetan izandako oztopoak. 2020ko udaberrian itzuli ziren lanera orkestrako kideak, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburu eta Euskadiko Orkestrako presidenteak azaldu duenez, eta harrezkero etenik gabe aritu dira: «Ahalegin berezia egin dute: musikari gutxiago aritu dira lanean, elkarrengandik urrunago egon behar izan dute ikuskizunetan, eta, ondorioz, beste modu batera jo behar izan dute musika. Emaitza bikaina izan da». Halaber, edukiera murrizketak medio, emanaldiak «ia bikoiztu» behar izan dituztela adierazi du Rochek: 50 inguru programatu ohi dituzte denboraldi bakoitzean, eta 98 egin dituzte, guztira, bukatzear dagoenean.
Hurrengo denboraldia ere modu berean hasiko dute, zuzendari nagusiak azaldu duenez: lehen bi abonu programetan —Brahms Fest eta Txaikovskirenean—, ikuskizunak bikoiztu egingo dituzte, eta 600 laguneko edukiera izango du emanaldi bakoitzak; abendutik aurrera, ordea, murrizketa gutxiago izatea espero du Rochek. Horiek horrela, denboraldi «progresiboa» ondu dute: pandemiak arintzera joko duela aurreikusten dute, eta neurriak aldatu ahala beste horrenbeste egin ahal izango dute proposamenekin, batik bat ikusle eta emanaldi kopuruei dagokienez.
«Musika ezohikoa»
Entzuleek «ikas» dezaten ere badu xede programak, Treviñoren hitzetan: «Ezohikoa den musika aurkeztu nahi dugu». Ildo horretatik, sortzaile berriei ere tokia eskainiko diete. Alabaina, konpositorerik «apreziatuenetariko eta sendoenetariko» bat nabarmentzen da proposamenean: Johannes Brahms. Denboraldia harekin hasiko dute: irailaren 27tik urriaren 13ra egingo dituzten hamar saioetan, Brahmsen sinfonia guztiak joko dituzte, baita Biolinarentzako eta biolontxeloarentzako kontzertua eta Pianoarentzako 1. eta 2. kontzertuak ere.
Rochen arabera, Brahms «erronka bat» da Euskadiko Orkestra osatzen dutenentzat: «Robert Treviñorentzat, talde tekniko eta administratiboarentzat...». Eta, hala ere, bi programa eskainiko dizkiote datorren kurtsoan. Martxoaren 23tik apirilaren 1era bitarte, Requiem joko dute, Ainhoa Arteta sopranoaren, Michael Nagy baritonoaren eta Iruñeko Orfeoiaren laguntzarekin, eta Georg Marken zuzendaritzapean. Pandemiak zapuztu zizkien saioak iaz, eta 21-22 denboraldirako berreskuratu dituzte.
Bertan behera utzi behar izan zuten, halaber, Gustave Mahlerren 2. Sinfonia, Berpizkundea izenekoa. 19-20 denboraldia ixteko programatu zuten, eta, azkenean, 2021eko apirilaren 29tik 6ra bitarte egingo dute, denbora tarte nahikorekin, maskararik gabe kantatu ahal izango dutela bermatzeko. Treviñok zuzenduko ditu saioak, eta Sarah Fox sopranoa, Justina Gringyte mezzosopranoa eta Donostiako Orfeoia arituko dira.
Izen berriak
Konpositore klasikoen obrak sortzaile berrienekin nahastuko dituzte zenbait saiotan. Hala, Txaikovskiren programan —urriaren 28tik azaroaren 4ra—, sortzaile errusiarraren 1. eta 3. Sinfoniak ez ezik, Pascal Gaigne konpositore garaikideak ondutako bi pieza ere joko dira, Urrutiko arimak eta Urruneko azalak. Gaignek bitan zatitu du lana: partiturek «nahasitako puzzle» bat sortzen dutela azaldu du Rochek, «etorkizunean biak batera interpretatu ahal izango direlakoan».
Abenduaren 3tik 10era Xostakovitxen 10. Sinfonia joko dute, eta, horrez gain, harparako zenbait pieza ere interpretatuko ditu Xavier de Maistrek, «munduko harpa jotzailerik onena», zuzendari nagusiaren iritziz. Ondoren, Beethoven, Bartok eta Merah bilduko dituzte otsailaren 5etik 10era bitarteko programan; Mei-Ann Chenek zuzenduko du orkestra, eta Varvara arituko da pianoan.
Bernsteinen West Side Story interpretatuko dute otsailaren 21etik 25era, eta, harekin batera, Tian Zhou konpositorearen Orkestrarako kontzertua. Rochek azaldu duenez, «bere garaiko Bernsteintzat» jo dute Zhou AEBetan, non «oso hedatua dagoen» haren musika. Martxoaren 10etik 15era Beethovenen 8. Sinfonia eta Berliozen Sinfonia fantastikoa joko dituzte, Pinchas Steinbergen zuzendaritzapean. Dvoraken programak, aldiz, egun bakarra izango du: apirilaren 9an konpositorearen Mundu berria sinfonia interpretatuko dute, Smetanaren Saldutako neskalaguna eta beste hiru dantzarekin batera, Pietari Inkinen zuzendari dutela.
Treviñok zuzenduko ditu denboraldiko azken bi programak: Dutilleux, Elgar eta Catalan uztartuko dituzte azken aurrekoan, maiatzaren 13tik 20ra bitartean, eta Asier Polo biolontxelo jotzaileak hartuko du parte; Elgar Bartokekin eta Wagnerrekin batuko dute azkenengoan, ekainaren 2tik 8ra, eta Pinchas Zukermanek joko du biola. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199288/manuel-asin-izango-da-ikuspuntu-jaialdiko-zuzendari-artistikoa-2025era-arte.htm | Kultura | Manuel Asin izango da Ikuspuntu jaialdiko zuzendari artistikoa 2025era arte | Lehiaketa publikoko prozesuan baloraziorik onena jasko duen hautagaitza izan da harena. Aurki hasiko da 16. Ikuspuntu jaialdia diseinatzeko lanean, Teresa Morales de Alava zuzendari exekutiboarekin batera. | Manuel Asin izango da Ikuspuntu jaialdiko zuzendari artistikoa 2025era arte. Lehiaketa publikoko prozesuan baloraziorik onena jasko duen hautagaitza izan da harena. Aurki hasiko da 16. Ikuspuntu jaialdia diseinatzeko lanean, Teresa Morales de Alava zuzendari exekutiboarekin batera. | Ikuspuntu Nafarroako Zinema Dokumentalaren Nazioarteko jaialdiak jakinarazi du nork hartuko duen Garbiñe Ortegaren lekukoa datozen lau urteetarako: Manuel Asin (Zaragoza, Espainia, 1978) zinema programatzaile, editore, irakasle eta idazleak. 2021eko jaialdiaren ondoren NICDO enpresak gauzatu duen lizitazio publikoko prozesuan baloraziorik onena lortu duen hautagaitza izan da harena, eta 2022-2025eko epean zuzendari artistikoa izango da.
Asin Madrilgo Arte Ederren Zirkuluko zinema arloko arduraduna da 2016tik, eta Nafarroako Unibertsitateko Museoaren programatzaile gisa ere aritu da 2015etik. Intermedio enpresa banatzailearen zuzendaria izan da, eta hainbat filmoteka, jaialdi eta insitutziotarako zikloak programatu ditu. Zinemaldi ugaritako epaimahaietan ere parte hartu du.
Orain, Teresa Morales de Alava Ikuspuntuko zuzendari exekutiboarekin batera arituko da 16. zinemaldiaren diseinuan. Hurrengo hilabeteetan zinemaldiko Sail Ofizialean parte hartzeko izena emateko aurkezten diren proiektuak baloratuko dituen Hautaketa Batzordea antolatuko du, eta hurrengo jaialdiaren edukiak proposatuko ditu. Jaialdia 2022ko martxoaren 14tik 19ra izango da.
Nafarroako Gobernuak 2005ean sortu zuen Ikuspuntu jaialdia, eta Kultura Zuzendaritza Nagusiaren programa artistikoen artean «nazioarteko proiekzio handienekoa» da. Jaialdiak zuzendaritza partekatuaren egituraren aldeko hautua egin du hasieratik, zuzendaritza exekutiboa eta artistikoa bereiziz. Azken hori, gainera, lau urtean behin berritzen dute.
Jaialdiak nabarmendu duenez, zuzendaritza artistiko bakoitzak «bere arrastoa utzi du» Ikuspunturen nortasunean, «kalitatezko erreferentzia bihurtuz eta ez-fikzioko zinemaren esparruan urtero nazioarteko ezinbesteko hitzorduetako bat bihurtuz». Orain arte, zuzendaritza kargu hori hartu izan dute Carlos Muguirok, Josetxo Cerdanek, Oskar Alegriak eta Garbiñe Ortegak, ordena horretan. Azken horrek 2021ean itxi zuen bere ibilbidea jaialdian.
«Aberasgarria izango da»
Hautagaitza guztiak aztertu dituen batzordeak nabarmendu du Asinen profila «egokia» dela, trerbakuntza eta esperientzia handia dituelako, eta eskarmentua duelako erakundeekin lankidetzan. Ikuspuntu proiektuaren inguruan egin duen azterketa «osoa, zehatza eta sendoa» dela baloratu du, eta etorkizunerako proposamena «argia» dela. «Interes handia du arlo sozialean, inklusioan eta berdintasunean». Hori dela eta, jaialdiari egingo dion ekarpena «oso aberasgarria» izan daitekeela uste dute, eta eragin «positiboa» izango duela jaialdiaren bilakaeran eta sendotasunean.
Asinen hitzetan, bere proiektuak sendotu nahi du «jaialdiaren jatorri historikoan dagoen abangoardiaren eta errealitatearen arteko aliantza», «nazioartekoa ez ezik, internazionalista ere» baden proiektu baten bidez. |
2021-6-18 | https://www.berria.eus/albisteak/199289/musker-sagar-freskagarri-ederra-eroskiren-saltokietan.htm | albisteak | Musker, sagar freskagarri ederra, Eroskiren saltokietan | Eroski kooperatibaren saltokietan bakarrik eskura daiteke Musker, sagarrarekin egindako freskagarri natural bikaina. | Musker, sagar freskagarri ederra, Eroskiren saltokietan. Eroski kooperatibaren saltokietan bakarrik eskura daiteke Musker, sagarrarekin egindako freskagarri natural bikaina. | Sagarrarekin egindako freskagarri naturala da Musker, cider edo britainiar estiloko sagardoen kutsukoa, kontsumitzaileek gero eta gehiago estimatzen dutena. Freskagarri ederra da, eta alkohol gutxi du (3,8%). Eroski kooperatibaren saltokietan bakarrik eskura daiteke, 33 zentilitroko botiletan.
Kalitate handiko edaria da Musker. Naturala eta osasungarria. %100 tokiko sagarrarekin egina, batere gehigarririk erabili gabe eta azukrerik, aromarik eta gasik gehitu gabe.
Berrikuntza eta iraunkortasuna
Musker edari berritzailea da. Izan ere, Eroskik kontsumitzaileei eskaini nahi die kalitatezko euskal produktu naturalen sorta berritzaile eta bereizgarri bat, eta horretarako etengabe ikertzen ari da.
Eroski liderra da elikaduraren arloko berrikuntzan, eta, era berean, sostengua ematen die euskal produktuen arloan berrikuntzaren bidetik aritzen diren bertako ekoizleei. Horrela, Euskal Sagardoa jatorri izenarekin berrikuntzak lantzen ari da sagardoaren arloan, dela formatu berriekin, dela premia berriekin, merkatuan sagardo naturalari balioa emateko, kalitatezko produktu naturalen bidez.
Musker freskagarria sortzeko, Astigarragako (Gipuzkoa) Sagar Iraultza enpresarekin aritu da lanean, ikertzen, sagardo naturalarekin, eta emaitza paregabea izan da. «Sagarraren bidez egindako freskagarri hau sortzeko ekoizpen prozesua azpimarragarria izan da», dio Xabier Kamio enologo eta Sagar Iraultza enpresako bazkideak.
Azken batean, Musker sagarraren eta sagardoaren sektorearen «ilusioaren» emaitza dela azpimarratu du Kamiok: «Dibertsifikatzeko eta sagarraren bidez produktu berriak egiteko nahia».
Izan ere, ohiko sagardoez gain, mundu osoan produktu berri ugari merkaturatzen ari dira sagarra lehengaia izanik, freskagarriak eta likoreak, besteak beste, eta Euskal Herriko sagarraren eta sagardoaren sektorean jabetu dira urrats bat aurrera egin beharra dagoela bide horretan, kontsumitzaile berriak kontuan izanik. «Dibertsifikatzeko eta sagar produktu berriak sortzeko asmoz, Musker edari berria sortu dugu, kontsumitzaileei lehendik genuenaz gain produktu berriak eskaintzeko, tradizioa kontuan izanik, tradizioa iraganeko berrikuntza zela ezin baita ahaztu».
Horrela, sagarraren gaineko ezagutza eta jakinduria baliatuta, hainbat sagardogile eta Sagar Iraultza enpresa Eroski kooperatibarekin elkarlanean aritu dira Musker freskagarria sortzeko eta merkaturatzeko. «Musker freskagarriak gure herria irudikatzen du, Euskal Herria. Gure paisaia mendiz beterik dago, eta ura ere badago, itsasoa. Sagarrondoak mendietan daude, eta horrekin iraunkortasuna azpimarratu nahi dugu, gure lurra bizirik dagoela eta ilusioz zaintzen dugula. Lur horretan ahalik eta esku hartzerik txikiena egon dadin ahalegintzen gara, eta esku-hartzerik egin behar bada zentzuzkoa izan dadila, gure sagarrondoak eta ingurumena babesteko».
Era berean, Musker-ek itsasoa ere irudikatzen du. «Gure itsasoaren alde freskoa, itsasoan ditugun olatuak sentitzea, iraunkortasunari eutsita. Izan ere, gainerako ohiko freskagarriekin alderatuta, Muskerren elaborazioan, eta ez dago gehigarririk, gas guztia produktuarena berarena da, azukrea ere sagarrarena berarena da, eta ekoizpen prozesu osoa modu natural batean egiten da, nahiz eta horrek inbertsio handiagoa eskatu eta erronka handia izan guretzat».
Zalantzarik gabe, sagarraren bidez egindako Musker edariak harrera ona izango du kontsumitzaileen aldetik, eta uda garaian, eguraldi onarekin, are gehiago. «Produktu freskagarria da, zapore txinpartatsua du eta edozein unetan edan daiteke, lanetik irten eta zerbait freskoa nahi duzunean, hondartzan, mendian, etxean, edo terraza batean lagunekin zaudela. Sagarraren bidez egindako edari ederra da, freskoa, erabat naturala, oso alkohol kopuru txikia duena, eta haurtzaroa gogora ekartzen diguna. Hemengo produktu bat da, eta kultura aldetik gu garen hori guztia irudikatzen du».
Informazio gehiago bildu nahi izanez gero, bisitatu webgune hau: www.eroski.es. |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199290/urrutikoetxearen-aurkako-auziak-bakea-lortzeko-ahalegina-kriminalizatzea-bilatzen-duela-salatu-du-sortuk.htm | Politika | Urrutikoetxearen aurkako auziak bakea lortzeko ahalegina «kriminalizatzea» bilatzen duela salatu du Sortuk | Alderdiaren ustez, epaiketak agerian uzten du «badirela sektore boteretsu batzuk erosoago bizi direnak iraganari kateatuta». | Urrutikoetxearen aurkako auziak bakea lortzeko ahalegina «kriminalizatzea» bilatzen duela salatu du Sortuk. Alderdiaren ustez, epaiketak agerian uzten du «badirela sektore boteretsu batzuk erosoago bizi direnak iraganari kateatuta». | Josu Urrutikoetxea ETA zeneko militante historikoa Parisko Zigor auzitegian epaitu dute aste honetan, besteak beste, 2011 eta 2013 bitartean ETAko kide izan zelakoan, «helburu terrorista» zuen gaizkile elkarte bateko kide izatea leporatuta. Hori dela eta, Sortuk ohar bat kaleratu du gaur, epaiketa horren atzean Urrutikoetxeak «bakea lortzeko egindako ahalegina kriminalizatzeko» borondate bat dagoela salatzeko.
Urrutikoetxearen aurkako auzia 2017an eginikoaren errepikapena da. Orduan zazpi urteko kartzela zigorra ezarri zioten, baina, epaiketan parte hartu ez zuenez, auzia errepikatzeko eskatu zuen Urrutikoetxeak. Honakoan, Terrorismoaren kontrako Frantziako fiskaltzako prokuradoreak bost urteko kartzela zigorra eskatzen du ETAko kide ohiarentzat.
Alderdi abertzalearen ustez, epaiketa honek agerian uzten du «Espainiako Estatuaren baitan bezalaxe, Frantziakoan ere badirela sektore boteretsu batzuk erosoago bizi direnak iraganari kateatuta», eta euskal gatazka konpontzeko borondate falta dagoela nabarmendu du: «Jakina den moduan, Urrutikoetxea gatazka konpontzeko bitartekari gisa behin baino gehiagotan aritu izan da. Parisko Zigor Auzitegiko prokuradorea, hala ere, ematuta dago bakea lortzeko ahalegina kriminalizatzearekin».
Zentzu horretan, Urrutikoetxeari egozten dioten egite bakarra «Oslon elkarrizketetarako ordezkaritza bateko partaide gisara egotea» deka azpimarratu du sortuk, eta, leporatze horren bidez, elkarrizketa bera delitu bihurtu nahi dela zehaztu du: «Bakeak herri honetan eta estatuetan etsai boteretsuak ditu, eta bake justu eta iraunkor bat oztopatzen jarraitzen dute. Euskal jendartearen nahirik eta desiorik handienari eraso egiten jarraitzen dute». |
2021-6-17 | https://www.berria.eus/albisteak/199291/pandemia-garaiko-komunikazio-politika-hizpide-izan-dute-sektoreko-hainbat-profesionalek.htm | Gizartea | Pandemia garaiko komunikazio politika hizpide izan dute sektoreko hainbat profesionalek | Arantxa Iraola, Ibai Fernandez, Elixabete Garmendia eta Txema Ramirez de la Piscina mahainguru batean elkartu dira, koronabirusak komunikazio politikan izan duen eragina aztertzeko. Zuzenean emititu du BERRIAk, eta orain solasaldi osoa ikusgai dago. | Pandemia garaiko komunikazio politika hizpide izan dute sektoreko hainbat profesionalek. Arantxa Iraola, Ibai Fernandez, Elixabete Garmendia eta Txema Ramirez de la Piscina mahainguru batean elkartu dira, koronabirusak komunikazio politikan izan duen eragina aztertzeko. Zuzenean emititu du BERRIAk, eta orain solasaldi osoa ikusgai dago. | Izurriaren hasieratik, pandemiak sortu duen egoera komunikatiboa guztiz ezezaguna izan da komunikazioaren arloko profesionalentzat. Argi, zehatz eta labur komunikatzea oso lan zaila bilakatu da, egoera oso nahasia eta aldakorra baita. Baina hala ere, ezin garrantzitsuagoa da gobernuek, osasun agintariek eta hedabideek informazio zehatza ematea herritarren izua eta kaos sentsazioa saihesteko eta konfiantza transmititzeko.
Hori eta beste asko izan dira komunikazio politikaren eremuan gaitzak ekarri dituen erronkak, eta guztien inguruan hitz egin dute gaur Arantxa Iraola, Ibai Fernandez, Elixabete Garmendia eta Txema Ramirez de la Piscinak, berria.eus webgunean zuzenean emititu den solasaldian. COVID-19aren Liburu Zuria egiteko osatu zen batzordeak egin du solasaldia antolatzeko proposamena.
Edurne Begiristain kazetaria ibili da moderatzaile lanetan, eta hainbat galdera egin dizkie parte hartzaileei: Nolakoa izan da pandemia garaiko komunikazio politika? Zer egin da ongi? Zer gaizki? Nola hobetu liteke?. Horiei erantzun eta beste zenbait gairi ere heldu diete mahai inguruan.
Errinozeronte zuria
Ramirez de la Piscinak errinozeronte zuriaren metafora azalduz hasi du solasaldia: «Adituek esana ziguten horrelako pandemia bat etor zitekeela, baina bertan egon arte ez gara ohartu benetan ekarri dituen ondorioez». Gainera, azpimarratu du «oso zaila» dela pandemiak ekarritako egoera aldakorrean modu egokian komunikatzea. Horrez gain, Eusko Jaurlaritzak komunikabideen lana «bideratzeko» egin dituen ahaleginez ere ohartarazi du Ramirez de la Piscinak: «Datuak ezkutatzeko joera egon da, eta informazio nahasi eta kontrajarriak eman dituzte». Gazteriak jasan duen kriminalizazioa ere azaleratu du, eta euskara ere izan du hizpide: «Euskara periferikoa izan da Eusko Jaurlaritzaren aldetik, batez ere hasierako hilabeteetan».
Ibai Fernandez Diario de Noticias hedabideko kazetariak, berriz, pandemiak komunikazio arloan ekarri dituen irakaspenak bildu ditu. Komunikazioak pandemian izan duen garrantzia azaleratu du, eta adierazi du «mezu sinple bat» gizarteratzeko beharra izan dela: «Zarata ikaragarria egon da panorama politikoan birusaren inguruan. Gobernuak aho bakar bat izan beharko luke». Horrez gain, instituzioek komunikabideei informazioa eman beharko liekeela azaldu du, eta egoera «ondo eta sakon» azaldu.
Elixabete Garmendiak eta Arantxa Iraolak, berriz, Euskal Herriaren banaketa administratiboa «nabarmen handiagotu» dela salatu dute. Eta Iraolak azaldu du lurraldea administratiboki banatuta egoteak «zailtasunak» ekarri dizkiela kazetariei, pandemiaren inguruan informatzerako orduan. Era berean, nabarmendu du laguntza handia jaso dutela zientzia arloko profesionalen aldetik, eta komunikabide ezberdinetako erredakzioen arteko zubiak «indartu» direla ere adierazi du.
Garmendiak, gainera, kritika egin dio EITBk pandemiari eman dion trataerari ere: «Kontsumoa bultzatu da etengabe, osasun egoera txarra izan arren, eta kontraesanezko ideiak helarazi dira». |
2021-6-18 | https://www.berria.eus/albisteak/199322/garabi-batera-igo-den-pertsona-bat-jaitsiarazi-nahian-aritu-dira-gau-osoan-irunean.htm | Gizartea | Garabi batera igo den pertsona bat jaitsiarazi nahian aritu dira gau osoan, Iruñean | Udaltzaingoaren arabera, bere buruaz beste egiteko asmoa zuen. Goizean ireki dute berriz kalea. | Garabi batera igo den pertsona bat jaitsiarazi nahian aritu dira gau osoan, Iruñean. Udaltzaingoaren arabera, bere buruaz beste egiteko asmoa zuen. Goizean ireki dute berriz kalea. | Iruñeko udaltzaingoak zabaldu duenez, «gau osoan» aritu dira Navas de Tolosa kaleko eraikuntza lanetako garabi handi batera igo den pertsona bat jaisteko «konbentzitzen saiatzen». Udaltzainen arabera, bere buruaz beste egiteko asmoa zuen.
09:00ak aldera, Udaltzaingoak adierazi du kalea zabaldu egin dutela berriz, eta ezabatu egin du gertaeraren berri ematen zuen lehen mezua sare sozialetan. |
2021-6-30 | https://www.berria.eus/albisteak/199323/uda-honetan-arditurrira-tren-berdean.htm | albisteak | Uda honetan Arditurrira tren berdean | Aiako Harria Parke Naturalean, Oiartzungo meategira bisita eta trenean joan-etorriak uztaileko eta abuztuko asteazkenetan eskainiko dira. | Uda honetan Arditurrira tren berdean. Aiako Harria Parke Naturalean, Oiartzungo meategira bisita eta trenean joan-etorriak uztaileko eta abuztuko asteazkenetan eskainiko dira. | Arditurri meatze guneak plan ezin hobea proposatzen die Aiako Harria Parke Naturalera ihesaldi bat egin nahi dutenei: Arditurrira Tren Berdean joateko aukera eta bertan meazulora bisita, uztaileko eta abuztuko asteazkenetan. Bi irteera eskaintzen ditu trenak asteazkenero, 10:00etan lehena eta 11:15ean bigarrena. Oiartzungo hirigune historikotik ateratzen da trena, Doneztebe plazatik hain zuzen, eta 45 minutu inguruko bidaian Oiartzungo naturgunean murgildu eta paisaia zoragarriak erakusten ditu. Oiartzun ibaiari jarraituz eta Aiako Harria aurrean dela, garai batean Arditurritik ateratzen zen mea Pasaiako porturaino garraiatzeko trenbide zaharra, egun Bide Berdea, bidelagun du trenak. Azken zatian, Aiako Harria Parke Naturalean sartzen da. Behin Arditurrira iritsita, parketxea bisitatzen da. Garai batean laborategia izan zen eraikinean kokatzen da eta Aiako Harria Parke Naturalaren historian sakonduz, eboluzio geologikoa aztertzen da bertan. Jarraian, kaskoak jantzi eta meazuloan murgiltzeko ordua da. 180 metroko pasabidean barrena, lurraren erraietan sartu eta historian zehar meategiak jaçsan dituen fase ezberdinak ikus daitezke, baita erromatarren garaiko meazuloen aztarnak ere. Esperientzia zoragarri hau amaitzeko, trenean egiten da itzulia Doneztebe plazara, irteera-puntu berdinera, alegia. Eta behin Oiartzunen egonda, ezin da galdu bertako gastronomiaz eta Oiartzungo beste bi museoez gozatzeko aukera, Soinuenea Herri Musikaren Txokoa eta Luberri ikasgune geologikoa. • Prezioa Trena & Arditurri: Helduek 10 euro; 5-12 urte artekoek, 65 urtetik gorakoek edo 10 lagun baino gehiagoko taldeek 8 euro; 1-4 urte arteko haurrek 3 euro. • Aldez aurretik erreserba egitea beharrezkoa da: 943-49 45 21 / turismoa@oarsoaldea.eus / arditurri.com. Aiako Harria eta Arditurriko bide berdea
Donostiatik bertatik bertara, aukera paregabea eskaintzen du Aiako Harria Parke Naturalak lasaitasun pixka bat arnasteko. Bost udalerritako goi lurrek osatzen dute bere fauna, flora, habitat natural eta ondare etnografikogatik garrantzitsua den ia 7.000 hektareako eremu babestu hau. Hainbat sarbide ditu baina bertara iristeko aukerarik onenetakoa Arditurriko Bide Berdea da. Naturarekin eta historiarekin bat egiteko ate egokia. Aintzina, Arditurriko meategitik ateratako meak Pasaiako portura eramateko eraikitako trenbideak egiten zuen bidea da egun oinezkoentzat eta txirrindularientzat egokitu dena. • Nola iritsi: Donostiatik autobusean: E02 linea 20 minuturo; Donostia edo Hendaiatik Euskotrenen Arraguako geltokira: 15 minuturo. • Informazio gehiago: Oarsoaldea eskualdeko turismo bulegoan (943- 49 45 21, turismoa@oarsoaldea.eus, www.oarsoaldeaturismoa.eus) |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/199324/bidaia-galdakaoko-memoria-historikora.htm | albisteak | Bidaia Galdakaoko memoria historikora | 1936ko gerran herri esanguratsua izan zenez, Galdakaok garai hartako altxor asko ditu gordeta. Hainbat ibilbide daude horiek hobeto ezagutzeko. | Bidaia Galdakaoko memoria historikora. 1936ko gerran herri esanguratsua izan zenez, Galdakaok garai hartako altxor asko ditu gordeta. Hainbat ibilbide daude horiek hobeto ezagutzeko. | Memoria historikoak garrantzi handia du Galdakaon. Izan ere, Bilboaldean dago, Gangurengo mendilerroaren magalean, eta kokaleku horrek ekarri dio historian zehar hainbat eta hainbat bizipen, gerra eta tirabiraren erdian egotea. Galdakaoko Udalak memoria historikoan bidaiatzeko aukera eskaintzen die bisitariei; memoria historikoa berreskuratu, gogoratu eta hari balioa emateko apustua egin du.
Burdin hesia
Bilboko Burdin Hesia 80 kilometrotik gorako gotorleku eta defentsa multzo bat zen, Bilbo eta kanpoaldeko industrialdeak inguratzen zituena. Eusko Jaurlaritzaren aginduz eraiki zuten, 1936ko urriaren 5ean, eta hainbat galdakoztarrek hartu zuten parte eraikuntzan. Traizioen eta Alemania, Italia eta Francoren aireko nagusitasunen ondorioz, ekainaren 19rako faxisten esku geratu zen Bilbo eta inguruko industria guztia.
Hori guztia bertatik bertara ezagutzeko, lau ibilbide egin daitezke. Zailtasun eta distantzia desberdinetakoak dira, eta, besteak beste, babesleku militarra, gotorlekua, lubakiak, bolborategia, herritarrentzako babeslekua… ikus daitezke ibilbide horietan. Guztiei buruzko informazioa, mapak, planoak eta beste udalaren webgunean daude ikusgai.
1936ko gerran garrantzitsuak izan ziren bost txokotan plaka bana jarri dute: ANVren aginte postuan, Gandasegiko kuartelan, Inuntziaga txaleteko kartzelan, Plazakoetxeko tragedian eta bonbardaketei aurre egiteko babeslekuetan. Horrela, bisitariak gerraren eta txoko horiei buruzko azalpenak irakur ditzake, eta garai ilun haietan jazotakoa hobeto ulertu.
Azpimarratzekoa da ibilbidea bonbardaketetatik babesteko erabiltzen zen babesleku batean amaitzen dela: Tximiolarreko babeslekuan. Mendi azpian ezkutatuta zegoen, eta udalak lokalizatu eta atondu egin du.
Andra Mari eliza
Balio historiko handiko eliza da Andra Mari. 2003an, Eusko Jaurlaritzak monumentu motako kultura ondasun izendatu zuen. Bi zati ditu: lehenengo eraikuntza XIII. mendearen amaiera aldekoa da, erromanikotik gotikorako trantsiziokoa; oinetan dauden bi tarteek osatzen dute. Bigarrena, berriz, errenazimentuko erreforma, XVI. mendekoa, burualdean eta gurutzaduran antzematen dira.
Gainera, burdin hesirako ibilbidea bertatik igarotzen denez, Andra Mari eliza ederra ezagutzeko abagune aparta da. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/199325/uda-lizarran-non-hobeto.htm | albisteak | Uda Lizarran, non hobeto? | Lizarra aberatsa da turismo, kultura eta natura aldetik, eta bere merindadearekin batera, Nafarroaren benetako esentzia ezagutzeko aukera eskaintzen du. | Uda Lizarran, non hobeto?. Lizarra aberatsa da turismo, kultura eta natura aldetik, eta bere merindadearekin batera, Nafarroaren benetako esentzia ezagutzeko aukera eskaintzen du. | Lizarra Nafarroako erdialdeko mendebaldean dago, eta bere eskualdeko hiriburua da, abiapuntu hoberena Lizarrako merindadearen turismo eskaintza handia ezagutzeko: sekulako mendilerroak, bizikletaz egiteko ehunka kilometroko ibilbideak, ibaiak, zingirak, mendiak, abentura, kultura, antzinako tradizioak, ondarea, gastronomia... Azken batean, uda ahaztezina bizitzeko behar den guztia.
Lizarran denboran bidaia egin daiteke, hiria Erdi Aroko arkitekturaz beterik baitago. Donejakue bideari esker, oinordetzan jasotako ondare aberatsa ezagutuko du bisitariak. Horrela, Rua kalea hiriko zaharrena da, eta beste zenbait toki enblematiko ere ikusgarriak dira: Besteak beste, Ruako San Pedro eliza eta bere klaustro ederra, Nafarroako Errege-Erreginen jauregia, edo Hilobi Santuaren eta San Migel elizak.
Hiriaren ondarearen eta historiaren berri jakiteaz gain, bisitariak naturarekin bat egingo du. Zumakearen ibilbidean txango bat egin daiteke, edo Vasco-Navarro Trenaren Bide Berdeaz gozatu, garai batean Lizarra eta Bergara lotzen zituen trenbidearen ibilbidean, eta Los Llanos parkean oxigenatu, Ega ibaiaren ondoan.
Gastronomia bikaina
Lizarrako gastronomia askotarikoa eta bikaina da. Aipagarriak dira hurbileko baratzeetako barazkiekin egindako jakiak, esaterako zainzuriak, potxak, garaiko barazki ederrak, txerrikume errea, ajoarrieroa eta gaztak. Lizarrako gozo ospetsuak ahaztu gabe —Puyko arrokak, San Andresen tarta eta Alpargatak—, inguruko upategietako ardoak eta bertako patxaran ospetsua.
Lizarra hiri bizia da. Horrela, ostegunetan azoka tradizionala egiten da eta hileko bigarren larunbatean Plazara! antolatzen da, Lizarraldeko bertako produktuen azoka. Hori guztia gutxi balitz, uztailaren 3an, larunbatarekin, artisautza produkturik hoberenak aurkitu ahal izango dira Erdi Aroko Azokan.
Uda honetan Nafarroako txoko hau ezagutzera etorri. Ez pentsatu gehiago, uda honetan Lizarra zain daukazu!
Informazio gehiago nahi izanez gero, estellaturismo.com webgunea kontsulta daiteke. |
2021-6-28 | https://www.berria.eus/albisteak/199326/arbizuko-borden-ibilbidea.htm | albisteak | Arbizuko Borden Ibilbidea | Ganaduzaleek azienda udan eta neguan babesteko erabili ohi zituzten lau borda ezagutu daitezke ibilbidean. 13 km eta erdiko txango bat da, eta Irutxingo izeneko koba ere bisitatu daiteke bidean. | Arbizuko Borden Ibilbidea. Ganaduzaleek azienda udan eta neguan babesteko erabili ohi zituzten lau borda ezagutu daitezke ibilbidean. 13 km eta erdiko txango bat da, eta Irutxingo izeneko koba ere bisitatu daiteke bidean. | Arbizun, inguruan izandako artzaintzaren eta bizimoduaren isla garbia den ibilbide bat dago: Borden Ibilbidea. Hain zuzen, ibilbide horri esker, herriak Aralarren dituen lau borda ezagutzeko aukera dauka bisitariak: Sandindegikoa, Herriaren Borda, Artabakarkoa eta Mezeriaingoa. Garai batean, ganaduzaleek borda horiek abereak udan berotik eta neguan hotzetik babesteko erabiltzen zituzten, hala nola udan behiak eta neguan behorrak.
Ibilbide zirkularra da, Arbizun bertan hasi eta amaitzen dena. 13 km eta erdiko luzera du, eta desnibela 650 metro ingurukoa da. Altuerarik handiena 1150 m da. Gaur egun, Mezeriaingo borda aterpe gisa erabiltzen dute mendizaleek eta inguruan dabiltzanek. Ibilbidea hasi eta 7 km-ra dago aterpea. Gutxi gorabehera, 4 ordu eta erdi behar dira bidea osatzeko. Gainera, ibilbidean hiru iturri eder daude, nahi duenak botila ur freskoz bete ahal izateko. Bidea bera txundigarria da, eta bordak oso egoera onean daude. Edertasun horrez gain, kobazulo polit bat dago bidean bertan: Irutxingo koba.
Historia eta ondarea
Borden, iturrien eta bidean aurkitzen diren altxorrez gain, zapaltzen den lurrak ere badu bere historia. Izan ere, markatutako xenda garai batean kontrabandoan aritzen zirenek jarraitzen zuten ibilbide bera da. Orain dela 8-10 urte, inguruko udalak bidezidor horiek berreskuratzeko lanetan hasi ziren, eta, lan horri esker, bisitariak ikus eta imajina dezake garai batean nola ibiltzen ziren herritarrak bertan aurrera eta atzera ezkutuan, ihesi.
Borden Ibilbidea, beraz, historiaz, ondareaz eta naturaz gozatzeko ibilbide ezin hobea da. Hori guztia, gainera, Beriain mendiaren magalean. Txangoa borobiltzeko, bisitaria Arbizuko tabernetara joan daiteke, indarberritzera eta herriko jendeaz eta giroaz disfrutatzera.
Informazio gehiago, www.arbizu.eus webgunean. |
2021-6-18 | https://www.berria.eus/albisteak/199327/gaueko-aisialdia-zabaltzea-aztertuko-du-gaur-labik.htm | Gizartea | Gaueko aisialdia zabaltzea aztertuko du gaur Labik | Gaur arratsaldean bilduko da Labiren Aholku Batzordea, eta lehendakariak iragarri du litekeena dela gaueko aisialdia zabaltzeko neurriak hartzea. | Gaueko aisialdia zabaltzea aztertuko du gaur Labik. Gaur arratsaldean bilduko da Labiren Aholku Batzordea, eta lehendakariak iragarri du litekeena dela gaueko aisialdia zabaltzeko neurriak hartzea. | Ekaina hasieratik indarrean dauden neurri murriztaile batzuk arintzea aztergai izango du gaur arratsaldean Labiren Aholku Batzordeak, eta bileraren aurretik mintzatu da Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, Euskadi Irratian. Aurreratu du litekeena dela gaurko bileran iragarritakoak baino neurri murriztaile gehiago arintzea. Besteak beste, ostalaritzako ordutegiak malgutzea, elkarte gastronomikoak eta txokoak irekitzea, kirol jardueretan publikoa baimentzea eta kultur jardueretako gehienezko edukiera handitzea erabaki dezake gaur Labik, baina horrekin batera, gaueko aisialdia zabaltzeko neurriak ere har ditzake, lehendakariak gaur baieztatu duenez. «Bizitzaren normaltasun bat lortu nahi izanez gero, bilakaeraren arabera arindu litekeen neurria izan liteke», adierazi du. Pandemiaren bilakaerari dagokionez, Urkullu «zuhur» mintzatu da, aldaera berriak sortzen ari direlako eta neurriak zorrotz betetzen jarraitzeko deia egin die herritarrei. Hala ere, aitortu du «itxaropentsu» dagoela, egoerak neurriak malgutzerako aukera ematen duelako. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.