date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200431/tubacexek-ez-ditu-lanerako-hartuko-kaleratu-asmo-zituen-129-langileak.htm | Ekonomia | Tubacexek ez ditu lanerako hartuko kaleratu asmo zituen 129 langileak | Soldatak ordainduko dizkie, baina etxean mantenduko ditu. Sindikatuek greba mantendu edo ez erabaki behar dute. | Tubacexek ez ditu lanerako hartuko kaleratu asmo zituen 129 langileak. Soldatak ordainduko dizkie, baina etxean mantenduko ditu. Sindikatuek greba mantendu edo ez erabaki behar dute. | Tubacexeko zuzendaritzak Amurrio eta Laudioko (Araba) plantetako lan gatazkako korapiloa are gehiago estutzea erabaki du. Langile batzordeari jakinarazi dioenez, ez ditu lan txandetan sartuko EAEko Auzitegi Nagusiak behartuta berriz onartu behar izan dituen 129 langileak. Langile horien izena eman du Gizarte Segurantzan, eta etxean izango ditu soldata jasotzen, baina ez die lantegietan sartzen utziko. Orain sindikatuek zer egiten duten ikusi beharko da, 150 egunetik gora daramatzate greban, eta esana dute enpresak lan erregulazioa indargabetu zuen sententzia bere osotasunean bete ezean ez dutela protestaldia utziko.
Tubacexek ITP Aero PCBk Barakaldo eta Sestaoko plantetan (Bizkaia) hasitako bidea jarraitu du. Kasu hartan epaileak erregulazioa indargabetu zuen, eta langileak berriz hartzera behartu zituen, baina maiatzaren 4tik plantan sartu gabe daude. Tubacexen kasuan epaileek ebatzi zuten enpresak ez zuela erregulazio bat abian jartzeko arrazoi ekonomiko edo ekoizpenekorik, zuzendaritzak, baina, aurkakoa uste du eta helegitea jarri du.
Trikimailu legal honekin Tubacexek sententzia betetzat ematen du. Baina zer dio zehazki? Bi ebazpen dira, planta bakoitzeko bana, eta ezberdin idatzita daude. Aceralavakoan (Amurrio) zera dio: «Erabakia indargabetzen dugu, kaleraturiko langileak berriz hartzeko obligazioarekin eta tramitazio soldaten ordainketarekin». TTIkoa (Laudio), aldiz, zehatzagoa da: «kaleratze kolektiboa indargabetzen dugu, eta salaturiko enpresa zigortzen dugu kalteturiko langileak birkokatzera kaleratze kolektiboaren aurretik beraien zerbitzuak eskaintzeko zituzten baldintza berdinetan, eta kontratuak eten zirenetik jasotzeke dituzten soldaten ordainketarekin».
Legezkoa da
Zer egin dezakete orain langileek? Enpresak helegitea jarria du Auzitegi Gorenean, eta hura argitzen den bitartean --hamar hilabete inguru izan daitezke--, erabaki dezakete epaia ez gauzatzea, alegia, lankargarik ez ematea, beti ere soldatapean badaude eta Gizarte Segurantzan izen emanda. Horren aurrean langileek erabakia aurkatu dezakete eta epaileei eskatu zehaztu dezatela nola gauzatu behar den ebazpena behin behinean. Ebazpena eman zuten epaileek erabakiko lukete hori. |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200432/zirkulazioa-oztopatu-dute-miarritzen-elbko-laborariek.htm | Gizartea | Zirkulazioa oztopatu dute Miarritzen ELBko laborariek | ELBk eta Lurzaindiak deituta, ehundik gora traktore bildu dituzte Arbonako (Lapurdi) lur okupatuetan. Momentuz ez dute lortu saltzailearekin eta eroslearekin biltzea. | Zirkulazioa oztopatu dute Miarritzen ELBko laborariek. ELBk eta Lurzaindiak deituta, ehundik gora traktore bildu dituzte Arbonako (Lapurdi) lur okupatuetan. Momentuz ez dute lortu saltzailearekin eta eroslearekin biltzea. | Indar erakustaldia egin dute ELBk eta Lurzaindiak, Arbonako (Lapurdi) lurren salmenta espekultiboa salatzeko ekintza eginez. Hazten gaituen lurra zain dezagun! lelopean, Ipar Euskal Herriko ehundik gora laborari elkartu dira gaur goizetik, traktore eta guzi, lurren okupazioari babesa emaiteko. Arratsaldean, Miarritzeko (Lapurdi) aireportura buruz abiatu dira, barekurkuilu operazio batean, eta inguruko errepideetako zirkulazioa kolapsatu dute. Behin baino gehiagotan errepikatu dute Arbonako salmenta espekulatiboa kasu enblematikoa dela, eta ez dutela etsiko. Ondoko egunetan ekintza gehiago eginen dituztela iragarri dute, eta ostegunean, 19:00etan, berriz Arbonan elkartzera deitu dituzte laborariak.
Ekainaren 23an hasi zuten lurren okupazioa bi eragileek, laborantza lur baten «salmenta espekulatiboa» salatzeko. Kasu «adierazgarria» dela erran dute behin eta berriz: «Hamabi hektareko lurra da, aukera agronomiko handiak ditu, Baionako ateetan», esplikatu zuen Maryse Cachenault ELBko kideak lehen egunetan, ohartarazita 3,2 milioi euroan ezinezkoa dela laborari batek erostea. SAFER laborantza lurren kudeaketarako egiturak erosteko lehentasun partziala lortzeko urratsak egin zituen, laborantza lurren parte bat berreskuratzeko, baina oraindik ez dute erantzunik jaso. Okupazio gunera joan zen Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria, eta onartu zuen instituzioak ez duela salmenta blokeatzeko gaitasun juridikorik, baina bere burua proposatu zuen eroslearekin bitartekaritza lanak egiteko. Ordutik, ez du lortu bilkurarik antolatzen.
ELBk eta Lurzaindiak esplikatu dute momentuz ez dutela lortu lurren jabearekin eta eroslearekin hitz egitea; saltzailea Suitzan bizi da eta oso heldua da, eta eroslea, berriz, Parisen bizi den emakume bat da. Uztailaren 20an bukatzen da salmentan eragiteko epea, eta Isabelle Capdeville Lurzaindiako kidearen arabera, saltzailea eta eroslea trikimailuetan ari dira «denbora irabazteko».
Dominique Ameztoi Lurzaindiako kideak ere gaiaren garrantzia azpimarratu du, eta mobilizatzeko eskatu die laborariei, «etorkizuneko belaunaldiak gogoan izanez»: «Zuek gabe guk ez dugu deus lortzen ahal». Ostegunean berriz bilduko dira, eta bitartean ekintza gehiago egingo dituztela jakinarazi du. Hogei eguneko okupazioaren bidez, gerora ere lurraren zaintzan lagunduko dieten legeak lortu nahi dituztela gehitu du Ameztoik. |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200434/poloniako-auzitegi-konstituzionalak-ebatzi-du-poloniako-legedia-europakoaren-gainetik-dagoela.htm | Mundua | Poloniako Auzitegi Konstituzionalak ebatzi du Poloniako legedia Europakoaren gainetik dagoela | Bi aldeen artean desadostasuna dagoen kasuetan Poloniako legediak lehentasuna duela dio auzitegiak. Varsoviak 2019an onartutako justizia erreforman du jatorria auziak. | Poloniako Auzitegi Konstituzionalak ebatzi du Poloniako legedia Europakoaren gainetik dagoela. Bi aldeen artean desadostasuna dagoen kasuetan Poloniako legediak lehentasuna duela dio auzitegiak. Varsoviak 2019an onartutako justizia erreforman du jatorria auziak. | Poloniako legediak dioenak lehentasuna du Europak dioenaren aurrean, bi aldeen artean gatazkaren bat dagoen kasuetan. Hala ebatzi du Poloniako Auzitegi Konstituzionalak, Mateusz Morawieck lehen ministroak horren inguruan bere iritzia emateko eskatu eta gero. Egitasmo hori bertan behera uzteko eskatu zion Didier Reynders Europako Justizia komisarioak Varsoviari.
Azkenaldian ohikoak izan dira Bruselaren eta Varsoviaren arteko desadostasunak hainbat gairen inguruan, eta Poloniako auzitegiek emandako hainbat ebazpen atzera bota izan dituzte Europako auzitegiek.
Martxoan, Europako Batzordeak auzitara eraman zuen Polonia, «independentzia judiziala ez errespetatzeagatik», eta kautelazko neurriak agintzeko eskatu zion Europako Justizia Auzitegiari, auziaren inguruan erabaki bitartean. Poloniako Gobernuak 2019an onartutako justizia erreformagatik egin zuen, batez ere. Europako Batasuneko estatuetako gobernuak sistema judiziala erreformatzeko gai direla aitortu arren, erreforma horiek EBren hitzarmenak errespetatu behar dituztela adierazi zuen orduan Reyndersek, eta salatu zuen Polonian egindakoak ez zituela betetzen.
Batzordeak ohartarazpena egin, eta denbora eman zion Poloniako Gobernuari 2019ko erabakia bertan behera uzteko, baina hark ez zuen egin, eta argudiatu zuen erreforma «bateragarria» dela talde komunitarioaren legeekin.
Sistema judizialaren moldaketa iragan urteko otsailean sartu zen indarrean, eta, besteak beste, Poloniako epaileei eragotzi egiten die zuzenbideari buruzko auziak Europako Justizia Auzitegira eramatea. Horrez gain, batzorde bat osatu zuten Auzitegi Goreneko epaileen independentziaz ebazteko, EBren legeak kontuan hartu gabe: eskumena du horiek behin-behinean kargutik kentzeko, soldata murrizteko edota immunitatea kentzeko. |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200435/eaeko-auzitegi-nagusiak-auzitan-jarri-du-udal-legearen-euskarari-buruzko-artikulu-bat.htm | Gizartea | EAEko Auzitegi Nagusiak auzitan jarri du Udal Legearen euskarari buruzko artikulu bat | Aktak euskaraz bakarrik idaztea Espainiako Konstituzioaren aurkako izan daitekeela dio Administrazioarekiko Auzien Salak , «gaztelania libreki erabiltzeko eskubide konstituzionala» urratzen duelakoan. | EAEko Auzitegi Nagusiak auzitan jarri du Udal Legearen euskarari buruzko artikulu bat. Aktak euskaraz bakarrik idaztea Espainiako Konstituzioaren aurkako izan daitekeela dio Administrazioarekiko Auzien Salak , «gaztelania libreki erabiltzeko eskubide konstituzionala» urratzen duelakoan. | Udalen Legeak euskararen erabilerari buruz dakarren artikulu bat auzitan jarri du Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiak, Espainiako Konstituzioaren aurkakoa izan daitekeelakoan: «Gaztelania libreki erabiltzeko eskubide konstituzionala erabiltzea eragotzi» dezakeela uste du Administrazioarekiko Auzien Salak. Argudioak eskatu dizkie aldeei, besterik erabaki baino lehen.
Vox alderdiak jarritako helegite batetik dator auzia: 2016ko Udalen Legea garatzeko, Eusko Jaurlaritzak 2019an onartu zuen dekretu bat eraman du epaitegira; hizkuntza ofizialak udaletan nola erabili arautzen du. Auzitegiak, ordea, Udalen Legearen 6.2 artikuluan jarri du fokua: puntu horrek zehazten du toki erakundeetako aktak eta beste zenbait agiri euskaraz idatz daitezkeela, «baldin eta, toki erakundearen barruan, euskaraz ez dakiela behar bezala alegatzen duen ezein kideren eskubideak urratzen ez badira». Bada, Auzitegi Nagusiak ondorioztatu du puntu hori konstituzioaren 3. eta 14. artikuluen aurkakoa izan daitekeela, «gaztelaniaren erabilera mugatu» egiten duelako «interesdunak euskaraz ez dakien egoeretara», eta ondorioz, «gaztelania libreki erabiltzeko eskubide konstituzionala erabiltzea eragozten» duelako. Gainera, auzitegiaren ustez, artikulu horrek tokiko entitatearen esku uzten du euskaraz ez jakitearen justifikazioa onartzea, «horretarako irizpiderik ezarri gabe».
Auzitegi Nagusiko salak hamar eguneko epea eman die aldeei zein fiskalari, gaiari buruzko azalpenak aurkez ditzaten; zehazki, eskatu die argudioak eman ditzaten «inkonstituzionalitatea planteatzearen egokitasunaz» zein auziaren funtsaz. Ondoren, salak uste badu artikulu horrek konstituzioa urratzen duela, Espainiako Auzitegi Konstituzionalera eraman dezake legea.
Irungo kasuko areto bera
Hain zuzen, ebazpen hori kaleratu duen areto horrek berak bertan behera utzi zituen, joan den maiatzean, Irungo (Gipuzkoa) Udaltzaingo zerbitzurako hamabi lanposturi ezarritako hizkuntza eskakizunak, euskaraz ez dakitenentzat «diskriminatzailea» dela argudiatuta. Ekaina amaieran, Irungo Udalak helegitea jarri zion ebazpenari, bai EAEko Justizia Auzitegi Nagusian bertan, baita Espainiako Auzitegi Gorenean ere. Ebazpena kaleratu zutenean, Eusko Jaurlaritzak nabarmendu zuen, ohar batean, lan deialdiak indarrean dagoen legedia errespetatzen duela. Gipuzkoako Foru Aldundia ere auzitegiaren ebazpenaren kontra agertu zen.
Maiatzaren 23an, ebazpenaren aurka protesta egiteko, 200 bat pertsona batu ziren Bilbon, Auzitegi Nagusiaren eraikinaren aurrean, euskalgintzak deituta. Euskalgintzaren Kontseiluak salatu zuen azken boladan asko direla «euskaldunen eta bestelako hizkuntza gutxituetako hiztunen aurkako erabakiak» hartu dituzten auzitegiak, eta EAEkoaren epaia beste bat zela hainbaten artean.
Irungoa gertatu eta gero, Voxek iragarri zuen hizkuntz eskakizunei helegiteak jartzen hasiko zitzaiela, lanpostuak jendaurrekoak ez direnean. |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200436/baheketa-eginen-dute-bortzirietako-14-eta-29-urte-bitarteko-gazteen-artean.htm | Gizartea | Baheketa eginen dute Bortzirietako 14 eta 29 urte bitarteko gazteen artean | Lesakako (Nafarroa) pilotalekuan eginen dute, 13:00etatik 20:00etara. Telefonoz emanen diete hitzordua eskualdeko mila bat gazteri. | Baheketa eginen dute Bortzirietako 14 eta 29 urte bitarteko gazteen artean. Lesakako (Nafarroa) pilotalekuan eginen dute, 13:00etatik 20:00etara. Telefonoz emanen diete hitzordua eskualdeko mila bat gazteri. | Bortzirietako herri guztietako 14 eta 29 urte bitarteko gazteei baheketa eginen diete Lesakako pilotalekuan, 13.00etatik 20:00etara. Proba egitera deituko dituzte Arantza, Bera, Etxalar, Igantzi eta Lesakan bizi diren 1.000 gazte inguru. Telefonoz hots eginen diete banan-banan, hitzordua emateko, gaur eguerditik aurrera.
Adin tarte horretan, 2.000tik gora gazte bizi dira Bortzirietan, baina dagoeneko PCR proba batean positibo eman dutenak, konfinatuak daudenak edo azken hiru hilabeteetan COVID-19a pasatu dutenak kenduta, proba diagnostikoa egin ez duten 1.000 gazte inguru gelditzen dira eskualdean.
Bortzirietako osasun arduradunek ohartarazi dute, halaber, 14 eta 15 urteko gazteek gurasoen edo tutoreen idatzizko baimena beharko dutela baheketara joateko, edo gurasoek edo tutoreek lagunduta joan beharko dutela proba eginen dieten tokira. |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200437/georgiako-lehen-ministroaren-dimisioa-eskatu-dute-eraso-homofobo-baten-ondorioz-hil-den-kamerariarengatik.htm | Mundua | Georgiako lehen ministroaren dimisioa eskatu dute, eraso homofobo baten ondorioz hil den kamerariarengatik | Milaka manifestari elkartu dira parlamentuaren aurrean, Garivaxviliri kargua utzi dezala eskatzeko. Gobernuak ikerketa bat agindu du. | Georgiako lehen ministroaren dimisioa eskatu dute, eraso homofobo baten ondorioz hil den kamerariarengatik. Milaka manifestari elkartu dira parlamentuaren aurrean, Garivaxviliri kargua utzi dezala eskatzeko. Gobernuak ikerketa bat agindu du. | Irakli Garivaxvili Georgiako lehen ministroaren dimisioa exijitu dute milaka herritarrek, gaur, Tbilisin, Georgiako Parlamentuaren parean. Eraso homofobo baten ondorioz hil den kamerariarengatik kargua utzi behar duela adierazi dute manifestariek. «Garivaxvili hiltzaileak dimititu dezala, eta zigortua izan dadila», zioen protestan ikus zitekeen pankartetako batek.
Georgiako Piveli telebistako Alexandr Laxkarava Lexo kamerariari joan den uztailaren 5ean egin zioten eraso. LGTBI komunitateak Duintasunaren Martxa antolatu zuen egun horretan, sexu eta genero askatasunaren alde, eta Laxkarava manifestazio horretako irudiak biltzera joan zen. Erasoaren ostean mediku alta jaso eta egun gutxira hil zen, joan den igandean. Bere etxean topatu zuten hilda. 36 urte zituen.
«Jo egin zuten, burua apurtu zioten, Jainkoaren izenean eman zizkioten ostikoak, Poliziaren laguntzarekin. Horren ostean hil zen. Denok dakigu zerk hil zuen. Erasotzaileek hil zuten, eta Poliziaren esku hartze ezak», adierazi du Nika Oboladze Mugimendu Nazional Batua oposizioko alderdiko ordezkariak.
Garivaxvilik atsekabea adierazi du kamerariaren hilketarengatik. «Tragedia imajinaezina» izan da, haren hitzetan. Dolumina adierazi die Laxkaravaren senideei eta lankideei, eta jakinarazi du Barne Ministerioak ikerketa bat abiatu duela, hilketaren arduraduna atxilotzeko.
Oposizioak eta herritar ugarik, ordea, ez dute uste Garivaxviliren hitzak nahikoa direnik, eta protestara deitu dute. Hainbat kazetari elkartek iragarri dute beste manifestazio bat antolatuko dutela iganderako.
Kontramanifestazio homofoboak
LGTBI komunitateak uztailaren 5erako deitu zuen Duintasunaren Martxa bertan behera utzi zuten antolatzaileek azkenean, martxa egin behar zen tokian kontramanifestazio homofoboetan ehunka lagun bildu eta manifestariei nahiz bertan ziren kazetariei bortizki eraso egin zietelako. Laxkaravak berak azaldu zuenez, 50 lagun inguruk jipoitu zuten, eskaileretatik behera jaurti zuten eta kamera apurtu.
ILGA nazioarteko elkartearen arabera, Georgia 32. herrialdea da sexu eta genero askatasunen errespetuari dagokion Europako zerrendan, 49 herrialdeko sailkapenean. |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200438/eusko-jaurlaritzak-60-milioi-euro-beka-deialdia-ireki-du.htm | Gizartea | Eusko Jaurlaritzak 60 milioi euro beka deialdia ireki du | COVID-19-aren ondorioz kalte ekonomikoa jasan duten familientzat errenta aitorpenean %5eko kenkaria izateko aukera proposatu du Hezkuntza sailak eta nabarmendu du deialdiaren baldintzak betetzen dituzten familia guztietako ikasleei bermatuko zaiela aukera berdintasuna | Eusko Jaurlaritzak 60 milioi euro beka deialdia ireki du. COVID-19-aren ondorioz kalte ekonomikoa jasan duten familientzat errenta aitorpenean %5eko kenkaria izateko aukera proposatu du Hezkuntza sailak eta nabarmendu du deialdiaren baldintzak betetzen dituzten familia guztietako ikasleei bermatuko zaiela aukera berdintasuna | Aldizkari ofizialean argitaratzen den unetik irailaren 30era arte egongo da irekirik beka eskatzeko epea eta Jaurlaritzak espero du azarorako tramite oro burutzea, «ahalik eta lasterrenen». Gaurko gobernu kontseiluan onartu denez, 60 milioi euroko aurrekontua izango du datorren ikasturterako unibertsitatez kanpoko ikasleentzako beken deialdiak. Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak nabarmendu du deialdiaren irizpideak betetzen dituzten sendi guztietako seme-alabek izango dutela bermatuta beka.
Amaitu berri den ikasturtean, 116.000 ikaslek jaso zuten bekaren bat —orotara, berez, 178.000 laguntza banatu ziren—.
Bildarratzek, gaurko agerraldian, nabarmendu du sailaren helburua dela inor ez atzean uztea Amaitu berri den ikasturtean bezala, hurrengoari begira ere aukera berdintasuna bermatzeko neurri gehigarri bat aurreikusten du deialdiak. Hala, COVID-19aren ondorioz kalte ekonomikoa jasan duten sendiek zerga kenkari izateko aukera jasotzen du: errenta osoari %5eko zerga kenkaria aplikatu ahalko diote. Horretarako egiaztatu beharko da lana galdu zela, aldi baterako zein behin betiko erregulazioko espediente batean izan zela, autonomoen kasuan gutxienez jarduera hiru hilabetez eten zela iaz konfinamenduaren ondorioz eta familiaren diru sarrerak behera egin zutela.
Bekak bi taldetan banatuko dira. Batetik, haur, lehen eta bigarren hezkuntzako ikasleentzat zein musikan eta dantzan oinarrizko irakaskuntzan dihardutenentzat. Talde horientzat, kuotaren, ikasmaterialaren eta jantokiaren zenbatekoa hartuko da aintzat. Bigarren taldean daude batxilergoan, lanbide heziketan eta arte plastikoetan edo musikako eta dantzako irakaskuntza profesionalean dihardutenak. Horien kasuan aintzat hartuko dira errentaren araberako zenbatekoa, bizitokia, errendimendua edo oinarrizko errentaren zein osagarrien kopurua.
Salburuan, ikastetxea
Horrekin batera, agerraldian BIldarratzek azaldu du Gasteizko Salburua auzoko ikastetxe publikoan bigarren hezkuntzako eraikina eraikitzeko lizitazioari ekin diotela. Lanek 18,8 milioi euroko aurrekontua izango dute eta ikastetxea 19.985 metro koadroko azalera duen eremuan eraikiko da —gutxi gora behera eremuaren laurdena hartuko du—. Orain arte, Salburuako ikastetxe publikoak haur eta lehen hezkuntza eskaini du, baina helburua da bigarren hezkuntzara begirako 36 ikasgela jartzea. Horrez gain, besteak beste, teknologia arloko hiru tailer, informatikako beste hiru, hiru laborategi, arte plastikoetako bi toki, gimnasio bat eta liburutegi bat izango ditu. |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200439/urtarriletik-ez-dituzte-hainbeste-positibo-atzeman-beste-1272-kasu-daude.htm | Gizartea | Urtarriletik ez dituzte hainbeste positibo atzeman: beste 1.272 kasu daude | Guztira, 142 gaixo daude ospitaleratuta; horietako 33 larri. Egindako proben %10,1ek positibo eman dute. | Urtarriletik ez dituzte hainbeste positibo atzeman: beste 1.272 kasu daude. Guztira, 142 gaixo daude ospitaleratuta; horietako 33 larri. Egindako proben %10,1ek positibo eman dute. | Pandemia azkar ari da hedatzen Hego Euskal Herrian. Gaur Osakidetzak eta Osasunbidek eman dituzten datuen arabera, beste 1.272 positibo atzeman dituzte. Urtarrilaren 30era egin behar da atzera gaurkoa baino datu okerrago bat aurkitzeko. Positiboen ehunekoa ere ez da batere ona: atzo egin zituzten 12.539 probetatik %10,1ek eman zuten positibo. Beraz, OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurria kontrolpean edukitzeko ezarritako %5eko mugatik nabarmen gora dago.
Egoera lurraldez lurralde aztertuta, Nafarroan atzeman dituzte positibo gehien: 484. Bizkaian ere 400 kasutik gora atzeman dituzte; zehazki, 404. Lurralde horretan apirilaren 28tik atzemandako kopuru altuena da. Gipuzkoan, berriz, beste 251 positibo daude, eta Araban, 94. Horietaz gain, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi du Arabakoak, Bizkaikoak edo Gipuzkoakoak ez diren 39 herritarrek positibo eman dutela.
COVID-18a azkar zabaltzen ari da Hegoaldean. Konparaketa bat egitearren: martxoaren 11n —gutxi gorabehera orduan hasi zen honen aurreko olatua— 369 kasu zeuden batez beste; handik bi astera, martxoaren 26an, 499; hau da, %36 gehiago. Azken olatuaren hasieran, berriz, ekainaren 27an, 205 kasu zeuden batez beste; handik hamabost egunera, atzo, 758; hau da, %270 gehiago. Baina ospitaleetan ez da hainbeste sumatzen. Aurreko olatuan, martxoaren 21ean hasi zen igotzen ospitaleratzeen batezbestekoa —batez beste 38,9 gaixo ospitaleratzen zituzten egunero—, eta bi asteren buruan, 55,6. Orain, kutsatu kopurua azkar igotzen ari den arren, batezbestekoaren igoera hamabost egunera hasi da nabaritzen, eta igoera ez da oso handia: ekainaren 28an, batez beste 19,9 ospitaleratu zeuden egunero, eta handik bi astera, atzo, 21. Egun, 142 gaixo daude ospitaleratuta Osakidetzako eta Osasunbideko ospitaleetan; horietatik 33 larri, ZIUetan.
Azkenaldian, izurria gazteei ari zaie erasaten, batez ere, eta ugaritzen ari dira kasuak, esaterako, ikasturte amaierako bidaiei lotuta. Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik iragarri duenez, Mallorcako agerraldiak 302 positibo eragin ditu; Saloukoak (Herrialde Katalanak), 401; eta Conilekoak (Andaluzia), 42. Beste balizko agerraldi bat ikertzen ari dira Lloret de Marren (Herrialde Katalanak) egon ziren ikasleen artean. Gaur gaurkoz, 23 positibo atzeman dituzte; horietako bederatzi bertan egon ziren eta hamabost haiekin kontaktuan egondakoak dira.
Gazteak ere larri egoten dira zenbait kasutan. Sagarduik emandako datuen arabera, 15 eta 18 urte arteko gazte bat dago ospitaleratuta; 18 eta 30 urte arteko sei; eta 31 eta 40 urte arteko hamar. Horietaz gain, 14 urteko gazte bat ZIUn dago. Nafarroako Gobernuak, aldiz, gazteen kutsatze datuak eman ditu: kasuen %68 15 eta 29 urte artekoetan atzeman dituzte.
Bitartean, txertaketak aurrera jarraitzen du. Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, aste honetan 50.016 dosi jarri nahi dituzte. 18 eta 39 urte arteko herritarrak txertatuko dituzte. Osakidetza, berriz, datorren astean hasiko da 18 eta 29 urte artekoak txertatzen, baina batzuei aste honetan jarriko diete, «agenda betetzeko». Sagarduiren hitzetan, gazteen erantzuna «oso positiboa» izaten ari da. Dagoeneko 126.678 gaztek hartu dute txanda.
Neurririk ez, momentuz
Positiboen joera goranzkoa izan arren, momentuz, egun indarrean dauden neurriak mantenduko dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Eusko Jaurlaritzaren bozeramaile Bingen Zupiriak esan duenez, bihar bilduko da Labi teknikoa, eta haien esanen arabera, aztertuko dute ea beharrezkoa den Labiren bilera aurreratzea —gaur gaurkoz, uztailaren 22rako dago jarrita— edo indarrean dauden neurriak aldatu behar diren ala ez.
Hego eta Ipar Euskal Herriaren arteko mugikortasunak ere bere horretan jarraituko du. Pasa den astean Clement Beaune Europako Gaietarako Frantziako Estatu idazkariak Espainiara eta Portugalera ez bidaiatzea gomendatu bazuen ere, orain esan du ez dutela eragotziko. |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200440/tubos-reunidos-diru-publikoarekin-erreskatatuko-dute.htm | Ekonomia | Tubos Reunidos diru publikoarekin erreskatatuko dute | Arabako taldeak 113 milioi euro jasoko ditu kreditu parte hartzaileetan. SEPIk argudiatu du enpresa estrategikoa dela trantsizio energetikoko proiektu industrialetarako. | Tubos Reunidos diru publikoarekin erreskatatuko dute. Arabako taldeak 113 milioi euro jasoko ditu kreditu parte hartzaileetan. SEPIk argudiatu du enpresa estrategikoa dela trantsizio energetikoko proiektu industrialetarako. | SEPI talde publikoak Tubos Reunidos enpresa arabarraren erreskatea onartu du: 112,8 milioi euro jarriko ditu kreditu parte hartzaileetan. Hodiak ekoiztean dituen konpainiak COVID-19ak kalte egindako enpresa estrategikoak laguntzeko funtsera jo du, Espainiako Gobernuak sortutakora.
Enpresak berak jakinarazi du SEPIren oniritzia jaso duela, Balore Merkatuaren Batzorde Nazionalari igorritako komunikazio batean. Orain, Ministroen Kontseiluak berretsi beharko du erabakia; datorren asteko bileran egin dezake hori.
Taldeak azkenengo bost urteetan zenbaki gorritan amaitu du eta, horrekin batera, aspalditik pilatutako 350 milioi euroko zorrari buelta ezin emanda dabil. 1.200 langile ditu guztira, gehienak Euskal Herriko lantegietan, Amurrion (Araba) eta Trapagaranen (Bizkaia). Euskal Herriko enpresa handienen artean, bera da egoera okerrenean daudenetako bat.
Tubos Reunidosek ez zuen erreza SEPIk bere erreskate eskaera onartzea, Espainiako Gobernuak ohartarazia baitzuen 2019aren amaieran euren egoera ekonomikoa ona zela frogatzen duten enpresak baino ez dituela erreskatatuko. Hodigileak, baina, argudiatu zuen betetzen duela eskaera nagusia: trantsizio energetikoko proiektu industrialetarako (berriztagarriak eta hidrogenoa, esaterako) «funtsezko enpresa bat» dela azaldu zuen, eta horri egokitzeko eraldaketa prozesu bat abiatu duela. SEPIk ontzat jo du argudio hori eta gaineratu du pandemia aurretik enpresak zailtasunak zituen arren, bereziki COVID-19ak eragindako ondorioek eraman dutela erreskatea behar izatera.
SEPIk 1.000 milioi euro inguru erabili ditu orain arte era horretako operazioetarako: Air Europa, Avois taldea, Duro Felguera eta Plus Ultra enpresak erreskatatu ditu. Kataluniako Celsa altzairutegi taldeak ere eskatu du laguntza; Gasteizen eta Baionan lantegiak ditu. |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200441/bertze-lau-euskal-preso-euskal-herriratuko-dituzte.htm | Politika | Bertze lau euskal preso Euskal Herriratuko dituzte | Aitor Herrera eta Aitzol Maurtua Basaurira ekarriko dituzte, eta Asier Mardones eta Josune Oña Zaballara. Mikel Arrieta Llopisi, berriz, hirugarren gradua eman diote Espainiako Espetxe Erakundeek. | Bertze lau euskal preso Euskal Herriratuko dituzte. Aitor Herrera eta Aitzol Maurtua Basaurira ekarriko dituzte, eta Asier Mardones eta Josune Oña Zaballara. Mikel Arrieta Llopisi, berriz, hirugarren gradua eman diote Espainiako Espetxe Erakundeek. | Bertze lau euskal preso Euskal Herriratzea ebatzi dute gaur Espainiako Espetxe Erakundeek: Euskal Herri inguruko kartzeletan zeuden dagoeneko, eta orain Basauriko (Bizkaia) eta Zaballako (Araba) espetxeetara lekualdatuko dituzte. Basaurira eramanen dituztenak Aitor Herrera Vieites eta Aitzol Maurtua Eguren dira. Dueson zegoen Herrera (Espainia, 170 kilometro), eta Maurtua Dueñasen (Espainia, 310 kilometro).
Zaballara ekarriko dituztenak Asier Mardones Esteban eta Josune Oña Ispizua dira. Logroñoko kartzelan daude gaur egun biak (Espainia, 170 kilemetro), eta Arabako espetxean egonen dira aurrerantzean.
Espainiako Espetxe Erakundeek jakinarazi dutenez, bertzalde, Mikel Arrieta Llopis euskal presoari hirugarren gradua emanen diote. 35 urteko espetxe zigorra du Arrietak, eta 2020ko uztailean bete zituen hiru laurdenak. Martuteneko espetxean dago gaur egun (Donostia). |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200442/hegoafrikan-piztutako-protestetan-45-lagun-hil-dituzte-zumaren-espetxeratzearen-harira.htm | Mundua | Hegoafrikan piztutako protestetan 45 lagun hil dituzte, Zumaren espetxeratzearen harira | Hegoafrikako presidente ohiari hamabost hilabeteko espetxe zigorra ezarri diote. Ia 800 atxilotu zenbatu dituzte aurreko ostiralean hasitako manifestazioetan. | Hegoafrikan piztutako protestetan 45 lagun hil dituzte, Zumaren espetxeratzearen harira. Hegoafrikako presidente ohiari hamabost hilabeteko espetxe zigorra ezarri diote. Ia 800 atxilotu zenbatu dituzte aurreko ostiralean hasitako manifestazioetan. | Giro nahasiak ez du etenik Hegoafrikako kaleetan. Joan den ostiralean piztu ziren protestak, aurreko asteazkenean Jacob Zuma presidente ohiak bere burua Poliziarenean entregatu ostean. Ekainaren 29an ezarri zioten hamabost hilabeteko espetxe zigorra, ustelkeriarekin lotutako auzietan deklaratzeari uko egiteagatik. Hegoafrikako presidente ohiak bere burua entregatu zuen arren, azken astean kalera irten dira politikariaren aldeko ehunka pertsona, presidente ohia «berehala askatzeko» eskatuz.
Istiluak KwaZulu-Natalen hasi ziren ostiralean, Zumaren jaioterrian, presidente ohiak babes politiko handiena duen hirian. Ordu gutxian, baina, probintziako hainbat herritara hedatu ziren protestak, besteak beste, Gauteng jendetsura, eta Johannesburg hiriburuko inguruetara.
Hasiera batean «baketsuak» behar zuten protestak «indarkeria uholde» bilakatu direla salatu dute Hegoafrikako Poliziak eta Gobernuak. Asteburuan sei hildako eta 200 atxilotu zenbatu zituzten, baina kopuruak azkar egin du gora azken egunotan. Sihle Zikala probintziako gobernuburuak gaur baieztatu duenez, 45 hildako zenbatu dituzte: 26 KwaZulu-Natalen, eta 25 Gautengen. Gainera, Bheki Cele Hegoafrikako Segurtasun ministroak herrialde osoan ia 800 pertsona atxilotu dituztela baieztatu du gaur goizeko prentsaurrekoan: «Gure herriko nahigabeek edo zirkunstantzia pertsonalek ez diote inori eskubiderik ematen indarkeria erabiltzeko, nahi duena egiteko eta legea ez betetzeko».
Erasoei aurre egiteko 2.500 soldadu mobilizatu ditu armadak. Halaber, asteburuko protestetan gauzatutako hainbat ekintza «kriminalak» direla, eta «indarkeriazko ekintzetan parte hartzen dutenak atxilotu eta auzipetu» egingo dituztela ohartarazi zuen bart gauean Cyril Ramaphosa Hegoafrikako presidenteak. Astebetean, ibilgailuak erre, negozioak eta merkatal gune handiak arpilatu, eta kaleak zein autopistak moztu dituzte manifestariek.
Antonio Guterres NBE Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusiak ere Hegoafrikan areagotzen ari diren protesten inguruko kezka adierazi du, eta manifestariei «era baketsuan» eta «indarkeria erabili gabe» manifestatzeko eskatu die. Bestalde, Poliziak protestarako eskubidea defendatu arren, azken egunetako ekintzak «herrialdeko ekonomiari eta garapenerako planei kalte egiten» ari direla esan du.
Espetxe zigorra Zumari
Jacob Zuma Hegoafrikako presidente ohiari hamabost hilabeteko kartzela zigorra ezarri zioten joan den ekainaren 29an, bederatzi urteko agintaldian (2009-2018) izandako ustezko irregulartasunen inguruan deklaratzeari uko egiteagatik. Aurreko asteazkenean entregatu zuen bere burua Poliziarenean. Presidente ohia haren osasunagatik kezkatuta agertu zen, eta «epaia arintzeko aukerarik izan ez» zuela argudiatu zuen.
Zumarekin lotutako auzia Estatuko Kaptura izenarekin da ezaguna Hegoafrikan. Ikerketaz arduratzen den batzordeak presidente ohiaren agintaldian ustez egindako ustelkeria kasuak argitu nahi zituen. Besteak beste, 1990eko hamarkadaren amaieran Frantziako Thales enpresari egindako arma erosketa baten harira ari ziren epaitzen Zuma. Presidente ohiak, ordea, behin eta berriro egin zion uko epaileen aurrean deklaratzeari, ikerketa gidatzen zutenek haren «ondarea suntsitu nahi» zutela argudiatuz. Gainera, botere judizialaren «jazarpena» jasaten duela eta auzia bera boteretik kentzeko asmoz egindako «konspirazio bat» dela defendatzen du.
Hegoafrikako Auzitegi Konstituzionala atzo bildu zen Jacob Zumaren abokatuekin, hamabost hilabeteko kartzela zigorra bertan behera uztea eskatzeko. Epaileek presidente ohiaren zigorra arintzearen aldeko eta kontrako argumentuak entzun zituzten hamar ordu baino gehiago iraun zituen hitzorduan, baina ez zuten berehalako erabakirik hartu.
Presidente ohiaren izenean, Dali Mpofu abokatuak defendatu zuen Hegoafrikako auzitegi gorenak ez duela Konstituzioa errespetatu, eta haren oinarrizko eskubideak urratu dituztela esan zuen: «Pertsonarik gaiztoenaren eskubideak ere bermatu behar dira». Epaileek, ordea, agindu judizialei kasu egitearen garrantzia azpimarratu zuten, eta Hegoafrikako presidente ohiak Botere Judizialarekin izandako jarrera gaitzetsi zuten.
Kaleetan nagusitu diren istiluez gain, askok sare sozialen bitartez helarazi dituzte presidente ohiaren aldeko mezuak; esate baterako, Zumaren aldeko fundazioak. Haien iritziz, herrialdea «apartheid garaiko egunetara» itzultzen ari da, eta presidente ohia «aurretiazko epaiketarik gabe» espetxeratu dute. Zuma Estcourteko espetxean (KwaZulu-Natal) dago aurreko asteazkenetik: 1994an «apartheid» sistema arrazista amaitu zenetik, kartzelatu duten Hegoafrikako lehen presidente ohia da. |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200443/zerga-bilketa-16-igo-da-araban-bizkaian-eta-gipuzkoan.htm | Ekonomia | Zerga bilketa %16 igo da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan | Hazkundea, bereziki, kontsumoaren susperraldiak eragin du. 2019ko kopuruetatik gertu daude emaitzak. | Zerga bilketa %16 igo da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Hazkundea, bereziki, kontsumoaren susperraldiak eragin du. 2019ko kopuruetatik gertu daude emaitzak. | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ogasunen zerga-bilketan lehen seihilekoan gertatutakoak erakusten du ekonomiaren susperraldia abian dela, eta bereziki kontsumoarena. Aurtengo urtarrila eta ekaina bitartean, aldundiek 5.906 milioi euro bildu dituzte, hau da, 2020ko lehen seihilekoan baino 796 milioi euro gehiago, %15,57 gehiago. 2019koaren antzekoa izan da orain arte bildutako diru kopuru. Urte osoko zerga bilketaren %46 jaso dute ogasunek.
BEZaren bitartez bildutakoa igo da gehien, %28. Datu horrek iazko konfinamenduaren eragina islatzen du, eta, horrekin batera, urte honetan zehar mugikortasunari ezarritako murrizketak kentzearekin batera kontsumoan izan den gorakada.
Bizkaian hazi da gehien zerga bilketa: %20,51. Gipuzkoan, %9,54koa izan da hazkundea eta Araban, %6,33koa. Aurrenekoaren eta beste bien arteko alde horren arrazoi nagusia da Bizkaiko Ogasunak izan duen ezohiko diru-sarrera bat. Joan den maiatzean, Espainiako Estatuko Administrazioarekin zuen gatazka zahar bat konpondu zuen, erregai-hornitzaile baten BEZaren inguruan eta, horri esker, Bizkaiak 300 milioi euro inguru jaso ditu.
Diru-sarrera ezohiko horrez gain, kontuan hartu behar da iazko bigarren hiruhilekoan ordainketa-geroratze ugari eman zirela, bai enpresa txiki eta ertainentzako, bai autonomoentzako, COVID-19a dela eta. BEZari, PFEZaren atxikipenei eta autonomoen ordainketa aurreratuei eragin zieten atzerapen horiek. |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200444/next-generation-funtseko-lehen-transferentziak-jasoko-dituzte-ebko-hamabi-kidek.htm | Ekonomia | Next Generation funtseko lehen transferentziak jasoko dituzte EBko hamabi kidek | 800.000 milioi euroko funts bateratutik 9.000 milioi euroko aurrerapena jasoko du Espainiak hil amaierarako, eta beste 5.100 milioi Frantziak | Next Generation funtseko lehen transferentziak jasoko dituzte EBko hamabi kidek. 800.000 milioi euroko funts bateratutik 9.000 milioi euroko aurrerapena jasoko du Espainiak hil amaierarako, eta beste 5.100 milioi Frantziak | Europako dirua iristen hasiko da aste batzu barru Batasuneko estatu kideen ekonomietara. Europako Batasuneko Finantza ministroen bilerak (Ecofin) oniritzia eman die hamabi estaturen suspertze planei, eta 800.000 milioi euroko funts bateratua diruz ureztatzen hasiko da herrialde horien ekonomiak, tartean Espainia eta Frantziarena. Madrilek, izan ere, 9.000 milioi euroko aurrerapena jasoko du uztaila amaitu aurretik, eta, Parisek, 5.100 milioi.
Alemania, Austria, Belgika, Danimarka, Grezia, Italia, Letonia, Luxenburgo, Portugal, Eslovakia dira, Frantzia eta Espainiarekin batera, koronabirusak lehertutako krisi ekonomiari aurre egiteko funts bateratuaren lehen transferentziak jasoko dituztenak. Bruselak 15.250 milioi euro lortu zituen merkatuan, atzo, funts hori elikatzeko, hamar eta hogei urteko bonuekin. Hirugarren jaulkipena izan zuen Batzordeak EBko kideen suspertze planak elikatzeko den funts bateratua eratzeko. Dagoeneko 50.250 milioi euro pilatu ditu poltsa horrek, eta, hortaz, ez du zertan arazorik egon lehen hamabiren eskaerak elikatzen hasteko hil honetan bertan. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200445/liburuen-jakinduria-etxeko-ateraino.htm | Gizartea | Liburuen jakinduria, etxeko ateraino | Duela bi hamarkada, Berragu liburutegi ibiltaria jarri zuten martxan Nafarroako Pirinioetan. Liburutegiko liburuak etxeko ateraino eramaten dituen proiektua da. | Liburuen jakinduria, etxeko ateraino. Duela bi hamarkada, Berragu liburutegi ibiltaria jarri zuten martxan Nafarroako Pirinioetan. Liburutegiko liburuak etxeko ateraino eramaten dituen proiektua da. | Ezagutzak jaso eta zabaltzeko guneak, jakintzak partekatu eta jakin-mina asetzeko espazioak dira liburutegiak; sormena lantzeko eta aldi berean deskonexiorako uneak eskaintzen dituzte. Herri guztiek izaten dute bere liburutegia. Halaber, herri txikietan liburutegiak etxeetako egongela baten gisakoak izaten dira. Jendearekin topatzeko lekuak. Herritar guztiek, baina, ez dituzte erraztasun berak liburutegira iristeko. Arazo horri aurre egin nahian, eta ezagutzak eta jakinduria guztiengana iristeko, liburuek apaletatik salto egin dute Nafarroako Pirinioetan. Furgoneta batean sartu dira, sukalderaino sartzeko.
Hilabetean behin pasatzen da inguru bakoitzetik. Jagoba Manterola / Foku
Duela 22 urte abiatu zuen Berragu liburutegi ibiltariaren egitasmoa Martin Zaragueta Aurizperriko liburuzain izandakoak. Hain zuzen, Nafarroako Pirinioetan herri batetik bestera mugitzeko dauden zailtasunak eta garraio publikorik ezak bultzatu zuen. Orografia eta eguraldia direla medio, herritarrentzat nekeza izaten da batetik bestera aritzea. Halaber, herri askotan ez dago herrigunerik: biztanleak mendi inguruetako baserrietan sakabanatutako etxebizitzetan bizi dira. Horiek horrela, pentsatu zuen errazagoa zela pertsona bakarra mugitzea, kasu honetan liburuzaina, gainerako biztanle denak liburutegira joatea baino. Hala jarri zen martxan Berragu proiektua. Duela bederatzi bat urte, Mari Mar Agosek hartu zion lekukoa arduradun lanetan Zaraguetari. Aurizperri eta Meskiritz artean dagoen mendi baten izana da Berragu. Aurizperriko liburutegiko leihotik ikusten da, eta bertako jendearentzat leku misteriotsu bat da, ipuinetan asko azaltzen dena.
Proiektuaren hasierako urteetan, Aurizperriko liburutegitik irten, eta Erroren ibarra zeharkatzen zuen Zaraguetak. Zehazki, zazpi herritan eskaintzen zuen zerbitzua, eta astean bitan joaten zen etxez etxe. Hala, egitasmoaren arrakasta ikusirik, inguruko beste eskualdeak ere hasi ziren zerbitzua eskatzen, eta denborarekin asko handitu da proiektua; besteak beste, Aezkoa, Artzibar, Luzaide eta Orreagaraino iristen da orain. Horrela sortu zen Berragu liburutegiko mankomunitatea, forma juridikoa bermatzeko. Denborarekin, indartuz joan da, eta egun, orotara, 31 herri daude proiektuan. Tamainaz handitu bada ere, liburuzainek duela bi harmarkada baino denbora gutxiago dute zerbitzua eskaintzeko. Agosek adierazi duenez, Zaraguetak hamabi ordu eskaintzen zizkion proiektuari astean, eta bi egunez ateratzen zen ibilbidea egitera. Egun, baina, Nafarroako Gobernuaren murrizketen ondorioz, lau ordu eta egun bakarra izaten du lan bera egiteko. «Aspaldiko aldarrikapena da proiekturako ordu gehiago izatea. Oso zaila da hainbeste herri hain denbora gutxian egitea; eskaera asko ditugu», adierazi du Agosek. Erabiltzaile ugari Erroibar, Artzibar eta Aezkoa ibarretara eta Auritz, Luzaide eta Arnegi herrietara iristen da egun Berragu liburutegi ibiltaria. Hilabetean behin izaten da eremu bakoitzean Agos: astean ibilbide bat egiten du. Hain zuzen, ostegun eguerdian egiten du normalean bidea. Joan aurretik, astelehenetan bisitatuko duen eskualdeko erabiltzaileei deitzen die, eskaera berriak jasotzeko eta zer liburu eraman jakiteko. Hala ere, normalean, liburu bat uzten dueneko, irakurriak itzuli eta hurrengoko eskaria egiten diote; hala, ez du deika ibili behar izaten; are gehiago, ez du izaten erabiltzaile guztiei deitzeko denborarik. «Deiak, askotan, ordua finkatzeko izaten dira, haiek jakin dezaten noiz joango naizen, eta, bestela, liburua non utz dezakedan galdetzeko», azaldu du. Horrez gain, eskolek azaltzen diote hurrengo hilabetean zer gai landuko dituzten, lotura duten liburuak eramateko. Halaber, asteartetan eskaera bereziak egiten ditu, presazkoak. Eta, zehaztu duenez, batzuetan gertatzen da eskualde bat egokitu arren beste batean eskaera ugari egotea eta plana aldatu behar izatea.
Erabiltzaileei dagokienez, Agosek adierazi du asko aldatzen direla astearen arabera. Bezeroetako asko kolektiboak dira, Pirinioetako eskolak, adibidez. Horrez gain, koronabirusarekin adinekoek zerbitzua erabiltzeari utzi diotela nabarmendu du; pandemiaren aurretik, aldiz, haiek erabiltzen duten gehien. Eskatutako liburuei erreparatuta, Agosek dio garaiaren arabera aldatzen dela, baina normalean gehienbat gertuko liburuak eskatzen dituztela. Pirinioetako gaiei buruzko liburuak edota bertako egileenak. «Nobelak dira gehien eskatzen diren liburuak», zehaztu du. Halaber, eskoletan ere asko eskatzen dituzte; hala, Berragu liburutegi ibiltariak haur liburu asko garraiatzen ditu. Bezeroaren profila aztertuz, erabiltzaile gehienak emakumeak direla argi utzi du Agosek. Bestalde, neguan eskari gehiago izaten dituela adierazi du, eskolak martxan egoteaz gain, jendeak mugitzeko arazo gehiago izaten dituelako. «Udan, gutxiago kostatzen da mugitzea, eta irakurleak liburutegira joaten dira zuzenean». Liburuzaina baino gehiago Liburutegi ibiltariarekin, erabiltzaileekin egiten diren harremanak familiartekoak direla nabarmendu du Agosek: erabiltzaileek etxeko ateak irekitzen dizkiote. Baserri barruraino sartzen da. «Niri kosta egiten zait ezetz esatea, eta denek kafea hartzera gonbidatzen naute», kontatu du. Udan, baratzeak goraino daudenean, behin baino gehiagotan etxera tomateekin ere itzuli dela aitortu du. Halaber, urruti, oso bakartuta bizi den jendearengana doanean, egun osoan ikusten duten pertsona bakarra izaten da liburuzaina, eta haientzat liburuzaina baino gehiago da: lagun edo konfidente bat. Denbora oso justuarekin aritzen bada ere, gustuko du haiekin tarte bat igarotzea. «Harreman oso berezia sortzen da, eta hori da gehien gustatzen zaidana nire lanetik». «Liburuzain guztiek eduki beharko lukete aukera hau: oso aberasgarria da», gaineratu du. Aurrez, Iruñeko liburutegietan aritu izan da lanean Agos, eta azpimarratu du Pirinioetan liburuzain izateak ez duela inolako zerikusirik hiriburuarekin. «Harremanak estuagoak dira. Pirinioetan, liburutegiak elkartzeko guneak dira, kultur jarduerak egiteko tokia. Neguan, irekita egoten den espazio bakarra izaten da ia; asko nabaritzen da erabileran».
Furgonetarekin, Nafarroako Pirinioetan ibiltzen da Mari Mar Agos, liburuak banatzen. Jagoba Manterola / Foku
Agosek aitortu du proiektuaren berri izan zuenetik beti nahi izan duela bertan lan egin: «Asko erakartzen ninduen». Aclebim liburutegi mugikorretako profesionalen elkarteko kide da Agos, eta bertako partaideei ere oso berezia egiten zaie proiektua. Espainian ohikoagoak dira bibliobusak, herri batera iritsi eta plazaren erdian liburutegia simulatzen duten autobusak. Agos, ordea, etxez etxe liburuak banatzen ibiltzen da. «Batzuetan, aitzakia da liburua edo irakurketa; jendearekin egotean datza zerbitzua», dio Aurizperriko liburuzainak. «Badut adineko bezero bat, eta behin egurra mozten eta bonbilla bat aldatzen lagundu nion», kontatu du. Harremanak oso estuak dira, eta erabiltzaileak, oso eskertuak. Volkswagen markako furgoneta txiki batekin banatzen ditu liburuak. Bibliobusak inguru honetan ezin dira maneiatu. Bestela ere, errepidean hainbat arazo suertatu izan zaizkio, gehienak elurrarekin. «Aezkoa eta Luzaidera joateko, Ibañeta pasatu beharra dago, eta, eguraldi txarra bada, ibilbidea aldatu behar izaten dut. Batzuetan, bertan behera ere utzi behar izaten dut». Furgoneta ondo prestatua dago: atzeko aldean lau kaxoi handi dauzka. Ordenagailua ere eramaten du bertan, eta mahai txiki bat, maileguak egiterakoan barra kodea pasatzeko. Nafarroako Gobernuak duela bi urte emandako diru laguntzarekin lortu dute furgoneta. Hasieran, Zaragueta eta gero Agos bere auto propioarekin aritzen ziren. Orain, furgoneta ondo seinalatua dago, eta herritarrek urrunetik sumatzen dute Berragu liburutegi ibiltaria gerturatzen. |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200447/anton-barrutia-txirrindulari-ohia-hil-da.htm | Kirola | Anton Barrutia txirrindulari ohia hil da | Errepidean nahiz ziklokrossean aritutakoa, 1950eko eta 60ko hamarkadetan zehar 52 garaipen eskuratu zituen. Gerora, KAS taldeko zuzendaria izan zen. 88 urte zituela hil da. | Anton Barrutia txirrindulari ohia hil da. Errepidean nahiz ziklokrossean aritutakoa, 1950eko eta 60ko hamarkadetan zehar 52 garaipen eskuratu zituen. Gerora, KAS taldeko zuzendaria izan zen. 88 urte zituela hil da. | Euskal txirrindularitzak erreferente bat galdu du. Anton Barrutia hil da 88 urte zituela. Iurretakoa (Bizkaia) zen sortzez, eta errepideko lasterketetan nahiz ziklokrosean aritu zen. Anaia zuen Kosme Barrutia ziklista ohia.
Barrutia gazterik hasi zen txirrindularitzan, eta era guztietako bideetan zaildu zen. 1952 eta 1966 urteen artean aritu zen profesionaletan. Norbere kasa hasita, Gamma taldera egin zuen jauzi, eta KAS taldean egin zituen urterik gehienak. Bere ibilbidean 52 garaipen lortu zituen. Tartean, Espainiako Itzuliko lau etapa irabazi zituen, eta ziklokrosean Espainiako Txapeldun izan zen bi aldiz.1960ko Munduko Txapelketan laugarren izan zen.
Behin erretiroa hartuta, Barrutiak txirrindularitzari lotuta segitu zuen. 1971 eta 1978 artean KAS taldeko zuzendari izan zen. Lagintza horretan Dalmacio Langarika eta Eusebio Velez izan zituen bidelagun. |
2021-7-13 | https://www.berria.eus/albisteak/200448/saganen-beharrik-gabe.htm | Kirola | Saganen beharrik gabe | Patrick Konradek bigarren garaipena eman dio Bora taldeari Tourreko 16. etapan. Ihesaldiko ausartena eta indartsuena izan da. Aranburuk seigarren bukatu du. Ez da alderik izan faboritoen artean. | Saganen beharrik gabe. Patrick Konradek bigarren garaipena eman dio Bora taldeari Tourreko 16. etapan. Ihesaldiko ausartena eta indartsuena izan da. Aranburuk seigarren bukatu du. Ez da alderik izan faboritoen artean. | Bora taldeak ez du Peter Saganen beharrik Tourrean etapak irabazteko. Eslovakiarrak lasterketa utzi eta egun berean nagusitu zen Nils Politt, duela astebete;âeta gaur, bigarren garaipena patrikaratu du Patrick Konradek talde alemaniarrarentzat. Ausarta bezain indartsua izan da Austriako txapelduna, sasoi handia behar baita ihesaldian jo eta ke aritu, 37 kilometroren faltan bakarrik abiatu, eta helmugara 42 segundoko errentarekin iristeko. Sonny Colbrellik (Bahrain) irabazi du gainontzeko iheslarien esprinta, Michael Matthewsen (Bike Exchange) aurretik. Seigarren sailkatu da Alex Aranburu (Astana), eta hautagaiak batera iritsi dira, bukaeran izan den oldarraldiaren ostean.
Indarberrituta hasi dute etapa txirrindulariek, bezperan atseden hartu eta gero. Irten eta berehala, tropeletik eskapo egin du Kasper Asgreenek (Deceuninck), eta eguneko lehen mendatean, Col de Porten, batu egin zaizkio Michal Kwiatkowski (Ineos) eta Mattia Cattaneo (Deceuninck). Hirukotearen saiakera ezerezean gelditu da jaitsieran. Ia ziurra zen ihes egitea lortzen zutenen artean jokatuko zela etapa, eta mundu guztiak sartu nahi zuen aurrean. Kilometro askoko borrokaren ostean, beste hiru txirrindularik ireki dute tartea: Jan Bakelantsek (Wanty), Fabian Doubeyk (Total Energies) eta Cristopher Juul-Jensenek (Bike Exchange). 11 ziklistako multzo bat irten da haien atzetik; han ziren Konrad, Aranburu, Colbrelli, Matthews eta David Gaudu (Groupama).
Col de Core igo dute hurrena, eta han, aurreko hirukotearen bila irten da Konrad, bakarrik. Helmugarako 71 kilometrora harrapatu ditu. Jensen moztuta gelditu da, ezinak jota, eta atzeko multzoak oso gutxirengatik ez du lortu lasterketa burura iristea, Gauduren joari esker. Mendate gainean, begi-bistan zituzten Konrad, Bakelants eta Doubey. Maldan behera lasai asko harrapa zitzaketen, baina ihes egiten utzi diete. Geroago damutuko zitzaien Konrad orduan harrapatu ez izana.
Austriarra minutu erdiko errentarekin iritsi da Col de Portet-d'Aspetera, bi iheskideekin batera. Gainetik lau kilometrora utzi ditu atzean. Gauduk ez zuen amore eman nahi, eta indarrez irten da haren bila. Aranburu lehertu egin da frantziarrari ihardetsi nahirik, eta soilik Colbrelli izan da eusteko kapaza. 22 segundo eskasera gerturatu zaizkio Konradi, baina jaitsieran eta ordekan handitu egin du errenta Borakoak. Eutsi egin dio joari, eta erorikoak saihestu ditu bihurgune bustietan. Ondo merezitako garaipena izan da.
Faboritoek bil-bil eginda egin dute ia etapa osoa, tropelaren gerizpean. Oso amaieran mugitu dira, helmugatik 8 kilometrora zegeon laugarren mailako koska batean. Guillaume Martinek (Cofidis) piztu du sua, eta tentsioa mantendu Wout van Aertek (Jumbo Visma). Etena izan da tropelean, baina faborito guztiak aurrean ziren. Batera iritsi dira helmugara, Richard Carapaz (Ineos) buru.
Oilarren arteko lehia handia espero da biharko etaparako. Hiru mendate gogor kateatuko dituzte azken kilometroetan:âlehen mailako Peyresorude eta Val Louron-Azet, eta bukaerako Portet, maila berezikoa, hamasei kilometro eta %8,6ko pendizarekin. Ikusteko dago nori igoko zaion gandorra, eta nori jaitsi. Oraintxe, tente du Tadej Pogacarrek (UAE) alde handiz baitago lider: 5.18ra du Rigobertu Uran (Education First), 5.32ra Jonas Vingegaard (Jumbo Visma) eta 5.33ra Carapaz. Pello Bilbaok (Bahrain) hamargarren postuan helduko dio azken txanpari, 10.59ko galerarekin. Zail du postu gehiago aurreratzea. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200479/kontsulta-egongelan.htm | Bizigiro | Kontsulta egongelan | Osakidetzak etxez etxeko mediku zerbitzua eskaintzen die etxetik irteteko arazoak dituzten herritarrei. Herri txikietan ohikoagoa da osagileak mugitzea, etxebizitzetatik osasun zentroetara dauden distantziak aintzat hartuta. | Kontsulta egongelan. Osakidetzak etxez etxeko mediku zerbitzua eskaintzen die etxetik irteteko arazoak dituzten herritarrei. Herri txikietan ohikoagoa da osagileak mugitzea, etxebizitzetatik osasun zentroetara dauden distantziak aintzat hartuta. | San Joan bezpera, eta eguerdiko hamabiak dira Zestoako (Gipuzkoa) osasun zentroan. Bi mediku egoten dira normalean bertan. Itxaron gela nagusian mugimendu gutxi dago: zain zegoen adineko bikote bat sartu da kontsultetako batean, eta ama-seme batzuk handik bost minutura aldameneko beste kontsultan. Harrerako langileak hizketan ari dira; goiz lasaia dirudi. Osasun zentroaren albo bateko sarreran, baina, bada mugimendua. Dozena erdi herritar kalean ilara egiten ari dira, eta barruan, astronauta itxurarekin goitik behera ekipatutako erizainak. Guztiz babesturik, zotzak eskuan, sudurrak jomugan. Duela urtebetetik, koronabirusa atzemateko PCR probak egiteko lekua egokitua dute bertan, eta egunero ordu berean deitzen dituzte gaixotasuna izan dezaketen herritarrak. «Hau guztia hasi zenean, argi izan genuen espazio bat beharko genuela osasun zentroan». Pandemia egoera ezarri baino lehen, Naiara Campos zentroko familia medikuak, etorriko zenaz beldur, neurriak hartzea erabaki zuen, eta baita lortu ere. Hala, herria txikia izanik ere, zestoarrek ez dute herritik atera behar PCR probak egiteko, eta, era berean, proba egitera doazen herritarrak ez dira kontsultetakoekin nahasten. Urte zaila izan da osasun zentroetan, eta are gehiago bertako medikuentzat, lehen lerroan lanean aritu direnentzat. Baina ari dira gutxika nolabaiteko normaltasunera itzultzen, aurrez aurreko kontsultak eta pazienteekin harremanak berrezartzen. Osakidetzan, mediku bakoitzak batez beste 1.500 paziente artatzen ditu Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Horietatik ia gehienak osasun zentrora joaten dira, baina badaude zerbitzua etxean jasotzen dutenak, batik bat mugitzeko edota osasun zentrora iristeko arazoak dituztelako. Herri txikia zein handia, zerbitzua udalerri guztietako herritarrei eskaintzen zaie; hala ere, datuen arabera, txikietan handiagoa da eskaera, herritar asko herrigunetik aldenduta bizi direlako, baserrietan. Etxeko bat gehiago Campos doktoreak bukatu ditu goizean kontsultan artatu beharrekoak, eta eguneko irtenaldia prestatzen ari da. Egunero, denbora mugatua izaten du pazienteei bisita egiteko: ordubete inguru. Fonendoskopioa, tentsiometroa eta bestelako tresnak ondo desinfektatu, maletan sartu, eta atera da osasun zentrotik. «Ramonari bisita egitera noa; urgentziarik bada, mesedez, deitu», adierazi die harrerako administrariei. Osasun zentroko ate nagusiaren parean dauka aparkatua auto zuri bat, berea, pribatua. Udalak erreserbatutako aparkalekua gordeta daukate osagileek erraz irten eta sartzeko. «Beste zerbitzu batzuetako langileekin konpartitzen dugu lekua, asteko egunaren arabera», zehaztu du Camposek. Baserri bide estuetatik Zestoako Arroa Goikoa auzoa bisitatzea tokatzen zaio gaur; Ramona dauka han zain. Nabari zaio errepideak ezagunak dituela eta makina bat aldiz igaro dela haietatik, erraz mugitzen baita batetik bestera.
Iritsi da helmugara, eta, hasteko, txakur bikotea du zain, adi. «Agian gutxien gustatzen zaidana hau da, baserri guztietan txakurrek egitea ongietorria; ari naiz ohitzen, baina errespetu handia diet», kontatu du, umorez, Camposek. Mari Carmen Uzkudun alabak egin dio ongietorria Arbe baserrian, eta medikuak arropa egokiak jantzi ditu atarian: maskara aldatu, eskularruak... Ramona, senarraren aldamenean, telebista ikusten ari da, goxo, eta etxeko beste edonor balitz bezala hartu du sendagilea. Egongelako sofan egin dute kontsulta. Errutinazko bisita da gaurkoa. Campos oporretara doa hurrengo egunetan, eta badaezpada dena ondo dagoela ziurtatu nahi izan du. Medikamentuen errezetak ere ekarri ditu bide batez. Uzkudunek adierazi duenez, lasaitasuna eta erosotasuna ematen die beraiei medikua etxera etortzeak. «Ama dela eta, sarritan etorri behar izaten du, eta eskertzekoa da abisatu eta berehala, ahalik eta azkarren, hemen egotea». Ramonak, beste zenbait gaitzen artean, mugitzeko arazoak ditu, eta, hori dela eta, eskubidea dauka zerbitzua etxean jasotzeko. Uzkudunek azaldu du gurasoak hasieratik konforme agertu zirela medikua etxera etortzearekin. «Ez zitzaien arrotza egin. Lasaiago daude horrela; bestela, etxetik ateratzeko, asko urduritzen dira». Badaramatzate zenbait urte etxeko ateak parez pare medikuari irekitzen. Etxe barruraino, sukalderaino sartzen da medikua etxez etxeko bisitetan. Gertuko pertsona bihurtzen da, familiakoa, eta harreman estua sortzen da medikuaren eta pazientearen artean. «Pazienteak bere intimitate osoa erakusten digu», dio Camposek. «Norbere etxea baino ezer intimoagorik ez dago», gaineratu du. Dozenaka urte ditu Osakidetzaren etxez etxeko zerbitzuak.
Zestoako auzoetara joateko, autoa hartu behar du. Jagoba Manterola / Foku
Dena ondo dagoela ziurtatuta, bisita azkarra izan da. Gehiago molestatu gabe, badoa medikua. Ramona ez da oso ondo jabetu egoeraz, baina nabaritu du nobedadea inguruan, eta anekdota utzi du bisitak: «Naiara, gaur zer zatoz, senarrarekin eta alabarekin?», galdetu du, inozentzia osoz, kazetariari eta argazkilariari erreferentzia eginez. Jantziak zaborretara bota, eta, «laster arte» batekin, elkar agurtu dute. Camposen opor egunetan, osasun zentroko beste medikua joango da behar izanez gero. Ez da mediku bera Gaur bisita bakarra izan du Camposek, osasun zentrotik nahiko gertu, eta, ondorioz, ordu erdi eskasean egin du buelta. Egunean etxez etxeko bisita bat egitea izaten da ohikoena, baina, Camposek adierazi duenez, egun batzuetan bizpahiru bisita egin behar izaten ditu, eta bata bestetik urrun. Hain zuzen, zortzi bat auzo ditu Zestoak, bata bestetik urruti samar. «Sarritan, osasun zentroan lanaldia bukatzen dudanean, joaten naiz pazienteak ikustera, etxera bidean». 08:00etatik 15:00ak bitarte behar luke lanaldiak, baina, arreta ahalik eta onena emateko, askotan luzatu ohi du.
Harreman berezia sortzen da pazienteekin, haien etxean artatzearen ondorioz. Jagoba Manterola / Foku
Halaber, etxeen arteko distantziak direla medio, denboraz larri ibiltzen da. Are gehiago, azken hilabeteotako osasun egoera dela eta, protokolo zehatzak bete behar izan dituzte eta betetzen dituzte oraindik ere; etxe bakoitzera sartzeko ekipamendua izaten dute, adibidez, eta hori guztia denbora tarte berean egin behar dute.
Zestoan aritu aurretik, Gipuzkoako herri handiagoetan aritu izan da Campos lanean: Donostiako Altza auzoan eta Zarautzen, besteak beste. Hala, aldea nabaritzen du herri txikietako eta handiagokoetako pazienteen artean. «Hemen, paziente batek deituz gero etxera joateko, ez dut bi aldiz pentsatzen: segituan joaten naiz». Herri txikietan medikuari deituz gero arrazoia larria izaten dela kontatu du. Bat dator Aintzane Zubeldia Zestoako beste medikua ere. Aitzitik, aitortu dute posible dela zerbitzuaz herri txikietan gehiago abusatzea. «Hiri batean, ni oso gutxi mugitzen nintzen etxeetara», dio Zubeldiak, baina azpimarratu duenez, herri txikietan mina dutela adierazten badute, benetan izaten dute: «Asko itxaroten dute medikuari deitu aurretik». Lankideen harremana Pazienteen izaera nabarmendu du Camposek, eta, ondorioz, familia medikuarekin sortzen den harremana. Halaber, dioenez, desberdina da osasun zentrotik kanpo pazienteekin sortzen den harremana. «Hiri batean, beste herritar bat nintzen, eta agian paziente denak ez nituen ezagutzen; hemen, ordea, osasun zentrotik aterata ere, Naiara medikua naiz, eta jendea kontsultan bezala etortzen da gauzak galdetzera», kontatu du. Horren erakusle, Campos doktorea, egoera nolabait baretu zenean, pandemia garaian baztertuta sentitu diren bere gaixo kroniko guztiekin jarri zen harremanetan, nola dauden galdetu eta beharrezko probak egiteko. «Paziente kopurua herri handi bateko bera da, baina inplikazioan bada aldea, eta herritarren izaerak asko laguntzen du». Bestalde, herri txikietako eta handietako osasun zerbitzuak alderatuz, Camposek alde handi bat nabaritzen du lankideen arteko harremanean. Dioenez, herri txikietan benetako talde lana dago. «Lankideak ez gaude estamentuetan banatuta: denak gaude talde berean, eta elkar laguntzen saiatzen gara», azaldu du. «Familia txiki bat bezalakoa gara», nabarmendu du. Aitzitik, alde txar gisa, bakardadea aipatu du: «Batez ere, opor garaian». Unean-unean sortzen zaizkien zalantzak edo kezkatzen dituen kasu bereziak inorekin ezin komentatu izateak ardura handitzen duela dio. «Zentro handi batean, beti topatuko duzu norbait». |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200480/gaur-bilduko-da-labi-teknikoa.htm | Gizartea | Gaur bilduko da LABI teknikoa | Positiboen gorakada nabarmenaren ondorioz neurriak aldatu behar diren aztertuko dute gaurko bileran. Osakidetzak 749 positibo berri atzeman zituen atzo eta gehienak gazteak dira | Gaur bilduko da LABI teknikoa. Positiboen gorakada nabarmenaren ondorioz neurriak aldatu behar diren aztertuko dute gaurko bileran. Osakidetzak 749 positibo berri atzeman zituen atzo eta gehienak gazteak dira | Gaur egingo du bilera LABI teknikoak Covid-19aren datuen joera aztertu eta indarrean dauden neurriak aldatu behar diren ikusteko. Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzaren bozeramaileak atzo esan zuenez, LABI instituzionalaren batzarra aurreratzea ere aztertuko dute, baina batzorde teknikoaren txostena izan arte ez dute erabakirik hartuko. Gaur-gaurkoz hil honen 22rako dago deitua, baina Eusko Jaurlaritzak ez du baztertzen aurreratzea kutsatzeen gorakada dela eta.
Bitartean, atzo Hego Euskal Herrian egin zituzten 12.539 probetatik %10,1ek eman zuten positibo, eta Gipuzkoan, Bizkaian eta Araban beste 749 positibo daude. Gehien bat gazteei ari zaie erasaten,—txertaketa prozesua hasi gabe duen kolektibo bakarra— eta ikasturte amaierako bidaiak dira horren adibide. Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik iragarri zuenez, Mallorcako agerraldiak 302 positibo eragin ditu; Saloukoak (Herrialde Katalanak), 401; eta Conilekoak (Andaluzia), 42.
Heldu den astelehenean hasiko da Osakidetza 16-29 urteko gazteei koronabirusaren aurkako txertoak jartzen eta bitartean, orain arteko neurriak jarraituko dute indarrean. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200482/azken-hamar-urteetako-mailarik-altuenean-dago-kpia-hegoaldean.htm | Ekonomia | Azken hamar urteetako mailarik altuenean dago KPIa Hegoaldean | Iazko ekainarekin alderatuta %3,3 hazi da. Argindarraren eta gasaren prezioen garestitzeek eragin dute igoera. | Azken hamar urteetako mailarik altuenean dago KPIa Hegoaldean. Iazko ekainarekin alderatuta %3,3 hazi da. Argindarraren eta gasaren prezioen garestitzeek eragin dute igoera. | Pandemiaren irteera fase honetako protagonistetako bat inflazioa izaten ari da. Kontsumoen Prezioen Indizea (KPI) hazten jarraitzen du: iazko ekainarekin alderatuta %3,3 hazi da Hego Euskal Herrian. 2012ko irailetik ez da halako egoerarik izan. Bereziki, argindarraren eta gasaren prezioen garestitzeek eragin dute igoera. Inoizko preziorik altuenetan daude.
KPIa beste %0,6 hazi zen ekainean,maiatzean baino bi hamarreko gehiago. Urtea hasi zenetik gora egin du hilabetez-hilabete, eta hirugarrenez jarraian %2aren gainetik kokatu da. Inflazioaren beldurra zabaltzen ari da merkatuetan, baina ikusteko dago egungo egoera koiunturala ote den, COVID-19aren ondorioek eraginda, eta KPIa zenbatean mantenduko den %2tik gora. Inguruko ekonomietan antzekoa da egoera.
Etxeko energiak (argindarra, gasa, ura...) garestitu dira gehien iaztik: urtea hasi denetik, oro har %12,4 igo dira Nafarroan eta %11 gainerako hiru lurraldeetan. Garraio zerbitzuen prezioek ere igoera handia izan dute: +%8,8 eta +%9, hurrenez hurren. Elikagaiak eta etxetresnak ere garestitu dira azken urtean, baina ez aurreko bien tamainan: urtea hasi denetik elikagaien prezioek %2,1 egin dute gora Nafarroan eta %1,4 beste hiru lurraldeetan; etxetresnen kasuan, %2,7 eta %2.
KPIari behera tita egiten dioten bekarrak dira, komunikazioekin eta aisialdiarekin loturiko produktuen prezioak: lehenengoak %4,5 merkeago daude eta bigarrenak %0,9 jaitsi dira Nafarroan eta %1,6 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200483/pertsona-bat-hil-dute-kubako-gobernuaren-kontrako-protestetan.htm | Mundua | Pertsona bat hil dute Kubako Gobernuaren kontrako protestetan | Gobernuak adierazi du polizia etxe baten kontrako erasoan gertatu dela heriotza. Hainbat erakundek manifestarien atxiloketak salatu dituzte, eta horien kokapenari buruzko informaziorik ez dela nabarmendu. | Pertsona bat hil dute Kubako Gobernuaren kontrako protestetan. Gobernuak adierazi du polizia etxe baten kontrako erasoan gertatu dela heriotza. Hainbat erakundek manifestarien atxiloketak salatu dituzte, eta horien kokapenari buruzko informaziorik ez dela nabarmendu. | Kubako Gobernuak jakinarazi du pertsona bat hil dela joan den igandean herrialdeko gobernuaren kontra piztu ziren manifestazioetan. Azaldu duenez, hildakoa 36 urteko gizonezko bat da, eta atzo protestan ari zen Arroyo Naranjo herrian, Habanaren ondoan. Manifestarien eta Poliziaren arteko enfrentamenduan hil dela adierazi du gobernuak, heriotza nola gertatu den gehiago zehaztu gabe. Gaineratu duenez, hainbat herritar atxilotu zituzten istilu horietan eta zaurituak izan ziren —poliziak horien artean—. Kubako Gobernuak «atsekabea» adierazi du hildakoarengatik.
Iturri ofizialen arabera, manifestari talde bat polizia etxe batera hurbiltzen saiatu zen Arroyo Naranjon, «poliziei eraso egiteko eta azpiegitura kaltetzeko helburuarekin». Talde horri bidea moztu zieten «polizia indarrek eta herritarrek», eta horiei iskin egiteko kalteak eragin zituzten etxebizitzetan, su eman zieten hainbat edukiontziri, sare elektrikoa kaltetu zuten eta eraso egin zieten poliziei eta aurre egin zieten herritarrei.
Joan den igandeaz geroztik, Poliziak hainbat lagun atxilotu ditu Kuban, protestekin lotuta. Cubalex AEBetan egoitza duen gobernuz kanpoko erakundearen esanetan, 150 bano gehiago dira atxilotuak eta ez dago inolako informaziorik horietako hainbaten kokapenari buruz. Salaketa hori bere egin dute hainbat elkartek; HRW Human Rights Watchek, besteak beste.
Herrialdeak bizi duen krisi ekonomikoa eta pandemiaren aurkako kudeaketa salatu dituzte milaka manifestarik, joan den igandetik. Kexu agertu dira elikagai eta sendagai eskasiagatik eta sare energetikoaren mozketengatik. «Diktadura» amaitzearen aldeko leloak oihukatu entzun dira protestetan, eta «askatasuna» aldarrikatu dute.
«Desegonkortze kanpaina»
Diaz-Canel presidenteak «iraultza defendatzeko» eskatu zien herritarrei. Kubak dituen zailtasun ekonomikoek eta pandemiak egoera gehiago okertu izanak herritarrengan «haserrea» eragin duela aitortu bazuen ere, AEBei leporatu zien egoera hori baliatzen saiatzea eta protestak sustatzen aritzea, herrialdea desegonkortzeko helburuarekin.
Ildo beretik mintzatu zen atzo Bruno Rodriguez Atzerri ministroa. Protestak AEBetatik zuzendutako kanpaina batek sustatu dituela ziurtatu zuen. Sare sozialetan kontu faltsuak eta robotak erabiliz, Proactivo Miami Foundation Inc enpresak #SOSCuba traola mundu mailan joera bihurtu zuen, ministroaren esanetan. Traola horren aterkipean, robotek «milioika mezu» zabaldu zituztela esan zuen, eta edukien «manipulazioa» gaitzetsi. Rodriguezen arabera, Egipto, Argentina eta Venezuelako irudiak zabaldu zituzten Kubakoak bailiran, protestak izan zirenak baino jendetsuagoak bailiran aurkezteko.
Ministroaren iritziz, Twitterrek muzin egin dio spam mezuen kontra indarrean dituen politikak ezartzeari, nahiz eta Kubako Gobernuak erabilera arauen urraketak salatu zituen. Kanpainaren «konplize» izatea egotzi zion sare sozialari.
AEBek Kubako herritarrei laguntzeko egiazko borondatea badu, «blokeoa malgutzeko erabakiak» hartu ditzaketela nabarmendu du Rodriguezek.
Etxe Zuriak, berriz, «herriaren ahotsa errespetatzeko» eskatu zioten atzo Kubako Gobernuari, eta protestetan atxilotutakoak askatzeko galdegin zuen. Igandetik internet zerbitzuan izan diren mozketak ere kritikatu zituen. Sarea berriz ere martxan jartzeko eskatu zion Ned Price AEBetako Estatu departamentuko bozeramaileak Habanari. Haren esanetan, Kuban izan diren protestak ez dira AEBen esku hartzeen ondorio, Kubako Gobernuaren «kudeaketa txarraren eta ustelkeriaren» ondorio baizik. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200484/bi-urteko-kartzela-zigorra-ezarri-diote-eguesibarko-alkate-ohiari-sekretuak-zabaltzeagatik.htm | Politika | Bi urteko kartzela zigorra ezarri diote Eguesibarko alkate ohiari, sekretuak zabaltzeagatik | Epaileek frogatutzat jo dute UPNko zinegotzi ohi batek borratutako informazio pribatua berreskuratu eta zabaldu zuela | Bi urteko kartzela zigorra ezarri diote Eguesibarko alkate ohiari, sekretuak zabaltzeagatik. Epaileek frogatutzat jo dute UPNko zinegotzi ohi batek borratutako informazio pribatua berreskuratu eta zabaldu zuela | Nafarroako Auzitegiak bi urteko kartzelaldia eta bost urteko inhabilitazioa ezarri dizkio Eguesibarko alkate ohi eta Geroa Baiko zinegotzi Alfonso Etxeberria Goñiri, sekretuak agerrarazi eta zabaltzeagatik. Zehazki, epaileak frogatutzat jo du alkate ohiak, informatikari baten laguntzarekin, berreskuratu egin zuela UPNko zinegotzi ohi Carolina Potauk udalaren ordenagailu batetik borratutako informazio pribatua. F.A.R. informatikari eta Eguesibarko bizilagunari 15 hilabeteko kartzela zigorra eta 4.200 euroko isuna ezarri diote, datuak berreskuratzen laguntzeagatik.
Informazio hori guztia Fiskaltzaren eta Agoizko Epaitegiaren esku jarri zuen Etxeberriak 2013an, garai hartan zabalik baitzen Eguesibarko aurreko udal agintari Josetxo Andiaren, Estefania Claveroren eta Carolina Potauren aurkako auzia, ustezko irregulartasunengatik. UPNko hiru udal arduradun ohiei kalteordaina eman beharko diete bi zigortuek. Zehazki, Carolina Potauri 4.000 euro ordainduko dizkiote, eta Josetxo Andia Eguesibarko alkate ohiari eta Estefania Clavero zinegotzi ohiari 2.000 euro. Miatutako disko gogorrak eta horien kopia guztiak suntsitzeko agindua ere eman du epaileak.
Etxeberriak epaiketan azaldu du, datu horiek udalaren ordenagailutik berreskuratuta, Egues auzia delakoa argitzen saiatu zela: «Ez genuen inoren intimitatea urratu nahi, irregulartasunak argitu baizik». Hala ere, hirigintza proiektuei eta irregulartasunei lotutako datuez gain, Potauk aurretik borratutako argazki pertsonal eta intimo batzuk ere berreskuratu zituztela salatu du akusazioak. Defentsak adierazi du helegitea aurkeztuko duela Espainiako Auzitegi Gorenean.
Potau zinegotzi izan zen Eguesibarreko Udalean 2003tik 2011ra arte. Urte hartan, dimisioa eman eta alderditik kanporatua izan zen, Egues auziko irregulartasunengatik. Horrez gain, Andacelay S.L. hirigintza enpresa publikoko aholkulari eta idazkari ere izan zen, eta 2007tik aurrera kontabilitateaz arduratu zen. Horretarako, sozietate publikoaren ordenagailu bat erabili zuen, eta 2011n dimisioa aurkeztu zuenean, udalari itzuli zion, «aurretik karpeta pertsonalak borratuta».
UPNko Josetxo Andia alkateak ere dimisioa eman zuen 2011n, eta Geroa Baiko Etxeberriak hartu zuen aginte makila. Andacelay sozietate publikoko presidente ere izendatu zuten. Enpresako ordenagailuak «hutsik» topatu zituela salatu du epaiketan: «Ordenagailuan ez zegoen ezer, eta ez genuen kudeaketari buruzko daturik aurkitu, ezta sozietatearen inolako dokumenturik ere». Etxeberriaren esanetan, Eguesibarko Udalean irregulartasunak ikertzen zituen udal batzordeko informatikari bati laguntza eskatzea erabaki zuen orduan.
'Egues auzia'
2000. urtean, Eguesibarko Udalak lehiaketa publikoa antolatu zuen lur sail bat urbanizatzeko, baina, oposizioko taldeek gerora salatu zutenez, lehiaketaren oinarriak idatzi zituen arkitektoari eman zitzaion kontratua. Prebarikazioa leporatu zioten Ignacio Galipienzo orduko alkateari, baina epaiketan, akusatuaren defentsak eta fiskaltzak bat egin zuten, ez baitzuten delitu zantzurik antzeman. Hori izan zen hedabideetan agertutako lehen auzia, baina ez azkena, ezta larriena ere.
2009an hasi zen Galipienzoren kontrako epaiketa. «Funtzionarioei debekatutako negoziazioak» eta «prebarikazio urbanistikoa» egitea egotzi zion fiskalak, baina ez zuen eroskeria deliturik gaineratu —akusazio partikularraren arabera, hori zen deliturik larriena—. Epaileak, fiskaltzaren tesiei men eginez, urtebeteko espetxe zigorra eta zortzi urteko inhabilitazioa ezarri zion Galipienzori. Alkate ohiak ez zuen kartzela zapaldu ere egin, eta Madrilera joan zen bizitzera. Hirigintzaren sektorean lan egiten du gaur egun.
Kanporatutako alkatearen lekukoa Josetxo Andiak hartu zuen; nork eta Galipienzorekin Hirigintza zinegotzi izandakoak. Eta, horrez gainera, aurreko gobernu taldea osatzen zuten gainontzeko zinegotziek ere (Potau, Clavero...) eserlekua mantendu zuten eskuinaren hautagaitza berrituan.
Andiaren agintaldia (2003-2011) ez zen aurrekoa baino lasaiagoa izan. Udalak Andacelay izeneko enpresa publikoa sortu zuen. Babes ofizialeko etxebizitzen promozioak diseinatzeko eta sustatzeko jaio zen sozietate hori, baina, berehala, Nasipa —Navarra Siempre Palante esamoldearen akronimoa [sic]— enpresa pribatuarekin egin zuen hitzarmena, Egues 21 eta Egues 21 II izeneko elkarteen bitartez. Eguesibarko Udaleko ikerketa batzordearen eta Comptos ganberaren ustez, Nasipak baliatu egin zuen lehentasunezko posizio hori, hainbat lehiaketa era opakuan irabazteko.
Hiru etxebizitza promozio egin zituzten elkarrekin Andacelay eta Nasipa enpresek, eta guztietan irregulartasun ugari aurkitu zituen Eguesibarko udal taldeek osatutako ikerketa batzordeak. Comptos ganberak ere «gardentasunik eza» eta «lehiaketa publikoen printzipioak urratzea» leporatu zion Eguesibarko Udalari, 2006, 2009 eta 2014an argitaratutako txostenetan. Auzia artxibatuta dago gaur egun. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200485/espainiako-gobernuak-7000-euro-emango-ditu-ibilgailu-elektrikoak-erosteko.htm | Ekonomia | Espainiako Gobernuak 7.000 euro emango ditu ibilgailu elektrikoak erosteko | Elektriko entxufagarriek eta erregai pila bidezkoek jasoko dute laguntza, baita kargatze puntuek ere. Ez da derrigorrezkoa izango auto zaharra txatartegira bidaltzea. | Espainiako Gobernuak 7.000 euro emango ditu ibilgailu elektrikoak erosteko. Elektriko entxufagarriek eta erregai pila bidezkoek jasoko dute laguntza, baita kargatze puntuek ere. Ez da derrigorrezkoa izango auto zaharra txatartegira bidaltzea. | Energiaren Euskal Erakundeak (EEE) kudeatuko du auto elektrikoen erosketa sustatzeko Espainiako Gobernuaren laguntza programa berria (Moves III): ibilgailuko emango duen gehienezko kopurua 7.000 eurokoa izango da, erreketa motorreko autoa txatartegira bidaliz gero, eta irailaren 28tik aurrera eskatu ahal izango dira laguntzak, EEEren webgunean. Apirilaten 10etik aurrera erositako autoen kasuan eskatu ahal izango da laguntza.
Egitasmoak berritasun bat du: ez da elektrikoa ez den ibilgailurik diruz lagunduko, eta 45.000 eurotik beherako auto elektriko berrientzako izango da- Era berean, ez da derrigorrezkoa izango auto zaharra txatartegira bidaltzea, baina laguntza handiago batekin sarituko da hori egitea. Partikular edo autonomo batek 4.500 euroko laguntza jaso ahalko du ibilgailu elektriko bat erosteko, baina 7.000 euro jasoko du baldin eta ibilgailu zaharra erretiratzen badu. Enpresentzako laguntzak ere desberdinak izango dira enpresaren tamainaren arabera, eta kasu horretan ere kopurua handituko da baldin ibilgailu zaharra txatar bihurtzen bada.
Gainera, Moves IIIk bere oinarrietan aurreikusten du ezarritako zenbatekoak %10 gehituko zaizkiela kolektibo hauetakoren bateko eskatzaileei: mugikortasun murriztua duten eta ibilgailuan egokitzeko beharra duten pertsonak izatea, 5.000 biztanletik beherako udalerri batean erroldatuta daudenak, edo taxia edo gidaridun ibilgailu zerbitzuak erabili behar dituztenetan bizi direnak.
Merkatu zabalagoa
Oraindik orain erreketa motorra duten autoak baino garestiagoak dira elektrikoak, baina 20.000 eta 35.000 euro artekoen eskaintza nahiko zabala da, eta hurrengo hilabeteotan gehiago handituko da, autogileak behartuta daudelako CO2 isurtzen ez duten auto gehiago merkaturatzera.
Egitasmoak bilgailu elektriko entxufagarrien eta erregai pila bidezkoen kategorietan bildutakok sartzen dira. Besteak beste, turismoak (M1), furgoneta arinak (N1), kuadriziklo arinak (L6e) eta astunak (L7e), baita 3 kW-eko edo hortik gorako potentzia duten motozikleta elektrikoak ere. Gehienez bederatzi hilabeteko antzinatasuna duten demostrazioko ibilgailu elektrikoek ere jaso dezakete diru laguntza. Kanpoan geratu dira autobusak eta kamioiak. Horiek erosteko Espainiako Gobernuak Moves II plana du martxan.
Horrez gain, sarbide publikoko eta pribatuko kargatze puntuak ere lagunduko ditu, kostu totalaren %80 finantzatuko du, baldin eta 5.000 biztanletik beherako udalerrietan kokatuta badaude.
Programak 16,4 milioi euroko aurrekontua izango du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta zabaltzeko aukera aurreikusten du, 9 milioi euro ibilgailu elektrikoen erosketen laguntzetarako erabiliko da, eta 7,4 milioi autoak kargatzeko azpiegiturarentzat. Bi urteko iraupena izango du. Laguntza horiekin kalkulatzen da gutxienez 1.200 auto elektrikoren erosketa laguntzea planak irauten duen denbora, 2023aren abenduaren 31 arte.
Auto elektrikoen salmenta asko handitu da azken bizpahiru urteetan. 2021. urteko lehen hiruhilekoan 447 ibilgailu elektriko saldu ziren Hego Euskal Herrian. hirutik bat ia (%31,8). Kopuru horrek 20 puntu egin du gora 2019tik. Ibilgailu motordun guztiak (furgonetak, autobusak eta kamioiak) kontuan hartuz, baina, portzentaje hori %4,5era jaisten da. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200486/bilboko-ganbera-iragarle-baikorrena.htm | Ekonomia | Bilboko Ganbera, iragarle baikorrena | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGa aurten %6,8 igoko dela uste du. Laboral Kutxaren eta Jaurlaritzaren aurreikuspenak hobetu ditu, besteak beste. | Bilboko Ganbera, iragarle baikorrena. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGa aurten %6,8 igoko dela uste du. Laboral Kutxaren eta Jaurlaritzaren aurreikuspenak hobetu ditu, besteak beste. | Bilboko Merkataritza Ganberak aurreikuspen baikorra egin du urte amaiera begira. Bigarren seihilekoan ekonomiak hobera egingo duela uste du, edo hori jakinarazi diote behintzat bere inkesta erantzun duten enpresek. Ganberako ikerketa taldeak datu horiek aztertu ditu eta haren arabera BPG %6,8 igoko da aurten Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan. Aurreikuspen baikorrak dira, duela aste gutxi Laboral Kutxak bere txostenean %6,3ko igoera iragarri baitzuen. Alderaketak egiteko urrunago joz gero, Ganberak berak abenduan %5 eta %6 arteko igoera aurreikusi zuen, eta Eusko Jaurlaritzak %6,7koa martxoan.
«Argia ikusten ari gara tunelaren amaieran. Munduko ekonomiaren protagonista nagusiak suspertzen ari dira, eta susperraldi hori gurera ere iristen ari da. Etxeen eta enpresen konfiantza gora egiten ari da, eta txertoak eraginkorrak badira, kontsumoak eta inbertsioek uste baino gehiago egin dezakete gora», iragarri du Jose Angel Corres Ganberako presidenteak. Dena den, zehaztu du garai hauetan iragarpenak egitea ez dela erraza, eta pandemiak «denbora batez behintzat» erabakigarri izaten jarraituko duela agertoki ekonomikoan.
Susperraldi hori osasun egoerari hertsiki lotuta iragarri du, eta Europako Funtsen garrantzia nabarmendu. Erabakigarritzat jo du finantza-baliabide horiek «azkar eta eraginkortasunez» aktibatzea. Europako Funtsen inguruan luze mintzatu da, eta haiek lortzeko beharrezkoak diren gobernu eta agente sozialen arteko akordioak «iritsiko direla» uste du: «Agente sozialak zentzu lezio bat ematen ari dira. Funtsak ez badira iristen ez da horregatik izango». Era berean, onartu du enpresa txiki eta ertainek, Ganberaren bezero direnak, onartu egin diotela funtsen banaketatik kanpo gelditzeko beldurra dutela: «Halako funtsak lortzeko dirua behar da proiektuak diseinatzeko, eta enpresa txikiak lan egiten dute. Enpresa handiei egingo diete funtsek, baina haiek duten trakzio ahalbidean pentsatu behar dugu». 2022ari begiratzen ere ausartu da eta BPGaren igoera apalagoa izango dela uste du: %6,6. Laboral Kutxak, aldiz, %6,8ko igoera iragarri zuen eta Jaurlaritzak %5,7koa.
Urtearen erradiografia egin du Ganberak, eta bere inkestaren arabera lehen seihilekoan enpresen %42ren negozio zifrak gora egin du, eta %32ena jaitsi. Enpleguari dagokionez, enpresen %51ek lantaldeari eutsi diote, %27k langile kopurua handitu dute eta %28k murriztu. Kasu honetan ezin da jakin zein den aldi baterako erregulazio espedienteen eragina kopuru horietan.
Beherakada nabarmena Bilboko portuan
Esportazioek ere gora egin dute, baina zentzu horretan deigarria da Bilboko portuak izandako beherakada: lehen bost hilabetean 12,7 milioi tona zama mugitu ditu bakarrik, iaz tarte berean 14, izan zirenean. Corresek hiru arrazoi eman ditu: Petronorren esportazioen jaitsiera, eta hark duen eragina; zamaketarien grebaren ondorio batzuk, eta Brexita. Azken hori «ezustea» izan dela onartu du: «Elkartrukean eraginik izango ez zuela uste genuen, eta jaitsi egin dira. Era berean errepidez iristea zaildu izanak itsaso bidea ugarituko zuela pentsatzen genuen eta ez da horrela izan. Ez dakigu ingelesek Europako produktuak erosteari utzi dioten». |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200488/telelana-bikoiztu-egin-da-beharginen-12-ari-da-etxetik.htm | Ekonomia | Telelana bikoiztu egin da: beharginen %12 ari da etxetik | Hiru langiletik batek gailu eramangarriak ditu lan kontuetarako. Enpresen webguneen %42,5 daude euskaraz. | Telelana bikoiztu egin da: beharginen %12 ari da etxetik. Hiru langiletik batek gailu eramangarriak ditu lan kontuetarako. Enpresen webguneen %42,5 daude euskaraz. | Telelana bikoiztu egin da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan azken urtean: gutxienez lanaldiaren heren bat modu erregularrean enpresatik kanpo lan egiten duten langileen %12ari eragiten dio nuerriak. Eustat Euskal Estatistika Erakundearen arabera, pandemiak ekarri dituen aldaketek eragin dute igoera hori. Azpimarratu duenez, 2020an langileen %5,4k soilik erabiltzen zituzten sare telematikoak beren lantokitik kanpo. Inkestaren arabera, langileen %75,8k IKT informazioaren eta komunikazioaren teknologiak erabiltzen dituzte, eta herenak baino gehiagok, %37,2k, erabilera profesionalerako gailu eramangarriak ditu. Eustatek azpimarratu duen beste datu bat enpresen eraldaketa digitalarena da: bitik batek webgunea dute eta sare sozialak erabiltzen dituzte enpresa helburuetarako; hamar langile baino gehiago dutenen kasuan; %92k. Webgune ia guztiak gaztelaniaz daude, euskaraz daude haietako %42,5. Segurtasun informatikoari dagokionez, enpresen %88,1ek du horrelako neurriren bat, aurreko urtean baino 2,4 puntu gehiago. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200489/azarotik-positibo-kopurua-ez-da-hain-altua-izan-beste-1521-atzeman-dituzte.htm | Gizartea | Azarotik positibo kopurua ez da hain altua izan: beste 1.521 atzeman dituzte | Azken astean ez da inor hil COVID-19agatik Hegoaldean. Ospitaleratzeak %33 hazi dira azken bi asteetan. | Azarotik positibo kopurua ez da hain altua izan: beste 1.521 atzeman dituzte. Azken astean ez da inor hil COVID-19agatik Hegoaldean. Ospitaleratzeak %33 hazi dira azken bi asteetan. | COVID-19ak oldartuta jarraitzen du. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak eman dituzten datuen arabera, beste 1.521 positibo atzeman dituzte. Datu txarrak dira: zortzi hilabete egin behar da atzera, aurreko urteko azaroaren 13ra, datu txarrago bat aurkitzeko. Positiboen ehunekoak OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurria kontrolpean izateko jarritako %5eko muga nabarmen gainditzen du: Osakidetzak eta Osasunbideak herenegun egindako 14.883 probetatik %10,2k eman dute positibo.
Egoera Nafarroan da bereziki makurra. Azken hamalau egunetako 100.000 biztanleko intzidentzia 683 kasukoa da, eta gaur beste 532 positiboren berri eman dute. Gipuzkoan, berriz, 465 kasuko intzidentzia dute, eta beste 398 positibo atzeman dituzte. Bizkaiak eta Arabak, gaur gaurkoz, kopuru apalagoak dituzte, baina gorazko joera nabarmena da. Hurrenez hurren, 325 eta 280 kasuko intzidentzia dute, eta 462 eta 94 positibo berri.
Birusa hedatzearen ondorioz, pixkanaka-pixkanaka ari dira ospitaleetara kasuak iristen. Egun, 156 pertsona daude ospitaleratuta Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetan. Bi astean %33 igo da ospitaleratuen kopurua. Gainera, horietako 36 ZIUetan larri daude. Kopuru hori egonkortuta dago azken egunetan, eta ez da joera argirik ikusten. Halere, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak datu positibo bat ere eman dute: azken astean ez da inor hil COVID-19agatik.
Herritarren %63,2, txertatuta
Bitartean, txertaketa aurrera doa, eta dagoeneko Hegoaldeko herritarren %63,2ri txerto bat behintzat jarri diete; %49k, berriz, pauta osoa dute jasota. Nafarroako Gobernuak txertoaren eraginkortasunari lotutako datuak ere eman ditu. Haien arabera, txertoaren dosi batek %45eko eta pauta osoak %76ko eraginkortasuna dute COVID-19arekin sintomak izatea ekiditeko. Eraginkortasun altuagoa du ospitaleratzeak ekiditeko: %76 dosi batekin eta %91 pauta osoarekin. Kutsatze denak ekiditeko eraginkortasuna, berriz, baxuagoa da: %37 dosi batekin eta %64 pauta osoarekin. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200490/gutxienez-1140-migratzaile-hil-dira-europara-iristeko-itsaso-zeharkaldietan-2021eko-lehen-seihilekoan.htm | Mundua | Gutxienez 1.140 migratzaile hil dira Europara iristeko itsaso zeharkaldietan, 2021eko lehen seihilekoan | Aurtengo datua iaz epe berdinean erregistratutakoaren bikoitza baino handiagoa da. Migraziorako bide seguruak bermatzeko eskatu die IOMk agintariei. | Gutxienez 1.140 migratzaile hil dira Europara iristeko itsaso zeharkaldietan, 2021eko lehen seihilekoan. Aurtengo datua iaz epe berdinean erregistratutakoaren bikoitza baino handiagoa da. Migraziorako bide seguruak bermatzeko eskatu die IOMk agintariei. | Udarekin batera izaten dira migrazioarekin lotutako daturik saminenak: Europara heldu nahian, itsas zeharkaldi arriskutsuetan beren bizia arriskatzen duten eta ahalegin horretan hiltzen diren lagun kopuruaren gorakada. Udakoen aurretik, baina, urteko lehen seihilekoari dagozkion datuen berri eman du IOM Nazioarteko Migrazio Erakundeak, bere azken txostenean, eta datuak kezkagarriak dira. 1.146 pertsonen heriotza erregistratu du 2021eko urtarriletik ekainera bitartean, Europara iristeko migratzaileek erabili ohi dituzten itsasbideetan. Iazko datuekin alderatuta, nabarmena da hildako kopuruaren hazkundea. Bikoiztu baino gehiago egin da. Iazko lehen seihilekoan 513 izan ziren zeharkaldi saiakeretan hildako migratzaileak.
Europara iristeko Mediterraneoan eta Atlantikoan zeharkaldiak egiten ahalegindu den migratzaileen zenbatekoa ere hazi egin da, IOMk baieztatu duenez. Iaz epe berean erregistratutakoak baino %58 gehiago zenbatu dituzte aurten. Elkartearen Munduko Migrazio Datuen Analisirako Zentroak 47.825 migratzaile zenbatu zituen iaz eta 75.562 aurten.
Txostenak ohartarazi du datuek gora egin dutela, lehendik ere uretan galdutakoen bilaketa eta erreskate operazioak «nahikoa ez» direnean.
IOMko zuzendari nagusi Antonio Vitorinok eskaera egin die estatuetako agintariei «migratzaileek Europara iristeko erabiltzen dituzten itsasbideetan heriotza kopurua murriztu dadin eta nazioarteko zuzenbidearen esparruan dagozkien betebeharrei eutsi diezaieten». Horretarako, ezinbestekotzat jo ditu «bilaketa eta erreskate ahalegina indartzea, lehorreratzeko mekanismo aurresangarriak ezartzea eta migraziorako bide erregularrak eta seguruak bermatzea».
IOMren lanak zehazten duenez, 896 pertsona hil dira Mediterraneoa gurutzatu nahian. Horietatik 741 erdiko itsasbidean —Libiatik edo Argeliatik Italiara edo Maltara—, 149 mendebaldekoan —Aljeriatik edo Marokotik Espainiara— eta sei ekialdekoan —Turkiatik Greziara—. Kanaria uharteetarako itsasbidean, berriz, —Marokotik, Mauritaniatik edo Segenaldik irteten dira— 250 migratzaileren heriotza baieztatu dute.
Datuen hutsunea
Elkarteak ohartarazi du kopuru errealak askoz ere handiagoak direla, «ehunka hondoratze kasu ikusezin» izaten direlako. Askotan, gobernuz kanpoko erakundeek pateran zeuden migratzaileekin edo horien senideekin hitz egin eta hondoratze bat izan dela abisu eman arren, «baieztatzeko ikaragarri zailak» suertatzen dira halakoak. Arrastorik utzi gabe desagertzen dira ontzian doazen guztiak. Migrazio mugimenduei buruzko datuen hutsunea bereziki kezkagarria da Kanariak helburu dituzten itsasbideen kasuan, Afrika mendebaldeko kostaldetik irteten diren pertsona kopuruen kopuruak ez daudelako eskuragarri. Berdin gertatzen da Marokok, Mauritaniak edo Senegalek itsasoan atzeman eta beren lurretara itzularazten dituzten migratzaileen datuekin ere. «Zailagoa egiten du migrazio bide horren konplexutasuna eta arriskuak ulertzea».
Beste joera baten berri ere eman du IOMren txostenak. Bigarren urtez jarraian, hazi egin da Afrika iparraldeko herrialdeetako itsas operazio kopurua. Magrebeko estatu horiek 31.500 pertsona bidean atzeman edo erreskatatu dituzte 2021eko urtearen lehen erdian. 23.100 inguru izan ziren 2020ko lehen seihilekoan.
Gorakada esanguratsua da. Tunisiaren kasuan, esaterako, %90 egin du gora kostaldeko operazioen zenbatekoak, urtarriletik ekainera bitartean, iazko epe berarekin alderatuta. Libiaren kasuan, hirukoiztu egin da itsasotik herrialde horretara itzularazi dituzten pertsonen kopurua. 15.300 izan dira aurtengo lehen seihilabetean, eta 5.476 zenbatu zituzten iaz hilabete berberetan. Datua «kezkagarria» da IOMren iritziz, Libiara itzularazten dituzten migratzaileek oinarrizko eskubideen urraketak jasaten dituztelako herrialde horretan. «Atxiloketa arbitrarioak, estortsioa, desagertzeak eta tortura» pairatzen dutela ohartarazi du IOMk. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200491/portugal-gonbidatu-duela-itzuliko-da-pasaiako-itsas-festibala-2022an.htm | Bizigiro | Portugal gonbidatu duela itzuliko da Pasaiako Itsas Festibala 2022an | Maiatzaren 26tik 29ra ospatuko da eta jada itsasontzien izen-ematea zabalik dago | Portugal gonbidatu duela itzuliko da Pasaiako Itsas Festibala 2022an. Maiatzaren 26tik 29ra ospatuko da eta jada itsasontzien izen-ematea zabalik dago | 2018ko arrakastaren ondoren eta 2020ko pandemiagatik ekitaldia bertan behera geratu ostean, datorren urtean ospatuko da Pasaiako Itsas Festibala berriro. Zehazki, maiatzaren 26 eta 29 bitarte antolatuko da. Lau egun horietan, Pasaiako badiako urak kontinente desberdinetako itsasontzi tradizionalen topagune bilakatuko dira berriro ere. Xabier Agotek, Pasaiako Itsas Festibalaren zuzendari eta Albaolako presidenteak horrela deskribatu du ospakizuna: “Gure sustraietatik munduko itsas kulturak besarkatzen dituen festibala da Pasaiakoa”.
Bigarren edizio honetako kartelean, Izaro Mariezkurrena artista pasaiatarrak adierazi duen bezala, Moita (Portugal) herria izango da festibaleko ohorezko gonbidatua. Bertako itsas-ordezkaritzaz gain, zenbait kulturatako itsasontzi tradizionalak elkartuko dira bertan. Momentuz, tamaina handiko bi ontzi daude baieztatuak: Shtandart, 34,5 metroko luzera eta XVIII. mendeko errusiar fragata baten erreplika dena, eta Oosterschelde, 1918an Herbereetan eraiki zena. Azken horrek, 50 metroko luzera eta hiru mastako goleta du. 2018an jaialdian parte hartu zuten itsasontziak erakartzen saiatuko dira, esaterako Kaskelot eta Hermione. Gaur ireki da webgune bidez itsasontzi tradizionalen izen-ematea. 2022ko edizioan parte hartuko duten ontzien kopurua handitzeko, aurten egingo diren hainbat itsas jaialditan Pasaiako jaialdirako promozioa egingo dute. Horrez gain, Elkanoren irudia festibalean presente egongo dela gaineratu du Agotek, mundubiraren 500. urteurrena dela eta.
Itsas jaialdiak oso formatu zabala du, bereziki bi zatitan banatzen da: itsasokoa eta lehorrekoa. Lehorrekoaren kasuan, Pasaiako barruti desberdinetan gauzatuko da: Pasai Donibane, Pasai San Pedro, Pasai Antxo eta Trintxerpe. Kokapen horietan bisitariek herrialdeko gastronomia, kontzertu, emanaldi eta artisautzaz gozatu ahal izango dute. Izaskun Gomezek, Pasaiako Alkate eta Itsas Festibalaren zuzendariak zera azpimarratu nahi izan du, “Pasaia itsas kultur ekitaldien nazioarteko mapan kokatzeko behar dugu Itsas Festibala, aberastasuna eta enplegua sortzen duten jarduera berriak bultzatzeko duen ahalmen guztia probestuz”. Oraindik programaziorik ez dute zehaztu, baina datozen hilabeteetan festibaleko lantaldeak bilerak egingo ditu lurraldeko kultur eragileekin batera jarduerak erabaki ditzaten. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200492/euskaltel-euskadiren-mendia-da-luz-ardiden.htm | Kirola | Euskaltel-Euskadiren mendia da Luz Ardiden | Pirinioetako eski estazio horretara iritsiko da gaur lasterketa. 2001ean Roberto Laisekak irabazi zuen han, eta 2011n, igo zuten azken aldian, Samuel Sanchezek. Aurrez, 1990an, Indurain gailendu zen. | Euskaltel-Euskadiren mendia da Luz Ardiden. Pirinioetako eski estazio horretara iritsiko da gaur lasterketa. 2001ean Roberto Laisekak irabazi zuen han, eta 2011n, igo zuten azken aldian, Samuel Sanchezek. Aurrez, 1990an, Indurain gailendu zen. | Zaila da Luz Ardiden (1.719 metro) entzun-irakurri eta Euskaltel-Euskadirekin ez lotzea. Azkeneko 20 urteotan hiru aldiz iritsi da Frantziako Tourra Pirinioetako eski estazio horretara, eta bitan talde laranjako txirrindulariren batek irabazi zuen: 2001ean, taldeak lasterketan debuta egin zuenean, Roberto Laisekak; eta 2011n, Samuel Sanchezek. 2003koan ere protagonista izan ziren Euskaltel-Euskadikoak, Iban Mayo eta Haimar Zubeldia bigarren eta laugarren helmugaratu baitziren, Lance Armstrongengandik 40 segundora. Eta artean olatu laranja existitu ez baina jada ikurrinak Pirinioetako mendateetako bide bazterretan barra-barra ikusten zirenean, 1990ean, Miguel Indurainek irabazi zuen. Tourraren 18. etapa Luz Ardidenen bukatuko da gaur.
Hamahiru kilometro pasako igoera da, eta %7,6ko batez besteko pendiza dauka. Pirinioetan badira aldapa tenteagoak, baina min egin ohi duen igoera da, kilometro bakar batek ere ez duelako atsedenerako unerik eskaintzen, eta, batez ere, Tourmalet (2.115 metro) igarota iristen baitira txirrindulariak. Hala izan da historikoki —1985ean igo zuten estreinakoz, eta Pedro Delgadok irabazi zuen—, eta gaur ere Tourreko mendate mitikoenetako bat igo eta jaitsi ondoren ekingo diote Luz Ardideni.
Laisekaren musuak
Igandea zen, eta egunotakoa kontuan hartuta gezurra badirudi ere, eguraldi oso ona egun zuen uztailaren 22 hartan. Telebistaren aurrean egoteko baino, hondartzarako giroa zegoen. Eguzkiak Luz Ardideneko bazterrak ere berotu zituen, eta han lasterketa iritsi zain zeuden euskal zaleek izen bat zerabilen ahoan: Roberto Laiseka 32 urteko ziklista beteranoa. Izan zitzaketen, bai, horretarako arrazoiak. Espainiako Vueltan etapak irabazia zen ordurako —Abantosen 1999an, eta Ordino-Arcalisen 2000n—, eta Tour hartan erakutsia zuen sasoiko zegoela.
Chamrousse-ko kronoigoeran, Alpeetan, laugarren izan zen, eta Luz Ardidenera iritsi baino bi egun lehenago, Ax-les-Thermeseko etapan, Plateau Bonascre lakarrean gora, atzean utzi zituen Armstrong, Ullrich, Beloki eta enparauak. «Kilometro bat falta izan zait Cardenas [garailea] harrapatzeko». Bigarren azkenean. Hurrengo egunean, Saint Lary Soulanera bidean, ahalegindu zen berriro, baina giharretako arazoak zirela medio, azkenean 28 minutura helmugaratu zen. «Non dago Laiseka?», galdetzen zuten Pla d'Adeteko maldetan zain zeuden euskal zaleek.
Hurrengo egunean ez zuten hori galdetu behar izan. Hanka onekin zegoen Laiseka. Tourmaleten, artean biserarekin —2003tik da derrigorrezkoa kaskoa erabiltzea—, Garzellirekin batera aurrera egiten ahalegindu zen, baina faboritoen tropeltxoak gainera heldu aurretik irentsi zituen. Aurretik zen eguneko ihesaldia. Hasi ziren Luz Ardiden igotzen, eta tropeltxoaren burua hartu zuen Guerinik, Ullrichen taldekideak. Atzean jarri zitzaizkion alemaniarra, Armstrong liderra, Chaurreau.... Eta gainera iristeko 11 kilometroren faltan iritsi zen Laisekaren erasoa. Ezin geldirik egon. Ihesaldian zebiltzan guztiak harrapatu eta pasatu zituen; azkenekoa, Belli, italiarra.
Laiseka bostekoa ematen Armstrongi, podiumean. EFE
Azkeneko lau kilometroak bakarrik osatu zituen, su batean, su betean, eta noizbait aitortu izan du une horretan bazekiela irabaziko zuela, faboritoei minututik gorako aldea ateratzen zielako helmugarako hiru kilometroren faltan. Baina azken 100 metroetara iritsi arte, ez zen hasi garaipenarekin gozatzen. Orduan bai, orduan eskuak heldulekutik askatu, eta zale guztiei musu bat eskaini eskuin eskuarekin, beste bat ezkerrarekin, aitaren egin, berriro musuak bi eskuekin, besoak zerura, eta aitaren berriro Laisekak— hezur eta haragi: 1,84 metro luze, eta 63 bat kilo puntuan zegoenean—, bizikleta gainean dotorea ez baina historia egin zuen igotzaile petoak: Euskaltel-Euskadiri estreinako garaipena eman zion Tourrean. «Tourreko etapa bat irabaztea baino gauza handiagorik ez dago», adierazi zien kazetariei, malkoei eutsi ezinik.
Sanchezek, hirugarrenean
Ziklista garaile bat izateko, harritzekoa zen Samuel Sanchezek Tourrean garaipenik ez edukitzea. Hirugarren aldia zuen lasterketan: 2008an zazpigarren izan zen nagusian, eta 2010ean laugarren. 2011n podiuma zuen helburu, eta etapa garaipenen jokoan sartzeari ere ez zion muzin egiten, errematatzailea izaki. 2010ean lortzekotan izan zen, baina Andy Schleck-ek esprintean aurrea hartu zion Morzine-Avoriazeko helmugan.
Podiuma helburu, bai, baina lehen etapan erori eta denbora galduz gero, askoz ere zailagoa dena. Horrenbestez, atzetik aurrerako lasterketa egin behar izan zuen Euskaltel-Euskadiko txirrindulariak, eta Tourreko lehen mendiko etapan, Luz Ardidenekoan, mugitzeko baimena eman zioten beste faboritoek.
Tourmaleten behera jo zuen Gilbertek, eta hari jarraitu zion Sanchezek. Aurretik zen eguneko ihesaldia, eta hor zihoan Ruben Perez taldekidea. Itxaron egin zion Euskaltel-Euskadiko liderrari, eta mendatearen lehen maldetan gurpilean eraman zuen. Nolanahi ere, espainiarrak aintzat hartu behar zuen lasterketa burua —Roy eta Geraint Thomas— bi minutu pasara zuela, eta atzean, faboritoak, ez zeudela urrutiegi: 40 bat segundora.
Erritmo bizian jarraitu zuen gorantz, harrapatu zituen aurretik zituenak, eta Vanendert izan zuen lagun azkeneko zazpi kilometroetan. Minutu pasa ingurura zituen faboritoak. Alde horri eutsi zion, atzean sua piztu zen arte. Frank Schleckek aurrerantz jo zuen, eta helmugarako 300 bat metroren faltan Sanchez eta Vanendert harrapatzekotan egon. Orduan eman zuen azken kolpea Euskaltel-Euskadikoak, eta azken metroetan gozatu ere egin ahal izan zuen, eta amorruz ospatu garaipena. Hamar urte geroago, laranja berriro garaile Luz Ardidenen. Eta berriro malkoak: «Umetako ametsa bete dut».
Sanchez, 2011n Luz Ardidenen garaile helmugaratzen. EFE
Indurain eta Pirinioak
Tourrean lortu zituen lehen bi etapa garaipenak Pirinioetan zakuratu zituen Indurainek: Cauteretsen (1989) eta Luz Ardidenen (1990). Bi Tour horietara joan zen Delgadorentzat lan egitera, baina bigarrenean, batez ere, espainiarra beherantz zihoala eta nafarra gorantz zihoala ikusi ahal izan zen. Banesto taldean zeuden, eta baieztatu daiteke Luz Ardideneko etapako azken kilometroetan taldean zituzten rolak aldatu zirela, lasterketak berak, bataren zein bestearen ahalak, hala erabakita.
Chiappucci liderra atzeratzeko, taldekideak lanean jarri zituen Lemond faboritoak, 1989ko Tourraren garaileak. Gainerako bospasei kilometroren faltan, ordea, estatubatuarrak berak hartu zuen tropeltxoaren ardura —aurretik zuen Martinez, eguneko ihesaldikoa—, eta erritmoa bizitu. Lejarretak eta Indurainek bakarrik eutsi ahal izan zioten. Delgadok podiuma zuen jokoan, baina nafarrak ez zion itxaron.
Lejarretak helmugatik bizpahiru kilometrora eman zuen amore, eta Indurainek Lemond atzeratu ahal izan zuen azken metroetan, baliatuz ia uneoro tiraka aritu zena estatubatuarra izan zela.
Indurain, 1990ean Luz Ardidenen irabazten. Movistar Team |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200493/urkulluk-maskara-maskara-eta-maskara-eskatu-die-herritarrei.htm | Gizartea | Urkulluk «maskara, maskara eta maskara» eskatu die herritarrei | Lehendakariaren arabera, «maskara gabeko hartu-emanen gorakada da kutsatzeei mesede egiten dien aldagai nagusia». | Urkulluk «maskara, maskara eta maskara» eskatu die herritarrei. Lehendakariaren arabera, «maskara gabeko hartu-emanen gorakada da kutsatzeei mesede egiten dien aldagai nagusia». | Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak maskara janztearen aldeko aldarria egin du gaur. «Maskara, maskara eta maskara» eskatu die herritarrei, eta haren badaezpadako erabilera berreskuratzea galdegin die, batez ere etxetik kanpo dituzten hartu-emanetan.
Lehendakariak Gasteizen egiten ari diren ikastaro batzuetako ikasleak eta arduradunak jaso ditu lehendakaritzan: «Euskadin osasun larrialdian jarraitzen dugu, eta halako topaketetan lehendabizi gogoan izaten ditugu birusaren ondorioz hil direnak eta haien senideak», adierazi du.
Gaur egungo egoeraz, esan du une honetan Araba, Bizkaia eta Gipuzkoari «birusaren aldaera kutsakorrago bat» ari zaiela eragiten. Horri buruz, aipatu du indargune bat eta ahulgune bat dituztela: ahulgunea da «maskara gabeko hartu-emanen gorakada», Urkulluren ustez hori baita «kutsatzeei mesede egiten dien aldagai nagusia». Indargunea, berriz, maskararen erabilera berreskuratzea dela esan du: «Hori da gaur egin nahi dudan deia: maskara, maskara eta maskara», amaitu du. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200494/ipar-irlandako-gatazka-armatuko-auzipetzeak-preskribatzea-proposatu-du-erresuma-batuko-gobernuak.htm | Mundua | Ipar Irlandako gatazka armatuko auzipetzeak preskribatzea proposatu du Erresuma Batuko Gobernuak | Bake akordioaren aurretik Irlanda iparraldean arituriko Erresuma Batuko soldaduen eta IRAko boluntarioen kontrako akusazioak eta epaiketak amaitzeko plana aurkeztu du Londresek. | Ipar Irlandako gatazka armatuko auzipetzeak preskribatzea proposatu du Erresuma Batuko Gobernuak. Bake akordioaren aurretik Irlanda iparraldean arituriko Erresuma Batuko soldaduen eta IRAko boluntarioen kontrako akusazioak eta epaiketak amaitzeko plana aurkeztu du Londresek. | Haserrea eta eztabaida handia eragin duen erabakia da. Erresuma Batuko Gobernuak 1998ko Ostiral Santuko Akordioaren aurretik Ipar Irlandako gatazka armatuarekin «zerikusia duten istiluak» preskribatzea proposatu du, eta neurriak armadako soldaduei zein IRA Irlandako Armada Errepublikanoko boluntarioei eragingo lieke, horiei buruzko epaiketa eta akusazioak bertan behera utzita. Brandon Lewis Erresuma Batuaren Ipar Irlandarako ministroaren arabera, «geroz eta argiago geratu da ikerketa kriminalek» ez dutela «esperotako emaitzarik» emango —2015etik 2021era «soilik» bederatzi lagun inputatu dituzte—, eta, hortaz, erabaki hori hartzea «beharrezkoa» izan da: «Badakigu batzuentzat zaila izango dela onartzea».
Komunen Ganberan egindako agerraldian, Lewisek argudiatu du Ipar Irlandako Polizia 1.200 kasu aztertzen ari dela egun, gehienak duela lau hamarkada gertaturikoak, eta horiek ikertzeko gutxienez hogei urte beharko lituzkeela. Hori kontuan hartuta, eta orain arteko bide judizialen egoerak baloratu ostean, Ipar Irlandarako ministroak adierazi du aldaketa bat ezinbestekoa dela «egia eta berradiskidetzea babesteko».
Auzipetzeak preskribatzeaz gain, Erresuma Batuko Gobernuak beste bi proposamen egin ditu: batetik, «egia ezagutzeko» batzorde independente bat eratzea, familiek nahi izanez gero beren kasuak aztertzeko; eta, bestetik, «ahozko historiari» buruzko «iniziatiba bat» indarrean jartzea, herritarrek beren esperientziak parteka ditzaten.
Neurri horiek lirateke, Lewisen iritziz, «aurrera jarraitzeko modurik onena, egungo sistemak funtzionatzen» ez duela argudiatu baitu: «Egia zail eta mingarria da». Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroarentzat, berriz, erabakia «neurrizkoa» eta «orekatua» izan da.
Iragan asteetan filtraturikoaren arabera, lege berriak ez luke eraginik izango orain arteko epaietan, eta ez diete indulturik emango jada zigorturikoei. Biktimen ustetan, ordea, Londresen erabakia de facto amnistia bat da, eta horregatik agertu dira neurri horren kontra; Erresuma Batuko oposizioko alderdiak eta Ipar Irlandako koalizio gobernua osatzen dute bost indar politikoek ere jarrera bera hartu dute auziaren inguruan, eta Irlandako Errepublikako Gobernua ere kritiko agertu da Londresen erabakiaren inguruan.
Finean, Erresuma Batuko Gobernuaren plana onartuz gero —Alderdi Kontserbadoreak diputatuen gehiengo osoa du—, ezingo lituzkete Ipar Irlandako gatazka armatuan parte hartu zutenak auzipetu. «Familiei justizia zentzu bat emateko aukerarik onena da», defendatu du Lewisek. Egutegia aztertuz gero, plana ez da lege bilakatuko datorren udaren aurretik, eta, beraz, urtebetez aurrera jarraituko dute ikerketa eta akusazioek; 1970eko hamarkadatik 1998ko bake ituna sinatu arte 3.500 lagun inguru hil zituzten Ipar Irlandan.
DUP Alderdi Demokratiko Unionistaren buruzagi Jeffrey Donaldson izan da Erresuma Batuko Gobernuaren planaren aurka egin duen politikarietako bat, Ipar Irlandarako ministroari erantzun baitio ez dutela «edozein formatako amnistiarik» onartuko: «Biktimen ikuspuntutik, proposamen horiek arreta jartzen dute [delituen] egileetan, biktimetan baino. Irain bat da biktimen memoriarentzat».
Toryen artean ere zalantzak helarazi dituzte Londresen erabakiaz, baina alderdiaren buruzagi ohi Ian Duncanek iradoki du kontra egonda ere planaren alde bozkatuko dutela: «Nire lagun bati gertatu zitzaiona jakin nahi dut, baina aurrera egin behar badugu, denok egin beharko dugu sakrifizioren bat».
Hilabeteotan ere izan dira absoluzioak
Gaur jakinarazitako proposamenekin loturiko hainbat erabaki hartu dituzte hilabeteotan. Hil hasieran, esaterako, Ipar Irlandako Fiskaltzak karguak erretiratu zizkien gatazka armatuko istiluekin lotuta eta hiru hilketagatik auzipetuta zeuden Erresuma Batuko bi soldadu ohiri, F soldadua eta B soldadua izenekoei; hortaz, haiek ere ez dute epaiketarik izango.
Lehenengoari James Wray eta William McKinney errepublikanoak hil izana egozten zioten, 1972ko urtarrilaren 30ean Derry hirian Bloody Sundayn izandako istiluetan, eta beste bost lagun hiltzen saiatu izana. Beste soldadua, berriz, urte bereko uztailean Derryn izandako istiluetan 15 urteko gazte bat tiroz hil izanagatik zegoen auzipetuta.
Fiskaltzaren erabakiaren berri izatean, biktimen senideen abokatu Ciaran Shielsek azaldu zuen karguak erretiratzeko jasotako arrazoia izan zela fiskaltzak ez zuela zigorra emateko aukerarik ez ikusten. Erabaki horrek «sistema judizial britainiarraren» gabeziak agerian uzten dituela salatu zuen Shielsek.
Iragan apirilean, beste auzitegi batek absolbitu egin zituen IRAko kide bat hil izanagatik auzipetutako beste bi soldadu, fiskaltzaren prozeduran irregulartasunak izan zirela iritzita. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200495/konstituzionalak-legez-kanpokotzat-jo-du-lehen-alarma-egoera.htm | Gizartea | Konstituzionalak legez kanpokotzat jo du lehen alarma egoera | Eztabaida handia izan da magistratuen artean, seik ebazpenaren alde bozkatu dutelako eta bostek kontra. Zehazki, alarma egoerako zirkulaziorako debekua eta hainbat jarduera ixteko erabakia jo ditu konstituzioaren aurkakotzat. | Konstituzionalak legez kanpokotzat jo du lehen alarma egoera. Eztabaida handia izan da magistratuen artean, seik ebazpenaren alde bozkatu dutelako eta bostek kontra. Zehazki, alarma egoerako zirkulaziorako debekua eta hainbat jarduera ixteko erabakia jo ditu konstituzioaren aurkakotzat. | Pandemiari aurre egiteko, alarma egoera ezarri zuen Espainiako Gobernuak, iazko martxoan. Baina Espainiako Auzitegi Konstituzionalak ebatzi du erabaki hura legez kanpokoa izan zela. Iturri juridikoek Efe berri agentziari jakinarazi diotenez, auzitegiari iruditzen zaio herritarren konfinamendu orokorra ezartzeko salbuespen egoera behar dela, horretarako markoa ez dela alarma egoerak ezartzen duena.
Vox eskuin muturreko alderdiak 463/2020 dekretuaren aurkako helegitea aurkeztu zuen Konstituzionalean eta hari eman dio erantzuna auzitegiak. Dekretuaren hainbat artikulu baliogabetu egin ditu. Zehazki, espazio eta bide publikoetan ibilgailuen joan-etorria debekatzeko erabakiaren aurka egin du auzitegiak. Era berean, konstituzioaren aurkakotzat jo du ere bai Espainiako Osasun Ministerioari ahalmena ematea ostalaritza, kultur eta aisialdi arloko jardueretan murrizketa neurriak ezartzeko.
Konstituzionalaren prentsa oharraren arabera, «gainerako kontuetan» onetsi egin ditu dekretuan zetozen neurriak, baina konfinamendua ezarri zeneko bi neurri nagusien aurka jo du: lanerako edo lehentasunezko jardueretarako salbu zirkulazioa debekatzea eta, osasun publiko arrazoiengatik, hainbat jarduera ixteko erabakia.
Dekretuarekin batera, martxoaren 29an, Espainiako Osasun Ministerioak eremu publiko zein pribatuetan beilatokiak debekatu eta hiletak nabarmen mugatzen aginduaren aurka ezin zuen Voxek. Kasu honetan, Auzitegi Konstituzionalak atzera bota du eskaera.
Eztabaida magistratuen artean
11 magistraturen artean hartu dute erabakia, eta horietako bost, kontserbadoreak, legez kanpokotzat hartzearen alde zeuden, eta beste bost —hiru progresista eta bi kontserbadore—, aldiz, kontra. Efe-ren arabera, auzitegiko presidenteorde Encarnacion Rocaren botoak hautsi du berdinketa. Hainbat osoko bilkura behar izan dituzte erabakiaren inguruan deliberatzeko.
Pedro Gonzalez Trevijano magistratuaren ponentzia izan dute eztabaidagai osoko bilkura horietan. Haren arabera, konstituzioaren kontrakoa ziren dekretu horren neurri nagusi horiek. Datozen egunetan dira sententzia jakinaraztekoak.
Madril: «Funtsezkoa izan zen»
Espainiako Gobernua harrituta agertu da ebazpenarekin. Espainiako Gobernuko iturriek albiste agentziei baieztatu diete erabakia errespetatzen dutela, baina haren emaitza berria dela, «aurrekaririk gabekoa». Halaber, uste dute dekretu hura «funtsezkoa» izan zela bizitzak salbatzeko. erreminta hori gabe, ezin ahalko ziotelako garai erantzun une hartan koronabirusak zuen hedatze azkarrari. Halaber, Madrilgo gobernuak uste du dekretua Konstituzioaren eta alarma egoeraren lege organikoaren araberakoa izan zela. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200496/eaeko-justizia-auzitegi-nagusiaren-joera-atzerakoia-salatu-du-kontseiluak.htm | Gizartea | EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren joera «atzerakoia» salatu du Kontseiluak | Aktak euskaraz egiteak Espainiako Konstituzioa urra dezakeela ebatzi zuen atzo auzitegiak. Kontseiluaren ustez, erabaki horrekin «botere judizialak bere gain» hartu du hizkuntza politika, «beste behin». | EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren joera «atzerakoia» salatu du Kontseiluak. Aktak euskaraz egiteak Espainiako Konstituzioa urra dezakeela ebatzi zuen atzo auzitegiak. Kontseiluaren ustez, erabaki horrekin «botere judizialak bere gain» hartu du hizkuntza politika, «beste behin». | EAEko Udalen Legeak euskararen erabilerari buruz dakarren artikulu bat auzitan jarri zuen atzo Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiak, Espainiako Konstituzioaren aurkakoa izan daitekeelakoan. Zehazki, Administrazioarekiko Auzien Salak ondorioztatu zuen legeak «gaztelania libreki erabiltzeko eskubide konstituzionala gauzatzea eragotzi» dezakeela, eta argudioak eskatu dizkie aldeei. Euskalgintzaren Kontseiluak erantzun egin dio gaur EAEko auzitegiari, eta adierazi du «euskaldunen eskubideak murrizteko joera atzerakoia» nagusitzen ari dela: «Azken boladan hainbat auzitegitatik, eta oro har botere judizialetik, aurrera garatzen ari diren joera atzerakoiei segida ematen die Justizia Auzitegi Nagusiaren erabakiak».
Kontseiluak azaldu duenez, hain zuzen, maiatzean Irungo Udaltzaingorako lan deialdietatik«hizkuntza eskakizunak atzera bota zituen areto beretik» dator erabakia, eta orduan ere Kontseiluak salatu zuenez, «botere judizialak beste behin bere eskumen bihurtu nahi du hizkuntza politika, berez dagokion debate politikoaren eta parlamentarioaren esparruetatik erauziz».
Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusiak salatu du «egungo marko juridikoaren irakurketa berritua» egiten ari direla epaitegiak, «jurisprudentziaren bidez euskaldunon eta oro har egoera gutxituan dauden berezko hizkuntzetako hiztunen eskubideak murrizteko».
«Ofizialtasunaren printzipioa»
Kontseiluaren arabera, «ofizialtasun printzipioaren» aurka egiten du EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak hartutako azken erabakiak: «Gaztelania ez diren gainerako hizkuntza ofizialek maila baxuagoko estatusa dutela berretsiko da, hau da, indarrean dagoen ofizialtasuna ez dela simetrikoa». Kontseiluaren ustez, hain zuzen, auzitegiaren «tesiek» aurrera eginez gero ,«agerian» geldituko da hizkuntza ofizialak «bi mailatan» sailkatzen dituztela: «Gaztelania eta gainerakoak». Kontseiluaren iritziz, «lehen eta bigarren mailako herritarrak bereiztea» litzateke hori. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200497/eh-bilduk-eskatu-du-urtebeteko-kontratuak-egitea-osakidetzako-behin-behineko-langileei.htm | Gizartea | EH Bilduk eskatu du urtebeteko kontratuak egitea Osakidetzako behin-behineko langileei | Legez besteko proposamena aurkeztu du koalizioak. Gogorarazi du Bizi Berri IV planak aurreikusten zituen agertokiak ezerezean geratu direla. | EH Bilduk eskatu du urtebeteko kontratuak egitea Osakidetzako behin-behineko langileei. Legez besteko proposamena aurkeztu du koalizioak. Gogorarazi du Bizi Berri IV planak aurreikusten zituen agertokiak ezerezean geratu direla. | Behin behineko kontratuekin dauden Osakidetzako langileei gutxienez urtebeteko kontratuak egitea eskatu dio EH Bilduk Jaurlaritzari. Osakidetzan lanean ari diren 10.000 eta 15.000 langile inguruk epe laburreko kontratuak dituzte; askotan oporrak hartzeko ezintasuna izaten dute hauetako askok. Horrek ondorioz, profesional askoren «atzerriratzea» dakarrela ohartarazi du, eta osasun sistema publikoa indartu eta lehen arreta presentziala berreskuratzea litzatekeela irtenbidea. Proposamen hori eta beste batzuk jaso ditu gaur goizean aurkeztu duen legez besteko proposamenean. Osasun sailburuari igorri dio txostena, kontutan har dezan, ez baita irailera arte edo urrira arte eztabaidatuko.
Txertaketari «esker» ospitaleratze eta heriotza tasak «behera» egin duen arren, datuak «ez» direla onak gogorarazi du Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak. Besteak beste, Osasun sailburuak erabakirik hartu ez izana kritikatu du: «Ez dugu ikusten arazoari erantzuten dabiltzanik, okerrera gindoazela bistakoak zen LABIa duela astebete bildu zenean, eta hartu zuen neurri bakarra, neurririk ez hartzea izan zen». Haren ardurei ihes egitea, planifikazio falta eta inprobisazio «etengabean» aritzea eotzi dio Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuari.
Orain arte pandemian erabilitako adierazleak (ZIUetako oheen okupazioa, ospitaleratuak...) aldatu eta moldatu behar direla esan du Uberak. Pandemiaren fase berri honetan, birusaren presioa batez ere lehen arretan, unitate epidemiologikoetan eta aztarnariengan nabarituko da. «Orain arte erabilitako adierazleak ez dira nahiko pandemiaren fase honetan bestelakoak hartu behar dira kontuan». Horregatik, koalizioaren ustez orain lehen arreta unitate epidemiologiko taldea eta alerta sistema indartu behar dira, ahalik eta «eraginkorrena» izan daitezen. Gainera, beste unitate batzuetako langileak unitate hauetara lekualdatzea proposatu du.
Sailburuak birusaren Delta aldaerari garrantzia kendu izana kritikatu du baita, ez zutelako haren hedapena kezkagarritzat hartu. «Duela hilebete bat Delta aldaeraren arriskuaz ohartarazi genion osasun sailburuari, eta asteazkenero gogorarazi diegu honen aurrean neurriak hartzeko», esan du. Gaur egun, positibo emandakoen %35-40 inguru dira aldaera horretakoak. Horrez gain, gobernuak Bizi Berri lV plana onartzean zehaztu zituen hiru agertoki posibleak eta prebisioak berriz ere ezerezean geratu direla ohartarazi du.
Inprobizazioa
EH Bilduren ustez, Jaurlaritzak «beti berandu eta gaizki» kudeatu du pandemia, eta izaten ari den eboluziari aurre egiteko gaitasunik «ez» izatea leporatu dio. «Harrigarria da zer nolako gaitasuna duen gobernu honek bere arduretatik ihes egiteko, erabakiak ez hartzeko, ez mugitzeko, kutsatzeak ezer egin gabe jaitsiko direla pentsatuko balu bezala». Kutsatzeen erantzukizun osoa herritarren bizkar ipini izana egotzi dio: «Erabakiak eta neurriak hartu beharrean, lehendakariak herritarren bizkar ipini zuen berriz ere erantzukizun osoa». |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200498/europako-batzordeak-aurkeztu-ditu-deskarbonizazioa-bizkortzeko-neurriak.htm | Ekonomia | Europako Batzordeak aurkeztu ditu deskarbonizazioa bizkortzeko neurriak | Karbono isuriak 2030. urterako %55 murrizteko helburuak aldaketa handiak dakartza ekonomiarentzat eta herritarrentzat. Ekonomiaren zati handiagoak ordainduko du CO2 isuriengatik; 2035etik aurrera ez da salduko errekuntza autorik; eta zergak handituko dira erregaientzat. | Europako Batzordeak aurkeztu ditu deskarbonizazioa bizkortzeko neurriak. Karbono isuriak 2030. urterako %55 murrizteko helburuak aldaketa handiak dakartza ekonomiarentzat eta herritarrentzat. Ekonomiaren zati handiagoak ordainduko du CO2 isuriengatik; 2035etik aurrera ez da salduko errekuntza autorik; eta zergak handituko dira erregaientzat. | Ursula Von de Leyenen batzordeak gaur aurkeztu du Europako Batasuneko ekonomiaren eta politikaren datozen urteak erabat baldintzatuko dituen lege sortaren proposamena, Itun Berdearen eta emisioen %55eko murrizketarako bide orria. Lege sorta zabala da, neurri eta kopuru handinahiekin, deskarbonizazioa bizkortzeko xedea duena.
Proposatutako neurrien artean, eragin handienetakoa emisio eskubideen ereduaren zabaltzeak izango du, eta batez ere autoentzat eta etxeetako berokuntzarentzat eratuko den aparteko eskemak, prezioa jarriko dielako isuri horiei, gaur egun energia sektoreak eta industriako instalazio kutsatzaileenak hartzen dituenaren ildo beretik.
Ez da zuzenean izango, autoetarako eta berogailuetarako erabiltzen diren erregai fosilei ezarriko zaielako karbono eskubideak ordaintzeko agindua, hornitzaileei. Eta hori azpimarratu du Frans Timmermansek batzordeko Klima lehendakari ordeak. Baina, ez dago zalantzarik, herritarrek euren sakeletan igarriko diote kutsatzea ordaintzen hasten direnean.
Komisario alemaniarraren arabera, eskubideen ezarpena oso kontrolatua izango da, eta mekanismo bat izango du batzordeak, eskubideak nahi baino gehiago garestitzen badira, neurriak hartu ahal izateko.
Baina erregai fosilak garestituko direla argi dago. Emisio eskubide eskema horiei gehituko zaie, proposamenak aurrera egiten badu, zerga kenkarien eta subsidioen desagerpena erregai fosilentzat, hots, dieselarentzat, gasolinarentzat... Eta zerga berriak ezarriko direla, adibidez, hegazkinetarako kerosenoarentzat.
Horrez gain, Batzordeak nahi du Batasunean 2035. urtetik aurrera errekuntzako autorik ez saltzea. Azken ordura arte egon dira eztabaidatzen errekuntzako ibilgailuen erretirorako epea, izan ere automobilgintza industriak eta zenbait herrialdek (Frantziak, adibidez) denbora gehiago nahi zuten, 2040. urtera arte. Baina batzordeak 2035. urtea hautatu du, eta hori izango abiapuntua negoziazioentzat.
Nekazaritza, basogintza, itsas garraioa... Sektore asko ukitzen ditu proposatutako neurri sortak, industria batzuek eta herrialde batzuek ahalegin handia egin beharko dute, eta denak ez daude egongo ados proposamenarekin. Negoziazioak gogorrak izango dira datozen hilabeteetan. Herrialdeek zeresana izango dute, eta hor espero da ekialdekoek presio handia egingo dutela. Eta Europako Parlamentuan ere negoziazio luzeak espero dira.
Dena den, Timmermansek berak azaldu duen moduan, isurien %55eko murrizketa helburua Europako Klima Legean ezarrita dago jada, bete beharrekoa da, eta beraz, batzordearen proposamenarekin ados ez daudenek alternatiba aurkeztu beharko dute, helburua lortzeko.
Dena den, kezka handiena herritarren erantzunarekin dago. Timmermansek ere aitortu du: «Jendeari gehien inporta zaiona honekin justizia da. Eta batzordearen ardura da demostratzea trantsizioa elkartasunez eta justiziarekin egingo dela. Hor frogatzea lortzen badugu, uste dut kontrako erresistentzia txikia izango dela; eta ez badugu lortzen, kontrakotasuna itzela izango da».
Klimaren Gizarte Funtsa
Karbono isuriei prezioa jartzearen ondorio erregresiboak konpentsatzeko Europako Batzordeak funts bat eratu du nahi du, Klimaren Gizarte Funtsa, autoentzako eta berokuntzako emisio eskubideen eskematik bildutako diruaren %25arekin hornitua.
Diru hori urtero herrialdeen artean banatuko litzateke, Next Generation funtsen antzeko prozedurarekin, eta pobrezia energetikoa murrizteko helburuarekin: Herrialde bakoitzak plan bat aurkeztu behar du mugarri jakin batzuek iristeko, gero Batzordeak onartzeko, eta mugarriak betetzen diren monitorizatzeko. Mugarri horiek iristea derrigorrezko litzateke herrialdeentzat diru hori jasotzeko.
Batzordearen arabera, zazpi urteko tartean 72.200 milioi euro joango dira eraikuntzen berrikuntzara, emisiorik gabeko mugikortasunerako sarbidea (ibilgailu elektrikoetarako) sarbidea erraztera, eta baita herritar ahulenen diru sarrerak handitzera. 2025. urtearen erdialdera hasiko lirateke banatzen laguntza horiek, emisio eskubideek prezioetan eragina izan baino. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200499/poliziak-zantzu-gisa-lotu-zituen-ezizenak-1313-auziko-akusatuekin.htm | Politika | Poliziak «zantzu» gisa lotu zituen ezizenak 13/13 auziko akusatuekin | Bi guardia zibilek deklaratu dute presoen abokatu lanetan aritutakoen aurkako epaiketan. Lekuko gisa deklaratu dute biek, nahiz eta horietako batek, atxiloketen eta miaketen atestatua egin zuenak, Madrildik idatzi zuen txostena, kontatzen ziotenaren arabera. | Poliziak «zantzu» gisa lotu zituen ezizenak 13/13 auziko akusatuekin. Bi guardia zibilek deklaratu dute presoen abokatu lanetan aritutakoen aurkako epaiketan. Lekuko gisa deklaratu dute biek, nahiz eta horietako batek, atxiloketen eta miaketen atestatua egin zuenak, Madrildik idatzi zuen txostena, kontatzen ziotenaren arabera. | Espainiako Guardia Zibilak izen-abizen jakin batzuekin lotu zituen dokumentu batzuetan atzemandako ezizenak, «zantzuen fasean», «ikerketa abiatu» ahal izateko. Hala azaldu du Guardia Zibilaren Z61382J zenbakidun agenteak, diligentzien idazkariak, 13/13 sumarioaren epaiketako hirugarren saioan. Poliziak susmo batzuekin egin zuen txosten bat, eta horretan oinarritu zen 2010eko apirilaren 14ko operazioa. Zantzuen ondoren iritsi ziren atxiloketak, miaketak, galdeketak eta inkulpazioak, auzian akusazioari sostengua ematen diotenak.
Bi poliziak deklaratu dute astezkenean, lekuko gisa, eta lehena izan da Z61382J. Azaldu duenez, bera izan zen Halboka txostena idatzi zuena; Guardia Zibilaren txosten bat zen hori, 2010eko apirilaren 12an auzitegietan erregistratu zutena; sumarioaren abiapuntuan dagoen hamar lagunen atxiloketa baino bi egun lehenago. Hura izan zen egilea, poliziak berak azaldu zuenez, nahiz eta dokumentua ez duen inork sinatzen. Eta horra defentsako abokatuen lehen protesta: ea bera ote zen txostenaren egilea, kontuan hartuta, perituen deklarazioetarako, beste polizia batzuk deitu dituztela deklaratzera: ustez, txosten horren egileak direnak.
Horri lotutako beste gai batekin ere kexu azaldu dira abokatuak: Z61382J lekuko gisa ari zen deklaratzen; beraz, hark ikusitakoaz. Baina Halboka txostenaren egilea izanik, agiriaren edukiez ari zen azalpenak ematen; alegia, peritu lanak egiten, nahiz eta ez zegoen horretarako deituta. Murillok behin baino gehiagotan hartu zion kargu fiskalari horregatik.
Izan ere, defentsako abokatuek auzitan jarri dute haren lekukotasuna, kontuan izanik, 2010eko atxiloketen unean, Madrildik egin zuela atestatu bat. Z61382Jk idatzi zuen atestatu hori, bera egon ez zen miaketa batean oinarrituta, miaketan egon zirenek kontatzen ziotenaren arabera. Jose Maria Elosua defentsako abokatuaren galderei erantzunez, Z61382J zenbakidunak ez zituen atestatuaren inguruko xehetasun asko gogoratzen.
Halbokaz jardun du Z61382Jk, eta apenas auzipetuez; esan du ez zela egitura berria, eta horri buruzko informazio eguneratua jaso zutela Frantziako Poliziak 2008ko maiatzaren 20an lau pertsona atxilotu eta gero —Xabier Lopez Peña, Ainhoa Ozaeta, Jon Salaberria eta Igor Suberbiola—: «Halboka egitura bat da, aspalditik ezagutzen genuena». Poliziaren esanetan, Halbokaren egitura ikertu zuen Poliziak; horren barruan, ataletako bat zen «fronte juridikoa, erakunde abertzaleetatik gertuko abokatuek osatua». Ordea, ez du jakin horri buruzko xehetasun batzuk ematen; esaterako, Alfonso Zenon abokatuak galdetu dio «fronte juridiko» hori zenbat abokatuk osatzen zuten: «Ideiarik ez», izan da erantzuna.
Era berean, baieztatu du CNI Espainiako zerbitzu sekretuek parte hartu zutela ikerketan: «NIk ematen zizkigun guk eskatzen genituen datuak; hitzordu bat bazegoen, CNIri eskatzen genion ea horri buruzko zerbait al zuten. Ematen ziguten elkarrizketa bat, baina soilik guk eskatutakoari lotutakoa».
«Polemika» dekanoarekin
G17180V zenbakidun guardia zibilaren txanda izan da hurrena. Arantza Zuluetaren eta Naia Zuriarrainen atxiloketan eta horien bulegoen eta etxebitzen erregistroan parte hartu zuen, eta atxiloketen eta Bilboko Elkano kaleko bulegoaren erregistroaren xehetasunak eman ditu: bulegotik aterarazi zituztela, eta «une oro» egon zela idazkari judiziala. Bizkaiko Abokatuen Elkargoko dekanoaren zain egon behar izan zuten, ordu erdi inguruz, eta poliziak aitortu du «polemika, eztabaida» izan zutela harekin, dekanoak protesta egin zuelako miaketarengatik.
Amaitu dira aste honetakoak Auzitegi Nazionalean, eta epaiketak uztailaren 26an jarraituko du, guardia zibil gehiagoren deklarazioekin. Saio horietara ez dute joan beharko Zuriarrainek eta Saioa Agirrek, abokatuek eginiko eskaera Murillo epaileak aintzat hartu eta gero. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200500/sare-sozialetan-eztabaida-sortu-du-guggenheimek-puppy-biziberritzeko-abian-jarri-duen-kanpainak.htm | Kultura | Sare sozialetan eztabaida sortu du Guggenheimek 'Puppy' «biziberritzeko» abian jarri duen kanpainak | 100.000 euroko finantzaketa kolektiboko kanpaina jarri dute martxan eskultura konpontzeko. Guggenheim fundazioak hartutako erabakiaren aurka agertu dira hainbat erabiltzaile Twitterren. | Sare sozialetan eztabaida sortu du Guggenheimek 'Puppy' «biziberritzeko» abian jarri duen kanpainak. 100.000 euroko finantzaketa kolektiboko kanpaina jarri dute martxan eskultura konpontzeko. Guggenheim fundazioak hartutako erabakiaren aurka agertu dira hainbat erabiltzaile Twitterren. | Bilboko Guggenheim museoak 100.000 euroko finantzaketa kolektiboko kanpaina bat hasi du Puppy eskultura konpontzeko. Kanpaina ekainaren 23an jarri zuten martxan, eta zenbait arrazoi direla medio, eztabaidagai bihurtu da sare sozialetan.
Twitterren, esaterako, zera adierazi du erabiltzaile batek: «Puppy mantentzeko jendearen laguntza eskatzen duzue, garbiketako langileen greba eskubidea mugatzen duzuen bitartean, erakundeen laguntzarekin». Izan ere, museoko garbitzaileak greban daude ekainaren 8tik, soldata eta lan baldintza duinen alde, soldata arrakala eta prekaritatea gainditzeko. Museoaren balioak «eztabaidagarriak» direla ere esan dute erabiltzaileek. «Greban dauden garbitzaileen baldintzak hobetzeari baino garrantzia handiagoa ematen diolako Puppy konpontzeko kanpaina bat egiteari», idatzi du, adibidez, batek.
Beste txiolari batzuek salatu dute Guggenheim fundazioak dirurik ez duela konponketa lan horietarako, baina bai Urdaibain (Bizkaia) museoaren hedapena egiteko. Duela aste batzuk nabarmendu zuen Unai Rementeria Bizkaiko ahaldun nagusiak Urdaibaiko Guggenheim berria «bai edo bai» egin beharreko proiektua zela, Europako Batasunaren laguntzak jaso edo ez.
23 urte daramatza Puppy eskulturak Bilboko Guggenheim museoaren atarian, eta Ainhoa Sanz museoko kontserbazio arduradunak azaldu duenez, urteetan zehar antzeman dituzten arazoak konpontzeko unea iritsi da. Konponketa gastuei aurre egiteko jarri zuten abian Biziberritu Puppy kanpaina, eta 10.000 euro baino gehiago lortu dituzte dagoeneko. Eskulturaren ureztatze sistema konpontzeaz gain, gaueko argiztapenean ere hobekuntzak egingo dituzte, «beste kalitate dramatiko eta eszenografiko bat emateko». 2021eko irailean, urrian eta azaroan egingo dituzte konponketa lanak. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200501/tubacexeko-sindikatuek-afiliatuei-galdetuko-diete-grebarekin-jarraitu-ala-ez.htm | Ekonomia | Tubacexeko sindikatuek afiliatuei galdetuko diete grebarekin jarraitu ala ez | Barne bilerak egingo dituzte iritziak biltzeko eta aurki elkartuko dira berriz ondorioak bateratzeko | Tubacexeko sindikatuek afiliatuei galdetuko diete grebarekin jarraitu ala ez. Barne bilerak egingo dituzte iritziak biltzeko eta aurki elkartuko dira berriz ondorioak bateratzeko | Tubacexen ordezkaritza sindikatuek (ELA, STAT, CCOO, LAB eta independenteak) haien afiliatu eta aldekoei galdetuko diete grebarekin jarraitu ala ez. Langile batzordeko kideek asteazken arratsaldean eginiko bileran harturiko erabakia da. Sindikatu bakoitzak barne bozketa egingo du, eta langile batzordea aurki bilduko da berriz iritziak bateratzeko. ELAren bilera ostiralean izango da; beraz, goiz jota egun horretako arratsaldean elkartuko da berriz batzordea.
Tubacexeko langileek 154. greba eguna dute gaur, eta protestaldiarekin jarraitu ala ez erabaki behar dute orain. Azken asteetan lan gatazkak bi mugarri handi izan ditu: batetik, EAEko Auzitegi Nagusiak indargabetu egin zuen enpresak egin zuen lan erregulazioa; eta bestetik, enpresak erabaki du ez dituela plantetan onartuko kaleratu asmo zituen 129 langileak. Hori bai, ebazpena beteko du eta soldatapean mantenduko ditu. Egoera hori legezkoa da Auzitegi Gorenak enpresaren helegitearen inguruko ebazpena eman arte, eta hamar hilabete inguru pasa daitezke hurrengo epaiketa egin aurretik.
Tubacexek Amurrio eta Laudion (Araba) dituen plantetan 700 langilek dihardute, eta langile batzordeak esana du ez dutela greba bertan behera utziko enpresak kaleratu asmo zituen langileak txandetan sartu arte. Orain, baina, fase berri batean sartu da gatazka, eta baliteke langile batzuk estrategia aldatzearen alde egotea. Hori ikusita langile batzordeak barne bilera horiek egitea erabaki du. Zuzendaritzak, bere aldetik, esana du onartuta zuen aldi baterako erregulazioa luzatuko duela, beraz, greba bertan behera uzten badute, langileak murrizketekin itzuliko lirateke plantetara. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200502/ekinaren-ekinez-irabazi-du-pogacarrek.htm | Kirola | Ekinaren ekinez irabazi du Pogacarrek | Tourreko lidertza are gehiago sendotu du Pogacarrek, Porteten irabazita. Ia bukaerara arte eutsi diote Vingegaardek eta Carapazek. Uranek ia bi minutu galdu ditu. | Ekinaren ekinez irabazi du Pogacarrek. Tourreko lidertza are gehiago sendotu du Pogacarrek, Porteten irabazita. Ia bukaerara arte eutsi diote Vingegaardek eta Carapazek. Uranek ia bi minutu galdu ditu. | Handia da maillot horia soineratzea. Are handiagoa, horiz jantzita etapa bat irabaztea. Eta zer esanik ez, elastiko preziatuarekin Tourreko bukaerarik gogorrenean nagusitzea. Horixe egin du gaur Tadej Pogacarrek (UAE), Portet beldurgarrian bukatu den 17. etapan. Lidertzari euste hutsa ez zuen aski, eta garaipena lortuta, ginga jarri dio osatzen ari den lasterketa bikainari. Ez da Alpeetan bezain nagusi izan, eta amaierako esprintean utzi ditu atzean Jonas Vingegaard (Jumbo Visma) eta Richard Carapaz (Ineos). Ziurrenik bi txirrindulari horiek igoko dira Pogacarrekin batera Parisko podiumera; Rigoberto Uran (Education) bigarren zegoen nagusian, baina kale egin du Porteko igoera bortitzean, eta ia bi minutu galdu. 1.34ra gelditu zaio hirugarren postua.
Distira apur bat galdua zen Pogacarren maillot horia. Esloveniarrak makalaldia izan zuen Mont Ventouxen, eta Andorran ez zituen zalantzak erabat uxatu. Iraultzarako aukera egon zitekeen oraindik. Gaur, ordea, guztiz zapuztu du aurkariek izan zezaketen itxaropena. Peyresourde, Val Louron eta Portet kateatu dituzte azken kilometroetan, eta maldan gorako lanari ekin orduko, liderrak lanean jarri du taldea. Hots, erasoaren bidetik defendatu nahi zuen 8. etaparen ostean lorturiko elastikoa. Helmugatik 8,5 kilometrora egin du lehen saiakera, Rafal Majkak (UAE) jarritako erritmo itogarriari jarraipena emanaz. Airean aurreratu du Anthony Perez (Cofidis), eguneko ihesaldiko ziklistarik indartsuena. Vingegaard eta Carapaz izan dira liderrari eusten bakarrak.
Bakarkako erakustaldia egin nahi zuen Pogacarrek, eta temati jarraitu du erasoka; alferrik, ordea. Vingegaardek erreleboak eman dizkio, Carapazek gurpilean zirauen bitartean, nekatu plantak egiten. Ekuadortarrak, ordea, ez die zira sartu, eta gehien ahalegindu denak altxatu ditu besoak helmugan; liderrak berak, alegia. Hirukotearen ostean, David Gaudu helmugaratu da, 1.19ra; gero, Ben O´Connor, 1.26ra; eta hortik gutxira iritsi da Pello Bilbao (Bahrain), zazpigarren postuan, 1.44ko atzerapenarekin. Hartara, eutsi egin dio sailkapen nagusiko hamargarren postuari. Pogacarrek lasterketa puskatu aurretik, gernikarrak egin du lehen erritmo aldaketa. Berme handia eskaintzen du itzuli handietako hirugarren astean.
Azken etapa menditsua jokatuko da bihar, Paue eta Luz Ardiden artean. Gaur bezala, gogortasuna bukaeran egongo da metatuta, Tourmaletera eta Luz Ardidenera egin beharreko igoerekin. Azken zalantzak argituko dira, larunbateko erlojupekoaren aurretik. |
2021-7-14 | https://www.berria.eus/albisteak/200503/gauerditik-0600etara-kalean-bizikideen-topaketak-bakarrik-onartzea-ebatzi-du-labik.htm | Gizartea | Gauerditik 06:00etara kalean bizikideen topaketak bakarrik onartzea ebatzi du Labik | Labiren batzorde teknikoak izurriari aurre egite aldera gaur proposatu duen neurria da, eta Jaurlaritzak dekretu bidez onetsia | Gauerditik 06:00etara kalean bizikideen topaketak bakarrik onartzea ebatzi du Labik. Labiren batzorde teknikoak izurriari aurre egite aldera gaur proposatu duen neurria da, eta Jaurlaritzak dekretu bidez onetsia | Araba, Bizkai eta Gipuzkoan COVID-19aren izurria kontrolatze aldera neurriak ebazten dituen Labi batzordearen bilera teknikoa egin dute gaur. Jakina zen bertan neurri berriren bat ebatziko zutela, eta jakinarazi berri dute zein den: gauerditik 06:00tara bizikideen topaketak bakarrik onartuko dituzte kalean, bihar gauerditik aurrera. Hala, ezingo dira jende multzoak elkartu espazio publikoetan gauez. Era horretan, jai giroko jende topaketak ez egitea dute helburua, egunotan kasuetan egon den igoeraren sorburua halako topaketetan dagoela uste baitute adituek. Jaiak bertan behera utzita daude berez, baina jaietako egunen bueltan izan dira jende pilaketak hainbat tokitan, eta horien ondoriozko kasuen goraldiak ere bai. Labik neurria proposatuta, telematikoki onartu dute gero, eta bihar gauerditik aurrera sartuko da indarrean.
Gaur eguerdian herritarrei zuzendu zaie Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkullu, eta orain dagoen egoera gainditze aldera, maskarak erabiltzeko deia egin du: «Maskarak, maskarak eta maskarak». Ez du beste iragarpenik egin. Indarrean dauden neurriak betetzeko eskatu du behin baino gehiagotan.
Nafarroako osasun agintariek ere kezka azaldu dute gaur datuen igoeraren harira, eta egungo neurriei besteren bat akaso eranstea ez dutela baztertzen esan dute, baina deus erabakitzeko dagoela oraindik. |
2021-7-17 | https://www.berria.eus/albisteak/200529/160-dira-jada-uholdeen-ondorioz-alemanian-eta-belgikan-hildakoak.htm | Mundua | 160 dira jada uholdeen ondorioz Alemanian eta Belgikan hildakoak | Alemanian, ehunka dira desagertuak. 1.300 baino gehiago soilik Ahrweiler barrutian. Euriteek Herbehereetako, Luxenburgoko, Frantziako eta Suitzako zenbait eskualde ere kaltetu dituzte. Argazki bilduma. | 160 dira jada uholdeen ondorioz Alemanian eta Belgikan hildakoak. Alemanian, ehunka dira desagertuak. 1.300 baino gehiago soilik Ahrweiler barrutian. Euriteek Herbehereetako, Luxenburgoko, Frantziako eta Suitzako zenbait eskualde ere kaltetu dituzte. Argazki bilduma. | Gutxienez 133 pertsona hil dira Alemaniako Renania-Palatinatua eta Ipar Renania-Westfalia landerretan. Herrialdearen mendebaldean eurite indartsuak izan dira, eta ekaitzak eragindako uholdeetan hildakoen kopuruak gorantz jarraitzen du. Belgikan ere hainbat lagun hil dira uholdeen ondorioz. Azken datuen arabera, 27 dira, gutxienez, hildakoak, eta lau desagertuak.
Desagertuak ehunka zenbatzen dira Alemanian. Herrialde osoan desagertuak zenbat diren zehaztea ezinezkoa da oraingoz. Telefono sarea erorita dago eskualde kaltetuenetan, eta zailtasun handiak daude herritar askorekin harremanetan jartzeko. Gainera, askok beren etxeetatik ihes egin dute. Renania-Palatinatuko erakundeen arabera, baina, 1.300 baino gehiago dira Ahrweiler barrutian soilik.
Ipar Renania-Westfalia landerrean beste 43 hildako daudela jakinarazi du gobernuak, eta beste 618 zauritu daudela ere adierazi du, gehienak Ahreko aranean. Schuld barrutian bederatzi gorpu erreskatatu dituzte suhiltzaileek, eta hamabost dira hildakoak Euskirchenen, Bonn hiriaren hegoaldean. Kolonia hiriaren ondoko Erftstadt-Blessem herrian, urak hainbat etxe bota ditu gaur, eta hainbat lagun hil dira han ere.
Alemania mendebaldean mugitzeko oztopoak asko dira. Gutxienez bi autobide itxita daude, eta moztuta daude trenbide sareko tarte ugari ere. Elektrizitate sarea ez dabil eskualde kaltetuenetan eta telefono sare mugikorra kolapsatuta dago. Alemaniako Gobernuak 900 soldadu bidali ditu erreskate lanetara, eta, horiez gain, beste 15.000 herritar ari dira lan horietan.
Malu Dreyer Renania-Palatinatuko ministro-presidenteak adierazi du oraindik ezin dela aurreikusi uholdeen kaltea zenbaterainokoa izango den. «Sufrimendua handitzen ari da». Agintariak klima larrialdiarekin lotu du hondamendia, eta hari aurre egiteko neurriak eskatu ditu.
Antzeko mezua eman du Armin Laschet Ipar Renania-Westfaliako ministro-presidente eta CDU alderdiko buruak. Haren iritziz ere, Alemanian izan diren euriteek harreman zuzena dute klima larrialdiarekin. «Horrek esan nahi du gehiago egin behar dugula klimaren alde, Europan, Alemanian eta munduan».
Uholdeek suntsitutako bide bat, Ipar Renania-Westfalia landerreko Bad Muenstereifel herrian. SASCHA STEINBACH / EFE
Belgika, laguntza eske
Belgikara ere iritsi da ekaitza, eta hondamendiak 23 hildako eragin ditu. Kalte material handiak izan dira; bereziki, Valonia hegoaldean. Hainbat herri hustu behar izan dituzte bertan.
Lieja eskualdean dute egoerarik latzena. Dozena bat pertsona baino gehiago hil dira Verviers herrian, hiru Troozen, bi Chaudfontainen eta bana Eupenen, Aywaillen, Philippevillen eta Pepinsterren.
Errepide ugarik moztuta jarraitzen dute Liejan. Tren zerbitzua ere etenda dago sarearen zati handi batean, eta milaka etxe elektrizitate eta ur zerbitzurik gabe daude.
Valoniako Gobernuak hondamendi egoera ezarri du bertan, eta neurri bera hartu du Luxenburgok bere lurralde osoan eta Herbehereek Alemaniarekin mugan dagoen Linburgo eskualdean. Azken horretan, milaka herritar lekualdatu dituzte ibaien ur mailak goraka jarraitzen duelako. Luxenburgon eta Herbeheretan kalte materialak handiak dira, baina ez da hildakorik izan.
Belgikak laguntza eskatu dio Europako Batasunari, hondamendiaren ondorioei aurre egiteko. Itsasontziak, helikopteroak eta erreskate taldeak eskaini dituzte Frantziak, Italiak eta Austriak, Stefan De Keersmaecker Europako Batzordeko bozeramaileak azaldu duenez. Europako Batzordea Alemaniari laguntzeko prest dagoela gehitu du De Keersmaeckerrek, baldin eta Berlinek babes zibilerako mekanismoa abian jartzen badu.
Verviers herriko kaleak, uholdeen ondoren. STEPHANIE LECOCQ / EFE
Frantzia eta Suitza, alertan
Uholde arriskuagatik, alerta laranjan daude Belgikarekin eta Alemaniarekin mugan dauden Frantziako hamahiru departamentu. Eurite mardulak iragarri dituzte zerbitzu meteorologikoek estatuaren ipar-ekialdean.
Meurthe-et-Moselle departamentuan uholdeak izan dira zenbait herritan. Ura 80 zentimetroko garaiera iritsi da kalean, eta arazoak izan dira errepide nahiz trenbide sarean, baina uholdeek ez dute hildakorik utzi.
Alerta egoeran dago Suitza ere. Biena, Thun eta Lau Kantonamenduen aintzirak maila altuetan daude, eta gainezka egin dute aste honetan. Suitzako presidente Guy Parmelinek Luzerna eta Biena hiriak bisitatu zituen atzo, uholdeek kaltetutako etxebizitzen egoera bertatik bertara ikusteko. Oraingoz ez da hildakorik izan Suitzan ere.
Gehienezko maila gainditzeko arrisku moderatuan daude Konstantzako eta Lemango aintzirak ere, herrialdeko handienak —Alemaniarekin mugan lehena, eta Frantziarekin mugan bigarrena—. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200530/musika-bazter-guztietara.htm | Bizigiro | Musika bazter guztietara | Tolosaldeko zortzi herritan zabalduta dago Loatzo musika eskola. Herritarrei zerbitzua eskaintzeaz gain, herriei bizia ematen die duela hogei urte sorturiko proiektu horrek. | Musika bazter guztietara. Tolosaldeko zortzi herritan zabalduta dago Loatzo musika eskola. Herritarrei zerbitzua eskaintzeaz gain, herriei bizia ematen die duela hogei urte sorturiko proiektu horrek. | Aitarekin autoan iritsi da Xuban Armendariz 10 urteko Ibarrako (Gipuzkoa) mutikoa herriko musika eskolara. Bazkalorduko atsedenaldia aprobetxatu du ikastolan, perkusioko klasera joateko: uda hasi aurretik ikasturteko azkena. Bateriaren aurrean eroso eseri, eta «zer joko dugu?» galdetu dio Ilargi Agirre irakasleari. Zetak taldearen Hegan abestiarekin hasi da atabalak astintzen, eta ETS talde arabarraren Aukera berriak etorri da ostean. Irakasleak, zuzenketa batzuk egin, eta udan etxean entseatzeko gomendioak eman dizkio. Berehala igaro da ordu erdiko saioa. Azkue kaleko etxabe batean dago Loatzo musika eskolaren Ibarrako egoitza. Bost metro inguruko korridore labur bat eta lau gela ditu espazioak; pentagramadun arbelak eta musika ekipoak ez dira falta. Armendarizek ikasturtea bukatu du, eta irakaslea irailera arte agurtu du. Ekai Etxabe eta Naia Garmendia iritsi dira haren atzetik. 9 urteko bi neska- mutilak Musika Hizkuntzako klasera doaz. Errepasoa tokatzen da. Jada gastatuta eta nahi beste erabilita dauden ikasliburuei orriak erortzen zaizkie, ikasturteari probetxua atera dioten seinale. Ikasturtean ikasitako erritmoak eta notak errepasatu dituzte: do, sol, do, re mi, fa, mi... Euskal abestiekin jarraitu dute, Aitorren hizkuntz zaharra eta Maitia nun zira abestiak ezagutu dituzte gaur, belarria ondo afinatu eta diktaketa bidez. «Ilargi, Din dan don ez genuen ikasi, entzun dezakegu?», galdetu dio Garmendiak irakasleari. «Nola Din dan don? Udan sartzear gaude eta», erantzun dio Agirrek. Loatzo musika eskolak talde txikiak osatzeko aukera eskaintzen die ikasleei Tolosaldean (Gipuzkoa), baita soilik bi pertsonakoak ere. Hala, arreta nahiko pertsonalizatua jasotzen dute, eta eskolen ordutegiak haien beharretara egokitzen dituzte. Kasurako, bazkalorduan. Goizetik arratsaldera ikastolan duten atsedenaldian, ohikoa da ikasleak musika eskolara joatea, denbora aprobetxatzeko. Ikasleek erabiltzen duten materiala, bestalde, Loatzo musika eskolak propio sorturikoa da; denetariko ariketak daude bertan. Horrez gain, webgune bat ere badute, eta, bertan, ikasleek liburuko ariketei loturiko material osagarria izaten dute. Halaber, QR kodeen bidez, audioak entzun ditzakete.
Eskolako ikasle bat pianoa praktikatzen. IÑIGO URIZ, FOKU
Tolosaldeko zortzi udalek osatzen duten mankomunitatetik sortu zen Loatzo musika eskola. Hain zuzen, Anoeta eta Villabonako musika eskolek 2002. urtean sortu zuten proiektua, eta egun Anoetan dago egoitza nagusia. Eskualdeko herriei proiektua azaldu ondoren, Anoeta, Irura, Zizurkil, Aduna, Villabona, Alegia, Altzo eta Ibarrak bat egin zuten Loatzo musika eskola sortzeko proiektuarekin. Herriko instalazioetan hartzen dituzte ikasleek klaseak. Gehienek espazio propioa dute musika eskolarako, baina Alegian, esaterako, kultur etxean batzen dira; Altzon, berriz, herriko eskolan. Kopuruei dagokienez, 600 ikasle inguruko hogei irakaslek eta administrari batek osatzen dute Loatzo musika eskola. Denborarekin, poliki-poliki sendotuz doa egitasmoa. Musika Hizkuntza eta Abesbatzako klaseak izaten dituzte ikasleek, eta, horrez gain, bakoitzak bere instrumentua. Biolina, trikitia, klarinetea, tronpeta, bonbardinoa, dultzaina, pianoa, txistua, zeharkako txirula, saxofoia, gitarra —espainiarra eta elektrikoa—, baxua, biolontxeloa, perkusioa edota tronboia aukeratu dezakete ikasleek. Musika denen eskura Villabonako musika eskola da guztietan handiena, pare bat solairukoa. Ibarrako eskolak bukatuta iritsi da hara Agirre. Musika Hizkuntzako bi talde ditu arratsaldean. Musika Hizkuntza, orotara, lau mailatan banatzen dute Loatzon. 8 urterekin hasi eta 12 urtera arte. Mayor kaleko harrizko eraikin esanguratsu baten kanpoko aldean, karpetak eskuetan dituztela jolasean eta ilara egiten daude hamar bat ume, gurasoen begiradapean. Agirrek atea irekitzerako, korrika igo dira egurrezko eskaileretatik lehen solairura. Ikasturteko azken eskola eguna da haientzat ere, eta irakasleak eskatu die nork bere instrumentua ekartzeko. Klarinetea jo du neskatila batek. Amets, berriz, pianoarekin ausartu da, nahiz eta bere instrumentua gitarra izan. Gaztetxoenen ostean, bizpahiru urte gehiagokoak sartu dira. Eskalak egitea gustatzen zaie, eta horretan aritu dira denbora luzez. Talde bakoitzak ordu erdiko saioa egin du. Herri handi eta hirietako herritarrek jasotzen duten zerbitzua Loatzok herri txikiei ere gerturatzen die. Horrez gain, Agirrek nabarmendu du musika eskolak ekarpen handia egiten diela herriei. «Sarritan jotzen dute musika eskoletara, eta ikasleek herri arrunt batean baino emanaldi gehiago izaten dituzte, bateko eta besteko ospakizunak direla eta». Loatzo proiektuaren helburuetako bat da, halaber, Tolosaldeko beste herrietako ikasleekin harremanak bultzatzea musikaren bidez. Halaber, Agirrek aitortu du musika eskola zenbait herritan zabalduta egoteak lan handiagoa dakarrela irakaslearentzat, baina musika eskola arrunt batekin alderatuta gehiago eskertzen dela esfortzua.
Agirrek zortzi herrietan ematen ditu perkusio eta musika hizkuntzako klaseak. Orotara 50 ikasle baino gehiago pasatzen ditu astean, horietatik hamahiru perkusio ikasleak. Eta asteko egunaren arabera, batetik bestera mugitzen da. Hala, Loatzo musika eskola berezia dela adierazi du. Bere jarduna ohiko musika eskola batekoarekin alderatuta, dezente aldatzen dela iruditzen zaio: irakaskuntza hain zabalduta egoteagatik, eta ez dena zentro bakarrean kontzentratua. Ikasleekin sortzen den harremana azpimarratu du. Irakasleen batera eta besterako mugimendua jarri du kontrako argudiotzat. «Gauza txarrik badu, gainontzeko irakasleekin harreman handirik ez izatea da; bakoitzak bere ibilbidea eta ordutegiak ditu, eta gutxitan kointziditzen dugu», dio. Onurak herrientzat Aduna da Agirrerentzat eguneko azken geralekua. 500 biztanle inguru dituen herria da Aduna, baina, txikia izanagatik, musika eskola dute haiek ere. Espazio txikia da bertakoa, herriko plazaren erdian. Bi ikasgela eta komuna ditu. Atarian, Mattin Ormaetxea dago Agirrek atea irekitzeko zain. 11 urte ditu, eta etxetik bizikletan iritsi da musika eskolako instalazioetara. «Asko eskertzen dut halako zerbitzu bat herrian izatea, etxetik gertu», adierazi du. Astean lau aldiz joaten da musika eskolara Ormaetxea, musika hizkuntzako, abesbatzako eta perkusioko klaseak direla medio. Gaur instrumentua tokatzen zaio. Dena ez da rocka edo punka izango; ikasturteko azken saioan, Ormaetxeak euskal doinuak, fandangoa eta arin-arina jo ditu bateriarekin. Irakaslearen zuzenketak adi eta interesez entzun ditu. Klasea bukatzerako, ama dauka zain kanpoan. Irakaslearekin ikasturteko azken bilera egitera gerturatu da, hain zuzen, Aloña Aritza. Dioenez, herrian halako zerbitzu bat edukitzea «aberasgarria» iruditzen zaio. Halaber, uste du herriko haurrak ez direla jabetzen daukaten pribilegioaz.
Herriko instalazioetan hartzen dituzte ikasleek klaseak. IÑIGO URIZ, FOKU
Herri txikietako zerbitzu eskasiaren ondorioz, herritarrek gora eta behera aritu behar izaten dute autoarekin. Horregatik, halako zerbitzu bat herrian izateak erraztasunak ematen dizkiete. «Futbol entrenamenduetara Tolosara eraman behar izaten dugu semea, eta musika ikasketak herrian egin ahal izatea abantaila handia da». Zerbitzuak irauten duen bitartean aprobetxatzea besterik ez zaiela gelditzen nabarmendu du. Haurrez gain, adin guztietako ikasleak ditu musika eskolak. Adunan, esaterako, Juan Antonio Garciak 40 urteak pasatuak ditu, eta bizpahiru urte daramatza bateria jotzen. Alaba musika eskolara eramatean kanpoan inbidiaz gelditzen zelako eman zuen izena. «Izena eman nuen herrian bertan zelako eta etxetik oinez etor naitekeelako; bestela, asko kostatuko litzaidake herri handi batera mugitzea». Musika eskolak herriari balioa ematen diola uste du. «Herrian eguneroko arrunta egiteko aukera ematen digu, edozertarako ateratzen ibili gabe». |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200531/hamazazpi-eta-hamasei-urteko-kartzela-zigorrak-orkoiengo-talde-bortxaketako-hiru-auzipeturi.htm | Gizartea | Hamazazpi eta hamasei urteko kartzela zigorrak, Orkoiengo talde bortxaketako hiru auzipeturi | Auzitegiak beste bi akusatuak absolbitu ditu. | Hamazazpi eta hamasei urteko kartzela zigorrak, Orkoiengo talde bortxaketako hiru auzipeturi. Auzitegiak beste bi akusatuak absolbitu ditu. | Nafarroako Probintzia Auzitegiko Lehen Atalak jakinarazi duenez, hamazazpi eta hamasei urteko kartzela zigorrak ezarri dizkiete Orkoiengo (Nafarroa) talde bortxaketan parte hartu zuten hiru akusaturi. Biri hamazazpi urtekoa: bederatzi urtekoa sexu erasoarengatik, eta zortzi urtekoa, besteak egindako sexu erasoaren delituaren «beharrezko laguntzaile» izateagatik. Hirugarren akusatuari dagokionez, epaileen ustez, bere «sexu harremana onartua» izan zen, baina hamasei urteko espetxe zigorra ezarri diote, beste bi bortxaketen «beharrezko laguntzaile» izateagatik. Hiru auzipetuek 100.000 euroko kalte-ordaina eman beharko diote biktimari, eta hamabost urtez ezingo dute biktimarengana hurbildu, ezta harekin komunikatu ere. Auzitegiak errugabetzat jo ditu beste bi akusatuak.
2019ko azaroaren 29an gertatu zen erasoa, Orkoienen; bost gizonek taldean bortxatu zuten 23 urteko emakume bat. Biktima akusatuetako batekin jarri zen harremanetan sare sozial baten bidez. Azaroaren 29an elkartu zen emakumea akusatuetako batekin. Epaiaren arabera, neskak «bere borondatez» onartu zuen akusatuetako batekin sexu harremanak izatea. Azaldu dutenez, inputatu horrekin egon ondoren, beste bi auzipetuek emakumearen «borondatearen aurka» egin zituzten beren sexu erasoak. Absolbitutako bi akusatuei dagokienez, bat ibilgailuan gelditu zen, eta, auzitegiaren arabera, ez dute egiaztatu besteak sexu erasoan parte hartu zuenik.
2021eko ekainaren 21ean hasi zen bost gizonen aurkako epaiketa, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusian. Ateak itxita egin zen, eta fiskalak 54 urteko kartzela zigorra eskatu zuen lau akusaturentzat. Bosgarren auzipetuari dagokionez, fiskalak 52 urte galdegin zituen harentzat. Epailearen ustez, pertsona horrek ez zuen eraso fisikorik egin, baina «beharrezko laguntzaile» izan zen eraso guztietan. Defentsek, bestalde, absoluzioa eskatu zuten. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200533/aurreikuspen-ezkorrek-siemens-gamesaren-erorikoa-eragin-dute-burtsan.htm | Ekonomia | Aurreikuspen ezkorrek Siemens Gamesaren erorikoa eragin dute burtsan | Aurten eta hurrengo urtean galerekin amaitzea aurreikusi du. Lurreko haize erroten negozioa dabil okerren. | Aurreikuspen ezkorrek Siemens Gamesaren erorikoa eragin dute burtsan. Aurten eta hurrengo urtean galerekin amaitzea aurreikusi du. Lurreko haize erroten negozioa dabil okerren. | Lehengaien prezioen gorakadaren ondorioz, Siemens Gamesak aurreikuspenak doitu ditu, eta aurten eta hurrengo urtean galerekin amaitzea aurreikusi du, Espainiako Balore Merkatuaren Batzorde Nazionalari (CNMV) jakitera eman dionez. Iragarpen horren ondorioz, konpainiaren akzioek eroriko handia izan dute burtsan: %15 inguru gaur goizean.
Haize erroten fabrikatzailearen tituluak akzioko 22 eurokoak dira, atzo 26,28 euroan itxi ostean. Konpainiak ia %32ko galerak izan ditu aurten. Halaber, eta hirugarren hiruhileko fiskaleko emaitzei dagokienez (uztailaren 30ean argitaratuko dituzte), 2.700 milioi euroko salmentak eta 150 milioi euroko galerak aurreikusten ditu.
Dena den, Andreas Nauen Siemens Gamesako zuzendariak «baikor» jarraitzen du. 2022rako espero zuen errekuperazioa, baina hori beste urtebetez atzeratu du: 2023rako % 8-10eko irabaziak espero ditu..
Lurreko haize erroten negozioa dabil pattalen, proiektu batzuk atzeratu direlako, eta AEBek sektoreari ezarritako muga zergak direla eta (horiei eusteko asmoa jakinarazi zuen herenegun Washingtonek). Negozio hori da, hain justu, Euskal Herritik gidatzen duena. Zamudioko (Bizkaia) konpainiak hainbat lantegi itxi zituen iaz, palak egiten zituen Euskal Herriko azkena, Agoizkoa, besteak beste, eta 238 langile kaleratu zituen. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200534/mercedesek-ekoizpena-geldituko-du-astelehen-eta-asteartean.htm | Ekonomia | Mercedesek ekoizpena geldituko du astelehen eta asteartean | Zuzendaritzak dio semieroaleak falta zaizkiola berriro eta horniduraren egoera "larria" dela mundu mailan | Mercedesek ekoizpena geldituko du astelehen eta asteartean. Zuzendaritzak dio semieroaleak falta zaizkiola berriro eta horniduraren egoera "larria" dela mundu mailan | Ekainaren 21ean eta 25ean egin behar izan zuen moduan, Gasteizko Mercedesek ekoizpena geldituko du hilaren 19an eta 20ean, astelehen eta asteartean. Alemaniako konpainiak jakinarazi du semieroaleak falta zaizkiola, eta ezin duela aurreikusitako jarduerarekin jarraitu. Hori dela eta, 141.001 furgonetako helburua ezarri du 2021. urterako, aurreko helburua 7.599 unitate apalduta. Semieroaleen horniduraren arazoek eta "autogintzaren merkatuaren egonkortasun ezak" bultzatu dute azken erabaki hori hartzera.
Antzeko egoera bizitzen ari dira Iruñeko Volkswagenen ere. Ekainean 25ean geratu behar zuten produkzioa, baina gero iragarri zuten egun batzuk lehenago geldituko zutela. Semieroaleen eskasiak apiriletik baldintzatu du ekoizpena, eta, horren ondorioz, fabrikaren kanpoko aparkalekuak bukatu gabeko autoz beteta ditu orain Alemaniako multinazionalak.
Mercesedesen kasuan, asteazkenean ekingo diote berriro autoak egiteari, baina zuzendaritzak ohartarazi du ekoizpean berriro gelditu daitekeela aurrerago, mundu mailako egoera semieroaleen auzian "larria" delako. Sindikatuen gehiengoak eta enpresak adostu dute aldi baterako enplegu erregulazio bat 30 egunetarako, urtea amaitzen den arte aplikatzeko. Gainera, enpresak erabaki berri du gaueko lan txanda murriztea muntaiaren esparruan.
Gasteizko Mercedesen plana Hego Euskal Herriko handiena da Iruñeko Volskwagenenarekin batera. 5.000 behargin aritzen dira Mercesedes. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200535/iparraldean-hegoaldetik-sartzeko-24-ordu-lehenago-egindako-test-negatiboak-eskatuko-dira.htm | Gizartea | Iparraldean Hegoaldetik sartzeko 24 ordu lehenago egindako test negatiboak eskatuko dira | Frantziako Gobernuak eskatuko die test egin berria «Espainiatik eta Portugaletik» doazen bidaiari txertatu gabeei, herrialde horietan datuek berriki izan duten hazkundea handia izan dela argudiatuta | Iparraldean Hegoaldetik sartzeko 24 ordu lehenago egindako test negatiboak eskatuko dira. Frantziako Gobernuak eskatuko die test egin berria «Espainiatik eta Portugaletik» doazen bidaiari txertatu gabeei, herrialde horietan datuek berriki izan duten hazkundea handia izan dela argudiatuta | Hego Euskal Herritik Ipar Euskal Herrira sartzeko orain arte txertatu gabeko bidaiariek 72 ordu lehenago egindako test negatibo bat eduki behar zuten, COVID-19rik ez zutela frogatzen; orain Frantziako Gobernua 24 ordu lehenago egindako testak eskatzen hasiko da. Adierazi dute «Espainiatik eta Portugaletik» heldutako bidaiarentzat zorroztuko dutela neurria, herrialde bi horietan datuetan azkenaldian izan den gorakada handiarekin arduratuta. Aditzera eman dutenez, neurria asteburu honetan jarriko dute indarrean.
Europako Gaietarako estatu idazkari Clemente Beaunek jakinarazi du neurria gaur goizean, eta bide batez gogorarazi du herritarrei ematen dieten gomendioa dela aipatutako bi herrialdeetara bidaiarik ez egitea: «Nire erantzukizuna da esatea zenbait herrialdetan arriskua handiagoa dela, eta, beraz, horiek saihestera egin behar dela».
Osasun ziurtagiriaren erabilera zorroztera doaz Frantziako osasun agintariak herrialde barruan ere. Hilaren 22tik aurrera kultur jardueretan parte hartzeko ezinbestekoa izango da ziurtagiria aurkeztea, eta abuztuaren lehenetik, berriz, taberna eta ostatuetan eskatzen hasi beharko dute. Ziurtagiria lor daiteke txertaketarekin, test negatibo batekin, edo gaitza igaro berri, gaitzaren aurkako erantzun immunitarioa martxan dagoela frogatuta. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200536/etxerat-ezin-dugu-beste-hiru-hamarkada-itxaron.htm | Politika | Etxerat: «Ezin dugu beste hiru hamarkada itxaron» | Euskal presoen senideen elkarteak salatu du 32 presori oztopoak jarri dizkietela erredentzioak, irteera baimenak eta hirugarren graduak eskuratzeko. | Etxerat: «Ezin dugu beste hiru hamarkada itxaron». Euskal presoen senideen elkarteak salatu du 32 presori oztopoak jarri dizkietela erredentzioak, irteera baimenak eta hirugarren graduak eskuratzeko. | Urruntzearen mapa bukatzen hasi da, baita lehen graduko erregimena ere, baina Etxerat euskal presoen senideen elkarteak uste du ez dela aski euskal presoen egoera duindu dadin. Eta ez dago zain egoteko prest: «Ezin dugu beste hiru hamarkada itxaron, berrintegraziorako oztopoak eta galarazpenak egunero gaindituz; ezin dugu jarraitu sufrikarioaren luzapenaren biktima izaten eta ezin da kondenatu euskal gizartea bizikidetzaren eraikuntza mugarik gabe atzeratzera». Euskal presoei legez eman beharko litzaizkiekeen erredentzio, irteera baimen eta hirugarren graduez ari da Etxerat. Izan ere, gaur Bilboko Areatzan egindako agerraldian salatu du aurten 32 euskal presori oztopoak jarri dizkietela horiek eskuratu ahal izateko: 21 presoren kasuan, fiskaltzak helegiteak jarri dizkie tratamendu batzordeek hirugarren gradurako edo baimenetarako egindako proposamenei; bertze bederatzi presori erredentzioak eta baimenak ukatu dizkiete auzitegiek; eta bi euskal presok oraindik ez dute auzitegien erantzunik.
Etxerat-ek uste du, hala, «Espainiako Estatuak» ez duela «borondate politikorik portaera mota bat desaktibatzeari ekiteko», urruntzeari amaiera ematea ez ezik, «iraganeko inertziak alboratu eta behingoz erabaki bat hartzeko, bizitza aske bat eramateko gure senitartekoek egin behar duten bidea eragozten duten gainerako ad hoc neurriei amaiera emateko».
20 eta 30 urtean baimenik ez
Etxerat-ek gaur Bilbon egin duen agerraldian euskal presoen 32 senide agertu dira jendaurrera, eta Nekane Basaurik eta Txusa Etxandiak hartu dute hitza, guzien izenean. 75 urte dituen Joseba Arregi Erostarbe presoaren bikotekidea da Basauri, eta azaldu du Arregik 30 urte daramatzala espetxean. 2021eko urtarrilean baimen arrunt bat tramitatzen hasi zen Arregi Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralean, baina fiskalak haren kontrako txostena egina du: «Josebak ez du baimen bakar bat ere izan. 30 urtetan ez da segundo bakar batean ere kalean egon». Irmo mintzatu da Basauri: «Uste dut badela garaia lege arrunta aplikatzeko, justiziaren aldetik tratu humanitarioa jasotzeko».
Gisa beretik jo du Txusa Etxandiak ere, Egoitz Coto euskal presoaren amak. Hogei urte daramatza semeak kartzelan, 2017an bete zituen zigorraren hiru laurdenak, eta Duesoko tratamendu batzordeak irteera baimena ematearen aldeko bi proposamen egin badizkio ere, fiskalak ez du haren kasuari buruzko deus adierazi oraindik. Aldeko erantzun bat eskatu du Etxandiak: «Bada garaia baimenak jasotzeko eta etxean egoteko».
Etxerat-ek Espainiako Gobernuari eta Espainiako Auzitegi Nazionalari galdegin die «presoei beren ibilbidea egitea galaraziko dien guztia behingoz desblokea» dezatela. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200537/guuk-ek-17000-bezero-lortu-ditu-lehen-urtean.htm | Ekonomia | Guuk-ek 17.000 bezero lortu ditu lehen urtean | Telekomunikazio zerbitzuetako bosgarren marka da Hego Euskal Herrian. Lurraldean errotzeko xedea duela berretsi du, saltokiak irekiz eta bertako erakunde, enpresa eta taldeekin lankidetza hitzarmenak eginez. | Guuk-ek 17.000 bezero lortu ditu lehen urtean. Telekomunikazio zerbitzuetako bosgarren marka da Hego Euskal Herrian. Lurraldean errotzeko xedea duela berretsi du, saltokiak irekiz eta bertako erakunde, enpresa eta taldeekin lankidetza hitzarmenak eginez. | Ekonomiarentzat zaila izan den urte batean hasi du bere ibilbidea Guuk telefonia operadoreak, baina bere lekua egitea lortu du. Soilik Hego Euskal Herrian ematen ditu zerbitzuak, eta 17.000 bezero baino gehiago lortu ditu. Dagoeneko bosgarren marka da sektorean. Enpresak bi urteko epea eman dio bere buruari errentagarria izaten hasteko. Lehen urtean 7,9 milioi euro fakturatu ditu: batez beste 50 euro hilean zuntz eta mugikorreko bezero bakoitzeko, eta 10-12 euro mugikorretan. Konpainiaren helburua da 2026rako Hego Euskal Herriko merkatuaren %5-10 bitarteko kuota lortzea. Guuk-ek saltokiak ireki ditu lau hiriburuetan, eta zerbitzuak merkaturatzeko 200 puntu baino gehiago ditu.
Iaz sortu zuten Guuk. Talde indartsu bat du atzean: Masmovil. Harena da Guuk-en %60. MasMovilek bere egoitza Donostian duen arren, Madrildik gidatzen dute, eta Jersey uharteko funts baten mende dago. MasMovilek, hain justu, erosi berri du Euskaltel. Dena den, Guuk eta Euskaltel «bateragarriak» direla azpimarratu du MasMovilek. Espainian lan egiten duten operadore handienetan laugarrena da. Aurten Vodafonerekin bat egiteko eskaintza egin zuen, baina negoziazioek ez dute aurrera egin.
Guuk-eko arduradunek adierazi duenez, Euskaltel talde berean egotea «beste erronka bat» izango da haientzat. «Guk argi daukagu: operadore bakoitzak gauzak egiteko bere modua defendatu beharko du, eta denborak bakoitza bere lekuan jarriko du», esan du Juanan Goñik, konpainiako kontseilari ordezkariak.
Guuk-eko lehendakari Jon Ander de las Fuentesek, berriz, azpimarratu du Euskal Herrian errotzeko helburua duen enpresa proiektua dela haiena. «Geratzeko etorri gara, eta emaitzek erakusten dute merkatuak hemen nahi gaituela».
De las Fuentesek esan duenez, ibilbideko lehen urte urtean «gainditu» egin dituzte ezarritako helburuak, eta kontsumitzaileen aldetik izandako harrera nabarmendu du. Haien «beharretara» egokitzen den enpresa dela azpimarratu du. Bere negozio eredua «eskaintza argi eta errazetan» oinarrituta dagoela azaldu du, prezio aldaezinekin eta iraunkortasunik gabeko kontratuekin, «orain arte inoiz ikusi gabekoak». «Sektore honetako joko arauak aldatzera etorri gara».
17.000 bezeroetatik %30 berriak dira telekomunikazioen merkatuan, eta gainerako % 70 beste konpainietatik erakarri dituzte. Bezeroen % 74k mugikorreko eta etxeko zuntzezko zerbitzuak kontratatu dituzte. Batez beste, lau produktu bezero bakoitzeko; hortaz, 60.000 zerbitzu baino gehiago eskaintzen ditu jada Hegoaldean, telefono finkoa, zuntza, mugikorra, eta telebista kontuan hartuta.
Euskal Herrian «errotuta»
Enpresako arduradunek azaldu duenez, Euskal Herrian «errotutako« enpresa bat da, eta nabarmendu dute bertako bi bazkide daudela kapitalean: Nafarroako Rural Kutxa kreditu kooperatiba eta Elkargi berme sozietatea. «Lurraldean hain indartsuak eta garrantzitsuak diren aliatuek konpainia honetako kide izatearen aldeko apustua egin izanak gure proiektua eta gure irauteko nahia bermatzen ditu, zalantzarik gabe», adierazi du konpainiako lehendakariak. Gaur egun, akzioen %60 Masmovilen esku daude, %25 Dominion inbertsio funtsarenak dira, %10 Nafarroako Rural Kutxarenak, eta %5 Elkargirenak.
Guuk-eko buruzagiek adierazi dutenez, «lankidetza filosofia hori» beste esparru batzuetara eraman nahi dute: enpresetara, kirol erakundeetara, ekitaldietara etabar. Egungo babesletza eredua «agortua» dagoela eta «mantentzen zaila» dela iritzita, «bestelako lankidetza formula bat» proposatu du: «bazkide digital disruptiboarena». Goñik azaldu du zertan datzan hori: «Bazkide digital garen aldetik, zenbait tresna teknologiko garatzen ditugu haientzat, haien prozesu operatiboak errazteko, gizarte-oinarriarekiko lotura hobetzeko eta hura zabaltzeko aukera emateko; eredu hori oso harrera ona izaten ari da gure kolaboratzaileen aldetik, azken batean, epe luzera baliabide propioak sortzeko aukera ematen baitie».
Besteak beste, erakunde hauekin sinatu ditu teknologia eta merkaturatze arloko lankidetza hitzarmenak: Baskonia saskibaloi taldearekin, eta Gipuzkoa Basket eta Gernika Lointekekin; Uvesco taldearekin, Matia Fundazioarekin, Why Not eta beste zenbait enpresa, fundazio eta elkarterekin; hala nola, Iruñeko Alde Zaharreko eta Amurrioko merkatari elkarteekin; eta Donostiako Jazzaldiarekin.
Guuk izan da, gainera, 5G teknologia eskaini duen lehen euskal operadorea. 2020ko irailean hasi zuen prozesua, eta hil honen amaierarako erabiltzeko moduan egongo da teknologia hori Hego Euskal Herriko 30 bat udalerritan, lau hiriburuak barne. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200538/mikel-unzalu-pse-eeko-legebiltzarkide-ohia-hil-da.htm | Politika | Mikel Unzalu PSE-EEko legebiltzarkide ohia hil da | 2009tik 2016ra arteko bi legealditan legebiltzarkide izan zen, eta iragan legealdian Justizia sailburuorde | Mikel Unzalu PSE-EEko legebiltzarkide ohia hil da. 2009tik 2016ra arteko bi legealditan legebiltzarkide izan zen, eta iragan legealdian Justizia sailburuorde | Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusiak eman du Mikel Unzaluren heriotzaren berri Twitterren. Unzalu urtetan izan zen Euskadiko Ezkerrako buruzagi, eta, Mendiak sare sozialetan zabaldutako mezuan nabarmendu duenez, PSE eta EEren arteko bat-egitearen bultzatzaileetako bat izan zen Unzalu.
«Gaur ezkerra umezurtz dago. Faltan botako zaitugu», izan dira Mendiaren agur hitzak. Dolumin mezu gehiago zabaldu dira sozialisten artean, sare sozialetan. Adibidez, Arabako PSE-EEk azpimarratu du gizartearen borroken aldeko lanean eredu izan dela. «Beti eramango zaitugu bihotzean». Horri loturik, Denis Itsaso Espainiako Gobernuaren EAEko ordezkariak goraipatu du Unzaluren ibilbidea eredugarria izan zela eta alderdikide «sentikor, adimentsu eta ausarta» izan zela.
Ibilbide politikoa
1956ean sortu zen Gasteizen. Politikari aspaldidanik lotuta izan da. Euskadiko Ezkerrako idazkari nagusi izan zen 1984tik 1991era. Halaber, 1987tik 1991era bitartean Gasteizko hautetsi izan zen, eta 1991eko legealdian, Arabako batzarkide.
Hain zuzen ere, garai hartan eman zen PSEren eta EEren arteko bat-egitea eta ondorengo urteetan Unzalu alderdi barrura begira egon zen lanean. Hain zuzen ere, bere ibilbide politikoko azken urteetan izan ditu kargu publiko nabarmenenak; lehenik, legebiltzarkide gisa eta azken legealdian, Eusko Jaurlaritzan, koalizio gobernuan.
2009tik 2016ra arteko bi legealdietan legebiltzarkide sozialista izan zen, eta 2012ko legealdian mahaiko idazkari lehen izendatu zuten. Hurrengo legealdian, Maria Jesus San Jose sailburu zelarik, Justizia arloko sailburuorde izan zen. Legealdi honetan, Turismo Saileko aholkulari gisa ari zen lanean, baina gaixotasunaren ondorioz, utzi behar izan zuen. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200539/kubarekiko-politika-berrikusten-ari-dela-adierazi-du-aebetako-gobernuak.htm | Mundua | Kubarekiko politika berrikusten ari dela adierazi du AEBetako Gobernuak | «Demokrazia eta giza eskubideak» erdigunean jarriko dituen aldaketak aztertzen ari da Etxe Zuria. Kubako Gobernuak gehienezko muga ezabatu die sendagai, elikagai eta garbitasunerako produktuen inportazioei, urte amaiera arte. | Kubarekiko politika berrikusten ari dela adierazi du AEBetako Gobernuak. «Demokrazia eta giza eskubideak» erdigunean jarriko dituen aldaketak aztertzen ari da Etxe Zuria. Kubako Gobernuak gehienezko muga ezabatu die sendagai, elikagai eta garbitasunerako produktuen inportazioei, urte amaiera arte. | «Kubatarren ongizatean eragina izateko» neurriak aztertzen ari da AEBetako Gobernua, Jen Psaki Etxe Zuriko Prentsa idazkariak atzo jakinarazi zuenez. Joe Biden AEBetako presidenteak hauteskunde kanpainan iragarria zuen atzera egingo zuela Donald Trump presidente ohiak Kubarekiko hartu zituen zenbait neurritan, eta Washingtonek iragarri du hasia dela moldaketa horiek eztabaidatzen. Politika berriak «demokrazia eta giza eskubideak» izango ditu erdigunean.
Psakiren iritziz, joan den igandean Kubako hainbat hiritan piztu ziren protestak «gertakari garrantzitsuak» dira, eta AEBen jarreran «eragina» izango dute. Aldaketa hori ez da «puntuala» izango, «integrala» baizik.
Prentsa idazkariak aitortu du Trumpek Kuba «terrorea sustatzen duen estatu gisa» sailkatu izanak murrizketa ugari ezarri dizkiola uharteari, baina ez du zehaztu Etxe Zuria murrizketa horietatik zeintzuk berrikusten ari den, ezta aldaketa posible horiek kubatarren ongizatearen zein arlotan eragingo luketen ere.
Psakirenak ez dira Washingtonek ildo horretan egin dituen lehen adierazpenak. Joan den asteartean, Ned Price Estatu Departamentuko bozeramaileak ere adierazi zuen AEBak Kubarekiko politikan aldaketa posibleak aztertzen ari zirela. Haren esanetan, Bidenen gobernua berrikuspen «zabala» egiten ari da Kuban «demokrazia eta giza eskubideak» sustatzeko. «Kubako herritarrei laguntza emateko aukera egingarriak aztertzen ari gara beren behar humanitarioei erantzuteko, oso sakonak baitira».
Pricek ukatu egin zuen Kubatarren oinarrizko behar horiek AEBek uharteari ezarritako blokeo ekonomikoarekin zerikusirik duela. «Beharrak sakonak dira, ez AEBek egindako ezerengatik, Kubako erregimenaren ekintzengatik eta ekintza ezarengatik, kudeaketa txarrarengatik eta ustelkeriagatik baizik». Uhartearen gaineko enbargoa ez da oztopo Kubara «ondasun humanitarioak» bidaltzeko, bozeramailearen iritziz.
Hain justu, blokeoak kubatarrei eragiten dizkien zailtasun ekonomikoen ardura leporatu dio Habanak Etxe Zuriari, AEBek Kubako manifestarien aldarriak babestu dituztenean eta Manuel Diaz-Canel uharteko presidenteari «herria entzuteko» eskatu diotenean. Habanak protestak sustatzea eta herrialdea ezegonkortzen ahalegintzea egotzi dio Washingtoni. Diaz-Canelek Etxe Zuriaren «errezeta hipokritak» baztertu zituen. «Herriarengatik benetan arduratuta badaude, Kubaren arazoak konpondu nahi badituzte, amaitu dezatela blokeoa».
Trumpen estutua
Trumpen gobernuak Kubaren kontrako neurriak gogortu zituen bere agintaldian [2017-2021], Barack Obama AEBetako presidente ohiaren «kontziliazioak» emaitzarik ez zuela eman iritzita. Azken kolpea Etxe Zuria utzi baino bederatzi egun lehenago eman zuen, urtarrilaren 11n, Kuba «terrorismoa sustatzen duten estatuen zerrendara» gehitu zuenean berriz —2015ean atera zuen Obama-Bidenen gobernuak—. Neurriak zigor ekonomikoak ezarri zizkien Kubako hainbat erakundetako arduradunei eta herrialdearekin merkataritza arlo jakinetan harremanak zituzten herrialdeei.
Ordurako, Trumpek beste neurri batzuk hartuak zituen Kubako ekonomia estu hartzeko. Hamar egun lehenago, atzerriko inbertsioei kalte egiteko erabakia hartu zuen: Washingtonen zerrenda beltzera gehitu zuen Nazioarteko Finantza Bankua, Kubako garrantzitsuenetakoa, herrialdean atzerriko inbertsiogileen kontu gehienak kudeatzen dituena. Iazko urrian, Western Union enpresak Kuban egiten zituen operazioak galarazi zituen, eta, horrenbestez, herritarren oinarrizko diru iturri bat moztu zuen, kubatarren senide eta gertukoek AEBetatik egiten zizkieten diru bidalketena. Urtean 700 milioi euro baino gehiago. Kubako hoteletan ostatu hartzea ere debekatu zien estatubatuarrei. Kalte esanguratsua eragin zion horrek uharteko ekonomiaren motorrari, turismo sektoreari.
Ez hori bakarrik. Atzerriko inbertsioak atakan jarri zituen, Kubako herritarrei bidea emanez AEBetako justiziaren aurrean 1959tik konfiskatutako ondasunak erreklamatzeko. Washingtonek hogei urtez izoztuta izan zuen neurria, eta Trumpek indarrean jarri zuen 2019ko apirilean. Europaren haserrea eragin zuen horrek, enpresa europar ugari salatzeko bide ematen duelako.
Ikusi egin beharko da Bidenen gobernuak neurri horiekin guztiekin zer egiten duen eta noraino egiten duen atzera Trumpek jorratu zuen bidean.
Neurri aringarriak
Azkarrago mugitu behar izan da Kubako Gobernua, milaka kubatarrek, joan den igandeko protestetan, sendagai eta elikagai eskasia eta zerbitzu elektrikoaren mozketak salatu ostean. Kexu horiei erantzuteko hainbat neurri iragarri zituen atzo. Besteak beste, ezabatu egingo du orain arte uhartera bidaiatzen zutenek herrialdean inportatu zezaketen elikagai, sendagai eta garbitasunerako produktuen gehienezko kopurua.
Horrez gain, gobernuak herrialdeko zentral elektrikoak berrikusiko ditu. «Ekoizpen ahalmena nabarmen hobetzea» espero du, eta zerbitzu elektrikoan izan diren arazoak murriztea.
COVID-19aren kontrako txartatze kanpaina azkartuko duela ere hitzeman dute Kubako agintariek. Abuztua amaitzerako biztanleriaren %60 txertatua egotea jarri dute helburu.
Soldaten ordainketa malgutzeko neurriak iragarri ditu, gainera. Estatuko enpresetan ez da derrigorrezkoa izango langileen ordainketarako soldata eskala erabiltzea. Era progresiboan ezabatuko dute baldintza hori.
Diaz-Canelek aitortu zuen herritarrengan «haserrea» eragin dutela oinarrizko elikagai eta sendagai gabeziak, elektrizitate sareko mozketen ugaritzeak eta pandemiak egoera horri arazo gehiago batu izanak. Azken protestetan entzun ziren kexuek gobernua zenbait neurri hartzera behartu dute. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200540/frantziako-poliziak-miaketa-bat-egin-du-bahrain-taldeko-hotelean.htm | Kirola | Frantziako Poliziak miaketa bat egin du Bahrain taldeko hotelean | Taldeak azpimarratu du araudiaren baldintza guztiak betetzen dituztela. Ez dituzte jakinarazi miaketaren arrazoiak. | Frantziako Poliziak miaketa bat egin du Bahrain taldeko hotelean. Taldeak azpimarratu du araudiaren baldintza guztiak betetzen dituztela. Ez dituzte jakinarazi miaketaren arrazoiak. | Frantziako Poliziak miaketa bat egin zuen bart gauean Bahrain taldeko txirrindularien hotelean, Pauen. Cyclingnews atariak kaleratu du informazioa, eta taldeko ordezkariek baieztatu egin dute. Movistar taldea ere hotel berdinean ari zen ostatu hartzen, baina ez zituzten arakatu haien logelak.
«17.etaparen ondoren, Frantziako hainbat polizia etorri ziren. Ez ziguten irakurtzeko ordenarik eman, baina taldeak eskaera guztiei erantzun zien», esan du, gaur goizean, Vadimir Miholjevic Bahrain taldeko zuzendari teknikoak.
Profesionaltasun maila altuenarekin «konprometituta» daudela azpimarratu du, eta adierazi araudiaren baldintza guztiak betetzen dituztela. «Prozesuak eragina izan du gure ziklisten errekuperazioan eta otorduen planifikazioan, eta, talde profesional gisa, funtsezko lehentasuna da gure taldearen ongizatea».
Ez dituzte jakinarazi miaketaren arrazoiak. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200541/beste-1815-positibo-atzeman-dituzte-hegoaldean-daturik-txarrena-azaroaren-6tik.htm | Gizartea | Beste 1.815 positibo atzeman dituzte Hegoaldean, daturik txarrena azaroaren 6tik | COVID-19ak jotako sei gaixo hil dira astebetean Hego Euskal Herrian. Egindako proben %12k positibo eman dute. | Beste 1.815 positibo atzeman dituzte Hegoaldean, daturik txarrena azaroaren 6tik. COVID-19ak jotako sei gaixo hil dira astebetean Hego Euskal Herrian. Egindako proben %12k positibo eman dute. | Birusa hanpatuta dabil, eta goranzko joerak ez du eteteko itxurarik. Horren erakusgarri dira Osakidetzak eta Osasunbideak eman dituzten datuak. Azken eguneraketaren arabera, beste 1.815 positibo atzeman dituzte, daturik txarrena azaroaren 6tik. Orotara, 15.209 proba egin dituzte; beraz, %12k eman dute positibo, OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurria kontrolpean edukitzeko ezarritako %5eko muga aise gaindituz. Hildakoena da datu positibo bakarra: koronabirusa zuten beste sei gaixo hil dira astebetean. Joan den urteko udara egin behar da atzera gisa horretako datu bat aurkitzeko: iazko uztailaren 27tik abuztuaren 2rako astean ere sei gaixo hil ziren, baina harrezkero goitik ibili da hildakoen kopurua.
Gainontzean, gaur igorri dituzten datuek ilunetik gehiago dute argitik baino. Egoerari lurraldez lurralde erreparatuta, Nafarroaren egoera da kezkagarriena. Bertan, azken hamalau egunetako 100.000 biztanleko intzidentzia 765 kasukoa da, eta gaur beste 608 jakinarazi dituzte, kopururik txarrena joan den urteko urriaren 30etik. Gipuzkoan ere egoera makurra da: 512 kasuko intzidentzia du, eta beste 502 positibo atzeman dituzte. Lurralde horretan egun bakarrean ez dituzte hainbeste positibo izan azaroaren 14tik. Traza txarra du Bizkaiak ere. Bertan, 354 kasuko intzidentzia dute, eta 511 positibo izan dituzte, otsailaren 6tik erregistratutako kopururik handiena. Araban ere igoera nabari da: 316ko intzidentzia dute, eta beste 154 positibo, kopururik handiena otsailaren 3tik. Gainera, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi du Arabakoak, Bizkaikoak eta Gipuzkoakoak ez diren 50 lagunek ere positibo eman dutela.
Eta gaixoak, pixkanaka bada ere, ari dira ospitaleetara iristen. Egun, 159 gaixo daude Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetan; horietako 38 larriki gaixo daude ZIUetan. Ospitaleratuen kopurua %57 handitu da astebetean; ZIUetako kopuruetan, berriz, ez dago joera argirik. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200542/ebk-ekinbideak-hasiko-ditu-hungariaren-eta-poloniaren-aurka-lgtbiq-komunitatea-diskriminatzeagatik.htm | Mundua | EBk ekinbideak hasiko ditu Hungariaren eta Poloniaren aurka, LGTBIQ komunitatea diskriminatzeagatik | Bruselak bi hilabeteko epea eman die bi herrialdetako gobernuei euren politikak aldatzeko. Hungariako lege homofoboa eta Poloniako hainbat tokitan ezarritako LGTBIQ komunitatearen aurkako eremuak kritikatu ditu. | EBk ekinbideak hasiko ditu Hungariaren eta Poloniaren aurka, LGTBIQ komunitatea diskriminatzeagatik. Bruselak bi hilabeteko epea eman die bi herrialdetako gobernuei euren politikak aldatzeko. Hungariako lege homofoboa eta Poloniako hainbat tokitan ezarritako LGTBIQ komunitatearen aurkako eremuak kritikatu ditu. | «Berdintasuna eta giza eskubideekiko nahiz duintasunarekiko errespetua Europako Batasunaren oinarrizko balioak dira, Europako Batasunaren Tratatuaren bigarren artikuluan jasotakoak. Batzordeak bere eskura dituen tresna guztiak erabiliko ditu balio horiek defendatzeko». Printzipio horretan oinarrituta, Hungariaren eta Poloniaren aurkako ekinbide judizialak hasiko dituela jakinarazi du Europako Batzordeak, LGTBIQ komunitatearen oinarrizko eskubideak urratzen dituzten legeak abiarazteagatik.
Hungariaren kasuan, parlamentuak berriki onartutako lege homofoboa du jopuntuan Bruselak, zeinak debekatu egiten baitu 18 urtetik beherakoek sarbidea duten espazioetan homosexualitatea eta sexu-aldaketa sustatzen duten edukiak zabaltzea, LGTBIQ mugimenduaren inguruko propaganda egitea, edota hedabideetan homosexualitatea eta transexualitatea aipatzen dituzten iragarkiak argitaratzea, besteak beste.
LGTB ideologiatik libre diren eremuak deiturikoekikoekin izan duen jarreragatik zigortuko du Bruselak Poloniako Gobernua, uste baitu entzungor egin izan diela Bruselak eremu horien inguruan emandako ebazpenei, eta ez dituela nahikoa ikertu. 100 hiri eta eskualde ingurutan ezarri dituzte halako guneak, bertako agintarien ekimenez.
Bi epealditan banatu du Europako Batzordeak Hungariaren eta Poloniaren aurka hasitako prozedura. Bi hilabetekoa izango da lehenengoa. Bruselak bi herrialdeetako gobernuei gutun bat igorriko die, bere kezkaren inguruko azalpenak ematen, eta bi hilabeteko epea emango die euren erabakietan atzera egiteko. Halakorik egiten ez badute, Batzordeak «ebazpen arrazoitu bat» bidali ahalko die, eta, ondoren, Europako Justizia Auzitegira jo.
Epaitegien eskumenean ere, talka
Hain justu, beste auzi batean ere Europaren bizkarrekoa jaso du gaur Poloniak. Luxenburgok, Europako Batzordeak salatutakoari arrazoia eman, eta ebatzi du Europako legediaren kontrakoa dela Poloniako Auzitegi Goreneko epaileen inguruan eratutako batzordea. Poloniako Gobernuak 2019ko abenduan onartutako eta iragan urteko otsailean indarrean sartutako justizia erreformaren baitan sortu zuten batzorde hori, eta epaileen inguruko erabakiak hartzeko eskumena dauka. Besteak beste, epaileak behin-behinetan kargutik kentzeko, soldata murrizteko edota immunitatea kentzeko aukera ematen dio Varsoviari. Herrialde horretako auzitegien epaiei jarritako helegiteak Europako auzitegietara bideratzea zigortu izan du, modu horretan, gobernuak. 40 epailek baino gehiagok jaso dituzte zigorrak Europako Justizia Auzitegiaren epaiak onartzeagatik eta gobernuaren justizia erreformari kritika egiteagatik.
Europako Batzordeak salatua zuen batzorde horrek Poloniak EB Europako Batasuneko legediarekin dituen betebeharrak urratzen dituela. Europako Justizia Auzitegiak ebatzi du Poloniako sistema judizialaren erreformak —horren barruan sortu zuten batzordea— ez dituela "inpartzialtasuna eta independentzia" bermatzen, eta justiziak botere legegilearen eta exekutiboaren eragin zuzena duela.
Poloniako Auzitegi Goreneko epaileen aukeraketa, horri buruzko batzordekoena barne, Epailetza Batzorde Nazionalak egiten du, eta, auzitegiaren arabera, horren independentziak «zilegizkoak diren zalantzei bide eman diezaieke». Halaber, auzitan jartzen du batzorde hori inoiz Gorenean aritu gabeko epaileez osatua egotea nahiz soldata eta autonomia maila handiagoa izatea, herrialdeko gainerako auzitegietakoekin alderatuta.
Indarrean dagoen batzorde horrek baimentzen du epaileek hartutako erabakien inguruan zigor diziplinatzaileak ezartzea. Hori «kontrol politikorako» erabiltzeko arriskua ikusten du Europako Justizia Auziteigak, eta epaileen erabakietan nahiz haien independentzian esku hartzeko. Gainera, auzibideak Europako auzitegietara bideratzeagatik irekitako prozedurek, epaileen eskubideen aurka ez ezik, EBko auzitegien eta estatu kideetakoen arteko kooperazioaren kontra egiten duela ere nabarmendu du Luxenburgok.
Auzitegi berak batzorde horri dagozkion eskumenak bertan behera uzteko agindu zion atzo Poloniari, behin-behineko neurri gisa, EBko legediaren kontrakoak direlakoan. Neurri hori konstituzioaren arurkakotzat jo zuen Poloniako Auzitegi Konstituzionalak. Nabarmendu zuen Poloniako epaileak ez direla EBko epaile bihurtzen, talde komunitarioko legediaren arabera, eta herrialdeko justiziaren inguruan zigorrak ezartzeko eskumena duen erakunde bakarra Goreneko epaileen inguruko batzordea dela. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200543/martxoan-egingo-du-kongresua-eak.htm | Politika | Martxoan egingo du Kongresua EAk | Telematikoki egin den nazio batzarrean Eba Blancoren zuzendaritzak egindako proposamenaren alde egin du bertan parte hartu dutenen gehiengoak. Kritikoek bi hilabeteren buruan egin beharko litzatekeela diote. | Martxoan egingo du Kongresua EAk. Telematikoki egin den nazio batzarrean Eba Blancoren zuzendaritzak egindako proposamenaren alde egin du bertan parte hartu dutenen gehiengoak. Kritikoek bi hilabeteren buruan egin beharko litzatekeela diote. | Atzo, nazio biltzar telematikoa egin zuen Eusko Alkartasunak, eta, alderdiak bidalitako prentsa oharrean zehazten denez, bertan parte hartu zutenen %75ek baiezkoa eman zion zuzendaritzaren proposamenari. Bilkura horretan, EAren kongresu prozesuaren bide orria zehaztu zen, eta asmoa da kongresua martxoan egitea. Uda amaituta, sei hilabete izango dute alderdian barne dokumentuak aztertu, zuzenketak aurkeztu eta kongresuko kideak hautatzeko.
Lehen aldia da EAk telematikoki egin behar izan duela nazio biltzarra, kongresu arteko epean antolatu ohi den organo gorena. Prentsa oharrean, alderdiko ildo ofizialak zehaztu du pandemiaren ondorioz egin behar izan dutela horrela. Alderdiaren esanetan, parte hartzea «oso handia» izan da, eta batzarkide guztien «berme guztiak bete ziren». Bertan zuzendaritzak hurrengo kongresua prestatzeko bide-orria prestatu du: parte-hartu zutenen %75ek eman dio oniritzia kongresua martxoan egiteari, beste %18 abstenitu egin da, eta boto bakar bat izan da aurka.
Horrekin batera, nazio biltzar horrek baiezkoa eman zion ondoko hilabeteetako bidea antolatuko duen lantaldeari. Haren esku egongo da ponentzia politikoa eta estatutuen txostena lantzea.
Emaitzaren aurrean pozik agertu da Eba Blanco, bere zuzendaritzak mahai gainean jarritako eztabaida esparrua onetsi delako: «Prozesu honetan afiliatu guztiek izango dute parte hartzeko eta eztabaidatzeko eskubidea bermatua, gardentasun osoz. Hau da benetako eztabaida mahaia; organo honetan eman behar da negoziaketa, hala nahi bada benetan».
Sektore kritikoaren ikuspegia
Aldiz, sektore kritikoak guztiz bestela ikusi du biltzarra egiteko modua eta gaitzetsi du biltzar telematikoa «kaotikoa» izan zela. Sektore kritikoak dio zuzendaritzak ez duela ahalbidetu afiliatu guztien parte hartzea. Euren esanetan, estatutuek bilkura telematikoa egiteko aukera jaso arren, ez dago horren inguruko araudirik eta informatika arloko «baliabiderik eta ahalmenik ez dutenei» ez zaie utzi parte hartzen.
Sektore kritikoak kongresua bi hilabeteren buruan egitea nahi du. Hala, talde horretako 600 kidek eskaera hori egin du. Alderdiko estatutuen arabera, afiliazioaren laurdenak eskaera hori eginez gero kongresurako deialdiak «automatikoa» izan behar luke, baina sektore kritikoak salatu du nazio biltzarreko 76 botok eskakizun zabal hori oztopatu dutela.
EH Bilduk aurten hamar urte bete ditu. Sektore kritikoak koalizioaren aldeko apustua egin arren, alderdiak parte hartze aktiboagoa izan behar lukeela aldarrikatzen du. Eba Blancok dio Kongresuaren eztabaida esparruan zehaztuko dela hori. «Baliatu dezagun kongresu honek emango digun aukera positiboan lan egiteko, guztion artean eztabaidatzeko eta alderdia sendotu eta sendatzeko. Horrek EH Bildu hobetzen lagunduko du». |
2021-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/200544/gehiago-balio-du-urrutitik-begiratzean.htm | Kirola | Gehiago balio du urrutitik begiratzean | Lehiaketan sartuta zegoela, naturaltzat jotzen zuen Naroa Agirrek; gerora konturatu zen zenbat balio zuen lortu zuen guztiak. Abraham Olanok zilarrezko domina irabazi zuen garaian, berriz, Olinpiar Jokoek ez zuten hainbesteko garrantzirik txirrindularientzat; balio handiagoa dute orain. Biei distantziak lagundu die Olinpiar Jokoetan egin zuten lana baloratzen, Tokiokoak hastear diren honetan. | Gehiago balio du urrutitik begiratzean. Lehiaketan sartuta zegoela, naturaltzat jotzen zuen Naroa Agirrek; gerora konturatu zen zenbat balio zuen lortu zuen guztiak. Abraham Olanok zilarrezko domina irabazi zuen garaian, berriz, Olinpiar Jokoek ez zuten hainbesteko garrantzirik txirrindularientzat; balio handiagoa dute orain. Biei distantziak lagundu die Olinpiar Jokoetan egin zuten lana baloratzen, Tokiokoak hastear diren honetan. | Hemeretzi urte dira Abraham Olanok txirrindularitza utzi zuela, eta hiru urte Naroa Agirrek pertikak gorde zituela. Baina erreportajerako argazkiak egiteko Donostian elkartu, eta begiak piztu zaizkie Anoetako belodromoan eta miniestadioan sartu orduko. Donostiako Amara auzoko kirolgune horiek leku esanguratsuak dira haientzat, eta iraganeko garaipen, izerdi eta nekeen oroitzapenak ez dauzkate ahaztuta.
Anoetak eta begietako distira horrek ez ezik, beste zerbaitek ere elkartzen ditu kirolari profesional erretiratu biak. Olinpiar Jokoetan lehiatu ziren biak, eta emaitza onak lortu zituzten. 1996an Atlantan (AEB) eta 2000n Sydneyn (Australia) egon zen Olano; zilarrezko domina bat ere irabazi zuen Atlantan. Ez zuten kointziditu; Agirre Atenasen (Grezia) lehiatu zen, 2004an, eta Pekinen (Txina), 2008an. Seigarren postuan gelditu zen Atenasen, pertika jauzian. Elkarren artean, Olinpiar Jokoen euskal historiaren hamabi urte eta lau ekitaldi laburbiltzen dituzte.
Nola gogoratzen dituzue norberaren lehen Olinpiar Jokoetara joan aurreko egunak?
ABRAHAM OLANO: 1996ko Tourra amaitu eta egun gutxira abiatu ginen Atlantara. Espainiako hautatzaileek Tourrera joan baino lehenago egin zuten lehen deialdian, erlojuaren aurkako probarako eta errepideko probarako hautatu ninduten hasieran. Zalantza bakarra zera zuten: erlojuaren aurka nortzuk arituko ziren. Esan dezaket nahiko argi zutela Miguel Indurain eta ni izango ginela. Azkenean hala izan zen, eta ordezko moduan Melchor Mauri eraman zuten. Pena handiena zera izan zen, txirrindulariak herri olinpikotik kanpo geundela Atlantan.
NAROA AGIRRE: Gertutasunagatik, uste dut Atenasera hiru egun lehenago joan ginela. Dena oso azkarra izan zen. Hara joan aurreko egunetan ia entrenatu gabe egon nintzen, atseden hartzea garrantzitsua zelako. Hara iritsi, lehiatu, eta konturatzerako berriro ere etxean nintzen. Pekingoa, aldiz, ezberdina izan zen. Ordu aldaketa geneukan tarteko, eta diziplina ezberdinetako kirolariak joan ginen batera. Atenasera, berriz, talde txiki askotan joan ginen.
Eta nola bizi izan zenituzten lehen Olinpiar Joko haiek? Ezberdinak izan ziren?
AGIRRE: Beste txapelketa batzuen modura bizi izan nituen. Txapelketa ezberdinak dira, baina azken finean lehiaketa berbera da. Urduritasun antzekoarekin bizitzen nituen txapelketak, bai mundialak, bai Europako txapelketak, bai Olinpiar Jokoak. Banekien jokatzen ari nintzenaren saria handiagoa zela, baina, esaterako, Gipuzkoako txapelketa batean ere oso urduri jartzen nintzen. Baina hori seinale ona zen, sasoiko nengoen seinale zen.
OLANO: Guretzat gauza berri bat izan zen. Ez zen urte hasieran jartzen genituen helburu haietako bat. Tourra jokatzetik gentozen, eta haren jarraipen bat izan zela esango nuke. Gaur egun, badira txirrindulari batzuk bereziki Olinpiar Jokoak prestatzen dituztenak. Baina Atlantakoak lehenak izan ziren txirrindulari profesionalentzat, eta bertan egoteko aukera izan genuen. Halere, hiru asteko probak jokatzen ohituta dauden txirrindularientzat ez dira probarik egokienak; gehiago dira klasikoetara ohituta daudenentzako modukoak.
Txirrindularientzat agian ez, baina atletentzat helburu nagusia izaten dira Olinpiar Jokoak.
AGIRRE: Hori pentsatzen ari nintzen! Abrahamen kasuan, Tourra, Giroa edo Espainiako Vuelta jokatzen dituzte urtero, edo tenislari baten kasuan Roland Garros, Wimbledon edo Australiako Opena. Beste kirol askotan, berriz, helburu nagusia Olinpiar Jokoak dira. Une hartan bertan, nik oso modu naturalean jokatu nituen. Ordura arte lortu nituen beste gauza askoren antzera, koska bat gainditzea izan zen. Lehenik Euskadiko Txapelketa lortu nuen, ondoren Espainiakoa, gero gutxiengo altuera lortu nuen… Ez zen egun batetik bestera lortutako zerbait izan han egotea. Zentimetroak igoz nindoan heinean, neure buruari pisua kenduz joaten nintzen. Progresio luze bat izan zen Olinpiar Jokoetara iristea.
Aipatu duzu, Olano, Olinpiar Jokoak ez zirela helburua izan zuretzat, baina ilusio berezirik egin zizun han egoteak?
OLANO: Bai, bai, baina nire ilusio handiena herri olinpikoan egotea zen! Baina federazioak erabaki zuen entrenatzeko ez zela egokiena han egotea. Orduan zapuztu ziren nire ilusioak. Hiriaren erdian zegoen herri olinpikoa, eta egia zen: entrenatzeko ez zen lekurik egokiena. Ez nuen aukerarik izan Olinpiar Jokoak barrutik bizitzeko, azken egunak arte. Azken egunean, herri olinpikora joan ginen bazkaltzera, eta, ondoren, atletismoko 4x400 metrokoen finalak ikustera joan ginen, bai gizonezkoenak eta baita emakumezkoenak ere. Izugarri gozatu nuen!
Herri olinpikoa aipatuta, zerk harritu zintuzten gehien?
OLANO: Niri, bertan ikusten nituen kontrasteek! Denetik ikusten zen han! Oso kirolari garaiak, oso txikiak, gihartsuak, meheak... Baina denak ziren munduko onenak bere kirolean. Hor ikusten da kirolak zenbaterainoko marjinak dituen. Alde ederra zegoen saskibaloiko jokalari bat ikusi edo gimnasta bat ikusi!
AGIRRE: Ni ere horrek harritu ninduen gehien. Gure kasuan, etxebizitzak ziren Atenasen. Denek zioten ez ziela denborarik emango herri olinpikoa amaitzeko, baina azkenean dena amaitu zuten. Herri olinpikoa izugarria zen! Jatetxe erraldoi bat zuen, eta, behin bertan eserita, edonoren ondoan egon zintezkeen. Han denak berdinak ginen!
Aukera izan zenuten gustuko beste kirolariren bat ezagutzeko?
AGIRRE: Atenasen ez dut ondo oroitzen, baina Pekinen Rafael Nadal tenislaria ezagutzeko aukera izan nuen. Ilusio berezia egin zidan. Ni ez naiz oso argazkizalea, baina orduan harekin argazki bat ateratzeko aukera izan nuen. Estimu handia diot Nadali.
OLANO: Nik baten bat ezagutzeko ilusioa banuen, baina zoritxarrez ez nuen herri olinpikoan egoteko aukerarik izan.
Behin Olinpiar Jokoetan egonik, beste kirolik ikusteko aukera izaten zenuten?
OLANO: Ez da denbora askorik izaten, egia esan! Nik, gainera, erlojuaren aurka jokatutako probaz gain, errepidekoa ere jokatu behar nuen. Egun batean bakarrik izan nuen aukera estadio olinpikora joateko.
AGIRRE: Atenaskoan ez, baina Pekinen, igeriketako proba batzuk ikustera joan nintzen. Oso igerileku ederrak eta ikusgarriak zituzten! Baina ez pentsa edozein gauza ikustea erreza zenik. Diziplina batzuk ikusteko lekuak mugatuak ziren, eta eskaerak egin behar izaten ziren aurretik. Nik zortea izan nuen: atletismoko pistan bertan, proba asko bertatik bertara ikusteko aukera izan nuen.
Nolakoa izaten da egun arrunt bat Olinpiar Jokoetan?
OLANO: Etxean egoten ginen egunen antzekoa! Goizean jaiki, eta, gosaldu ondoren, entrenatzera irteten ginen. Ni erlojuaren aurka ibiliko nuen bizikleta prestatzen aritu nintzen gehienbat. Eguerdia bizikletaren gainean pasatzen genuen, ez bazkaltzeko. Normalean, txirrindulari profesional gehienek ez dute bazkaltzen; errepidean doazenean jaten dute zerbait. Etxeratzean hidratoak jaten genituen. Ondoren, atseden hartu, afaldu, eta ohera. Hura izaten zen egunerokoa.
AGIRRE: Gurea ere antzekoa izaten zen.
Atletentzat, Olinpiar Jokoak izaten dira ardatz nagusia lau urtez. Pisu handia kentzen al da harako sailkatzea lortzen denean?
AGIRRE: Lasaitasuna ekartzen du. Presio gutxiagorekin entrenatzeko aukera ematen du. Jada ez duzu beste zenbait lehiaketatan saiatzeko beharrik, eta hori ere oso garrantzitsua da. Behin sailkapena eskuan izanda, nik aukeratzen nuen zer lehiaketa jokatu.
Atenasen eta Pekinen egoteko aukera izan nuen, baina Londreserako ez nuen sailkatzea lortu. Hura bai izan zela nahi eta ezin! Buru-belarri saiatu nintzen sailkapenaren bila, eta azkenean ez zen posible izan.
Hortaz, presioa sortzen dute Jokoek...
AGIRRE: Baietz esango nuke! Bertan lortutako emaitzek askoz ere oihartzun handiagoa izaten zuten, baina, behin lehian sartuta, hori dena albo batean uzten saiatzen nintzen. Askotan ez zara jabetzen non zauden ere. Zorionez, txapelketa handietan maila eman izan dut, baina egun okerrak ere izan ditut. Horietatik ere ikasi egin behar da. Dena egun batean jokatzea gauza polita da; hor erakutsi behar baita bakoitzaren balioa. Halere, eskerrak Olinpiar Jokoen artean ere beste lehiaketa batzuk jokatzen genituen!
Nire entrenatzailea nire bikotekidea zen arren, etxekoengandik ez nuen inoiz presio berezirik izaten; alderantziz: beti edozertan laguntzeko prest izaten ziren.
OLANO: Gauzak ondo egitearen presioa izaten zen gehienbat. Gauza guztiek dute bere garrantzia, baina gauza askori garrantzia kentzen ere jakin behar dela iruditzen zait.
Etxekoek asko sufritzen al zuten?
AGIRRE: Agian, nire bikotekideak sufrituko zuen gehien. Egun guztia batera egoten ginen, bera izan zen nire entrenatzailea... Agian ez naiz oso kontziente izan horretaz, ez daukat sentsazio hori, baina ez dut uste lan ikaragarriak emandakoa izan naizenik. Amona bai, hura oso urduri jartzen zen! Ez zituen txapelketak ikusten. Gurasoak, aldiz, askotan joaten ziren txapelketetara.
OLANO: Nik anaia zaharrenarekin izaten nuen lan gehien! Nire lehiaketetan, nik baino dezente gehiago sufritzen zuen. Oso urduri jartzen zen aldiro. Ez zen batere plazagizona. Nire lasaitasunak harritzen zuen! Nik beti esaten nion ea zergatik egon behar nuen urduri, ordura arteko lan guztiak ondo egin banituen.
Olinpiar Jokoetan askotan hitz egiten al zenuten etxekoekin?
AGIRRE: 2004an, Atenasen, oso zaila zen etxekoekin hitz egitea. Garai haietan, oraindik ere, telefonoek txanponekin funtzionatzen zuten. Dirutza joaten zen deietan! Gaur egungo gazteek ez dute ulertzen [barrezka]. Pekinen, aldiz, Internet bazegoen, 2008an. Niri gustatzen zitzaidan etxekoen gertutasun hori sentitzea. Niretzat garrantzitsua zen nire zalantzak eta egoera deskribatzea; horrek lasaitasuna ematen zidan. Gainean eramaten nuen motxila arintzeko balio izaten zidan.
OLANO: Ni ere antzekoa izan naiz horretan. Beti izaten nuen ohitura edozein lasterketaren ondoren etxekoekin hitz egitekoa. Ez zen denbora asko izaten agian, baina denbora hura nahikoa izaten zen niretzat. Emaztearekin izaten zen gehienetan, baina aitarekin eta amarekin ere askotan hitz egiten nuen.
Presioa aipatuta, gaur egun oso ohikoa da talde bakoitzak psikologoa izatea. Zuen garaietan ere izaten al zenuten kanpoko laguntza hori?
OLANO: Bai, bai, lehen ere izaten genuen laguntza hori. Horrek ez du esan nahi denek behar dutenik. Batzuek berezkoa dute lasaitasuna edo egoten jakite hori. Askotan, badirudi baten bat urduri ez badago ez zaiola ezer axola, eta hori ez da horrela. Presioa eramaten jakitea oso garrantzitsua da, eta denok ez dugu berdin eramaten. Horretan bereizten dira goi-mailako kirolariak. Eta, bestalde, oso garrantzitsua da Olinpiar Joko batzuetara edo goi mailako lehiaketa batera burua garbi eramatea. Hori ezinbestekoa da, errendimendua nahi baduzu behintzat.
AGIRRE: Nik bi hitz aipatuko nituzke: urduritasuna eta kudeaketa. Urduritasuna oso beharrezkoa da ondo lehiatzeko, baina pasatu gabe. Hori kudeatzen ez duenak laguntza behar du. Bai taldekako lanean, baita bakarkakoan ere. Taldekakoan, badirudi gutxiago izan behar duela, baina nire lanak besteengan eragina badu, lanketa bat eskatzen du. Nik lan egin nuen psikologo batekin, eta izugarri ikasi nuen.
Zer helbururekin joan zineten Olinpiar Jokoetara?
AGIRRE: 2004ko Atenasko Olinpiar Jokoetan ez neraman helburu garbirik. Nire ilusio bakarra, beti bezala, finalera sartzea zen. Txapelketa gehienetan, mugan ibiltzen nintzen, eta Atenasen sartzea lortu nuen. Jelena Isinbaieva errusiarrak irabazi zuen finala, eta munduko errekor berria jarri zuen: 4 metro eta 91 zentimetroko jauzia. Ni seigarren sailkatu nintzen [4,40]. Ez nuen inondik inora ere espero! Ez nintzen jabetzen zer lortu nuen. Diploma olinpikoa lortu nuen! 2008an Pekinen, aldiz, ezin izan nintzen finalera sartu, eta hamahirugarren amaitu nuen. Postu bategatik finalera ez sartzeak amorrua eman zidan. Finalak xarma berezia dauka. Eskerrak, behintzat, hura ahazteko Pekinen beste astebete pasatzeko aukera izan nuen.
OLANO: Domina lortzea zen helburu bakarra! Bagenekien gauzak normal joanda Indurainek zuela aukerarik handiena urrezko domina lortzeko. Podiuma osatzeko ahaleginean, Chris Boardman eta ni neu geunden. Oso txirrindulari indartsua zen, baina bagenekien agian ibilbidea luzeegia izan zitekeela harentzat. 20 edo 30 kilometroko distantzian hegan egiten zuen, baina erlojupekoak luzatzen ziren heinean, sufritzen hasten zen. Eta Atlantan ere hala izan zen. Oso azkar irten zen, baina bigarren itzulian indarrak amaitu zitzaizkion. Indurainek, aldiz, ez zuen huts egin.
Nola gogoratzen duzue Olinpiar Jokoetako zuen egun handia?
OLANO: 45 kilometro inguru zituen ibilbideak, eta bi itzuli ziren. Lasterketa baino hiru ordu lehenago, pasta garbia jan nuen. Beroketa errepidean egin nuen, eta ez arrabolan. Ez zitzaidan gustatzen beroketa arrabolan egitea. Behin lehia hasita, lehen itzulian, Indurainek hamahiru segundoko tartea atera zidan, eta Boardmanek, berriz, zortzikoa. Bigarrenean, Indurainek ez zidan batere alderik atera, eta Boardmanek, berriz, hogeita zazpi segundo galdu zituen nire aldean. Zilarrezko domina eskuratu ahal izan nuen helmugan. Nire helburuak bete nituen, baina betiko gelditu zitzaidan galdera: eta indartsuago atera izan banintz? Halere, ez naiz inoiz izan gauzei buelta asko ematekoa. Nire korritzeko modua beti berbera izan da, eta orduan ere hustuta iritsi nintzen helmugara. Dena eman nuen.
AGIRRE: Ez daukat oroitzapen argirik, egia esan. Ni nirea egitera atera nintzen. Gogoratzen dut garai haietan atleta dezente ibiltzen ginela 4 metro eta 40 zentimetroko altueran, eta nik altuera hori lehen saiakeran gainditu nuela. Ondoren, 4 metro eta 50 zentimetrora jarri zuten koska, eta hura ezin izan nuen gainditu. Isinbaiebak erakustaldia egin zuen beste behin. Ondoren, harekin entrenatzeko aukera izan nuen, eta asko ikasi nuen. Oso garai onak harrapatu nituen pertikan, besteak beste Stacy Dragilarekin eta Svetlana Feofanovarekin ere izan nintzelako txapelketa batzuetan. Gauzak asko aldatu dira pertikaren munduan.
Egun hartako irudiak ikusi izan al dituzue gerora?
OLANO: Espresuki inoiz ez. Telebistan bota izan dituzte sarritan irudi haiek, eta haietakoren batean ikusi izan ditut.
AGIRRE: Nik ere ez, inoiz ez.
Gogoan al duzue nola ospatu zenuten?
OLANO: Erlojuaren aurkako probaren egunean, oso gutxi ospatu genuen Indurainen eta nire domina. Handik egun gutxira, errepideko txapelketa jokatu behar genuen, eta harako ere aukerak genituen dominaren bat lortzeko. Gogoan daukat Melchor Maurik laugarren postua lortu zuela. Gau hartan ere ez genuen ezer berezirik egin. Xanpain pixka bat edan genuen, baina beste munduko ezer ez genuen egin.
AGIRRE: Ospakizun berezirik ez nuen egin, baina edozer gauza jateko aprobetxatzen nuen horrelakoetan! Janariarekin beti zaintzen ibiltzen ginen, baina horrelako txapelketak amaitzen zirenean, askatasun pixka bat hartzen genuen. Ordura arteko lotura guztiak apurtzen nituen [barrezka]. Ez dakit Atenasen edo Pekinen izan zen, baina herri olinpikoaren barruan McDonalds bat ipini zuten, eta hura kristorena izan zen. Herri olinpikoaren barruan azkar ikusten zen lehiaketak nork zeuzkan amaituta eta nork ez!
OLANO: Elikaduran gauzak asko aldatu dira azken urteetan. Gu ere asko zaintzen ginen, baina gure mahaian beti izaten zen botila bat ardo! Ez genuen ikaragarri edaten, baina beti edaten genuen zerbait. Gaur egun ezin da pentsatu ere egin!
Biak ere bi aldiz parte hartuak zarete, eta asebeteta gelditu zineten Olinpiar Jokoekin?
OLANO: 2000. urtean Sydneyn egon nintzen berriro ere, baina gauzak ez ziren atera nik nahi bezala. Orduan ere bi probak jokatu nituen. Erlojuaren aurkakoan, laugarren sailkatu nintzen; Viatxeslav Ekimov errusiarrak irabazi zuen proba.
AGIRRE: Ni 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetan egoten saiatu nintzen, hirugarren batean egoteko, baina, lesio bat zela medio, ez nuen hara joateko aukerarik izan. Orduan konturatu nintzen gauzak ez zirela hain errazak, eta balio handiagoa ematen hasi nintzen ordura arte lortutakoari. 2016ko Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetarako ere prestatu nintzen, baina han ere bidean gelditu nintzen. Sailkatzen zarenean, normaltzat hartzen duzu egoera, baina kanpoan geratzen zarenean konturatzen zara gauzak lortzea zenbat kostatzen den.
Arantzarik gelditu zaizue Jokoekin?
AGIRRE: Arantza baino gehiago, askotan pentsatu dut gauzak beste modu batera egin izan banitu errendimendu handiagoa aterako niola nire ibilbideari. Une oro ahal dudan guztia eman dudan sentsazioa daukat, baina agian ez nuen atera neukan guztia. Ez nuen formularekin asmatu, ziurrenik. Orain, distantziatik, esan dezaket nire pertikako marka ez dela hain ona. Nahiz eta Espainiako errekorra izan, ezin dut beste askorekin alderatu. Erakutsi dudan gaitasuna baino handiagoa nuela iruditzen zait. Baina ez nuen atera, eta azkenean horrek balio du.
Olinpiar Jokoek zer eman dizuete?
OLANO: Oihartzuna, esango nuke. Geurean, lehiaketa gehienak urtero jokatzen dira, esaterako mundukoa, baina Olinpiar Jokoak lau urtetik behin izaten dira jokoan. Agian gure garaietan ez ziren hain garrantzitsuak, baina gaur egun balioa dute bertan lortutako dominek.
AGIRRE: Niri asko eman didate! Gehienentzat, nor da Naroa Agirre? Bi Olinpiar Jokotan egon zen atleta. Hori argi daukat. Ez munduko txapelketak, ez Europako txapelketak: Olinpiar Jokoek ematen diote izena atleta bati. Gainera, lau urtetik behin jokatzen dira, eta horrek askoz ere pisu handiagoa ematen die. Askotan, lau urteko lana egun batean jokatzen da, eta horrek emozio puntu handi bat ematen dio.
Aurtengo Olinpiar Jokoak arraroagoak izango dira, baina ikusiko dituzue?
OLANO: Beti gustatu izan zaizkit Olinpiar Jokoak, eta ahal dudan guztietan ikusten ditut. Atletismoa asko gustatzen zait. Etxean ere ikusten ditugu.
AGIRRE: Olinpiar Jokoen lehen oroitzapena Bartzelonako Jokoetakoa daukat [1992]. Udako kanpaldian harrapatu ninduen, eta orduan denak hura ikustera joaten ginen. Azkenaldian, ordea, erabat kanpo nago mundu horretatik. Noizean behin jarraitzen ditut gertuko atleta ezagunak, baina beste mundu batean nago. Oraindik ere umea txiki xamarra daukat, eta gaur-gaurkoz beste lehentasun batzuk daude. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200545/naroa-agirre.htm | Naroa Agirre | Naroa Agirre. | Gorenekoen artera iritsi zen Naroa Agirre; gorenekoen artera pertikarekin, eta Olinpiar Jokoetan eta munduko lehiaketetan. Bi alditan izan zen Olinpiar Jokoetan: 2004an, Atenasen —seigarren postua eta diploma olinpikoa lortu zituen—, eta 2008an, Pekinen —hamahirugarren egin zuen—. Espainiako pertika jauziko errekorra ere berak jarritakoa da: lau metro eta 56 zentimetro. 2007an jarri zuen marka, eta ez du beste inork iritsi oraingoz. Espainiako txapeldun izan zen hamahiru aldiz pista estalian, eta bederatzi aldiz aire zabalean. Eta munduko probetan ere arrastoa utzi zuen: 2005ean, bederatzigarren egin zuen Helsinkiko aire zabaleko munduko txapelketan; eta 2006an, seigarren sailkatu zen Moskuko pista estaliko munduko txapelketan. 2018an utzi zuen pertika jauzia, eta gaur egun irakaslea da. | ||
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200546/abraham-olano.htm | Abraham Olano | Abraham Olano. | Hogeita bost urte beteko dira aurten: 1996ko abuztuaren 3an zilarrezko medaila bat irabazi zuen Abraham Olanok, Olinpiar Jokoetako erlojupeko txirrindularitza proban. Atlantan irabazi zuen medaila hura, Miguel Indurainek urrezkoa eskuratu zuen proba berean. Hamabi segundo gehiago behar izan zituen Olanok. Sari arrasto luzea utzi zuen txirrindulari profesional gisa lehiatu zen hamarkadan: munduko txapeldun izan zen errepidean 1995ean, eta erlojuaren kontra ere munduko txapeldun bilakatu zen 1998an; txirrindulari gutxik esan dezakete bi titulu horiek irabazi ahal izan dituztela. Espainiako Vuelta bat ere irabazi zuen, 1998an, eta bi aldiz igo zen Giroko podiumera —1996an hirugarren izan zen, eta 2001ean, bigarren—. Espainiako errepideko txapelketa bat eta erlojupeko bi ere irabazi zituen, beste hainbat lorpenen artean. 2002an utzi zuen txirrindularitza. | ||
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200547/arabako-lurren-defentsan-manifestazioa-deitu-dute-urriaren-23rako-gasteizen.htm | Gizartea | Arabako lurren defentsan manifestazioa deitu dute urriaren 23rako, Gasteizen | AHTrik ez!, Arabako Mendiak Aske, Elikadura Iraunkorraren Aldeko Mugimendua eta Proiektu Honi Ez (Arratzua-Ubarrundia) herri plataformek antolatuko dute. | Arabako lurren defentsan manifestazioa deitu dute urriaren 23rako, Gasteizen. AHTrik ez!, Arabako Mendiak Aske, Elikadura Iraunkorraren Aldeko Mugimendua eta Proiektu Honi Ez (Arratzua-Ubarrundia) herri plataformek antolatuko dute. | «Araba Bizirik! Lurra defendatuko dugu!» lelopean manifestazioa deitu dute urriaren 23rako, Gasteizen. AHTrik ez!, Arabako Mendiak Aske, Elikadura Iraunkorraren Aldeko Mugimenduak eta Proiektu Honi Ez! Planta fotovoltaikoen aurkako Arratzua-Ubarrundiako herri plataformak egin dute protestarako deia, Gasteizko Probintzia plazan egindako prentsaurrekoan. Dagoeneko abian dauden «industria makroproiektuak berehala geldiaraztea» eskatu dute: zentral eolikoak, parke fotovoltaikoak eta AHTaren proiektua, hain zuzen ere.
Roberto Ruiz de Arkaute Proiektu Honi Ez! plataformako kidea lurraldeko mendilerroak berdin mantentzearen alde mintzatu da, eta «zatiketa» saihestu behar dela esan du: «Mendilerroetan eraiki nahi dituzten zentral eolikoek lurraren zatiketa ekarriko dute, animalia eta landare espezieen galera». Parke fotovoltaikoek, aldiz, bertako nekazaritza eta abeltzaintza jarduera «arriskuan» jarriko dituela salatu du Ruiz de Arkautek. Eta AHTaren egungo trenbidearen paralelo doan plataforma berriak ere, ondorio natural, sozial eta ekonomiko «neurrigabea» izango duela ohartarazi du: «Trantsizio energetikoa, energia berriztagarrien sustapena eta tren garraio azpiegituren hobekuntza aitzakia hartzen dituzte makroproiektuak aurrera eramateko».
Multinazionalek Eusko Jaurlaritzaren babesarekin eraikiko dituzten proiektuak direla azpimarratu nahi izan du Ruiz de Arkautek. Esan duenez, proiektuek, besteak beste, landa eremuetako bizimodua, natura eremuen kontserbazioa, lurralde-subiranotasuna, mendien jabetza publikoa eta nekazaritza zein abeltzaintza eredu jasangarrien «galera» ekarriko lukete. Eragileen ustez, enpresek eta gobernuak ustezko balio sozialaren argudio «engainagarriak» erabiltzen dituzte diru publiko kopuru handiak erabili ahal izateko eta Next Generation Europako funtsak jasotzeko, eta «soil-soilik» etekin ekonomikoa dute helburu.
Zenbait eskakizun egin ditu Aitor Armentia Arabako Mendiak Aske plataformako kideak. Esan du premiazkoena proiektuak geldiaraztea dela, eta «babesean zein errespetuan» oinarritutako Lurralde Plan Sektorial bat aurrera eramatea. Horretarako, Armentiaren ustez, herri eta kontzejuen «subiranotasuna defendatu» beharra dago. Fotovoltaikoen kasuan, berriz, nekazaritzarako erabiltzen ez diren lurrak erabiltzea eskatu du. Eta, AHTaren ordez, tren sozialaren aldeko apustua egitea proposatu du, egungo trenbideak «modernizatuta».
Herritarrei deia
Armentiak jendeari protestan parte hartzeko dei eginaz bukatu du agerraldia: «Ondarea defendatzeko betebeharra dugu, gure gizartearen osasunerako ezinbestekoa dena. Lur komunak izatea lortu behar dugu etorkizuneko belaunaldientzat». Antolatzaileek ez dute jakinarazi protestaren nondik norakoak oraindik, baina urriaren 23ko manifestaziora batu daitezen eskatu diete: «Hiriak arriskuan dauden landa eta ingurumen eremuak beharrezkoak ditu. Indarrak batu ditzagun bere defentsan». |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200548/tamaina-handiko-hamabi-eukalipto-kendu-dituzte-kurtzio-errekatik-bermeon.htm | Gizartea | Tamaina handiko hamabi eukalipto kendu dituzte Kurtzio errekatik, Bermeon | Ibaiertzeko landaretza autoktonoa berreskuratzeko helburua dute. | Tamaina handiko hamabi eukalipto kendu dituzte Kurtzio errekatik, Bermeon. Ibaiertzeko landaretza autoktonoa berreskuratzeko helburua dute. | URA Uraren Euskal Agentziak Bermeoko Kurtzio errekaren ibaiertzetatik tamaina handiko hamabi eukalipto (Eucalyptus globulus) kendu ditu. Jarduera hori ibaiertzeko landaretza autoktonoa berreskuratzeko jardueren barnean sartzen da. Lan horiek Bermeoko Udalak eta Uraren Euskal Agentziak sinatutako lankidetza-hitzarmenaren esparruan egin dira.
URAk adierazi duenez, Kurtzio ibaiaren ertzean sortu ziren eukaliptoak ez dira gertuko baso-ustiategi batekoak. Eta hauek mozteko lana adaburutik beheranzko inausketa kontrolatuaren bidez egin dute, plataforma baten laguntzaz.
Datozen urteetan, eukaliptoen motzondoak tratatuko dira, ez daitezen berriz landatu, eta errekaren ezkerraldean utzi duten eremua ibaiertzeko espezieekin berriz landatuko da. Ekinbideak 18.025 euro inguruko kostua izan du. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200549/xanty-elias-sukaldariari-eman-diote-basque-culinary-world-prize-saria.htm | Bizigiro | Xanty Elias sukaldariari eman diote Basque Culinary World Prize saria | Haurren elikadura hezkuntzan eragiteagatik jaso du saria Eliasek, epaimahaikideen arabera. Kia Damon eta Ana Estrela sukaldarien lana ere goraipatu dute. | Xanty Elias sukaldariari eman diote Basque Culinary World Prize saria. Haurren elikadura hezkuntzan eragiteagatik jaso du saria Eliasek, epaimahaikideen arabera. Kia Damon eta Ana Estrela sukaldarien lana ere goraipatu dute. | Xanty Elias sukaldari espainiarrari eman diote 2021eko Basque Culinary World Prize saria, Los niños se comen el futuro (Haurrek etorkizuna jaten dute) egitasmoari esker umeen elikadura hezkuntzan eragiteagatik, epaimahaikideen arabera. Zehaztu dute sukaldariak lehen hezkuntzako ikastetxeetan egiten duela lan, hala nola «sukaldaritzaren eta kontsumo kontzientziaren inguruko kulturan heztea» garrantzitsua dela sinetsita.
Eusko Jaurlaritzak ematen du saria, Euskadi Basque Country eta Basque Culinary Centerren bidez martxan duen estrategia integralaren esparruan. Sariak aintzat hartzen ditu egitasmo eraldatzaileak, eta norabide hori duten lanak aitortzen ditu, irabazleari 100.000 euroko saria emanda. Edizio honetan, elikadura hezkuntzaren alorra nabarmendu dute, baina, baita immigrazioarekin edo talentua gizarteratzearekin lotutako eremuak ere.
Irabazle nagusiaz gainera, beraz, epaimahaiak bi aipamen berezi ere egin ditu. Batetik, Kia Damon sukaldari estatubatuarrak eginiko lana aitortu du, besteak beste, «baztertuta egon ohi diren taldeen talentua» erakusteagatik. Bestetik, Ana Estrela brasildarraren lana ere saritua izan da, sukaldaritzaren bidez «pertsonak gizartean txertatu» dituelako. «Sukaldari ekintzaileak dira, berritzaileak, sortzaileak eta saiatuak, eta, baita komunitatearekin konprometitua daudenak ere».
Lanak eta erronkak
Joan Roca epaimahaiko presidenteak Eliasen lana nabarmendu du: «Haurrak etorkizuna diren heinean, janariak duen benetako balioaz kontzientzia sortzeko beharrezkoak diren testuinguruak eta balioak erein behar dira, eta Eliasek nazioarteko ahalegin horri jarraipena ematen dio». Bittor Oroz Eusko Jaurlaritzako Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Politikako sailburuordeak, berriz, azpimarratu du Lur planetak «erronka globalak» dituela aurrerantzean, eta, sari honek ematen duela aukera «mundu osoko» errealitateak ezagutzeko eta haiekin «konektatzeko», gastronomia hizpide hartuta. Joxe Mari Aizeaga Basque Culinary Centerreko zuzendariak, jakinarazi du sari honen asmoetako bat «errealitatearekin konektatzea eta eboluzionatzea» dela. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200550/gotzaindegiaren-etxe-batetik-kaleratu-nahi-duten-gizonaren-kasua-epaitu-dute-bilbon.htm | Gizartea | Gotzaindegiaren etxe batetik kaleratu nahi duten gizonaren kasua epaitu dute Bilbon | 61 urteko pentsioduna da, elbarritasuna dauka. Etxegabetzea berretsi edo bertan behera utzi erabakiko dute epaileek | Gotzaindegiaren etxe batetik kaleratu nahi duten gizonaren kasua epaitu dute Bilbon. 61 urteko pentsioduna da, elbarritasuna dauka. Etxegabetzea berretsi edo bertan behera utzi erabakiko dute epaileek | 61 urteko gizon baten etxegabetzeari buruzko ahozko bista izan da gaur Bilboko Justizia jauregian. Gotzaindegiaren jabegoko etxebizitza batean bizi da. Pentsioduna da, esklerosi anizkoitza du eta %45eko elbarritasuna. Bilboko Maizterren Sindikatuak elkarretaratzera deitu du epaitegiaren aurrean hari babesa adierazteko. Taldeko kide da gizona bera ere. Alba Garcia eta Iñigo Ruesgas bozeramaileek adierazi dutenez, litekeena da gaur etxegabetzea «berrestea» eta gizonari etxea uzteko epea irailerako ezartzea.
Bilboko Begoña auzoan dago etxea eta bertan jaio zen gizona. Haren gurasoen izenean zegoen alokairua hil ziren arte. Hortaz, arrebari esleitu zioten kontratua mortis causa, epea amaitu bitartean. Emakumea, ordea, elbarritasun baten ondorioz hil zen handik gutxira. Ordutik, hamar urte igaro dira. Ruesgasek adierazi du gizonak negoziaziorako asmoa izan duela beti: «Bera saiatu izan da kontratua haren izenean jartzen, baina gotzaindegiak ukatu egin dio». Hala ere, hilabetero, errenta ordaintzeko dirua eskatu egiten ziotela gehitu du: «Gotzaindegiak dirua errefusatu eta etxegabetzea abiarazi zuen arte».
Gotzaindegiak proposatu dion irtenbidea ez du onartu. Alokairuan logela bat ordaintzea eskaini zioten gizarte zerbitzuen erabiltzaile moduan. Garciak nabarmendu du gizonak ez duela logela bat gura: «Bere diru sarreren araberako alokairu soziala besterik ez du nahi».
Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza Sailak iazko abenduan erosi zituen Bilboko Gotzaindegiaren jabetzako hamalau etxebizitza, eraikin berean: «Lurzoru-ondare publikoan sartu eta Alokabide programaren bitartez alokairu sozialean jartzeko». Gaur epaitua izan den gizonaren apartamentua da bloke horretan erosi ez duten bakarra. Ruesgasek «jukutria» salatu du: «Alokairu sozialak bideratu nahi dituzte, behar hori duen pertsona bat kaleratu nahi duten eraikinean».
Maizterren Sindikatuko kideek Bilboko gotzaindegia okupatu zuten aste honen hasieran, gizonaren egoera salatzeko. Begoñako basilikaren aurrean egin zuten elkarretaratzea. Asteazkenean bilera zuten adostua bi aldeek eta Gotzainak albora utzi zuen; horren ondorio gisa hartu zuten Gotzaindegiko bulegoetara sartzeko erabakia. Ertzainek kaleratu zituzten.
Administrazioarekin harremanetan daudela erantsi dute Ruesgas eta Garciak: «Guk ez dugu etsiko gizon honen egoera normalizatu arte». Hurrengo mobilizazioei adi egoteko deia egin dute. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200551/jaurlaritzak-harridura-azaldu-du-alarma-egoeraren-aurkako-erabakiaren-aurrean.htm | Politika | Jaurlaritzak «harridura» azaldu du alarma egoeraren aurkako erabakiaren aurrean | Iñaki Subijanaren arabera, Auzitegi Konstituzionalak ebatzi du oinarrizko eskubideak eteteko salbuespen egoera ezarri behar dela. | Jaurlaritzak «harridura» azaldu du alarma egoeraren aurkako erabakiaren aurrean. Iñaki Subijanaren arabera, Auzitegi Konstituzionalak ebatzi du oinarrizko eskubideak eteteko salbuespen egoera ezarri behar dela. | Eragile politiko eta instituzional ugarik beren arrangura adierazi dute Espainiako Auzitegi Konstituzionalak legearen aurkakotzat jo eta gero Espainiako Gobernuak 2020ko martxoan COVID-19aren izurriari aurre egiteko ezarritako alarma egoera eta horren babesean hartutako neurriak. Josu Erkoreka Jaurlaritzako lehendakariorde eta Segurtasun sailburuak, esaterako, azaldu du erabakia «harrigarria» iruditzen zaiola, horrek «ondorio oso garrantzitsuak» izango dituela eta «egin denaren parte handi bat ezerezean» utziko duela.
Sei magistratuk eman zuten atzo alarmaren egoeraren babesean hartutako neurri batzuk konstituzioaren aurkakotzat jotzearen aldeko botoa, eta bostek kontrakoa. Horren aurrean, Erkorekak nabarmendu du alarma egoerak Polizia guztiak eraman zituela «osasun publikoko araudia zorrotz betearaztera». Jaurlaritzako Segurtasun Sailak «antolaketa ahalegin handia» egin zuen, Erkorekaren hitzetan: langile gehiago kontratatuta, aplikazio informatikoetan inbertsioak eginda, «bat-batean 40 bider handitu zirelako zigor espedienteak». Horrek «atsekabea» sor dezake polizien artean, Erkorekaren arabera.
Sailburuak jakinarazi duenez, lehen alarma egoeran 22.955 salaketa jarri ziren Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan; 13.500 Ertzaintzak jarritakoak eta 9.500 udaltzaingoek. Horiei gehitu behar zaizkie Donostiako, Bilboko eta Gasteizko udalek jarritakoak, prozedura propioak dituztenak. Espediente horiek fase diferenteetan daude, eta jada pagatuta daude 5.000 inguru. Orain, ikusteko dago isuna jaso zutenei dirua itzuli beharko zaien edo ez.
Salbuespen egoera
Antzera mintzatu da Santos Cerdan PSOEko Antolakuntza idazkaria, hark ere «harrigarritzat» jo baitu auzitegiaren erabakia. Nabarmendu du alarma egoerak «bizitza asko salbatu» zituela, eta «momentu horretan egin behar zena» egin zela.
Bestalde, Iñaki Subijana Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiko presidenteak azaldu du ez dituela ezagutzen Auzitegi Konstituzionalaren argumentuak —oraindik ez da sententzia argitaratu—, baina, edozein kasutan, ebazpenak dioena zera dela: «oinarrizko eskubideak eteteko», alarma egoeraren ordez salbuespen egoera ezarri behar dela: «Sortu diren iritziak direnak dira, ez ditut eztabaidatuko, baina balio juridikoen ikuspegitik interesgarria dena da alde bateko nahiz besteko botoak azaltzen dituzten argudioak ezagutzea». |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200552/gauez-kalean-ez-elkartzeko-aholkua-debeku-gisa-hartzeko-eskatu-du-urkulluk.htm | Gizartea | Gauez kalean ez elkartzeko aholkua «debeku gisa» hartzeko eskatu du Urkulluk | «Neurriak beteko balira, ez ginateke gai honi buruz hitz egiten ariko», gaineratu du Jaurlaritzako lehendakariak. | Gauez kalean ez elkartzeko aholkua «debeku gisa» hartzeko eskatu du Urkulluk. «Neurriak beteko balira, ez ginateke gai honi buruz hitz egiten ariko», gaineratu du Jaurlaritzako lehendakariak. | Araba, Bizkai eta Gipuzkoan COVID-19aren izurria kontrolatzeko neurriak ebazten dituen Labi batzordearen bilera teknikoa egin zuten atzo. Jakina zen neurri berriren bat ebatziko zutela, eta iluntzean jakinarazi zuten; baita dekretu bidez onartu ere. Orain arte hartutako neurriak mantentzea erabaki du Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak, eta beste neurri bat horri gehitu dio horri: gauerditik 06:00etara bizikideen topaketak bakarrik onartuko dituzte kalean, bihar gauerditik aurrera.
Horrek, ordea, zalantzak eragin ditu, Jaurlaritzak zenbateraino debeka dezakeen joan-etorrien askatasuna, eta, beraz, neurri horiek debeku gisa ezarri dituen, edo aholku gisa. Gaur, Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak eskatu du «debeku gisa» hartzeko «gehiegizko interakzio soziala eta, beraz, pertsonak elkartzea eremu jakin batzuetan eta ordutegi jakin batean». «Neurriak beteko balira, ez ginateke gai honi buruz hitz egiten ariko», gaineratu du.
Urkulluk eskerrak eman ditu, «gehiengoaren portaera» ontzat jota eta «neke pandemikoak eragiten duen ahalegin indibidual eta kolektiboa» aintzat hartuta. Gainera, gogorarazi du Ertzaintzak eta udaltzaingoek elkarlanean betearaziko dutela dekretua, «posible den kasuetan». Zehaztu du «garrantzitsuena» dela «jabetzea beste olatu pandemiko batean gaudela, kutsatze gaitasun handia eta azkarra duen aldaera berri batekin eta txertoa hartu ez duen biztanle multzo batean eragina duena». Hortaz, eskatu du «kontzientzia hartzeko portaeren eta ohituren» inguruan. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200553/pogacarren-erabateko-nagusitasuna.htm | Kirola | Pogacarren erabateko nagusitasuna | Liderrak ginga jarri dio egiten ari den Tour ikusgarriari, Luz Ardidenen irabazita. Guztiz erabakita utzi du sailkapen nagusia. Bilbao bederatzigarren jarri da, Uranek izan duen txakalaldiari esker | Pogacarren erabateko nagusitasuna. Liderrak ginga jarri dio egiten ari den Tour ikusgarriari, Luz Ardidenen irabazita. Guztiz erabakita utzi du sailkapen nagusia. Bilbao bederatzigarren jarri da, Uranek izan duen txakalaldiari esker | Maillot horia ia berea zuen, eta zakuan bi etapa garaipen ere bazituen. Aseezina da, ordea, Tadej Pogacar (UAE), eta gaur besoak altxatu ditu berriro, Luz Ardideneko helmugan. Hamar urte ziren Frantziako lasterketa ez zela Euskal Herriko ziklismoaren iruditerian balio berezia duen mendate horretatik igotzen. Samuel Sanchezek irabazi zuen han azkenekoz, Euskaltel-Euskadiren elastikoarekin, eta gaur izar esloveniarrak hartu dio lekukoa. Gozatu handia ari da hartzen aurtengo Tourrean, haren pareko aurkaririk ezean. Gaur, jolas egin du berriro Jonas Vingegaardekin (Jumbo Visma) eta Richard Carapazekin (Ineos). Bezperan Porteten egin bezala, erritmo aldaketa bortitz batekin menderatu ditu, amaieran. Hirugarren etapa garaipena lortzeaz gain, erabakita utzi du guztiz maillot horiaren lehia, eta bidenabar, mendiko maillota kendu dio Wout Poelsi (Bahrain).
Herbehereetarraren taldekidea da Pello Bilbao, eta gernikarrak askoz ere aho zapore gozoagoarekin finitu du etapa. Izan ere, postu bat egin du gora sailkapenean, eta bederatzigarren jarri, Rigoberto Uranek (Education) sekulako ahulaldia izan eta gero. Hasi, bekoki ilunarekin hasi dute eguna Bahraineko ziklistek, bart gauean Frantziako Poliziak miaketa egin baitzien hotelean. Taldeak araudia betetzen duela azpimarratu du; ez dituzte jakinarazi miaketaren arrazoiak.
Behin etapa abiatuta, Bahrainek Matej Mohoric bidali du aurrera, ihesean bere aukerak jorra zitzan. Tourmaletera lasterketa buruan iritsi da, Julian Alaphilipperekin (Deceuninck) batera. Minutu bateko errenta baino ez zuten igoera mitikoaren magalean. Nahiko garbi zegoen etapa oilarren artean jokatuko zela. Edonola ere, ziklista ugari saiatu dira esperotako gidoia apurtzen; adibidez, Omar Fraile eta Ion Izagirre (Astana), baita David Gaudu (Groupama) eta Pierre Roger Latour (Total Energies) ere. Frantziarrak iritsi dira buruan mendate gainera; gertu zegoen Fraile, baita tropela ere, 55 segundo eskasera. Ineosek gidatutako multzoan jada ez zen Uran ageri. Kolonbiarra makal aritu zen atzo, eta erabat hondoratu da gaur. Laugarren ekin dio etapari;âÂÂbada, ia bederatzi minutu galdu, eta hamargarren posturaino egin du atzera.
Gaudu bakarrik gelditu da jaitsieran, bihurguneetan arriskatuz, eta hura iritsi da aurrena Luz Ardidenera. Ez zihoan inora, hamabost segundo eskaseko errenta baitzuen. Zernahi ere, tropelak ez du behealakoan harrapatu. Ineosek trostan zeraman multzo nagusia, Dylan Van Baarleren erritmoan. Geroago Michal Kwiatkowskik hartu du lema, eta orduan bai, Gaudurenak egin du, 9,5 kilometroren faltan. Halere, txirrindulari askok jarraitzen zuten tropelean. Tao Geogheganek ere ez du zuhaitza askorik astindu. Gauzak 5, 4 kilometroren faltan aldatu dira, Rafal Majka (UAE) tiraka hasi denean. Estutu egin du, Pogacarren erasoa bideratzeko.
Helmugatik hiru kilometrora egin du liderrak lehen erritmo aldaketa. Alpeetan, aski zuen eraso bat aurkariak menderatzeko. Pirinioetan, aldiz, gutxienez erantzuteko gauza izan dira aurkariak. Jonathan Castroviejok (Ineos) esloveniarraren gurpilean sartzen lagundu dio Carapazi, eta Vingegaardek, Enric Masek (Movistar) eta Sepp Kussek ere tinko eutsi diote.
Jumbok ez ditu kartak behar bezala erabili. Bi txirrindulari edukita, eta Pogacarren errematerako gaitasuna aintzat hartuta, hari erasoka hastea zatekeen apusturik zentzuzkoena. Aldiz, tiraka jarri da Kuss, hautagaiak azken kilometrorantz gidatuz. Bertan, aurkariak ezustean harrapatzen saiatu da Mas, baina Pogacar ez zegoen oparirik egiteko. 700 metroren faltan abiatu da garaipenerantz. Patxadaz sartu zen helmugan, maillot horia soinean eta ukabila goian. Hiru egun baino ez zaizkio gelditzen Tourrari, eta oker handirik ezean, Pogacarrek bigarren urtez jarraian irabaziko du. Bigarren Vingegaard dago, 5.45era, eta hirugarren Carapaz, 5.51ra. |
2021-7-15 | https://www.berria.eus/albisteak/200554/iaz-5-handitu-ziren-lantoki-barruko-istripu-larriak-osalanen-arabera.htm | Ekonomia | Iaz %5 handitu ziren lantoki barruko istripu larriak, Osalanen arabera | Lan istripu kopurua %19,5 murriztu zen Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, pandemiaren eraginez. Hala ere, 2019an baino langile bat gehiago hil zen istripuan. | Iaz %5 handitu ziren lantoki barruko istripu larriak, Osalanen arabera. Lan istripu kopurua %19,5 murriztu zen Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, pandemiaren eraginez. Hala ere, 2019an baino langile bat gehiago hil zen istripuan. | Pandemiak eragin zuzena izan zuen iaz Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan egondako lan istripuetan. Osalanek emaniko datuen arabera, 2019an baino %19,5 gutxiago izan ziren guztira. Lantoki barruan izandako istripuak %19 murriztu ziren, lanerako joan etorrian gertaturikoak, in itinere deritzonak, aldiz, %23. Istripu mota guztiak, baina, ez ziren modu berean gutxitu. Izan ere, iaz 2019an baino langile bat gehiago hil zen lanean -29 guztira-, eta lantoki barneko istripu larri kopurua %5 igo zen. 2019an 160 istripu larri izan ziren lantoki barruan, iaz, aldiz, 168.
Osalanek eta sindikatuek ez dituzte modu berean sailkatzen lan istripuak, horregatik dira sindikatuek eman ohi dituzten zifrak baino baxuagoak. Era berean, eta Jaurlaritzaren barneko erakundea den heinean, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako datuak biltzen ditu bakarrik. Elsa Perez lan sailburuordeak eta Lourdes Iscar Osalaneko zuzendariak eman dute txostenaren berri. Azaldu dutenez, pandemiaren eraginez ekoizpenean egondako etena izan du murrizketaren arrazoi nagusia. 2019an 37.157 istripu zenbatu zituzten guztira, in itinere-koak barne, eta iaz 29.222 izan ziren. In itinere istripuen jaitsiera nabarmenagoa izan da, eta hor, besteak beste, telelanaren eragina sumatu dute.
Osalanek genero aldagaia txertatu du iazko txostenean, gizonak eta emakumeak «lan istripu modu ezberdinak» izaten dituztelako. Gizonezkoek manufaktura postuetan izaten dituzte istripuak; emakumeek, aldiz, zerbitzuetan eta in itinere. Azken horien batez bestekoetan alde handia aurkitu dute. Egia da gizonek istripu gehiago izaten dituztela bidean, baina 1.000 langileren araberako estrapolazioa eginez gero, gizonezkoen tasa 2,86koa da, eta emakumezkoena 4,03koa da.
Tasa horrek istripuen genero joera orokorra hausten du. Zein da arrazoia? Perez oso grafikoa izan da arrazoietako bat ematean: «Umeak zaindu edo erosketak egiteko lanetik presaka irten behar izateak ere eragina du». Dena den, oro har gizonezkoek lanarekin zer ikusia duten trafiko istripu gehiago dituzte, hori bai, txostenaren egileek zehaztu dute garraiolari postu gehienetan gizonezkoak daudelako dela. Osalanek beste aldagai batzuen araberako entresakak egin ditu, eta sailburuak azaldu du «lan baldintza txarrek» eragin zuzena dutela istripuetan. Zentzu horretan, eta eskarmentuari dagokionez, istripuak jasandako langileen %28k urtebete baino gutxiago zeramaten postuan.
«Neurririk ez da hartzen» ELA, LAB, ESK, Steilas, EHNE eta Hiru sindikatuek elkarretaratzea egin zuten atzo Getarian (Gipuzkoa) iragan ostiralean jazotako lan istripu larria salatzeko. Hildakoa LAB sindikatuko kide eta ordezkari ohia zen, eta, sindikatuen arabera, aurten Euskal Herrian lan istripuan hildako 32. langilea da. LABek salatu zuen istripuak ez direla zoriaren ondorio, «prekarizazioaren, lan harreman ereduaren, lan arautegiaren eta azpikontratazioaren ondorio baizik». Era berean, erakunde publikoei leporatu zieten istripuak eragozteko behar adinako ahaleginik ez egitea: «Zein aldaketa egiteko prest zaudete lan eredu hiltzaile hau geldiarazteko? Ez da neurririk hartzen». |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200582/ukrainaren-segurtasunerako-neurri-bateratuak-aztertzea-adostu-dute-merkelek-eta-bidenek.htm | Mundua | Ukrainaren segurtasunerako neurri bateratuak aztertzea adostu dute Merkelek eta Bidenek | Nord Stream 2 gas hodiaren inguruko desadostasunei buruz mintzatu dira. Errusiak Europari energiarekin presio egiteko arriskua ezabatu behar dela adierazi du AEBetako presidenteak. | Ukrainaren segurtasunerako neurri bateratuak aztertzea adostu dute Merkelek eta Bidenek. Nord Stream 2 gas hodiaren inguruko desadostasunei buruz mintzatu dira. Errusiak Europari energiarekin presio egiteko arriskua ezabatu behar dela adierazi du AEBetako presidenteak. | Angela Merkel Alemaniako kantzilerra eta Joe Biden AEBetakoa Etxe Zurian elkartu dira bart, aliatuen arteko giroa irudikatu duen bileran. Harreman onek ez dute ezkutatu, ordea, bi gobernuen arteko desadostasunak. Garrantzitsuena, Errusia eta Alemania lotuko dituen Nord Stream 2 gas hodiaren eraikuntza.
Biden Etxe Zurira heldu zenean, indargabetu egin zituen gas hodiaren eraikuntza lanetan ari den enpresaren kontrako zigor ekonomikoak, eta keinuak erraztu egin ditu auziari buruzko elkarrizketak, baina Alemaniaren eta AEBen interesak ez datoz bat. Bidenek «kezka» agertu du azpiegitura horrek Europaren eta, bereziki, Ukrainaren segurtasunerako ekar ditzakeen arriskuengatik. «Ezin dugu baimendu Errusiak energia erabiltzea bere bizilagunak hertsatzeko edo mehatxatzeko».
Ukrainaren eta Europa ekialdeko beste herrialde batzuen kezka da gas hodi berriak Ukraina zeharkatzen duen hodia baztertzeko aukera emango diola Errusiari. Moskuk uko egingo balio Ukrainatik igarotzen diren hodiak erabiltzeari, Kievek 2.000 milioi euro irabazteari utziko lioke.
Egoera horren aurrean, Europaren eta Ukrainaren segurtasuna bermatzeko «neurri bateratuak» aztertuko dituzte bi gobernuetako lantaldeek.
Merkelek ziurtatu du Nord Stream 2 ez dela Ukrainako gas hodiak ordezkatzeko proiektu bat, eta halako ondorio batek «tentsio handia» sortuko lukeela aitortu du.
Merkel izan da presidente estatubatuarrak kargua hartu duenetik Washingtonen hartu duen lehenengo agintari europarra, eta agur kutsua izan du bilkurak, Merkelek agintea utziko baitu iraileko bozen ostean. «Nik bezain ondo ezagutzen du Bulego Obala», esan du Bidenek. Alemaniako kantzilerra lau presidente estatubatuarrekin bildu da agintari arteko bileretan, boterean eman dituen 16 urteetan. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200583/onatiko-stadlerrek-ez-ditu-hamabi-langileren-kaleratzeak-egingo.htm | Ekonomia | Oñatiko Stadlerrek ez ditu hamabi langileren kaleratzeak egingo | Zenbait lanuzteren ondoren, greba mugagabeari ekin behar zioten langileek gaur | Oñatiko Stadlerrek ez ditu hamabi langileren kaleratzeak egingo. Zenbait lanuzteren ondoren, greba mugagabeari ekin behar zioten langileek gaur | Oñatiko Stadler enpresako hamabi langile kaleratzeko prozedura bertan behera utzi du zuzendaritzak. Autogintza sektorearentzat lan egiten du OnÌatiko fabrikan 63 langilek jarduten dute. "Koronabirusaren aitzakian, hamabi kaleratze egin nahi zituen enpresako zuzendaritzak, eta %30eko soldata murrizketa inposatu", azaldu du LAB sindfikatuak. Uztailaren 8an, bi orduko lanuztea egin zuten langileek, eta uztailaren 13an, greba eguna.
Sibdikatuak abertzaleak deituta, gaur greba mugagabeari ekin behar zioten langileek, baina "presio horri esker", enpresako zuzendaritzak bertan behera utzi du aurkeztutako enplegua erregulatzeko dosierra. "LABentzat berri pozgarria da gaurkoa, eta langileek abiatutako borrokaren emaitza da. Langileak zoriondu nahi ditugu erakutsitako konpromisoagatik. Antolatzeak eta eskubideak defendatzeak emaitzak ematen dituela argi geratu da berriro ere". |
2021-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/200584/ekipo-bat.htm | Kultura | Ekipo bat | Hernanin (Gipuzkoa) jaio zen, 1981ean. Umeek gezurra esaten dutenetik (Erein, 2005) ipuin liburua du bere lehenengo lan argitaratua. 2009an, Igartza saria irabazi zuen Hiltzaileak eleberri proiektuarekin, eta horren bidez argitaratu zuen Mea culpa nobela, 2011n (Elkar). Horren aurretik, Frantzisko Xabierkoa iheslaria biografia kaleratu zuen (Txertoa, 2008). Historiako lizentziaduna da, eta prentsa idatzian ere aritua; BERRIA egunkarian zutabegile jarduna. | Ekipo bat. Hernanin (Gipuzkoa) jaio zen, 1981ean. Umeek gezurra esaten dutenetik (Erein, 2005) ipuin liburua du bere lehenengo lan argitaratua. 2009an, Igartza saria irabazi zuen Hiltzaileak eleberri proiektuarekin, eta horren bidez argitaratu zuen Mea culpa nobela, 2011n (Elkar). Horren aurretik, Frantzisko Xabierkoa iheslaria biografia kaleratu zuen (Txertoa, 2008). Historiako lizentziaduna da, eta prentsa idatzian ere aritua; BERRIA egunkarian zutabegile jarduna. | Ilarako guztiak ohartu ziren, bera izan ezik, aurrean zuen gizona zera zela, e, zikina. Ez, tira, ez zen hori; baita ere, baina, batez ere, zera zen, hain gertu ez jartzeko norbait. Argazki-erreportaje batean ikustekoa, NYTen. Ez, berez ez dago ondo hori esatea ere, ez? Zera zen, eskalea: begira-begiratzen zion edonork ikusten zuen hori. Fer-ek gizonaren berokiari begiratu zion une batez: zakarrontziren batean ikusi banu hartu egingo nuke, hori pentsatuko zuen. Gero, ordaintzeko kutxaren inguruan ilaran dagoen jendea tentatzeko jartzen dituzten salgaiak ukitzen arituko zen, ziur ezer erosteko asmorik gabe-; eta baten bat eroriko zitzaion, seguru. Mundua berak ikas zezan zegoen. Eta berak haurrek bezala ikasten zuen, ukituz.
- Badaukazu dirua?
Jaurti zuen kutxazainak. Fer-ek atzera begiratu zuen, ea ilarako gainerakoei galdera hura normala iruditu ote zitzaien. Bai, galderaren hartzaileari barne. Eta orduan begiratu zion Fer-ek eskaleari, eskalea zela ikusiz, ez beroki berde interesgarri bat zeraman tipo bat. Baietz esan zuen gizonak, buruaz, bazuela dirua. Kutxazaina produktuak kutxatik pasatzen hasi zen. Hari begira-begira geratu zen Fer, film bateko sekuentzia bati bezala, masailezurra erdi lo.
Eguna ez zen gaizki hasi. Hori uste zuen. Itxuraz, dena zegoen bere borondatearen mende, gauzak erabakitzen ari zen, bere alde, ez sofaren alde. Madrilgo eguzkia ere bere alde. Ni ere bai: kafea prest utzi nion sutan jarri eta egiteko, xerratuta eta txigorgailu barruan ogia, jaikitzean txigor zezan. Eta irratia, eta dutxa, eta... Lehenengo eta behin, supermerkatura joatea erabaki zuen, Día: zerbait goxoa egingo zidan bazkaltzeko, niri. Egun hartan narrazioa ekipo narrazio bat zen; ni lanean nengoen bitartean berak etxea garbitzen zuen, bazkaria egin, enkargu guztiak, kontu burokratikoak: niri lana erraztu. Eta lana bilatu. Eta ekipo bat ginen. Oraindik, hamaiketan, ez zen bere neska ehizara bidaltzen duen inutila.
Fer ohartu zen, berak ere, nahigabe, distantzia handiagoa gorde zuela gizon harekiko, beste edonorekiko gordeko lukeena baino. NYT-eko argazki-erreportajeetan ez da usaina antzematen. Kutxazainari begiratu zion, eta kutxazainaren begietatik bezala, haren esku irekiari: eskalea han uzten ari zen txanponak, banaka-banaka, bere eskutik hartu, kutxazainarenean utzi. Luze joango zen, gizonak batez bestekoak baino askoz txanpon gorri gehiago baitzituen: oinezkoen karitatea zentimo txikitan neurtzen da. Kutxazainak ozen zenbatzen zuen, handitik txikira, eskaleari ordaintzeko geratzen zitzaiona: laurogeita hamabost, laurogeita hamar... Lehiaketa bat zirudiela bururatu zitzaion, eta ia irribarre egin. Ondo zihoan eguna, bai.
Kutxazainaren eskuak zain jarraitzen zuen, zabalik, ez zuen itxi, txanponak falta zirelako oraindik, baina ez zen halakorik geratzen gizonaren eskuan, ez zituen gehiago. Gaizki kalkulatu zuen. Orain, lurra ireki, eta lehiakidea zulotik behera joango da, eta nire txanda izango da. Lurra ez zen ireki ordea, eta eskalea han zegoen, esku ahurrean ez zeuzkan txanponak hatzaz zenbatzen. Eta kutxazaina geldi-geldi zegoen, berak zirudien eskalea orain, eskalearen eskuko txanpon ikusezinei begira, edo eskuari, begiradarekin txanponak sortu balitezke bezala, eta hurrengo bezerora pasa. Baina ez.
- Joder, bazenuela esan didazu. Eta orain zer?
Eskalea ez zen mugitzen, eta ilara gero eta luzeagoan zurrumurruak entzuten hasi ziren. Fer-ek aspaldi ahaztu zituen kutxaren ondoan ilaran dagoen jendea tentatzeko salgaiak. Aurrera eta atzera begiratzen zuen; eszenari eta atzean zuen jendeari, kutxazainari eta eskaleari, atzean zuen jendeari berriro. Bera zen mugitzen zen bakarra, errealitatea izoztu balitz bezala. Eta kutxaren ondoan zekusanak ez zion kontzientziari laguntzen. Ogia eta Pamplona txorizoa. Hori erosi nahian ari zen, ez bi Don Simon tetrabrick.
- Zenbat falta zaizu? Galdetu zion Fer-ek.
Isiltasuna. Baina bi-biak, kutxazaina eta eskalea, berari begira jarri ziren, eskuak eskean. Eskaleak kutxazainari begiratu zion, Fer-i berriro, kutxazainari, eskuari, eskuari…
- Zenbat falta zaio?
- 50 zentimo.
Fer-ek bilaketari ekin zion gainezka izaten dituen poltsikoetan. Eskaleak txorizoa eta ogia hurbildu zituen gorputzerantz, bereago jada: Fer-i ez zion begiratzen ordurako. Eta ez zion berriro inoiz begiratu. 50 zentimoak kutxazainaren eskuan utzi zituenerako, beroki interesgarrian zuen txorizoa eta besazpian ogia. Konponduta. Eta kalerantz biratzera zihoanean, plastikozko poltsa bat erori zen zerutik bezala, gizonaren buru gainera. Kutxazainak bota zuen, kutxatik papera irteten zen bitartean.
- Nik poltsa oparituko dizut algara betean noizean behin ondo dago karitatetsua izatea- eta keinu berari. Argizarizko Fer bati.
«Hori ez da karitatea» ahoskatu zuen, bere buru barruan, alegia, esan gabe. Baina hori zer, kutxazainarena edo berea. Berea? Berea prebentzio plan bat zen, ea tximeleta efektuak berak behar izan arte irauten zuen. Etorkizunera begirako esku-hartze bat zen. Ahal zituen domino efektu guztiak hasten zituen, ea bera eskaletzen zenean baten batek aktibo jarraitzen zuen.
Parabola biblikoetan, Twainen ipuinean... errazagoa da ikasgaiak ateratzea. Pobrearen ondoan, aberats bat dago. Pobreak horretarako dira, ez? Dirudunei ikasgaiak emateko. Egunen joana jasateko asko pentsatu ezin duten emakumezko kutxazain arrazializatu batek eta gizon zuri langabe batek ez dute hartatik guztitik leziorik aterako. Isiltasun urduri bat. Beldurra kontrolatzeko kontentzio ariketa bat. Kuxazainak ez zion Fer-i ea dirurik bazuen galdetu. Oraindik klase-ertainekoa zirudien, usain guztiak garbitzeko dutxa bat zuen, eta desodorantea.
Ez zegoen atzera bueltarik ordea, beldurra sentituta zegoen. Berak berriro. Ez nik. Berak galdu zuen oreka, nomina bat eta ordutegi bat zaldi hobeak baitira ezereza baino. Eguna ez zegoen bere mende. Erabakiak hartzeari utzi zion. Baina ez zidan kontatu, ez zidan bere onerako aholkuak ematen utzi. Zaldun gerrariaren adrenalinaz kontatzen hasi nintzaionean nire nagusia jasangaitza dela eta ezetz asmatu zer egin didan gaur, bere beldurra bota zidan gainera, ez zidalako bazkari goxorik egin, zerbait bai, baina ez nahi zuen goxo hori, eta eskaleak hil egiten ditugulako, eta bera ere hil egingo dugulako, eta berak ezetz bazioen ere, oihuka ari zitzaidan, adimen emozionalik batere gabe, bere birziklatzeko sistema errespetatzen ez nuelako. |
2021-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/200585/zale-asko-itxaroten-ari-ziren-itzulera.htm | Kultura | Zale asko itxaroten ari ziren ‘itzulera’ | Sorotan Bele taldeak sona handia izan zuen 1990eko hamarkadan, eta, lehen diskoko abestiak egokituta, ‘Sorotan Bele gogoan’ proiektua sortu dute Xabier Zabalak, Gorka Sarriegik eta Urbil Artolak. Hondarribian ariko dira etzi, 19:00etan. | Zale asko itxaroten ari ziren ‘itzulera’. Sorotan Bele taldeak sona handia izan zuen 1990eko hamarkadan, eta, lehen diskoko abestiak egokituta, ‘Sorotan Bele gogoan’ proiektua sortu dute Xabier Zabalak, Gorka Sarriegik eta Urbil Artolak. Hondarribian ariko dira etzi, 19:00etan. | Itxaroten ari gera arratsalde honetan / zerbait aukeztekotan jende honen aurrean…”. 1990eko hamarkadan, belaunaldi baten ikurretako bat izan zen Sorotan Bele taldearen Arratsalde honetan abestia, eta haren parean jartzekoak dira, besteak beste, Marinelaren zain, Zortzi orduko ekaitza, Atalaia eta Argiaren hiria kantuak. Hondarribiko eta Lezoko zazpi lagunek 1991n eskaini zuten zuzeneko lehen emanaldia, Larrabetzun (Bizkaia); 1993an plazaratu zuten lehen diskoa, Sorotan Bele izenekoa —beste bi ere badauzkate: Mundu hegian (1994) eta Jonen kezkak (1996)—, eta 1996ko azaroaren 30ean igo ziren azkenekoz oholtzara, Irungo Amaia antzokian.
Bost urteko ibilbide oparoaren ondoren, desegin egin zen taldea, baina, duela 25-30 urte izan ziren hura gogoratzeko, Sorotan Bele gogoan proiektua sortzea ederra izango zela bururatu zitzaion Xabier Zabala musikari zarauztarrari; hala azaldu du Urbil Artolak, Sorotan Bele taldeko kideetako batek eta Sorotan Bele gogoan proiektuko partaideetako batek. “Xabierrek urte asko daramatza tokian tokiko musika bandekin lanean, egokitzapenak eginez, eta Sorotan Beleren lehen diskoko abestiak hartu eta egokitu zitezkeela proposatu zion Gorkari [Gorka Sarriegi, Sorotan Beleko kide ohia]. Emanaldi monografiko bat edo kantaldi bat sor zitekeela iruditu zitzaion Xabierri”. Bidea egiten hasteko, Baga Biga Produkzioak ekoiztetxeari proposatu zioten ideia. “Eta berehala jarri zuten martxan. Geroxeago pentsatu zuten egokia izan zitekeela Sorotan Beleko bigarren partaide bati ere proiektuan sar zedin proposatzea, eta orduan etorri ziren niregana. Hori izan zen abiapuntua”, zehaztu du Artolak.
Sorotan Bele gogoan ekinbideak joan den maiatzaren 23an eskaini zuen lehen emanaldia, Larrabetzun, eta Getxon (Bizkaia) aritu ziren astebete geroago, maiatzaren 30ean; Getxoko Musikalia musika bandarekin eman zituzten bi kontzertuak. “Oso harrera ona egin ziguten, oso polita”, aitortu du Artolak. “Egun argiz aritu ginen Larrabetzun, frontoian, eta, musukoekin bazeuden ere, oso ondo ikusten ziren jendearen aurpegiko espresioak. Hasieratik zutik jarrita denak, dantzan… Ez genuen espero halakorik, eta oso polita izan zen”.
Gipuzkoan, etzi eskainiko dute lehen emanaldia: Hondarribiko Kasino Zaharrean, 19:00etan, Hondarribiko musika banda ondoan dutela —dagoeneko agortuta daude sarrera guztiak—. “Eta urriaren 16rako ere lotu berri dugu emanaldi bat: Azkoitian. Aurretik, gainera, beste pare bat kontzertu ere izango ditugu ziurrenik, baina erabat lotu gabe dauzkagu horiek oraindik”.
Hiru musikari eta banda bat
Artolak argi utzi nahi izan du Sorotan Bele gogoan ez dela Sorotan Bele taldearen itzulera bat, “nahiz eta askok hala ulertu duten”. Lehen diskoko abestien moldaketak eskaintzen dituzte emanaldietan, eta Gorka Sarriegi, Xabier Zabala, Urbil Artola eta tokian tokiko musika banda igotzen dira oholtzara.
Artolaren hitzetan, “berriz ere gauza arruntak egiteko ilusioa” dauka jendeak. “Gauza askotan nabaritzen da hori, eta baita gure emanaldietan ere”. Baina sortzaileek argi daukate “epemuga bat” daukan proiektua dela eurena. “Ziurrenik, 2022ko udazkenera arte iraungo du egitasmo honek, eta ez ditugu eskainiko emanaldi asko; ez dakit dozena bat edo hamabost kantaldi izango diren guztira, baina ez dira izango askoz gehiago”.
Izan ere, Artola bera “beste hamaika proiektutan” ari da egun: Howdy Bluegrass taldearekin, Jon Gurrutxagarekin, Maider Zabalegirekin, Iker Lauroba eta Beste Urtaroak taldearekin, Txomin Artola aitarekin ere bai… “Nik ere ez dakit zenbat proiektutan sartuta nabilen!”. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200586/argazkirik-onena-atera-gabe-daukat-oraindik.htm | Bizigiro | «Argazkirik onena atera gabe daukat oraindik» | Haurra zenetik erakarri izan du argazkigintzak Andoni Lubaki. Gatazka argazkilaria da, eta urrutiko lurraldeak ditu lantoki. Pandemiak etxean egotera behartu du, eta hutsetik hasi behar izan du lanean. | «Argazkirik onena atera gabe daukat oraindik». Haurra zenetik erakarri izan du argazkigintzak Andoni Lubaki. Gatazka argazkilaria da, eta urrutiko lurraldeak ditu lantoki. Pandemiak etxean egotera behartu du, eta hutsetik hasi behar izan du lanean. | Gerran dauden munduko herrialde askotako lekuko isila da Andoni Lubaki (Urretxu, 1982). Kamera eskuan, urrutiko lurraldeetako errealitateak gerturatzea da bere lana. Informatikaria da ikasketaz, eta autodidakta da argazkigintzan. Ofizioa “nekez” utziko duela esan du. Moskuko MIFA argazki lehiaketa ospetsuan saritu berri dute Sirian Euskal Fondoarentzat egin zuen lana.
Oroitzen duzu argazki kamera bat eskuetan hartu zenuen lehenbiziko aldia?
Petri kamera bat zuen aitak, eta beti hartzen niola gogoratzen dut. Karreterik gabe ere irudiak enkoadratzen saiatzen nintzen. Albistegietan ikusten nituen irudiak alderatu egiten nituen, eta nire ustez onenak zirenak aukeratzen nituen. Argazkigintzarako grina banuela ikusita, jaunartze egunean Indiana Jonesen argazki kamera bat oparitu zidaten. Oraindik funtzionatzen du, eta tarteka karrete bat sartzen diot ea zer ateratzen den ikusteko.
Argazkilari sena haurra zinenetik datorkizu, beraz, baina modu profesionalagora pausoa ematean, zure ibilbidean zeresan handia izan du Gorka Salmeron argazkilari legazpiarrak, ezta?
Bai Salmeronek, baina baita Asier Larrazak eta Gotzon Aranburuk ere. Haiekin harremanetan jarrita joan nintzen pixkanaka argazkilari gisa hazten. Salmeronek hastapen guztia irakatsi zidan; Larrazarekin denboraldi bat eman nuen lanean, laguntzaile gisa, eta sekula ordaindu ezingo dudan eskola bat izan zen niretzako; Aranburuk, berriz, kontaktuak pasatzen zizkidan kanpora joaten nintzenean argazkiak saltzeko. Hark lagundu zidan fotokazetaritzaren munduan lehenbiziko urratsak egiten.
Salto handia al dago argazkigintza gustatzetik gatazka argazkilari izatera?
Bizi izandako esperientziek eraman ninduten honetara. Asko bidaiatutakoa naiz lehenagotik, eta une batean bat egin zuten argazkigintzak eta bidaiek. Dena den, neure burua ez nuen gatazka argazkilari modura ikusi 2010era arte edo. Hasieran, nire kuriositatea asetzeko bidaiatzen nuen, eta argazkiak ateratzen nituen diru pixka bat lortzeko. Konturatu nintzenerako, fakturatzen hasita nengoen, eta, horretan nenbilela, Udaberri Arabiarra etorri zen; horren harira, Libiara joateko aukera izan nuen.
Munduko herrialde asko ezagutzeko aukera izan duzu, baina Karengo lurraldera [Thailandia eta Birmania artean dago] egindako bidaiak eragin nabarmena izan zuen zugan, ezta?
Gatazka batera egin nuen lehenengo bidaia izan zen hura, baina nigan, agian, eragin handiagoa izan du Libiak, benetako gatazka bat ezagutzeko aukera izan nuelako han. Lagun handiak egin nituen bertan, eta ofizio honetan ez da oso ohikoa lagunak egitea.
Irak, Aljeria, Maroko, Sahara, Egipto eta Turkia iritsi ziren gero. Zergatik herrialde horiek?
Afrika Erdiko Errepublikan edo Mozambiken ere izan naiz. Interesagatik lan egiten dut nik; momentu jakin batean toki bat interesatu izan zait, eta horrek bultzatuta joan izan naiz hara. Ohartzerako, hamar urte daramatzat honetan, eta lurralde horietan ditut kontakturik gehienak. Hego Ameriketara joan beharko banu, hutsetik hasi beharko nuke, han ez daukadalako kontakturik, ez dakidalako han nola mugitu behar dudan… Gaur egun, gehiago balio du nire agendak nire ordenagailuak baino.
Zer iritzi daukazu Espainiaren eta Marokoren artean sortu berri den krisiaren inguruan?
Espero zen. Marokoren nazioarteko politika xantaian oinarritutakoa izan da beti. Martxa Berdea bera xantaia bat izan zen. Marokon boterea dutenei ez zaie batere axola beren gizartea. Azken krisi honetan ere herritarrak Europara bidali ditu, xantaia moduan, eta txertoen kontuarekin ere argi gelditu da hori: milioika txerto erosi zituzten, baina herritarren artean banatu beharrean, Dubairi saldu dizkiote, munduko oligarkak han txerta ditzaten; erregeak dirutza handia irabazi du horri esker, bere herritarrek txertorik gabe jarraitzen duten bitartean.
Nola prestatzen zara bidaia bat egin aurretik?
Bidaia bat egin aurretik beharrezkoa da kontaktuak egitea. Toki askotan ez da hotelik ere egoten, eta nonbait lo egin beharra dago. Herrialde batetik bestera ere askotan legez kanpo pasatzen gara, eta horretarako ezinbestekoa da sare bat izatea. Behin, Siriara sartzera nindoala, muga itxita zegoen. Banuen muga gauez errekan barrena baltsan pasatzen zuen gizonezko baten telefonoa, eta deitu egin nion. Hilda zegoen jada, baina haren semeak pasatu ninduen Siriara. Kontaktuek argazki kamerak baino gehiago balio dute egun.
Askotan esan izan duzu lana arriskutsua dela eta gaizki ordainduta dagoela, baina zerbait izango du horrenbeste urtean jarraitzeko…
Bokaziozko lana da, azken finean. Lan honetan bost urte iraun duenak nekez utziko du, harrapatu egiten baitu. Gustatzen zait lan hau, eta honetan ari naiz azken hamar urteotan. Ofizio hau nekez utziko dudala uste dut. Frontera joateari-edo utzi beharko diot, agian, gero eta arriskutsuagoa delako, eta baita gero eta garestiagoa ere. Orokorrean, gainera, gero eta gauza gutxiago jakin nahi dugu gerrari buruz. Baina beste gauza batzuk egingo ditut.
Noizbait burutik pasatu izan zaizu dena bertan behera uztea?
Fotokazetaritza uztea, bai; argazkilaritza uztea, ez.
Lan bat egin eta gero, motxila beteta itzultzen zarete etxera?
Bai; han bizi izandakoa betiko geratzen da barruan. Bidaietan ezagutzen dudan jendeak gehiago markatzen nau paisaiek baino. Azken batean, lanbide bat da hau, baina bizi esperientzia bat ere bai. Banandu ezinak dira biak. Lanbide honetan jardun nahi duenak argi izan behar du bizitza pertsonala eta lana eskutik doazela.
Nola eragin izan dizute David Beriain eta Roberto Fraile kazetarien gisako hilketek?
Logikoki, min ematen dute halakoek. Pena handia eman zidan; oso kazetari onak ziren, nire ustez.
Arriskua beti egoten da presente zuen egunerokoan?
Gure lanean, tentsioa etengabekoa da. Gu diru poltsa bat gara askorentzat. Norbaitek non nabilen jakingo balu, edozein unetan ager liteke zerbait egitera. Beti hor egoten da tentsio hori.
Munduko egunkaririk garrantzitsuenetan argitaratu izan dituzte zure argazkiak: The New York Times-en, The Guardian-en, Washington Post-en…. Nazioarteko hainbat sari jasotakoa zara.
Egia esan, horri ez diot garrantzi handirik ematen. Zortea daukat gustatzen zaidan horretatik bizitzeko aukera daukadalako. Ez da erraza, sakrifizio asko egin beharra baitago. Sariek, berriz, nire ingurukoen aurrean legitimatzeko balio izan didate. Erotzat hartzen ninduten hasieran, baina nazioarteko sariak jasotzean gauzak ondo egiten ari naizela ikusten dute.
Dena den, hankak lurrean izan behar dira zuen lanbidean, ezta?
Bai, beste inon baino gehiago. Hori eskatzen du gure ofizioak: hankak lurrean jarri, eta lur horretan ibiltzea. Kanpotik eman lezake zoratuta gaudela, baina nahikoa neurtuta izaten dugu guztia, nahiz eta inprobisatzen ere jakin beharra dagoen.
Ronak Press elkartea sortu zenuen Karlos Zurutuza kazetariarekin batera. Zer da elkarte hori?
Eskolak ematen dizkiegu joaten garen lurraldeetako kazetariei. Kazetari horiek oso ondo dakite bertan mugitzen, baina gabeziak dituzte bideoak editatzean edo agentziekin harremanak egitean. Zurutuzak eta biok sortu genuen elkartea, baina gaur egun jende gehiago dabil bertan: Jewan Abdi BBCko kameraria, Gilaad Sade kurdua eta judua baina Palestinaren aldeko ideiak dituena, eta Corina Tulgure kazetari errumaniarra, ikertzailea eta unibertsitateko irakaslea. Bost urte pasatxo daramatzagu jada. Saharan, Sirian, Iraken, Kurdistanen eta Aljerian izan gara orain arte, eta Armeniara joango gara laster.
Urretxuko Udalak emandako beka bati esker, Eustaquio Berriotxoari buruzko ikerketa lan bat ere egiten ari zara. Nor zen Eustaquio Berriotxoa?
Nire birraitonaren anaia zen Eustaquio. Urretxun jaioa zen, baina Madrilen bizi izan zen. Nik ez nekien ezer hari buruz, baina orain bost urte argazki batzuk agertu ziren herrian; Rifeko [Maroko] gerrako argazkiak ziren. Ikertzen hasi, eta ohartu ginen argazki horien atzean istorio handi bat zegoela. Dirudienez, Euskal Herrian material modernoarekin lan egin zuen lehenbiziko gerra argazkilaria izan zen Eustaquio. Ingeniaria ere bazen, eta Espainiako Ingeniaritza Sari Nazionala irabazi zuen. Valentziak [Herrialde Katalanak], adibidez, Berriotxoari zor dio gaur egun duen itxura, Turia ibaiaren desbideratzeari esker.
Beste proiekturik ba al daukazu?
Aranzadi zientzia elkartearen enkargu bat daukat, eta iheslariei buruzko erakusketa bat ere ireki berri dut Zarauzko Photomuseumen. Saharara joatea gustatuko litzaidake, baina, Aljeriak muga irekitzeko baimenik eman ezean, ezinezkoa da han sartzea.
Nola eragin dizu COVID-19aren pandemiak zure lanean?
Pandemia hasi zenean, hiru bidaia nituen aurreikusita, eta bertan behera gelditu zen dena; hutsetik hasi behar izan nuen hemen. Pandemia garaiko argazkiak ateratzen ibili naiz, enkarguz, eta ikerketan sakontzeko ere aprobetxatu dut denbora. Bidaiak beste modu batera antolatu beharko ditugu hemendik aurrera. Gaur-gaurkoz, herrialde askok berrogeialdiak egitera derrigortzen dituzte bidaiariak; Tunisiak, adibidez. Berrogeialdi horiek guk kudeatu eta finantzatu behar izaten ditugu, eta ikusi egin beharko da zer egin dezakegun.
Atera ez duzun zer argazki gustatuko litzaizuke ateratzea?
Bihartik aurrera atera dezakedan edozein. Argazkirik onena atera gabe daukat oraindik. Pertsonak agertzen diren argazkiak gustatzen zaizkit niri. Nire ustez, pertsonek ematen diote perspektiba argazki bati. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200587/mende-laurden-baten-isla.htm | Gizartea | Mende laurden baten isla | Argitan Barakaldoko emakumeentzako aholku etxeak 25 urte bete ditu. Ibilbide horretan egindako lana islatzen duten 25 kartelekin, erakusketa jarriko dute gaur herrian, Anaien parkean. | Mende laurden baten isla. Argitan Barakaldoko emakumeentzako aholku etxeak 25 urte bete ditu. Ibilbide horretan egindako lana islatzen duten 25 kartelekin, erakusketa jarriko dute gaur herrian, Anaien parkean. | Urtebeterako sortu zuten, baina 25 urteko ibilbidea bete du aurten Argitan Barakaldoko emakumeentzako aholkularitza etxeak. Udalak ordurako bertan behera utzia zuen berak kudeatzen zuen emakumeentzako aholkularitza zentroa. Hala ekarri du gogora Mireia Saiz Argitan etxeko kideak. “Argitan sortu zen udalaren aholkularitza zentro hori Barakaldoko emakumeentzat beharrezkoa zela aldarrikatzeko. Urtebeteko kontua izango zela pentsatu genuen, udalak berea ireki zezan lortu arte. Urtebeterako izan behar zuenak 25 urte bete ditu”. Ibilbide horretan Argitan taldekoek “feminismoaren alde eta feminismoarentzako” egindako lan guztia islatzen duten kartel batzuekin, erakusketa jarriko dute gaur, Anaien parkean.
Herrian ikusgai izan dute erakusketa lehenago ere. Martxoan, Gurutzetako Kultur Etxean jarri zuten; ekainean, berriz, Barakaldoko O’Connor tabernan izan zuten. Orain, kalera aterako dute. Gaur bertan muntatuko dute, 12:00etatik 20:00etara.
Kaleko presentzia
Saizek azaldu du Argitan elkartearentzat garrantzitsua dela kaleko lan eta presentzia hori, “kolektibo feminista gisa sarea sortu ahal izateko”, haien “lanaren oinarria aktibismo soziala eta feminista baita”. Esan duenez, erabiltzaile hustzat beharrean, emakumeak erabakiak hartzeko nahikoa gaitasun eta botere duten subjektutzat hartzen dituzte, eta ahalduntze prozesuetan laguntzen diete.
Mende laurdeneko ibilbidean, Argitan kolektiboak ehunka kartelez jantzi ditu herriko hormak: ikastaroak, aldarrikapenak, salaketak… Erakusketa kartel horien artean 25 aukeratuta osatu dute. “25 urteotan egin ditugun jarduera adierazgarrienak islatzen dituzte”. Hainbat gai eta jarduera ageri dira: Martxoaren 8ko kanpainak, Azaroaren 25ekoak, urteetan zehar egin dituzten autoestimu eta autodefentsa tailerrak, festetarako kartelak, erasoen kontrako protokoloenak, baita elkarteak Korrikan parte hartu duen urteetakoak ere.
Etxea sortuz geroztik taldeak jarraitu dituen lan ildoen berri eman du Saizek: “25 urtez lan handia egin dugu berdintasunaren alde eta emakumeen prekaritatearen eta pobreziaren kontra”. Oso garrantzitsua deritzo duten lan egiteko moduari. “Argitan etxean lan egiten dugun emakume guztiok militante eta aktibista moduan egiten dugu”. Autogestioaren bidez kudeatzen dute zentroa.
Aholkularitza etxean lan egin duten emakumeen militantziari eta konpromisoari esker, “erreferente” bilakatu dira Barakaldoko mugimendu feministaren barruan. Hala uste du Saizek. “Eta hori kalera ere heldu da”.
Lanean jarraitzen dutela esan du. “Gure lan ildo nagusiak prekaritatearen eta pobreziaren aurkakoak dira, eta salaketa publikoa eta aldarrikapena. Indarkeria matxistaren aurka borrokan jarraitzen dugu administrazio eta erakunde publikoei baliabideak eta neurriak eskatuz”. Hain zuzen, baliabide falta salatu du: “Ez dago neurri nahikorik indarkeria matxista pairatzen duten emakumeak artatzeko eta egiturazko diskriminazioa eta pobrezia bizi dugun emakumeen beharrei erantzuteko. Eta Ezkerraldean ere bizi ditugu horrelakoak”.
Argi dute Argitan aholkularitza etxea beharrezkoa dela oraindik, emakumeentzako baliabideak eskatzen jarraitzeko. Gainera, uste du azkenaldian Barakaldon sexu eraso salaketak ugaritu izanak erakusten duela gizartea zerbait gaizki egiten ari dela. “Ez dugu beste aukerarik: kalera irteten jarraitu behar dugu indarkeria matxista zer den ikusaraztera, gizarte osoa konturatu dadin hau egiturazko arazo bat dela, eta gizarte moduan eragiten digula”. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200588/industriak-bultzatuta-esportazioak-258-igo-dira-urteko-lehen-bost-hilabeteetan.htm | Ekonomia | Industriak bultzatuta, esportazioak %25,8 igo dira urteko lehen bost hilabeteetan | Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoako 2.400 milioi eurotik gorako superabitata erakusten dute modu bateratuan. Nafarroan %58,6 egin dute gora esportazioek. | Industriak bultzatuta, esportazioak %25,8 igo dira urteko lehen bost hilabeteetan. Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoako 2.400 milioi eurotik gorako superabitata erakusten dute modu bateratuan. Nafarroan %58,6 egin dute gora esportazioek. | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ondasunen esportazioek %39,2ko igoera izan dute maiatzean, aurreko urteko hil berarekin alderatuz gero; 2.171,6 milioi euroko marka bakarrik 2019ko abenduarena baino apalagoa da, Eustaten arabera, eta, beraz, inoizko handienetakoa. Esportazio ez-energetikoek %41,9 egin dute gora, eta energetikoek, %3,5 behera. Alegia, industriak motorrak berotu ditu, eta eskaeren jarioa nabarmen azkartu da munduko merkatu sendoenetan. Nafarroan, berriz, Volkswagenek indarrez bultzatu ditu gora esportazioak, eta lurraldeko igoera%58,6 iritsi da iazko maiatzarekin alderatuta. 837,7 milioi euroko balioa izan du esportazioek, Nafarroan.
Bestalde, inportazioek, EAEko hiru lurraldeetan, %62,2 egin dute gora maiatzean (guztira 1.733,8 milioi); igoera hori produktu energetikoek eragin dute batik bat (%169,9), nahzi eta ez-energetikoetan ere eskaera handiagoa izan dute EAEko lurraldeek (% 45,2). 2021eko maiatzean, saldo komertziala –esportazioak ken inportazioak– positiboa izan da, eta 437,8 milioi eurokoa izan da; hala, estaldura-tasa %125,2koa izan da. Nafarroan, inportazioek igoera nabarmena izan dute, %78,2koa, betiere urte arteko tasan, eta 482,6 milioi euroko balioa izan dute. Baina pandemiaren aurreko egoerarekin alderatuz gero, iesportazioek %12,2 apalgoak dira oraindik eta inportazioak maila berean daude jadanik. Balantza komertziala 355,1 milioi euroko emitza positiboa dauka, hala ere, eta ia %38ko igoera izan du iazko maiatzarekin alderatuta.
Edonola ere, laugarren hilabetez jarraian balio negatiboak izateari utzi diote Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak, eta igoera hauek izan dituzte: Gipuzkoan, %29,7koa; Araban, %35,7koa; eta Bizkaian, %50,6koa. Bizkaiaren kasuan, esportazio energetikoek izan duten %4,5eko beherakada nabarmendu behar da.
Garraioaren materialaren esparruan metatuta da igoera Araban dira, eta esportazio guztien %55,2 dira esparru horretakoak; izan ere, %20,5 egin dute gora. Modu berean, Plastikoak, kautxua eta haien manufakturak multzoaren esportazioak %83,7 igo da. Metalak eta haien manufakturak (%48,1) eta Materiala, makinak eta aparatu elektrikoak (%45,3) gora egin diute ere.
Gipuzkoan, berriz, gora egin dute Metalen eta haien manufakturen salmentek (%45,7), Material, makina eta aparatu elektrikoenek (%29,4) eta Garraio-materialaren salmentek ere (%13,2). Gainerako sekzioetan –bitan izan ezik– atzerrirako salmentak ere handitu dira. Bistan denez, makina erremintaren sektorea berotzen joan da urteak aurrera egin ahala, baita CAF eta Irizar gisako enpresa traktoreak ere, eta dagoeneko erritmo bizian ari dira esportatzen.
Bizkaiko esportazioek ere beste lurraldeetako joera berari eutsi diote, baina igoera are nabarmenagoarekin: %50,6. Garraio-materialen (%242,3), Material, makina eta tresna elektrikoen (%65,2), Plastiko, kautxu eta haien manufakturen (% 77,1) eta Metalen eta haien manufakturen (%20,3) esportazioaren gorakadaren ondorioz lortu du datu deigarria. Soilik lau arantzel-sekziok dituzte hazkunde-tasa negatiboak, eta haien artean nabarmentzekoa da Produktu eta mineral energetikoena (–% 2,4).
Esportazioan jomugak
Bost herrialde izan dira euskal esportazioen bezero nagusiak, maiatzean: Alemania, Frantzia, Estatu Batuak, Erresuma Batua eta Norvegia. Esportazio guztien ia erdia (%48,8) haiena bidali dute enpresek, 1.060,2 milioi euroko balioarekin. Bi herrialdek esportazio guztien %59,3 jaso dituzte, Alemania eta Frantzia. Ehuneko hori %65,2koa izango litzakete Erresuma Batua gehituz gero. Brexitak ez ditu askorik galgatu momentuz euskal esportazioak.
Zazpi helmuga nagusietara bideratzen diren salmentak esportazioen %53,9 hartu dituzte aurtengo maiatzean. Belgikara zuzendutako salmentak %63,8 hazi dira, eta beste herrialde batzuetako hazkundeak honako hauek dira: Frantzia %36, Erresuma Batua %35, Italia %25, Alemania %23, Belgika % 22 eta Herbehereak % 17. Europako Batasunetik kanpo, hiru herrialde nabarmendu behar dira: AEBetara bidalitako esportazioek %57ko igoera izan dute; Norvegiakoek, berriz, %703koa; eta Txinako esportazioek %39koa.
Bestalde, inportazioen erdia baino gehiago Europako Batasunetik etorri da (%54,4), eta Erresuma Batua gehituz gero, % 57,1era iristen da portzentaje hori. Maiatzean betiere, Alemaniak euskal inportazioen % 28 pilatzen du, guztira 264,9 milioi euro, eta %34,7ko igoera izan du; ondoren daude Frantzia (158,7 milioi euro eta %66ko igoera) eta Italia (100,1 milioi eta %66,4ko igoera). EB27tik kanpora, baina Europako eremuan, Erresuma Batua nabarmendu behar da berriro: %68,6ko igoera eta 47,9 milioi.
Munduko gainerako herrialdeei dagokienez, honako hauek dira inportazio-bolumen handiena izan duten herrialdeak: Mexiko, 109,3 milioi euro (%660ko igoera); Txina (108,1 milioi), Errusia, (91,3 milioi) eta, alde nabarmenarekin, AEBak (26,9 milioi) eta Brasil (26,3 milioi). |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200589/gizon-bat-espetxeratu-dute-bilbon-bere-arreba-bahitzeagatik.htm | Gizartea | Gizon bat espetxeratu dute Bilbon bere arreba bahitzeagatik | Esku eta hankak lotu, eta auto batean sartzera behartu zuen emakumea, baina azken horrek ihes egitea lortu zuen. | Gizon bat espetxeratu dute Bilbon bere arreba bahitzeagatik. Esku eta hankak lotu, eta auto batean sartzera behartu zuen emakumea, baina azken horrek ihes egitea lortu zuen. | 49 urteko gizon bat atxilotu dute Bilbon, bere arreba lotu eta auto batean sartzeagatik. Asteazkenean jazo zen gertakaria. Indautxu auzoko aparkaleku batean zegoen emakumea, gizona agertu eta lotu zuenean. Emakumearen beraren autoan sarrarazi zuen, eta erasotzaileak hartu zuen autoaren gidaritza. Perez Galdos kalera iristean, emakumeak esku eta hankak lotzen zizkion zinta isolatzailea haustea lortu zuen, eta autotik salto egin zuen, ibilgailua martxan zegoela. Atxilotua atzera egiten saiatu zen arren, mutiloi batekin talka egin zuen, eta ihesari eman zion azkenean.
Areilza Doktorearen kalean utzi zuen ibilgailua, eta atzo goizean atxilotu zuten. Bart sartu zen Basauriko espetxean. Emakumeak zauri arinak dauzka ibilgailutik salto egitean jasandako kolpearen ondorioz. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200591/foro-sozialak-espainiako-gobernuari-eta-auzitegiei-bidali-die-presoei-buruzko-azken-txostena.htm | Politika | Foro Sozialak Espainiako Gobernuari eta auzitegiei bidali die presoei buruzko azken txostena | Irailetik aitzinera bilera bana eskatuko diete Eusko Legebiltzarreko lehendakari Bakartxo Tejeriari eta Nafarroako Parlamentuko presidente Unai Uhalderi, «babesa eta esku hartzea» eskatzeko. | Foro Sozialak Espainiako Gobernuari eta auzitegiei bidali die presoei buruzko azken txostena. Irailetik aitzinera bilera bana eskatuko diete Eusko Legebiltzarreko lehendakari Bakartxo Tejeriari eta Nafarroako Parlamentuko presidente Unai Uhalderi, «babesa eta esku hartzea» eskatzeko. | Asteartean aurkeztu zuen Foro Sozialaren Behatokiak laugarren txosten monografikoa, zeinean salatzen baitzuen Espainiako Auzitegi Nazionaleko lehen zigor sala, Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentrala eta fiskaltza «oztopoak» jartzen ari zaizkiela presoen «gizarteratze» ibilbideei. Izan ere, foroak deitoratu zuen auzitegiak atzera botatzen ari direla presoei legez dagozkien erredentzio, irteera baimen eta hirugarren graduak, eta horiek aletu zituen dokumentuan.
Bada, gaur ohar baten bidez jakinarazi duenez, Foro Sozialak hainbat erakunderi bidali die txostena: zehazki, Fernando Grande Marlaska Espainiako Barne Ministroari, Pilar Llop Justizia Ministroari, Dolores Delgado Estatuko Fiskal Nagusiari, Concepcion Espejel Espainiako Auzitegi Nazionaleko lehen zigor salako presidenteari eta Jose Luis Carceles Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentraleko epaile magistratuari. Euskal presoak dauden espetxe guztietako zuzendaritza eta legelariei ere igorri diete txostena, eta Foro Sozialarekin elkarlanean ari diren eragile instituzional, politiko, sindikal eta sozialekin ere partekatu dute, baita EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboarekin ere.
Foroak ez du horretan gelditzeko asmorik, alta. Iragarri duenez, hain zuzen, irailetik aitzinera Eusko Legebiltzarrarekin eta Nafarroako Parlamentuarekin biltzeko asmoa du. Hala, bilera proposamena eginen die Bakartxo Tejeria Legebiltzarreko presidenteari eta Unai Uhalde Nafarroako Parlamentukoari. Presoen alorrean «babesa eta esku hartzea» eskatzea izanen da bilkura horien helburua. Foroak jakinarazi duenez, Eusko Legebiltzarreko Giza Eskubideen Batzordeetara, Nafarroako Parlamentuko Herritarren Harremanen Batzordera eta Espainiako Kongresuko eta Senatuko Justizia Batzordeetara ere bidaliko dute asteartean aurkeztu zuten dokumentua.
«Lobbyaren» aurka
Txostenean adierazi gisan, «espetxe politikaren aldaketaren aurkako lobby bat» dagoela berretsi du Foro Sozialak. Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentrala, fiskaltza eta Espainiako Auzitegi Nazionaleko lehen zigor sala dira momentu honetan foroak jomugan jarri dituenak, «erabakigarritzat» baititu presoen «gizarteratze» prozesuetan: «Ez dugu adierazi nahi instantzia horietan behin betiko ezarrita dauden egoerak edo jarrerak direnik, baina esan daiteke blokeo arrisku argia dakartela arinak izan beharko luketen prozesuetan. Izan ere, prozesu horiek bat datoz espetxeetako araudiak eta legeak ezarritako parametroekin, eta beraz, arinak izan beharko lukete». |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200592/etxeratzeko-agindua-ezarriko-dute-nafarroan-intzidentzia-handiko-herrietan.htm | Gizartea | Etxeratzeko agindua ezarriko dute Nafarroan, intzidentzia handiko herrietan | Foru agindua asteartean kaleratuko da eta uztailaren 29ra arte iraungo du gutxienez. Kalejirak debekatu egingo dira eta kanpoan gehienez hamar laguneko taldeak bil daitezke | Etxeratzeko agindua ezarriko dute Nafarroan, intzidentzia handiko herrietan. Foru agindua asteartean kaleratuko da eta uztailaren 29ra arte iraungo du gutxienez. Kalejirak debekatu egingo dira eta kanpoan gehienez hamar laguneko taldeak bil daitezke | Positibo kopuruaren igoeraren aurrean Nafarroako Gobernuak neurri berriak iragarri ditu. Muturreko arriskua duten herrietan gaueko jarduera mugatuko da: 01:00etatik 06:00etara ezingo da kalean egon; hau da, azken zazpi egunetan 125 kasuren eta azken hamalau egunetan 250 kasuren intzidentzia duten tokietan
Foru agindua asteartean kaleratuko da eta orduan ikusiko da zer herri sartzen diren bertan. Besteak beste, Lesaka, Corella, Cintruenigo, Uharte eta Zizurreko agerraldiak aipatu dira, baina une honetan Nafarroako herrien %80k baldintza hori betetzen duela ziurtatu du Osasun kontseilari Santos Indurainek. Iruñea ere lurraldearen batez bestekoan dago eta hiriburuari ere eragingo lioke etxeratzeko aginduak.
Halaber, jende pilaketak eragozteko asmoz, kalejirak debekatu egingo dira eta kalean gehienez hamar laguneko pertsonak bil daitezke. Indurainen arabera, Lesakako kalejira kutsatze handiko gertaera horietako bat izan da, eta udan halako kasuak errepikatzea galarazi egin nahi dute.
Auzitegiaren eskuetan
Neurri guztiok babes juridikoa izan dezaten, Osasun departamenduak baimena eskatuko dio Nafarroako Auzitegi Nagusiari. Indurainek azaldu du mugikortasunaren mugatzea eskatzeko nahikoa elementu dituztela: «Auzitegi Nagusiari osasun publikoko txostenak ematen dizkiogu bilakaera epidemiologikoari buruz, ospitaleetako egoeari buruz. Egungo egoerari erantzuteko neurriak beharrezkoak dira». Printzipioz, auzitegiaren erabakiaren zain, aginduak uztailaren 29ra arte iraungo du, baina egoera epidemiologikoan aldaketarik ez badago, neurriei eutsi egingo zaio.
Indurainek nabarmendu du udalekin elkarlanean ari direla neurriak nola bete aztertzeko. Atzo bertan bilkura izan zuten Lesakan Bortzirietako alkateekin egoera aztertzeko. «Intzidentzia handiko herri horietan, 01:00etatik aurrera botila festak eta halako egoerak debekatuta egongo dira». Onartu du udal askok ez dutela udaltzainik edo baliabiderik neurria betearazteko eta kasu horietan Foruzaingoarekin lan egingo dela. Dena den, gaineratu du ezin direla toki guztietara iritsi, eta horregatik herritarrei arduraz jokatzeko eskatu die.
Delta aldaera, %90
Indurainen arabera, uneotan kutsatzeen %90 Delta aldaerak eragin ditu, eta Erresuma Batuko esperientziak erakutsi dienez, «kutsakorragoa» da, eta hilkortasuna handiagoa ez bada ere, intzidentziaren handitzea arriskutsutzat jo du, ospitaleetan ere islatuko delako. Egungo testuinguruan, herritarren %51,4k — 339.232 herritar uneotan— txertoaren bi dosiak jaso ditu, baina eraginkortasuna ez da %100ekoa eta, gainera, oraindik txertoa jaso gabeko pertsonak badirenez, ospitaleetan kasuak «apurka» igotzen hasi dira, baita ZIUko oheak ere.
Horregatik, Osasun kontseilariak azpimarratu du oreka gorde nahi dutela: alde batetik, intzidentzia jaisteko eta gizartearen osasuna zaintzeko «ezinbestekoa den gutxienekoa» egin eta bestetik horrek ahalik eta eragin txikiena izan dezala arlo ekonomikoan, sozialean eta emozionalean.
Gazteei mezua
Indurainei gazteei zuzendu zaie: «20-30 urteko gazteak ZIUn sartu dira, eta horrek esan nahi du bere osasunarentzat arrisku bat dagoela. Horregatik, pentsatzea kutsatzen banaiz arin pasatuko dudala, ez da zuzena. Orokorrean gerta daiteke hala izatea, baina ez da %100 eta batzuk ospitalera doaz. Koadro larriak dituzte pertsona gazteak izan ditugu».
Beste faktore bat. Nafarroan kasuak sei bider handitu dira batez beste, eta agerraldiak izan diren tokietan, zortzi bider gehiago. «Osasun arloko profesionalak atsekabetuta daude, nekatuta, kezkatuta, baina ez izan zalantzarik osasun sistema erantzuten ari zaiola erronkari, kasuak atzematen, bahetzen, txertatzen eta arlo guztietan herritarren osasun arretari erantzuten». Baina horregatik erantzukizunerako deia egin du, iragan udan gertatutakoa gogoan. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200594/kontseiluak-salatu-du-eskubide-digitalen-gutunean-hizkuntza-eskubideak-jasotzeko-eskaerei-muzin-egin-diela-espainiak.htm | Gizartea | Kontseiluak salatu du Eskubide Digitalen Gutunean hizkuntza-eskubideak jasotzeko eskaerei «muzin» egin diela Espainiak | Bederatzi ekarpen edo alegazio zehatz egin zizkion Gutunari Kontseiluak, hainbat eragilerekin batera. | Kontseiluak salatu du Eskubide Digitalen Gutunean hizkuntza-eskubideak jasotzeko eskaerei «muzin» egin diela Espainiak. Bederatzi ekarpen edo alegazio zehatz egin zizkion Gutunari Kontseiluak, hainbat eragilerekin batera. | Euskalgintzaren Kontseiluaren ustez, Eskubide Digitalen Gutunean hizkuntza-eskubideak jasotzeko eskaerei «berriz ere muzin» egin die Espainiako Gobernuak. Iazko ekainaren 15ean ekin zion gutuna prestatzeari Madrilek, eta urtearen amaieran ekarpenak egiteko aukera zabaldu zuen. Euskararen normalizazioaren aldeko 26 eragilek osatzen duten Euskalgintzaren Kontseiluak abenduaren 4an aurkeztu zituen ekarpenak. Ekarpenetan PuntuEus fundazioa eta Elhuyar taldearen laguntza izan zuten, eta horrez gain, bat egin zuten proposamenekin galizieraren eta katalanaren aldeko zenbait eragilek (Plataforma pel la Lengua, Obra Cultural Balear eta A Mesa pola Normalización Linguística).
Kontseiluak uste du Espainiako Gobernuak «beste aukera bat galdu» duela askotan aldarrikatzen duen berdintasuna bermatzeko, eta azken hilabeteotan euskaldunekin eta beste hizkuntza gutxituetako hiztunekin erakusten duten jarrerari lotuta dagoela. Kontseiluko idazkari nagusi Paul Bilbaoren ustez, Espainiako Gobernuak aurkeztutako dokumentuak ez ditu hizkuntza-eskubideak kontuan hartzen: «Hizkuntza-eskubideen bermea ahalbidetuko edo kontuan hartuko ez duten dokumentuak berdintasunaren kontrakoak direla esan behar zaio Gobernuari».
Gainera, Bilbaok leporatu die aro digitaleko hizkuntza-berdintasunari buruzko 2018ko irailaren 11ko Europako Parlamentuko ebazpen batean ez erreparatu izana, eta gogorarazi die «eskubide digitalak hezkuntza-eskubide» ere badirela.
Kontseiluak helarazitako ekarpenetan hizkuntza-irizpideak kontuan hartzeko eskatzen zitzaion honako esparruetan: berdintasunerako eta diskriminazio-ezarako eskubidea ingurune digitalean, herritarrek bitarteko digitalen bidez parte hartzeko eskubidean; digitalerako eskubidean; herritarren eskubide digitalak administrazio publikoekiko harremanetan; garapen teknologikorako eta ingurune digital jasangarrirako eskubidean; ingurune digitalean osasuna babesteko eskubidean; eta, azkenik, adimen artifizialean.
Kontseiluak salatu du, ordea, aurkeztu berri duten behin-betiko bertsioa, zirriborroa bezain «diskriminatzailea» dela, bai prozeduretan eta bai edukietan hizkuntza-eskubideak «alboratzen» dituelako.
Bilbao oso kritiko agertu da baita Espainiako Gobernuaren adierazpenekin, eta esan du 250 ekarpen izan dituztela eta prozesu parte-hartzailea izan dela esaten duten arren, «inora ez zihoan postontzi batera bidali zituztela Kontseiluaren ekarpenak». Beraz, hurrengo egunotan Madrilen ordezkaritza duten alderdiekin harremanetan jarriko da Kontseilua. Azalpenak eskatuko dizkie Espainiako Gobernuari: «Jakin nahi dugu zergatik irekitzen dituzten parte hartze-prozesuak, ondoren, milioika hiztunen, milioika herritarren alde lan egiten dugun eragileon ekarpenei muzin egingo badiete». |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200595/ustez-macrik-boliviara-bidalitako-armamentua-aurkitu-du-poliziak.htm | Mundua | Ustez Macrik Boliviara bidalitako armamentua aurkitu du Poliziak | Munizioa, armak eta istiluen kontrako materiala aurkitu ditu Poliziak bere eskumenekoa den biltegi batean. Kargamentu hori 2019ko azaroaren 13an Boliviara iritsi zela uste du, Jeanine Añezek agintea hartu eta ordu gutxira. | Ustez Macrik Boliviara bidalitako armamentua aurkitu du Poliziak. Munizioa, armak eta istiluen kontrako materiala aurkitu ditu Poliziak bere eskumenekoa den biltegi batean. Kargamentu hori 2019ko azaroaren 13an Boliviara iritsi zela uste du, Jeanine Añezek agintea hartu eta ordu gutxira. | Argentinako Gobernuak 2019an Boliviara bidalitako armak eta istiluen kontrako materiala aurkitu zituela jakinarazi zuen atzo Boliviako Poliziak. Haren eskumenekoa den biltegi batean zegoen materiala, Jhonny Aguilera Poliziaren komandante buruak zehaztu zuenez. Besteak beste, munizioa, granadak eta piper gasa topatu zituzten, eta, Aguileraren esanetan, ez dago horren inguruko «inolako dokumenturik».
Hala ere, Aguilerak azpimarratu zuen material hori herrialdera sartu zen moduaren inguruko ikerketa bat egingo dutela. Poliziak uste du El Alto hiriko aireportura heldu zela, 2019ko azaroaren 13ko goizaldean, Jeanine Añezek presidente kargua hartu eta ordu gutxira. «Ikertuko dugu ea zein funtzionario joan ziren aireportura Argentinako hegazkina iritsi zenean, uniforme militarra zuten funtzionarioek material hau eman baitzioten, inolako dokumentaziorik aurkeztu gabe, Boliviako Poliziari», adierazi zuen Aguilerak. Gaur, Carlos Eduardo del Castillo del Carpio Boliviako ministroa azalpenak ematekoa da aurkikuntzaren inguruan, eta espero da topatutako materialaren inguruko xehetasunak emango dituela.
Boliviako Gobernuak uste du duela bi urte Evo Morales agintetik kendu zuen estatu kolpea babesteko asmoz egin zuela armamentu horren bidalketa Argentinako Gobernuak. Mauricio Macri zen orduan Argentinako presidentea, eta, hain zuzen, haren kontrako salaketa jarri zuten astelehenean herrialde horretako hiru ministrok, Boliviara «armak eta munizioa ilegalki bidaltzeagatik». Argentinako Gobernuaren hipotesia da istiluen aurkako 70.000 gomazko bala zituen kargamentu bat La Pazera iritsi zela 2019ko azaroaren 13an, eta material horrekin batera bidaiatu zutela zazpi jendarmek, Argentinak Boliviako hiriburuan duen enbaxada babestera joandakoak. Izan ere, egun horretan bertan Boliviako aireko indarreko komandante Jorge Gonzalo Terceros Larak bidalitako gutun bat agertu zen gerora enbaxadan. Bertan, komandanteak eskerrak ematen zizkion Argentinako Gobernuari, 40.000 gomazko bala bidaltzeagatik. Argentinatik ateratako beste 30.000 balarekin zer gertatu zen jakin nahian ari da, eta uste du Boliviako Poliziari eman zitzaizkiola.
«Oso albiste ona da guretzat. 70.000 balekin zer gertatu zen jakiteko falta den piezetako bat da. Badakigu jendarmeek ez zutela munizioa erabili, eta, beraz, halakorik azaltzen bada, desbideratu egin zelako da», adierazi zuen Sabina Frederic Argentinako Segurtasun ministroak, asteon Macriren aurkako salaketa erregistratu duenetako batek. Gendarmeen barruko Alacran indar berezietako unitateetakoak ziren kargamentuarekin batera Boliviara joandakoak, Argentinako Gobernuaren arabera. Untitate horretako agenteek gomazko balarik ez dutela erabiltzen jakinda, gobernuari harrigarria egiten zaio hainbeste gomazko bala eraman izana. Horregatik uste du Boliviako Poliziari eman zizkietela.
Hori baieztatzeak gezurtatu egingo luke jendarmeriako operazioetako buru Carlos Miguel Recaldek iaz esandakoa. Recalderen esanetan, Boliviara joandako jendarmeek euren entrenamenduetarako erabili zuten munizioa. «Boliviako Poliziaren aurkikuntzarekin, agerian geratuko litzateke jendarmeriak aipatutako ustezko entrenamendurik ez zela izan, eta, benetan, egindakoa armen eta munizioaren kontrabandoa estaltzeko saiakera izan zela, herrialde mugakide batean izandako estatu kolpea egonkortzeko asmoz», adierazi zuen Martin Soria Argentinako Justizia ministroak.
Eztabaida parlamentarioa
Poliziak ezagutarazitako informazioak mahai gainean jarri du Boliviako Parlamentuan batzorde bat eratzeko aukera, inguruko herrialdeek 2019an gertatutakoan izan zuten esku hartzea ikertzeko —Txilek eta Brasilek ere estatu kolpeari launtza eman ziotela uste du gobernuak—. Proposamen hori egin zuen ganberan gehiengoa duen MAS Sozialismorako Mugimendua alderdiak.
«Ez gaude joko horretarako prest», esan zuen, aukera horren inguruan, Alejandro Reyes oposizioko diputatuak. Posizio horrek berak aurkitutako materiala «legez kanpo» sartu zela agerian uzten duela leporatu zion Juanito Angulo MASeko diputatuak, eta gehitu zuen oposizioak ez duela batzordea sortu nahi, «defendaezina dena» ez defendatzeagatik. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200596/jaizkibel-hondarribiko-alardeak-orain-duen-formatuan-parte-hartzeko-prest-gaude.htm | Gizartea | Jaizkibel: «Hondarribiko alardeak orain duen formatuan parte hartzeko prest gaude» | Hondarribiko alardearen 22. konpainia izan nahiko luke Jaizkibel konpainia parekideak, desfile nagusiaren «barruan»: proposamen hori egin du, «alardearen auziari konponbidea bilatzeko beste proposamenei batzen zaiena». Udalari «irtenbide adostu bat babes dezan» eskatu diote. | Jaizkibel: «Hondarribiko alardeak orain duen formatuan parte hartzeko prest gaude». Hondarribiko alardearen 22. konpainia izan nahiko luke Jaizkibel konpainia parekideak, desfile nagusiaren «barruan»: proposamen hori egin du, «alardearen auziari konponbidea bilatzeko beste proposamenei batzen zaiena». Udalari «irtenbide adostu bat babes dezan» eskatu diote. | 1996an hasi zen lehen aldiz emakume talde bat Hondarribiko alardean desfilatu nahian, eta ordutik mende laurdena beteta eta «elkarrizketaren alde» daudenek «zenbat oztopo» izan dituzten «jakinda», Jaizkibel konpainiak «hirugarren pausoa» ematea erabaki du: «Hondarribiko alardeak orain duen formatuan parte hartzeko prest gaude». Halaxe adierazi dute Jaizkibel konpainiako kideek gaur eguerdian Hondarribian (Gipuzkoa) egindako agerraldian. Jakinarazi dute «alarde bakar, parekide eta publikoaren» alde daudela oraindik ere, baina alardeko 22.konpainia izateko apustua egin dutela orain: «Hauxe da gure aldarria: 22. konpainia barruan nahi dugu».
«Alardearen auziari konponbidea bilatzeko beste proposamenei batzen» zaie hautu hori, Jaizkibel konpainiakoen erranetan, eta Hondarribiko Udalari «irtenbide adostu bat babes dezan» eskatu diote: «Emakundek plazaratu berri duen ikerketaren esanetan, erakundeen, eta, beraz, alderdi politikoen babesik gabe, zaila baita konponbidea. Hori irakatsi digute festen parekotasunean aurrerapausoak eman dituzten herriek».
Jaizkibelek jakin badaki aurten ez dela alarderik izanen, eta, iaz egin bezala, hurrengo alarderako gelditzen den denbora «elkarrizketak bultzatzeko ahaleginean» emanen dutela jakinarazi dute. Bitartean «prest» agertu dira «antolatu daitezkeen ekimen guztietan» parte hartzeko, «iaz botoarekin egin genuen bezala». Hondarribiko herriak «merezi» duen gisan bestak elkarrekin ospatzeko deia egin dute: «Herri bat, alarde bat, festak guztiok batera ospatu ditzagun, festek hondarribiarron batasuna sendotzeko balio behar dutelako, ez zatiketarako». |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200597/beste-1967-positibo-daude-pandemia-osoko-bigarren-daturik-txarrena.htm | Gizartea | Beste 1.967 positibo daude, pandemia osoko bigarren daturik txarrena | Ospitaleratu kopurua %63 handitu da Hegoaldean astebetean. Atzo egindako proben %12,4k positibo eman dute. | Beste 1.967 positibo daude, pandemia osoko bigarren daturik txarrena. Ospitaleratu kopurua %63 handitu da Hegoaldean astebetean. Atzo egindako proben %12,4k positibo eman dute. | COVID-19aren datuak nabarmen okerrera egiten ari dira. Osakidetzak eta Osasunbideak jakinarazi dutenez, beste 1.967 positibo atzeman dituzte. Ia bederatzi hilabete egin behar dira atzera, 2020ko urriaren 31ra, gaurkoa baino datu txarrago bat aurkitzeko —2.082 kasu atzeman zituzten—. Pandemia osoan egun horretan bakarrik gainditu zen gaurko positibo kopurua.
Positiboen ehunekoa ere etengabe igotzen ari da. Atzo Hegoaldean egindako 15.872 probetatik %12,4k positibo eman dute; beraz, urrun dago OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurria kontrolpean edukitzeko ezarritako %5eko langatik.
Egoera lurraldez lurralde desberdina bada ere, guztietan hedatzen ari da birusa. Egoera Nafarroan da makurrena. Bertan, beste 622 kasu atzeman dituzte, daturik txarrena urriaren 30etik. Bizkaian ere egoera azkar ari da okerrera egiten: beste 672 positibo daude, daturik txarrena urtarrilaren 29tik. Gipuzkoan, berriz, 482 positibo atzeman dituzte, bezperan baino hogei gutxiago, baina aurreko egunetako kopuruen nabarmen gainetik. Azkenik, Araban beste 163 kasu dituzte, daturik txarrena otsailaren 3tik.
Gaixo horiek ospitaleetara iristen ari dira. Egun,197 gaixo daude ospitaleratuta Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetan; horietako 31 ZIUetan larriki gaixo daude. Ospitaleratzeak etengabe ari dira handitzen, batez ere azken egunetan. Pare bat datu ematearren: duela bi astetik %66 handitu da ospitaleratu kopurua; duela astebetetik, %63. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200598/donostiako-festak-sailak-abuzturako-183-kultur-jarduera-antolatu-ditu.htm | Bizigiro | Donostiako Festak sailak abuzturako 183 kultur jarduera antolatu ditu | Berrikuntza moduan barraken gunea ezarriko dute, eta Jon Insaustik, kultur zinegotziak, azpimarratu du ez direla inondik inora jaiak edo "ez-jaiak" | Donostiako Festak sailak abuzturako 183 kultur jarduera antolatu ditu. Berrikuntza moduan barraken gunea ezarriko dute, eta Jon Insaustik, kultur zinegotziak, azpimarratu du ez direla inondik inora jaiak edo "ez-jaiak" | Jon Insausti kultur zinegotziak Abuztua Donostian egitaraua aurkeztu du gaur goizean. Orotara, 183 kultur jarduera prestatu dituzte. Musika, kale antzerkia, zinema eta haurrentzako jarduerak izango dira protagonista, abuztuko aste guztietako ostegun eta igande artean. Jarduera horiek hiriko hamabi auzotan egingo dira: Aiete, Altza, Intxaurrondo, Egia, Gros, Amara Berri, Amara Zaharra, Bidebieta, Erdialdea, Antigua, Parte Zaharra eta Loiolako Erriberan. Insaustik gaineratu duenez, “egitarau hau ez da jai egitarau bat, ezta 'ez-jai' egitarau bat ere. Izan ere, aurten ere ez dago jairik”.
Aurtengo nobedade nagusiena barraken gunea izango da, abuztuaren 1etik 15era Pasealeku Berrian jarriko dute. Guztira 28 barraka jarriko dituzte, haur zein helduentzat. Haurrenak kaiko sarreratik gertu jarriko dira, eta, aldiz, 8 urtetik gorakoenentzako Oteizaren eskulturaren ondoan dagoen eremuan. Horiek 16:30etik 23:30era arte egongo dira zabalik, COVID-19aren neurriak errespetatuz. Donostiako Festak-eko langileek kontrolatuko dute Pasealeku Berriaren edukiera, eta gertu hainbat pantaila jarriko dituzte aforoa kontrolatzeko asmoz; Ijetea, Portaletak, Apaizen Pasealekua eta Argazkilaritza elkartean. Horrela, uneoro jakin ahal izango da barraken gunearen egoera: gorriz, laranjaz ala berdez adieraziko da. Kultur zinegotziak aipatu du barraketako langileek formakuntza egingo dutela segurtasun neurrien inguruan, esperientzia ahalik eta seguruen izan dadin.
Horrez gain, Erraldoien erakusketa jarriko dute San Telmo Museoan. Aurten ez da Donostiako Erraldoi eta Buruhandien desfilerik antolatuko, baina hala ere gertutik ikusteko aukera egongo da abuztuaren 1etik estropaden bigarren igandera arte. Bertan, Erraldoien lau bikoteak -Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroa ordezkatzen duten erraldoiak-, ikusi ahal izango dira. San Telmoko klaustroan jarriko dira eta erraldoi bikote bakoitzaren inguruko informazioa edukiko dute karteletan. Horietan, historia eta jantzien ezaugarriak azalduko dira.
Bestalde, jarduera tradizionalez aparte, berrikuntza gehiago egongo dira: Skate street, zinema kalean eta argia eta dantza batuta antzezpena. Azken hori kostako hiru eskulturetan egingo da. Kultur jarduerei dagokienez, Insaustik honakoa adierazi du: “Hiritar eta sektoreari zuzendutako kultur eta kirol jarduerak dira. Eta horiek guztiak gune eta edukiera kontrolatuetan egingo dira, behar diren osasun neurri guztiekin”. Jardueren guneetan gehieneko edukiera egongo da eta sarreran zehaztuko da aforoa. Hainbat jardueretarako aldez aurretik izena eman beharko da www.abuztuadonostian.eus webgunean. Gainera, eremu guztietan musukoaren erabilera beharrezkoa izango da eta gune bakoitzeko sarreran edukiera kontrolatuko da. Publikoak eserita egon beharko du, pertsona arteko 1,5 metroko distantzia errespetatuz. Bestela ere, jardueretan ezingo da jan, edan, erre edota bapeatu. Neurriak betetzen direla egiaztatzeko, Donostiako udaltzainek eta ertzainek batera lan egingo dute. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200599/urkullu-udalek-ez-dituzte-pilaketak-kontrolatu-behar-informatu-egin-behar-dute.htm | Gizartea | Urkullu: «Udalek ez dituzte pilaketak kontrolatu behar; informatu egin behar dute» | Jendea pilatzen den lekuak kontrolatzea Ertzaintzaren eta udaltzaingoen erantzukizuna dela azaldu du, eta gune horiek ez direla hesitu beharko | Urkullu: «Udalek ez dituzte pilaketak kontrolatu behar; informatu egin behar dute». Jendea pilatzen den lekuak kontrolatzea Ertzaintzaren eta udaltzaingoen erantzukizuna dela azaldu du, eta gune horiek ez direla hesitu beharko | Koronabirusaren izurria kontrolatze aldera, Eusko Jaurlaritzak gauez kalean ez elkartzeko gomendatu zuen atzo. Neurriak zenbait zalantza sortu ditu udal batzuetan, eta Iñigo Urkullu lehendakariak azaldu duenez, udalei ez zaie eskatzen «gauean izaten diren jende pilaketak kontrolatzea», baizik eta «bizilagunei jakinaraztea zer leku ezin diren erabili denbora horretan».
Jaurlaritzak gauerditik 06:00etara arte bizikideekin bakarrik elkartzea aholkatu zuen, eta jende multzoak ez elkartzeko gomendioa «debeku gisa» hartzeko eskatu. Lehendakariak azaldu duenez, gauerditik aurrera «ezin» da elkarrekin bizi ez direnen bilerak edo pilaketak egitea parkeetan, lorategietan, hondartzetan eta beste espazio publiko batzuetan. Horrekin batera, argitu du udalei zera eskatzen zaiela: «Jende pilaketetarako erabiltzen diren leku jakin batzuk erabiltzeko eta gozatzeko ezarritako ordutegien berri ematea». «Udalerri bakoitzari dagokio hori nola egin nahi duen erabakitzea», gehitu du.
Jendea pilatzen den lekuak kontrolatzea Ertzaintzaren eta udaltzaingoen erantzukizuna dela azaldu du Urkulluk, eta gaineratu du ez dela beharrezkoa toki horiek gauean ixtea: «Inork ez du planteatu hesitu behar direnik, ezta segurtasun sistema jakin bat ezarri behar denik ere».
Ertzaintzak «erantzukizuna eta herritarren laguntza» eskatu du jai giroko ekitaldiak, talde ospakizunak eta jende pilaketak saihesteko. Neurri berriak errespetatzeko, gainera, «laguntza berezia» eskatu die gazteei, kutsatze transmisioa «intentsitate handiko» egoeran dagoelako haien artean.
Ertzaintzak eta udaltzaingoak elkarlanean arituko dira, bereziki jaiegunetan eta jende gehien biltzen den lekuetan, eta «modu berezian» egingo dute lan kalean edari alkoholdunik ez kontsumitzeko. Azaldu dutenez, droga eta alkoholemia kontrolak ere jarriko dituzte Euskal Autonomia Erkidegoko errepide guztietan. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200600/jean-castex-ipar-euskal-herrian-izanen-da-bihar.htm | Politika | Jean Castex Ipar Euskal Herrian izanen da bihar | Txertatze kanpainaren harira etortzekoa dela iragarri dute zenbait hedabidek. Euskal Hirigune Elkargoko batzarra bertan behera utzi dute | Jean Castex Ipar Euskal Herrian izanen da bihar. Txertatze kanpainaren harira etortzekoa dela iragarri dute zenbait hedabidek. Euskal Hirigune Elkargoko batzarra bertan behera utzi dute | Jean Castex Frantziako Lehen ministroa Ipar Euskal Herrian izanen da bihar. Zenbait hedabideren arabera txertaketa kanpaina aipatzera etortzekoa da, besteak beste, baina Pirinio Atlantikoetako prefekturak ez du oraindik argitu zer egitarau izanen duen.
Gaur egun, Pirinio Atlantikoetako departamenduko biztanleen zati handi batek jaso du txertoa, baina azken asteetan datuak okertu dira. Aste hasieran, 64,19koa zen zazpi egunetako intzidentzia tasa.
Euskal Hirigune Elkargoko batzarra iragatekoa zen bihar, baina bertan behera uzten zutela iragarri dute, Jean Rene Etxegarai lehendakariak eta beste hautetsi batzuek, Frantziako lehen ministroari «harrera errepublikarra» eginen diotelako. Uztailaren 24an eginen dute batzarra, Lauga gelan.
Txertaketa kanpaina aipatzera etortzekoa bada ere, pentsatzekoa da Ipar Euskal Herrian aktualitatean diren zenbait gairi buruz interpelatuko dute Castex. Horien artean dira, besteak beste, euskarazko irakaskuntzaren garapena, eta gatazkaren ondorioen konponbide prozesuan dagoen blokeoa. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200603/euskal-herrian-dauden-11-espezietatik-hamar-atzeman-dituzte-aranzadiren-sugebizi-proiektuko-sugezainek.htm | Gizartea | Euskal Herrian dauden 11 espezietatik hamar atzeman dituzte Aranzadiren 'Sugebizi' proiektuko 'sugezainek' | Gaur amaitu du zientzia elkarteak sugeei buruzko ezagutza eta sugeekiko errespetua zabaltzeko sare sozialetako egitasmoa. 170 pertsonek hartu dute parte eta 334 aipamen jaso dituzte. | Euskal Herrian dauden 11 espezietatik hamar atzeman dituzte Aranzadiren 'Sugebizi' proiektuko 'sugezainek'. Gaur amaitu du zientzia elkarteak sugeei buruzko ezagutza eta sugeekiko errespetua zabaltzeko sare sozialetako egitasmoa. 170 pertsonek hartu dute parte eta 334 aipamen jaso dituzte. | Sugeen Nazioarteko Eguna da uztailak 16, eta horrekin bat eginez, Aranzadi Zientzia Elkarteak bukatutzat eman du hiru hilabetez garatu duen Sugebizi proiektua. Sugeei buruzko ezagutza eta sentsibilizazioa handitzea helburu duen egitasmoa, eta horretarako Twitterreko sugezainen laguntza izan du. Sare sozial horretako erabiltzaileek aurkitutako sugeei ateratako argazkiak igo dituzte astez aste, non eta noiz ikusi dituzten adieraziz, eta herpetologoek zer espezietakoak diren azaldu diete.
Bildutako datuak gaur eman ditu Aranzadik. Euskal Herrian dauden 11 suge espezietatik 10 aurkitu dituzte sugezainek. Lataste sugegorria izan da inork ikusi ez duena. Gehien ikusitakoa, berriz, eskulapioren sugea. 334 aipu jaso ditu Aranzadik #sugebizi traolarekin, eta 170 sugezainek hartu dute parte. Aipatutako sugeen hamarretik bi hilda zeuden sugeak izan dira.
Hain zuzen, historian zehar herritarrek «jazarritako» espeziea izan da sugea, eta herritarrek «kontzientzia hartzea» da horregatik Aranzadiren helburua, haien «parte-hartzea» bultzatuz. Sugeak «maitatzen» eta «errespetatzen» ikastea. Aranzadik eskerrak eman dizkie proiektuen parte hartu duten guztiei. «Txalotzekoa da egin duzuen lana! Sugeen inguruan informazioa biltzen lagundu diguzue, eta gainera, horiei buruz pixka bat gehiago ikasi duzue. Jarrai dezagun gure sugeak, eta hala, natura zaintzen! #sugebizi». |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200604/save-the-childrenek-salatu-du-haur-pobrezia-hazi-egin-dela-pandemian.htm | Gizartea | Save the Childrenek salatu du haur pobrezia hazi egin dela pandemian | 41.515 haur eta nerabe daude pobrezia larrian. Helduen tasak behera egin du | Save the Childrenek salatu du haur pobrezia hazi egin dela pandemian. 41.515 haur eta nerabe daude pobrezia larrian. Helduen tasak behera egin du | Save the Children erakundeak ohartarazi du bereziki kezkagarria dela 18 urtetik beherakoen artean pobrezia larriak izan duen gorakada. Izurriak 41.515 haur eta nerabe utzi ditu pobrezia larrian Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan; iaz baino 5.783 gehiago. Bizi baldintzei buruz osatu duten inkestaren emaitzak dira. Helduen pobrezia tasa jaitsi egin da, ordea: egun %19,3koa da. Adingabeena aldiz, %25,3ra iritsi da.
Inkestak ere adierazi du pandemiak eragindako krisi ekonomikoaren ondorioek ez dutela inpaktu bera mutilengan eta neskengan. Pobrezia larriaren tasa desberdina da generoaren arabera. Hiru aldiz handiagoa da nesken artean mutilen artean baino: %20,3 eta %6,6, hurrenez hurren.
Ikerketak agerian utzi du seme-alabak ardurapean dituzten familietan metatzen dela oraindik ere pobrezia. Eta egoera bereziki kaltebera dute guraso bakarreko familiek.
Charo Arranz EAEko Save the Children erakundek zuzendariak eskatu du pobreziaren transmisioaren zirkulua apurtzen duten politikak sustatzeko: «Haur pobreziak zuzenean eragiten du gure gizartearen talentuan eta potentzialean, eta horren eraginak denboran irauten du. Izan ere, bost kasutatik lautan belaunaldiz belaunaldi transmititzen dira».
Halaber, Arranzek salatu du krisi ekonomikaren ondorioek bestela eragiten dietela adingabeei gurasoen jatorrizko herrialdearen arabera; tasa handienak seme-alabak ardurapean dituzten familia migratuetan pilatzen direlako: «Guraso atzerritarrak dituzten haur eta nerabeek pobrezia larrian bizitzeko bost aldiz arrisku gehiago dituzte».
Save the Childrenek eskatu du gizarte babeserako laguntza eta neurri guztiak eskuratzeko izapideak sinplifikatzeko, eskuragarri jartzeko eta arintzeko. Baita laguntza horiek eskuratzeari buruzko informazioa emateko, hurbiltzeko eta irismena handitzeko ere. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200605/elako-afiliatuek-tubacexeko-grebarekin-jarraitu-nahi-dute.htm | Ekonomia | ELAko afiliatuek Tubacexeko grebarekin jarraitu nahi dute | Astelehenean bilduko dira sindikatu guztiak mobilizazioarekin jarraitu ala ez erabakitzeko. CCOOkoek aurka bozkatu dute. 156 egin dituzte jada, eta auzibideak luzerako jo dezake. | ELAko afiliatuek Tubacexeko grebarekin jarraitu nahi dute. Astelehenean bilduko dira sindikatu guztiak mobilizazioarekin jarraitu ala ez erabakitzeko. CCOOkoek aurka bozkatu dute. 156 egin dituzte jada, eta auzibideak luzerako jo dezake. | ELA sindikatua Tubacexek Laudion eta Amurrion dituen lantegietan greba mantentzearen alde agertu da, enpresak jakinarazitako 129 kaleratzeen aurka. Ostiral honetan 159 egun egin dituzte greban, eta auzia luzatu daitekeela ikusita sindikatu bakoitzak bere afiliatuen artean kontsultak egitea erabaki du.
ELAko 120 langilek alde bozkatu dute, 48k kontra eta 6k zuri. Gainerako sindikatuekin astelehenean egingo duen bilerara eramango du erabaki hori sindikatu abertzaleak. STAT, CCOO, LAB eta independenteek osatzen dute enpresa batzordea.
Atzo CCOOko kideen gehiengoak (%65) aurka bozkatu zuen. LABek astelehenean jakinaraziko du bere jarrera. Gaur batzarra egin dute eta han izan dira Garbiñe Aranburu idazkari nagusia eta zuzendaritzako beste kide batzuk. Sindikatuak ohar baten bidez adierazi duenez, «borrokarekin» jarraitzeko nahiari eusten dio, baina ez du zehaztapen gehiago eman..
ELAk enpresari eta Eusko Jaurlaritzari eskatu die EAEko Auzitegi Nagusiak kaleratzeak baliogabetzat jo zituen epaia betetzeko modua bilatzeko. Enpresak, baina, erabaki du ez dituela plantetan onartuko, baina ebazpena beteko du, soldatapean mantenduz, gutxienez auzibidea amaitu arte.
Hamar hilabete inguru pasa daitezke hurrengo epaiketa egin aurretik, eta horrek fase berri batean sartu du langileen borroka eta, bereziki, greba mugagabea. Beharginen iritzia jasotzeko barne bilerak egiten ari dira sindikatuak.
Bestalde, soldata etxean jasoko duten kaleratutako 40 bat langilek jakinarazi dute euren nomina emango dutela erresistentzia kutxak finantzatzeko. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200606/frantziako-justizia-ministroa-inputatu-dute-interes-gatazkagatik.htm | Mundua | Frantziako Justizia ministroa inputatu dute, interes gatazkagatik | Errepublikako Justizia Auzitegiak haren kargua epaile batzuekin kontuak garbitzeko erabili izana egotzi dio Eric Dupond-Morettiri. | Frantziako Justizia ministroa inputatu dute, interes gatazkagatik. Errepublikako Justizia Auzitegiak haren kargua epaile batzuekin kontuak garbitzeko erabili izana egotzi dio Eric Dupond-Morettiri. | Sei ordu iraun duen galdeketaren ostean, CJR Errepublikako Justizia Auzitegiak erabaki du Eric Dupond-Moretti Frantziako Justizia ministroa inputatzea, «interesen legez kanpoko gatazka» delituagatik. Epaileek uste dute nahikoa zantzu daudela krimen hori egozteko; hau da, Dupond-Morettik haren postua desadostasunak dituen epaile batzuekin kontuak garbitzeko erabili duela —abokatua da ofizioz—. Lehen aldia da Justizia ministro karguduna delitu batengatik inputatzen dutela.
Dupond-Morettiren abokatu Christophe Ingrainek eman du CJR-ren erabakiaren berri, adierazita ez dela «sorpresa bat» izan: «Tamalez, bere azalpenak ez dira nahikoa izan galdeketaren aurretik harturiko erabakia aldatzeko. Noski, auzitan jarriko dugu erabaki hori, eta [inputazioa] bertan behera uzteko eskaria egingo dugu».
Erabakiaren berri izan eta gutxira, Jean Castex lehen ministroak garrantzia kendu nahi izan dio gertaturikoari, eta ohar baten bidez adierazi du «konfiantza berritu» egin diola Justizia ministroari.
Auzitegiak epaileen hiru sindikatuk eta Anticor elkarteak jarritako salaketen harira abiatu zuen ikerketa, iragan urtarrilean, eta bi kasurekin du zerikusia. Batetik, Justizia ministroak joan den irailean Frantziako Finantza Fiskaltzako hiru epaileren kontra abiaturiko ikerketa bat dago eztabaidaren erdian; izan ere, horiek Nicolas Sarkozy presidente ohiaren kontrako atariko ikerketa bat egiten ari ziren, argitzeko nork eman zion Sarkozyri haren kontrako erabaki baten berri. Horretarako, hainbat abokaturen deiak eta mezuak aztertu zituzten; tartean, egungo Justizia ministroarena.
Bestetik, Edouard Levrauren kontrako ikerketa administratibo bat ere dago inputatu dioten delituaren erdigunean. Justizia ministro bilakatu aurretik, epaile horrek inputaturiko polizia baten abokatua izan zen Dupond-Moretti, eta hainbatetan kritikatu zituen Levrauren lan metodoak. Monakoko epaile kargua uztean, Levrauk salatu zuen «presioak» jasan zituela.
Akusazio horiez aritzean, Justizia ministroak beti defendatu du errugabea dela, eta argudiatu du orain arte bere lantaldearen «gomendioak jarraitu» dituela. Oraingoz, badirudi Dupond-Morettik ez duela ez Castexen ez Emmanuel Macron Frantziako presidentearen konfiantza galdu, eta karguan jarraituko duela.
Ez da lehen aldia egungo Franrziako Justizia ministroak abokatu zeneko auziengatik albiste bilakatzen denik. Kargu horretara iritsi aurretik, Dupond-Moretti Korsikako preso Yvan Colonnaren abokatua ere izan zen, eta, arrazoi horrengatik, DPS estatusaz erabakitzeko eskumena galdu zuen preso horren kasuan, nahiz eta berez Justizia ministroari dagokion. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200607/euskararen-erabilera-normalizatzeko-gakoak.htm | Gizartea | Euskararen erabilera normalizatzeko gakoak | Euskararen Legearen 40. urteurrenaren atarian, mintegia egin dute Bilbon Sabino Arana fundazioak eta Euskaltzaindiak. | Euskararen erabilera normalizatzeko gakoak. Euskararen Legearen 40. urteurrenaren atarian, mintegia egin dute Bilbon Sabino Arana fundazioak eta Euskaltzaindiak. | Euskararen Erabilera Normalizatzeko EAEko Legearen 40. urteurrenaren atarian, mintegi mamitsua antolatu zuten atzo Bilbon Sabino Arana fundazioak eta Euskaltzaindiak. Jardunaldian, legearen printzipioak, helburuak, ekarpenak, gabeziak eta eraginkortasuna aztertu zituzten. Antolatzaileen ustez, euskara biziberritzeko prozesua «aurrera» doa gizartearen esparru guztietan, baina oraindik ere «erronka handiak eta askotarikoak» gainditu behar dira. Beraz, euskarak esparru berrietara iristeko aurkitzen dituen eragozpenak identifikatzeko helburua izan zuen mintegiak. Bertan parte hartu zuten hizkuntzalariek, politikariek, unibertsitateko irakasleek eta euskal kulturaren ordezkariek euskara biziberritzeko bide berriak proposatu zituzten.
Jardunaldiaren atarikoan, Mireia Zarate Sabino Arana fundazioren presidenteak nabarmendu zuen legea esparru «behinen eta funtsezkoa» dela euskararen estatusa garatzeko. Nabarmendu zuen erabilera normalizatzeko «tresna eragingarria» izan dela, eta legeak hizkuntza eskubideak aitortzen dizkiela herritarrei.
Ondoren, Andres Urrutia euskaltzainburuak gogoratu zuen euskararena «oinarrizko dema» duela herri honek, eta hori «zuzenbideko kontu hutsa» baino gehiago dela, alegia, «gizarte osoari dagokiona». Euskal autogobernuaren «lehen urratsetako bat» izan zen Euskararen Legea aldarrikatzea, Miren Dobaran Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordeak gogora ekarri zuenez, eta gehitu zuen «lehentasun trataera» eman zitzaiola legeari.
Hizlariak
Mintegiko lehen hitzaldia Josu Erkoreka Segurtasun sailburu eta lehendakariordeak eman zuen, Euskara Administrazioan. Lehen urratsak izenburupean. Euskarak administrazioan izan duen bilakaera gogoratu zuen: Errepublika garaiko dekretuez mintzatu zen lehenik, 1980ko hamarkadako ahaleginak oroitu zituen gero, eta azkenik egungo egoera nahasiari heldu zion. Esaterako, euskarari auzitegiek jarritako trabak azpimarratu zituen: «Auzitegi Gorenak hainbat epai eman zituen esanez ezin zaiola eskatu funtzionario izan nahi duenari euskara profila, diskriminatzen zuelako euskaraz ez dakiena».
Geroago, Joseba Lozano Herri Administrazioetan Hizkuntza Normalizatzeko zuzendariak hartu zuen hitza. Euskararen Legearen oinarri nagusiak gogoratu zituen Lozanok, eta azpimarratu zuen garapen zabala izan duela sektore publikoan. «Administrazioko langileen hizkuntza gaitasuna gero eta handiagoa da; erabilera plan bateratuak dauzkagu administrazio gehienetan; Hizkuntza Ofizialak Erabiltzeko Irizpideak erakunde askotan onartzen ari dira; euskararen kudeaketa integratuaren kultura hedatzen ari da poliki-poliki gure Administrazioan...», aipatu zituen, lorpenen artean.
Lasarte-Oriako Udaleko (Gipuzkoa) Euskara Zerbitzuko arduradun Iñaki Arrutik Udaletik Euskararen Legeari begira izeneko hitzaldia jorratu zuen. «Baikor eta kritiko» agertu zen Arruti, eta gogorarazi nahi izan zuen «hizkuntza gertaera sozial bezala onartu behar dela», eta, hortaz, udalerria «hizkuntza politika egiteko leku naturala» dela.
Begoña Pedrosa Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuordea ere baikor agertu zen azken hamarkadetan hezkuntzak egindako bidearekin, eta azaldu zuen pandemia garaian ere asko ikasi dutela, batez ere, ikasleak «erdigunean» jartzearen inguruan. Hezkuntza arloan ere, Iñaki Etxezarreta Debagoieneko Arizmendi ikastolako zuzendariak Aurrera, beti aurrera leloaren ildoan ardaztu zuen bere mintzaldia. Euskarazko hezkuntzak izan duen ibilbidea errepasatu zuen, ikastolen mugimenduaren bueltan: «Ikastolak asmatzea euskal gizartearen lorpen izugarria da: eskola antolatzeko modu berria, berrikuntza sozialaren berrikuntza paradigmatikoa izan zen».
Ibone Bengoetxea EITB Mediako zuzendariak aitortu zuen inguru digitalean erronka izugarriak dituztela: «Bai, erronkak handiak dira, baina EITBk hor egon behar du, gazteek euskaraz kontsumitzea nahi badugu». Eta hori lortu nahian eskuartean dituzten proiektu batzuetaz mintzatu zen: «EITBko edukiak hiru elementu izan behar ditu: kalitatea, interesa eta sinesgarritasuna. Bide horretatik doa ezarri berri dugun plataforma erraldoia, OTT bat, euskal Netflix bat, edonork ulertzeko, eta nahiko genuke plataforma hori nazioarteko leiho bat izatea, besteak beste, euskal talentua bultzatzeko. Betiere kalitatezko ekoizpenak sortuz, baina eskuratzeko errazak izango direnak».
Azkenik, Iban Arantzabal TOKIKOMeko presidenteak hitz egin zuen, taldearen filosofiaz: «Batetik, zero kilometrokoa da tokiko produktua, gure produktua, gure istorioen notarioak baikara. Bestetik, erabili behar ditugu multinazionalak, baina ez gaitzatela beraiek erabili; zentzu horretan, burujabetza behar dugu, sare sozialak ez baitira saldu diguten plaza publikoak. Gure ustez, lokala da oraina eta etorkizuna, ez globala». |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200608/kirola-goratzeko-pagoda-bat.htm | Kirola | Kirola goratzeko pagoda bat | Budistek otoitzerako erabili ohi dituzten eraikin altuak dira pagodak. Kasu honetan, kirola goratzeko tenplu bat eraiki dute Tokion, olinpiar estadioa. | Kirola goratzeko pagoda bat. Budistek otoitzerako erabili ohi dituzten eraikin altuak dira pagodak. Kasu honetan, kirola goratzeko tenplu bat eraiki dute Tokion, olinpiar estadioa. | 1964ko Olinpiar Jokoetako estadioaren leku berean. Eraikin zaharra 2015ean bota zuten, eta handik lau urtera inauguratu zuten berria, 2019ko abenduaren 15ean. Hor jokatuko dira atletismoko probak.
Japoniako arkitektura tradizionalean oinarritu dira eraikin moderno hau altxatzeko. Egurrak presentzia handia du, eta argizari itxura duten egitura batzuk eraiki dituzte, duela 1.300 urte eraiki zuten Horyujiko tenpluko pagoda irudikatuz.
Lanek 157 milioi yeneko kostua izan dute (1.300 milioi euro). Hutsik egongo da estadioa, COVID-19a dela-eta ikuslerik gabe jokatuko dituztelako probak, baina berez 68.000 lagun hartzeko lekua dauka. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200609/uzta-polita-jaso-du.htm | Kirola | Uzta polita jaso du | Matej Mohoricek irabazi du Tourreko hemeretzigarren etapa, ihesalditik irtenda. Cavendishen 34. garaipenak Parisera itxaron beharko du. Bihar, azkeneko erlojupekoa. | Uzta polita jaso du. Matej Mohoricek irabazi du Tourreko hemeretzigarren etapa, ihesalditik irtenda. Cavendishen 34. garaipenak Parisera itxaron beharko du. Bihar, azkeneko erlojupekoa. | Mark Cavendishen (Deceuninck) markak igandera arte itxaron beharko du. Eddy Mercxen errekorra hausteko etapa aproposa zirudien gaurkoa, baina ihesaldiak ametsa zapuztu dio Man Uharteko esprinterrari. Matej Mohoric (Bahrain) izan da ihesaldiko txirrindularirik indartsuena, eta berarentzat izan da Tourreko hemeretzigarren etapa. Esloveniar gazteak bigarren garaipena du hau aurtengo ekitaldian. Esku hutsik ez du alde egingo Frantziako Tourretik.
Jo ikaragarria izan da etapako lehen ehun kilometroetan, eta ihesaldiari asko kostatu zaio tropeletik aldentzea. Deceuninck taldeak ihesaldia kontrolpean eduki nahi zuela zirudien lehen ehun kilometroetan, baina aurreko multzoan Ballerini sartu, eta 82 kilometroren faltan, hogei lagunek osatutako taldeak bi minututik gorako aldea eskuratzea lortu du. Bi minutuko langa pasata, aitaren batean, hamar minutu inguruko abantaila hartu du ihesaldiak. Lasterketa buruko talde horretan sartu da Ion Izagirre (Astana).
Helmugarako 47 kilometroren faltan, gauzak nahasten hasi dira ihesaldiko taldean. Ezaugarri ezberdinetako jendea izanik, bakoitzari komeni zitzaionaren arabera hasi da jokatzen. Txirrindulari guztiak norberaren mesederako hasi dira lanean, elkar erasotzen eta sekulako zalaparta sortuz lasterketa buruan. Gutxinaka-gutxinaka, lasterketa burutik iheslariak erortzen joan dira, harik eta taldea hamar txirrindulariekin geratu den arte.
Garaipena haien artean lehiatu beharra zutela zirudien, baina halako batean, helmugarako 25 kilometrotara, Matej Mohoricek erasoa jo, eta bakarrik alde egin du. Esloveniarrak Le Grand Bornand-en erakutsi zuen bakarkako lanetan ondo moldatzen dela, eta gaur, bakarrik bidea egiteko gaitasuna duela berretsi du. Kilometroak aurrera egin ahala, lortutako abantailari eutsi ez ezik, aldea handitu ere egin du, minutu ingurura eramanez. Atzeko taldean ez da akordiorik egon, Bahraingo ziklistaren mesederako. Lortutakoa sinistu ezinik sartu da Mohoric Libourneko helmugara. Garaipen bat gutxi ez, eta bi eskuratu ditu aurtengo ekitaldian.
Ion Izagirre izan da euskaldunik onena helmugan. 18. postuan sartu da ormaiztegiarra. Ihesaldian erasoka hasi direnean, atzean geratzen lehenengoetakoa izan zen Astanakoa, eta ezin izan du garaipenaren borrokan ibili.
Sailkapen nagusiko lehen postuetan ez da aldaketarik egon. Eguneko ihesaldiari bidea egiten utzi diote lasterketako bigarren erditik aurrera, eta garailearengandik hogei minutu pasatxora helmugaratu dira. Bihar, Libourne eta Saint-Emilion artean dauden 30,8 kilometroak osatu beharko dituzte erlojuaren aurkako saioan, Parisera iritsi aurreko azkeneko etapan. Ezusteko handirik ezean, Pogacarrek maillot horiarekin jarraituko du, baina gainontzeko ziklistek adi egon beharko dute, sailkapen nagusian postuak dantzan ibil baitaitezke. Aurreko ekitaldikoan gertaturiko triskantza adibide garbia dute. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200610/euskal-planisferioa-prest.htm | Bizigiro | Euskal planisferioa, prest | Aranzadiko Astronomia sailak Elkano Euskal Planisferioa sortu du. Euskaraz idatzitako eta Euskal Herriko latitudean kokatutako lehena da. Berria dendan eskuragarri dago jada | Euskal planisferioa, prest. Aranzadiko Astronomia sailak Elkano Euskal Planisferioa sortu du. Euskaraz idatzitako eta Euskal Herriko latitudean kokatutako lehena da. Berria dendan eskuragarri dago jada | Elkano Euskal Planisferioa sortu du Aranzadi Zientzia Elkarteak. Euskara hutsez idatzitako eta Euskal Herriko latitudean kokatutako lehena da, 43 graduko ipar paraleloan. Berria arduratuko da zabalkundeaz. Gaur aurkeztu dute, Getarian. Izarren mapa moduko plano bat da planisferioa. Gaur arte, ez zegoen euskarazkorik, ezta Euskal Herriko latitudean kokatutakorik ere. Virginia Garcia Aranzadiko Astronomia saileko zuzendariak arlo horretan gabezia sumatzen zutela adierazi du: «Astronomia sailean behar hau ikusten genuen. Planisferioak erabiltzen genituen, baina ez genituen latitude honetakoak eta euskaraz ez zegoen ezer ere». Planisferioak ez du soilik Euskal Herriko zerua behatzeko balio. Euskal kostaldeko latitudean dago kokatua, Elkano marinelari keinu eginez. Halere, 43 graduko ipar latitudean dagoen edozein puntutan erabili daiteke, baita hiruzpalau gradu iparralde edo hegoalderago ere. Beraz, besteak beste, Madril, Paris, New York edo Pekinerako ere balio du. Aranzadik Elkano Fundazioarekin batera gauzatu du proiektua, munduari emandako lehen biraren 500. urteurrena dela eta. Rafa Zulaika Elkano Fundazioko ordezkariak «zerutik ekarritako opari» gisa definitu du planisferioa. «Ekarritako» eta ez «etorritako», proiektua aurrera eramatea «lan handia» izan baita. Zehazki, bi urte inguru behar izan dituzte planisferioa ekoizteko. Halere, ekimena ez da amaierara heldu. Orain ikastaroak emateko eta dibulgazioa egiteko asmoa dutela adierazi du Garciak. Kutxa Fundazioak finantzatu du ekimena. Bertako ordezkari Iñigo Atorrasagastik planisferioak jasangarritasunarekin ere baduela lotura gehitu du. Gizartea kontaminazio luminikoaren inguruan «kontzientziatzeko» balioko duelako. Aurkezpenean izarren mapa nola erabili azaldu du Aranzadiko Astronomia saileko zuzendariak. Berezitasunak ditu, lur planeta mugitzen den heinean, «zerua aldatzen» baitoa. Horregatik, eguna eta ordua zehaztu behar direla jakinarazi du Garciak. Planisferioak plastikozko disko bat eta erregeleta bat ditu horretarako. Gainera, kontuan izan behar da astronomian beti denbora unibertsala erabiltzen dela. Udan, Euskal Herrikoa bi ordu atzeratu behar da. Hala ere, planisferioak, informazio guztia biltzen duen eskuliburu bat dakar. Gaur egun astronomia arloko aplikazio ugari daude. Halere, planisferioa paperean egitea erabaki dute, Garciaren hitzetan, aplikazioek «beti ez baitute ongi funtzionatzen». Horregatik, marinelek astronomia ezagutu behar dutela azaldu du. Horixe da planisferioaren eta Elkanoren arteko lotura. Munduari lehen aldiz bira eman zioten garaian, ez zegoen gailu elektronikorik eta izarrak ezagutzea beharrezkoa zuten orientatu ahal izateko. Berria dendan eskuragarri Planisferioaren zabalkundean pisu handia izango du Berriak. Jada eskuragarri dago Berria dendan, 25 euroko salneurrian. BERRIAlagunek bost euro merkeago eskuratu dezakete. Irati Azkue Berriako Kaleko Sustapeneko arduradunak adierazi du hedabidea «bidelaguna» izango dela «Euskal Herriko zerua euskaraz» ezagutaraziko duen erremintaren zabalkundean. Datorren astelehenetik aurrera, bestelako liburu dendetan ere eskuragarri egongo da. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200611/maskara-berriro-nahitaezkoa-izanen-da-ipar-euskal-herrian.htm | Gizartea | Maskara berriro nahitaezkoa izanen da Ipar Euskal Herrian | Pirinio Atlantikoetako Departamenduak ezarri du neurria, COVID-19ari lotutako intzidentzia 200 kasutik gora dagoelako. | Maskara berriro nahitaezkoa izanen da Ipar Euskal Herrian. Pirinio Atlantikoetako Departamenduak ezarri du neurria, COVID-19ari lotutako intzidentzia 200 kasutik gora dagoelako. | Bihartik aitzina, aire zabalean maskara erabiltzea derrigorrezkoa izanen da berriro Ipar Euskal Herrian.
Pirinio Atlantikoetako Departamenduak gaur iragarri du neurria, departamentuan 200 kasutik gorako intzidentzia dagoela argudiatuta. Gehienezko langa hori joan den astelehenean ezarri zuen Frantziako presidente Emmanuel Macronek. Argitu dute maskara ez dela nahitaezkoa izanen hondartzetan, ezta «naturagune zabaletan» ere. 11 urtetik gorako herritar guztiek eraman beharko dute babes neurria.
Bestetik, biharko espero da Jean Castex Frantziako lehen ministroaren bisita Angelun dagoen txertaketa gunera. EH Baik bisita hori deitoratu du, eta Macronek iragarritako neurrien harira, horiek Euskal Herrian zehar mugitzeko askatasuna «are gehiago» murriztuko dutela erantsi du. |
2021-7-16 | https://www.berria.eus/albisteak/200612/jaurlaritzak-uste-du-udalen-legea-ez-dela-konstituzioaren-aurkakoa.htm | Gizartea | Jaurlaritzak uste du Udalen Legea ez dela Konstituzioaren aurkakoa | Azalpenak aurkeztu dizkio EAEko Justizia Auzitegi Nagusiari | Jaurlaritzak uste du Udalen Legea ez dela Konstituzioaren aurkakoa. Azalpenak aurkeztu dizkio EAEko Justizia Auzitegi Nagusiari | Eusko Jaurlaritzak uste du Euskal Autonomia Erkidegoko Udalen Legea, eta zehazki euskararen erabilera arautzen duen artikulua, ez dela Espainiako Konstituzioaren kontrakoa, ez duelako euskara «gaztelaniaren gainetik» jartzen. Hori da behintzat Jaurlaritzak darabilen argudioa EAEko Justizia Auzitegi Nagusiari aurkeztu dizkion azalpenetan.
EAEko Auzitegi Nagusiko Administrazioarekiko Auzien Salak, Voxek aurkezturiko helegite bati erantzunez, zalantzak agertu zituen Udalen Legearen 6.2 artikuluaz. Hizkuntza ofizialak nola erabili arautzen du artikulu horrek, udal akta eta agirietan adibidez; Auzitegi Nagusiaren ustez, Espainiako Konstituzioa urra dezake, «gaztelania libreki erabiltzeko eskubide konstituzionala eragotzi» dezakeelakoan. Auzitegiak hamar eguneko epa eman zien bi aldeei gaiari buruzko azalpenak aurkez ditzaten, eta orain iritsi dira Jaurlaritzarenak.
Jaurlaritzak argudiatu du legean euskara ez dela gaztelaniaren gainetik jartzen, eta Espainiako Auzitegi Konstituzionalak dagoeneko ebatzi duela udal erakundeek euskara zein gaztelania erabil dezaketela haien arteko harremanetan eta herritarrei eskaintzen dieten informazioan.
Muga bakarra jartzen du Auzitegi Konstituzionalak, Jaurlaritzaren interpretazioaren arabera: erakundeek «beharrezko mekanismoak» ipini behar dituztela, gaztelania erabiltzeko eskubidea «herritarrentzako aparteko zamarik gabe» gauza dadin. Jaurlaritzaren ustez, hori bermatuta dago Udalen Legearen 6. artikuluaren bidez. |
2021-7-17 | https://www.berria.eus/albisteak/200643/txikia-ivak-eta-atutxak-irabazi-dute-binakako-sherpa-ai-aizkolari-txapelketa-lehen-mailan.htm | Kirola | Txikia IV.ak eta Atutxak irabazi dute Binakako Sherpa Ai Aizkolari Txapelketa lehen mailan | Emakumezkoetan Zelai III.a eta Ansorregi sailkatu dira, eta promozio mailan, berriz, Julen Kañamares eta Pellejerok irabazi dute saria. | Txikia IV.ak eta Atutxak irabazi dute Binakako Sherpa Ai Aizkolari Txapelketa lehen mailan. Emakumezkoetan Zelai III.a eta Ansorregi sailkatu dira, eta promozio mailan, berriz, Julen Kañamares eta Pellejerok irabazi dute saria. | Hamabi bikote lehiatu ziren atzo Azpeitian: bost gizonezkoen maila nagusian, eta hiru emakumezkoenean. Gainontzeko laurak gizonezkoen Promozio Mailakoak izan ziren. Txikia IV.ak eta Atutxak lortu zuten saria lehen mailan, eta Zelai III.a eta Ansorregi izan ziren garaile emakumezkoetan. Promozio mailan berriz, Julen Kañamares eta Pellejerok irabazi zuten txapelketa.
Azpeitiko Izarraitz frontoian 22:00etan hasi ziren aizkorakadak. Promozio Mailakoek ekin zioten lehiari, eta emakumezkoak aritu ziren ondoren. Hiru bikotek eman zuten izena proba horretarako: Karmele Gisasola-Uxue Ansorregi, Beatriz Tanco-Maika Ariztegi eta Garazi Arruti-Julia Martinez. Haientzat ere estreinako aldia izan zen, eta bide berri bat zabaldu zuten emakumezkoen aizkoran.
Iker Vicente-Iñaki Azurmendi, Mikel Larrañaga-Jexux Mujika, Eneko Otaño-Ugaitz Mugertza, Jon Irazu-Jon Rekondo eta Julen Alberdi Txikia IV.a-Atutxa II.a bikoteak lehiatu ziren azkenik, lehen mailan. Azken honetan Iker Vicente eta Azurmendi geratu ziren bigarren, eta Otaño eta Mugertzak lortu zuten hirugarren postua. Emakumezkoetan, berriz, Tanco eta Maika bigarren sailkatu ziren, eta Arruti eta Julia hirugarren. Promozio mailan, Saralegik eta Mugerzak lortu zuten bigarren postua, eta Larrea III.a eta Zelai IV.a hirugarren postuan geratu ziren.
Ez zen lan erraza izan atzokoa: maila nagusiko gizonezkoen kasuan, zortzi kana-erdiko (54 ontza), 60 ontzako sei eta lau oinbiko (72 ontzakoak) ebaki zituzten. Emakumezkoek, berriz, bi kana-erdiko eta 36 ontzako bi mozteko lana izan zuten aizkolariek. |
2021-7-17 | https://www.berria.eus/albisteak/200644/brasilen-sei-pertsona-hil-dira-dorre-elektriko-bat-erorita.htm | Mundua | Brasilen sei pertsona hil dira dorre elektriko bat erorita | Beste hamairu zauritu daude, eta guztira 26 pertsona zeuden dorrean ezbeharra gertatu denean. | Brasilen sei pertsona hil dira dorre elektriko bat erorita. Beste hamairu zauritu daude, eta guztira 26 pertsona zeuden dorrean ezbeharra gertatu denean. | Paran jazo da ezbeharra, Brasileko ipar-mendebaldean. Bost pertsona momentuan hil dira, eta beste bat, ospitalera eraman duten arren, ordu batzuk geroago hil da. Beste hamairu pertsona zauritu direla jakinarazi dute, oraingoz. Hala ere, datuak oraindik ez dira zehatzak, gobernuaren arabera 26 pertsona baitzeuden bertan dorrea erori denean. Dorre elektrikoaren eraikuntza lanak bukatu gabe zeuden oraindik. |
2021-7-17 | https://www.berria.eus/albisteak/200645/jean-castexen-bisita-segitzea-debekatu-diote-euskal-prentsari.htm | Politika | Jean Castexen bisita segitzea debekatu diote euskal prentsari | Baionara etorri da Frantziako lehen ministroa, txertatze kanpainaren harira. EH Baik protesta egin du Frantziako Gobernuaren «mespretxua» salatzeko | Jean Castexen bisita segitzea debekatu diote euskal prentsari. Baionara etorri da Frantziako lehen ministroa, txertatze kanpainaren harira. EH Baik protesta egin du Frantziako Gobernuaren «mespretxua» salatzeko | Jean Castex Frantziako lehen ministroa Euskal Herrian da, baina euskal prentsak ez du haren bisita segitzeko eskubiderik izan. Atzo jakinarazi zuen Pirinio Atlantikoetako prefeturak Frantziako gobernuburua Baionara etorriko zela txertatze kanpainaren harira Baionako eta Angeluko (Lapurdi) txertaketa zentroak bisitatzeko, eta, ohi bezala, akreditazioak eskatzeko aukera eskaini zien Ipar Euskal Herriko hedabideetako kazetariei. Baina, gaur goizean, kazetariak Baionako Elkartetxera hurbildu direnean, bidea itxi die Frantziako Poliziak.
Esplikatu dutenagatik, Matignonen erabaki dute kazetari kopuru mugatu bati baizik ez baimentzea sarrera; denak Frantziako hedabideetakoak. Hala, kanpoan gelditu dira Euskal Irratiak, EITB, Naiz-Mediabask eta BERRIAko kazetariak. Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariari dei egin diote, esku har zezan, baina hark erantzun die ez zuela ezer egiten ahal. Protesta batzuen ondoren, EITBko kamera eta Mediabaskeko kazetari bat sartzen uztea erabaki dute, gainerakoentzat ordezkari gisa aritzeko.
Anartean, mobilizazioa antolatu dute EH Baiko kideek, Mespretxurik ez! lelopean. Berrogeita hamar bat pertsona bildu dira elkarretaratzean, Baionako Elkartetxetik urrun, Frantziako Poliziaren harresiaren aitzinean. Poliziaren presentzia «itogarria» salatu du Nikolas Blainek. «Errana zuten ez zutela deus blokeatuko, baina azkenean adierazpen askatasuna ere ukatzen digute». Haren iritziz, «komunikazio kanpaina hutsa da» gaur Castexek egin duena. «Txertatze kanpainaren promozioa egitea Ipar Euskal Herrian, gaur egun, jakinez baduela zenbait hilabete orain gure herrian bizitzeko ere zailtasun guziak ditugula, muga hestea...». Hego Euskal Herritik Ipar Euskal Herrira pasatzeko diren mugak deitoratu ditu, eta azpimarratu arazorik gabe joan daitekeela Frantziako beste puntara. «Hor ere gure askatasunen murrizketa larria salatzen dugu».
Halaber, azken urteetan mugimendu abertzaleak dituen aldarrikapenei entzungor egiten dietela salatu du. «Hainbat dosier baditugu azken urteetan, izan euskararena edo izan gatazkaren konponbidearena, eta Frantziako Estatuaren erantzun argiak itxarotren ditugu. Beti mespretxuz tratatuak gara, eta hona heldu delarik ere Poliziaren presentzia. Ez da eztabaidarik, ez da elkarrizketarik posible; deus ere ez. Horretan dugu gure kexua. Oroitarazten digu sinpleki nazio zapaldua garela eta ez dugula deusentzat kontatzen». Elkarretaratzearen ondotik, manifestazioan abiatu dira, Frantziako poliziak pusaka eta negar gasarekin blokeatu dituen arte.
Max Brissonekin elkarrizketa
Frantziako Gobernuko ordezkariak Ipar Euskal Herrira etortzen direnean, aktualitatean diren gaiei buruz galderak egiteko aukera izan ohi da bertako hedabideentzat. Euskarazko irakaskuntzaren aldeko mobilizazio andana izan da azken hilabeteetan, eta gatazkaren konponbidean urratsak egiteko eskatu dute, behin eta berriz, hainbat eragilek. Baionara etorrita, Jean Castexek horren inguruan adierazpenak egitea espero zen, baina ez da horretarako aukerarik izan.
Baionako Elkartetxetik ateratzean, Ipar Euskal Herriko hautetsiek egin diote harrera Castexi, eta Max Brissonekin izan duen elkarrizketa labur bat izan da gaiari egin dion erreferentzia bakarra. «Gogoan ditut [Frantziako] Senatuan izan genituen eztabaidak», bota dio, hizkuntza gutxituen legearen harira izandako gorabeherei erreferentzia eginez. Pixka bat urrundu, eta honela erran dio: «Aterabidea aurkituko dugu, e». «Hala espero dut», erantzun dio Brissonek. |
2021-7-17 | https://www.berria.eus/albisteak/200646/emakume-bat-labankatu-dute-barakaldon-eta-haren-mutil-lagunaren-bila-dabil-ertzaintza.htm | Gizartea | Emakume bat labankatu dute Barakaldon, eta haren mutil lagunaren bila dabil Ertzaintza | Gurutzetako ospitalean artatu dute emakumea: zauri arinak ditu, eta sendagiria eman diote jada. Gizonezkoak aurrekariak ditu indarkeria matxistagatik. Barakaldoko Udalak erasoa gaitzetsi du. | Emakume bat labankatu dute Barakaldon, eta haren mutil lagunaren bila dabil Ertzaintza. Gurutzetako ospitalean artatu dute emakumea: zauri arinak ditu, eta sendagiria eman diote jada. Gizonezkoak aurrekariak ditu indarkeria matxistagatik. Barakaldoko Udalak erasoa gaitzetsi du. | Emakume bati labanaz eraso zioten Barakaldon (Bizkaia) bart, Gurutzeta auzoan. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak azaldu duzuenez, genero-indarkeria delitu gisa ikertzen ari dira: Ertzaintza emakumearen mutil lagunaren bila dabil, erasoaren egilea delakoan; atzo gauetik ihes eginda dago gizona. Biktima, berriz, Gurutzetako ospitalera eraman behar izan zuten: zauri arinak zituen lepo inguruan, eta sendagiria eman diote gauean.
Emakumeak 27 urte ditu, eta gizonezkoak 29. Barakaldoko Udalak jakinarazi duenez, gainera, ustezko erasotzaileak aurrekariak ditu indarkeria matxistagatik. Udaletxeak erasoen aurkako mahaia bildu du gaur goizean, eta adierazi du mugimendu feministak dei litzakeen elkarretaratzeetara batuko dela. Hala mintzatu da Amaia del Campo alkatea: «Arbuio irmoa erakutsi nahi dugu. Emakumeen aurkako indarkeria ezin da isildu, eta horregatik da garrantzitsua salaketa, hala autoritateen aurrean nola kalean, oroitarazteko gizonen eta emakumeen arteko desberdinkeriak arazo izaten jarraitzen duela. Elkarrekin lan egin behar dugu haren aurka». |
2021-7-17 | https://www.berria.eus/albisteak/200647/mugetako-kontrolak-egokituko-ditu-frantziako-gobernuak-koronabirusaren-aldaeren-hedapena-mugatzeko.htm | Gizartea | Mugetako kontrolak «egokituko» ditu Frantziako Gobernuak, «koronabirusaren aldaeren hedapena» mugatzeko | Hegoaldetik Ipar Euskal Herrira sartzeko, 24 ordu lehenago egindako test negatiboak eskatuko dituzte bihartik aitzina. Txertoa jarria dutenentzat, mugetako hertsadurak kenduko dituzte. | Mugetako kontrolak «egokituko» ditu Frantziako Gobernuak, «koronabirusaren aldaeren hedapena» mugatzeko. Hegoaldetik Ipar Euskal Herrira sartzeko, 24 ordu lehenago egindako test negatiboak eskatuko dituzte bihartik aitzina. Txertoa jarria dutenentzat, mugetako hertsadurak kenduko dituzte. | Baionako eta Angeluko (Lapurdi) txertaketa zentroak bisitatzera etorri da Jean Castex Frantziako lehen ministroa, txertaketa kanpaina sustatzeko operazio batean. Ipar Euskal Herrian diren Frantziako Estatuko zerbitzuekin bilkura egin ondoan, txertoa hartzen ari ziren herritarrekin solasean aritu da, eta azpiegitura hobetzeko asmoa erakutsi du. «Hona etorri naiz ikustera ea dispositiboa nola hobetu dezakegun, itxarote denborak murriztu ahal izateko», adierazi du, haren hitzetan hori baita pandemiari aurre egiteko modu bakarra.
Momentu berean, Frantziako Estatuko mugetako kontrolak «egokituko» dituztela iragarri du Frantziako Gobernuak, prentsari bidalitako agiri batean. Koronabirusaren Delta aldaeraren hedapena mugatzeko hartu dute erabakia, haien hitzetan. Hala, nazioarteko herrialdeen zerrenda gorrian sartu dituzte Tunisia, Mozambike, Kuba eta Indonesia, eta handik Frantziara sartu nahi duten herritarrentzat baldintzak zorroztuko dituztela iragarri dute. Europari dagokionez, Erresuma Batutik, Espainiatik, Portugaletik, Txipretik, Herbehereetatik eta Greziatik Frantziako Estatura sartu nahi dutenek 24 ordu lehenago egindako test negatiboa aurkeztu beharko dute. Horiek horrela, baldintza hori bete beharko da Hegoaldetik Ipar Euskal Herrira pasatzeko ere. Bihartik aitzina aplikatuko dute neurria.
Kontrara, txertoa jarria duten bidaiarientzat mugako hertsadurak kenduko dituztela iragarri du Frantziako Gobernuak. Alde horretatik, txertoaren eskema «osatua» izateko epea murriztu dute. Orain arte, Pfizer, Moderna edo AstraZeneca etxeen txertoaren bi dosiak hartu eta hamalau egunera aktibatzen zen; orain, zazpi egunekoa izanen da epea. Dosi bakarra behar duen Janssen txertoa 28 egunera aktibatzen da. Azkenik, Covishiel txertoa ere osasun ziurtagirirako kontuan hartuko dutela baieztatu dute. |
2021-7-17 | https://www.berria.eus/albisteak/200648/apur-bat-behera-egin-du-positiboen-kopuruak-1668-atzeman-dituzte.htm | Gizartea | Apur bat behera egin du positiboen kopuruak: 1.668 atzeman dituzte | Hegoaldeko osasun sistemek atzo eginiko testetatik, %11,3k positibo eman zuten. | Apur bat behera egin du positiboen kopuruak: 1.668 atzeman dituzte. Hegoaldeko osasun sistemek atzo eginiko testetatik, %11,3k positibo eman zuten. | Berriro ere maldan gora egon arren, pandemiaren bilakaerak ohiko gorabeherekin jarraitzen du. Osasunbideak eta Osakidetzak emandako azken datuen arabera, positiboen kopurua zertxobait moteldu da.
Orotara, Hegoaldeko osasun sistemek atzo 14.710 test diagnostiko egin zituzten, eta, horietatik, 1.668 positibo izan ziren. Hortaz, eginiko proben %11,3k eman zuten positibo. Beraz, kopuru hori OME Osasunaren Mundu Erakundeak izurria kontrolpean edukitzeko ezarritako %5eko langa halako bi baino gehiago da oraindik.
Lurraldeka, Nafarroan detektatu zituzten positibo gehien: 491 izan ziren, Osasunbideak emaniko behin behineko datuetan jasotakoaren arabera. Gertutik jarraitzen dio Bizkaiak, 481 positiborekin. Gipuzkoan 421 izan ziren, eta, ohi bezala, Araban atzeman zen kopuru txikiena, 128 kasurekin.
Erietxeen egoerari dagokionez, COVID-19aren ondorioz 59 lagun ospitaleratu ziren atzo Hego Euskal Herrian. Uneotan, 43 lagun daude ZIUetan. |
2021-7-17 | https://www.berria.eus/albisteak/200649/kanarietan-da-europako-migrazio-politiken-aurkako-mugak-zabalduz-karabana.htm | Gizartea | Kanarietan da Europako migrazio politiken aurkako Mugak Zabalduz karabana | Uztailaren 24ra bitarte migranteen egoera salatuko dute Kanaria uharteetan. Tartean dira Euskal Herriko ehun lagun inguru. | Kanarietan da Europako migrazio politiken aurkako Mugak Zabalduz karabana. Uztailaren 24ra bitarte migranteen egoera salatuko dute Kanaria uharteetan. Tartean dira Euskal Herriko ehun lagun inguru. | Europako migrazio politikak salatzea helburu, Kanaria uharteetan da Mugak Zabalduz karabana. Atzo arratsaldean abiatu ziren hainbat euskal herritar Kanarietara, karabana antolatzen eta hartan parte hartzen ari baitira Euskal Herriko ehun lagun inguru, Europako hainbat herrialdetatik joandako bertze 250 bat lagunekin batera.
Gaur abiatu karabana, Kanaria Handiko La Isletan, eta uztailaren 24a arte hainbat ekintza eta protesta eginen dituzte uharteetan. Migrazioaren egoera orokorra salatzea ez ezik, Kanarietan dagoen egoera ezagutu eta uharte horietan migrante eta errefuxiatuekin lan egiten duten erakunde eta pertsonekin «sareak» sortzea dute helburua.
Elkarte ugari aritu dira karabanaren antolaketan: Euskal Herriko Mugak Zabalduz taldeaz gain, Caravana Abriendo Fronteras, Carovane Migranti, Caaniako Rete Antirazzista, Tous Migrants, La Terre Pour Tous eta Mugimendu Migratzaile Mesoamerikarra.
Karabanari esker hainbat salaketa egin nahi dituzte, Mugak Zabalduz-ek BERRIAri azaldu dionez: Europaranzko bidean gertaturiko heriotza eta desagerpenak gaitzetsi nahi dituzte, baita «duinak ez diren baldintzatan» jendea atxikitzea ere. Migratzeko eskubidea ere aldarrikatu nahiko lukete, baina baita, era berean, «migratu behar ez izateko eskubidea» ere. Horretarako, halaber, «beharturiko lekualdatzeen zergatiak» ikustarazi nahiko lituzkete, baita «gerraren negozioa» eta mugen «militarizazioa» ere. Azkenik, migranteek jasaten dituzten eskubideen urraketak, lan esplotazioa eta sexu indarkeria ere deitoratuko dituzte egunotan eginen dituzten protestetan, baita arrazakeria ere.
Kanarietako egoera
Karabanak ez ditu kasualitatez hautatu Kanaria uharteak: izan ere, azaldu duenez, bereziki salagarria baita han gertatzen ari dena. «Ezin dute harrera zentroetan eskubide urraketak eta baldintza ez duinak mantentzen jarraitu». Karabanak salatu du, halaber, ekainaren lehen hamabostaldian 481 lagun desagertu direla Kanaria uharteetara iritsi nahian. Bertze «izenik gabeko» hamabortz lagun, berriz, Kanaria Handian lurperatu dituzte. Karabanak salatu duenez, «heriotzaren politika europarra ageriko isiltasun batean hedatzen da, eraginkortasun ikaragarriz». |
2021-7-17 | https://www.berria.eus/albisteak/200650/orio-etxean-nagusi.htm | Kirola | Orio etxean nagusi | Xanti Zabaletaren taldea aise nagusitu da Orioko estropadan, Euskotren ligako bosgarren jardunaldian. Oriotarrek denboraldiko hirugarren bandera irabazi dute, eta sailkapen nagusian urrats garrantzitsua eman. Hondarribia izan da bigarren; Arraun Lagunak hirugarren; eta Donostiarra laugarren. | Orio etxean nagusi. Xanti Zabaletaren taldea aise nagusitu da Orioko estropadan, Euskotren ligako bosgarren jardunaldian. Oriotarrek denboraldiko hirugarren bandera irabazi dute, eta sailkapen nagusian urrats garrantzitsua eman. Hondarribia izan da bigarren; Arraun Lagunak hirugarren; eta Donostiarra laugarren. | Etxeko estropadak beti izaten dira bereziak, eta berezitasun horretan, Oriok ez du hutsik egin bere herriko estropadan, Euskotren ligako bosgarren jardunaldian. Xanti Zabaletaren taldeak denboraldiko hirugarren bandera irabazi du, hasieratik amaiera arte estropada buruan egon ostean. Bigarren posturako lehia handia izan dute Hondarribiak eta Arraun Lagunak, eta azken olatua Ama Guadalupeko ontziak ongi baliatu du, eta bigarren helmugaratu da, Oriotarrengandik bi segundora; Arraun Lagunak hiru segundo geroago heldu da; eta Donostiarra seira. Gaurkoan ere, azken bost estropadek izan dute joera berretsi da: lehia eta berdintasun handia lau ontzien artean.
Orioko estropada eremua benetan teknikoa izan ohi da, izan ere, olatuek laugarren kaletik lehenengo kalerako norabidea izaten dute. Gainera, kanporanzko bi luzeetan olatuek traineruaren istribor aldetik jotzen die, eta, beraz, arraunlariek ontzia orekatuta eramateko nahiko lan izaten dute. Zailtasunak zailtasun, patroiek euren abilezia erakusteko eremu aproposa. Gaurkoan, behinik behin, Nadeth Agirre Orioko lemazaina moldatu da hobekien.
Zoriak hala erabakita, Donostiarra ospe txarra duen lehendabiziko kaletik aritu da; izan ere, gainontzeko kaleekin alderatuta, inguru horretan hondo gutxi egon ohi da, eta olatuen errepunpen ondorioz, eremu hori besteek baino zikinxeago egoten da. Orio bigarrenetik aritu da; Hondarribia hirugarrenetik; eta Arraun Lagunak laugarrenetik. Lau ontziek irteera bizi-bizia egin dute, baina San Nikolas eta Lugañene ontziek hartu dute estropada eremua. Bigarren minuturako, ordea, Orio zen aurretik. Ohiko erritmoa zeramaten Zabaletaren arraunlariek; minutuko 36 paladako erritmoa. Hondarribia bi segundo zen atzetik, hirura Arraun Lagunak eta bostera Donostiarra. Azken horiek gogotik sufritu dute.
Oriokoak ziabogara ontzi bat baino gehiagok aldearekin iritsi dira, eta Agirre patroiak eta Oihane Iraola aurrekalariak ontziari azkar eman diote bira. Haien ondoren, Arraun Lagunak heldu da, baina Andrea Astudillo lemazainari ontzia apur bat joan zaio, Hondarribiaren mesederako. Ama Guadalupekoa trainerua donostiarren aurretik atera dira ziabogatik.
Maniobraren ostean, Oriok bere betiko arraunketan lanean jarraitu du. Olatuek laugarren kaletik lehenengora jotzen zuten arren, Agirrek bere kaleari eutsi dio, hots, bigarrengoari. Eta asmatu egin du. Atzean, berriz, Arraun Lagunak-ek eta Hondarribiak sekulako lehia izan dute bigarren posturako lehian. Halere, Donostiako taldeak ezin zuen istriborrerago joan, hondarribiarrak baitzituzten ondoan. Kondenatuta zegoen.
Itsasoa oso mugituta ez zegoenez, ezustekoak suertatzeko aukera gutxiago zegoen, eta Orioren mesederako. Dena den, oriotarrek ez zuten erritmoa lasaitzeko astirik, eta lanean serio jardun dute, amaieraraino. Etxeko estropadan ez du hutsik egin Oriok. Bigarren posturako borrokan, berriz, Hondarribiak Arraun Lagunak-i ez dio aurre hartzen utzi, eta azken metroetan hartutako olatu bati esker bigarrenak izan dira Hondarribiarrak. Arraun Lagunak 40 ehunenekotara sartu da, eta Donostiarra garailearengandik sei segundora. Horrenbestez, sailkapen nagusian, Oriok bi puntuko aldea ateratzen dio orain Arraun Lagunak-i. Hirugarren postuan Donostiarrak jarraitzen du, baina Hondarribia bi puntura gerturatu zaio. Bihar, ligako seigarren jardunaldia izango dute Getxon (11:40, ETB 1).
Sailkapena
1. Orio 10:55,26
2. Hondarribia 3,10era
3. Arraun Lagunak 3,50era
4. Donostiarra 6,02ra |
2021-7-17 | https://www.berria.eus/albisteak/200651/suziri-bat-ospakizuna-girotzeko.htm | Kirola | Suziri bat ospakizuna girotzeko | Van Aertek irabazi du sailkapeneko lehen hamar postuetan aldaketarik eragin ez duen erlojupekoa. Pogacar lasai aritu da, eta horiz jantzita iritsiko da bihar Parisera | Suziri bat ospakizuna girotzeko. Van Aertek irabazi du sailkapeneko lehen hamar postuetan aldaketarik eragin ez duen erlojupekoa. Pogacar lasai aritu da, eta horiz jantzita iritsiko da bihar Parisera | Ez iraultzarik, ezta ezustekorik ere. Tramitea baino ez da izan Tourreko azken-aurreko etapa. Ez du batere antzik izan iazko erlojupeko apoteosikoarekin. Halakorik ere ez zen espero, ia dena baitzegoen erabakita sailkapen nagusian. 30,8 kilometroko bakarkako saioa jokatu da Libourne eta Saint Emilion artean, eta lehen hamar sailkatuen artean ez da aldaketa bakar bat ere izan. Jakina zen maillot horia ez zela eskuz aldatuko. Ondo lotua zuen Tadej Pogacarrek (UAE), bost minututik gorako abantailarekin. Hartara, Parisko podiumean besoak altxatu aurretik, hanka altxa du gaur. Arriskuak ekiditea izan da liderraren lehentasuna. Sailkapen nagusiko garaipena ospatuz sartu da helmugan. Wout van Aerten (Jumbo) ospakizuna etorri da segidan. Flandriarra izan da azkarrena, aurreko erlojupekoan nahi baino apalago aritu ondoren. Arantza atera du gaur, ibilbidea orduko 51,5 kilometroko abiaduran osatuta. Pogacarren festa girotu duen suziria izan da.
Eskerrak Van Aerten indar erakustaldiari, oso zirrara gutxiko saioa izan baita bestelakoan. Jonas Vingegaarden (Jumbo) jarduna ere aipagarria da, hirugarren izan baita berriz ere, kronometroa haren taldekideak baino 21 segundo beranduago geldituta, eta Pogacarrek baino 36 segundo arinago. Danimarkarrak goi-mailako txirrindularia dela erakutsi du Tour honetan. Aurrenekoz ari da parte hartzen lasterketa frantziarrean, eta bigarren bukatuko du, 5.20ra. Richard Carapazek (Ineos) aurrea har ziezaiokeen, sei segundo eskasera baitzuen sailkapenean. Handiren baten beharra zuen ekuadortarrak, Vingegaard baino gutxiago baita erlojuaren kontra. Ez da ustekaberik izan, eta Ineosekoa podiumeko hirugarren koskara igoko da Parisen, 7.03ko atzerapenarekin.
Bere horretan gelditu da dena liderren arteko borrokan. Pello Bilbao (Bahrain) zen aurrera egin zezakeen txirrindularietako bat, Guillaume Martini (Cofidis) zortzigarren postua kenduz. 1.02ra zeukan frantziarra, eta helburutik 31 segundora gelditu da. Taldearen irratiarekin arazoak izan ditu, eta gailua maillotetik atera behar izan du. Gero, berriz, ez du sartzen asmatu. Amorru biziz ikusi zaio. Hor alde egin dio Martin azpiratzeko aukera orok. 42. amaitu du saioa, onenengandik urruti. Gertuago izan dira Jonathan Castroviejo (Ineos) eta Omar Fraile (Astana), eukal herritarrik onenak:â13. eta 14. izan dira, hurrenez hurren, biak ere Van Aertengandik 1.47ra.
Etaparen lehian, Kasper Asgreek (Deceuninck) dar-darka utzi du erlojua, 36.14ko denborarekin. 23 segundoan ondu du ordura arte indarrean izan den Stefan Bisseggerren (Education) marka. Hortik gutxira irten da Stefan Kueng (Groupama), Europako erlojupeko txapelduna, baina Asgreenek baino 16 segundo mantsoago osatu du ibilbidea. Danimarkarraren esperantza ezerezean utzi du Van Aertek. Azkarrena izan da tarteko bi mugarrietan, eta azken zatia Asgreenek baino astiroago osatu arren, 21 segundo atera dizkio helmugan. Flandriarra ez da onenaren aulkitik altxa etapa bukatu den arte. Pogacarren mehatxua lausotu egin da lehen erreferentziak jakin ahala. Liderrak zortzigarren bukatu du, burua biharko egun handian jarrita. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.