date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200683/espetxeratu-egin-dute-ribaforadan-istripua-izan-zuen-autoaren-gidaria.htm | Gizartea | Espetxeratu egin dute Ribaforadan istripua izan zuen autoaren gidaria | Istripuan 18 urteko neska bat hil zen, eta beste bi lagun ospitalean daude oraindik. Gidariak ez zuen gidabaimenik, uko egin zion alkoholemia proba egiteari, eta hilketa arduragabea egotzi diote. | Espetxeratu egin dute Ribaforadan istripua izan zuen autoaren gidaria. Istripuan 18 urteko neska bat hil zen, eta beste bi lagun ospitalean daude oraindik. Gidariak ez zuen gidabaimenik, uko egin zion alkoholemia proba egiteari, eta hilketa arduragabea egotzi diote. | Espetxera bidali dute igande goizaldean Ribaforadan (Nafarroa) istripua izan zuen autoaren gidaria. Foruzaingoak unean bertan atxilotu zuen, alkoholemia testa egiteari uko egiteagatik eta hilketa arduragabea egotzita. Ez zuen gidabaimenik. Hori dela eta, Tuterako guardiako epaileak gaur erabaki du behin-behinean espetxera bidaltzea, bermerik gabe.
Igande goizaldeko 05:30ean gertatu zen ezbeharra, lau bidaiari zituen autoa errepidetik irten zenean: haietako bat, 18 urteko neska bat, hil egin zen, eta beste bi larri zaurituta daude, Tuterako (Nafarroa) ospitalean. 19 eta 16 urte dituzte.
Epailearen arabera, gidaria Cascantekoa (Nafarroa) da, eta autoa alkohola edan ostean hartu zuen beste hiru bidaiariak (bi neska eta mutil bat) Tuterara eramateko. Epaileak dioenez, kopilotuaren eserlekuan zihoan neskak, hildakoak, ez zuen jantzita segurtasun uhala.
Ondoren, Foruzaingoa agertu zenean, gidariak uko egin zion alkoholemia proba egiteari, «nahiz eta begi-bistakoa zen alkohola edan zuela», betiere epailearen arabera. Atxilotuak gaur epaitegian aitortu du alkohola edan zuela. Epaileak hura espetxean sartzea ebatzi du ihes egin ez dezan, «aurre egin behar dien zigorrak handiak baitira».
Gainera, Foruzainen arabera, gidaria ihes egiten saiatu zen hasieran. Atxilotuak esan du, ordea, hori gezurra dela, eta haren abokatuak behin-behineko espetxeratzea baino zigor malguagoren bat galdegin du. Epaileak ez du aintzat hartu eskaria. |
2021-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/200684/kolpea-jo-du-arraun-lagunak-ek.htm | Kirola | Kolpea jo du Arraun Lagunak-ek | Aise irabazi du Getxoko estropada, eta Euskotren Ligako sailkapen nagusiko lehen postuan Oriorekin berdindu du. Hondarribia suspertu egin da. | Kolpea jo du Arraun Lagunak-ek. Aise irabazi du Getxoko estropada, eta Euskotren Ligako sailkapen nagusiko lehen postuan Oriorekin berdindu du. Hondarribia suspertu egin da. | Atzo kolpea hartu zuen Arraun Lagunak-ek Orion (Gipuzkoa), baina gaur lehengora itzuli da Getxon (Bizkaia). Inoizko lehiatuena izaten ari da aurtengo Euskotren Liga, eta gaur, beste behin, lau ontziek erakutsi dute guztiek dutela estropada bat irabazteko gaitasuna; baita sailkapenean azken postuan zenak ere, Hondarribiak. Ama Guadalupekoa, atzo bezala, bigarren izan da gaur ere, eta sailkapenean Donostiarrarekin berdinduta dago jada, hirugarren postuan.
Gaurko estropada hasieratik amaieraraino menderatu du Arraun Lagunak-ek, eta aurtengo garaipenik argiena eskuratu du. Orio alboko kalean zuen Lugañene-k, baina San Nikolas-ek ezin izan dio eutsi donostiarren joari. Zazpi segundu atera dizkio Hondarribiari, hamabi Oriori, eta hamalau Donostiarrari.
Horiek hala, sailkapen nagusian 19na puntu dituzte Arraun Lagunak-ek eta Oriok, eta 11na Donostiarrak eta Hondarribiak. Gaurko estropadarekin jada osatu dute liga erdia: hamabi jardunaldi egin behar dituzte, eta seigarrena izan da gaurkoa. Zabal-zabalik dago oraindik guztia. |
2021-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/200685/hego-euskal-herrian-1346-positibo-atzeman-dituzte.htm | Gizartea | Hego Euskal Herrian 1.346 positibo atzeman dituzte | Azken lau egunetako daturik apalena da. Positibo tasa %11,8 da. | Hego Euskal Herrian 1.346 positibo atzeman dituzte. Azken lau egunetako daturik apalena da. Positibo tasa %11,8 da. | Asteburuan zertxobait apaldu dira azken asteko datu kezkagarriak: Hego Euskal Herrian 1.346 positibo atzeman zituzten atzo Osakidetzak eta Osasunbideak, azken hiru egunetan baino gutxiago. Denera, 11.293 proba egin zituzten, eta positibo tasa %11,8 da.
Lurraldeka, positibo gehien Bizkaian atzeman zuten: 512. Gipuzkoan 340 izan ziren; Nafarroan, 335; eta Araban, 137. Osakidetzak Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik kanpo bizi diren lagunei atzemandako beste 22 positiboren berri ere eman du.
Ospitaleei dagokienez, 39 lagun erietxeratu zituzten atzo COVID-19arekin, eta 46 lagunek jarraitzen dute ZIU zaintza intentsiboetako unitateetan. |
2021-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/200686/marcel-queheille-zendu-da-tourrean-etapa-bat-irabazi-duen-zuberotar-bakarra.htm | Kirola | Marcel Queheille zendu da, Tourrean etapa bat irabazi duen zuberotar bakarra | 91 urterekin hil da, Oloroeko ospitalean. 1957 eta 1963 artean izan zen profesional, eta Frantziako Tourrean Euskal Herrian bertan etapa bat irabazi zuen lehenbiziko euskal ziklista izan zen. | Marcel Queheille zendu da, Tourrean etapa bat irabazi duen zuberotar bakarra. 91 urterekin hil da, Oloroeko ospitalean. 1957 eta 1963 artean izan zen profesional, eta Frantziako Tourrean Euskal Herrian bertan etapa bat irabazi zuen lehenbiziko euskal ziklista izan zen. | Marcel Queheille txirrindulari ohi zuberotarra zendu zen atzo, 91 urterekin, Oloroeko ospitalean (Biarno). Deabru gorria ezizena zuen tropelean, eta 1957tik 1963ra artean izan zen profesional. Jacques Anquetil eta Raymond Poulidor txirrindulari historikoentzat lanean aritzea egokitu zitzaion, baina bere ibilbidean izan zuen loriarako aukerarik: 1959an, Frantziako Tourreko etapa bat irabazi zuen, Bordele eta Baiona artean jokatu zena. Bi marka ezarri zituen garaipen horrekin: Euskal Herrian bertan etapa bat irabaztea lortu zuen lehenbiziko euskal ziklista izan zen, eta, horrez gain, etapa bat irabazi duen zuberotar bakarra da. Aurtengo ekitaldia bukatu bezperan zendu da.
Queheille Zalgizen jaio zen, 1930eko martxoaren 16an, eta jaioterrian bizi izan zen heriotzara arte. "Hemen sortua naiz, Zalgizen, eta hil nahi nindukezu Zalgizen", adierazi zion Euskaldunon Egunkaria-ri 2002an eman zion elkarrizketa batean. Tourreko etapaz gain, bertze garaipen handi bat du palmaresean: Dauphine Libere astebeteko itzuli ospetsuko etapa bat, 1959an irabazia, Tourrean besoak altxatu zituen urte berean.
Profesionaletan egin zituen zazpi urteetan, Frantziako lau Tourretan parte hartu zuen, eta Espainiako hiru Vueltatan. Txirrindulari txikia eta arina zen, eskalatzaile petoa. Tourreko sailkapen nagusian 21.a izan zuen posturik onena, eta Vueltan, berriz, 26.a (biak 1961ean).
Baionako garaipena
Queheilleren izena estu lotuta gelditu da Baionako helmugan lortu zuen garaipenari. Tourra 1903an sortu zutenetik Euskal Herrira anitzetan ailegatua bazen ere (Baionara nagusiki, baina baita Miarritzera, Hendaiara eta Donostiara ere), zaleek sekula ez zuten etxeko txirrindularirik ikusi helmuga lehenbiziko tokian gurutzatzen. Zuberotarra izan zen lehenbizikoa hori egiten. 1959ko ekitaldiko bederatzigarren etapan izan zen.
Ez zen, preseski, Queheillerentzako ibilbide egokia, Bordele eta Baiona artean bidea arruntean laua baitzen. Ihesaldi bat antolatu zen, eta zuberotarra tropeletik bakarrik atera zen haien bila. "Haiekin ibili naiz, eta, Euskal Herrira heldu ginelarik, 25 kilometro Baionatik, nihaur bakar batean eskapatu naiz, eta finitu dut lehen. Hala irabazi dut etapa", kontatu zion Egunkaria-ri.
Queheilleren ondotik, bertze hiru euskal txirrindularik lortu dute etxean etapa bat irabaztea: Jose Nazabalek, Gasteizen (1977); Miguel Mari Lasak, Miarritzen (1978); eta Miguel Indurainek, Donostian (1992). Indurainek, gainera, maillot horia jantzi zuen etapa irabazita.
Urtebete Kasen
Queheille 1950eko hamarkadaren hasieran hasi zen bizikletan ibiltzen, lan istripu baten ondoren sasoia berreskuratzeko. Frantziako Federazioan lizentzia atera, eta lasterketak lehiatzen hasi zen. 1957an lortu zuen profesional egitea, eta punta-puntako taldeekin aritu zen. Urte gehienak Mercierrekin egin zituen (1957-1960), eta 1961ean euskal talde batek fitxatu zuen: Kasek. Arabako freskagarrien markak babesten zuen taldeak Oloroeko Royal Asport bizikleta markarekin bat egin zuen, eta Frantziako tropeleko txirrindulariak fitxatu zituen. Horiekin joan zen Queheille.
Hala, denboraldi batez taldekidetzat izan zituen, bertzeak bertze, Patxi Gabikagogeaskoa, Benigno Azpuru eta Eusebio Velez euskal ziklistak. Urte ona egin zuen Queheillek. Vueltan, hurbil izan zuen Euskal Herrian etapa bat irabaztea (hirugarren egin zuen Donostia eta Iruñea artekoan, Marcel Rohrbach garailearengandik bortz segundora helmugaratuta); baita Tourrean Pirinioetan garaipen bat lortzea ere (Eddy Pauwels garailearengandik bortz segundotara helmugaratu zen han ere, Tourmalet buruan pasatu ondotik).
1963an utzi zuen txirrindularitza, 33 urterekin, jarraitzeko eskaintzarik izan ez zuelako. "Ez nuen deus ahal egiten. Fini, eta Zalgizera. Ebanista lotu nintzen lanean". Jaioterritik hurbil, Atharratze-Sorholüzen eginen diote azken agurra, etzi. Zuberoan haren omenez La Marcel Queheille bizikleta martxa egiten da urtero. Aurten, heldu den abuztuaren 8an egitekoa da, Mauletik abiatuta. Inoiz baino bereziagoa izanen da. |
2021-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/200687/zierbenak-denboraldiko-bigarren-bandera-astindu-du.htm | Kirola | Zierbenak denboraldiko bigarren bandera astindu du | Getxon, baldintzek zertxobait okerrera egin dute estropadak aurrera egin ahala, eta hori baliatu dute bizkaitarrek estropada irabazteko. Orio izan da bigarren, eta Santurtzik lider jarraitzen du. | Zierbenak denboraldiko bigarren bandera astindu du. Getxon, baldintzek zertxobait okerrera egin dute estropadak aurrera egin ahala, eta hori baliatu dute bizkaitarrek estropada irabazteko. Orio izan da bigarren, eta Santurtzik lider jarraitzen du. | Orain arte aurtengo Eusko Label ligan inork lortu ez zuena lortu du gaur Zierbenak: denboraldian bigarren aldiz lehen postuan sailkatzea. Orain arteko bost estropadek bost garaile izan dituzte —Santurtzi, Hondarribia, Ondarroa, Urdaibai eta Zierbena bera—, eta gaur, ozta-ozta, seigarren garaile bat egotea eragotzi dute bizkaitarrek: segundo eta erdi atera diote Oriori.
Bigarren txandan atera da Zierbena, eta horrek zertxobait mesede egin dio; izan ere, azken txandan haize gehixeago zegoen, eta itsaslasterra ere indartsuagoa zen. Dena den, estropada bikaina egin du Zierbenak, eta horren erakusle dira bigarren txandako aurkariei atera dizkien tarteak: hamalau segundo Donostiarrari, 30 Cabori, eta 38 Lekittarrari.
Ohorezko txandan, berriz, hasieratik zen jakina kale ona zela Oriorena, laugarrena. Bigarrena baino txanda lehiatuagoa izan da, baina San Nikolas-ek urteko estropadarik onena egin du, eta abantailatxoa atera die aurkariei: bost segundo Hondarribiari, zortzi Santurtziri, eta hamasei Bermeori. 19:59,70 denborak, ordea, ez dio balio izan Zierbenari garaipena kentzeko, segundo eta erdi eskasgatik. Oriotarrek, beraz, gizonezkoen denboraldiko lehen aliron-aren zain jarraitu beharko dute, nahiz eta begi bistakoa den ontzia geroz eta hobeto doala (atzo ere bigarren egin zuten).
Sailkapenaren behealdeko lehian, berriz, Tirani bi puntu jan dizkio sailkapenean Zarautzek, eta laura dago orain; bien tartean sartu da Lekittarra; gaur egun txarra izan du. Lehen txanda hasieratik amaierara mendean izan duena Ondarroa izan da, eta zazpigarren amaitu du eguneko sailkapenean. |
2021-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/200688/urrunako-txertaketa-guneari-su-nahita-eman-ote-dioten-ikertzen-ari-dira.htm | Gizartea | Urruñako txertaketa guneari su nahita eman ote dioten ikertzen ari dira | Bart gauean su hartu du txertaketa guneak. Jerome Bourrier Baionako prokuradorearen ustez, «nahita egindako erasoa» izan da «zalantzarik gabe». | Urruñako txertaketa guneari su nahita eman ote dioten ikertzen ari dira. Bart gauean su hartu du txertaketa guneak. Jerome Bourrier Baionako prokuradorearen ustez, «nahita egindako erasoa» izan da «zalantzarik gabe». | Bart su hartu du Urruñako (Lapurdi) txertaketa guneak, eta Jerome Bourrier Baionako prokuradorearen ustez, «nahita egindako erasoa» izan da «zalantzarik gabe». Ikerketa abiarazteko eskatu dio Baionako Polizia Judizialari.
Suteak ez ditu kalte handiak eragin suhiltzaileen lanari esker. Daniele Bideondo-Baron Urruñako Gizarte Gaietarako zinegotziak Sud Ouest-i adierazi dionez, «bakoitzak nahi duen iritzia izan dezake txertaketari buruz, baina halako ekintzek urrunar guztiei egiten diete kalte».
Gehitu du asteazkenean berriz ere abian jarri nahi dutela txertaketa gunea, «bete-betea dagoelako txertatzeko agenda». Printzipioz, abuztu amaierara arte egongo egongo da zabalik txertaketa gune hori, asteazkenetan eta ostiraletan. |
2021-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/200689/etapa-van-aertentzat-tourra-pogacarrentzat.htm | Kirola | Etapa, Van Aertentzat; Tourra, Pogacarrentzat | Cavendishek ezin izan du gainditu Eddy Merckxen errekorra Eliseoko Zelaietan. Elastiko horiaz gain, mendikoa eta gazte onenarena ere eskuratu ditu Pogacarrek. Bahrein izan da talderik onena. | Etapa, Van Aertentzat; Tourra, Pogacarrentzat. Cavendishek ezin izan du gainditu Eddy Merckxen errekorra Eliseoko Zelaietan. Elastiko horiaz gain, mendikoa eta gazte onenarena ere eskuratu ditu Pogacarrek. Bahrein izan da talderik onena. | Etapa, Van Aertentzat; Tourra, Pogacarrentzat. Atzoko erlojupekoaren kronikaren goiburua izan zitekeen, baina ez, Eliseoko Zelaietako etapa mitikoarena da. Balentria egin du Wout Van Aertek (Jumbo), eta inor gutxik lortu duena egin du aurtengo Frantziako Tourrean: lasterketa-aldi berean mendiko etapa bat, erlojupeko bat eta esprint bat irabazi ditu.
Tadej Pogacar (UAE), berriz, bi Tour irabazi dituen txirrindularirik gazteena bilakatu da, 22 urterekin, eta nola, gainera: bere aurkarien gainetik pasatu da esloveniarra, eta ez die ogi apurrik ere utzi. Gaur hiru aldiz igo da podiumera, maillot horia, mendikoa eta gazte onenarena jasotzera. Bostetik hiru.
Sailkapen nagusiko podiumean, alboan izan ditu Jonas Vingegaard (Jumbo) eta Richard Carapaz (Ineos). Danimarkarrak goi mailako txirrindularia dela erakutsi du Tour honetan. Talderik onena Pello Bilbaoren Bahrein izan da; nagusian bederatzigarren amaitu du gernikarrak, eta euskaldunik onena izan da. Jonathan Castroviejok (Ineos) 23. amaitu du, eta 26. Ion Izagirrek (Astana).
Azken maillota, berdea, aurtengo Tourrean berpiztu den Mark Cavendishentzat izan da (Quick Step). Britainiarrak, ordea, ezin izan du bere balentria errematatu. Aurten irabazi dituen lau etapekin, 34 ditu denera Tourrean, inork inoiz eskuratu duen gehien, Eddy Merckxekin berdinduta. Gaur aukera bikaina zuen Merckxen gainetik jartzeko; bera zen faboritoa, baina Van Aert aurreratu zaio. Jasper Philipsen (Alpecin) izan da bigarren, eta Cavendish hirugarren. |
2021-7-18 | https://www.berria.eus/albisteak/200690/frankismoak-duen-inpunitatea-gaitzetsi-dute-gasteizen-1936ko-estatu-kolpearen-urteurrenean.htm | Politika | Frankismoak duen inpunitatea gaitzetsi dute Gasteizen, 1936ko estatu kolpearen urteurrenean | Gaur 85 urte bete dira faxistek Espainian eta Hego Euskal Herrian estatu kolpea jo zutenetik. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek adierazpen bateratua irakurri dute. | Frankismoak duen inpunitatea gaitzetsi dute Gasteizen, 1936ko estatu kolpearen urteurrenean. Gaur 85 urte bete dira faxistek Espainian eta Hego Euskal Herrian estatu kolpea jo zutenetik. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek adierazpen bateratua irakurri dute. | Faxistek 1936ko uztailaren 18an jo zuten Francisco Franco Espainiako estatuburu bilakatu zuen estatu kolpea, duela 85 urte. Gaur, Gasteizen elkarretaratzea egin dute EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek deituta, gogorarazteko «oraindik ere ordaintzen ari garela egindako atzerapauso hura»: «Estatu kolpe hark milaka pertsona erail, zauritu, espetxeratu edota erbesteratzeaz gain, isunak eta konfiskazioak eragin zituen, baita gosetea, miseria eta suntsipena ere».
Frankistek 85 urte geroago duten zigorgabetasuna salatu dute, erregimen haren krimenak zigortu gabe daudelako, oraindik milaka lagunek ez dituztelako euren senideen gorpuak aurkitu, eta ez delako egia osoa ezagutzen. Irakurri duten oharrean, esan dute Espainiako Gobernuak onartu zuen motz geratzen dela Memoria Demokratikoaren Legearen aurreproiektua , baina «hainbat gaitan» aurrerapausoak eman direla ere gehitu dute.
Hainbat aldarrikapen egin dituzte, euren arabera, nazioarteko irizpideetara egokitutakoak: «egia ofizial eta kolektibo bat» sustatu behar dela esan dute, 1977ko Amnistia Legea indargabetu behar dela, biktimei erreparazioa eman behar zaiela, eta genero ikuspegia txertatu behar dela, besteak beste. Eusko Jaurlaritzari, berriz, Euskadiko Memoria Historiko eta Demokratikoaren Legearen eztabaidari eta tramitazioari berrekiteko eskatu diote.
Amaitzeko, herritarrei dei egin diete «abertzale, sozialista, komunista, anarkista eta errepublikanoek defendatu zituzten memoria eta balioak berreskuratzeko eta bultzatzeko», krisi sozioekonomiko berri baten aurrean «ondorioak betikoek ordain ez ditzaten». |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200691/marie-josephe-mialocq-hautatu-dute-berriz-arbonako-auzapez.htm | Politika | Marie-Josephe Mialocq hautatu dute berriz Arbonako auzapez | Bozak berriz egin dituzte, Frantziako Estatu Kontseiluak Beñat Arlaren zerrendaren helegitea ontzat eman baitzuen maiatzean. Mialocqek 704 boto lortu ditu, eta Arlak, 601. | Marie-Josephe Mialocq hautatu dute berriz Arbonako auzapez. Bozak berriz egin dituzte, Frantziako Estatu Kontseiluak Beñat Arlaren zerrendaren helegitea ontzat eman baitzuen maiatzean. Mialocqek 704 boto lortu ditu, eta Arlak, 601. | Marie-Josephe Mialocqek jarraituko du Arbonako (Lapurdi) auzapez izaten. Herriko bozak izan dituzte igandean han; 704 boto eskuratu ditu orain arteko auzapezak, eta 601, berriz, Beñat Arla buru zuen Hats Berri Bat Arbonari zerrendak. Ezkerreko abertzaleek parte hartzen zuten zerrenda horretan. Iaz baino jende gehiago joan da bozkatzera.
Urte bat pasa iraun duen justizia prozedura baten ondotik, 2020ko martxoaren 15ean iragan ziren bozak bertan behera utzi zituen Frantziako Estatu Kontseiluak, iragan maiatzaren 31n, «bozkaren zintzotasuna faltsutua» izan zelako. Azken asteetan, auzapezaren taldea kargutik kendu zuen Baionako suprefeturak, eta administrazioko hiru agente izendatu zituen egunerokoa kudeatzeko.
2020ko martxoan Mialocqen zerrenda gailendu zen, 530 boz eskuratuta. Arlaren zerrendak 416 boz eskuratu zituen —emaileen %44—, baina auzapezak baliogabetzat jo zituen, boto paperetan ez zelako zehaztua Zigor Goieaskoetxea zerrendakidea espainiar nazionalitatekoa dela.
Egoera horren aitzinean, helegitea ezarri zuten Arlaren zerrendakoek, eta arrazoia eman diete azkenean auzitegiek, bozak berriz egitera behartuz. «Gertatu den irregulartasunak zerrenda horretako bozkatzaileei parada kendu die beren boza balioski adierazteko», zioen Paueko administrazio auzitegiaren epaiak.
Ezarri nahi izan zuen tranpan erori zen auzapeza, Goieaskoetxearen ustez: «Beldur zen ez zituela hauteskundeak irabaziko, eta beldurrak bultzaturik hartu ditu sobera deblauki erabakiak. Nahi izan gaitu tranpa batean sartu, eta, azkenean, bera erori da», adierazi zion Ipar Euskal Herriko Hitza-ri. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200693/urrunako-txertaketa-guneari-su-nahita-eman-diotelako-zantzuak-aurkitu-dituzte.htm | Gizartea | Urruñako txertaketa guneari su nahita eman diotelako zantzuak aurkitu dituzte | Jakinarazi dute gasolina arrastoak ageri direla txertaketarako baliatzen zen karparen inguruan. | Urruñako txertaketa guneari su nahita eman diotelako zantzuak aurkitu dituzte. Jakinarazi dute gasolina arrastoak ageri direla txertaketarako baliatzen zen karparen inguruan. | Larunbatean Urruñako txertaketa gune batean piztu zen sutea ikertzen ari da Frantziako Polizia. France Bleu irratiak jakinarazi du gasolina arrastoak eta sua piztu zen hainbat puntu identifikatu dituztela txertoa emateko baliatzen zuten karparen inguruan.
Gerald Darmanin Frantziako Barne Ministroak gertakaria onartezina dela esan du sare sozialetan, eta Baionako Poliziari ezarri dio gertakariak argitzeko ardura: «Sutearen egileei zigor gogorra ezarri behar zaie».
Jerome Bourrier Baionako prokuradoreak ere atzo adierazi zuen bere ustez «nahita egindako erasoa» izan dela «zalantzarik gabe». Ikerketa abiarazteko eskatu zion Baionako Polizia Judizialari.
Suteak ez zuen kalte handirik eragin, suhiltzaileen lanari esker. Daniele Bideondo-Baron Urruñako Gizarte Gaietarako zinegotziak Sud Ouest-i adierazi zionez, «bakoitzak nahi duen iritzia izan dezake txertaketari buruz, baina halako ekintzek urruñar guztiei egiten diete kalte».
Gehitu zuen asteazkenean berriz ere abian jarri nahi dutela txertaketa gunea, «bete-betea dagoelako txertatzeko agenda». Printzipioz, abuztu amaierara arte egongo da zabalik txertaketa gune hori, asteazkenetan eta ostiraletan. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200694/bihar-aztertuko-ditu-labik-batzorde-teknikoaren-proposamenak.htm | Gizartea | Bihar aztertuko ditu Labik batzorde teknikoaren proposamenak | Eusko Jaurlaritzak adierazia du ez duela etxeratze agindua ezartzeko asmorik, epaileek atzera botako duten beldur baita. | Bihar aztertuko ditu Labik batzorde teknikoaren proposamenak. Eusko Jaurlaritzak adierazia du ez duela etxeratze agindua ezartzeko asmorik, epaileek atzera botako duten beldur baita. | Izurriaren gaineko datuek nabarmen okertzera egin dute asteotan, eta hura hesitzeko neurri murriztaileagoak hartu behar ote diren: airean dago galdera. Lehengo astearen amaieran, Nafarroako Gobernuak erabaki zuen intzidentzia handieneko tokietan etxeratze agindua ezartzea; justiziaren babesa lortzen badute, aste honetan bertan ezarri nahi dute. Eusko Jaurlaritzak, berriz, gauean kalean jendea pilatzeko debekua ezarri zuen, dekretu bidez, lehengo astean. Atzo goizean, Euskal Autonomia Erkidegoko Babes Zibileko Planeko batzorde Labik arloko adituak batzen dituen bilera egin du, eta neurri gehiago hartu behar diren aztertu dute.
Ondoren, asmoa da horiek aztertzea bihar Labi osatzen duten erakunde publikoetako ordezkariek. Oraingoz, gauean kalean izaten diren pilaketak saihesteko eskeez gainera, maskararen erabilera indartzeko mezuak ari dira ematen. Jaurlaritzak adierazia du ez duela etxeratzeko agindurik ezartzeko asmorik, epaileek erabakia atzera botako duten kezka baitu.
Milatik gora COVID-19 kasu atzeman dira igaro egunotan Hego Euskal Herrian. Lehengo astearen amaieran, halaber, igoera bat igarri zen gaitza larriagotuta erietxeetan sartu behar izan dituzten pertsonetan ere. Orain, gazteak dira kutsatu gehienak; eritasuna ez da hain erasokorra haiekin, baina izaten dira korapilatzen diren kasuak haien artean ere.
Asteburuan zertxobait apaldu dira azken asteko datu kezkagarriak. Igandean Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, Hego Euskal Herrian 1.346 positibo atzeman zituzten larunbatean, azken hiru egunetan baino gutxiago. Denera, 11.293 proba egin zituzten, eta positibo tasa %11,8 izan zen. Lurraldeka, positibo gehien Bizkaian atzeman zuten: 512. Gipuzkoan 340 izan ziren; Nafarroan, 335; eta Araban, 137. Osakidetzak Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik kanpo bizi diren lagunei atzemandako beste 22 positiboren berri ere eman zuen. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200695/frailea-bardea-beltzaren-ikonoa.htm | Bizigiro | Frailea, Bardea Beltzaren ikonoa | Kondaira eta pasarte ugariren ametsezko tokia da Bardeako desertua; baita natura oparoa darion kontserbaziorako eremu emankorra ere. Ibiltariari historia eta natura batuko zaizkio ibilbidean. | Frailea, Bardea Beltzaren ikonoa. Kondaira eta pasarte ugariren ametsezko tokia da Bardeako desertua; baita natura oparoa darion kontserbaziorako eremu emankorra ere. Ibiltariari historia eta natura batuko zaizkio ibilbidean. | Nafarroako Bardeako basamortuak milaka hektarea hartzen ditu herrialdearen hegoaldean. Desertu eremu horretan ordoki amaigabeak nagusi direlarik ere, tximinia itxurako muino deigarri franko ikusiko ditu oinezkoak, ohol formako paisaian barrena astiro-astiro dabilen bitartean. Izan ere, bertoko erliebearen morfologia osoki baldintzatu dute litologiak eta jatorri kontinentaleko materialen egiturak: hots, buztinen, kareharrien, hareharrien eta igeltsuen txandakatzeak eta horizontalki kokatzeak higadurari modua eman diote azkar eta biziki eragiteko. Cabezo del Fraile izenekoan, berbarako, mendi malda buztintsu, latz eta malkartsuak ez ezik, euri urek urratutako sakan zaurituak ere agerian geratu dira, bisitarien harridurarako.
Milaka hektarea biltzen dira Nafarroako hegoaldean, Aragoiko mugetan. 45 kilometro luze den eremu harrigarria luzatzen da iparretik hegora, eta oso profil geometriko irregularra du. Historian, inguruko herri ugarik eskubidea izan dute Bardeako natura oparoaz profitatzeko. Izan ere, Bardeako parajea nekazaritzari ez ezik, abeltzaintzari ere hertsiki lotua izan da. Transhumantziaren garrantziaz ohartzeko parada izango du bisitariak ibilbidean aurrera egin ahala.
Bea etxaldeko ardiak eta ahuntzak. Josean Gil-Garcia
Harrizko tapiza
Frailearen harrizko gaina edo burua zapaltzeko, Bea izeneko etxaldera (Nafarroa) hurbildu beharra dauka ibiltariak, lehenik eta behin. Buñueldik Taustera doan NA-126 errepideko 22. mugarri parean, Bardeako basamortu eremuan barrena doan nekazari bidea agertuko da. Informazio gune bat dago han, bide ondoan. Buztinez estalitako magal urratuak antzemango dira autotik irten gabe. Bisitaria Bardeako paisaiaren ezaugarriak begiztatzen hasiko da segituan. Euri urak eta haizeak indarrez eta gogor higatuta, han eta hemen agertuko dira kolore okrea darien muinoak, irudizko paisaia jantzaraziz. Muino apetatsuak izan arren, atentzio osoa erakartzen dute geomorfologia aldetik, talaiok arras interesgarriak dira eta. Hareharrizko eta kareharrizko substratuek tinko eusten dioten bitartean, lauzaz osaturiko terraza moduko ordokiak bistaratuko dira zoko-mokoetan. Harrizko txapela lur joarazita, ordea, urak gogor ekingo dio zizelkatze lanari, eta, urteen poderioz, paisaia harrigarria modelatuko du. Eredu gisa, Fraileko muino gotortua.
Desertu eremua nagusitzen da Bardean./ Josean Gil-Garcia
Lau bat kilometro egin ostean, bidebanatzean ezkerrera hartu, eta etxaldera iritsiko da oinezkoa. Aparkalekua bertan da, etxolaren parean. Cabezo del Fraile talaia sonatua aurrez aurre agertuko da, estanpa baten antzera edo. Aparkalekutik talaiara zuzen jo gabe, ordea, urratsak egiten hasiko da mendebalderantz. Hala, berehalako jaitsiera bat egin ostean, eskuinetik doan bidexkari segitu, eta, nekazari bide zabalak alde batera utzita, labore soroak inguratzen hasiko da bisitaria. Lehen sakanera iritsiko da zalea, espartzua, erromeroa, ezkaia eta eremu mediterraneoari lotuta dauden hainbat espeziek lagunduta, baita landare aromatikoon zabukatze mugimenduaren sintonia gogaide ere. Lur gorrixkak inguruan direla, sakantxoa zeharkatu, eta gora egingo du jarraian, aurreraxeago antzemango den lepora heltzeko asmoz. Lepotik ikuspegi politak izango dira. Atentzioa, akaso, sakaneko zintzurrean musika organo baten moldean eratutako substratu bertikalak piztuko du. Ederra!
Desertu eremua ezagutarazteko ibilaldi interesgarria da./ Josean Gil-Garcia
Gazteluaren hondarrak
Bardeako organo musika gogaide, beraz, bidexkari segituta, bigarren sakanera iritsiko da. Magal buztintsuak zeharkatzeari eutsita, denbora gutxi emango du bidaztiak azken sakanera iristeko. Igoera piko batek Modorrako bide zaharrean utziko du txangolaria. Aurrera jo baino lehen, soa hegoaldera luzatzea komeni da, hegoaldeko ordoki zabalaren gainetik Moncayo mendi ezaguna agertuko da eta. Aragoiko natur parkerik interesgarrienari bizkarra emanda, halere, mendian gora abiatuko da. Fraileko talaia aldera urratsak egiten hasita, beraz. Modorrako bidean euri urek jorratutako lana nabarmenduko da laster; izan ere, silex harria, kareharria eta gainerako material bigunak bidexkan bertan pilatuta agertuko dira, nahas-mahas, inguralde sakantsu baten tankeran. Luiziak eta lur higitzeak bistan izango dira bidean, eta bidaztiak salto batzuk eman beharko ditu, nahitaez, xendari ongi eusteko.
Apurka-apurka korritzen ari den ibarraz beste aldean, Cabezo del Fraile tontorra agertuko da, airoso eta harrotasunez beterik. Arroila baten moduko ebakidura bitxi bat nabarituko da talaiako gandor malkartsuan. Ataka natural horrek gogora ekarriko du Pirinioetako Monte Perdidoko kondaira ezaguna. Haren arabera, Errolan Karlomagnoren ilobak, Durandal ezpata erabilita, koska bat ireki zuen Pirinioetako mendilerro hartan. Fraileko terrazan, zorionez, ezpata konturik ez da izango; edo bai. Izan ere, Nafarroako Erresuma defendatzeko altxarazitako gaztelu baten harriak ikusiko dira gainaldean bertan.
Cabezo del Fraile tontorra./ Josean Gil-Garcia
Lehen aldatsa samurtzen denean, besteak beste, elorri triska (Rhamnus lycioides) eta intsentsu sabina (Juniperus thurifea) landareek protagonismoa hartuko dute. Gaztelura zuzenean igo ordez, bide seinalatuak zehar-zehar eramango du bisitaria, aspaldiko labore soroak inguratuz. Une batez, bidexkak eskuinera egin, eta, muinoaren mendebaldeko magalari aurre eginda, gainaldeko hareharrizko harresiraino lagunduko du. Jaizkibelgo kostaldeko magalean gertatzen den bezala, hareazko harrietan sorrarazitako artelan porotsuak bistaratuko ditu so egileak tontorrera azken jauzia egin aurretik. Talaiatik ikuspegi zabalaz gozatzeko aukera paregabea egongo da. Bista aurrean, besteak beste, Aragoiko lur emankorrak, Antxo Abarka santutegiko talaia, Bardea Beltzeko paisaia iluna eta ordokietako labore soroak eta harrizko txapel sonatuak.
Itzulera bide beretik gauzatuko da, mendi maldetan behera eginez, bai eta lur buztintsuetan kilimatuta ere.
Bihar: Iragana harrietan irarrita (II): Urtsua. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200696/eldh-europako-abokatuen-elkarteak-kezka-agertu-du-1313-auziaren-inguruan.htm | Politika | ELDH Europako abokatuen elkarteak kezka agertu du 13/13 auziaren inguruan | Demokraziaren eta Giza Eskubideen Aldeko Abokatuen Europako Elkarteak Espainiari eskatu dio epaiketa bertan behera uzteko eta auzipetuak kargugabetzeko. | ELDH Europako abokatuen elkarteak kezka agertu du 13/13 auziaren inguruan. Demokraziaren eta Giza Eskubideen Aldeko Abokatuen Europako Elkarteak Espainiari eskatu dio epaiketa bertan behera uzteko eta auzipetuak kargugabetzeko. | Joan den astean hasi zen Espainiako Auzitegi Nazionalean 13/13 sumarioko epaiketa, euskal presoen abokatu lanetan aritutako zortzi herritarren aurka. Horren aurrean, ELDH Demokraziaren eta Giza Eskubideen Aldeko Abokatuen Europako Elkarteak «kezka larria» azaldu du auziaren zenbait inguruabarri buruz, eta Espainiari eskatu dio epaiketa bertan behera uzteko eta auzipetuak kargugabetzeko.
Besteak beste, elkarteak nabarmendu du abokatuak beren bezeroak ordezkatzeagatik auzipetu dituztela, «Turkian bezala», eta 2010eko apirilaren 14ko polizia operazioa ekarri du gogora, nabarmenduta abokatuen bulegoak arakatu zituztela eta abokatuak bost egunez eduki zituztela inkomunikatuta. Areago, gogorarazi du abokatuen telefonoak zelatatu zituztela CNI Espainiako zerbitzu sekretuek, gutxienez 2008tik, eta, beraz, euskal presoen defentsa estrategien berri izan zutela.
Era berean, elkarteak azaldu du torturaren erabilera frogatuta dagoela kasu honetan, Naia Zuriarrainen testigantza jasota dagoelako Eusko Jaurlaritzak torturari buruz eginiko 2017ko txostenean, eta gogorarazi du Fernando Grande-Marlaska Espainiako egungo Barne ministroa zela instrukzio epailea; baita Estrasburgoko auzitegiak Grande-Marlaskari sarri kargu hartu diola ere, tortura salaketak behar bezainbeste ez ikertzeagatik.
ELDHren arabera, 2010eko apirileko miaketak «irregulartasunez beteak» egon ziren, eta «sekretu profesionala» urratu zen; besteak beste, abokatuen eta euren bezeroen arteko gutun trukea konfiskatuta. Gainera, ohartarazi du 13/13 auzian epaitzen ari direnetatik lau jada zigortu zituztela 11/13 sumarioan.
Hori horrela, ELDHk adierazi du Espainiak «sistematikoki» urratzen dituela Habanako Printzipioak. Horien arabera, gobernuek bermatu behar dute «abokatuek beren lanbide funtzio guztiak betetzeko gai izango direla beldurrik, eragozpenik, jazarpenik edo interferentzia desegokirik gabe». Halaber, «abokatuen segurtasuna mehatxatuta dagoenean, autoritateek ziurtatu» behar dute segurtasun hori. Kasu honetan, ordea, Espainiako Gobernua bera da abokatuen segurtasuna mehatxatzen ari dena, ELDHk azaldu duenez.
Horiek horrela, elkarteak «kezka larria» agertu du lege prozeduraren inguruan, uste baitu urratzen ari direla defentsarako, epaiketa bidezko bat izateko, benetako babes judizialerako eta egitate berarengatik bi aldiz epaitua ez izateko eskubidea. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200697/ekonomiaren-hazkundea-azkartuz-doa-2-hazi-da-apiriletik-ekainera.htm | Ekonomia | Ekonomiaren hazkundea azkartuz doa: %2 hazi da apiriletik ekainera | Lehen hiruhileko eskasaren ostean, BPGa sendo hazi da Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Iazko epe beraren aldean, %18,5ekoa da hazkundea | Ekonomiaren hazkundea azkartuz doa: %2 hazi da apiriletik ekainera. Lehen hiruhileko eskasaren ostean, BPGa sendo hazi da Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Iazko epe beraren aldean, %18,5ekoa da hazkundea | Kutsatze gehiago eta ospitaleratze gutxiago eragiten ari den pandemiaren olatu berriak ziurgabetasun gorena ekarri du berriro ekonomiaren hazkunde aurreikuspenetara, edo beste modu batera esanda: ekonomiaren aurtengo errebotea zenbatekoa izango den kalkulatzeak inoiz baino arrisku handiagoa dauka erratzeko. Edonola ere, urteko bigarren hiruhilekoak albiste onak utzi ditu: Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ekonomiak hazten jarraitzen du laugarren hiruhilekoz segidan, eta urte hasieran izandako geldialdiaren ondoren (%0,2), BPG barne produktu gordina %2 hazi da apiriletik ekainera.
Hau da, ekonomiaren abiadura azkartuz doa, industriak eta haren esportazioek bultzatuta batik bat, eta laino beltz handienak zerbitzuetan daude oraindik ere, betiere turismoari lotuta. Birusaren oldarraldi berriak urte bukaerako emaitzan nola eta zenbat eragin dezakeen galdera ikur handi bat da orain, baina ez dago zalantzarik ekonomiaren jarduera batzuk motorrak berotu dituztela. Pandemiari aurre egiteko neurriek eragina dute oraindik ere, baina begien bistakoa da munduko zenbait merkatu sendo ari direla eta, euskal industriaren nazioartekotze maila altuari esker, esportazioak ekarpen handia egiten ari direla. Hala, urte arteko tasan %18,5eko hazkundea islatzen du adierazleak, nahiz eta hazkunde erraldoi horrek ez duen askorik adierazten, konfinamendu beteko hiruhilekoarekin alderatzea espero zitekeena baizik ez baita.
Irailean berretsi beharrekoa
Eusko Jaurlaritzak, errebotea zenbatekoa izango den aurreikusteko azken gaurkotzean, %6,7ko hazkundea azpimarratu du, aurreko aurreikuspena ia bi puntu apalduta —%8,6koa zen—. Pandemia eragiten ari den ziurgabetasun handiak 2021eko errebotea apaltzera eraman zuen gobernua. Urteko lehen erdian, hazkunde pilatua %2,2koa baizik ez da izan, eta bigarren erdian ekonomiaren abiadurak dezente bizkortu beharko du Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, Gasteizko gobernuaren %6,7ko helburu hori bete dadin.
Edonola ere, urteko bigarren hiruhilekoarentzat kalkulatua zuena baino gehiago hazi da BPGa, %18,1eko urte arteko tasa aurreikusi baitzuen Lakuak, eta %18,5erainokoa da aldea. Enpleguari dagokionez, lanaldi osoko lanpostuak kontuan hartuz, %2,1 hazi da 2021eko bigarren hiruhilekoan, aurreko epealdiaren aldean. Irailaren 17an emango ditu Jaurlaritzak ekonomiaren hazkundearen aurrerapen honen xehetasun gehiago, eta, beharbada, doikuntzak egongo dira. Familien kontsumoa %19,4 haziko dela aurreikusi du gobernuak (urte arteko tasan), eta %4,5 administrazio publikoarena. Industriaren hazkunde handia aurreikusi du, era berean, %30ekoa kasik, eta 15,7koa zerbitzuetan. Eraikuntzari ere hazkunde aurreikuspen handia dagokio, ia %17koa. Datu horiek iraileko txosten zabalagoak berretsi beharko ditu, dena den.
Aurtengo hirugarren hiruhilekorako, %6ko hazkundea aurreikusi du Gasteizek, urte arteko tasan betiere, eta urteko azken hiru hilabeteetarako kalkulatutakoa %7,4koa da. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200698/ingalaterran-kendu-egin-dituzte-pandemiari-aurre-egiteko-neurriak.htm | Mundua | Ingalaterran kendu egin dituzte pandemiari aurre egiteko neurriak | Askatasunaren eguna deitu diote gaurkoari. Oraindik egunean 50.000 kasu inguru atzematen ari dira, eta, besteak beste, Boris Johnson lehen ministroa konfinatuta dago. | Ingalaterran kendu egin dituzte pandemiari aurre egiteko neurriak. Askatasunaren eguna deitu diote gaurkoari. Oraindik egunean 50.000 kasu inguru atzematen ari dira, eta, besteak beste, Boris Johnson lehen ministroa konfinatuta dago. | Askatasunaren eguna deitu diotena ospatzen ari dira gaur Ingalaterran. Gobernuak indargabetu egin ditu pandemia dela-eta ezarri zituen debeku guztiak, eta, aurrerantzean, maskara erabiltzea ez da derrigorrezkoa izango, ezta leku itxietan ere —leku batzuetan hura erabiltzen jarraitzeko gomendioa egin dute agintariek—. Eskozian neurri batzuk kendu dituzte gaur, baina ez guztiak, eta Ipar Irlandan uztailaren 26an kenduko dituzte.
Erabaki horiek ikusita, pentsa liteke Erresuma Batuan jada ez dagoela COVID-19aren zantzurik, baina ez da hala, inondik inora ere: egunero, batez beste, 50.000 kasu inguru atzematen dituzte osasun zerbitzuek. Herritar helduen %68, ordea, txertatuta daude jada, eta gobernuak dio horri esker birusak sortzen dituen gaixotasun larriak eta heriotzak oso urriak izango direla aurrerantzean.
Kasualitatez, Erresuma Batuko gobernuko hainbat agintari konfinatuta daude egunotan: besteak beste, Boris Johnson lehen ministroa. COVID-19a atzeman zioten Sajid Javid Osasun ministroari, eta Johnsonek eta Rishi Sunak Ekonomia ministroak harreman zuzena izan zuten harekin.
Lehen ministroak bideo bat argitaratu zuen atzo arratsaldean, herritarrei eskatuz oraindik ere «zentzuz» ibiltzeko. Hartutako erabakia defendatu zuen: «Pauso hori ez badugu orain ematen, noiz emango dugu?». Izan ere, Johnsonen arabera, erabakia udazkenean edo neguan hartuz gero birusak eguraldia bere alde izango luke.
Diskotekak, zabalik
Azken datu ofizialen arabera, atzo 48.161 positibo atzeman zituzten Erresuma Batuan, eta 25 lagun hil ziren birusarekin. Hori ikusita, hainbat zientzialarik gaitzetsi egin dute neurriak kentzeko; adituen ustez, uda amaierarako egunean 200.000 kasu atzemango dira herrialdean. Besteak beste, mundu osoko 1.200 zientzialarik gutun bat argitaratu zuten The Lancet aldizkarian Johnsoni neurriak ez kentzeko eskatuz.
Askatasunaren eguneko irudi deigarrietako bat, ordea, beste bat izan da: aurrerantzean ez denez leku itxietan nahi adina jende elkartzeko mugarik izango, gaueko aisialdia ere itzuli da Ingalaterrara. Diskotekek eta gaueko tabernek hamasei hilabete egin dituzte itxita.
Legedi berriak atzerrira bidaiatzen ari diren herritarrei ere egingo die mesede. Izan ere, gaur arte, atzerritik Erresuma Batura itzultzean derrigorrezkoa zen hamar eguneko itxialdi bat igarotzea, baina aurrerantzean ez da beharrezkoa izango txertaketa osoa egin dutenentzat. Salbuespena dira Frantziatik Erresuma Batura itzuli behar duten bidaiariak: haiek itxialdia egin beharko dute oraindik ere. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200699/butano-bonbonak-1537-euro-balioko-du-bihartik-499-gehiago.htm | Ekonomia | Butano bonbonak 15,37 euro balioko du bihartik, % 4,99 gehiago | Ontziratutako petrolioaren gas likidotuaren (PGL) gehieneko prezio berria 2018ko azarokoa baino handiagoa da, orduan 15,33 euroan saltzen baitzen. | Butano bonbonak 15,37 euro balioko du bihartik, % 4,99 gehiago. Ontziratutako petrolioaren gas likidotuaren (PGL) gehieneko prezio berria 2018ko azarokoa baino handiagoa da, orduan 15,33 euroan saltzen baitzen. | Igoera berria, Espainiako aldizkari ofizialak (BOE) gaur argitaratu duenez, lehengaien (%12,91) eta pleiten (%15,23) kotizazioen igoeraren ondorio da; euroak dolarraren (%1,32) aldean duen balioespen txikiarekin konpentsatu da igoera. Halaber, uztailero bezala, merkaturatze kostuaren terminoa eguneratu dute: % 0,96 igo dute.
Benetako zergarik gabeko prezioaren igoera handiagoa izan da, aurreko bi hilekoetatik datorren eta ordaintzeke dagoen defizitaren eraginez. Hala ere, % 5eko aldakuntza mugaren ondorioz, arindu egin da, eta metatutako defizita bigarren hilez jarraian murriztu da.
Bihartik aurrera, PGL kanalizatuaren gehienezko prezio berri bat sartuko da indarrean, hau da, fakturaren %10,7ko igoera batez besteko bezero batentzat, indarrean dauden prezioekin alderatuta. Igoera horren arrazoia, aurreko hilabetearekin alderatuta, bai propanoaren (%20,55) eta bai butanoaren (%22,88) nazioarteko kotizazioen igoera handia izan da, eta igoera hori partzialki konpentsatu da pleiten jaitsierarekin ( % 14,89). |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200700/laurent-cantet-terence-davies-eta-lucile-hadzihalilovic-lehiatuko-dira-sail-ofizialean.htm | Kultura | Laurent Cantet, Terence Davies eta Lucile Hadzihalilovic lehiatuko dira Sail Ofizialean | Claudia Llosa, Claire Simon, Ines Barrionuevo, Alina Grigore, Tea Lindeburg eta Zhang Ji ere Urrezko Maskorra lortzeko lehian izango dira | Laurent Cantet, Terence Davies eta Lucile Hadzihalilovic lehiatuko dira Sail Ofizialean. Claudia Llosa, Claire Simon, Ines Barrionuevo, Alina Grigore, Tea Lindeburg eta Zhang Ji ere Urrezko Maskorra lortzeko lehian izango dira | Irailaren 17tik 25era egingo da Donostiako 69. Zinemaldia, eta jaialdiaren antolatzaileek Sail Ofizialeko lehian izango diren bederatzi filmen berri eman dute gaur. Urrezko Maskorra lortzeko lehian izango dira zinemaldian behin baino gehiagotan izan diren hainbat zinemagile ezagun (Laurent Cantet, Terence Davies, Lucile Hadzihalilovic), lehendabiziko aldiz lehiatuko diren zinema zuzendari eskarmentudunak (Claudia Llosa, Claire Simon, Ines Barrionuevo), eta baita beren opera primak erakutsiko dituzten zinemagileak ere (Alina Grigore, Zhang Ji, Tea Lindeburg).
Ressources humaines filmarekin (1999), Laurent Cantetek Zinemaldiko Zuzendari Berriak saria eskuratu zuen, eta, harrezkero, hainbatetan parte hartu du Perlak sailean: L’Emploi du temps lanarekin (2001), Vers le Sud (2005) filmarekin; Entre les murs (2008), zeinarekin Urrezko Palma eskuratu baitzuen Cannesen, eta Retour à Ithaque obrarekin azkenik (2014). Sail Ofizialean Foxfire (2012) filmarekin lehiatu ondoren –Katie Coseni antzezleak emakumezko aktorerik onenaren zilarrezko maskorra lortu zuen–, Arthur Rambo filmarekin bueltatuko da zinemagile frantsesa Sail Ofizialera: Rabah Naït Oufella aktoreak idazle arrakastatsu bat antzezten du bertan, zeina k iraganean sare sozialetan argitaratu zituen gorroto-mezuekin borrokatu beharko baitu.
Terence Daviesi atzera begirako bat eskaini zioten 2008ko zinemaldian, eta hirugarren aldiz lehiatuko da Urrezko Maskorra eskuratzeko; aurretik, The Deep Blue Sea (2011) eta Sunset Song (2015) filmekin parte hartu zuen. Aurten, Benediction aurkeztuko du. Biopic horretan, Jack Lowden eta Peter Capaldi aktoreek Siegfried Sassoon antzeztuko dute bizitzaren une desberdinetan: I. Mundu Gerratik bizirik irten zen soldadu eta poeta antibelizista. Zinemagile britainiarraren filmografian pelikula garrantzitsuak ageri dira: Distant Voices, Still Lives (1988),The Long Day Closes (1992), House of Mirth (2000) eta Of Time and the City (2008). A Quiet Passion (2016) lanarekin, Zabaltegi-Tabakaleran izan zen.
Lucile Hadzihalilovicek Zuzendari Berriak saria eskuratu zuen Innocence (2004) estreinako filmarekin, eta, ondoren, sail horretako bertako epaimahaikide izan zen. Halaber, Donostian aurkeztuak ditu La Bouche de Jean-Pierre film ertaina (Zabaltegi, 1996) eta De natura film laburra (Zabaltegi-Tabakalera, 2018). Evolution (2015) da zuzendariaren bigarren film luzea, eta, harekin, epaimahaiaren sari berezia eskuratu zuen Sail Ofizialean. Sail horretan bertan parte hartuko du aurten, Earwig obrarekin. Brian Catling idazlearen eleberriaren egokitzapen horrek Alberten istorioa kontatzen du, zeinak izotzezko hortzak dituen Mia izeneko neska zaintzen lan egiten baitu.
Claudia Llosa lehenbizikoz lehiatuko da Sail Ofizialean, Distancia de rescate / Fever Dream lanarekin (Maria Valverde, Dolores Fonzi, German Palacios eta Guillermo Pfening ditu antzezle taldean). Aurretik, Berlinaleko Urrezko Hartza irabazi zuen La teta asustada-rekin (2009), ingelesez besteko film onenaren Oscar sarirako hautagai izan zen Peruko lehenbiziko lanarekin. Handik urtebetera, zinemaldiko epaimahaikide izan zen. Madeinusa (2006) eta No llores, vuela (2014) filmak ere zuzendu ditu. Oraingo honetan, beldurrei eta amaren maitasunaren indarrari buruzko kontakizun zorabiagarri eta hipnotikoa aurkeztuko du. Gidoia Samanta Schweblin eleberri homonimoaren egilearekin batera idatzi du.
Fikziozko eta ez-fikziozko lanetan dago zaildurik Claire Simon, eta, aurtengo zinemaldian, Vous ne désirez que moi lana aurkeztuko du. Michele Manceaux kazetariak Yann Andrearekin izaniko elkarrizketa bat gerturatuko du, zeina Marguerite Duras idazlearen azken urteetako maitale izan baitzen. Erresuma Batuan jaiotako zinemagile frantses horrek lehenbizikoz parte hartuko du Sail Ofizialean. Aurretik eginiko lanean artean ageri dira Coûte que coûte (1996), Récréations (1998), Mimi (2003), Les Bureaux de Dieu (2008), Gare du Nord (2013) eta Le Concours (2017).
Bestalde, Ines Barrionuevok bere laugarren film luzearekin parte hartuko du lehiaketan. Camila saldrá esta noche lanean, protagonista, neska gazte bat, Buenos Airesera joango da bizitzera; eskola pribatu tradizional batean sartuko da, eta aldaketa horiei guztiei aurre egin beharko die. Berlinaleko Generation sailean estreinaturiko Atlantida filmarekin (2014) debuta egin ostean, zinemagile argentinarrak Julia y el zorro (Zuzendari Berriak, 2018) eta Las Motitos (2020) zuzendu ditu.
Hiru hasiberri
Zinemagile hasiberriak ere izango dira Urrezko Maskorra eskuratzeko lehian. Esate baterako, Alina Grigore aktore eta gidoigile errumaniarra. Crai nou / Blue Moon ekarriko du Sail Ofizialera: emakume gazte baten drama kontatzen du, zeinaren familia disfuntzionaleko giro itogarriak kontra egingo baitie haren desioei. Hainbat film labur zuzendu ondoren, Grigore Ilegitim / Illegitimate filmeko protagonistakide izan zen, zeina Adrian Sitaru zuzendariarekin batera idatzi baitzuen. Berlingo Zinema Jaialdiko Forum sailean izan zen obra harekin.
Lehenbiziko obra aurkeztuko du Zhang Jik ere. Orain artean, argazki zuzendari gisa aritu da hainbat filmetan, hala nola Ba bai bang / Letters from Death Row (Kevin Feng Ke, Zuzendari Berriak, 2008). Errealizadore gisa eginiko estreinaldian, Ping Yuan Shang De Mo Xi / Fire on the Plain aurkeztuko du, Txinako Fentun hirian giroturiko thriller bat. Polizia gazte batek ikerketa bat ireki du duela zortzi urte gertatutako krimen misteriotsuak argitzeko asmoz. Diao Yinan da film luzearen ekoizle exekutiboa. Aurretik beste hainbat lan ere zuzendu ditu: Bai ri yan huo / Black Coal, Thin Ice (Perlak, 2014) eta Nan Fang Che Zhan De Ju Hui / The Wild Goose Lake (Zabaltegi-Tabakalera, 2019).
Tea Lindeburg egilearen lehenbiziko film luzea, Du som er i himlen / As in Heaven, literatura danimarkarreko klasiko batean dago oinarrituta: 1912an Marie Bregendahl idazleak argitaratutako lan batean, alegia. XIX. mendeko etxalde batean giroturiko kontakizun horretan, familia ugari bateko kideak bederatzigarren haurraren zain daude, eta alaba zaharrena, berriz, ikastera irtetear da. Lindeburgek badu esperientziarik telebistaren munduan: Danimarkan hainbat telesailaren atalak zuzendu ditu, eta Netflixen Equinox ekoizpen daniarraren sortzailea ere bada –bere Equinox 1985 podcastean oinarritua–. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200701/nafarroako-gobernuak-bidali-du-foru-agindua-auzitegi-nagusira.htm | Gizartea | Nafarroako Gobernuak bidali du foru agindua Auzitegi Nagusira | Auzitegiko iturriek azaldu dutenez, ziurrenik bihar hartuko du erabakia administrazioarekiko auzietako epaileak | Nafarroako Gobernuak bidali du foru agindua Auzitegi Nagusira. Auzitegiko iturriek azaldu dutenez, ziurrenik bihar hartuko du erabakia administrazioarekiko auzietako epaileak | Auzitegietako galbahea pasatu behar du Nafarroako Gobernuak ezinbestean. Ostiralean, azken egunetako kasu gorakada geldiarazteko asmoz, hiru neurri iragarri zituen Nafarroako Gobernuak, eta Santos Indurain Osasun kontseilariak iragarri zuen nahikoa elementu dituztela berriz ere mugikortasuna mugatzea eskatzeko.
Hala ere, Nafarroako Auzitegi Nagusiaren eskuetan dago erabakia. Gaur bertan bidali dio foru agindua, eta, auzitegiko iturriek azaldu dutenez, ziurrenik bihar iritsiko da erabakia.
Erabaki hori iritsi zain, bihar ezagutaraziko du Nafarroako Gobernuak foru aginduaren eduki zehatza. Hiru neurri nagusi izango dira. Alde batetik, muturreko arriskua duten tokietan, gaueko jarduerarik ez da egongo 01:00etik 06:00etara. Kanpoan, gehienez hamar lagun bil daitezke, eta kalejirak debekatu egingo dira.
Foru aginduan zehaztuko da zer herri eta hiri dauden azken hamalau egunetan 250 kasuren eta azken zazpi egunetan 125 kasuren intzidentziarekin. Indurainek ostiralean aurreratu zuen une hartan «Nafarroaren %80k» betetzen zuela baldintza hori, eta, azken hiru egunetako bilakaera ikusita, baliteke ehunekoa handitzea.
Auzitegi Nagusiko administrazioarekiko auzietako epaileak oniritzia emango balio foru aginduari, asteazkenean sartuko litzateke indarrean, eta printzipioz uztailaren 29ra arte iraungo luke. Indurainek aurreratu du intzidentzia beheratu ezean neurrioi eusteko asmoa dutela. Aintzat hartu behar da aurretik ezarrita dauden neurriek ere indarrean jarraituko dutela.
Gobernuaren arabera, oreka gorde nahi dute: batetik, «ezinbestekoa den gutxienekoa» egin, eta, bestetik, horrek ahalik eta eragin txikiena izan dezala arlo ekonomikoan, sozialean eta emozionalean. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200702/pintaketa-faxistak-egin-dituzte-uribe-kostan.htm | Politika | Pintaketa faxistak egin dituzte Uribe Kostan | Asteburuan egin dituzte, 1936ko estatu kolpe faxista goraipatzeko | Pintaketa faxistak egin dituzte Uribe Kostan. Asteburuan egin dituzte, 1936ko estatu kolpe faxista goraipatzeko | Margoketa faxistak egin dituzte Uribe Kostako (Bizkaia) zenbait herritan: Getxon, Erandion eta Leioan. Atzo arratsaldean zabaldu ziren irudiak, eta denetan ageri da uztailaren 18aren erreferentzia. Atzo bete ziren 85 urte 1936ko estatu kolpe faxistatik.
Mugimendu abertzalearen aurkako mezuak dira batzuk: Los abertzales moriréis como en el 36 (36an bezala hilko zarete abertzaleak); Euskal Herria no existe aquí se habla en español (Euskal Herria ez da existitzen, hemen espainolez hitz egiten da). Matxistak dira besteak: Zorras separatistas os vamos a violar (Urdanga separatistak, bortxatuko zaituztegu). Euskalgintzari ere egin diote eraso, pintaketa bat Algortako Lauaxeta euskaltegiaren atean egin baitute.
Hainbat herritarrek atzo ezabatu zituen denak Gora herria kanpainaren barruan, gainetik idatziz Gora Euskal Herri euskalduna, feminista eta antifaxista, eta bideo bat zabaldu zuten. Sortuk, Ernaik, Sare Antifaxistak, Haziak Algortako talde feministak, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek, salatu egin dituzte margoketak.
EH Bilduk adierazi du indarkeria faxistak forma asko dituela, eta azkenaldian guztietan agertzen ari dela: «Ez dugu gure herrian horrelakorik onartuko. Ez gure kaleetan, ez gure etxean, ez inon». Era berean, Elkarrekin Podemosek «batasunerako» deia egin du, eta «eskuin muturraren erasoen aurrean memoria eta demokrazia» aldarrikatu ditu.
Elkarretaratzera deitu dute biharko, uztailak 20, 20:00etan Erandioko metro geltokian. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200703/beste-1409-positibo-zenbatu-dituzte-hegoaldean.htm | Gizartea | Beste 1.409 positibo zenbatu dituzte Hegoaldean | Bi aste eta erdian, hirukoiztu egin da kutsatu kopurua. Bizkaian izan da kutsatu gehien: 479 zenbatu ditu Osakidetzak. | Beste 1.409 positibo zenbatu dituzte Hegoaldean. Bi aste eta erdian, hirukoiztu egin da kutsatu kopurua. Bizkaian izan da kutsatu gehien: 479 zenbatu ditu Osakidetzak. | Osasunbideak eta Osakidetzak atzoko datuen berri eman dute: 1.409 lagunek eman zuten positibo. Datuak bezperakoak baino handiagoak badira ere, azkenengo egunetako testuinguruan mantentzen dira, kurba epidemiologikoaren goraldian. Hala ere, bada joera aldaketa bat: kutsatzeen gorakada hasi zenetik Nafarroa izan da kasu gehien zenbatu duen lurraldea, besteekiko alde handiz. Azken egunetan, ordea, Bizkaiak ordezkatu du, eta gaur kaleratutako datuek ere hori berretsi dute: 479 positibo zenbatu dituzte herrialde horretan, 399 Nafarroan, 398 Gipuzkoan eta 112 Araban.
Kutsatzeen gorakada nabarmena izan da. Hiru aste ere ez dira Osasunbideak eta Osakidetzak egunean 500 kasu baino gutxiagozenbatzen zituenetik, uztailaren 1ean; eta orduan ere jada goraldian zegoen pandemia. Egun, hirukoiztu egin da kopurua.
Baina kutsatzeetan soilik ez, ospitaleratzeetan ere hasi da igartzen pandemiaren gorakada. Beste olatuen maila berean ez bada ere, ospitaleratuen kopurua gora doa, eta egun 267 lagun daude Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetan. Ekainaren hasieratik izan gabeko kopurua da hori. ZIUetan ere handitu da kopurua: 54 lagun daude larri, eta hori ere ekainaren erdialdetik izan gabeko datua da. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200704/beste-eraso-homofobo-bat-eta-beste-eraso-matxista-bat-gertatu-dira-zornotzan.htm | Gizartea | Beste eraso homofobo bat eta beste eraso matxista bat gertatu dira Zornotzan | Beste eraso homofobo bat eta beste eraso matxista bat gertatu dira Zornotzan. | Joan den ostegunean, uztailak 15, beste eraso matxista bat eta beste eraso homofobo bat gertatu ziren Zornotzan. Mugimendu Feministak azaldu duenez, mutil talde gazte batek egin dituzte erasoak. Azaldu dute mutil kuadrillak denbora bat zeramala neska-mutil batzuei jazartzen, eta 15ean kaletik jarraitu, mehatxatu, iraindu eta harriak jaurti zizkietela. Gertaerak salatzeko, elkarretaratzera deitu dute Mugimendu Feministak eta Akelarre aniztasun taldeak gaur arratsaldeko 19:00etarako, Zornotzako Erreferendum plazan. | |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200705/tubacexeko-langileek-greban-jarraitzea-erabaki-dute.htm | Ekonomia | Tubacexeko langileek greban jarraitzea erabaki dute | Langile batzordeak, bilera egin ondoren, protestaldiari eustea erabaki du. Enpresak kaleratu asmo zituen langileak onartu arte eutsiko diote. | Tubacexeko langileek greban jarraitzea erabaki dute. Langile batzordeak, bilera egin ondoren, protestaldiari eustea erabaki du. Enpresak kaleratu asmo zituen langileak onartu arte eutsiko diote. | Tubacexeko langileek greban jarraitzea erabaki dute. Protestaldiko 159. eguna dute, eta horrela jarraituko dute enpresak kaleratu asmo zituen lankideak lan txandetan sartu arte. Langile batzordeak bilera egin du, eta bertan hartu du erabakia. Enpresari eskatu diote EAEko Auzitegi Nagusiaren ebazpena bere osoan betetzea. Era berean, oinarri hori errespetatzen duen edozein negoziazio prozesutan sartzeko prest daude.
ELAko eta LABeko ordezkariek greba eustearen alde bozkatuko zutela esana zuten, baina beste sindikatuek zer egingo zuten argitzeko zegoen. Langile batzordeko ordezkaritza duten sindikatuek (ELAk lau ordezkari ditu, CCOOk lau, STATek hiru, LABek bat eta Independenteek bat) barne bilerak egin dituzte asteburuan, eta gaur bateratu dituzte iritziak. Gehiengoak grebaren alde egin du. Bien bitartean, langileek eguneroko piketeak mantentzen ari dira Laudio eta Aguraingo plantetan (Araba).
Mugitu direnak enpresak kaleratu asmo zituen 129 langileak dira. EAEko Auzitegi Nagusiak haiek soldatapean hartzera behartu zuen enpresa, eta hemendik aurrera jasotzen dituzten ordainketekin erresistentzia kutxa paralelo bat osatuko dute greban dauden langileei laguntzeko. Hasi gainera, udako ordainketa bikoitzarekin hasiko dute funtsa. Dena den, salatu dutenez, oraindik ez dute jaso Gizarte Segurantzan alta eman dietelako baieztapenik.p> |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200706/gasteizen-gizon-bat-atxilotu-dute-bikotekideari-eraso-egitea-egotzita.htm | Gizartea | Gasteizen gizon bat atxilotu dute bikotekideari eraso egitea egotzita | Udaltzaingoak beste bi pertsona atxilotu ditu asteburuan indarkeria matxista egotzita. | Gasteizen gizon bat atxilotu dute bikotekideari eraso egitea egotzita. Udaltzaingoak beste bi pertsona atxilotu ditu asteburuan indarkeria matxista egotzita. | 45 urteko gizon bat atxilotu dute gaur goizaldean Gasteizen, indarkeria matxistarekin lotuta. Udaltzaingoak dei bat jaso du 01:15ean, Lakua-Arriaga auzoko etxebizitza batean bikote baten artean eztabaida zegoela esanez. Udalak ohar bidez azaldu duenez, emakumeak zauriak zituen aurpegian, itxuraz bikotekideak eragindakoak. Andrearen adierazpenak entzunda eta zauriak ikusita, udaltzainek gizona atxilotu dute.
Gaur goizean jarriko dute epailearen esku. Emakumea ospitale batera eraman dute zauriak sendatzeko.
Beste atxilotu bat asteburuan
Udaltzainek 31 urteko gizonezko bat atxilotu zuten larunbatean emakume bati ukituak egitea egotzita. Amarika plazan izan zen erasoa: gizonak emakumeari sorbaldatik heldu zion, eta ipurmasailetan ukituak egin zizkion haren onarpenik gabe. Udaltzainek atxilotu egin zuten gizona, sexu-abusu delitua egotzita. Ondoren, epailearen esku utzi zuten. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200707/31-euskal-kirolari-tokion.htm | Kirola | 31 euskal kirolari Tokion | Uztailaren 24tik abuztuaren 8ra jokatuko dituzte Olinpiar Jokoak. Euskal Herriko kirolarietatik 22k aurrenekoz parte hartuko dute Olinpiar Jokoetan. Hamalau espezialitatetan lehiatuko dira. | 31 euskal kirolari Tokion. Uztailaren 24tik abuztuaren 8ra jokatuko dituzte Olinpiar Jokoak. Euskal Herriko kirolarietatik 22k aurrenekoz parte hartuko dute Olinpiar Jokoetan. Hamalau espezialitatetan lehiatuko dira. | Tokioko Olinpiar Jokoak jokatuko dira uztailaren 24tik abuztuaren 8ra, eta horietan Euskal Herriko 30 kirolari lehiatuko dira: 27 Espainiako selekzioarekin, bi Frantziakorekin, eta bat Marokokoarekin —2016ko Olinpiar Jokoetan 35 izan ziren—. Horietatik 21ek estreinakoz parte hartuko dute Jokoetan. Jarraian, lehiatuko diren euskal kirolarien zerrenda, egutegia aintzat hartuta —Euskal Herriko orduan jarrita daude probak jokatuko diren orduak—.
Olinpiar Jokoen inaugurazio ekitaldia ostiralean egingo dute, Japoniako hiriburuko olinpiar estadioan (13:00), baina, ohi bezala, futboleko lehiaketa apur bat lehenago hasiko da. Unai Simonek, Martin Zubimendik, Jon Moncayolak, Mikel Merinok eta Mikel Oiartzabalek ostegunean jokatuko dute Espainiako selekzioarekin, Egiptoren kontra (09:30) —beste bi partida jokatuko dituzte ligaxkan—. Dominen jokoan egoteko hautagaietako bat da Espainia. Bost futbolariek aurrenekoz parte hartuko dute Olinpiar Jokoetan.
«Guztiarengatik borrokatzera goaz Tokiora», adierazi berri du elkarrizketa batean Virginia Diazek, Espainian jaio baina Getxon (Bizkaia) bizi den arraunlariak. Lemazainik gabeko bikotekako proban lehiatuko da, Aina Cid katalanarekin. Azkeneko hiru urteotan domina lortu dute Europako Txapelketan, elkarrekin: urrea 2019an, zilarra 2020an, eta brontzea aurten. Diaz aurrenekoz arituko da Olinpiar Jokoetan, eta larunbatean (uztailaren 24a) egingo du debuta, sailkapen fasean, 02:50ean.
<Gorka Izagirrek eta Omar Frailek lehendabizikoz parte hartuko dute Olinpiar Jokoetan, eta Ion Izagirrek, bigarrenez, 2016koetan ere aritu baitzen. Larunbatean (uztailaren 24a) lehiatuko dira, errepideko proban —04:00etan hasiko da—, eta Espainiako selekzioaren lider Alejandro Valverderentzat lan egingo dute. Ion Izagirre erlojupeko lasterketan ere lehiatuko da hilaren 28an (07:00), eta, joan den astean adierazi zuenez, olinpiar diploma lortzea du helburu; aurreneko zortzien artean sailkatzea, alegia. Rion, 2016an, zortzigarren izan zen, hain zuzen.
Ane Santesteban igandean lehiatuko da, hilaren 25ean, errepideko lasterketan. Sentsazio «oso onekin» bukatu zuen Italiako Giroa —joan den uztailaren 11n bukatu zen lasterketa—, eta pozik dago. Rion 47. sailkatu zen.
Clara Azurmendi gipuzkoarra estreinakoz lehiatuko da Olinpiar Jokoetan, eta «presiorik gabe» arituko da. «Lehen helburua gozatzea da». Munduko rankingean 67.a da, eta, horrenbestez, ezustekorik ezean, ez du dominarik lortzeko aukerarik edukiko. Larunbatean egingo du debuta, 13:00etan; C taldean jokatuko du sailkatzeko ligaxka.
Jose Maria Basterra getxoztarra moralaren eta ilusioaren zakua ondo beteta heldu da Tokiora: Espainiako Ligako goleatzaile nagusia izan da —Club de Campon jokatzen du—, eta aurrenekoz arituko da Jokoetan. Belar Hockeyko Espainiako selekzioak larunbatean egingo du debuta, Argentinaren aurka (05:15). Ligaxkan beste lau partida jokatuko ditu. Dominen lehiarako hautagaia da Espainiako selekzioa.
Espainiako selekzioarekin, Munduko Txapelketan eta Europako Txapelketan dominak kolkoratu izan dituzte Julen Aginagaldek eta Eduardo Gurbindok, baina ezin izan dute gauza bera egin Olinpiar Jokoetan. 2012koetan parte hartu zuten biek, eta Espainia zazpigarren sailkatu zen. Dominen lehian egoteko hautagai sendoa da Espainia. Larunbatean egingo du debuta Alemaniaren kontra (09:15), eta ligaxkan beste lau partida jokatuko ditu.
Espainiako selekziorekin jokatuko dute Nerea Pena eta Ainhoa Hernandez euskal herritarrek, eta hurrengo egunean, igandean, egingo dute debuta, Suediaren aurka (12:30) —beste lau lehia izango dituzte ligaxkan—. Penak eta Hernandezek Rioko jokoetan ere parte hartu zuten, eta orduan seigarren sailkatu zen Espainia; orain, domina bat lortzea dute helburu.
Maialen Chourraut laugarrenez arituko da Olinpiar Jokoetan. Pekinen (2008) hamaseigarren sailkatu zen eslalomeko K1ean, Londresen (2012) brontzezko domina kolkoratu zuen, eta Rion (2016) urrezkoa. Tokion ere dominen lehia ibiltzea du helburu; 38 urte ditu piraguistak. Munduko Kopako azken proban, joan den ekainean Pragan, seigarren izan zen. Igandean izango du sailkatzeko proba (06:00).
Ander Elosegi 33 urteko piraguistak ere laugarren aldiz parte hartuko du Olinpiar Jokoetan, eta eslalom piraguismoan hark ere. C1ean laugarren izan zen Pekinen; laugarren, berriro, Londresen, eta zortzigarren Rion. Domina du helburu —lortu izan ditu Europako zein Munduko txapelketatan—, nahiz eta Munduko Kopako azken proban, Pragan, finaletik kanpo gelditu zen. Igandean izango du sailkatzeko proba (06:00).
Iñigo Peña 30 urteko piraguista abuztuaren 4an izango du sailkatzeko proba. K4 1.000 metrokoan parte hartu zuen Rion —bosgarren izan zen—, eta oraingoan esprintean lehiatuko da, baina bikoteka, K2 1.000 metrokoan, Paco Cubelos espainiarrarekin batera. Dominarako hautagaien artean dira.
Pauline Ado, joan den uztailaren 3an, A Coruñan lehiatzen. EFE
Surfa aurrenekoz izango da Olinpiar Jokoetan, eta emakumezkoetan parte hartuko duten hogei surflarien artean Pauline Ado 30 urteko lapurtarra dago. 2017an Munduko Txapelketa irabazi zuen. Igandean hasiko da lehiatzen Frantziako selekzioarekin, 03:00etatik aurrera.
Alberto Munarriz atzelaria Espainiako selekzioaren zutarrietako bat da. 2016ko Olinpiar Jokoetan ere parte hartu zuen —zazpigarren izan zen Espainia—, eta aitortu du orain «faboritoetako bat» direla. 27 urte ditu iruindarrak, eta Barceloneta taldean jokatzen du. Espainiako selekzioak igandean edukiko du ligaxkako lehen partida, Serbiaren aurka (11:15). Ligaxkan beste lau neurketa jokatuko ditu.
Azkeneko orduan sartu da Xabier Lopez Arostegi Espainiako saskibaloi selekzioan. Olinpiar Jokoetarako deituko ote zuten edo ez zalantza-zalantzan ibili da, eta uztailaren 24an selekzioko jokalari batek min hartu ostean dei egin dio selekzionatzaileak. Lehen aldia du Olinpiar Jokoetan. Taldeak uztailaren 26an jokatuko du lehen partida (14:00), Japoniaren kontra. Taldeko ligaxkan, Argentina eta Kanada ere izango dituzte aurrez aurre.
Kevin Peponnet 470 espezialitatean lehiatuko da Tokion Frantziako selekzioarekin, Jeremie Mion frantziarrarekin bikotea osatuz. Irabazteko lehian ibiltzeko hautagaia da 30 urteko lapurtarra, aintzat hartuta 2018ko Munduko Txapelketan urrea lortu zuela, eta 2019ko Europako Txapelketan brontzea; bietan Mionekin bikotea osatuz. Uztailaren 28an hasiko da lehiatzen (05:05).
Jon Rahm, AEBetako Irekia irabazi zuenean, joan den ekainean. Efe
Dominaren bat irabazteko hautagai sendoa da John Rahm, kontuan hartuta joan den ekainean AEBetako Irekia irabazi zuela, eta hirugarren izan dela joan den asteburuan jokatutako Erresuma Batuko Irekian. Hortaz, 26 urteko bizkaitarra aurrenekoa da munduko zerrendan. Uztailaren 29an egingo du debuta, 00:30ean hasita.
Carlota Ziganda bigarrenez arituko da Olinpiar Jokoetan —Rion 39. egin zuen—. 30 urteko golf jokalari nafarra hogeigarrena da munduko zerrendan, eta abuztuaren 4an egingo du debuta, 00:30etik aurrera.
Atletismo probak uztailaren 30ean hasiko dira, eta egun horretan lehiatuko da Sergio Fernandez 400 metro hesidunetako lehen txandan (03:55). 26 urteko nafarrak bigarren Olinpiar Jokoak ditu: Rion finalerdietara heldu zen —11. denbora onena egin zuen, eta hamarren batzugatik ez zen finalerako sailkatu—.
Teresa Errandoneak 100 metro hesidunetan parte hartuko du, eta uztailaren 31n jokatuko du lehen txanda (03:45). 25 urteko gipuzkoarrak joan den ekainean egin zuen bere marka onena: 13,04. Estreinakoz arituko da Olinpiar Jokoetan.
Asier Martinez nafarrak ere aurrenekoz parte hartuko du 21 urterekin, eta Tokiora heldu da 110 metro hesidunetan 23 urtez azpikoetako Europako txapeldun izan ondoren. Haren entrenatzaile François Beoringyanek esan du Martinez «presiorik gabe» lehiatuko dela. Abuztuaren 3an korrituko du lehen txanda (12:10).
Abuztuaren 4an, 02:05ean, Odei Jainaga xabalina jaurtitzaileak hasiko du sailkatzeko proba. 23 urteko gipuzkoarrak lesio bat du sorbaldan, eta adierazi du ez duela dominaren lehian aritzeko itxaropenik, eta «esperientziarekin» gozatzera joango dela.
Olinpiar Jokoak amaitu bezperan, abuztuaren 7an, korrituko dute maratoia (03:15 aldera bukatuko da), eta horretan parte hartuko dute Elena Loyok Espainiako selekzioarekin, eta Majida Maayufek Marokokoarekin —2012tik bizi da Euskal Herrian—. Loyoren (38 urte) markarik onena 2.28.25ekoa da, eta Maayufena (32 urte), 2.29.24koa. Biak aurrenekoz lehiatuko dira Olinpiar Jokoetan. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200708/bizkaiko-ogasunak-bi-urte-atzeratu-du-enpresentzako-sistema-fiskal-berria.htm | Ekonomia | Bizkaiko Ogasunak bi urte atzeratu du enpresentzako sistema fiskal berria | 2024ko urtarrilaren 1era arte atzeratu du Batuz sistema fiskal berria, krisiaren ondorioz antzemandako zailtasunak direla eta. | Bizkaiko Ogasunak bi urte atzeratu du enpresentzako sistema fiskal berria. 2024ko urtarrilaren 1era arte atzeratu du Batuz sistema fiskal berria, krisiaren ondorioz antzemandako zailtasunak direla eta. | Batuz ekonomia jardueren etekinak bitarteko elektronikoen bidez kontrolatzeko sistema da, eta horren parte da Ticket Bai programa. Joan den astean BERRIAk sistema berri horren inguruan enpresa txikiek dituzten kezka eta ezinegonak bildu zituen erreportaje batean.
Orain, pandemiak kalte gehien eragin dien zergadunek Foru Ogasunari helarazi dizkioten arazoak direla eta, Aldundiaren ustez, «gaur egun ez daude Batuz nahitaez ezartzeko baldintza egokiak», eta Batzar Nagusiei beste bi urteko atzerapena proposatuko die. Hala ere, konpentsazioak ezarriko ditu 2022an edo 2023an sistema ezartzen duten autonomoentzat, mikroenpresentzat eta enpresa txiki eta ertainentzat.
Jose Maria Iruarrizaga Ogasun diputatuak azaldu duenez, «Batuz proiektu estrategikoa da Bizkaiarentzat, iruzurraren aurkako borroka indartzen duelako eta zergadunen laguntza hobetzen duelako», baina gaur egun ez dago baldintza egokirik krisiaren «ondoriorik txarrenak» pairatzen ari diren zergadunek hura onartzeko. Azaldu duenez, hainbat sektorek eman diote horren berri, elkargo profesionalekin, enpresaburuen elkarteekin eta aholkularitza fiskalarekin egindako bileran.
Egoera ikusita, Iruarrizagak gaineratu du 2024a baino lehen martxan jartzen duten enpresentzat «pizgarriak» izango direla. Batuz 2022ko urtarrilaren 1etik aurrera ezartzen duten pertsona eta negozioek %15eko murrizketa izango dute PFEZn edo sozietate zergan, 2022ko eta 2023ko ekitaldietan.
Konpentsazioa handiagoa izango da Batuz ezarri ahala, eta 2022an eta 2023an sistema hori hartzen duten langile autonomoek, mikroenpresek eta enpresa txiki eta ertainek soilik jaso ahal izango dute. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200709/afganistango-gobernuak-eta-talibanek-biktima-zibilik-ez-izatea-adostu-dute.htm | Mundua | Afganistango Gobernuak eta talibanek «biktima zibilik ez izatea» adostu dute | Dohako elkarrizketetan, bi aldeak ados jarri dira laguntza humanitarioa erraztearen inguruan, baina ez dute su-etenik negoziatu. Datozen egunotan berriz elkartuko dira. | Afganistango Gobernuak eta talibanek «biktima zibilik ez izatea» adostu dute. Dohako elkarrizketetan, bi aldeak ados jarri dira laguntza humanitarioa erraztearen inguruan, baina ez dute su-etenik negoziatu. Datozen egunotan berriz elkartuko dira. | Afganistango gerra amaitzeko bilerak ez du esperotako emaitza izan, oraingoz bada ere. Herrialdeko gobernua eta talibanak su-eten bat adosteko elkartu dira berriz ere, Qatarko hiriburu Dohan, baina, horren ordez, bi aldeek «biktima zibilik ez izatea», herrialdeko azpiegiturak «babestea» eta laguntza humanitarioa banatzeko «elkarlanean aritzea» adostu dute. Halere, badirudi hitzordu hori ez dela negoziazioen amaiera izango, Kabulek eta talde integrista sunitak hitz egiten jarraitzeko asmoa berretsi baitute, menia bat indarrean sartzea helburu jarrita. Zehazki, «akordio bat lortzen» duten arte.
Iragan maiatzaz geroztik, herrialdetik pixkanaka ateratzen ari dira Afganistango Gobernua babesten duten nazioarteko tropak, eta talibanak hutsune hori baliatzen ari dira etenik gabekoak diruditen konkistak lortzeko. Aurrerakadak nabarmenak izan dira, integrista sunitek herrialdeko barrutien erdia bereganatu baitute dagoeneko; nazioarteko erakundeek egindako kalkuluen arabera, datorren urteko lehen hiruhilekorako herrialde osoaren kontrola izan lezakete, ezer aldatu ezean.
Arlo politikoan, hilabeteotako operazio militar horien arrakastak bultzatuta, talibanek adierazi dute egungo agintariak baino prestatuago daudela herrialdea gobernatzeko, eta indar harreman hori eramango dutela Dohako negoziazio mahaira.
Horretan, Kabulen helburua da integrista sunitekin «oinarrizko auziak» adostea: Konstituzio berri bat idaztea, menia aldarrikatzea eta talibanen parte hartzea negoziatzea herrialdeko ardura postuetan. Integrista sunitek, berriz, 7.000 preso askatzea eta NBE Nazio Batuen Erakundeak talibanen izenak zerrenda beltzetik ateratzea ere nahi dute, beste hainbat eskariren artean.
Oraingoz, baina, bi aldeek ez dituzte helburu horiek bete, nahiz eta negoziazioez adierazi duten «ahalik eta azkarrena aurkituko» dutela «bidezkoa eta sendoa den irtenbide bat». Azken hilabeteetan ere, Kabul eta talibanak aldizka elkartu dira Dohan, baina orain arte ez zuten lortu gutxieneko erabakirik adostea; egunotako negoziazioek, gainera, ez dute iraganekoek zutenaren bultzadarik, batez ere integrista suniten konkistak balantza alde batera mugiarazten ari direlako.
Azken datuen arabera, gobernuak herrialdeko 400 bat barrutietatik 110en kontrola du, eta beste 80tan borrokan ari da integrista sunitekin. Testuinguru horretan, Ajmal Omar Sherwari Segurtasun Ministerioko bozeramaileak atzo jakinarazi zuen kontraerasoari ekin diotela zenbait probintziatan, egunotako joeran sakontzeko; iragan ostegunaz geroztik, Kabulek 244 operazio egin ditu, baina ez dirudi gai izango denik talibanen arrakasta militarra gelditzeko.
Mugetako egoerak
Iranekiko, Uzbekistanekiko eta Tajikistanekiko mugako zenbait postu ere bereganatu dituzte talibanek azken asteetan, eta, horren harira, Taxkentek eta Duxanbek erabaki dute Errusiarekin batera maniobra militar bateratuak egitea datorren hilabete hasieran, bi herrialde horiek Afganistanekiko duten mugan.
Errusiako armadak azaldu duenez, ariketa horien helburua «talde armatu ilegal sarkinen kontrako operazioen prestakuntzak entseatzea» izango da. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200710/frantziako-estatu-kontseiluak-onartu-egin-du-osasun-ziurtagiria-hedatzeko-lege-proposamena.htm | Gizartea | Frantziako Estatu Kontseiluak onartu egin du osasun ziurtagiria hedatzeko lege proposamena | Gaur aurkeztu dute legea Frantziako Ministroen Kontseiluan. Asteazkenean eta ostegunean eztabaidatuko dute Frantziako Asanblean eta Senatuan. Uztailaren 21etik aitzina, derrigorrezkoa izanen da 50 pertsona baino gehiago biltzen dituzten kultur eta aisialdi guneetan. Protesta andana izan dira azken egunetan ziurtagiria hedatzearen kontra. | Frantziako Estatu Kontseiluak onartu egin du osasun ziurtagiria hedatzeko lege proposamena. Gaur aurkeztu dute legea Frantziako Ministroen Kontseiluan. Asteazkenean eta ostegunean eztabaidatuko dute Frantziako Asanblean eta Senatuan. Uztailaren 21etik aitzina, derrigorrezkoa izanen da 50 pertsona baino gehiago biltzen dituzten kultur eta aisialdi guneetan. Protesta andana izan dira azken egunetan ziurtagiria hedatzearen kontra. | Asteazkenetik aitzina, osasun ziurtagiria ezinbestekoa izanen da Ipar Euskal Herrian 50 pertsona baino gehiago biltzen dituzten kultur eta aisialdi jardueretarako. Lehengo aste hasieran iragarri zuen neurria Emmanuel Macron Frantziako presidenteak, eta gaur aurkeztu dute lege proposamena Frantziako Ministroen Kontseiluan. Estatu Kontseiluak, halaber, oniritzia eman dio lege proposamenari, nahiz eta desadostasun batzuk erakutsi dituen: gehiegizkoa iruditu zaio, adibidez, 20.000 metro karratu baino gehiagoko supermerkatu eta denda handietan osasun ziurtagiria erakutsi behar izatea. Bezeroek osasun ziurtagiririk duten edo ez kontrolatzen ez duten jatetxe eta ostatuei jar dakiekeen 45.000 euroko isuna ere handiegia iruditu zaie Estatu Kontseiluko magistratuei, eta gomendatu dute koronabirusean positibo emateagatik hamar egunez konfinatuta egon behar duen jendearen etxeko kontrolak ez daitezela egin 21:00etatik aitzina.
Aste honetan ohiko prozedura segitu beharko luke legeak, erabat bozkatua izan arte: Frantziako Asanbleako lege batzordera iritsiko da bihar; hemizikloan eztabaidatuko dute asteazkenean; Frantziako Senatuan eztabaidatuko dute ostegunean, eta ostiralean izan behar luke azkenengo bozka.
Gabriel Attal Frantziako Gobernuko bozeramailea gaur arratsean mintzatzekoa da osasun ziurtagiriaren hedapenari buruz xehetasunak emateko. Asteazkenean, Frantziako Osasun eta Defentsa Kontseilua biltzekoa da, eta, haren ondotik, elkarrizketa eginen diote Jean Castex lehen ministroari TF1 telebista katean.
Macronek joan den astean egindako adierazpenek protesta andana eragin dute. Kultur eta aisialdi jarduerez gain, agorriletik aitzina ostatuetan, jatetxeetan eta distantzia luzeko garraiobideetan ere osasun ziurtagiria derrigorrezkoa izanen dela iragarri zuen. Halaber, baieztatu zuen osasun langileak derrigor txertatu beharko direla. Neurri horien kontrako mobilizazioak antolatu dituzte azken egunetan, askotariko aldarrikapenekin: batzuek askatasunen murrizketa eta kontrol soziala salatu dituzte; beste batzuek zalantzan jarri dituzte txertoen balioa eta pandemiaren egiazkotasuna bera. Larunbatean, ehunka pertsona elkartu ziren Baionan mezu horien inguruan. Gaur arratsean ere elkarretaratzea eginen dute herriko etxeko plazan. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200712/pegasus-programa-bueltan-da.htm | Mundua | Pegasus programa bueltan da | Mundu osoko 50.000 lagunetik gora zelatatu dituzte Pegasus programaren bidez. Ikertzaileek adierazi dute biktimen gehiengoa kazetariak, giza eskubideen defendatzaileak eta abokatuak direla. | Pegasus programa bueltan da. Mundu osoko 50.000 lagunetik gora zelatatu dituzte Pegasus programaren bidez. Ikertzaileek adierazi dute biktimen gehiengoa kazetariak, giza eskubideen defendatzaileak eta abokatuak direla. | Hilabete luzez lanean aritu diren nazioarteko hamazazpi hedabidek, besteak beste, The Guardian eta The Washington Post egunkariek, Pegasus Proiektua izeneko ikerketa aurkeztu zuten herenegun, Forbidden Stories eta AI Amnesty International erakundeekin elkarlanean. Haien ikerketaren arabera, 2016tik hona munduko hainbat gobernuk 50.000 lagun inguru espiatu dituzte Pegasus aplikazioa erabiliz. Espioitzaren biktimen gehiengoa kazetariak, giza eskubideen defendatzaileak edota ekintzaileak dira.
Israelgo NSO Group enpresak sortu zuen orain arte ezagutu den espioitza tresnarik indartsuena: Pegasus spywarea. Terroristen eta kriminalen aurkako tresna izateko sortu zuten arren, ikerketak iradokitzen du enpresaren bezeroek biztanleak kontrolatzeko arma gisa erabili dutela. Mundu osoko 40 herrialdetako 60 agentzia inguruk erosi dute Pegasus spywarea, eta gutxienez hamar dira aplikazioa duten herrialdeak: Azerbaijan, Bahrain, Kazakhstan, Mexiko, Maroko, Ruanda, Saudi Arabia, Hungaria, India eta Arabiar Emirerri Batuak.
Pegasus spywareak edozein dispositiboren datuak eskura ditzake, eta mugikorra blokeatuta egonda ere audio edo bideo grabagailuak pizteko ahalmena du. Spywareak Whatsapp aplikaziora iristen den bideo dei baten edo SMS bidezko mezu baten bitartez infektatzen du gailua, eta deia onartu edo mezua zabalduz gero, espioi programa instala dezake mugikorrean. Horrela, spywareak gailuaren informazio guztira lortzen du: bidali eta jasotako mezuak, argazkiak eta bideoak, eta GPS bidezko lokalizazioa eskura ditzake.
Infiltratutako zerrendan agertzen diren 50.000 mugikor zenbakitik mila pertsona identifikatu dituzte; besteak beste, gobernuko 600 funtzionario, 189 kazetari, 85 ekintzaile eta 65 enpresariren izenak aurkitu dituzte. Hala, zerrendan agertzen diren pertsonak «gobernuen intereseko pertsona» gisa identifikatu dituzte ikertzaileek, eta esan dute horietatik gehienak Pegasus spywarea eskura duten herrialdeetako biztanleak direla.
Proiektuan parte hartu duten erakundeen eta hedabideen arabera, ezin da baieztatu zerrendan agertzen diren mugikor guztiak hackeatu zituzten; izan ere, 37 bakarrik aztertu ahal izan dituzte. Horietatik erdia zegoen spywarearekin infektatuta. Agnes Callamard AIko idazkari nagusiak adierazi zuen beren aurkikuntzak frogatu duela NSO Group enpresak sortutako tresna gobernu errepresiboen «armarik gogokoena» dela, eta sistema informatikoa «kazetariak isilarazteko, aktibistei erasotzeko eta oposizioa baztertzeko» erabili izana salatu du.
Gobernuei azalpen eske
Igandean ezagutzera emandako informazioak hautsak harrotu ditu nazioartean, eta zerrendako edukia aditzera eman bezain laster egin zituzten lehenengo kritikak. Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak «kazetaritza askea Europako Batzordeko oinarrizko balioetako bat» dela azpimarratu zuen atzo, eta nabarmendu zuen ikerketan aurkitutakoa egia bada «guztiz onartezina» dela.p>
Bestalde, Israelgo NSO Group enpresak komunikatu bat zabaldu zuen atzo, gertatutakoaren inguruan beren iritzia emateko. Enpresaren arabera, 50.000 «neurriz kanpoko» kopurua da, eta ezeztatu egin du ekintzaren arduradunak Pegasus erabiltzen duten gobernuak direla. Gainera, ikerketaren egileak «filtratutako datuen interpretazio okerra» egiteaz akusatu ditu.
Pegasus Proiektuak nazioartean izan duen eragina ikusita, espioitzarekin lotu dituzten herrialdeetako gobernuek ere eman dituzte gaiaren inguruko adierazpenak. Ruandako Gobernuak, adibidez, ezeztatu egin zuen software sistema hori erosi izana, eta azpimarratu akusazioak «faltsuak» direla. Era berean, Hungariako Gobernuak zerrenda horren gaineko «ezjakintasun osoa» adierazi zuen, eta «diskriminazioa» jasan izana salatu zuen: «Zergatik ez dizkiezue galdera berak egiten Ameriketako Estatu Batuei, Erresuma Batuari, Alemaniari eta Frantziari?».
Urrutira joan gabe, duela urtebete Pegasus programak zalaparta eragin zuen Espainian ere. Iazko udan sakelakoak zelatatu zizkien Kataluniako zenbait politikari independentistei. Pegasus programa erabili zuten Roger Torrent orduko Kataluniako Parlamentuko presidentearen eta Ernest Maragall ERCko diputatuaren sakelako telefonoak zelatatzeko. Haien izena aurkitu zuten zerrendan, 2019ko apirilaren eta maiatzaren artean Pegasus programaren bidez espiatu zituzten 1.400 pertsona agertzen ziren guztira.
Dena den, ez orduan eta ezta orain ere, ez dira nahikoa froga lortu NSO Groupen aurka. Gainera, Pegasus kasuarekin lotutako hainbat herrialdek ez dute azalpenik eman oraingoz, eta, beraz, datozen egunetan informazio gehiago lortzea espero da. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200713/haitiko-behin-behineko-lehen-ministroak-baieztatu-du-kargua-utziko-duela.htm | Mundua | Haitiko behin-behineko lehen ministroak baieztatu du kargua utziko duela | Claude Josephek adierazi du gobernuburu postua Ariel Henryren esku utziko duela, herrialdeko presidentearen hilketatik izan den botere borroka amaitze aldera. | Haitiko behin-behineko lehen ministroak baieztatu du kargua utziko duela. Claude Josephek adierazi du gobernuburu postua Ariel Henryren esku utziko duela, herrialdeko presidentearen hilketatik izan den botere borroka amaitze aldera. | Jovenel Moiseren hilketatik Claude Josephek izan du agintea Haitin, eta baieztatu du behin-behineko lehen ministro kargua utziko duela, postua Ariel Henryk har dezan. Erabaki horrekin, eta «nazioaren hobe beharrerako» dela argudiatuta, Josephek amaitu egin du egunotan Henryrekin izan duen borroka politikoa; agintariak jakinarazi duenez, erabakia negoziatua izan da, bi politikariak hainbatetan elkartu baitira iragan astean.
Josephek The Washington Post egunkariari emandako elkarrizketa batean jakinarazi du Henryrekin adosturikoa, eta zehaztu du ez duela «interesik borroka» horretan sartuta egoteko: «Presidentea nire laguna zen. Justizia nahi dut».
Hilaren 7an, talde armatu batek Moise hil, eta haren emazte Martine Moise zauritu zuen, haiek bizi ziren etxera sartu eta tiro eginda. Harrez geroztik, Haitiko Poliziak ustez operazio horretan parte hartu zuten hainbat lagun atxilotu ditu, baita ustezko egile intelektuala ere; halere, oraindik erantzunik gabeko galdera asko daude gertaturikoaren inguruan.
Arlo politikoan, Haitiko presidente zenak haren hilketa baino bi egun lehenago aukeratu zuen Henry lehen ministro kargurako, baina heriotzaren harira sorturiko desegonkortasunean Josephek agintean jarraitzea aldarrikatu zuen, nazioarteko erakundeak eta gobernuak Henryren alde agertu ziren arren.
Orain, gobernuburu berriak bihar egingo du karguaren zina, eta badirudi Josephek gobernuan jarraituko duela, Atzerri ministro gisa, Haitiko hedabideek zabaldu zutenez.
Bien bitartean, senatarien heren batekin izan bazen ere, Haitiko Senatuak Joseph Lambert Senatuko presidentea izendatu du zuen estatuburu, eta horrek gehiago aldrebestu zuen egoera. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200714/arabak-sei-eguzki-parke-izango-ditu-3000-etxe-hornitzeko.htm | Gizartea | Arabak sei eguzki parke izango ditu 3.000 etxe hornitzeko | Foru Aldundiak eta Energiaren Euskal Erakundeak sei energia kooperatiba eratzea bultzatuko dute, Ekiola kooperatibaren bidez. Bertan, herritarrek parte hartuko dute beren hornidurarako eguzki energia sortzen eta kudeatzen. | Arabak sei eguzki parke izango ditu 3.000 etxe hornitzeko. Foru Aldundiak eta Energiaren Euskal Erakundeak sei energia kooperatiba eratzea bultzatuko dute, Ekiola kooperatibaren bidez. Bertan, herritarrek parte hartuko dute beren hornidurarako eguzki energia sortzen eta kudeatzen. | Arabako Foru Aldundiak eta Energiaren Euskal Erakundeak sei energia kooperatiba eratzeko hitzarmena sinatu dute. Ekiola kooperatiba ereduaren bitartez eguzki parke fotovoltaiko bana instalatuko dute Añana, Aiara, Mendialde, Arabako Lautada, Arabako Errioxa eta Gorbeialdeko kuadrilletan. Helburua da 3.000 familia hornitzea.
Josean Galera Ingurumen eta Hirigintza diputatuak eta Iñigo Ansola Energiaren Euskal Erakundeko zuzendari nagusiak aurkeztu dute proiektuen sorrera, Gasteizen. Parke bakoitzak megawatt bateko potentzia izango du, eta hektarea bateko azalera okupatuko du. Gainera, arduradunek azaldu dutenez, «nekazaritza balio eskasa duten» lurzoruetan kokatuko dituzte plakak.
Galerak azaldu du, ordea, kokapenak oraindik ez daudela zehaztuta. Izan ere, lehenik eta behin, lurzorua identifikatu behar da, eta parke fotovoltaikoak martxan jartzeko baimenak eskuratu gero. Lehen panel fotovoltaikoak «datorren udan» martxan jartzea aurreikusi du, halere.
Herritarren autokontsumorako egitasmo bat da, eta, beraz, parkeen «bazkide» izango dira egitasmoan izena ematen dutenak. Hala, herritar bakoitza «bere instalazioaren jabe» izango da, «kooperatibaren % 51 herritarrek ordezkatuko dutelako».
Araban, etxebizitzetan kontsumitzen den energia guztiaren %8 da soilik berriztagarrien bidez ekoitzitakoa, «urtean 1,5 milioi megawatt orduko», herrialdeak oro har urtean gastatzen dituen 12 milioi megawattetatik. Ansolak azaldu duenez, Ekiola ekimenak Arabako 33 herriren «interesa» piztu du, baina Gasteiz ez dago herri horien artean.
Berriztagarrien eztabaida
Sei eguzki parke horiez gain, beste sei eraikitzeko asmoa iragarri dute zenbait enpresa pribatuk. Eta horiek instalatzeko lur bila ari dira, besteak beste, Lautadan eta Añanan. Bertako nekazariek «presioak» eta «mehatxuak» salatu dituzte. Bada, Galerak adierazi du parke horiek ere «beharrezkoak» direla herrialdeak dituen behar energetikoak asetzeko. Hala ere, azpimarratu du ez dutela «proiektu sendorik» ikusi.
Hain zuzen, energia berriztagarriekin lotutako eta bestelako «industria makroproiektu» handien aurkako manifestazioa deitu dute urriaren 23rako, Gasteizen, «Araba Bizirik! Lurra defendatuko dugu!» lelopean. AHTrik ez!, Arabako Mendiak Aske, Elikadura Iraunkorraren Aldeko Mugimenduak eta Proiektu Honi Ez! Planta fotovoltaikoen aurkako Arratzua-Ubarrundiako herri plataformak egin dute protestarako deia. Besteak beste, dagoeneko martxan dauden «industria makroproiektuak berehala geldiaraztea» eskatu dute: zentral eolikoak, parke fotovoltaikoak eta AHTaren proiektua, hain zuzen ere. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200715/zibererasoak-egitea-leporatu-diote-txinari.htm | Mundua | Zibererasoak egitea leporatu diote Txinari | EBk, Erresuma Batuak eta AEBek adierazi dute urtearen hasieran Microsoften softwarearen aurka egindako erasoaren atzean dagoela | Zibererasoak egitea leporatu diote Txinari. EBk, Erresuma Batuak eta AEBek adierazi dute urtearen hasieran Microsoften softwarearen aurka egindako erasoaren atzean dagoela | Microsoft enpresaren posta elektronikoaren softwarearen aurka egindako zibererasoen atzean Txina dagoela adierazi dute, gaur, Erresuma Batuak, AEBek eta EB Europako Batasunak. Aurreneko biek behin baino gehiagotan egin dizkiote antzeko akusazioak Pekini; ez, ordea, EBk. Baina joan den ekainean, NATOren goi bileran, aliatuek nabarmendu zuten Txinari aurre egitea zela «segurtasun globalaren erronka nagusietako bat». Eta Bruselak ohar bat plazaratu du gaur, nabarmenduz, besteak beste, Txinaren «jarrera arduragabeak» eragiten dituela «segurtasunean arriskuak» eta batasuneko gobernuentzat «galera nabarmenak».
Zibereraso horiek aurtengo urtearen hasieran gertatu ziren, eta, zenbait hedabidek kaleratutako informazioaren arabera, 250.000 bat zerbitzariri eragin zieten. Multinazionalek, gobernuek eta defentsako enpresa handiek erabili ohi duten softwarea da Microsoftena.
EBk oharrean adierazi du erasoak Txinatik egin zituztela, baina ez du zuzenean hango gobernua akusatu. Erresuma Batuak, bai. Dominic Raab Atzerri ministroak komunikatu batean azpimarratu duenez, zibererasoen egileek Txinako Gobernuaren babesa dute. «Txinako Gobernuak zibersabotaje hau bukatu beharra dauka. Ez baldin badu egiten, kontuak eman beharko ditu». Nolanahi ere, estatu aliatuek ez dute Txinaren aurkako zigorrik planteatu.
Joe Biden AEBetako presidenteak esan izan du Mendebaldeko estatuek erabakitasun handiagoz jokatu beharko luketela «erregimenaren jarduera kaltegarrien aurka». Gaur bat eginda agertu dira aliatu guztiak, eta AEBek argitaratutako oharrean zibererasoen aurka «elkarrekin lan egitera» deitu ditu aliatuak. Txinari ohartarazi dio, gainera, neurriak hartuko dituztela zibererasoei aurre egiteko. |
2021-7-19 | https://www.berria.eus/albisteak/200716/norvegiako-hondartza-eskubaloi-selekzioak-uko-egin-dio-bikinia-erabiltzeari.htm | Kirola | Norvegiako hondartza-eskubaloi selekzioak uko egin dio bikinia erabiltzeari | Mehatxuak jaso dituzte hartutako erabakiaren ondorioz, baina txapelketako hirugarren eta laugarren postua galtzamotzetan jokatu dute. | Norvegiako hondartza-eskubaloi selekzioak uko egin dio bikinia erabiltzeari. Mehatxuak jaso dituzte hartutako erabakiaren ondorioz, baina txapelketako hirugarren eta laugarren postua galtzamotzetan jokatu dute. | Varnan (Bulgaria) jokatu da hondartza eskubaloiko Europako Txapelketa, eta Norvegiako emakumezkoen selekzioak zeresana eman du sare sozialetan. Izan ere, norvegiarrek aurre egin diote emakumeak bikiniarekin lehiatzera behartzen dituen araudiari.
Araudi horren arabera, derrigorrezkoa da bikinia erabiltzea. Kamisetek jokalarien sabela «agerian» utzi behar dute, eta bikiniaren beheko zatia eraman behar dute, «goranzko angeluan» moztuta. Bikiniaren alde zabalenak, gainera, «gehienez hamar zentimetrokoa izan behar du». Finalerdietara arte bikiniarekin jokatu zuen taldeak, baina, hori galdu ondoren, hirugarren eta laugarren postua galtzamotzetan jokatzea erabaki zuen.
Norvegiako jokalariek galtzamotzetan jokatzeko asmoa plazaratu zuten. Katinka Haltvik kapitainak Norvegiako Dagbladet egunkariari azaldu zionez, jakinarazi zieten horrela jokatuz gero «jokalari bakoitzak 50 euroko isuna jasoko zuela»: hau da, guztira 5.000 euroko isuna. Norvegiako federazioak esan zuen isunak ordainduko zituela, baina txapelketako antolatzaileek erantzun zuten «partida bakoitzean kopuruak gora egin zezakeela», eta «zehaztu gabeko beste zigor batzuekin mehatxatu» zituzten. Europako Txapelketako lehen partida hasi baino lehen, «deskalifikatuak izango ginela esan ziguten, eta bikiniarekin jokatzera behartu gintuzten», azaldu zuen Haltvik.
Kåre Geir Lio Norvegiako federazioko presidentearen arabera, EHF Europako Eskubaloi Federazioaren erreakzioa «lotsagarria eta etsigarria» da. Presidenteak baieztatu zuenez, Norvegiako taldea «isunekin eta deskalifikazioarekin mehatxatu» zuten bikinia erabiltzen ez bazuten.
Dagbladet egunkariaren arabera, Norvegia, Danimarka, Frantzia eta Suediako federazioek Europako Eskubaloi Federazioari janzkera arauak aldatzeko eskatzeko asmoa dute. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200717/gutxienez-35-hildako-bagdaden-auzo-xiita-batean-izandako-erasoan.htm | Mundua | Gutxienez 35 hildako Bagdaden, auzo xiita batean izandako erasoan | Sadr City auzoko Al-Wahailat merkatuan izan da leherketa, Eid al-Adha musulmanen ospakizun egunaren bezperan. Hildakoez gain, 57 lagun zauritu dituzte. | Gutxienez 35 hildako Bagdaden, auzo xiita batean izandako erasoan. Sadr City auzoko Al-Wahailat merkatuan izan da leherketa, Eid al-Adha musulmanen ospakizun egunaren bezperan. Hildakoez gain, 57 lagun zauritu dituzte. | Leherketa handi bat izan da Bagdadeko Sadr City auzo xiitan, eta 35 lagun hil dira, gutxienez. 57 zauritu ere badaude. Al-Wahailat merkatuan izan da erasoa. Eid al-Adha ospakizun eguna da bihar musulmanentzat, eta, egun horren bezpera izaki, jende asko zegoen merkatuan erosketak egiten.
«IED batekin» —inprobisatutako lehergailuak, ingelesezko sigletan— egin dute erasoa, Irakeko Barne Ministerioak ohar batean jakinarazi due4nez. «Lehergailu teknikariak leherketaren lekura iritsi dira, eta susmoa dute leherketa suizida batek eragin duela», adierazi du Irakeko Shafaq News agentziak aipatutako iturri batek.
Abdala al Huseini poliziaburuak azaldu du leherketak kalte handiak eragin dituela merkatuan, eta balitekeela jende gehiago hiltzea datozen orduetan.
Inongo taldek ez du ekintza bere gain hartu, baina zenbait hedabidek EI Estatu Islamikoarekin lotu dute, aurrez ere antzeko erasoak eginak dituelako. Iragan apirilean beste atentatu bat izan zen leku berean. Orduko hartan, merkatuaren inguruan aparkatutako bonba auto bat zartarazi zuten. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200748/pedro-castillo-izendatu-dute-peruko-presidente.htm | Mundua | Pedro Castillo izendatu dute Peruko presidente | Hauteskunde batzordeak ez ditu onartu oposizioak aurkeztutako ehunka errekurtsoak. Sindikalistak botoen %50,12 eskuratu zituen hauteskundeetan, eta %49,87 Keiko Fujimori eskuindarrak. | Pedro Castillo izendatu dute Peruko presidente. Hauteskunde batzordeak ez ditu onartu oposizioak aurkeztutako ehunka errekurtsoak. Sindikalistak botoen %50,12 eskuratu zituen hauteskundeetan, eta %49,87 Keiko Fujimori eskuindarrak. | Peruk badu presidente berria: Pedro Castillo sindikalista, Peru Libre alderdiko burua. Castillok irabazi zituen ekainaren 6an egin ziren presidentetzarako hauteskundeak, baina emaitzak oso estuak izan ziren, eta oposizioko Fuerza Popular alderdiak ahaleginak egin ditu emaitza haiek zalantzan jarri eta boterea eskuratzeko.
Peruko hauteskunde batzordeak, ordea, ez ditu onartu Keiko Fujimoriren alderdiak aurkeztutako ehunka errekurtsoak, eta bart gauean berretsi du Castilloren garaipena: datu ofizialen arabera, bigarren itzulian sindikalistak botoen %50,12 eskuratu zituen, eta Fujimori eskuindarrak %49,87. Ondo bidean, gutxienez bost urte iraungo du Castilloren agintaldiak, 2026ra arte. Hilaren 28an hartuko du kargua.
Bart, presidente izendatua izan ondoren, Castillok eskerrak eman zizkion «Peruko herriari, garaipen historiko honengatik»: «Iritsi da gizarteko sektore guztien artean Peru parekide, justu eta libre bat eraikitzeko garaia». Horrez gain, dei egin zien Peru osatzen duten etniei, langile klaseari, nekazariei eta herritar guztiei, «aberri eder bat osatzeko»: «Gaur garai berri bat hasi da Perun», amaitu zuen.
Hortaz gain, Peru Libreren egoitzan egindako hitzaldian, Fujimoriri eskatu zion traba gehiago ez ipintzeko, eta laguntzeko «perutar guztiak ordezkatzen dituen gobernu bat osatzen». Gainontzeko alderdiei ere zabaldu zien deia: «Ekar ezazue zuen esperientzia, baina leiala eta gardena izan dadila».
Bere aldetik, Fujimorik esan du ontzat emango dituela hauteskundeen emaitzak, nahiz eta oraindik ere iruzur salaketak egin dituen. Gainera hauteskunde batzordeari leporatu dio «irregulartasunez betetako prozesu bat balioztatu» izana. «Emaitza justu eta garden bat bermatzeko bere eginkizuna urratu du», salatu du.
Horrez gain, Peru «etapa oso zail» baten atarian dagoela ohartarazi zuen, eta, «komunismoaren aurkako defentsa demokratikora» batzeko eskatu zien bere jarraitzaileei: «Peruk bere indar sozial eta politikoen batasuna behar du, komunismoa geldiarazteko». Hautagai eskuindarrak hirugarren aldiz egin du porrot presidente bilakatzeko bere saiakeran.
Irakaslea, nekazaria eta sindikalista, politikan ibilbide laburra eginda heldu da presidente izatera Castillo. BERRIAk gaur argitaratu du Eduardo Bendezu Gutarra abokatuari egindako elkarrizketa; Peru Libreko zuzendaritzako kidea da, Castilloren alderdikoa. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200749/hegoafrikan-sei-lagun-atxilotu-dituzte-protesten-bultzatzaile-izatea-egotzita.htm | Mundua | Hegoafrikan sei lagun atxilotu dituzte protesten bultzatzaile izatea egotzita | Protestak baretzen eta egoera «egonkortzen» ari dela azaldu du Presidentetza ministroak. Beste hiru lagun hil dira, eta 215 dira jada istiluetan hildakoak. | Hegoafrikan sei lagun atxilotu dituzte protesten bultzatzaile izatea egotzita. Protestak baretzen eta egoera «egonkortzen» ari dela azaldu du Presidentetza ministroak. Beste hiru lagun hil dira, eta 215 dira jada istiluetan hildakoak. | Khumbudzo Ntshavheni Hegoafrikako Presidentetza ministroak atzo jakinarazi zuenez, Poliziak sei lagun atxilotu ditu, Jacob Zuma presidente ohiak bere burua entregatu ondotik izandako protesten sustatzaile direlakoan. Atxilotuetako bat bermea ordainduta aske utzi dutela zehaztu zuen, eta gainerakoei atxiloaldi prebentiboa ezarri dietela. Haietako hiruk jada deklaratu dute. Gainera, Polizia istiluetan parte hartu zutenen atzetik dabilela nabarmendu zuen Ntshavhenik.
Ehunka dira, halaber, istiluekin lotuta deklaratu behar izan dutenak. Gauteng probintziako fiskalburu Phindi Mjonondwaneren arabera, 628 "susmagarri" daude auzipetuta.
Duela astebete piztu ziren protestak KwaZulu-Natal probintzian, Zumaren jaiolekuan. Ekainaren 29an, hamabost hilabeteko kartzela zigorra ezarri zioten presidente ohiari, bederatzi urteko agintaldian (2019-2018) izandako ustezko irregulartasunen inguruan deklaratzeari uko egiteagatik. Besteak beste Thales konpainiari egindako erosketa baten bidez, lau milioi rand (235.000 euro) baino gehiago poltsikoratu izana leporatzen diote. Presidenteak bere burua entregatu zuen arren, haren aldeko ehunka lagun kalera atera ziren, aske utzi zezatela eskatzeko.
Protestak baretzen ari direla nabarmendu zuen Ntshavhenik, eta egoera «egonkorra» dela KwaZulu-Natal probintzian, protesten epizentro nagusian. Hala ere, beste hiru lagun hil direla gehitu zuen. Horrenbestez, 215 dira, guztira, istiluetan hildakoak.
Gauteng probintzia izan da beste gune beroetako bat. Han egoera «guztiz egonkortu» da, ministroaren esanetan. Erantsi zuen istiluen ondorioz itxi egin behar izan zuten negozioek berriz zabaldu ahal izan dutela, horretarako garbiketa eta berreraikitze lanei esker.
Auzi saioa, atzeratuta
Auziarekin loturiko saio bat egitekoak ziren atzo, Pietermaritzburg hiriko auzitegi batean, baina Zumak eta haren abokatuak saioa atzeratzeko eskatu zuten, argudiatuta istiluek gehien jotako hirietako bat dela Pietermaritzburg, eta, hortaz, presidente ohiak «epaiketa justu bat» izateko duen «eskubidea» urratu zitekeela. Fiskaltzak salatu zuen Zumak bide berriak bilatzen ari dela, «desesperatuki», bere kontrako karguen aurrean erantzutea saihesteko.
Epaileak onartu egin zuen defentsaren eskaria, baina egun batez soilik atzeratu zuen saioa. Hortaz, gaur segituko dute epaiketarekin. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200750/aztarnen-bila-urtsua-mendian.htm | Bizigiro | Aztarnen bila Urtsua mendian | Urtsua mendia uharte edo sumendi baten moldean goratzen da Lapurdi ekialdean. Haren magalean zabukatuko da ibiltaria, gogotik, denbora bateko aztarnen bila. | Aztarnen bila Urtsua mendian. Urtsua mendia uharte edo sumendi baten moldean goratzen da Lapurdi ekialdean. Haren magalean zabukatuko da ibiltaria, gogotik, denbora bateko aztarnen bila. | Urtsua mendia Lapurdi ekialdeko tontor ezaguna da. Okzitania aldean zabaltzen den ordoki amaiezinetik etorrita, lehen muino aipagarria da Pirinioetako mendikate aldean, nahiz eta hura 700 metrora ez den iristen. Baina hor dirau, tinko-tinko, garo alorrak eta otadiak jantzarazten dioten berdetasunaz harro eta umil. Kanbo, Hazparne, Makea eta Lekorne herrien artean zutitzen da, eta, hartzen duen itxurari erreparatuta, nekez nahasi daiteke bere altzoan kulunkatzen diren beste tontor batzuekin. Izan ere, pentzeak eta itxura ondulatuak nagusitzen diren uharte baten moldean nabarmentzen da Urtsua mendia. Lur zaharrez osatuta dago, eta, geologoen esanetan, eskarmentu handiko talaia da. Euskal Herriko arrokarik zaharrenak Urtsua mendian daude, Lapurdiko lur horiek lehenak izan baitziren itsaso azpitik azaleratzen. 545 milioi urte atzera egin beharra dago orogenia hura ulertzeko. Urtsua sortu zen garaian ez ziren existitzen gaur egun ikus daitezkeen animaliak eta landareak. Euskal Herria bera ere ez zegoen orain dagoen tokian. Denbora bateko paisaiaz ari gara, beraz. Funtsean, arroka metamorfikoak dira Urtsuan topatzen direnak. Besteak beste, Kanbriarraurreko gneis eta kuartzitak ikusteko aukera izango du Lapurdiko talaiara bertaratzen denak. Kuartzo, feldespato eta mikak lerrokatuak kausituko dira, estratu meheetan antolatuta. Altxor distiratsu batzuen estiloan, beraz, mineral desiratuok tontorrerako bidea zedarriztatuko dute. Hala nahi izanez gero, aspaldiko aztarnen bila abiatuko da oinezkoa, Urtsua mendiak zer irakatsia du eta. Makeako alhaguneak Urtsua mendiko itzulingurua gauzatze aldera, Makea herrira hurreratu behar du ibiltariak (Lapurdi). Luhuso eta Lekorne herriak lotzen dituen D-252 errepidea hartuta, Makeako Plaza auzora iritsiko da berehalakoan. Herriko etxea bertan dago, baita posta etxea ere. Errepidean ehunka metro aurrera eginda, ezkerrera jo eta, Kurutzaldeko auzotik igarota, Makeako Done Eztebe eliza goititzen den muinora iritsiko da. Bertan lagako du autoa, Urtsuako zirkuitua edo itzulia bertan abiarazten baita. Baigura, Iparla eta Artzamendiko talaia ezagunak bistaratzeko aukera ere profitatuko du bidaztiak Lapurdi ekialdeko balkoi eder horretatik.
Etxola bat, Irigibelko lepora bidean.
Ipar-mendebalderantz hasiko da goratasuna hartzen. Kalean gora, Etxettoa, Bide Hegia eta Serorania etxe dotoreak gogaide izango ditu. Porlan bideari muzin egin gabe, atze-atzean utziko du Elizaldea eratzen duen baserri multzoa. Ezkerretik jarraituko du lehen bidebanatzean, eta Makeako alhagune aldera urratsak egiteari eutsiko dio. Urtsua mendiko hegoaldeko maldak eta mazelak izango dira bistan, baita haritz sendoek eta gaztainondoek ederki jantzitako etxolak eta etxaldeak ere; Uhurraskikoa eta Zeinhartekoa, besteak beste. Haritz gorri batzuk hazten diren lekura iritsita, eskuinera egin eta, Uharazkiko etxe multzoaren eretzetik igarota, gora egiteari ekingo dio bidaiariak. Harik eta etxalde batera iritsi arte. Bidegaraia aldera nahiz Lekorne herrira joko du bide nagusiak. Horra jo gabe, ordea, ezkerretik doan basabideari ekingo dio oinezkoak. Seinale herdoildu batek jabetza pribatua dela jakinarazten duen arren, handik abiatuko da mendizalea, tinda horiko arrastoak bidelagun. Gaztainondoak, lizarrak eta haritzak gogaide, zehar-zehar arituko da orain aspaldiko harbidean gaindi, txoriak baino alaiago. Irigibeldik gora Haritzen babesean, etxola batera helduko da. Eskuinera egingo du han, eta, aldatsa amaituta, bide nagusiak errekasto batekin topo egiten duenean, ezkerretik segituko du, gaztainondo sendoen babespean. Garo alorrak hartuta ikusiko du Urtsuako magala. Eskuinera egingo du bide nagusiak goratasuna hartzearekin batera. Sigi-saga mendi maldetan, eta Irigibelgo lepora iritsiko da. Gaineko Ordokian, ezkerrera okertu eta, hegiz hegi ibilian, Urtsuako tontorrera iritsiko da azkenik.
Urtsua mendia, Mokorretako lepotik.
Tontorretik iparraldeko magalari oratuko zaio ibiltaria. Garoak eta otakak kilimatuta, goratasuna galtzen hasiko da, haranetara jaitsi gabe. Tontorretik hamar minutura, ur biltegi batera iritsiko da. Ondo-ondoan antena bat dago. Orduan, ezkerrera jo eta Urtsuari itzulia egiteari eutsiko zaio. Itzuli ederra osatuz joango da orain, goratasuna galtzen den bitartean. Urtsubehereko etxolara helduko da laster batean. Pagoak, izeiak eta lizarrak hazten diren paraje liluragarria da. Etxola igaro bezain agudo, ezkerretik jarraituko du oinezkoak, betiere Urtsuako birari oratzearen kariaz. Errekasto baten ondoan, bidea bitan banantzen den lekuan, eskuineko bideari muzin egin eta goratasuna hartzen hasiko da ibiltari adeitsua. Iturbideko xendan aurrera eginda, etxola batzuen parera iritsiko da oinezkoa. Ezkerrera egingo du han, eta haritz amerikarrek eta gaztainondoak hartutako galerian barrena jarraituko. Basotik irten eta metro gutxira, aurrez aurre Mokorretako gaina dela, basabidetik irten, eta ezkerrean sigi-saga doan bideari ekingo dio. Aldatsari aurre eginda, Mokorretako lepora iritsiko da. Behin lepoan, ibiltariak aukera du Mokorretako inguralde protohistorikoaz jabetzeko. Horretarako aski da eskuinaldean tentetzen den muinora igotzea. Bi terraza zeharkatuta, porlanez eginiko gurutzera helduko da. Talaiaz gozatuta, lepora jaitsiko da berriz, eta bide nagusiari jarraituko dio. Hasierako noranzkoari eutsirik, beraz, Ithalatze eta Aintxuxuritik Makeako plazaraino lagunduko duen bidea lagako du. Haren ordez, ibiltariak zehar-zehar jarraituko du pitin bat gehiago. Makeako Elizaldean itxi egingo da Urtsua mendiko itzulia. Bihar: Iragana, harrietan irarrita (III): Montorte. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200751/langile-bat-hil-da-gernikan-eraikin-batean-lanean-ari-zela.htm | Ekonomia | Langile bat hil da Gernikan, eraikin batean lanean ari zela | Heriotza ez-traumatikoa izan da, astelehenean gertatua | Langile bat hil da Gernikan, eraikin batean lanean ari zela. Heriotza ez-traumatikoa izan da, astelehenean gertatua | Joan den astelehenean, beste lan istripu hilgarri bat gertatu zen Gernikan. Eraikin bateko aldamio batean lanean ari zen Muruetako 66 urteko langile bat hil da, bihotzekoak jota. Istripu ez-traumatikoak, bihotzekoak eta iktusak, besteak beste, lan heriotzen kausa nagusiak bilakatzen ari dira, LAB sindfikatuak jakinarazi duenez. Aurten, dagoeneko, zazpi langile hil dira arrazoi horiengatik. Azken hildako horrekin, gutxienez, 33 dira Euskal Herrian lan istripuetan hil direnak. Gainera, azken hilabete honetan hildako bosgarren langilea da. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200752/higienearen-teatroa-bilboko-metroan.htm | Gizartea | «Higienearen teatroa» Bilboko metroan | Sare sozialetan zeresana eman du Bilboko metroa desinfektatzeko moduak. Argitaratu duten bideo batean, langile bat ageri da behin eta berriz gainazal bera garbitzen. Jakina da neurri hori ez dela eraginkorra. | «Higienearen teatroa» Bilboko metroan. Sare sozialetan zeresana eman du Bilboko metroa desinfektatzeko moduak. Argitaratu duten bideo batean, langile bat ageri da behin eta berriz gainazal bera garbitzen. Jakina da neurri hori ez dela eraginkorra. | «Gainazalak, objektuak, eskuak beharrik gabe desinfektatzeari higienearen teatroa deitzen zaio. Izan ere, koronabirusa airetik transmititzen da». Hala azaldu du Ana Galarraga zientzia komunikatzaileak Bilboko Metroak eskailera mekanikoak desinfektatzeko darabilen modua alferrikakoa dela.
Izan ere, sare sozialetan birala egin da metroak argitaratutako bideo bat. Han, langile bat ageri da, eskaileretan gora doan bitartean desinfektatzailearekin haiek zipriztintzen. Noski, gorantz doan bitartean hori eginez, behin eta berriz eskaileren zati bera ari da garbitzen. Twitterreko hainbat erabiltzailek aipatu duten moduan, nahikoa zuen eskaileren goiko edo beheko zatian jarri eta handik desinfektatzea.
Hala azaldu du euskarazko Wikipediak, txioa aipatuta: «Eskailera mekanikoak garraio bertikalerako forma bat dira, pertsona solairuen edo altuera desberdinen artean mugitzeko. Pertsona finko mantentzen da, eta eskailera eta eskutokia dira mugitzen direnak».
Ez hori bakarrik. Galarragak azaldu duen moduan, jada jakina da koronabirusa airetik transmititzen dela, eta, beraz, garbiketa modu horrek ez duela oinarri epidemiologikorik. Ia ezinezkoa da koronabirusa gainazalen bidez kutsatzea. Elhuyarrek otsailaren hasieran argitaratu zuen artikulu batek dioenez, «duela urtebete, badaezpada ere, garbiketa- eta desinfekzio-protokolo zorrotzak ezarri ziren. Alabaina, birusaren transmisioa eteteko askoz ere eraginkorragoa litzateke ahaleginak eta baliabideak aireztapena hobetzera bideratzea».
Hori kritikatu dute erabiltzaile batzuek. «Ez dute ulertu nahi metroa gainezka doala irudi hauek lotsagarriak direla», gaitzetsi du haietako batek. Diru publikoa alferrikako itxurakerietan xahutzea ere egotzi diete Bilboko Metroaren arduradunei. Txioa ezabatzeko gonbita ere egin diote hainbatek metroko komunikazioaren arduradunei: albiste hau idazteko garaian, jada 300.000 ikustaldi inguru ditu bideoak. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200753/estrasburgoko-auzitegiak-aztertu-egingo-du-altsasuko-gazteek-bidezko-epaiketa-izan-ote-zuten.htm | Politika | Estrasburgoko Auzitegiak aztertu egingo du Altsasuko gazteek bidezko epaiketa izan ote zuten | Errekurtsoetan adierazi dute ez zutela bidezko epaiketarik izan, besteak beste, argudiatuta epaimahaiburua partziala zela eta prozesu judizialean hainbat irregulartasun egon zirela. | Estrasburgoko Auzitegiak aztertu egingo du Altsasuko gazteek bidezko epaiketa izan ote zuten. Errekurtsoetan adierazi dute ez zutela bidezko epaiketarik izan, besteak beste, argudiatuta epaimahaiburua partziala zela eta prozesu judizialean hainbat irregulartasun egon zirela. | Altsasuko auziaren azken helmuga Estrasburgoko Giza Eskubideen Europako Auzitegia da, eta oraingoz ez du aterik itxi. Urte hasieran, zortzi gazteen defentsa abokatuek helegite bidez aldarrikatu zuten ez zutela bidezko epaiketarik izan, eta, Altsasuko Gurasoek jakinarazi dutenez, Ainara Urkijo, Jokin Unamuno, Iñaki Abad, Aratz Urrizola, Julen Goikoetxea eta Jon Ander Coben defentsek jarritako helegiteak aintzat hartu ditu. Altsasuko Gurasoen Twitterreko kontuan baieztatu dute abokatuek jaso dutela jakinarazpena: «Litekeena da gainerako errekurtsoek bide beretik jotzea».
Urtarrilean, Amaia Izko abokatuak BERRIAri adierazi zion gutxienez tramiterako onartzea espero zutela. «Guk demandak egin ditugu konbentzituta gaudelako urraketa horiek egin egin direla, eta konbentzituta gaudelako nahi izanez gero Estrasburgok zuzentzen ahal dituela, beste kasu batzuetan egin duen moduan».
Helegiteetan, argudiatu dute urratu egin zirela beren defentsaren eskubideak, besteak beste Auzitegi Nazionaleko epaiketan epaimahaiburua Concepcion Espejel izan zelako. Guardia Zibilaren koronel batekin ezkonduta dago Espejel, eta Merezimendu Saria eman zion Guardia Zibilak. Auzibidean, defentsek, «lotura afektibo eta psikologikoak» zituela iritzita, haren inpartzialtasuna zalantzan jarri zuten Auzitegi Nazionalaren aurrean, baina hark atzera bota zuen. Halaber, abokatuetako batek zalantzan jarri du beste bi epaileen inpartzialtasuna ere, Eloy Velascorena eta Jose Ramon Navarrorena.
Defentsen beste argudioetako bat da prozesu judizial bidezko bat izateko eskubidea urratu egin zitzaiela eta hainbat irregulartasun egon zirela auzibidean. Gainera, neurrigabeko zigorrak jarri zizkietela ere azaldu dute helegiteetan.
Tramitea onartuta, hori dena aztertzea dagokio orain Giza Eskubideen Auzitegiari. Urtarrilean, gazteek eta senideek Iruñean egindako agerraldi batean, nabarmendu zuten geratzen den bidea «konplexua» izango dela, baina «itxaropentsu» zeudela. Oraingoz, bederen, Estrasburgoko auzitegiak ez du atea itxi. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200755/memoria-demokratikoaren-lege-proiektua-onartu-du-espainiako-ministroen-kontseiluak.htm | Gizartea | Memoria Demokratikoaren Lege proiektua onartu du Espainiako Ministroen Kontseiluak | Diktaduraren biktimak jarriko ditu erdigunean lege berriak, eta frankismoko epaiketa eta zigorrak baliogabetuko ditu. Espresuki arbuiatuko ditu 1936ko uztaileko estatu kolpea eta diktadura, eta frankismoa goratzen duten fundazioak debekatuko ditu, biktimak «iraintzea» leporatuta. | Memoria Demokratikoaren Lege proiektua onartu du Espainiako Ministroen Kontseiluak. Diktaduraren biktimak jarriko ditu erdigunean lege berriak, eta frankismoko epaiketa eta zigorrak baliogabetuko ditu. Espresuki arbuiatuko ditu 1936ko uztaileko estatu kolpea eta diktadura, eta frankismoa goratzen duten fundazioak debekatuko ditu, biktimak «iraintzea» leporatuta. | Ez desadostasunik gabe, baina Espainiako Gobernuak onartu nahi duen Memoria Demokratikoaren Legea bidea egiten ari da pixkanaka. Espainiako Ministroen Kontseiluak gaur onartu du lege proiektua, eta, hortik Kongresura bidalita, espero da alderdi politikoak irailetik aitzinera hasiko direla testuaz eztabaidatzen. Legearen neurri nagusien artean bildu dute, bertzeak bertze, hildako arbasoen gorpuzkiak berreskuratzea eskubide bat izatea. Izan ere, legeak biktimak jarri nahi ditu «ekintza politikoaren erdigunean». Hala, gobernuak lagundu eginen ditu oraindik ere euren senideen gorpuzkien bila ari diren herritarrak, eta DNA banku bat ere sortuko du, lan hori errazteko. Biktimen omenezko bi egun antolatuko dituzte, era berean: urriaren 31 diktaduraren eta estatu kolpearen biktima guztien eguna izanen da, eta maiatzaren 8a, berriz, diktaduraren ondorioz errefuxiaturiko pertsonena. Frankismo garaian «politika, ideologia, erlijioa edo orientazio sexuala» dela medio egindako epaiketak ere baliogabetu eginen dituzte lege berriari esker, eta espresuki adieraziko dute 1936ko estatu kolpearen eta ondorengo diktaduraren aurkako «arbuioa»; gobernuaren hitzetan, «gure historiaren garairik beltzena».
Felix Bolaños Espainiako Presidentetza eta Memoria Demokratikoaren ministroak eman ditu legeari buruzko xehetasunak gaur, Ministroen Kontseiluaren ondotik egindako agerraldian. Zehaztu du 2007an Jose Luis Rodriguez Zapateroren gobernuak onarturiko Memoria Historikorako Legea osatuko duela Memoria Demokratikoaren Legeak. Izan ere, adierazi du nazioarteko hainbat erakundek eginak zizkiotela legea osatzeko gomendioak Madrili: Bolañosek zehaztu duenez, nazioarteko estandarretan sartuko da orain Espainia, lege berriari esker: «Legea beharrezkoa zen, eta herrialde gisa hobeak egiten gaitu».
Biktimak ez ezik, emakumeak eta memoriaren aldeko mugimenduak jarri nahi ditu erdigunean Memoria Demokratikoaren Legeak. Izan ere, Bolañosek azaldu du emakumeek gizonek bezala jasan zutela errepresioa, baina «larriagotuta»: «Emakume izate hutsagatik jasan zuten; ama, emazte edo alaba izateagatik; haurdunaldiak eteteagatik...». Alde horretatik, espainiar nazionalitatea eskuratu ahal izateko irizpideak ere aldatu eginen dituzte: hemendik aurrera, «atzerritarrekin» ezkontzeagatik espainiar nazionalitatea galdu zuten emakumeen seme-alabek ere eskuratu ahal izanen dute.
Memoriaren aldeko mugimenduarekin lan egiteko batzorde bat sortuko dute, bertzalde, eta «lurralde arteko» batzorde bat ere bai, udalak, autonomia erkidegoak eta estatua gai honen bueltan koordinatzeko.
Fundazioen debekua
Hamar hilabete igaro dira Espainiako Gobernuak lege aurreproiektua onartu zuenetik, eta orduz geroztik hainbat aldaketa egin dizkiote testuari, CGPJ Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak egindako kritikak aintzat hartuta. Izan ere, fundazio eta ekitaldi frankistak debekatzearen aurka agertu zen CGPJ joan den ekainean, argudiatuta frankismoaren apologia adierazpen askatasunaren barnean sartzen dela. Gobernuak onartuko duen legean, beraz, zehaztapen bat gehitu diote zati horri: frankismoari apologia egitea diktaduraren biktimei «irain» egitea litzateke, testu berriaren arabera, eta horren bidez debekatuko dituzte frankismoa edo frankistak goratzen dituzten elkarteak. Era berean, Bolañosek zehaztu du fundazio horiek ezinen direla aurrerantzean «erabilgarritasun publikokoak» izan.
Francisco Franco fundazioa da debekatuta gera daitezkeen fundazioetako bat, eta elkarteak berak gaur adierazi du diktadorea defendatzen jarraituko dutela. Memoria Demokratikoaren Legea «inkonstituzionala» dela uste du fundazioak, eta «akelarre antifrankistatzat» jo du: «Inork ezingo du Francisco Francoren eta haren garaiaren transzendentzia erraldoia ezabatu; hala eragotzi zituen gauzengatik, nola lortu zituenengatik».
Erorien Harana, auzitan
Oroimen lekuak ere arautuko ditu Memoria Demokratikoaren Legeak, eta Erorien Haranari ere egiten dio zehazki erreferentzia: hilerri zibil bilakatu nahi dute orain arte bando frankistaren aldekoa izandako eremua, eta 36ko gerrako bi bandoetan ariturikoei eginen die omen. Orain arte tenplua kudeatu duen Erorien Haraneko Gurutze Santuaren Fundazioa deuseztatu eginen du, halaber, eta, harekin batera, baita han ari diren fraideen esku hartzea ere. Azken horiek kontrakotasuna erakutsia diote memoriaren legeari, eta adierazi dute «erresistentzian» arituko direla handik ez joateko. Espainiako Gobernua, nolanahi ere, elkarrizketetan ari da jada Madrilgo Artzapezpikutzarekin —aurrerantzean horiek izanen dute Erorien Haraneko erlijio ardura—.
PPk eta Voxek ere adierazia dute jada legearen kontra daudela: Pablo Casado PPko buruak atzo adierazi zuen gobernura ailegatuz gero bertan behera utziko duela; Voxek Auzitegi Konstituzionalera jo nahi du. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200757/gipuzkoak-ticket-bairen-egutegiari-eutsiko-dio.htm | Ekonomia | Gipuzkoak Ticket Bairen egutegiari eutsiko dio | Foru Ogasunak Ticket Bai fakturak kontrolatzeko sistema ezarrita nahi du 2022ko urtarrilaren 1erako. | Gipuzkoak Ticket Bairen egutegiari eutsiko dio. Foru Ogasunak Ticket Bai fakturak kontrolatzeko sistema ezarrita nahi du 2022ko urtarrilaren 1erako. | Gipuzkoako Foru Aldundiak aurreikusitako planekin jarraituko du zerga iruzurra eragozteko fakturen kontrol sistemaren derrigortasunari dagokionez. Hiru aldundien eta Eusko Jaurlaritzaren artean egindako proiektu bat da Ticket Bai, baina ez dute lurralde guztietan aldi berean ezarriko.
Bizkaiko Ogasunak astelehenean iragarri berri du erabaki duela bi urtez atzeratzea Bizkaiko enpresek eta autonomoek Batuz egitasmoarekin bat egiteko duten betebeharra, 2024ko urtarrilaren 1era arte. COVID-19aren pandemiaren ondorioz sortutako zailtasunak dira atzeratzearen arrazoia.
Gipuzkoan, ordea, proiektua «oso aurreratuta dago», aldundiak berak eta Merkataritza Ganberak martxan jarritako informazio kanpainekin. Ogasunak azpimarratu duenez, ez dago «kolapso arriskurik, eta lurraldeko denda eta establezimenduen %97k Interneterako konexioa dute»; beraz, inbertsioaren ikuspuntutik, «ez da arazo bat», aldundiaren ustez.
Hala, 2022ko urtarrilaren 1etik aurrera, kudeaketa alorreko kolektiboa izango da sistema horrekin bat egingo duen lehen sektorea, eta pixkanaka beste sektoreak batuz joango zaizkio. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200758/covid-19aren-autodiagnostikorako-testak-salgai-gaurtik-aurrera-errezeta-gabe.htm | Gizartea | COVID-19aren autodiagnostikorako testak, salgai gaurtik aurrera, errezeta gabe | Hegoaldean ez zegoen onartua horrelako testak saltzea, baina gaurtik aurrera farmazia guztietan egongo dira eskuragarri, oraindik positiboentzako protokolorik ez dagoen arren | COVID-19aren autodiagnostikorako testak, salgai gaurtik aurrera, errezeta gabe. Hegoaldean ez zegoen onartua horrelako testak saltzea, baina gaurtik aurrera farmazia guztietan egongo dira eskuragarri, oraindik positiboentzako protokolorik ez dagoen arren | Espainiako Ministroen Kontseiluak oniritzia eman eta gero, gaur jarri dira salgai lehenengoz COVID-19aren autodiagnostikoa egiteko testak Hegoaldean. Lagina norberak hartu eta emaitza interpretatu ahal izango du test horiekin, profesional baten laguntzarik gabe. Farmazialariek neurri hau behin eta berriz eskatu ostean, edozein farmaziatan egongo dira eskuragarri. Prezioa hamar eta hamabost euro artekoa izango da.
Errezetarik gabeko bi test mota egongo dira salgai farmazietan: antigeno testak eta antigorputz testak. Antigeno testa infekzioa hartu eta zazpi egunera edo sintomekin hasi eta bost egunera egin behar da, karga birala altuen dagoen egunetan hain zuzen. Test horretarako lagina sudurretik hartu beharko da. Kontuan izan behar da positibo faltsuak edo negatibo faltsuak atera daitezkeela karga birikoa baxua denean edo sintomarik ez dagoenean. Horregatik, Europako Batasunak gutxienez %97ko espezifikotasuna eta %90eko sentsibilitatea duten testak erabiltzea gomendatzen du.
Autodiagnostikorako antigenoen probetan positibo ematen dutenek Osakidetzari jakinarazi beharko diote, nahiz eta oraindik ez dagoen horretarako protokolorik. Beraz, positibo horien berri ematea bakoitzaren ardura izango da. Test horien emaitza positiboa izanez gero, PCR baten bidez egiaztatu beharko da.
Antigorputz autotest serologikoan berriz, odol lagin txiki bat beharko da testa egiteko, eta infekzioaren ondorioz sortutako immunitatea antzemateko balio dute. Hor ere positibo faltsuak edo negatibo faltsuak atera daitezke, eta, horregatik, Europako Batasunak gutxienez %98ko espezifikotasuna eta %90eko sentsibilitatea duten testak erabiltzea gomendatzen du.
Gipuzkoako Farmazialarien Kolegioko kide Olatz Cuevasen ustez, antigeno testak farmazietan saltzeak asko lagundu dezake pandemiaren eboluzioan, baina protokolo baten beharra dagoela azpimarratu du. “Saltzen den test bakoitzari jarraipen bat egin beharko litzaioke, horrela, emaitza positiboa izanez gero, Osakidetza jakinaren gainean egoteko”. Hala ere, test horiek eskuragarri egon arren, babes neurriak mantentzearen eta txertoaren garrantzia ere azpimarratu du. “Ikusi baita bi horiek direla neurririk eraginkorrenak”. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200759/maskara-etengabe-beharrezkoa-izan-dadila-eskatu-dio-urkulluk-sanchezi.htm | Gizartea | Maskara «etengabe» beharrezkoa izan dadila eskatu dio Urkulluk Sanchezi | Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari idatzitako gutun batean egin dio eskaria. Joan-etorriak, taldeen gehieneko kopuruak eta gaueko jende pilaketak murrizteko neurriak ere eskatu dizkio. | Maskara «etengabe» beharrezkoa izan dadila eskatu dio Urkulluk Sanchezi. Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari idatzitako gutun batean egin dio eskaria. Joan-etorriak, taldeen gehieneko kopuruak eta gaueko jende pilaketak murrizteko neurriak ere eskatu dizkio. | Kutsatzeen gorakada betean, behin baino gehiagotan iradoki du Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak beharrezkoa dela maskararen erabilera zorroztea. Eskari hori formalizatu duela jakinarazi du Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaileak, Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari idatzitako gutun batean. Bertan, maskararen erabilera malgutzen duen errege dekretua moldatu dezala eskatu dio. Bihar eztabaidatuko dute errege dekretu hori Espainiako Kongresuan, eta bozketaren aurretik, testuan maskararen erabilera «etengabe erabili behar dela argi geratu dadin» galdegin dio, salbuespen apur batzuekin: naturguneak eta inguruan jenderik ez dagoen lekuak.
Maskararen erabilera soilik ez, pandemiaren hedapena hesitzeko bestelako neurriak zorrozteko berme juridikoak ere eskatu dizkio Sanchezi. Autonomia erkidegoek hartu behar dituzten neurriak «segurtasun juridikoz» har ditzaten, «berehala», aste honetan bertan neurriak hartzeko eskatu dio. Mugatu beharreko eremuak dira, Urkulluren ustetan, taldeen gehieneko kopurua, gaueko jende pilaketak eta joan-etorriak.
Neurri horien segurtasun juridikoa bermatu ahal izateko formulaz galdetzean, Zupiriak azpimarratu du Urkulluk ez diola alarma egoerarik edota etxeratze agindurik eskatu Sanchezi. Bestalde, azken neurri hori, etxeratze agindurako bermea auzitegiei eskatzea, baztertu egin du, horretarako eskumenik ez duela iritzita. Zupiriak adierazi du erabaki hori Espainiako Gobernuaren esku dagoela eta horregatik egin diola hari eskaria Urkulluk.
Erantzuna ezezkoa balitz
Zupiriak nabarmendu du oraindik ez dutela Sanchezen erantzunik jaso. Hala ere, ostegunean bilduko den Labi aholku batzordearen zita mantenduko du Jaurlaritzak, eta gaur eta bihar artean izango dituzten bilera eta foroetan erabakiko du neurriak zorroztu behar diren edo ez. Dena den, egun indarrean dauden neurriak gogorarazi ditu, eta Jaurlaritzak ohartarazpenak egin dituela defendatu du. 00:00etatik 06:00etara bizikideak ez direnekin eremu publikoan egoteko debekuari buruz, oraindik neurri horren balorazioa egiteko goiz dela azaldu du. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200760/buruzagi-sozial-bat-eta-haren-familia-hil-dituzte-kolonbian-eta-jada-97-dira-aurten-hildako-ekintzaileak.htm | Mundua | Buruzagi sozial bat eta haren familia hil dituzte Kolonbian, eta jada 97 dira aurten hildako ekintzaileak | Aurten Kolonbian 54 sarraski egin dituzte, eta 200 pertsona inguru hil. Geldialdi nazionala egingo dute gaur herritarrek. | Buruzagi sozial bat eta haren familia hil dituzte Kolonbian, eta jada 97 dira aurten hildako ekintzaileak. Aurten Kolonbian 54 sarraski egin dituzte, eta 200 pertsona inguru hil. Geldialdi nazionala egingo dute gaur herritarrek. | Igandean izan zen azken erasoa, Yolombon (Kolonbia). Indepaz Garapenerako eta Bakerako Ikerketen Institutuaren arabera, gutxienez hamar gizon armatu sartu ziren establezimendu publiko batera, eta lau pertsona hil zituzten: Luis Hernando Castrillon buruzagi soziala, Maria Piedad Ramirez emaztea, Esneyder semea eta Fray Zapata izeneko gazte bat. Tokiko hedabideek zabaldu dutenez, ustez Kolonbiako Autodefentsa Gaitanista taldeko kideak izan ziren erasotzaileak —Golkoko klana ere esaten diete— , eta behin eta berriz egin zieten tiro biktimei.
Indepaz-ek adierazi duenez, 2021ean Kolonbian izandako 54. sarraskia da, eta 200 bat pertsona hil dituzte orain arte; horietako 97, buruzagi sozialak edo ekintzaileak. 2016. urtetik, hau da, Bake Akordioa sinatu zutenetik, 1.213 ekintzaile hil dituzte talde armatuek.
Nazio Batuen Erakundeko (NBE) Segurtasun Kontseiluak kezka azaldu du Kolonbiako indarkeriagatik eta «mehatxu, eraso eta buruzagi komunitario eta sozialen aurkako hilketa etengabeengatik». Juvenal Diaz Mateus Armadako Zazpigarren Dibisioko komandanteak gaitzetsi egin du krimena, eta Golkoko klaneko kideak eremu horretako biztanleak «beldurtzen» aritu direla azaldu du, «narkotrafikoaren negozioan» aritzen direlako hor.
Geldialdi nazionalera daude deituta gaur herritarrak. Sare sozialetan zabaldu dutenez, «benetako independentziagatik» aterako dira kalera, banderak alderantziz eramango dituzte, eta kasko batekin eta betaurrekoekin joango dira. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200761/zarauzko-gaztetxean-indarrez-sartu-dira-bi-aldiz.htm | Gizartea | Zarauzko gaztetxean indarrez sartu dira bi aldiz | Asteazken eta ostiral gauean sartu ziren gaztetxera. Erasoak salatzeko elkarretaratzera deitu dute gaurko, Udaletxe plazan. | Zarauzko gaztetxean indarrez sartu dira bi aldiz. Asteazken eta ostiral gauean sartu ziren gaztetxera. Erasoak salatzeko elkarretaratzera deitu dute gaurko, Udaletxe plazan. | Zarauzko (Gipuzkoa) Putzuzulo gaztetxean indarrez sartu dira bi aldiz hiru egunetan. Gaztetxeko kideek azaldu dutenez, joan den asteazken gauean eta ostiral gauean gertatu ziren erasoak. Sartu ziren lehenengo aldian gaztetxeko materiala «hankaz gora» jarri eta hondatu zutela kontatu dute; eta ostiraleko erasoan, berriz, bigarren pisuko leiho oso bat eraitsi dute. Gertaerak salatzeko elkarretaratzea egingo dute gaur Zarauzko Udaletxe plazan, 19.00etan. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200762/osakidetzak-txertatzeko-era-emango-die-12-15-urte-artekoei.htm | Gizartea | Osakidetzak txertatzeko era emango die 12-15 urte artekoei | Bihartik aurrera Osakidetzaren webgunea prest egongo da nerabeentzako orduak emateko | Osakidetzak txertatzeko era emango die 12-15 urte artekoei. Bihartik aurrera Osakidetzaren webgunea prest egongo da nerabeentzako orduak emateko | Gaur goizean gobernu kontseiluaren ostean Eusko Jaurlaritzako ordezkariek egin duten agerraldian, Osasun sailburu Gotzone Sagarduik esan du bihartik aurrera era emango dietela 12-15 urteko gaztetxo eta nerabeei txertoa hartzeko ordua hartzeko. Orain arte muga 16 urtean zegoen, eta jaistea erabaki dute. Era horretan, ikasturtea hasten denerako adin tarte horren txertaketa ere hasita egongo dela esan du, eta egokiago osatu ahal izango dela prozesua. Bihartik izango dute era nerabeek izena ematen hasteko. «Webgunea prest egongo da horretarako», esplikatu du sailburuak.
Sagarduik gogora ekarri du gainerako gazteak txertatzeko prozesua abian jarri berria dela, eta badirela oraindik txertoa jartzeko orduak libre. Batetik, uste du hori gertatu dela oporraldietan-eta dabiltzalako gazte asko; beste asko, berriz, kutsatu egin dira olatu honetan, eta, ondorioz, atzeratu egin behar izan dute txertaketa prozesua. Txertoa hartzera joan ezin diren gazteei eskatu die bertan behera uzteko hartuak zituzten orduak, beste pertsona batek erabiltzeko modua izango duelako.
Adin tarte berri hau txertaketa prozesura ekarrita txerta daitekeen populazioan jada txertatutakoen ehunekoa apur bat apalduko dela onartu du sailburuak. Ostiraletik hartuko dituzte kontuan nerabeak datuak emateko orduan.
Txertoa jartzeko deia egin du Sagarduik, izurriari aurre egiteko tresna ezinbestekoetako bat dela gogora ekarrita. Jaurlaritzak zehaztu du Pfizerren dosiak erabiliko dituztela: etxe horretako dosiak baino ez dituztelako baimendu adin tarte horretarako. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200763/esako-meatzearen-aurkako-helegitea-aurkeztuko-du-potasa-meatzeen-aurkako-plataformak.htm | Gizartea | Esako meatzearen aurkako helegitea aurkeztuko du potasa meatzeen aurkako plataformak | Hilabete hasieran Zangozako Muga meatzea ustiatzeko baimena eman zion Espainiako Gobernuak Geoalcali enpresari. Plataformak adierazi du «bide guztiak» probatuko dituela proiektua eteteko. | Esako meatzearen aurkako helegitea aurkeztuko du potasa meatzeen aurkako plataformak. Hilabete hasieran Zangozako Muga meatzea ustiatzeko baimena eman zion Espainiako Gobernuak Geoalcali enpresari. Plataformak adierazi du «bide guztiak» probatuko dituela proiektua eteteko. | Potasa Meatzeen Aurkako Plataforma Bateratuak jakinarazi du gorako helegitea aurkeztuko duela Espainiako Gobernuak Geoalcali enpresari Muga meatze proiektua ustiatzeko emandako baimenaren aurka. Zangozatik (Nafarroa) gertu eraiki nahi duten proiektu horrek lur azpitik potasa minerala ateratzeko helburua du, Esako urtegitik kilometro gutxira, eta hainbat aditu eta elkarte ekologistak aurretik ohartarazi izan dute arriskutsua dela.
Bal d'Onsella (Aragoi, Espainia) eta Erreniegako mendilerroko meatze proiektuen aurka sorturiko plataformak adierazi du "bide guztiak" probatuko dituela Zangozan eta Undoze Lerdan (Aragoi, Espainia) kokatuko den Muga meatzearen proiektua eteteko, «ekonomikoki eta ekologikoki bideraezina» dela uste duelako. Hala, Espainiako Gobernuaren kontzesioaren aurka jo du, argudiatuz alegazioen eta administrazioen errekerimenduen bitartez Geoalcaliri eskatutako moldaketa gehienek ez dutela parte hartze publikorik izan.
Plataformak azaldu duenez, enpresak oraindik ez ditu argit -beharreko zenbait azalpen eman, hala nola backfilling izeneko betetze prozesuarena: «Enpresak Alemaniako K-Utec ingeniaritza enpresaren txosten bat aurkeztu du, eduki ezezagunekoa, galeriak hondakinekin beteko dituztelako berme bakar modura. Bada, prozesu hori hezea zen, baina orain lehorra da, ingurumen inpaktuari buruzko ebaluazio positiboa jaso ostean, inolako ingurumen ebaluaziorik izan gabe». Alde horretatik, ustez hondakinik gabekoa den meatzearekin batera 4,5 milioi tona hondakin jasotzeko edukiera izango duen 37 hektareako behin-behineko biltegi bat sortuko dutela nabarmendu du plataformak.
Bestalde, salatu dute proiektuak ez duela nahikoa informaziorik eman sorraraz ditzakeen arazoen inguruan: «Ustiapenaren ondorioz sorturiko arazoak saihesteko Geoalkalik hartuko dituen neurriak ezin izan dira inoiz publikoki eskuratu». Hain zuzen, zulatzeen ondorioz «hondoratzeak, sismikotasuna eta ingurumenean, ibaietan eta akuiferoetan ondorioak izango dituzten eraginak» sor daitezkeela nabarmendu du plataformak.
Halaber, meatzetik egunero joan-etorriak egingo dituzten kamioiek inguruko errepideetako trafikoan izango duten eragina azpimarratu dute plataformako kideek, eta proiektuaren bideragarritasun ekonomikoa ere zalantzan jarri dute: «Kontuak ez dira ateratzen; edo lanpostuak gutxituko dituzte —enpresak 800 lanposturen sorrera iragarri du—, edo ingurumena zaintzeko gutxieneko estandarrak murriztuko dituzte».
Horiek horrela, Potasa Meatzeen Aurkako Plataforma Bateratuak adierazi du Muga proiektuaren aurkako borrokan jarraituko duela, eta beraiekin kolaboratzeko deia egin die «kalteturiko herritarrei eta antzeko proiektuen aurkako elkarteei» . |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200764/berria-tokion-izango-da.htm | Kirola | BERRIA Tokion izango da | Olinpiar Jokoen berri luze eta zabal emango du egunkariak, formatu ugaritan. Japonian dira Ainara Arratibel eta Jakes Goikoetxea berriemaile bereziak. BERRIAk Seigarren uztaia telebista saioa egingo du egunero. | BERRIA Tokion izango da. Olinpiar Jokoen berri luze eta zabal emango du egunkariak, formatu ugaritan. Japonian dira Ainara Arratibel eta Jakes Goikoetxea berriemaile bereziak. BERRIAk Seigarren uztaia telebista saioa egingo du egunero. | Ostiralean egingo dute Tokion Olinpiar Jokoen hasiera ekitaldia. Euskal Herriko 30 kirolari lehiatuko dira, eta BERRIAk xehe-xehe emango du kirolari horien parte hartzearen berri, baita Olinpiar Jokoetan gertatzen den guztiaren berri ere. Tokion dira jada Jakes Goikoetxea eta Ainara Arratibel Gascon BERRIAko kazetariak, eta Olinpiar Jokoen jarraipena egingo dute egunotan: paperean zein webgunean irakurri ahalko dira haien artikuluak, bizipenak, erreportajeak eta elkarrizketak. Zazpigarren aldiz jarraian, BERRIAk bertatik bertara egingo du kirol lehiaketaren kontakizuna (1996ko Atlantako Jokoetatik hala egin du).
Euskal Herrian, kazetari talde bat ere arituko da Olinpiar Jokoen inguruko informazioa lantzen: izan ere, BERRIAk egunero gehigarri berezi bat argitaratuko du papereko edizioan. Ostegunean hasiko da egunkaria gehigarri hori argitaratzen. Olinpiar Jokoen informazio zorrotza eta zehatza eskainiko du egunkariak datozen egunetan, abuztuaren 10era arte. Egun horretan argitaratuko da azkeneko gehigarria.
BERRIAren webgunean, Olinpiar Jokoen informazioarekin gune berezi bat egongo da. Han aurkituko ditu hartzaileak euskal kirolarien inguruko fitxak, egutegiak, papererako idatzitako artikulu eta analisi guztiak eta unean-unean gertatzen diren albisteak.
Webgunean eta sare sozialetan zabalduko du BERRIAk, bestalde, Seigarren uztaia telebista saioa —baita saioaren atal guztiak ere—. Telebista saio horrek (aurreko Olinpiar Jokoetan ere egin zuen egunkariak) atal hauek izango ditu: eguneko laburpena; Bideo postala eta Eraztun morea; eguneko elkarrizketa edo erreportajea; eta hurrengo egunetarako agenda. Egunero, igandeetan izan ezik, 15:00etan sareratuko dute telebista saioaren atal berri bakoitza. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200765/1753-kutsatu-atzeman-dituzte-azken-orduetan.htm | Gizartea | 1.753 kutsatu atzeman dituzte azken orduetan | Bizkaiak inoizko kutsatu gehien zenbatu ditu: 694. | 1.753 kutsatu atzeman dituzte azken orduetan. Bizkaiak inoizko kutsatu gehien zenbatu ditu: 694. | Kutsatzeek gora egin dute, aurreko egunarekin alderatuta, beste behin ere. Osakidetzak eta Osasunbideak 1.753 proba positibo zenbatu zituzten atzo. Aurreko egunean baino altuagoak, baina uztail erdialdeko joera bertsuan daude atzoko datuak ere; pandemiaren bilakaera osoan izandako okerrenetan bigarrenak, azaroko datuen atzetik. Positibo gehien Bizkaiak atzeman du: 694. Hain zuzen ere, herrialdeak ez du inoiz horrenbeste kutsatu zenbatu egun bakarrean pandemiaren erregistro erregularra egiten dutenetik. Gipuzkoan 440 izan dira, Nafarroan 439, eta Araban 139.
Positiboen gorakada harreman sozialen gorakadari eta neurriak laxatzeari egotzi dio Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Ospitaleen egoerari buruz galdetuta, azaldu du kutsatzeen eta ospitaleratzeen arteko harremana ez dela aurreko olatuetan izan den bezalakoa: hala ere, onartu du okupazioa goraka doala. Hain zuzen ere hori erakutsi dute datuek: Osakidetzako eta Osasunbideko ospitaleetan 283 lagun daude, horietatik 55 larri. Ekainaren 4tik ez da egon horrenbeste ospitaleratu Hego Euskal Herrian, orduko hartan ZIUetan zeudenak egungoak ia halako bi baziren ere. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200766/enplegu-publikoaren-legea-ez-onartzeko-eskatu-dute-administrazioko-langileek.htm | Ekonomia | Enplegu publikoaren legea ez onartzeko eskatu dute administrazioko langileek | ELAk eta Interinok Taldeak salatu dute dekretuak «milaka langile» kaleratzea ekar dezakeela. Legea bihar bozkatuko dute Espainiako Kongresuan. | Enplegu publikoaren legea ez onartzeko eskatu dute administrazioko langileek. ELAk eta Interinok Taldeak salatu dute dekretuak «milaka langile» kaleratzea ekar dezakeela. Legea bihar bozkatuko dute Espainiako Kongresuan. | ELA sindikatuak eta Eusko Jaurlaritzako behin-behineko ordezko langileen Interinok Taldeak Espainiako Kongresuan ordezkaritza duten euskal alderdiei eskatu diete enplegu publikoaren legearen aurka egiteko bihar. Arlo publikoko behin-behinekotasuna mugatu nahi duen dekretua bihar bozkatuko baita Espainiako Kongresuan, eta sindikatuek ohartarazi dute ez duela konponduko behin-behineko ordezko gisa lanean ari direnen egoera; aitzitik, milaka langile kaleratzea ekar dezakeela uste dute.
Bi sindikatuek deituta, dozenaka lagun mobilizatu dira gaur goizean, Gasteizen: bi orduko lanuztea eta manifestazioa egin dute protesta gisa, dekretua bozkatu bezperan. Eusko Jaurlaritzaren Lakuako egoitzatik Gasteizko udaletxerainoko bidea egin zuten Kaleratzerik ez! Gaudenok geldituko gara irakur zitekeen pankartaren atzean. Bidean, askotariko aldarriak egin zituzten; besteak beste, «kontsolidazioa», «zerbitzu publikoak defenda ditzagun», «lantaldearen erdia arazo larrian» eta «dekreturik ez» oihukatu zuten.
Gaur egun, Hego Euskal Herriko administrazio publikoetan langileen %40 inguru ari da behin-behinean lanean, 60.000 langile baino gehiago denera. Eusko Jaurlaritzaren Administrazio Zentralaren kasuan, Lakuan, 3.500 inguru dira behin-behineko ordezko gisa ari direnak. Sindikatuak bat datoz egoerari neurria hartu behar zaiola, baina uste dute Madrilen proposamenak ez duela konpontzen oinarrian dagoen arazoa. «Ez dugu uste Espainiako Gobernuak lege honekin ezer berririk ekarriko duenik: ez du arazoa konpontzen, eta gainera, zerbitzu publikoetan urteetan izan diren egoera prekarioak errepikatzen ditu», gaitzetsi du Lorea Izagirre Alkorta ELAko ordezkariak. Eta ohartarazi du, halaber, «milaka langile» kaleratzea ere ekar dezakeela.
Sindikatuek salatu dute, halaber, testu berriak ez duela neurri berezirik jasotzen oposizioetara aurkezten diren behin-behineko langileentzat. «Aldi baterako laneko abusua jasan duten langileei ez zaie bermatzen lan poltsetan sartzea, ezta urtean 20 eguneko kalte ordaina jasotzea ere», Izagirrek azaldu duenez. Gogorarazi du horietako askok 10, 20 edota 30 urte baino gehiago daramatzatela behin-behineko ordezko gisa lanean.
«Gabezia demokratikoa»
Espainiako Gobernuak CCOO, UGT eta CSIF sindikatuekin hitzartu ditu dekretuaren edukiak, eta helburua da arlo publikoan behin-behinean ari diren langileen kopurua mugatzea, %8ko langatik behera jartzeko, Europako Batasunak eskatu moduan. ELAk eta Interinok Taldeak azpimarratu dute, ordea, itundutakoa «oso larria» dela, «bai edukiaren aldetik bai aukeratu den araua tramitatzeko moduaren aldetik». «Eman den prozesua oso itxia izan da, gabezia demokratiko larriak dituen ezohiko prozesu baten bidez; legea ez du gobernuak bultzatu; aitzitik, CCOO, UGT eta CSFI sindikatuek bultzatu dute», salatu du Izagirrek.
Horiek horrela, Eusko Jaurlaritzari eskatu diote dekretua publikoki errefusatzeko eta auzitara jotzeko. Izan ere, iritzi diote testua autogobernuaren eskumenei egindako «esku hartze larria» dela. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200767/jaurlaritzak-oniritzia-eman-dio-atzerritarren-espainiako-araudi-berriari.htm | Gizartea | Jaurlaritzak oniritzia eman dio atzerritarren Espainiako araudi berriari | Jaurlaritzaren Migrazio eta Asilo Zuzendaritzak nabarmendu du araudi berriak betekizun bideragarriagoak ezarriko dituela bakarrik dauden etorkin adingabeek bizileku baimena lor dezaten. | Jaurlaritzak oniritzia eman dio atzerritarren Espainiako araudi berriari. Jaurlaritzaren Migrazio eta Asilo Zuzendaritzak nabarmendu du araudi berriak betekizun bideragarriagoak ezarriko dituela bakarrik dauden etorkin adingabeek bizileku baimena lor dezaten. | Espainiako Migrazio Ministerioak landu duen atzerritarren araudi berriaren zirriborroari oiniritzia eman dio gaur Eusko Jaurlaritzak. Hain zuzen, Jaurlaritzaren Migrazio eta Asilo Zuzendaritzak «egokitzat» jo du dokumentua, berak eginiko proposamenak kontuan hartzeaz gain, «atzerritarren eskubideak eta askatasunak errespetatzeko eta haien gizarteratzea bultzatzeko» balioko duela uste duelako.
«Behin betiko testua iritsi artean, balorazioa ona da. Ez da denbora galdu behar. Atzerritarren egungo araudiak gizarte bazterkeriako egoerara eraman ditu ehunka gazte, eta lehenbailehen atera nahi dute egoera horretatik», adierazi du Xabier Legarreta Jaurlaritzako Migrazio eta Asiloko zuzendariak.
Jaurlaritzaren ustez, «beharrezkoa da erakunde publiko batek babesten dituen bidaiderik gabeko adingabe atzerritarren dokumentazioa eragozten duten oztopoak desagerraraztea eta adin nagusitasunera iristen direnerako bizileku erregimen propio bat diseinatzea».
Alde horretatik, Espainiako Migrazio Ministerioak bizileku baimenak lortzeko betekizun bideragarriagoak ezartzea proposatu duela goraipatu du Jaurlaritzak, «epeak murrizteko, baimenen indarraldia luzatzeko eta ezarritako eskakizun ekonomikoak murrizteko» balioko duela azpimarratuta.
Izan ere, beren paperak jaso edo berritzeko, bakarrik dauden etorkin adingabeei baldintza ia beteezinak eskatzen zaizkie behin 18 urte betetzen dituztenean. Besteak beste, hileko 2.000 euroko diru sarrera propio bat izatea jartzen zaie baldintza gisa, eta, betetzen dutenetan ere, eskaintzen zaien bizileku baimenak ez die lanik egiten uzten.
Legarretak adierazi duenez, «atzerritarren araudiaren aldaketa urrats handia izango da, eragin positiboa izango baitu bakarrik iristen diren haur horien bizitzan eta lan aukera bat eskaini nahi dieten enpresetan». |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200768/tubacexeko-kaleratuak-lanera-itzuli-ahalko-dira-baina-auzia-ez-da-amaitu.htm | Ekonomia | Tubacexeko kaleratuak lanera itzuli ahalko dira, baina auzia ez da amaitu | Enpresak berriz onartuko ditu beharginak, epaileek eskatu bezala. Auzitegi Gorenean helegiterik ez jartzeko eskatu diote sindikatuek. Eusko Jaurlaritzaren bitartez jaso dute enpresaren eskaintza. Langile batzordeak greba mugagabearekin jarraitzea erabaki zuen atzo. | Tubacexeko kaleratuak lanera itzuli ahalko dira, baina auzia ez da amaitu. Enpresak berriz onartuko ditu beharginak, epaileek eskatu bezala. Auzitegi Gorenean helegiterik ez jartzeko eskatu diote sindikatuek. Eusko Jaurlaritzaren bitartez jaso dute enpresaren eskaintza. Langile batzordeak greba mugagabearekin jarraitzea erabaki zuen atzo. | Xake partida baten antza du Tubacexeko lan gatazkak. Langileek greba mugagabearekin aurrera jarraituko zutela erabaki eta hurrengo egunean, enpresak fitxa mugitu du: jakinarazi du atzera egin eta kaleratutako langile guztiei (129) lanera itzultzeko aukera emango diela, EAEko Auzitegi Nagusiak bere epaietan eskatu dion moduan. Itzulera mailakatua izango da, uztailaren 26tik azaroaren 30era bitartean, eta behargin horiek, gainerakoekin batera, irailetik aurrera enpresak abian jarri asmo duen enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientearen barruan sartuko lirateke. Badago, baina, argitu gabeko puntu bat: enpresak auzibidearekin jarraituko ote duen ala ez. Sindikatuentzat ezinbestekoa da hori azaltzea. Langile batzordeak astearte honetan jaso du zuzendaritzaren proposamena, Eusko Jaurlaritzako Industria Sailaren bidez, hark deitutako premiazko bilera batean.
Auzia amaitu ez den arren, negoziazioen bidean mugarri bat ezarri du eskaintzak. Bilboko epaitegiak kaleratzeak baliogabetzat jo zituenetik fase berri batean sartu zen gatazka. Zuzendaritzak erabaki zuen soldatak ordaindu bai, baina langile horiek ez zirela lanpostuetara itzuliko, auzibidea amaitu arte behintzat. Legez hori egin zezakeen, baina, langileek grebari eutsiko ziotela erabaki ostean, enpresak bere estrategia aldatzea erabaki du.
Bi aldeentzat eutsiezina izaten ari da egoera: beharginentzat, 160 egun egin dituztelako greban, hileko soldata jaso gabe, eta hori beste hainbat hilabetez luzatzeak nekea eta pitzadurak sor ditzakeelako orain arte oso batuta egon den talde batean. Eta enpresarentzat: zuzendaritzak esana du orain arteko lanuzteek galera handiak eragin dizkiola eta litekeena dela hala jarraitzeak kolokan jartzea Laudioko eta Amurrioko lantegien bideragarritasuna. Auzibidea amaitzeko urtebete inguru beharko litzateke. Horregatik ere bada garrantzitsua helegiteari buruzko puntua argitzea.
Enpresaren proposamena eskaintza bat baino ez da oraindik, sindikatuek ohartarazi dutenez. Langileen batzordeak datozen egunetan erantzungo du. Piketeetan dauden beharginek poza adierazi dute, baina zuhur mintzatu dira. Azpimarratu dute zuzendaritzarekiko mesfidantza handia dela eta eskaintza ongi aztertu behar dutela.
Helegitearen itzala
Langileen batzordeak hainbatean esan du ez diola atea ixten grebaren amaiera negoziatzeari, baina EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzitakoa «bere osotasunean» betetzea eskatzen dio enpresari. Uste du kaleratutako langile guztiak berriz onartzeaz gain igarotako hilabeteetako soldatak ordaindu behar dizkietela, baita beste langileek greban emandako egunenak ere.
Era berean, instituzio publikoak negoziazio prozesuan inplikatzeko eskatu dute, eta, bereziki, Eusko Jaurlaritza. Izan ere, badago tentuz aztertu nahi duten puntu bat: helegitearena. LABentzat «funtsezko baldintza» da zuzendaritzak Espainiako Auzitegi Gorenean iragarritako errekurtsoa kentzea. Ohar batean azpimarratu duenez, bere eskaintzak ez du argitzen hara joko ez duenik, eta, beraz, «osatu gabea» da. Jaurlaritzari eskatu dio, astearte honetan jakinarazitako proposamenarekin egin duen bezala, «bitartekaritza» egin dezala enpresak helegitea behin betiko ken dezan.
Lehen epaien ostean, enpresak ez luke erraza izango Madrilen bere aldeko epai bat lortzea. Bi epaiketa izan ziren Bilbon. Batzuen eta besteen txostenak irakurrita, bi epaimahaiak ondorio berberetara iritsi ziren: batetik, Tubacexen krisia behin-behinekoa dela, eta, bestetik, ez zuela lan erregulazioa edo kaleratzeak egiteko arrazoirik.
Komunikabideetara bidalitako ohar batean, LABek irakurketa baikorra egin du orain arte egindako bideari buruz, eta adierazi du enpresaren proposamena horren emaitza dela. Dena den, lanean segitu beharko dutela ohartarazi du: «Mobilizazioekin eta langileen greba mugagabearekin jarraitzeko apustu argiak ahalbidetu du garaipen hau, eta horrek erakutsi du borroka dela bide bakarra lanpostuak eta lan baldintza duinak defendatzeko». |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200769/nafarroako-auzitegi-nagusiak-baliogabetu-egin-du-etxeratzeko-agindua.htm | Gizartea | Nafarroako Auzitegi Nagusiak baliogabetu egin du etxeratzeko agindua | Auzitegiak onetsi egin du gehienez hamar laguneko taldeak baimentzea eta kalejirak debekatzea. Gobernuak azaldu du gaueko jarduera 01:00etatik 06:00etara mugatzeko neurria «ezinbestekoa» dela, eta beste foru agindu bat kaleratuko dute, epaileen galbahea gainditzeko. | Nafarroako Auzitegi Nagusiak baliogabetu egin du etxeratzeko agindua. Auzitegiak onetsi egin du gehienez hamar laguneko taldeak baimentzea eta kalejirak debekatzea. Gobernuak azaldu du gaueko jarduera 01:00etatik 06:00etara mugatzeko neurria «ezinbestekoa» dela, eta beste foru agindu bat kaleratuko dute, epaileen galbahea gainditzeko. | Nafarroako Auzitegi Nagusiko administrazioarekiko auzietako aretoak atzera bota du Nafarroako Gobernuak atzo aurkeztutako foru agindua. Auzitegiak prentsa ohar bidez jakinarazi du albistea, eta argudiatu du, besteak beste, gobernuak foru aginduan ez duela zehazten zeintzuk diren intzidentzia handiko udalak. Epaileen arabera, gobernuak udaletako kutsatzeen datu zehatzak eman beharko lituzke, eta eskaeran aurkeztutako polizia txostenak ez dira nahikoa.
Foru aginduan, muturreko intzidentzia —azken hamalau egunetan 250 kasuren intzidentzia eta azken zazpi egunetan 125 kasurena— duten herrietako gaueko jarduera mugatu nahi zuen 01:00etik 06:00etara, baina hori atzera bota dute epaileek. Arauan datozen beste bi neurriak, berriz, onetsi egin ditu auzitegiak: batetik, gehienez hamar laguneko taldeak baimentzea, eta, bestetik, kalejirak, herri bazkariak eta plazetatik kanpo egiten ziren zezen jaialdiak debekatzea.
Javier Remirez presidenteordeak nabarmendu du auzitegiak baimendu egin duela foru agindua, «partzialki». Gaueko jarduera mugatzeko erabakia atzera bota izanaren aurrean, Remirezek aurreratu du beste foru agindu bat prestatuko duela, eta auzitegiak argudiatutako zehaztasun falta hori osatuko dutela. Presidenteorde lehenak nabarmendu du gaueko aisialdia mugatzeko neurri hori onartzea «ezinbestekoa» dela, eta fiskaltzak berak hala azpimarratu duela.
Auzitegiaren argudioak
Zehazki, administrazioarekiko aretoak dio gobernuak ez duela bereizi egoera epidemiologikoa udalerrika: «[Foru aginduan] Ez da sartu udalen zerrendarik, ez muturreko arriskuan direlako daturik. Emandako datuak kutsatzeen igoerari buruzkoak, ospitaleetako egoerari buruzkoak, ZIUko zerbitzuen erabilerari buruzkoak eta autonomia erkidego osoan egindako txertaketari buruzkoak dira. Ez da zehazten proposatutako etxeratzeko aginduak zer udalerri jakini eragingo dion».
Zehaztapen hori egin gabe, auzitegiari iruditzen zaio ezin duela ebatzi «ea herritarren zirkulazio librerako oinarrizko askatasuna mugatzea neurri egokia den». Era berean, uste du ez duela oinarri nahikorik neurtzeko ezinbestekoa den lortu nahi den helburu hori lortzeko, ondorio sozial arinagoak lituzketen beste neurrien aldean.
Auzitegiak gaineratu duenez, azken egunetako kutsatzeak gaueko aisialdian gertatu dira batik bat, eta foru aginduak hori mugatu nahi du. Dena den, auzitegiak berresten du eskaeran ez dutela bereizten udalerri horietako egoera epidemiologikoa. Auzitegiaren arabera, pandemian hainbat herri itxi izan direnean, gobernuak toki horietako txostenak aurkeztu izan ditu, eta azpimarratu du oraingoan ez duela hala egin.
Beste arazoetako bat gauetan egiten diren botila festak dira, eta gobernuak horregatik mugatu nahi izan du gaueko jarduera. «Makro botila festa handiak kontrolatzeko arazoak daudela dioten polizia txostenak ez dira nahikoa, ez baitute modurik ematen jakiteko ea kontrolerako zailtasun hori biztanle gutxiko udalerrietan ere badagoen, haiei ere eragingo bailieke etxeratzeko aginduak», ondorioztatu du administrazioarekiko auzietako aretoak.
Goizean, erabakiaren berri izan aurretik, Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakariak iragarri du espero zuela epaileek foru agindua babestea. «Auzitegi Nagusiaren aurrean aurkeztu ditugun eskaera guztiak bermatu egin ditu. Egia da, dena den, erkidego batzuetan bermatzen ari direla neurriak eta beste batzuetan ez». Azkenean ez da hala izan. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200770/ostegunean-hasiko-da-euskal-encounterren-29-aldia.htm | Bizigiro | Ostegunean hasiko da Euskal Encounterren 29. aldia | Iaz 'online' egin behar izan zuten, baina aurten BECera itzuliko da. Presentzialki egingo bada ere, berezia izango da, osasun egoerak hala behartuta | Ostegunean hasiko da Euskal Encounterren 29. aldia. Iaz 'online' egin behar izan zuten, baina aurten BECera itzuliko da. Presentzialki egingo bada ere, berezia izango da, osasun egoerak hala behartuta | Uztailaren 22tik 25era egingo da 29. Euskal Encounter, Barakaldoko BECeko 5. pabiloian (Bizkaia). Aurtengo aldia ezohikoa izango da, normalean egoten diren postuen %10 baino ez baitira egongo, segurtasun neurriak errespetatze aldera. Euskaltel Fundazioak antolatzen du Euskal Encouter, eta Eusko Jaurlaritzak ere parte hartzen du sustatzaile gisa, Spri taldearen bitartez. Gaur aurkeztu dute ekitaldia, Sabino San Vicente Euskaltel Fundazioko zuzendari eta topaketaren koordinatzaileak, Leyre Madariaga Eusko Jaurlaritzako Eraldaketa Digitalaren eta Ekintzailetzaren zuzendariak, eta Iruri Knörr Euskalteleko Marketin Digitaleko zuzendariak.
Egoera berezia bada ere, zenbait gauza ez dira aldatuko. Beti bezala, bost gune egongo dira, eta lehiaketek ere alde txikia izango dute aurreko urteetakoekin. Beste jarduera batzuk, ordea, egokitu egin behar izan dituzte, jesarrita egin ahal izateko. Gainera, aurten ez da Opengunerik egongo presentzialki. Lehen Opengune doakoa zen, eta sartzeko ez zen erregistrorik behar. Egungo egoera kontuan hartuta, sartu eta ateratzen denaren erregistrorik ez izatea arriskutsua izan daitekeelakoan, antolatzaileek erabaki dute seguruagoa dela Internet bidez egitea.
Iazko Euskal Encounterren bakoitzak bere etxetik hartu behar izan zuen parte, Discord aplikazioaren bitartez. Tresna hori erabiliko dute aurten ere, baina BECen bertan egongo dira parte hartzaileak. Gero eta ezagunagoa den Twitch plataforma ere erabiliko dute, bertan ez daudenek Euskal Encounterren gertatzen ari denaren nondik norakoen berri izan dezaten.
Iruri Knörr Euskalteleko Marketin Digitaleko zuzendariak adierazi duenez, aurtengo aldia ez da jendetsuena izango, baina bai azkarrena. Izan ere, Internetera konektatzeko 60 gigako abiadura eskainiko dute Euskal Encounterren. Aurtengoa berezia izango da, Sabino San Vicente Euskaltel Fundazioko zuzendari eta topaketaren koordinatzaileak azaldu duenez: "Ekitaldi deserosoa izango da, baina jarduerek merezi dute". |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200771/akordioa-egin-dute-olatzagutiko-cementos-portlanden-zazpi-eguneko-grebaren-ostean.htm | Ekonomia | Akordioa egin dute Olatzagutiko Cementos Portlanden, zazpi eguneko grebaren ostean | Hurrengo astelehenean greba mugagabea hasiko zuten langileek, baina akordio bat egitea lortu dute. | Akordioa egin dute Olatzagutiko Cementos Portlanden, zazpi eguneko grebaren ostean. Hurrengo astelehenean greba mugagabea hasiko zuten langileek, baina akordio bat egitea lortu dute. | Sindikatuen ordezkariek eta Portlandeko zuzendaritzak lan baldintzak hobetzeko akordioa lortu dute, Olatzagutiko lantegian zazpi greba egun egin ostean. Datorren astelehenean greba mugagabeari ekin behar zioten langileek, baina bertan behera geratu da mobilizazioa.
ELA sindikatuak azaldu du «egindako lanuzteen erantzunaren eta greba mugagabearen mehatxuaren ondorioz», enpresak bere jarrera negoziatzailea aldatu behar izan duela.
ELAk eta CCOOk zuzendaritzarekin egindako eta batzarrean berretsitako akordioa lortu da lantegian, beraz. «Akordioaren edukien artean dago errelebo kontratua hitzarmenean sartzea, eta etorkizunean erretiroa hartzeagatik lanposturik galduko ez dela bermatzea», ELAk jakinarazi duenez. Sindikatuak Cementos Portlandeko langileak zoriondu ditu, «enpresaren immobilismoa hausteko eta akordio on bat lortzeko funtsezkoak izan direlako». |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200772/belgikan-gose-greba-egiten-ari-diren-430-migratzaileen-egoerak-azkar-egin-dezake-okerrera.htm | Mundua | Belgikan gose greba egiten ari diren 430 migratzaileen egoerak «azkar» egin dezake okerrera | Bruselan bizi diren ehunka migratzaile gose greban daude duela bi hilabetetik, eta horietako batzuk egarri greba ere egiten ari dira igandetik. Grebalariek diote ez dutela etsiko gobernuak bizileku baimena eman arte. | Belgikan gose greba egiten ari diren 430 migratzaileen egoerak «azkar» egin dezake okerrera. Bruselan bizi diren ehunka migratzaile gose greban daude duela bi hilabetetik, eta horietako batzuk egarri greba ere egiten ari dira igandetik. Grebalariek diote ez dutela etsiko gobernuak bizileku baimena eman arte. | Kezka areagotu egin da aste honetan Belgikan, gose eta egarri greban dauden migratzaileek bizia gal baitezakete bizileku baimenaren esperoan. Bruselako San Joan Bautista elizan eta Unibertsitate Askeko bi campusetan bizi diren 450 migratzaile inguruk joan den maiatzaren 23an hasi zuten gose greba, helburu garbi batekin: Belgikako Gobernuak migratzaileen erregularizazio kolektiboa bermatzea. Herrialdean urte luzez bizi eta lan egin duten arren, gose greban dauden migratzaileek «legezko estatusaren gabezia» salatu dute.
Aldaketa handirik gabeko bi hilabeteren ostean, aste honetan okerrera egin du migratzaileen egoerak. Gose greba egiten ari ziren lagunetatik hogei inguruk pauso bat gehiago eman zuten herenegun: egarri greba egingo dute Belgikako Gobernuak beren eskariei erantzun arte. Gurutze Gorria eta Munduko Medikuak GKE gobernuz kanpoko erakundeek gose eta egarri grebaren arriskuaz abisatu zuten: «Migratzaileen egoera fisiko eta mentalak azkar egingo du okerrera grebak luze irauten badu».
Hain zuzen, ordu gutxian larritu zen egoera. Egarri greba hasi eta ordubetera, bi lagun eraman zituzten ospitalera. Hurrengo orduetan, gora egin zuen ospitaleratutako migratzaileen kopuruak. Gurutze Gorria erakundeak bidalitako mediku txosten bat irakurri ondoren, Belgikako Gobernuak medikuak bidali zituen hara igande gauean, hala nahi zuenak artatua izan zedin.
Migratzaile gehienak Asia hegoaldetik eta Afrika iparraldetik iritsi ziren Belgikara, eta urteak eman dituzte han bizitzen. COVID-19aren pandemiak eztanda egin baino lehen, migratzaile gehienek eraikuntzan egiten zuten lan. Osasun krisiak eragindako kalteen ondorioz, ordea, beren lanpostuak galdu eta beren bizia «arriskuan» ikusi zutela salatzen dute grebalariek: «Lana egiteko eskubidea besterik ez diot eskatzen Belgikako Gobernuari. Zergak ordaindu nahi ditut; nire seme-alabak hemen haztea nahi dut», adierazi zion gose greba egiten ari den migratzaile batek Reuters egunkariari.
Erabaki zehatzik ez
Migratzaileen eskariek mota guztietako erreakzioak eragin dituzte Belgikako politikan. Valoniako PS Alderdi Sozialistak mehatxu egin zion herenegun Alexander De Croo Belgikako lehen ministroari, migratzaileren bat hiltzen bada koalizio gobernua utziko duela. Halaber, Jean-Marc Nollet Valoniako Ecolo alderdi ekologistako kopresidenteak ere abisua eman zuen Twitterreko kontutik: «Gure ekintzak guztiz koherenteak izango dira gure hitzekin, eta halaxe jakinarazi diogu lehen ministroari».
Gobernuko ministroen ohartarazpenei erantzunez, Belgikako lehen ministroak herenegun esan zuen «arazoak sortu» beharrean haien lana «irtenbideak aurkitzea» dela, eta «herrialdeari komeni zaion azken gauza krisi politiko bat piztea» dela.
Hil honen hasieran Olivier De Schutter NBE Nazio Batuen Erakundeko Giza Eskubideen eta Muturreko Pobreziaren arduraduna migratzaileen bizilekuan egon zen. Bisitaren ostean, De Schutterrek eta Felipe Gonzalez NBEko migratzaileen giza eskubideen arduradunak gutun bat bidali zioten Sammy Mahdi Belgikako Gobernuko Asilo eta Migrazio idazkariari, zeina, erregularizazio kolektiboaren alde egin ordez, migratzaile bakoitzaren egoera banan-banan ikertzearen alde dagoen. Gutun horretan bertan, «nazioarteko konpromisoak betetzeko» eskatu zioten Mahdiri.
Estatuko Asilo eta Migrazioko idazkariaren erantzunak ez zuen, baina, migratzaileen eskariarekin bat egin. Haren arabera, «gose greben araberako erabaki bat hartzeak, hau da, eskaera benetan izapidetu gabe bizileku baimena emateak funtsezko prozedura dena zentzugabezko bihurtuko luke». Oraintxe bertan, dokumentaziorik gabeko 150.000 migratzaile bizi dira Belgikan.
Hala ere, Paul Magnette Valoniako PSko presidenteak atzo jakinarazi zuen azken orduetan «aurrerapenak» egon zirela. Mahdik egoera kudeatzeko bitartekari bat izendatu zuen, eta elkarteekin hitz egitea onartu.
Ikusteko dago datozen egunetan zer erabaki hartuko duen Belgikako Gobernuak, baina bitartean ehunka migratzaile gosez eta egarriz hiltzeko arriskuan daude. Dena den, haiek argi dute: «Dokumentazioa jasotzeko hil egin behar badugu, hil egingo gara. Gu ere Belgikako herritarrak gara». |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200773/jeff-bezos-multimilionarioa-espaziora-iritsi-da.htm | Bizigiro | Jeff Bezos multimilionarioa espaziora iritsi da | New Shepard suziriaren kapsula 106 kilometrotara heldu da. 11 bat minutu iraun du hegaldiak. | Jeff Bezos multimilionarioa espaziora iritsi da. New Shepard suziriaren kapsula 106 kilometrotara heldu da. 11 bat minutu iraun du hegaldiak. | Jeff Bezos espaziora iritsi da gaur. Amazonen buruzagia izandakoa Texasko base batetik (AEB) aireratu da New Shepard suzirian, eta, gero, kapsula 106 kilometrotara heldu da, atzera lurrera itzultzeko. 11 bat minutu iraun du hegaldiak. Richard Branson multimilionarioak ere espaziora bidaiatu zuen duela astebete pasa, eta 90 bat kilometrotara ailegatu zen.
Amazonen kontseilari ordezkari izandakoak alboan izan ditu bere anaia, Wally Funk pilotua eta multimilionario baten 18 urteko semea. Suziri batean hasi dute hegaldia, baina, behin 76 kilometroko altuera harrapatuta, suziritik banandu da kapsula, eta horretan osatu dute bidaia. Zenbait minutuz grabitaterik eza esperimentatu ahal izan dute. «Egunik onena», esan du kapsula barrutik Bezosek, behin lur hartu ondoren. |
2021-7-20 | https://www.berria.eus/albisteak/200774/errepublikanoek-uztailaren-14ko-manifestazioa-salatu-dute.htm | Politika | Errepublikanoek uztailaren 14ko manifestazioa salatu dute | «Frantziaren eta Errepublikako hautetsi baten kontrako erasoa» salatu du Claude Olive Errepublikanoetako Pirinio Atlantikoetako presidenteak, eta azpimarratu du Ipar Euskal Herria «Frantziaren parte dela». | Errepublikanoek uztailaren 14ko manifestazioa salatu dute. «Frantziaren eta Errepublikako hautetsi baten kontrako erasoa» salatu du Claude Olive Errepublikanoetako Pirinio Atlantikoetako presidenteak, eta azpimarratu du Ipar Euskal Herria «Frantziaren parte dela». | «Gertakari biziki larriak»: horrela definitu ditu Claude Olive Errepublikanoetako Pirinio Atlantikoetako presidenteak uztailaren 14an gazte ezkertiar eta abertzale batzuek Donibane Lohizunen (Lapurdi) antolatu zuten manifestazioan gertatutakoak. Asimilaziotik erresistentziara! lelopean, 200 bat pertsonak protesta egin zuten Euskal Herriaren independentziaren aldeko aldarrikapenak zabalduz. Herriko etxera iristean, Hau ez da Frantzia, ezta Espainia ere. Euskal Herria da! zioen pankarta bat ezarri zuten herriko etxeko harresian. Ekintza hori ez zen Jean François Hirigoien auzapezaren gustukoa izan, eta manifestariei oldartu zitzaien, pankarta kentzen saiatuz. Bultzada batzuen ondotik, herriko etxera itzuli zen manifestariei irain keinu bat eginez.
Max Brisson Errepublikanoetako senatariak Facebooken zabaldu duen testu luze batean, gertatutakoaren bere bertsioa eman du Hirigoienek. Bertan dio manifestariek «frantses zikina» deitu ziotela eta zaplazteko bat eman ziotela. Zenbait hautetsik «babesa» erakutsi diote sare sozialetan, besteak beste, Brissonek berak eta Vincent Bru Modemeko diputatuak. Agiri batean, Olivek «irmoki kondenatu« du gertatutakoa, eta oroitarazi du «gure lurraldea Frantziako Errepublikaren parte» dela. «Ezerk ez ditu justifikatzen Euskal Herrian ahantzia genuen tentsio giro bat oroitarazten duten halako ekintzak». Donibane Lohizuneko zentro eskuineko oposizioak Frantziako Barne ministroari idatzi dio poliziak ikerketa bat abiatu dezala eskatzeko.
Herri Berri Donibane Lohizuneko oposizio abertzaleak bere jokaera estaltzeko kontakizun bat asmatzea leporatu dio auzapezari. «Nazionalitatea eta erregimen politikoa nahasiz, Irigoien jaunak ahantzi du Errepublika nazio frantsesa baino lehenago existitzen zela, eta hiru koloreko banderaz beste kolore batzuk har ditzakeela kontzeptualki, baita ikurrinaren koloreak ere». Egindako adierazpenengatik barkamena eskatzeko galdetu diote Irigoieni. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200800/milwaukee-bucks-nbako-txapeldun.htm | Kirola | Milwaukee Bucks NBAko txapeldun | Giannis Antetokoumporen norgehiagoka gogoangarri bati esker —50 puntu eta 14 errebote— bere historiako bigarren eraztuna lortu du Milwaukeek, lehenengoa lortu eta 50 urtera. Greziarrak jaso du finaletako jokalari onenaren saria. | Milwaukee Bucks NBAko txapeldun. Giannis Antetokoumporen norgehiagoka gogoangarri bati esker —50 puntu eta 14 errebote— bere historiako bigarren eraztuna lortu du Milwaukeek, lehenengoa lortu eta 50 urtera. Greziarrak jaso du finaletako jokalari onenaren saria. | Giannis Antetokoumpo da NBAk gaur egun duen izarrik handiena. Greziako jokalariak urteak daramatza hori erakusten (bi aldiz izan da denboraldiko jokalaririk onena), baina garaikurrik garrantzitsuena falta zitzaion: NBAko eraztuna. Gaur goizaldean lortu du, draft-ean hautatu zuen talde berarekin, Milwaukee Bucksekin, eta finaletako MVPa jasota.
Hala, Wisconsingo taldeak bere historiako bigarren txapelketa lortu du, lehenengoa lortu eta 50 urtera. Hura 1971n izan zen, besteak beste, Kareem Abdul-Jabbar eta Oscar Robertson taldean zituztela.
Seriea amaitzeko lehen aukera zuen bart Bucksek, etxean, Fiserv Forum pabilioi bete betearekin. Antetokoumporen taldeak ez zituen finalak nahi bezala hasi, lehen bi neurketak galdu baitzituen, baina balentria bikaina lortu du gero: azken lau neurketak jarraian irabazi ditu. Historian hori lortzen duen bosgarren taldea da. Bart, 3-2 zihoazen Phoenix Sunsen aurretik, eta ez zieten aurkariei zazpigarren neurketa jokatzeko aukerarik eman.
Izarren beharra
Lehiatua izan da azken neurketa. Hasieratik nabaritu da kantxan neurketaren garrantzia, eta nahi baino akats gehiago eginez ekin diote lehiari bi taldeek. Lehen zatian, hamazazpi hirukotatik hiru soilik sartu dituzte etxekoek, baina Devin Booker Arizonakoen izarra ere ez da fin ibili (lau puntu lehen zatian), eta horrek berdindu du balantza.
Hirugarren laurdenaren amaieran, 77na berdinduta zeuden. Azkenekoan, ordea, lider baten falta sumatu du Sunsek: serieko neurketarik txarrena gaur jokatu du Bookerrek (19 puntu, 22tik zortzi jaurtiketa sartuta). Horiek hala, 36 urterekin bere lehen finalak jokatu dituen Chris Paul izan da kanpokoen erreferentzia nagusia, 26 puntu sartuta.
Azkenean, Khris Middletonen saskiratze batek jarri du 102-96koa markagailuan, eta erabakita utzi du kanporaketa. Amaitu da Milwaukeeren lehortea; hasi da Antetokoumporen garaia. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200801/ariel-henryk-haitiko-lehen-ministroaren-kargua-hartu-du.htm | Mundua | Ariel Henryk Haitiko lehen ministroaren kargua hartu du | «Kontsentsua» bilatuko duela nabarmendu du lehen hitzaldian, «era askotako krisiari» aurre egiteko. Bilera sorta bat abiatuko du, hauteskundeak egiteko akordio zabal bat lortzeko. | Ariel Henryk Haitiko lehen ministroaren kargua hartu du. «Kontsentsua» bilatuko duela nabarmendu du lehen hitzaldian, «era askotako krisiari» aurre egiteko. Bilera sorta bat abiatuko du, hauteskundeak egiteko akordio zabal bat lortzeko. | Gobernu berria estreinatu du Haitik, behin haren aginterako lehia amaitu eta Claude Joseph behin-behineko lehen ministroak dimisioa eman ostean. Ariel Henryk hartu du hark utzitako kargua. Lanbidez neurozirujaua da Henry, Inite alderdi sozialdemokratako kidea, eta ministro izan da azken legealdian. Auzi Sozialen eta Lanaren ministro lehenik, eta Barne eta Lurralde Komunitateen ministro ondoren. Jovenel Moisek izendatu zuen lehen ministro, hil baino bi egun lehenago. Presidentearen hilketaren osteko krisi politikoak oztopatu egin zuen Hernyren kargu hartzea, baina atzo egin zuen, azkenean.
Kargu berrian egin duen lehen hitzaldian, bere gobernu taldea «kontsentsurako taldea» izatea nahi duela nabarmendu zuen, herrialdearen «era askotako krisiari» aurre egiteko. Egoera onbideratzea «lan neketsua eta zaila» izango dela ziurtatu zuen, eta, horregatik, «herrialdeko sektore guztiei» eginbehar horretan laguntzeko eskatu zien.
«Gatazkak konpontzeko», elkarrizketaren beharra azpimarratu zuen Henryk, eta, aldi berean, instituzioen «ohiko funtzionamendua» berreskuratu beharra defendatu zuen: «Konfiantza berrezarri behar dugu, eta estatuaren agintea herrialdeko txoko guztietara zabaldu».
Halaber, datozen egunetan bilera sorta bat hasiko duela jakinarazi zuen, hauteskundeak antolatzeko akordio zabal bat lortzeko. «Parte hartzea masiboa» izatea nahi duela nabarmendu zuen. Hasieran, irailaren 26an ziren egitekoak presidentetzarako eta parlamenturako bozen lehen itzulia, eta egun berean egin asmo zuten konstituzioa berritzeko galdeketa ere. Ikusteko dago horretarako modurik izango den, herrialdeko krisi politiko, sozial eta sanitarioa ikusirik.
Hemezortzi ministro izango ditu gobernu berriak, eta legealdia errepikatuko dute horietako hiruk: Rockefeller Vincent Justizia eta Segurtasun Publikoko ministroak, Patrick Boisvert Ekonomia ministroak eta Marie Greta Roy Clement Osasun ministroak.
Beste hiru atxilotu
Moiseren hilketa argitzeko ahaleginean jarraitzen du Poliziak. Atzo, beste hiru lagun atxilotu zituen: bi polizia agente eta zibil bat. Azken hori, Dominick Cauvin, «presidentearen hilketa prestatzeko» bilera guztietan egon zela azaldu zuen Leon Charles Haitiko Poliziaren zuzendari nagusiak. BIlera horiek Reynaldo Corvington agentearen etxean egin zituzten, zeina joan den asteazkenean atxilotu baitzuten.
Charlesek Jhon Joel Joseph senatariari eta Joseph Felix Badio Justizia Ministerioko funtzionario ohiari egozten die erasoa egin eta prestatu izana. Horien atzetik ari da.
Oraingoz, 26 lagun atxilotu dituzte Moiseren hilketarekin lotuta. Poliziak egiletzat jotzen dituenen etxeak ere miatu ditu, eta, horietan 45 fusil eta hamalau pistola aurkitu dituzte, besteak beste. Horietako batzuk Poliziarenak direla zehaztu zuen Charlesek.
Gobernuak, bestalde, Moise omentzeko ekitaldi bat egin zuen atzo, eta bertan izan ziren Henry eta Jospeh. Herrialdeko «ongiaren» alde egin asmo zituen «proiektu handien» aldeko lanagatik eskertza egin zion azken horrek Moiseri. «Jovenel hil zuten, baina ezingo dute jovenelismoa hil. Ideia bat da, adorea eta herrialde honetako oligarken kontra borroka egiteko determinazioa», erantsi zuen. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200802/sute-batek-eguarasko-barrutiaren-zati-handi-bat-erre-du-bardean.htm | Gizartea | Sute batek Eguarasko barrutiaren zati handi bat erre du, Bardean | Kontrolpean dute sutea, baina, Nafarroako Gobernuaren arabera, ingurumen kalte handia eragin du | Sute batek Eguarasko barrutiaren zati handi bat erre du, Bardean. Kontrolpean dute sutea, baina, Nafarroako Gobernuaren arabera, ingurumen kalte handia eragin du | Sute bat piztu zen atzo arratsaldean Eguarasko barrutian, Bardean (Nafarroa), eta sugarrek balio ekologiko handiko eremu horren zati handi bat erre dute. Sutea kontrolpean hartu dute suhiltzaileek goizean, baina iluntzean oraindik garrak itzali nahian ari dira, tenperatura altuek eta lur idorrek suhiltzaileen lana zaildu baitute. Nafarroako Gobernuaren arabera, ingurumen kalte handia eragin du suak; datozen egunetan egingo du balorazio zehatzagoa.
Atzo, 20:17 zirela, SOS Deietara deitu zuten, eta ohartarazi sute bat piztu zela bildua izaten ari zen labore sail batean. Ustez, uzta biltzeko makinak eragin zuen sutea, harri batzuen kontra tupust egin eta txinparta bat piztuta. Nolanahi ere, oraindik ez dute baieztatu.
Suteak azkar hartu zuen indarra, eta arboladi batera heldu zen. Beraz, hori itzaltzera joan ziren Tutera, Azkoien eta Tafallako suhiltzaileak, baita bi helikoptero eta Azor hegazkina ere, Noaindik aireratua. Baina ilundu zuen, eta helikopteroek eta hegazkinak beren lanak eten behar izan zituzten; orduan, oinezko suhiltzaile gehiago iritsi ziren eremura, Lizarratik, Zangozatik eta Cordovillatik. Nafarroako Basozainak eta Gurutze Gorriko boluntarioak ere aritu dira sugarrak itzaltzeko ahaleginean.
Gaur goizean neurtuko dute suteak zenbat hektarea erre dituen, baina, Nafarroako egunkari baten arabera, Eguarasko barrutiaren heren bat erraustu du. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200803/gutxienez-25-hildako-txina-erdialdean-euriteen-eraginez.htm | Mundua | Gutxienez 25 hildako Txina erdialdean euriteen eraginez | Zhengzhou hiriko metroan sartu da ura, eta hamabi lagun hil dira. Eurite handiek gaur gauera arte irautea espero dute. | Gutxienez 25 hildako Txina erdialdean euriteen eraginez. Zhengzhou hiriko metroan sartu da ura, eta hamabi lagun hil dira. Eurite handiek gaur gauera arte irautea espero dute. | Azken orduetan izandako euriteek uholdeak eragin dituzte Txina erdialdeko Henan probintzian, eta gutxienez 25 lagun hil dira; horietatik hamabi, Zhengzhou hiriko metroan. Urak gainezka egin zuen metroko zenbait bagoitan. Momentuaren zenbait bideo zabaldu dira sare sozialetan. Horietan, bidaiariak ageri dira ura leporaino dutela.
Metroan izandako kolapsoaren aurretik, bertan behera geratu zen autobus publikoen zerbitzua. Horrek jende asko metroa hartzera eraman zuela azaldu dio herritar batek Reuters agentziari. Metroan hildako hambi lagunez gain, bost lagun zaurituta eraman dituzte ospitalera, eta beste bost onik daude. Horietako batek bere testigantza eman du Twitterren: «Guztiz ikaratuta nengoen, baina beldurgarriena ez zen ura, baizik eta geroz eta aire gutxiago zegoela bagoian».
Gobernuak armada mobilizatu du, eta erreskate lanetan ari da. Dagoeneko 200.000 lagun ebakuatu ditu euren bizilekutik.
Larunbat gauean hasi zen euri jasa, eta ordutik 617 litro bota ditu hirian . Zhengzhoun urtean izaten den litro kopurua ia berdindu egin duela jakinarazi dute hiriko funtzionarioek. Alerta meteorologikoa bere gorenean dago hiri horretan atzoz geroztik, eta euriteek gaur gauera arte iraungo dutela espero dute. «Halako euriteak ehun urtean behin gertatzen dira. Egoera etsigarria da», adierazi du uholdeak kontrolatzeko Zhengzhouko zentroak.
Henango agintariek jakinarazi dute, bestalde, euriteek nabarmen igo dutela probintziako urtegien ur maila, eta horietako bik hausteko arriskua dutela. Horregatik, haieninguruko herrietan bizi direnak ebakuatu egin ditu armadak. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200804/iberdrolak-1531-milioi-euro-irabazi-ditu-urteko-lehen-erdian.htm | Ekonomia | Iberdrolak 1.531 milioi euro irabazi ditu urteko lehen erdian | %18,4 apaldu da iazko epe bereko emaitza, Erresuma Batuan Sozietate zergak izan duen igoera tarteko, Sanchez Galanen konpainiaren arabera | Iberdrolak 1.531 milioi euro irabazi ditu urteko lehen erdian. %18,4 apaldu da iazko epe bereko emaitza, Erresuma Batuan Sozietate zergak izan duen igoera tarteko, Sanchez Galanen konpainiaren arabera | Iberdrolak azaldu du %19tik %25era aldatu dutela sozietate zergaren tasa brexit-aren ondorioz, eta horrek 463 milioi euro galtzera eraman duela Bilboko konpainia. Hala ere, urteko lehen seihilekoan, 1.531 milioiko etekin garbia lortu du enpresa elektrikoak, CNMV merkatu arautzaileari helarazi dionez.
Izan ere, urtarriletik ekainera, Ebitda esplotazio kontua handitu egin du Iberdrolak, %10etik gora hain zuzen, 5.443 milioi euroraino. Berriztagarrien eta sareen ekarpenek bultzatu dute gora (%85) konpainiaren esplatazio kontua. COVID-19aren eragina nabaritu duela ere gaineratu du Ignacio Sanchez Galan presidente duen konpainiak, eta 108 milioi euroan zehaztu du eragin hori. Aitzitik, Espainiako kanon hidroeleketriko berriak mesede handia egin dio, 265 milioi eurokoa. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200805/bi-mila-kasuen-langa-gainditu-da-hegoaldean-2042-kasu-zenbatu-dituzte.htm | Gizartea | Bi mila kasuen langa gainditu da Hegoaldean: 2.042 kasu zenbatu dituzte | Pandemia osoan beste behin baino ez dituzte zenbatu 2.000 kasutik gora. Osakidetzak jakinarazi du inoizko kasu gehien atzeman duela azken 24 orduetan. | Bi mila kasuen langa gainditu da Hegoaldean: 2.042 kasu zenbatu dituzte. Pandemia osoan beste behin baino ez dituzte zenbatu 2.000 kasutik gora. Osakidetzak jakinarazi du inoizko kasu gehien atzeman duela azken 24 orduetan. | Birusa orain arteko marka guztiak apurtzeko bidean da. Kutsatuen kopurua gora doa etengabe, eta gaur jada 2.000 kasutik gora jakinarazi dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak: 2.042, zehazki. Pandemia osoan atzemandako kutsatu kopururik handienetan bigarrena da hori, iazko urriaren 31n 2.082 izan baitziren: bi egun horietan baino ez ditu gainditu 2.000 kasuak. Bi osasun sistemen arteko batuketak aurrekaririk ekarri ez badu ere, Osakidetzak jakinarazi du inoiz atzemandako positibo kopururik handiena zenbatu duela: 1.583 guztira.
Olatuaren goraldi betean dago Bizkaia, eta bertan zenbatu dira kasu gehien: 873. Horien erdiak zenbatu ditu Gipuzkoak, baina, hala ere, igoerarik nabaritu du herrialdeak: 481. 459 izan dira Nafarroan eta 139 Araban.
Ospitaleetako egoera oraindik «lasaia» dela adierazi du Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak, eta ospitaleratze berrien kopurua «onargarria» dela. Dena den, intzidentzia «egunean-egunean» gora egiten ari dela ohartarazi du, eta horrek eragina du ospitaleetan. Oraindik behin betiko datuen faltan, hemeretzi ospitaleratze izan ziren atzo Osakidetzako eta Osasunbideko ospitaleetan; 300 ospitaleratuen muga gainditu da, beraz. ZIUetan ere ari dira oheak betetzen: COVID-19az kutsatutako 57 pertsona daude han.
Hildakoen datuak ere gaur jakinarazi ditu Osakidetzak, eta uztailaren 12 eta 18 artean COVID-19az kutsatutako bost lagunek galdu zuten bizia. Denbora horretan, ez zuen hildakorik atzeman Osasunbideak: are gehiago, uztailaren 6tik ez da inor hil birusagatik Nafarroan. Aurreko bi asteetako joera bertsuan dabil hildakoen kopurua: aurrekoan lau izan ziren, eta orain dela bi, sei. Hala ere, jaitsiera nabarmena izan da ekainaren 21eko astetik: orduko hartan birusaz kutsatutako hamalau lagun hil ziren. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200806/brisbanen-egingo-dituzte-2032ko-olinpiar-jokoak.htm | Kirola | Brisbanen egingo dituzte 2032ko Olinpiar Jokoak | Olinpiar Jokoak antolatzen dituen Australiako hirugarren hiria izango da. Aurten bezala, uztailaren 23tik aurrera egingo dira. | Brisbanen egingo dituzte 2032ko Olinpiar Jokoak. Olinpiar Jokoak antolatzen dituen Australiako hirugarren hiria izango da. Aurten bezala, uztailaren 23tik aurrera egingo dira. | 2032ko udako Olinpiar Jokoak Brisbanen (Australia) egingo direla erabaki dute gaur, Tokion egin den Nazioarteko Olinpiar Batzordeko bozketan. Brisbane Olinpiar Jokoak antolatzen dituen Australiako hirugarren hiria izango da: aurretik Melbournen egin ziren, 1956an, eta Sydneyn 2000. urtean.
Hautagaien arteko lehiaketa irekirik egiten ez den lehenengo aldia da. Orain, NOBk modu «diskretuan eta zuzenean» negoziatzen du interesa duten hiriekin «elkarrizketa fase» batean, eta izen bat proposatzen du. Nazioarteko Olinpiar Batzordeak adierazi duenez, uste du «mugimendu olinpikoa ziur» egoteko «ahalik eta proiekturik onena» duela mahai gainean. Scott Morrison Australiako lehen ministroak baieztatu du «Joko osasuntsu eta seguruak» izango direla.
Jokoak aurtengoen data beretan egingo dira, uztailaren 23tik aurrera. «Negua da, baina garairik onena da, hogeita bat graduko tenperaturarekin», adierazi du Adrian Schrinner Brisbaneko alkateak. Aurkeztutako proiektuaren arabera, 2032ko kirol lehiaketak hiru gunetan banatuko lirateke: Brisbanen, 21 egoitzarekin; Gold Coasten, 65 kilometrora, sei egoitzarekin; eta Sunshine Coasten, 85 kilometrora, hiru egoitzarekin. Schrinnerrek adierazi duenez, «kostuak gutxitu» eta herrialdearen «esperientzia olinpikoa maximizatzen duen plan bat» da. Horrela, Brisbanek hamaika urte ditu Olinpiar Jokoak planifikatzen bukatzeko, eta horretarako instalazioen %16 baino ez ditu eraiki behar. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200807/bizkaiko-golkoko-antxoaren-stocka-170000-tonako-behin-behineko-biomasa.htm | Ekonomia | Bizkaiko golkoko antxoaren stocka: 170.000 tonako behin-behineko biomasa | Aztik egindako kalkuluaren arabera, "espeziearen iraunkortasuna bermatuta dago". Euskal ontziek 8.600 tona harrapatu dituzte aurten. Lonjako batez besteko prezioa 1,41 euro izan da, iaz baino hiru zentimo gehiago. | Bizkaiko golkoko antxoaren stocka: 170.000 tonako behin-behineko biomasa. Aztik egindako kalkuluaren arabera, "espeziearen iraunkortasuna bermatuta dago". Euskal ontziek 8.600 tona harrapatu dituzte aurten. Lonjako batez besteko prezioa 1,41 euro izan da, iaz baino hiru zentimo gehiago. | Bizkaiko golkoan kalkulatutako antxoaren behin-behineko biomasa 170.000 tona ingurukoa da aurten, Eusko Jaurlaritzak AZTI zentro teknologikoaren bidez bultzatutako Bioman kanpaina zientifikoaren datuen arabera. 2021eko azterlanean kalkulatutako antxoaren stocka, gainera, 21.000 tonatik oso gora dago, "espeziearen iraunkortasuna bermatzen duen gutxieneko baliotik" gora.
Bioman kanpainaren datuak, antxoa helduen egoera ebaluatzen dituztenak, gaur aurkeztu dituzte Eusko Jaurlaritzako Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Politikako sailburuorde Bittor Orozek, Arrantzarako zuzendari Leandro Azkuek eta AZTIko zuzendari nagusi Rogelio Pozok. Biomasari buruzko datu positiboez gain, ikerketaren arabera, aleen %70,1 adinekoak dira. "Horrek esan nahi du datorren urteko kosterak ere emaitza positiboak izango dituela".
Oroz sailburuordeak esan du datuek "argi eta garbi" erakusten dutela "antxoaren egoera ona". "Antxoa dugu arrantzarako funtsezko baliabidea Euskadin. Bioman kanpaina funtsezko tresna da gure itsasoen eta haiek ematen dizkiguten baliabideen egoera ezagutzeko, eta ingurumena zaintzeko, euskal arrantza sektorearen iraunkortasunerako". Aurtengo antxoaren kosterari buruzko datuei dagokienez, sailburuordeak adierazi du euskal ontziek 8.600 tona harrapatu dituztela. Lonjako batez besteko prezioa 1,41 euro izan da, eta iaz, berriz, 1,38koa izan zen.
Datorren urterako kanpaina ona iragarri dute
Rogelio Pozok azpimarratu duenez, "emaitzek azken urteetako joera positiboa erakusten dute". Halaber, urteko bateko ale asko daudela nabarmendu du. "Hala, datorren urterako kostera ona izango dela iragar daiteke; baikortasunerako gonbita egiten duen beste datu bat da". Antxoaren biomasaren behin betiko balioespena lortzeko, kanpaina hauetan lortutako emaitzak batera aztertuko dira: Bioman 2021 kanpaina (helduak-MPDH), Pelgas 2021 kanpaina (helduak-akustikoa), Juvena 2021 kanpaina (gazte-akustikoa) eta ontzien harrapaketak. 2021eko azaroan egingo da behin betiko azterketa, CIEM WGHANSAko antxoaren, sardinaren eta txitxarroaren lantaldean.
Bioman kanpaina zientifikoa Eusko Jaurlaritzako Nekazaritzako, Arrantzako eta Elikagai Politikako Sailburuordetzak eta Europako Batzordeak finantzatzen dute. Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioko Arrantza Idazkaritza Nagusiaren laguntza ere badu, Emma Bardan eta Vizconde de Eza ontzi ozeanografikoak kanpainaren esku jarriz. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200808/argindarrak-inoizko-tarifa-garestiena-izango-du-gaur.htm | Ekonomia | Argindarrak inoizko tarifa garestiena izango du gaur | Historiako marka bat hautsiko da gaur, inoiz baino garestiagoa izango baita argindarraren tarifa: 106,57euro megawatt-orduko. Igoera hori, sektoreko iturrien arabera, gasaren eta karbono dioxidoa isurtzeko eskubideen prezio garestiengatik da. | Argindarrak inoizko tarifa garestiena izango du gaur. Historiako marka bat hautsiko da gaur, inoiz baino garestiagoa izango baita argindarraren tarifa: 106,57euro megawatt-orduko. Igoera hori, sektoreko iturrien arabera, gasaren eta karbono dioxidoa isurtzeko eskubideen prezio garestiengatik da. | Batez besteko prezioa hesi guztiak hausten ari da. Joan den asteartean tarifa garestienera iritsi zen, 101,82 euro megawatt-orduko; 2002ko urtarrilaren 11n erregistratutakoek baino ez zituzten gainditu, orduan 103,76 eurora iritsi baitzen; gaur, ordea, marka hori hautsiko da, eta historiako preziorik garestiena erregistratuko da: 106,57euro megawatt-orduko. Maximoa 110,64ra iritsiko da, 21:00etan, eta minimoa, 100,83ra, 18:00etan, eta berezitasun hau izango du: megawatt-ordua 100 eurotik gora egongo da egun osoan.
Igoera hori, sektoreko iturrien arabera, gasaren eta karbono dioxidoa isurtzeko eskubideen prezio garestiagatik da. Gainera, energia berriztagarriek mix energetikoan egiten duten ekarpen txikiagoa ere gehitu behar zaio horri: haize gutxi omen dabilenez, gasa kontsumitzen duten ziklo konbinatuek ekarpen handiagoa egiten dute; horiek garestiagoak dira, eta azken prezioa finkatzen dute. Tenperatura altuak ere eragina daukala diote adituek: Nafarroan eta Araban 40 gradu ingurukoak dira, esaterako. Dena den, aditu askok diote ez dagoela arrazoi objektibo nahikorik prezioen igoera hain handia esplikatzeko.
Horiek horrela, harridura azaldu zuen atzo Antonio Merinok, Repsoleko ikerketa buruak, 10:00etatik 12:00etara energia eolikoak energia elektrikoaren %1eko ekarpena bakarrik egin zuelako. Gogorarazi zuen joan den astean, uztailaren 13an, ekarpen hori %22koa izan zela.
Gasaren prezioa ere inoiz baino garestiago dago orain; %80,5 igo da aurten, eta, bestalde, CO2-aren isurketa eskubideak tona bakoitzeko 52 euro inguruan egonkortu dira, hau da, %60ko igoera izan da.
Horrez gain, %21etik %10era jaitsi da argindarraren BEZa, baina, prezio igoeragatik, uztaileko fakturan ezer gutxi nabarituko da neurri hori.
Jarraitu irakurtzen: Iberdrolak 1.531 milioi euro irabazi ditu urteko lehen erdian |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200809/orbanek-erreferendum-bat-antolatuko-du-lgtbi-kolektiboaren-aurkako-legearen-inguruan.htm | Mundua | Orbanek erreferendum bat antolatuko du LGTBI kolektiboaren aurkako legearen inguruan | Galdeketaren bidez, Bruselak egin dizkion presioei aurre egin nahi die Hungariako lehen ministroak. Haren arabera, haurrak eta nerabeak babesteko balio du legeak. | Orbanek erreferendum bat antolatuko du LGTBI kolektiboaren aurkako legearen inguruan. Galdeketaren bidez, Bruselak egin dizkion presioei aurre egin nahi die Hungariako lehen ministroak. Haren arabera, haurrak eta nerabeak babesteko balio du legeak. | Erreferendum bat: hori baliatu nahi du Viktor Orban Hungariako lehen ministroak «pedofilo homosexualen aurkako legeak» sortu duen eztabaida ixteko. Joan den ekainaren 15ean Hungariako Gobernuak aurkeztutako legediak 157 boto lortu zituen parlamentuan —oposizioko alderdiek ez parte hartzea erabaki zuten—, eta, gobernuaren arabera, pedofiliaren aurkako tresna izatea du helburu.
Orbanek ez du iragarri erreferenduma noiz egingo duen, baina zehaztu du bost izango direla herritarrek erantzun beharko dituzten galderak. Besteak beste, galdetuko dute ea «euren baimenik gabe» haurrei eskoletan sexu-orientazio tailerrak ematea babesten duten, edo ea euren iritziz haurren artean transexualitatea errazteko prozedurak bultzatu behar diren edo ez. Gainontzeko galderak ere ildo berekoak izango dira.
Hungaria presio ugari jasaten ari da, batez ere EB Europako Batasuneko kideen aldetik; ekainaren 24an, EBko hamazazpi estatu kidek manifestu bateratu bat bidali zieten Batasuneko hiru instituzio nagusietako presidenteei, legea bertan behera uzteko baliabide guztiak erabiltzeko eskatuz. Gutuna sinatu zuten gobernuburuen artean daude, besteak beste, Angela Merkel Alemaniako kantzilerra, Emmanuel Macron Frantziako presidentea eta Pedro Sanchez Espainiako gobernuburua. Litekeena da, Orbanen gobernuak onartutako lege homofoboak giza eskubideak urratzen dituela arrazoituz, Hungariako Gobernuak EBren funtsik ez jasotzea.
Hungariaren aurkako erasoa
Lehen ministroak Facebooken argitaratu duen bideo batean azaldu duenez, «azken asteetan Bruselak Hungariari eraso dio argi eta garbi, haurrak babesteko legea dela eta. Hungariako legeek ez dute baimentzen propaganda sexualik eskoletan, telebistan eta iragarkietan», esan du. «Gure haurren etorkizuna dago jokoan, eta ezin dugu amore eman gai honetan».
Zehazki, LGTBI kolektiboaren aurkako legeak debekatu egiten ditu ustez homosexualitatea eta transexualitatea bultzatzen dituzten iragarkiak eskoletan. Datorren urteko apirilean hauteskundeak egingo dituzte Hungarian, eta, askoren ustez, Orban «bere balio kristau eta tradizionalistak indartzeko» ari da erabiltzen lege hori.
Ez da lehen aldia Orbanek galdeketa bat antolatzen duena EBrekin duen gatazka bat argitzeko. Aurretik, 2016an, erreferendum bat egin zuen Batasunak hartu behar zituen migratzaileen kuotekin ez zetorrelako bat. Orduan, ordea, ez zuen baliorik izan galdeketak, parte hartzea ez baitzen iritsi %50eko gutxienekora. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200810/mondragon-taldearen-salmentak-64-apaldu-dira-pandemiaren-urtean.htm | Ekonomia | Mondragon taldearen salmentak %6,4 apaldu dira pandemiaren urtean | Korporazioa osatzen duten kooperatibek 10.865 millioi euroren salmentak lortu dituzte 2020. urtean | Mondragon taldearen salmentak %6,4 apaldu dira pandemiaren urtean. Korporazioa osatzen duten kooperatibek 10.865 millioi euroren salmentak lortu dituzte 2020. urtean | Mondragon Korporazioak 2020. urteko emaitzak jakinarazi ditu urteko Kongresu Nagusiaren egunean: pandemiak "erabat baldintzatu ditu kooperatiben emaitzak", eta salmentak %6,4 jaitsi dira, 10.865 milioi euroraino. Salmenten apaltze horrek bere isla izan du enpleguan, eta %1,3 murriztu da lantaldea.
Baina Arrasateko taldeak helarazi du "kooperatiba gehien-gehienek" jakin izan dutela pandemiari aurre egiten, eta "nota onarekin" atera direla ataka larritik. Korporazioak uste du jasotako kolpea "jasangarria" izan dela, "kontuan hartuz testuingurua". Hala, aurtengo lehen bost hilabeteetan kooperatibek izan duten susperraldiari erreparatu dio Mondragonek; urteko lehen erdiak iradokitzen du 2021. urtean susperraldi sendo bat edukiko dutela Modragon osatzen duten enpresek.
Iñigo Uzin presidenteak esan du "eboluzio positioa" izaten ari direla enpresak, "pandemiak erabat baldintzatutako egoera gogor batean". Kooperatibek "euskal gizartearen beharrei erantzuteko izan duten gaitasuna" azpimarratu du Uzinek. Kooperatibak, halaber, gastua murrizteko gai izan direla erantsi du, eta "efizientzia hobetzeko, altxortegia zainduz".
Industria suspertzen ari da
Mondragon taldeko kooperatibek 82.000 pertsonari eman diete enplegua 2020. urtean, eta fakturazioa 5.271 milioi eurokoa izan da, %13,1 gutxiago. Emaitza 227 milioi eurokoa izan da, %20 gutxiago, "kooperatiben ahaleginari esker, beren errentagarritasuna defendatzeko". 138 adar ditu nazioartean taldeak, eta horiek 14.144 lanpostu eskanitzen dituzte. Industriaren atalean, izan ere, salmenten %70 nazioartean egin ditu taldeak.
Urteko lehen bost hilabeteetan, korporazioak ikusi du salmentak nabarmen igo direla industriaren esparruan, eta jakinarazi du alorreko enpresak oso gertu daudela COVID aurreko mailatik. Enpleguan ere islatzen ari da susperraldi hori. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200811/1936ko-gerran-izandako-bonbardaketak-zerrendatu-ditu-eusko-jaurlaritzak.htm | Gizartea | 1936ko gerran izandako bonbardaketak zerrendatu ditu Eusko Jaurlaritzak | Beatriz Artolazabalek iragarri du Jaurlaritzak Gobernu Kontseilura eramango duela Memoria Historikoaren Lege egitasmoa uztailaren 27an | 1936ko gerran izandako bonbardaketak zerrendatu ditu Eusko Jaurlaritzak. Beatriz Artolazabalek iragarri du Jaurlaritzak Gobernu Kontseilura eramango duela Memoria Historikoaren Lege egitasmoa uztailaren 27an | Bonbardaketen atlasa Euskadin (1936-1937) izeneko liburu mardula aurkeztu du Eusko Jaurlaritzaren Gogora Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuak. Xabier Irujo ikerlari eta Nevadako Unibertsitateko Euskal Ikasketen Zentroko zuzendaria da lanaren egilea, eta han jasotzen dira 1936ko uztailetik 1937ko abuztura bitartean Euskal Herrian egindako 1.220 bonbardaketa operaziori buruzko datuak.
Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburu Beatriz Artolazabalek aukera baliatu du iragartzeko Eusko Jaurlaritzak uztailaren 27an eramango duela Gobernu Kontseilura Euskadiko Memoria Historiko eta Demokratikoaren Legearen aurreproiektua.
«Inork ez dezala gure aurreproiektuan bilatu mendeku edo mendeku hartzeko asmorik», esan du Artolazabalek; «inork ez dezala etorkizuneko lege honetan konfrontaziorik bilatu, ezta bando eta lubakien politikak berpizteko asmorik ere; baina irmotasun berarekin esan nahi dut ahaztea eta orrialdea pasatzea ez dela aukera bat».
2.000 bonbardaketa
Xabier Irujok azaldu duenez, dokumentazioa aztertuta jakin dute denbora tarte 1.220 bonbardaketa operazio egin zituztela. Hala ere, bonbardaketak gehiago izan ziren: izan ere, bonbardaketa operazioa da aire unitate batek edo batzuek egun bakar batean helburu bakar bati egindako eraso multzoa, baina operazio bakoitzean bonbardaketa bat baino gehiago egin daitezke. Artxanda mendia jarri du Irujok horren adibidetzat: frankistak Bilbo hartu nahian zebiltzanean, operazio bakar batean eta egun berean 21 aldiz bonbardatu zuten Artxanda. Bildutako datuen arabera, 2.042 bonbardaketa zenbatu dituzte 1.220 operazio horietan.
Bonbardaketa horietatik gehienak, %92 inguru, frankistek egin zituzten, eta gainerakoak, errepublikaren aldeko indarrek. Gainera, frankistek egindako bonbardaketetan abioi gehiago eta hobeak erabili zituzten, eta askoz leherkari gehiago jaurti zituzten.
Hildakoei dagokienez, zaila da kopuru bat ematea. Gogora-ren datu basean agertzen diren biktimak aintzat hartuta, 1.441 pertsona hil ziren bonbardaketen ondorioz, baina Irujok uste du identifikatu gabeko biktimak askoz gehiago izan zirela. Adibidez, Gernikako bonbardaketa bakar-bakarrik aintzat hartuta, dokumentatutako biktimak 2.000 baino gehiago izan ziren, Irujok azaldu duenez.
Hain zuzen ere, Gernikako bonbardaketa mugarri izan zen zenbait arrazoirengatik. Irujok azaldutakoaren arabera, Francoren agindupean aritzen ziren alemaniarrek bonbardatze teknika berriak probatu nahi zituzten: Otxandio eta Durango (Bizkaia) izan ziren lehenak, Eibar (Gipuzkoa) hurrengoa, eta han ikasitako guztia praktikan jarri zuten Gernikan (Bizkaia). Horregatik, Gernikako bonbardaketa besteak baino suntsitzaileagoa izan zen, eta eraikinen %85,2 birrindurik gelditu ziren.
Beste ondorio bat ere izan zuen Gernikako bonbardaketak, eta horrek nazioartean piztu zuen haserreak: geroztik, Alemaniako eta Italiako armadetako arduradunek askoz agiri gutxiago egin zituzten antolatu zituzten bonbardaketen inguruan, eta zailagoa da horien arrastoari jarraitzea: "Prentsaren eta ahozko testigantzen bidez badugu zenbait bonbardaketen berri, eta horien agiririk ez dago, ordea". Zalla (Bizkaia) aipatu du Irujok horren adibidetzat: hango bonbardaketa oso larria eta bortitza izan zen, baina ia ez dago horren inguruko dokumentaziorik. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200812/harrizko-ahurra.htm | Bizigiro | Harrizko ahurra | Mendatez mendate ibiliko da txangolaria, Toloño mendilerroari atxikita dagoen Montorteko konglomeratuzko hormatzar trinkoa inguratzeko asmoz | Harrizko ahurra. Mendatez mendate ibiliko da txangolaria, Toloño mendilerroari atxikita dagoen Montorteko konglomeratuzko hormatzar trinkoa inguratzeko asmoz | Kripan (Araba), herri xumea izanda ere, ikuspegi zabaleko talaia batean gailenduta dago. Herriaren kokapen estrategikoari esker, gainera, Toloño mendilerroa zeharkatzen duten harbide eta galtzada zaharren jagole izan da. Izan ere, Errioxa aldean zer defendatua bazen garai batean. Esaterako, Kripan herritik hurbil, Erdi Aroko harbide edo galtzada zahar baten aztarnak ikus daitezke oraindik, akaso erromatarrak izan zitezkeenak. Ibiltaria Kripango (Arabako Errioxa) Koso izeneko plazatxoan hasiko da ibilian-ibilian. Aspaldi seinalatutako ibilbide sareari buruzko jakingarriak irakurtzeko aukera dago bertan. Urteak igaro diren arren, zutik irauten du zidorrak ondo azalduta dakarren informazio taulak. Matilla kalean aurrera eginda, oinkaria tipi-tapa hasiko da urratsak egiten, Toloño mendilerro aldera. Herriko saihesbidera iritsita, asfaltoa gurutzatu, eta, noranzkoari eutsita, zuzen jarraituko du. Igerileku zaharren parean, nekazari bideari ongi oratu ostean, mendilerro malkartsuak eskaintzen dituen talaia ezagunez gozatzeko parada izango du bidaztiak. Panorama, ezin hobea! Barrera orografiko garrantzitsu horretan, besteak beste, Palomares, Larrasa, Castillo, San Tirso eta Peñalta tontorrak nabarmenduko dira. Geologia interesgarriko lekuei dagokienez, aipagarriena —akaso— Goi Kretazeoko kareharriek eratzen duten San Tirso baselizaren ondoko monolito lirain eta sendoa. Zutarri dotorea, zinez, haren altzoan kulunkatzen lagatzeko modukoa. Gailurreria nagusitik 100 metro ingurura gailentzen baita monolitoa, harrizko itsasargi baten moldean nabarmenduko da. Konglomeratuak Astigar batzuen artetik igaro eta gero, ur biltegi handi batera iritsiko da ibiltaria. Eraikin hori eskuma aldean laga, eta PR-A 85 kodeari egokitu zaion Mendateetako itzulia zidorrari jaramon egingo zaio segidan. Antena bat atzean utzita, hareharrizko xendaz gozatzen hasiko da bizkor-bizkor. Adi ibiliko da han ibiltaria, argi zutoinen parean baitoa aspaldiko zidorra. Bidarriaz ez ezik, paisaiaz ere gozatzeko aukera izango du ibiltariak. Horiek horrela, Toloño mendilerroko kareharriak bertikalean jarrita daudenez, erraz egingo zaio zaleari labana zorrotzoi erreparatzea. Geologoen esanetan, 60 metro inguruko lodiera dute hormatzarrok, guztiak kareharri hareatsuz, kareharri bioklastikoz, kalkarenitaz eta dolomiaz osatuta. Fronte horren zamalkadura sistemaren konplexutasunari erreparatuko dio so-egileak aski soseguz, egitura hura Toloño mendilerroko hainbat sektoretan ageri baita. Estanpa pintoreskotik ihes egin ezinik, hortaz, El Nacederoko iturburu eta atseden eremura doan basabidearekin bat egin du bidaztiak.
Toloño mendilerroari oratuta agertzen da Montorte multzo konglomeratikoa. JOSEAN GIL-GARCIA
Baina San Tirsoko monolitoa eta kareharrizko horma bertikalak ez dira oinezkoari arreta emango dioten altxor geologiko bakarrak. Kripango Oligozenoko konglomeratu ikusgarriak antzematea erraz izango da, mendilerroaren fronteari oratuta agertzen baitira kolore gorrixkako pareta bertikalak. Montorte izena hartzen du Kripan inguruko multzorik garrantzitsuenak. Altzoko Handiaren ezohiko hazkundearen kasuan bezalaxe, Montorte masa trinkoa erraldoi baten esku zabalaren antzera barreiatzen da garbi-garbi El Avellanal muinotik mendigunearen oinaldea zulatzen duten Peña Larga eta Balantziegoko aztarnategi arkeologikoetaraino. Gainaldean estugune eta ubide batzuk ireki dituzte azaletik joan ohi diren euri urek, eta, euriteen ondoren, jariatze urak —ez baitu iragazketarik egiten— ur emaria tupustean amildu eta ur-jauzi bitxiak sortu ohi ditu. Mendatez mendate El Nacederora jo gabe, eskuinetik jarraitzen duen harbideari men egingo zaio. Erkameztiaren babesean Kripan eta Bernedo lotzen zituen galtzada zaharraren arrastoak agertuko dira bide ertzean. Hari segika, goratasuna hartu eta minutu gutxira, basabide zabal batera iritsiko da. Ezkerrera egingo du ibiltariak orduan, eta Villafriako mendaterantz pauso arinak emango ditu. Basabideak eskuinera egiten duenean, zuzen ekingo dio, Montorteko ekialdeko aurpegi gorrixka aurrez aurre. Bide harritsuan gora segituta, erkameztiak berehala emango dio bidea pagadiari. Hurrengo bidebanatzean, ordea, Puerto Nuevora doan zidorra laga, eta zuzen jarraituko du ibiltariak, noranzkoa aldatu gabe. Pagadiaren babesean ehunka metro egin ostean, eskuinera okertu eta aldapa pikoari aurre egingo dio oinezkoak. Aldatsa amaitzeko gutxi falta dela, ezkerrera egin eta Montorteko gailurrera igoko da.
Ur-jauziak gertatzen dira hormatzarrean. JOSEAN GIL-GARCIA
Besteak beste, Kripan, Elvillar, Lantziego eta Guardia dira ibiltariak harri ukaldi batera izango dituen herriak. Errioxa aldeko mahastiek eta galsoroek okupatzen duten lur eremuaren banaketak atentzioa emango dio paisaia arretaz behatzen duen orori. Galsoroak eta zereal labore horiak Toloño mendilerroaren babesean agertuko dira; urrunago, ordea, Ebro ibaiaren altzoan eta magalean, mahastiek osatzen duten itsaso barea. Kripanera itzulera Montorteko tontorretik aurreko bidebanatzera itzulita, lepora iristeko falta ziren azken metroak egingo ditu. Iparraldeko isurialdera igarota, zehar-zehar jarraituko du, mendebalderantz, hots, San Tirso gaina eta hari dagokion monolitoa altxatzen diren tokirantz. Ezkerraldean goititzen den El Avellanedo gaina guztiz inguratu delarik, Abelbidearen mendatera iritsiko da. Kripan, Bernedo eta Guardia udalerriek bat egiten dute zoko horretan, mugarriak adierazten duen legez. Unea iritsi da, beraz, gandorra lagatzeko eta Kripan aldera egiteko. Bidexkak sigi-saga egingo du hegoaldean barreiatzen den pagadian zehar. Hostozabalen enbor lirainen artetik, Montorteko gune trinkoa begiztatuko da tarteka-marteka. Pagadia atzean uztear dela —ehiza barrutia dioen seinale txiki bat dago—, xenda nagusia utzi, eta ezkerretik segituko du, pagadiaren babesean ostera ere. Argiaren habe batera heldutakoan, basabidean behera egingo du. Eta, Balantziegoko haranean gora doan bidearekin bat egitean, eskuinetik segitu eta Kripan herrira iritsiko da Donibaneoste kalean aurrera eginda. Bihar: Iragana, harrietan irarrita (IV): Urregarai. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200813/valentina-morisoli-eta-gaizka-astorkizaga-euskal-presoak-askatu-dituzte-baldintzapean.htm | Politika | Valentina Morisoli eta Gaizka Astorkizaga euskal presoak askatu dituzte, baldintzapean | Behin-behinean izan dituzte preso orain arte. | Valentina Morisoli eta Gaizka Astorkizaga euskal presoak askatu dituzte, baldintzapean. Behin-behinean izan dituzte preso orain arte. | Baldintzapean askatu dituzte Usansoloko (Galdakao, Bizkaia) Valentilla Morisoli eta Ibarrangeluko (Bizkaia) Gaizka Astorkizaga Fito euskal presoak, bermea ordaindu ostean. Joan den urteko azaroaren 16an atxilotu zituzten, Jose de la Mata Espainiako Auzitegi Nazionaleko epailearen aginduz, eta behin-behinean izan dituzte preso orain arte. Iragan azaroaren 10ean eta 12an Muxikako eta Foruko bi tren geltokitan «sabotaje ekintzak eta margoketak» egin izana eta «terrorismoa goratzea» egotzi diete. Prozedura judizialak sekretupean jarraitzen du oraindik.
Morisoli Zaballako espetxean eta Soto del Realen (Madril) egon ondoren, Alcala-Mecon pasatu ditu kartzelaldiko azken asteak. Astorkizagak, berriz, Basaurin hasi zuen espetxealdia, eta Soto del Realen eman ditu azken asteak. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200814/confebaskek-hobekuntza-nabarmena-espero-du-bigarren-seihilekorako.htm | Ekonomia | Confebaskek «hobekuntza nabarmena» espero du bigarren seihilekorako | Enpresarien elkarteak kritika gogorra egin die euskal epaitegiei, eta «segurtasunik eza» zabaltzea egotzi die | Confebaskek «hobekuntza nabarmena» espero du bigarren seihilekorako. Enpresarien elkarteak kritika gogorra egin die euskal epaitegiei, eta «segurtasunik eza» zabaltzea egotzi die | Confebask baikor dago aurtengo bigarren seihilekora begira, eta egoera ekonomikoa «nabarmen hobetzea» espero du. Enpresen eta kontsumitzaileen konfiantza gora egiten ari dela sumatu du, eta ekoizpen industrialaren egoera ia pandemia aurrekoa dela uste du. «Errebote efektua» aipatu du enpresarien elkarteak, eta sektore guztietan berdina ez izan arren, industrian, zerbitzuetan eta eraikuntzan aurreikuspenak hobetzen ari direla nabarmendu du.
Confebaskek barne ikerketetan oinarritzen du bere iritzia, eta Eduardo Zubiaurre presidenteak zehaztu duenez, enpresen ia %90ek lantaldea mantentzea edo handitzea espero dute. Horiek hala, 2021ean BPGa «%7 inguru» haziko dela uste du, eta urte bukaeran langabezia tasa %10,5 izango dela. Alde horretatik, enpresek dituzten hiru buruhauste nabarmendu ditu: krisia behin betiko atzean uztea; energiaren, garraioaren eta oinarrizko gaien garestitzea; eta Europako Funtsen banaketa.
Elkartearen batzar orokorrean arazo horiek jarri dituzte mahai gainean, baina kazetariei erantzunez beste bat nabarmendu du Zubiaurrek: «Epaileek sortzen duten ziurgabetasuna». Oso kritikoa izan da EAEko Auzitegi Nagusiak Tubacexen lan erregulazioaren harira harturiko ebazpenekin. «Epaileen erabakia ulertezina da. Enpresak baliabideak behar ditu krisi egoeretatik ahalik eta bizkorren irteteko. Legediak bide batzuk ematen ditu osasuna hartzeko, eta haiek aplikatzea da bidea. Epaitegiek horrelako irizpideak izatea oso larria da». Onartu du Espainiako Auzitegi Gorenak irizpide hori aldatzea, eta hala izan ezean enpresak agian neurri zorrotzagoak hartu beharko dituela.
Europako Funtsekin lotuta, berriz, haiek lortzeko Espainiako Gobernuak egin beharreko erreformak aipatu ditu, lan erreforma bereziki, eta kritikatu egon du Espainiako Lan Ministerioak eginiko lehen zirriborroa: «Ez dira albiste onak, eta ez doaz Europak nahi duen norabidean. Europatik diote Espainiako lan arautegia zurrun eta lotuegia dela eta zirriborroa kontrako norabidean doa. Arautegi horrek ez du kontratazio gehiago eragingo». |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200815/londresek-ipar-irlandarako-protokoloa-erreformatzeko-deia-egin-dio-ebri.htm | Mundua | Londresek Ipar Irlandarako Protokoloa erreformatzeko deia egin dio EBri | Erresuma Batuko Gobernuak dio ezin dutela «orain arte bezala jarraitu» Britainia Handiaren eta Irlanda iparraldearen arteko ‘muga’-ren auzian. Bruselak erantzun dio ez dutela testua berriz negoziatuko. | Londresek Ipar Irlandarako Protokoloa erreformatzeko deia egin dio EBri. Erresuma Batuko Gobernuak dio ezin dutela «orain arte bezala jarraitu» Britainia Handiaren eta Irlanda iparraldearen arteko ‘muga’-ren auzian. Bruselak erantzun dio ez dutela testua berriz negoziatuko. | Talka erabatekoa da, eta erabakiak sakoneko ondorioak eragin ditzake bi aldeen arteko harremanean. Erresuma Batuak Ipar Irlandarako Protokoloa aldatu nahi du, eta hala jakinarazi dio EB Europako Batasunari, testua erreformatzea beharrezkoa dela argudiatuta: «Ezin dugu orain arte bezala jarraitu», adierazi du David Frost brexit-erako negoziazioen buruzagiak. Hilabeteak dira Brusela eta Boris Johnson lehen ministroaren gobernua eztabaidan ari direla Irlandako itsasoko kontrolen inguruan, batez ere Erresuma Batuak horien graziazko epea luzatzeko erabakia bere kabuz hartu zuenetik; auziak, ordea, badirudi ez duela epe ertainera begira bientzako onargarria den konponbiderik, eta, testuinguru horretan, Londresek mehatxu egin dio EBri, bere proposamenak onartu ezean protokoloa beteko ez duela ohartarazita.
Brexit-a indarrean sartu eta horren inguruko akordioak adostuak zeuden arren, Irlandako mugako auzia gatazka iturri da oraindik ere Erresuma Batuko Gobernuaren eta talde komunitarioaren artean. Londresek negoziaturiko itunak, eta batez ere Ipar Irlandarako Protokoloak haserre handia eragin du Irlanda iparraldeko unionisten artean, eta, hilabeteek aurrera egin ahala, baita Johnsonen lantaldean eta Britainia Handian ere.
Frostek berak negoziatu zuen ituna Bruselarekin, baina orain dio ez dela ez «bidezkoa ezta jasangarria ere», eta, hortaz, horren edukia moldatzearen alde agertu da. Zehazki, Londresen kezka da ezin dituztela hozturiko haragi produktuak —hanburgesak eta saltxitxak, esaterako— Britainia Handitik Ipar Irlandara esportatu, nahiz eta brexit-erako akordioa sinatzean Erresuma Batuko lehen ministroak adierazi zuen ez zela arazorik ez kontrolik izango. «Egungo egoera ez da gogo betekoa izaten ari», argudiatu du brexit-erako negoziazioen buruzagiak.
Hori konpontze aldera, Frostek EBrekin ados jartzea lehenetsi du, baina, hori gertatu ezean, ohartarazi du aukera guztiak hartuko dituztela kontuan; tartean, Ipar Irlandarako Protokoloko 16. artikulua erabiltzea, nahiz eta epe laburrera begira ez duen ikusten horretarako beharrik.
Mekanismo horrek brexit-erako akordioaren parte batzuk bertan behera uzteko balio du, eta Londresek hainbatetan aipatu du hori erabiltzeko aukera, batez ere Brusela estu hartzeko. «Ondorioztatu dugu orain ez dela hori egiteko une egokia», argudiatu du Frostek.
Hala, Londresen estrategiaren parte da EBrekin negoziaturiko «geldialdi epe bat» indarrean sartzea, eta tarte horretan aurkeztuko lizkioke Bruselari bien arteko desadostasunak bideratzeko dituen proposamenak. Konfiantza litzateke horien oinarri: Britainia Handitik Ipar Irlandara doazen produktuak han geratuko direla ziurtatzea, eta, beraz, ez direla estatu kide batean sartuko; kasu honetan, Irlandako Errepublikan.
Hain justu, Johnson auzi horretaz aritu zen atzo Micheal Martin Irlandako Errepublikako lehen ministroarekin, bilkura horretan adierazi baitzion Britainia Handian «fabrikaturiko ondasun guztiak kontrolik gabe» pasatu beharko liratekeela Ipar Irlandara. Dublinen erantzun publikoa gaur iritsi da: Londresi esan dio negoziaturiko eta adosturiko akordio bat dela brexit-arena, eta hori inplementatzea dagokiola.
Downing Streetek, berriz, Erresuma Batuko gobernuburuaren bilkurako adierazpen baten berri eman zuen: «EBk pragmatismoa erakutsi behar du. Irtenbideak aurkitzea beharrezkoa da protokoloak sortu dituen erronka zailei aurre egiteko». Gaurko agerraldian, Johnsonek adierazi du badirela «neurri praktikoak» egungo gatazkei aurre egiteko, baina Europako Batzordeak marra gorria jarri dio berehala, eta ezetz erantzun dio Ipar Irlandarako Protokoloa berriz negoziatzeko deiari; Maros Sefcovic presidenteordearen arabera, bada tokirik «sormenezko irtenbideak bilatzen jarraitzeko», betiere iaz adosturiko testua errespetatuta bada.
'Muga'-k non behar duen
Finean, Erresuma Batua duela urtebete sinatu zuen nazioarteko akordio bat aldatzeko eskatzen ari da, ez duelako lortu trilema irlandarra deiturikoari irtenbiderik aurkitzea: Erresuma Batua EBren merkatu bakarretik eta aduana batasunetik ateratzea, Britainia Handiaren eta Ipar Irlandaren artean muga-rik ez egotea eta muga gogor bat eragoztea Irlandako irlan.
Hiru horiek batera betetzea ezinezkoa da, eta hasiera-hasieratik ohartarazi zioten horretaz Londresi; azkenean, Johnsonek erabaki zuen Britainia Handiaren eta Ipar Irlandaren artean jartzea kontrolak, eta hori izan da hilabeteotako gatazkaren iturri, batez ere etxe barruan izan duen presioagatik.
Ipar Irlandarako Protokoloa, besteak beste, eskualde horretako bakea bermatzeari begirako itun bat da, eremu horren eta Irlandako Errepublikaren arteko muga orain arte bezala mantentzen baitu —irekia—, eta EBren merkatu bakarra, «babestua». Horretarako, Londresek eta Bruselak protokoloan adostu zuten Ipar Irlandak merkatu bakarrean jarraituko zuela ondasunentzat, eta Ipar Irlandak EBren aduana legeak errespetatuko zituela bere portuetan.
Horrek, praktikan, berekin dakar kontrolak Britainia Handiaren eta Ipar Irlandaren artean jartzea, eta, hango unionisten iritziz, erabakiak Ostiral Santuko Akordioa urratu eta kolokan uzten du Ipar Irlandak Erresuma Batuan duen tokia, bi eremuen artean muga bat sortu baitute.
Protesta gisara, UVF Ulsterko Boluntarioen Indarrak, UDA Ulsterren Aldeko Elkarteak eta Esku Gorria Komandoak biltzen dituen LCC Komunitate Loialistak Batzordeak Londresi jakinarazi zion bake itunari babesa emateri uko egin diotela «behin-behinean», era «baketsu eta demokratikoan». Itunak 23 urte bete ditu aurten, eta, unionisten iritziz, Ipar Irlandarako Protokoloak horren «oinarrizko bermeak urratzen» ditu.
Alderdi unionistek ere auzitara eraman zuten protokoloa, baina Ipar Irlandako Auzitegi Nagusiak ebatzi zuen akordioa legezkoa dela. Hala, DUP Alderdi Demokratiko Unionistaren buruzagi eta Erresuma Batuko Komunen Ganberako diputatu Jeffrey Donaldsonek adierazi du Londresen proposamenak «ongi etorriak eta adierazgarriak» direla, eta «lehen pauso garrantzitsu bat» direla auzia konpontze aldera; halere, Johnsoni ohartarazi dio «bermeak» beharrezkoak izango direla Bruselarekin izango lituzketen negoziazioak «luzatuak» izan ez daitezen: «Arrakastatsuak ez badira izaten, [Erresuma Batuko] gobernuak 16. artikulua erabili beharko du». |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200816/badalab-laborategia-sortu-dute-euskara-biziberritzerako-esperimentazio-gunea-izan-dadin.htm | Gizartea | Badalab laborategia sortu dute, «euskara biziberritzerako esperimentazio gunea» izan dadin | Laborategiak oinarrian izango duen partzuergoa osatzeko sinadura ekitaldia egin dute gaur erakunde publikoetako eta euskalgintzako hainbat ordezkarik. | Badalab laborategia sortu dute, «euskara biziberritzerako esperimentazio gunea» izan dadin. Laborategiak oinarrian izango duen partzuergoa osatzeko sinadura ekitaldia egin dute gaur erakunde publikoetako eta euskalgintzako hainbat ordezkarik. | Hizkuntza eta gizarte berrikuntzarako Badalab laborategiak hilabete gutxi barru ekingo dio bere jardunari, erakundeen eta euskalgintzaren elkarlanetik «euskara biziberritzeko eta hiztunen arteko berdintasuna sustatzeko garaian esperimentazio gune erreferentziala bilakatzeko helburuarekin».
Jomuga horrekin abiarazi dute proiektua, zentro honek oinarrian izango duen partzuergoa osatzeko erakunde publikoetako eta euskalgintzako hainbat ordezkarik gaur Gipuzkoako Foru Aldundian egin duten sinadura ekitaldiarekin. Laborategiak Errenteriako (Gipuzkoa) Torrekua eraikinean izango du bere behin-behineko egoitza, eta Etorkizuna Eraikiz egitasmoaren baitan sortuko den zortzigarren proiektu estrategikoa izango da, Ziur, 2deo, Labe, Adinberri, Mubil, ArantzazuLab eta Naturklimaren atzetik.
Markel Olano Gipuzkoako diputatu nagusiak adierazi duenez, «esperimentaziorako baliabideak eta testuinguruak sortu behar ditugu, elkarlanean sortu ere, horrela bakarrik lortuko dugulako erronka horiei modu arrakastatsuan erantzun eta euskararen etorkizuna bermatzea. Garai berriek tresna, proiektu, baliabide berriak eskatzen dituzte eta ahalegin horretan akuilu lana egitera dator Badalab».
Laborategiak hiru emaitza bilatuko ditu: batetik, «euskara indartuko duen ekosistema eraberritu eta aberatsagoa lortzea, eragile berri eta anitzen partaidetzarekin, euskal hizkuntza etengabe sortzen diren testuinguru berrietan egon dadin eta eremu horietan bere erabilera areagotu dadin»; bestetik, «prototipo eta gizarte proposamen ausartak gauzatzea, bide berriak irekiko dituzten proiektu eta ekimen berritzaileak euskaraz abiarazi daitezen»; eta, azkenik, «narratiba berriak eta euskarazko bizipen zirraragarriak sorraraztea, formatu eta testuinguru anitz eta digitaletan, euskaraz momentu berriak eta gogoangarriak gehiagotan bizitzeko aukerak sortuz».
Laborategiaren helburuen eta diseinuaren inguruko gogoeta 2018an abiatu zuten Gipuzkoako aldundiak, Langunek, Elhuyarrek, Emunek eta Soziolinguistika Klusterrak, eta gaur Badalab martxan jartzeko estreinako bi erabaki nagusi finkatu dituzte: egitasmoa babesten duten entitate publiko eta sozialek osatu duten partzuergoaren eraketa, batetik, eta egitasmoaren abiaraztea gidatuko duen gobernu batzordearen osatzea, bestetik.
Batzarrean parte hartu dute Markel Olano Gipuzkoako diputatu nagusiak, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza politikako sailburuak, Aizpea Otaegi Errenteriako alkateak, Paul Bilbao Kontseiluako idazkari nagusiak, Imanol Larrea Soziolinguistika Klusterreko zuzendari nagusiak, Andoni Aldekoa EITBko zuzendari nagusiak, Eva Ferreira EHUko errektoreak, Naiara Goia ArantzazuLabeko zuzendari nagusiak, Lohitzune Txarola Languneko zuzendari nagusiak, eta Andres Urrutia Euskaltzaindiko presidenteak. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200818/absolbitu-egin-dituzte-costumero-auzian-epaitutako-lau-funtzionarioak.htm | Gizartea | Absolbitu egin dituzte 'Costumero auzian' epaitutako lau funtzionarioak | Bizkaiko Aldundiko Gizarte Ekintzako diputatu Sergio Murillo da horietako bat | Absolbitu egin dituzte 'Costumero auzian' epaitutako lau funtzionarioak. Bizkaiko Aldundiko Gizarte Ekintzako diputatu Sergio Murillo da horietako bat | Bizkaiko Foru Aldundiko Gizarte Ekintzan umeen eta nerabeen babeserako arloan lan egiten duten lau funtzionario epaitu zituzten joan den ekainean, Bizkaiko Auzitegi Probintzialean. Irune Costumerok jarri zuen salaketa. Alabaren zaintza kendu zioten 2017ko abuztuan, GAS gurasoen alienazioaren sindrome faltsua argudio hartuta, eta Costumerok lau langileei leporatu zien prebarikazioa, tratu txarrak eta kalte psikikoak eragitea. Absolbitu egin dituzte denak.
Bizkaiko Foru Aldundia ere absolbitu egin dute arduradun zibil subsidiario gisa. Lau auzipetuetako bat Sergio Murillo da, egun aldundiko Gizarte Ekintzako diputatua; jada inputatua zela izendatu zuten kargu horretarako. Beste hirurak diputazioko haurren arretarako hiru langile dira. Akusazioak bost urteko espetxe zigorra eskatu zuen haientzat, eta hamabost urteko inhabilitazioa enplegu publikorako.
Epaiaren arabera, akusazioak azaldu dituen egitateak «ezin dira hartu prebarikazio administratibo delitutzat», eta gainerako delituak «egiaztatzeko ez da nahikoa frogarik aurkeztu». Epaiketan zehar zeresan handia eman zuen GASaren erabilerak —sindrome faltsu hori «existitzen» dela baieztatu zuen fiskalak—; diputazioaren txostenetan termino hori erabiltzearen inguruan, epaiak dio agiriak ez zirela ari «sindrome batez, baizik eta adingabean gurasoekiko harremanetan antzemandako sintomatologia batez, eragin zuena haietako baten aurka posizionatzea kausa justifikaturik gabe».
Costumerori alabaren zaintza kendu zion erabakiaz ere mintzatu da epaia: «Ez zen apetazkoa izan». Erabaki haren oinarrian hainbat txosten tekniko zeudela berretsi du, haurraren «babesgabetasun larrirako arriskuaz» ohartarazi zutenak, 2013tik aita-amek «arazoak» baitzituzten zaintza partekatuko erregimena betetzeko. Halere, epaiak dio adingabearen zaintzari buruzko erabakia hartu zutenak ez zirela jardun «injustiziaren jakinaren gainean». Beraz, ondorioztatu du prebarikaziorik ez zela izan.
Neskatoaren aurkako tratu txar eta lesio psikikoen delituei dagokienez, epaiak ez ditu frogatutzat eman. Ama-alabak banatu zituen unekoak dira akusazio horiek; Costumerok salatu zuen «bortxaz» eraman zutela adingabea —Ertzaintzaren patruila bat bertaratu zen—, eta «besotik gogor heldu» ziotela, baina, auzitegiaren aburuz, «han zeudenek ez dute halako jardun neurrigaberik egiaztatu». Epaiketan aurkeztutako audio batean umearen oihuak entzun ahal izan ziren, baina epaiak dio froga horrek ere ez dituela amaren «baieztapenak egiaztatzen»; epaileek aitortu dute audioan «zirrara eta tentsio handiak» antzeman daitezkeela, baina «egoera emozional hori hainbat kausaren» ondorio izan daitekeela. Halaber, epaiak ez du frogatutzat eman ama-alaben «sufrimendu psikologikoa akusatuen jardunari» egotzi dakiekeenik. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200819/osasun-ziurtagiriaren-helburua-herritarrak-txertatzera-bultzatzea-dela-erran-du-castexek.htm | Gizartea | Osasun ziurtagiriaren helburua herritarrak «txertatzera bultzatzea» dela erran du Castexek | Agorriletik aitzina ostalaritzan ziurtagiria erakustea derrigorrezkoa izanen dela berretsi du, haatik, ez dute bezeroen nortasuna egiaztatu beharko. Txertoa jaso duen pertsona bat kontaktu kasua baldin bada ez du konfinatu beharko: «ez dute arriskurik». | Osasun ziurtagiriaren helburua herritarrak «txertatzera bultzatzea» dela erran du Castexek. Agorriletik aitzina ostalaritzan ziurtagiria erakustea derrigorrezkoa izanen dela berretsi du, haatik, ez dute bezeroen nortasuna egiaztatu beharko. Txertoa jaso duen pertsona bat kontaktu kasua baldin bada ez du konfinatu beharko: «ez dute arriskurik». | Elkarrizketa egin diote Jean Castex Frantziako lehen ministroari Frantziako TF1 telebista katean, eta kezka agertu du koronabirusa azken asteetan izaten ari den hedapenari buruz. «Laugarren olatuan gaude. Delta aldaera hor dago, eta kutxakorragoa da», adieradi du. Eman dituen datuen arabera, aste bakarrean %140 emendatu dira kasuak, eta atzo bakarrik 18.000 kasu gehiago izan ziren. Egoeraren arabera, tokian toki murrizketa neurriak hartuko dituztela abisatu du, adibidez, maskararen erabilera orokortua, edo ostalaritzako guneen itxiera ordutegia aitzinatzea.
Gainera, azken egunetan polemika anitz sortu duen osasun ziurtagiriari buruz zehaztapenak eman ditu, eta Frantziako Gobernuaren estrategia zein den argitu du. Osasun ziurtagiriaren helburua herritarrak «txertatzera inzitatzea» da, bere hitzetan. «Ahalik eta leku gehien irekiak atxikitzeko modua da, hala nola, jatetxeak, leku horietan maskara ez baita erabilgarria». Gaurtik aitzina osasun ziurtagiria derrigorrezkoa da kultur eta aisialdi guneetara sartzeko, eta agorriletik aitzina ostalaritzan eta distantzia luzeetako garraiobideetan eskatuko dute.
Hala ere, Castexek zehaztu du ziurtagiriaren QR kodea begiratzera mugatuko dela ostalarien lana, eta ez dutela herritarren nortasuna egiaztatu beharko. «Poliziak ausazko kontrolak eginen ditu nortasunak egiaztatzeko». Aste bateko epean «pedagogiaz» jardungo dute adierazi du; ondoren, zigorrak ematen hasiko dira. Haatik, eskoletako, kolegioetako eta lizeoetako ikasleei ez zaie osasun ziurtagiririk eskatuko ikastetxera joateko. «Krisia hasi denetik gure lehentasunetako bat izan da Frantziako haurrak eskolatzea. Ez dugu orain erranen 'ez bazara txertatua, ez zoaz eskolara'», argitu du. Ikasturte hasieran, 12 eta 17 urte arteko haurrak txertatzeko kanpaina berezitu bat abiatuko dutela iragarri du.
Helburua: 50 milioi
Uda bukaerarako 50 milioi herritarrek txertoaren lehen dosia jasoa izatea, hori da Frantziako Gobernuaren helburua. Horretarako, ondoko asteetan baliabideak emendatuko dituztela iragarri du Castexek. Publiko zaurgarria lehenetsiko dutela nabarmendu du: «50 urtetik gorako hiru miliioi herritar daude txertoa jaso ez dutenak».
Azkenik, osasun arau berriak ere iragarri ditu. Txertoa jaso duen herritar bat kontaktu kasu baldin bada, ez du konfinatu beharko. «Orain arte, bi dosiak eskuratuak zituztenak ere isolatu behar ziren. Egin diren analisiek erakusten dute ez dutela gehiago birusa harrapatzeko arriskurik», adierazi du. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200820/aire-zabalean-maskara-erabiltzea-aurrerantzean-ere-hautazkoa-izatea-berretsi-dute.htm | Gizartea | Aire zabalean maskara erabiltzea aurrerantzean ere hautazkoa izatea berretsi dute | Espainiako Kongresuan onartu duten errege dekretuaren arabera, maskararik gabe ibil daiteke, betiere ondoko pertsonekin 1,5 metroko distantzia eduki badaiteke. | Aire zabalean maskara erabiltzea aurrerantzean ere hautazkoa izatea berretsi dute. Espainiako Kongresuan onartu duten errege dekretuaren arabera, maskararik gabe ibil daiteke, betiere ondoko pertsonekin 1,5 metroko distantzia eduki badaiteke. | Aldaketarik ez; aire zabalean maskara kenduta ibiltzea libre izango da, ingurukoekin 1,5 metroko distantzia edukiz gero. Atzo Espainiako Kongresuan berretsitako errege dekretuak hala zehazten du: «Dekretu honek egoera jakin batzuetan baino ez du onartzen malgutzea», jartzen du: «Arau orokorra da maskarak soinean eraman behar direla».
Ekainaren 24an jarri zuen neurri hori indarrean Espainiako Gobernuak, baina oraindik berresteko zegoen, eta desadostasunak sortu ditu. Atzo bertan, Eusko Jaurlaritzako arduradunek jakinarazi zuten Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk gutun bat bidali diola Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezi, besteak beste maskaren erabilera derrigortzeko neurriak eskatzeko.
Ekainaren amaieratik hona, gainera, asko okertu dira izurriaren datuak, transmisioa izugarri igo da, eta zenbait erakunde maskaren erabileraren malgutzearekin lotzen ari dira igoera hori. Osasun ministro Carolina Dariasek, hala ere, neurri «zuhurra» dela argudiatu du, eta esan egoera epidemiologikoa aldatu egin dela txertaketa datuekin. Onartu du maskararik gabeko jendearen pilaketak ere ikusi direla han-hemenka, eta gogorarazi arduraz jokatzea garrantzitsua dela. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200822/urkullu-lehendakaria-ione-belarra-ministroarekin-bildu-da-gasteizen.htm | Politika | Urkullu lehendakaria Ione Belarra ministroarekin bildu da Gasteizen | Jonan Fernandezekin batera errepasatu dituzte Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan Garapen Iraunkorreko Helburuen arloan egindako aurrerapenak | Urkullu lehendakaria Ione Belarra ministroarekin bildu da Gasteizen. Jonan Fernandezekin batera errepasatu dituzte Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan Garapen Iraunkorreko Helburuen arloan egindako aurrerapenak | Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak eta Ione Belarra Espainiako Gobernuko Gizarte Eskubide eta 2030 Agendaren ministroak bilera egin dute gaur goizean. Jonan Fernandez Jaurlaritzako Trantsizio Sozialaren eta 2030 Agendaren idazkaria ere bertan egon da. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan Garapen Iraunkorreko Helburuen arloan egindako aurrerapenak errepasatu dituzte.
Fernandez eta Belarrak bat egin dute Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak Agenda 2030aren inguruan egindako elkarlana azpimarratzeko orduan. “Agenda 2030 eraldaketarako aukera bat da, eta lehentasunak finkatzerakoan bat etorri gara. Zenbait proiektu partekatuko ditugu eta elkarlanean jarraitzeko asmoa daukagu”, adierazi du Jonan Fernandezek.
Belarra ministroa pandemiaren testuinguruan ere mintzatu da, eta gizarte berdintasunean eta ingurumen iraunkortasunean oinarritutako zimendu berriak berreraikitzea defendatu du. "Horrela, pertsona guztiak zaintzea ahalbidetuko digun gizarte berri bat eraiki ahal izango dugu”.
Bertaratu diren kazetariek galderak egiteko aukera izan dute. Podemoseko idazkari nagusiari hainbat aldiz galdetu diote lehendakariak Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari bidalitako gutunaren berri. Bertan maskararen derrigortasuna eta etxeratze legea aipatzen zituen lehendakariak. Belarrak ez die galdera horiei erantzun, “Lurralde arteko Kontseiluari” dagokiolako horri buruz mintzatzea. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200823/munduko-lebitazio-magnetikoko-trenik-azkarrena-sortu-du-txinak.htm | Mundua | Munduko lebitazio magnetikoko trenik azkarrena sortu du Txinak | Trenak 600 kilometro orduko abiadura hartzen du, eta puntu batetik aurrera, errailekin kontakturik izan gabe ere jarraitzen du martxan, elektroimanak erabiliz. | Munduko lebitazio magnetikoko trenik azkarrena sortu du Txinak. Trenak 600 kilometro orduko abiadura hartzen du, eta puntu batetik aurrera, errailekin kontakturik izan gabe ere jarraitzen du martxan, elektroimanak erabiliz. | Txinako Qingdao hirian sortu dute Magley izeneko trena, bost urtez ikertze eta sorkuntza lanetan aritu ostean. 600 kilometro orduko abiadura hartzen du, eta berezitasun bat dauka: ez da, ohiko trenen modura, txirringekin mugitzen errailen gainean, lebitazio magnetikoaren bidez funtzionatzen baitu. Muntaketa katetik irten berri da, eta laster martxan jarriko dutela aurreikusi daiteke.
Ez da mota honetako lehenengo trena. 2004. urtean inauguratu zuten funtzionatzeko mekanismo berdintsua erabiltzen duen ibilgailua, Shanghai Maglev. Hala ere, Pudong eta Shanghai hiriak lotzen dituen tren horrek 431 kilometro orduko abiadura hartzen du gehienez ere.
Ibilgailu berria, beraz, munduan orain arte sortu den lurreko garraio azkarrena izango litzateke, sortzaileen arabera. 1.500 km-rainoko bidaiak egiteko modurik bizkorrena izango da, muga horretatik gorako ibilbideak egiteko hegazkina erabilgarriagoa izango baita oraindik ere. Esaterako, Pekinetik Shangaira hiru ordu terdian heltzeko aukera emango du trenak. Abiadura handiko tren arrunt batek lau ordu eta hemezortzi minututan egiten du bidaia, eta errepidetik hamabi ordu hartzen ditu hiri batetik bestera joateak.
Nola lebitatzen du tren batek?
Harrigarria dirudien arren, 100 kilometro orduko abiadura gainditzen duenean, trenak ez ditu errailak ukitzen. Horren ordez, bi eremu magnetikoren arteko erakarpen eta aldarapen printzipioa erabiltzen du Maglevek. Trenak eta errailek elektroiman indartsuak dituzte, eta, beraz, aldarapenari esker, trena zentimetro batzuk igo daiteke trenbideetatik. Aldi berean, erakarri egiten du, bidetik atera ez dadin eta leuntasunez irristatzeko.
Mota honetako trenentzako, ordea, ez dute balio ohiko errailek, eta elektroimanak dituzten bideak oso garestiak dira. Halaber, gaur egun martxan dagoen Maglev trenak ez du erabiltzaile askorik, tiketak duen prezio altuagatik. Luxuzko bidaia agintzen dute tren berriaren sortzaileek: interneterako 5G teknologia erabiltzen duen sarbidea eta mugikorra kable gabe kargatzeko sistemak izago omen ditu trenak. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200824/jokoen-olinpoan.htm | Kirola | Jokoen olinpoan | Aurreko bi Olinpiar Jokoetako bi izar nagusiak, Michael Phelps eta Usain Bolt, jada ez daudenez, beste kirolari batzuek egingo dute distira Tokioko ortzimugan bihartik aurrera | Jokoen olinpoan. Aurreko bi Olinpiar Jokoetako bi izar nagusiak, Michael Phelps eta Usain Bolt, jada ez daudenez, beste kirolari batzuek egingo dute distira Tokioko ortzimugan bihartik aurrera | Sekula baino bizkorrago sentitzen ditut hankak». Allyson Felix atleta (Los Angeles, AEB, 1985) argi mintzatu da Tokioko Olinpiar Jokoetarako dituen helburuez. Motibazioak, gainera, sobran ditu. Nagusiak: domina uzta handitzen segitzea, eta Carl Lewis handia gainditzea. Felix da domina gehien irabazi duen emakumezko atleta, Marlene Otteyrekin batera: bederatzi dituzte. Tokion beste bi kolkoratuz gero, domina gehien eskuratu duen AEBetako atleta izango da, Lewisek hamar baititu. Lorpen handia litzateke kirolaren eta berdintasunaren ikuspegitik. Azken arlo horretan, beste lorpen handi bat eskuratu du Felixek olinpiar aldi honetan. 2018 amaieran ama izan zen, eta Nike kirol marka hari emandako dirua %70 murrizten ahalegindu zen, haurdunaldian eta ondoren errendimendua apalduko zitzaiolakoan. Felixek salaketa jarri zuen, eta Nikek atzera egin zuen. Hala ere, berak marka utzi zuen.
Neurrira egin zioten pertika batekin hasi zen jauzi egiten Armand Duplantis (Lousiana, AEB, 1999). 4 urte besterik ez zuen, eta, orain, txikitako ametsa beteko du: Olinpiar Jokoetan parte hartuko du lehen aldiz. Ezusteko galanta litzateke urrezko domina ez lortzea, aire zabaleko eta pista estaliko munduko markak harenak baitira: 6,15 eta 6,18 metro, hurrenez hurren. Lehen Jokoek eragin diezaioketen presioa kudeatzen jakin behar du. Txikitatik erakutsi du, dena den, halako erronkek ez dutela kikiltzen.
Michael Phelpsen oinordeko izatera deituta dago Caeleb Dressel (Green Cove, AEB, 1996), nahiz eta fokuetatik ihes egiten duen. Erlijioan jartzen du arreta igerilekuan ez dagoenean. Rioko Jokoetan domina bat irabazi zuen 4x100 metroko txandakakoan. Ondoren, hamasei domina eskuratu zituen bi urtean Munduko Txapelketetan: zortzi 2017an, Budapesten, eta beste horrenbeste Gwangjun, 2019an. Horietatik hamalau izan ziren urrezkoak. 100 metroko tximeleta estiloko munduko marka kendu dio Phelpsi. Urrezko sei domina kolkoratzeko aukera izan dezake, eta aro berri bat hasi igeriketan.
Azkenean ez da Eliud Kipchoge (Kapsisiywa, Kenya, 1984) eta Kenenisa Bekeleren arteko buruz burukorik izango Tokion, Bekelek uko egin baitio Japoniako hiriburuan lehiatzeari. Hala, Kipchoge are faboritoago da bigarrenez jarraian maratoian urrezko domina irabazteko. Izan ere, Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan ere hura nagusitu zen. Munduko maratoi ospetsuenetan bederatzi aldiz izan da onena, eta munduko markarik onena ere harena da: 2.01,39. Marka homologatua izan ez bazen ere, lehen maratoilaria izan da 42,195 kilometroak bi ordutik behera korritzen. 1.59,40ko denbora egin zuen Vienan, 2019an.
Londresko Olinpiar Jokoetan aho zabalik utzi zituen ikusleak Katie Ledeckyk (Washington, 1997). 15 urte besterik ez zuen, eta AEBetako ordezkari gazteena zen. Bada, urrezko domina irabazi zuen 800 metrokoan. Ordutik, haren distira ez da itzali. Rioko Olinpiar Jokoetan erakustaldia eman zuen: 200, 400 eta 800 metroko probetan eta 4x200 metrokoan podiumaren gorenera igo zen, eta 4x100ekoetan, bigarren tokira. Gainera, munduko bi marka ezarri zituen: 400 eta 800 metrokoetan. Umiltasuna izan du beti oinarri: 6 urterekin hasi zen igeri egiten, eta urte asko daramatza egunero zortzi kilometro egiten, 04:45ean hasita: «Antsietatea areagotzen zait igeri egin gabe nagoenean». Hala joan da mugarriak gaindituz, igeriketa bizi eta dotorearekin. Sei domina irabaziz gero, Jenny Thomson herrikidearen pare jar daiteke, hamabi dominarekin. 1.500 metrokoa olinpiar programan sartu izanak mesede egiten dio.
Zazpi domina eskuratu ditu Kohei Uchimurak (Kitakyushu, Japonia, 1989) Olinpiar Jokoetan, eta hemeretzi munduko txapelketetan. Orain, 32 urterekin, bere herrikideen aurrean, podiumaren gorenean esan nahi die agur Olinpiar Jokoei. Azken urteetan, lesioak tarteko, ez du bere onena eman, baina kirolari handiak halakoetan azaldu ohi dira, eta hori espero dute japoniarrek Uchimurarengandik. Barra finkoan jarriko du Uchimurak arreta osoa, bakarkako proban hirugarren urrezko domina lortzeko ametsa alde batera utziz. «Azken urteetan, minak ez dit utzi gorputza nahi bezala mugitzen, eta hori da errealistena», aitortu berri du.
Egungo Japoniako kirolaririk ospetsuenetakoa da Naomi Osaka (Chuoko, Japonia, 1997). Azken unera arte zalantzan egon da Olinpiar Jokoetan parte hartu edo ez. Hirugarren postuan dago munduko zerrendan, eta Asiako lehen emakumezkoa izan zen aurreneko lekua lortzen. Bi aldiz irabazi du AEBetako Irekia, eta beste bitan Australiakoa. Azken hilabeteetan, pistatik kanpo eman du zeresana. Roland Garrosetik erretiratu zen, hedabideen aurrean hitz egiteari uko egin eta gero. Azaldu zuenez, antsietatea eragiten zion jendaurrean hitz egiteak. Behin baino gehiagotan izan da kirolarien buru osasun arazoen bozgorailu lanetan. «Ez gara makinak», aldarrikatu du behin baino gehiagotan. Bestalde, Black Lives Matter mugimenduaren alde, AEBetako Irekian maskara bat eraman zuen Poliziak hildako afro-amerikarren izenekin.
34 urte ditu Shelly Ann Fraserrek (Kingston, 1986), eta, ama izan ondoren, itzulera ikusgarria izan zuen 2019an, Dohako Munduko Txapelketan. 100 metroak irabazi zituen, 10,71ko marka eginez. Gorpuzkera txikia du (1,52 metro da luze), eta Poltsikoko suziria ere esaten diote, duen abiaduragatik. Zazpi olinpiar domina ditu, eta 100 metrokoan hiru urrezko olinpiar domina irabazten dituen lehen emakumea bihur daiteke. «Dohako garaipenak konfiantza handia eman zidan, eta beldurrik gabe lehiatuko naiz. Aro bateko atleta naizela erakutsi nahi dut».
Rioko Olinpiar Jokoetako izarra izan zen Simone Biles (Columbus, AEB, 1997), Michael Phelpsekin eta Usain Boltekin batera. Phelps eta Bolt gabe, Tokioko Jokoetako begirada guztiak harengan jarrita egongo dira. Munduko txapelketetan domina gehien irabazi dituen gimnasta da: 25; horietatik hemeretzi dira urrezkoak. Rioko Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen banaka zein taldeka. Aparatuetako finaletan ere beste bi urrezko domina lortu zituen, lurrean eta saltoan. Oreka barran bakarrik egin zuen huts, salto bat gaizki kalkulatu eta estropezu egin baitzuen. Hala ere, brontzezko domina kolkoratu zuen. Tokion Rioko emaitza ia perfektuak hobetzea du begiz joa Bilesek. Horretarako, oreka barran urrea lortu beharko luke, edo asimetrikoetan podiumera igo. Teknikoki are ariketa ikusgarriagoak egitea du buruan: hiruko bikoitza lurrean, eta biko bikoitza oreka barran.
Bederatzi urteren ondoren, Teddy Riner judokak (Pointe-a-Pitre, Guadalupe, 1989) borrokaldi bat galdu zuen otsailaren 9an. 154 zeramatzan irabazita segidan. Kokoro Kageura japoniarra izan zen haren borreroa, eta Ipponez irabazi zion. Rinerrek zera adierazi zuen bukatu eta berehala: «Olinpiar Jokoei begira ikasteko balio behar dit. Gainera, Yasuhiro Yamashitaren marka berdintzeko presioa kendu dut [203 borrokaldi irabazi zituen segidan]». 26 kilo galdu ditu, eta «sekula baino gogotsuago» helduko die Olinpiar Jokoei. Hamar aldiz izan da munduko txapeldun, eta bost bider Europakoa. Pekinen brontzezko domina eskuratu zuen. Londresen (2012an) eta Rion (2016an), berriz, podiumaren koska gorenera igo zen. Pisu astuneko lehen judoka izan nahi du hiru urrezko olinpiar dominarekin. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200825/unai-iparragirre-discoveryrekin-hiru-saio-elkarlanean-egingo-ditugu.htm | Bizigiro | Unai Iparragirre: «Discoveryrekin hiru saio elkarlanean egingo ditugu» | Euskal Telebistako zuzendari Unai Iparragirrerekin egindako elkarrizketa argitaratuko du bihar BERRIAk. | Unai Iparragirre: «Discoveryrekin hiru saio elkarlanean egingo ditugu». Euskal Telebistako zuzendari Unai Iparragirrerekin egindako elkarrizketa argitaratuko du bihar BERRIAk. | Otsailean egin zuen publiko EITBko zuzendaritzak organigrama berria. Unai Iparragirrek (Arrasate, Gipuzkoa, 1973) apirilean hartu zuen ETBko zuzendari kargua. Elkarrizketa eman dio BERRIAri, eta iragarri du irailean lehiaketa bat estreinatuko duela ETB1ek. Zenbait telesail garatzen ari direla azaldu du, eta Discoveryrekin akordio bat iritsi direla hiru saio elkarlanean egiteko. Bihar irakurri ahalko denetik, hona pasarte labur batzuk:
«Baliteke erabakitzea ETB3 telebista linealean egon beharrean eremu digitalean egotea».
«Sortuko dugun streaming plataforma berrian gaztelaniazko edukiek pisu eta garrantzi txikiagoa izango dute euskarazkoek baino».
«Elkarlana sustatu eta zubiak eraiki behar ditu ETBk kolektibo askorekin: euskal munduarekin, kulturaren munduarekin, ekoizleekin...». |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200826/hamar-urtetik-gora-daramatzaten-behin-behinekoek-ez-dute-oposiziorik-egin-beharko.htm | Ekonomia | Hamar urtetik gora daramatzaten behin-behinekoek ez dute oposiziorik egin beharko | Espainiako Gobernuak lege gisa tramitatuko du araudia eta aldaketak sartuko ditu .Administrazioek azterketa ez-kanporatzaileak egin ahalko dituzte. Lanpostu batzuk konkurtsora ateratzeko Madrilek jarritako mugak kentzeko eskatu dute EH BIlduk eta EAJk. | Hamar urtetik gora daramatzaten behin-behinekoek ez dute oposiziorik egin beharko. Espainiako Gobernuak lege gisa tramitatuko du araudia eta aldaketak sartuko ditu .Administrazioek azterketa ez-kanporatzaileak egin ahalko dituzte. Lanpostu batzuk konkurtsora ateratzeko Madrilek jarritako mugak kentzeko eskatu dute EH BIlduk eta EAJk. | Dekretu bidez onartu nahi zuena lege egitasmo moduan tramitatuko du Espainiako Gobernuak, eta hitzeman du beste taldeen ekarpenak jasoko dituela. Besteak beste, honako puntu hauek aztertzeko prest agertu da: hamar urte baino gehiagoko esperientzia duten aldi baterako langileei plaza oposiziorik gabe ematea, eta administrazio batek hala nahi badu oposizio proba ez-kanporatzaileak egiteko aukera izatea, azterketa guztien eta esperientziaren emaitzen batuketa aintzat hartuz, horietako bat gainditzen ez bada ere.
Asteazken honetan, urte politikoaren azken legebiltzar saioan, ERCrekin egindako azken orduko akordio bati esker lortu du administrazio publikoan behin-behinean ari diren langileen auziari heltzeko egitasmoak aurrera egitea. Irudi aldetik kolpe gogorra izango litzateke Pedro Sanchezen gobernuarentzat berau babestu ohi duten talde parlamentarioek atzera botatzea. Legealdi honetan behin baino ez da gertatu hori: iaz, udalen superabitak Madrilen esku uztea eskatzen zuen dekretuarekin.
Oraingoarekin ere ez zeuden ados. Eta haiez gain, gobernuko kide Unidas Podemosek ere aldaketak eskatu zituen. Azkenean, dekretuak lege egitasmo bezala tramitatuta egingo du aurrera, diputatu baten boto bakar batengatik izan bada ere. Gobernuko bi kideez gain, hura babesten dutenen artean soilik ERCren aldeko botoa jaso du. EAJk «abstentzio kritikoaren» aldeko hautua egin du, Mas Pais ere abstenitu egin da, eta aurka bozkatu du EH Bilduk, Junts, CUP eta BNGrekin batera. Euskal Herriko gehiengo sindikalak dekretua baztertzeko eskatu zien «euskal alderdiei» aurreko astean, oinarrian dagoen arazoa konpontzen ez duelakoan eta autogobernuaren aurkako «erasoa» delako. Azpimarratu zuten funtsean Madrildik jarraituko dutela ezartzen zenbat langile publiko beharko dituzten euskal administrazioek.
Sakoneko arazoa
Izan ere, egungo behin-behinekotasun tasa handiak lotura zuzena du aurreko hamarkadako krisi ekonomikoaren ondorioekin: urteotan aldi baterako kontratazio formulak ugaritu egin dira administrazioan, eta apenas egin den lan eskaintza publikorik, Espainiako Gobernuak erkidegoei eta udalei ezarritako debeku eta mugengatik. Besteak beste, Madrilek ezartzen du funtzionarioek erretiroa hartu ondoren hutsik utzitako zenbat eta zein postu bete behar diren (birjartze tasa deiturikoa); azken hamar urteetan horietako asko konkurtsora atera gabe geratu dira, eta behin-behinekotasuna nabarmen handitu da.
Hain justu, araudi berriaren puntu beroenetako bat da hori, eta Madrilen esku jarraituko luke oraingo testuaren arabera. Asteazken honetako saioan EH Bilduk muga hori bertan behera uzteko eskatu du, eta euskal administrazioen eskumenen esparrua errespetatzeko. EAJrentzat, egitasmoaren tramitazioak aukera eman dezake «hainbat gauza zuzentzeko» eta euskal administrazioek alor horretan duten erabakitzeko gaitasuna aintzat hartzeko. ELA sindikatuarentzat ere birjartze-tasa ezabatzea ezinbestekoa da behin-behinekotasun tasa murrizteko.
Araudi berriak horixe du xede, %8tik behera jaistea (%28koa da Espainian), Europako Batasunak Espainiako Gobernuari behin baino gehiagotan eskatu dion moduan; azkenekoz, Next Generation funtsen harira. Hego Euskal Herrian. %40koa da eta 60.000tik gora langile daude, sindikatuen arabera.
Aukera gehiago
Miquel Iceta Funtzio Publikoko ministro ohiak hilabete hasieran aurkeztu zituen CCOO, UGT eta CSIF sindikatuekin adostutako dekretuaren edukiak. Berritasun gutxi jaso zituzten; oposizioei begira, bat bereziki: esperientziak orain arte baino balio handiagoa izatea (%40 gehienez). Orain, ERCrekin adostutakoa sartzen badute, autonomia erkidegoek aukera izango dute oposizioetan proba ez-kanporatzaileak egiteko; horrek aukera gehiago emango lieke behin-behinekoei azterketa bat gainditu ez arren plaza eskuratzeko edo lan poltsan sartu eta posizio hobea lortzeko.
Era berean, akordioaren arabera, aztertuko dute egiturazko lanpostu batean hamar urte baino gehiago daramaten behin-behinekoei plaza hori eman ahal izatea oposiziorik igaro beharrik gabe, merezimenduen balorazio baten bidez soilik. Dena den, eta egon badauden arren, horrenbeste denbora daramatenak salbuespena dira.
Neurri horrek, halaber, helduleku juridiko zaila izan dezake. Auzitegi Konstituzionalak galarazi izan ditu gisa horretako salbuespenak, konkurrentzia askearen oinarrizko printzipioaren kontrakoak direlako. Icetaren ordezko Maria Jesus Monterok azaldu duenez, kasu horretan Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren 61.6 artikuluan aurreikusitako salbuespena aplika daiteke; horrek aukera ematen du karrerako funtzionarioak hautatzeko merezimenduak baloratzeko lehiaketa batekin soilik.
Azkenik, dekretuak ere jasotzen ditu postua eskuratzen ez duten behin-behinekoentzako kalte-ordainak zein diren. Lanpostuan hiru urte baino gehiagoko antzinatasuna dutenek lan egindako urte bakoitzeko 20 eguneko soldatarekin konpentsatuko zaie, gehienez ere hamabi hilean, eta lan poltsan sartuko dituzte, azterketa gainditu ez arren. |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200827/arraun-lagunak-eta-hondarribia-nagusi-euskadiko-txapelketan.htm | Kirola | Arraun Lagunak eta Hondarribia nagusi, Euskadiko Txapelketan | Donostiarrek lehendabizikoz irabazi dute Euskadiko Txapelketa, Lekeition. 'Lugañene' ontziak lehen luzeko bigarren zatian hautsi du estropada. Hondarribia, berriz, zazpigarren aldiz gailendu da herrialdeko txapelketan, eta Ioseba Amunarriz bandera gehien zakuratu dituen patroia bilakatu da. | Arraun Lagunak eta Hondarribia nagusi, Euskadiko Txapelketan. Donostiarrek lehendabizikoz irabazi dute Euskadiko Txapelketa, Lekeition. 'Lugañene' ontziak lehen luzeko bigarren zatian hautsi du estropada. Hondarribia, berriz, zazpigarren aldiz gailendu da herrialdeko txapelketan, eta Ioseba Amunarriz bandera gehien zakuratu dituen patroia bilakatu da. | Euskadiko Txapelketako historian sartu da Donostia Arraun Lagunak; lehendabizikoz irabazi baitu bandera preziatua. Eta nola, gainera. Sufritu baino gehiago gozatu egin dute Lugañene ontziko arraunlariek, eta arerioekiko tarte handiak zabaldu dituzte. Amaierako emaitzetan islatu da hori; Juan Mari Etxaberen taldeak 11 segundo atera dizkio Orio bigarrenari, eta hamazazpi Donostiarra hirugarrenari.
Arraun egiteko hondoko itsasoa aspaldiko baxuena eta haize ahula zuten arraunlariek. Hori guztia itsaso azalean, baina hondoan bestelakoa zen egoera: itsaslasterrek zer esana eman du, eta zer pentsatua eman lemaizainei. Txapelketako garailea laugarren kaletik aritu da, Ondarroa hirugarrenetik, Orio bigarrenetik eta Deustu lehenengotik. Era tradizionalean eman diote hasiera estropadari: epaileak bandera gorria jaitsi eta berehala irten dira lau ontziak. Lehen txanpa jo ostean, bi kategorien arteko aldea berehala islatu da uretan, eta Euskotren ligako bi taldeek estropada hautsi dute.
Paladaz palada, Arraun Lagunak-en branka aurreratuago zegoen Oriorena baino, eta lehen luzeko bigarren zatian donostiarrek kolpe zitala eman dute, aurreko igandean bezalaxe. Ziabogara Oriorekiko bi ontziko aldearekin iritsi dira. Deustuk hamabi segundo gehiago behar izan ditu ontzia biratzeko, eta hamabost gehiago Ondarroak.
Poparerako girorik ez zegoen, baina Arraun Lagunak apurka-apurka Oriori segundoak sartzen joan zaio; zazpi une batez. Marea beheraka zihoan; beraz, azken luzean itsaslasterra aurka zuten lau ontziek, baina kaleen artean bazen alderik. Arraun zihoan laugarrenean lehenengo kalean baino sakonera gehiago zegoenez, itsaslaster gehiago zuten. Hala, Andrea Astudillo Lugañene traineruko patroiak zalantzarik gabe istriborrera joateko erabakia hartu du, atzetik zetozen ontziei enbarazurik egin gabe.
Etxaberen arraunlariak gozo-gozo ari ziren arraunean, solte eta ubera pasatuz. 200 metroren faltan, hamar segundoko aldea zuten Oriorekiko, eta ondoasko zekiten garaipenak ez ziela ihes egingo. Hasieratik amaiera arte nagusi izan dira donostiarrak, eta lehenak helmugaratu dira. Horrenbestez, Euskadiko Txapelketako bandera lehendabizikoz irabazi du Arraun Lagunak-ek.
Zumaia, etxera
COVID-19a gogor jotzen ari da arraun munduan. Lutxanak eta Isuntzak uko egin zioten Euskadiko Txapelketa jokatzeari, azken egunetan positibo kasuak izan zituztela eta. Talde horien ordez, Donostiarra eta Zumaia ziren lehiatzekoak, eta asmo horretan joan dira Lekeitiora. Baina, zumaiarrek albiste txarrak jaso dituzte, Telmo Deun ontzia uretaratzeko bidean zirela; taldeko arraunlari batek positibo eman baitu koronabirusean. Trainerua atoian jarri, eta etxera buelta. Horrenbestez, hiru talde aritu dira lehen txandan: Tolosaldea, Donostiarra eta Hondarribia. Hain zuzen, tolosarrentzat estropada aproposa Euskotren ligan hirugarren eta laugarren postuan doazen bi talde horien aurrean non dauden jakiteko.
Donostiarra izan da txandako azkarrena, eta hirugarrena sailkatu da sailkapen nagusian. Hondarribiari hiru segundo atera dizkio, eta hamahiru Tolosaldeari.
Sailkapenak 1. Arraun Lagunak 10:38,20 2. Orio 11,27era 3. Donostiarra 17,06ra 4. Deustu 20,30era 5. Hondarribia 20,59ra 6. Tolosaldea 30,53ra 7. Ondarroa 32,09ra
Hondarribia, nagusi
Gizonezkoetan, bandera Lekeitiotik Hondarribira (Gipuzkoa) joan da. Bi datu: lehena, klubaren historian zazpigarrenez irabazi dute berdeek, eta guztietan Mikel Orbañanos entrenatzaile dela. San Pedro eta Kaikurekin berdinduta daude orain. Bigarren datua, kopuru bera baina are deigarriagoa: Ioseba Amunarriz Ama Guadalupekoa ontziko lemazain beteranoa Euskadiko Txapelketako palmaresaren goi-goian jarri da, zazpi banderekin. Hondarribiarraren atzetik Joan Carlos Fontan San Pedroko patroi handia dago, seirekin.
Zoriak hala erabakita, Santurtzi Bizkaiko txapelduna eta Hondarribia Gipuzkoakoa lehen eta bigarren kaletik aritu dira, hurrenez hurren. Donostiarrari hirugarrena egokitu zaio, eta Zierbenari laugarrena.
Lehen arraun kolpeak eman orduko, Hondarribiak hartu du estropada burua, baina Donostiarra ez zen urrun. Santurtzik eta Zierbenak ontzi bateko galera zuten ordurako, eta laugarren minuturako are gehiago: zortzina segundoko atzerapena zuten biek Donostiarrarekiko.
Lau taldeek kontuan hartu zuten Oriok lehen txandatik markatutako denbora –oriotarrek brontzea golkoratu dute–. Ziaboga ematen lehena Ama Guadalupekoa ontzia izan da; Orio baino segundo bat beranduago, ordea. Segundo bakarrera heldu da Donostiarra, Zierbena hirura eta Santurtzi bostera.
Maniobraren ostean, estropada bitan hautsi da; bi gipuzkoar aurretik, eta beste bi bizkaitarrak atzetik. Arkaitz Diez Donostiarrako patroiak istriborrera jo du, itsaslasterra saihestu nahian. Torrekua ontziko arraunlariak paladak sarriago ematen ari ziren hondarribiarrek baino; Orbañanosenak, berriz, arraunean luze zihoazen, eta Amunarrizek bigarren kaleari eutsi dio. Hain zuzen, Hondarribia Igor Makazagaren taldearekiko bost segundoko altxorrarekin iritsi da bigarren ziabogara, eta zazpi segundotan ondu du Orioren denbora. Zortzira heldu da Santurtzi, eta Zierbena ondoren.
Hirugarren luzea, gako
Donostiarrek bazekiten kanporanzko luzean laugarren kaleari etekina atera ahal ziotela. Hondarribiako arraunlariek, bestalde, beren betiko arraunketan segitu behar zuten, eta jakin bazekiten bandera irabazteko gako nagusietako bat luze horretan zegoela. Apurka-apurka, Donostiarra Ama Guadalupekoa ontziari gerturatzen joan zaio, hiru segundora jartzeraino. Atzean, berriz, Santurtzi hamarrera zen, eta hamahirura Zierbena.
Bi gipuzkoarrek lehia estua izan dute estropada burua nork hartuko, baina Amunarrizek eta haren arraunlariek une hartatik ziabogara arteko bi minutuetan hiru segundo atera dizkiote Makazagaren taldeari. Azken ziabogan zazpira handitu dute tartea, eta Orioren denbora baino zortzi segundo azkarrago egin dute.
Azken luzean, Donostiarrari zirt edo zart egiteko ordua iritsi zitzaion, eta Diezek lehenengo kalerako norabidea hartu du erabat, baita arraunlariei paladak gehiago sarritzeko ere; izan ere, Hondarribiak, metroak egin ahala, ikurrina gertuago zuen. Lantza girorik ez zegoenez, Orbañanosen taldea estutasun handirik hartu gabe lehenak helmugaratu dira. Euren buruarengan sinesteko garaipen handia, alajaina. Donostiarra izan da bigarren, irabazlearengandik sei segundora. Santurtzik laugarren amaitu du, 11ra, eta Zierbenak zazpigarren 21era.
Sailkapena
1. Hondarribia 19:46,83 2. Donostiarra 6,76ra 3. Orio 8,09ra 4. Santurtzi 11,38ra 5. Urdaibai 16,03ra 6. Ondarroa 18,13ra 7. Zierbena 21,96ra 8. San Pedro 39,37ra |
2021-7-21 | https://www.berria.eus/albisteak/200828/alemaniak-eta-aebek-akordioa-lortu-dute-nord-stream-2-gas-hodiaren-inguruan.htm | Mundua | Alemaniak eta AEBek akordioa lortu dute Nord Stream 2 gas hodiaren inguruan | Washingtonek ez du azpiegituraren eraikuntza trabatuko. Alemaniak neurriak hartuko ditu Errusiak Europan duen nagusitasun energetikoa mugatzeko. | Alemaniak eta AEBek akordioa lortu dute Nord Stream 2 gas hodiaren inguruan. Washingtonek ez du azpiegituraren eraikuntza trabatuko. Alemaniak neurriak hartuko ditu Errusiak Europan duen nagusitasun energetikoa mugatzeko. | Urteetan aliatuen arteko desadostasun iturri izan den auzian urratsa eman dute Alemaniak eta AEBek. Bi herrialdeetako gobernuek akordioa lortu dute Errusia eta Alemania lotuko dituen Nord Stream 2 gas hodiaren gainean.
AEBek konpromisoa hartu dute azpiegitura energetikoaren lanak ez oztopatzeko —oso aurreratuta daude—, eta Alemaniak neurriak hartuko ditu Errusiak Europan duen nagusitasun energetikoa murrizteko. Horrez gain, Berlinek finantziazioa bideratuko du Ukrainan energia berriztagarrien sektorea sustatzeko.
Washingtonek kezka iturri izan du Nord Stream 2 gas hodiak Ukrainan izan dezakeen eragina. Egun, herrialde hura da Errusiako gasa EB Europako Batasunera garraiatzeko bide nagusia, eta, Moskuk handik igarotzen diren hodien erabilera baztertuz gero, Ukrainako Gobernuak urtero 2.000 milioi euro bereganatzeari utziko lioke. Angela Merkel Alemaniako kantzilerrak, ordea, aukera hori baztertu zuen joan den ostiralean, Etxe Zurian Joe Biden AEBetako presidentearekin egin zuen bileraren ostean. Ziurtatu zuen Nord Stream 2 hodiak ez duela Ukrainako hodi bidea ordezkatuko: «Gure asmoa da Ukrainak gas naturalaren igarobide herrialde izaten jarrai dezan». Hala adierazi zion Ukrainako presidente Volodimir Zelenskiri ere, hark ardura adierazi ostean, biek aurreko aste hasieran eginiko bileran.
«Egoera okerra da, eta gas hodi okerra», adierazi du gaur Victoria Nuland AEBetako Estatu Idazkaritzako hirugarrenak, «baina Ukraina babesten lagundu behar dugu, eta uste dut urrats esanguratsuak eman ditugula bide horretan akordio honekin».
Bi aldeek adostu dutenez, Errusiak gas hornikuntza arma politiko gisa erabiliz gero, haren kontrako neurriak hartuko ditu Berlinek, eta Europako Batasunak ere hala egiteko presio egingo du. Neurri horien artean legoke zigor ekonomikoak ezartzea. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200859/labiren-aholku-batzordeak-bilera-egingo-du-gaur-neurri-gehiago-hartzea-aztertzeko.htm | Gizartea | Labiren aholku batzordeak bilera egingo du gaur, neurri gehiago hartzea aztertzeko | 16:30ean izango da bilera, eta, horren ostean, 18:00etan, agerraldia egingo du Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk | Labiren aholku batzordeak bilera egingo du gaur, neurri gehiago hartzea aztertzeko. 16:30ean izango da bilera, eta, horren ostean, 18:00etan, agerraldia egingo du Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk | Datuen hazkunde etengabeak eragindako kezka betean egingo da Araba, Bizkai eta Gipuzkoan izurria kontrolatzeko neurriak hartzen dituen EAEko Babes Zibileko Planaren aholku batzordearen bilera. Asteon bertan gutun bat bidali dio Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezi, neurriak eskatzeko: maskara aire zabalean ere erabiltzea derrigorra izatea zehazteko eskatu dio, eta «segurtasun juridikoa» eskatu dio gauetan jende pilaketak eragozteko neurriak hartzeko. Lehengo astean bertan, asmo horrexekin dekretu bat plazaratu zuen Jaurlaritzak: debekatu egin zuen gauean kalean bizikide ez direnekin egotea.
Atzo bertan mugarri bat izan zen Osakidetzan, inoiz baino kasu positibo gehiagoren berri eman baitzuten: 1.583 izan ziren, izurria hasi denetik izan den kopururik handiena. Batez ere gazteen artean ari da hedatzen orain gaitza, eta ospitaleetan egoera ez da okertu aurreko olatuetan bezainbeste; diferentea da orain egoera, baina ari da erietxeetan ere egoera igartzen, eta lehen mailako osasun arretan ere lan zama asko handitu da.
Biziberri IV plana hartuko dute oinarri neurriak hartzeko. Intzidentzia tasa eta erietxeetako egoera: bi aldagaiak hartzen ditu aintzakotzat plan horrek neurriak erabakitzeko. Jarduera sozialetarako ordutegiak murriztea edo jende taldekatzeak mugatzea ekar dezake. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200860/bultzada-estrategikoa-hartu-dute-talibanek-afganistanen-mark-milley-aebetako-jeneralaren-arabera.htm | Mundua | «Bultzada estrategikoa» hartu dute talibanek Afganistanen, Mark Milley AEBetako jeneralaren arabera | Herrialdeko 419 barrutietatik erdiak kontrolatzen dituzte talibanek. Kabulen aldeko indarrak hiriburuetan gotortuta daude, AEBetako indar armatuen estatu nagusi bateratuko buruak dioenez. | «Bultzada estrategikoa» hartu dute talibanek Afganistanen, Mark Milley AEBetako jeneralaren arabera. Herrialdeko 419 barrutietatik erdiak kontrolatzen dituzte talibanek. Kabulen aldeko indarrak hiriburuetan gotortuta daude, AEBetako indar armatuen estatu nagusi bateratuko buruak dioenez. | Talibanek Afganistanen «bultzada estrategikoa» hartu dutela aitortu du Mark Milley AEBetako indar armatuen estatu nagusi bateratuko buruak, eta horri esker kontrolpean dutela herrialdearen azaleraren erdia, gutxi gorabehera. Afganistango Gobernuaren esku dauden guneak bakartzen saiatzen ari direla gaineratu du. Horri erantzutea, baina, gobernuaren aldeko indarren ardura dela azpimarratu du: «Herri afganiarraren, segurtasun indar afganiarren eta Afganistango Gobernuaren borondatearen eta gidaritzaren froga izango da datorrena».
Afganistango 419 barrutietatik erdiak talibanen eskuetara pasatu direla aitortu zuen jeneralak, eta «presio egiten» ari direla 34 probintzia hiriburutatik hamazazpitan, baina zehaztu du ez dutela lortu horietako bakar bat ere kontrolatzea. Gobernuaren aldeko indarrek hiriburuetara jo dutela azaldu zuen, horiek babesteko asmoz.
Eid al-Adha musulmanen ospakizun egunaren bueltan, gutxitu egin dira bi aldeen arteko borrokak, baina kontrakoa gertatzea espero da datozen egun eta asteetan, eta bizitu egingo dela Etxe Zuria tropak erretiratzen hastearekin batera talibanek hasitako oldarraldia.
Pentagonotik hitz egin du Milleyk, Lloyd Austin Defentsa idazkariarekin batera. Milleyk adierazi du talibanek "botere guztia" hartzeko aukera badagoela, baina baita «bestelako edozein jokaleku» egonkortzekoa ere. «Amaiera ez dago idatzita oraindik».
Tropen %95 inguru erretiratu dituzte dagoeneko AEBek, eta herrialdean geratzen diren ia guztiak Kabulgo aireportuan eta enbaxadan gotortuta daude. Etxe Zuriak abuztuaren 31rako Afganistandik kanpo nahi ditu tropa guztiak. Hala ere, Austinek ziurtatu zuen AEBek jarraituko dutela Kabuli laguntza ematen, alor humanitarioan eta segurtasunarenean. «Konpromisoa mantentzen dugu Afganistanen dugun presentzia diplomatikoarekin eta Afganistango defentsa nazionalera nahiz segurtasun indarretara funtsak bidaltzearekin», gehitu zuen.
Kabulek eta talibanek bake negoziazioak berrartu zituzten asteburuan, Dohan, baina ez zuten lortu su-etenerako akordiorik. AEBak tropak erretiratzen hasi izanak bultzatu zituen talibanak elkarrizketa mahaian esertzera, eta zenbait kontzesio egitera; besteak beste, prest agertu ziren Al-Qaeda eta bestelako talde armatuek herrialdean presentzia izan dezaten eragozeko. Boterea eskuratzetik aspaldiko gertuen izanik, ordea, ez da espero Kabulek negoziaziorako baldintzatzat ezarria duena onartuko dutenik talibanek: su-etena ematea.
«Negoziatutako irtenbide baterako aukerak egon badaude», hala uste du Milleyk, baina, era berean, bestelako «edozein aukera» ere posible dela. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200861/espainiak-hutsean-berdindu-du-egiptoren-aurka-estreinakoan.htm | Kirola | Espainiak hutsean berdindu du Egiptoren aurka, estreinakoan | Simon, Merino eta Oiartzabal hasieratik aritu dira, eta Moncayolak bigarren zati osoa jokatu du | Espainiak hutsean berdindu du Egiptoren aurka, estreinakoan. Simon, Merino eta Oiartzabal hasieratik aritu dira, eta Moncayolak bigarren zati osoa jokatu du | Euskal Herriko kirolariak hasi dira lehiatzen Tokioko Olinpiar Jokoetan. Unai Simonek, Mikel Merinok, Mikel Oiartzabalek eta Jon Moncayolak Espainiako futbol selekzioarekin jokatu dute gaur, Sapporon (Japonia), Egiptoren kontra, ligaxkako lehen jardunaldian, eta partida hutsean amaitu da. Espero bezala, Espainiarena izan da baloi jabetza, baina ezin izan du aukera oso argirik sortu, eta horietan ez du atearen aurrean asmatu.
Simonek, Merinok eta Oiartzabalek titular jokatu dute. Realeko erdilariak eta aurrelariak 68 minutu jokatu dituzte. Moncayola ez du hasieratik zelairatu Luis de la Fuente Espainiako selekzioaren hautatzaileak, baina azkenean bigarren zati osoa jokatu du. Martin Zubimendi ere Olinpiar Jokoetan dago, baina gaur ez dute deialdian sartu.
Dominen lehian egoteko faboritoetako bat da Espainiako selekzioa. Australia eta Argentina dira C multzoko beste bi selekzioak, eta, hain zuzen, Australiaren kontra arituko da hurrena, igandean, 12:30ean —Euskal Herriko ordua—. Multzoko aurreneko biak sailkatuko dira final-laurdenetarako. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200862/baliorik-gabe-utzi-dute-berriozarko-kontratu-batean-jasotako-euskara-eskakizuna.htm | Gizartea | Baliorik gabe utzi dute Berriozarko kontratu batean jasotako euskara eskakizuna | Kiroldegiko taberna kudeatzeko kontratuaren bi atal baliogabetu dituzte; besteak beste, euskaraz aritzeko B2 maila zen eskakizunetako bat. | Baliorik gabe utzi dute Berriozarko kontratu batean jasotako euskara eskakizuna. Kiroldegiko taberna kudeatzeko kontratuaren bi atal baliogabetu dituzte; besteak beste, euskaraz aritzeko B2 maila zen eskakizunetako bat. | Nafarroako Administrazio Auzitegiak bertan behera utzi du Berrikilan sozietate publikoaren administrazio kontseiluak iazko ekainaren 11n hartutako erabaki bat, Berriozarko kiroldegiko taberna kudeatzeko kontratuan ezarritako klausula batzuengatik. Zehazki, bi atal baliogabetu ditu auzitegiak: batetik, eskakizunetako bat zen kontratua esleitzen diotenak zera bermatu behar zuela: bezeroekiko arretan egongo diren langileek euskaraz komunikatzeko gaitasuna izatea, Hizkuntzen Europako Erreferentzia Markoaren araberako B2 maila egiaztatuta. Horrez gain, tabernaren kudeatzaileak euskarazko komunikabideen presentzia «bermatu» behar zuen (telebista, irratia, prentsa idatzia edo musika).
Navarra Sumaren Berriozarko udal taldeak helegitea jarri zuen, eta koalizio horrek eman du auzitegiaren erabakiaren berri. Jakinarazi duenez, auzitegiak ebatzi du «hizkuntzaren araberako diskriminazioa» dagoela kontratuan. Areago, auzitegiaren arabera, «euskarazko gaitasun linguistikoari buruzko preskripzioak eta baldintzak ordenamendu juridikoaren aurkakoak dira; izan ere, ez Europako, ez [Espainiako] Estatuko ezta foru arauek ere ez dute aurreikusten baldintza diferenteak ezartzea ekonomian edo berrikuntzarekin lotutako arloetan, ingurumenean, gizarte arloetan».
Hedabideen presentziari dagokionez, auzitegiak dio baldintza hori ezartzea «diskriminatzailea» dela kontratu berak ez badu zehazten gaztelaniazko hedabideak edukitzeko derrigortasuna ere.
Navarra Sumak nabarmendu du auzitegiek arrazoia eman diotela koalizioari, «urteak» daramatzalako «EH Bilduren hizkuntza politika sektarioa salatzen». Horregatik, eskatu du beste kontratazio prozesu bat abiatzeko, «berdintasunaren eta diskriminaziorik ezaren printzipioak errespetatuko dituena». Gainera, Raul Maiza alkateari galdegin dio barkamena eska diezaiela deialdian parte hartu ez zutenei. Era berean, PSN, Ezkerra eta Ahal Dugu-ri ere dei egin die, «beharrezkoa den gehiengoa osatu dezaketelako EH Bilduren politika baztertzaileak amaitzeko». |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200863/eguaras-barrutiko-sutea-egonkortu-egin-da-baina-oraindik-ez-dago-kontrolpean.htm | Gizartea | Eguaras barrutiko sutea egonkortu egin da, baina oraindik ez dago kontrolpean | Hegazkinen eta helikopteroen bidez ari dira sutea kontrolatzeko eta itzaltzeko lanetan. Astearte arratsaldean piztu zen sua Bardearen ipar-mendebaldeko naturgune horretan, eta, baldintzen ondorioz, sua berpizteko arrisku handia dago | Eguaras barrutiko sutea egonkortu egin da, baina oraindik ez dago kontrolpean. Hegazkinen eta helikopteroen bidez ari dira sutea kontrolatzeko eta itzaltzeko lanetan. Astearte arratsaldean piztu zen sua Bardearen ipar-mendebaldeko naturgune horretan, eta, baldintzen ondorioz, sua berpizteko arrisku handia dago | Airetik eta lurretik, suhiltzaileek lanean jarraitzen dute astearte arratsean Bardean ingurumen balio handiko Eguaras barrutian sortutako sutea itzaltzeko asmoz. Nafarroako Gobernuaren arabera, sutea ez dago kontrolpean, baina gutxienez egonkortu egin da. Atzo adierazi bezala, ingurumenean eragindako kaltea handia izango da.
Tutera, Azkoien, Lodosa, Tafalla, Zangoza eta Cordovillako parkeetako suhiltzaileak dabiltza orain itzaltzeko lanetan, eta Ejea de los Caballerosko (Aragoi, Espainia) parketik ere jaso dute laguntza. Horrez gain, gobernuko basozainak, Valtierrako udaltzainak ere laguntzen ari dira, eta Gurutze Gorriak logistika eskaini die.
Itzaltzeko lanak batik bat airez egiten ari dira: Nafarroako Gobernuaren bi helikoptero, Noainen egon ohi den Azor hegazkina, Errioxako Agoncillo base militarreko bi hegazkin, Madrilek jarritako Kmov helikoptero astuna eta Foca ur hegazkina erabiltzen dira dira. Lurrean, berriz, su teknikoa erabiltzen dute, eta traktoreen eta bulldozerren bitartez sasiak kendu eta su hesiak sortzen ari dira.
Uneotan, baldintzak ez dira onak. Goizetik, helikoptero bidez, sua itzaltzeko lanen arduradunek egoera aztertu dute, estrategiarik egokiena hartzeko asmoz. Izan ere, Aemet meteorologia agentziak muturreko alerta laranja iragarri du, muturreko tenperaturak eta haizeteak espero direlako. Horri gaineratuz gero hezetasunik apenas dagoela, ondorioztatu daiteke suteak berpizteko arriskua handia dela.
Asteartean, 20:17an jasotako telefono dei baten bitartez izan zuten larrialdi zerbitzuek sutearen berri. Uzta biltzen ari ziren zereal eremu batean sortu zen sua, zantzu guztien arabera uzta biltzeko makina baten txinpartak eraginda. Oso azkar zabaldu zen, eta Eguaras barrutiraino heldu.
Eguaras barrutiak ingurumen balio handia du, eta Bardearen ipar-mendebaldean dago. 1.225 hektarea hartzen ditu, eta Bardeako ingurune idorrean oasi moduko naturgune bat da —Bardearen barruan, %3ko azalera hartzen du—. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200864/garestik-abiatu-da-euskal-presoen-aldeko-bizikleta-martxa.htm | Politika | Garestik abiatu da euskal presoen aldeko bizikleta martxa | Sarek antolatuta, hiru egunez Nafarroa, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa zeharkatuko ditu martxak, 'Ibilian-ibilian etxerako bidean' lelopean. Larunbat eguerdian bukatuko da, Donostian. | Garestik abiatu da euskal presoen aldeko bizikleta martxa. Sarek antolatuta, hiru egunez Nafarroa, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa zeharkatuko ditu martxak, 'Ibilian-ibilian etxerako bidean' lelopean. Larunbat eguerdian bukatuko da, Donostian. | Gaur goizean abiatu da euskal presoen eskubideen aldeko bizikleta martxa. Garesen eman diote abiapuntua, Nafarroan, eta pedal kolpeei ekin aitzinetik ekitaldi bat egin dute herriko plazan. Ibilian-ibilian etxerako bidean leloa jarri dio aurten Sarek bizikleta martxari, eta, hiru egunez, euskal presoen aldeko aldarria Nafarroan, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan hedatuko dute.
Gaurko etapan, Nafarroatik Arabara eginen dute: Gares, Lizarra, Antzin, Kanpezu, Genevilla, Lapoblacion eta Ekora zeharkatuko dituzte, eta Oionen bukatuko dute ibilaldia, 15:30ak aldera. Bihar Bizkaian ibiliko dira: zehazki, Sopelan, Urdulizen, Plentzian, Armintzan, Bakion, Bermeon eta Mundakan. Eta, larunbatean, azkenik, Zumaiatik Donostiarako ibilbidea eginen dute (Gipuzkoa), Getaria, Zarautz, Orio eta Usurbildik igarota. Larunbat eguerdian emanen diote bukaera martxari, Donostiako Alderdi Ederren eginen duten ekitaldi batekin.
Alkatearen harrera Garesen
Garesko ekitaldian, Oihan Mendo Goñi alkateak (EH Bildu) harrera egin dio bizikleta martxari: «Bizikleta itzuli honek preso eta iheslarien etxeratze bidean bultzada izan asmo du, eta guk ere, Garestik, bide horri gure aletxoa jarri nahi izan diogu gaur». Alkatearen hitzetan, «elkarbizitzaren bidean ezinbestekoa» da euskal presoak «etxerako bidean» jartzea: «Horretarako, Euskal Herriratzea eta graduen progresioa ezinbestekoak dira, eta horixe da datozen hiru egunetan guztion artean zabalduko dugun mezua». |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200865/hemezortzi-preso-hil-dira-ekuadorren-bi-espetxetan-izandako-motinetan.htm | Mundua | Hemezortzi preso hil dira Ekuadorren, bi espetxetan izandako motinetan | Guayaquilgo eta Latacungako espetxeetan matxinatu dira presoak. | Hemezortzi preso hil dira Ekuadorren, bi espetxetan izandako motinetan. Guayaquilgo eta Latacungako espetxeetan matxinatu dira presoak. | Matxinadak izan dira Ekuadorko bi kartzelatan, eta gutxienez hemezortzi lagun hil dira, espetxeen kudeaketaz arduratzen den SNAI Arau-hausleen Arreta Integralerako Zerbitzu Nazionalak jakinarazi duenez. Guayaquilgo espetxean eta Latacungakoan izan dira motinak. Lehenengoan izandako istiluetan zortzi preso hil dira, eta lau polizia zauritu dira, SNAIren arabera. Beste hamar hildako izan dira Lacatungan, erakundeak zabaldu duenez. Horrez gain, sei agente zauritu eta espetxean kalteak izan direla azaldu du.
Poliziaren errefortzuak bidali dituzte bi espetxeetara, eta egoera baretu da horren ostean, SNAIren arabera: «Segurtasun indarrek eta espetxe zaintzako agenteek, Poliziaren eliteko indarrekin batera, espetxeen kontrola hartu dute».
Zenbait hedabidek zabaldu dute leherketak eta tiroak izan direla Latacungako istiluetan leherketak, eta suzko armak erabili dituztela. Polizia agente batek azaldu du zenbait agente atxiki dituztela presoek. Segurtasun maila ertaineko eta altuko pabiloietako presoak matxinatu dira espetxe horretan, Poliziaren bertsioaren arabera. 70 preso inguru espetxearen atean pilatu direla esan du. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200866/birusak-orain-arteko-marka-hautsi-du-2235-kutsatu-atzeman-dituzte-hegoaldean.htm | Gizartea | Birusak orain arteko marka hautsi du: 2.235 kutsatu atzeman dituzte Hegoaldean | Kasuen ia erdiak Bizkaian izan dira: 1.078 zehazki. | Birusak orain arteko marka hautsi du: 2.235 kutsatu atzeman dituzte Hegoaldean. Kasuen ia erdiak Bizkaian izan dira: 1.078 zehazki. | Azken egunetan, markarik altuenera hurbiltzen ibili da pandemia, eguneko 2.000 kasuak ganditzeraino. Gaur, ostera, pandemia hasi zenetik atzemandako positibo gehien detektatu dutela jakinarazi dute Osakidetzak eta Osasunbideak: 2.235 lagunek eman dute positibo azken orduetan (ikusi grafikoak).
Gaurko datuen aurretik, iazko urriaren 31koak ziren orain arteko okerrenak: 2.082 kutsaturen berri eman zuten orduan. Bizkaiko kasua da kezkagarriena, han baitaude ia kasuen erdiak, 1.078. Gaurko kutsatuekin, ia 2.000 positibo zenbatu ditu bi egunean. 482 izan dira Gipuzkoan, 434 Nafarroan, eta 204 Araban.
Ospitaleratzeetan ere egon da igoerarik azken orduetan: 38 ospitaleratze jakinarazi dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak. Horietako bat, gutxienez, ZIUetara bideratu dute. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200867/1935-urtetik-dantzatzen-ez-zen-emakumezkoen-sokadantza-berreskuratu-eta-osatu-dute-otxandion.htm | Bizigiro | 1935. urtetik dantzatzen ez zen emakumezkoen sokadantza berreskuratu eta osatu dute Otxandion | Sukaldari eta garbitzaileen egunean dantzatzen zen, emakumeek jaietan libre zeukaten egunean. Otxandioko Urduri dantza taldeak eta Santurtziko Mendi Alde taldeak berreskuratu dute dantza, ia laurogei urteren ondoren. | 1935. urtetik dantzatzen ez zen emakumezkoen sokadantza berreskuratu eta osatu dute Otxandion. Sukaldari eta garbitzaileen egunean dantzatzen zen, emakumeek jaietan libre zeukaten egunean. Otxandioko Urduri dantza taldeak eta Santurtziko Mendi Alde taldeak berreskuratu dute dantza, ia laurogei urteren ondoren. | 1935an dantzatu zuten azken aldiz Otxandioko emakumeek bertako sokadantza tradizionala. Orduz geroztik, bazirudien desagertuta zegoen traidizio bat zela, harik eta 2017. urtean Otxandioko Urduri dantza taldeko kideak Santa Marina jaietako ohiko emanaldian berriro dantzatzen hasi ziren arte. Orduko hartan, jende ugari hurbildu zen dantza ikustera, baina, Urduri dantza taldekoek azaldu dutenez, hainbatek aipatu zien dantzako zenbait xehetasun ez zetozela bat Durangaldeko gainontzeko herrietan egiten ziren sokadantzekin.
Izan ere, badira otxandiarrek sokadantza iurretarren antzera dantzatzen zutela baieztatzen duten dokumentuak. Orain, duela lau urteko dantza osatu dute, eta gaur dantzatzekoak dira, Otxandioko plazan. Koronabirusaren ondorioz, ordea, herrian dagoen egoerak ekitaldiko edukiera murriztera behartu du udala.
2017. urteko emanaldiaren ondoren, pandemiako konfinamendua baliatu zuten Urduri dantza taldekoek dantzaren inguruan gehiago ikertzeko, baina ez ziren hutsetik hasi. Izan ere, duela bost urte berreskuratu zuten sokadantza hark Santurtziko Mendi Alde dantza taldeko Mundi eta Andoni Flores anaiek Otxandioko taldeari egindako proposamen batean zeukan oinarria: antzinako sokadantza tradizionala birsortzea. Santurtziarrek, gainera, informazio baliotsua zuten haren inguruan.
Sabina Oiangurenek hainbat urrats erakutsi zizkien, eta, horrez gain, 80ko hamarkadan sokadantzaren inguruko informazio historikoa, ahozko testigantzak eta herriko hainbat abestiren partiturak bildu zituzten. Oianguren, hain justu, Otxandion sokadantza modu zaharrean dantzatu zuen azken belaunaldiko emakumea zen. «Ikerketa hau egin genuen garaian Sabina Oiangurenek kontatu zigunaren arabera, ematen du bazirela gutxienez berrogei urte errementarien sokadantza dantzatzen ez zela», azaldu dute Mendi Alde dantza taldekoek.
Tradizionalki, uztailaren 22an egin izan da sokadantza, Otxandioko Santa Marina jaietan. Gaur egun, jaien errepikapena egiten da, baina sokadantza dantzatzen zen garaian ez zegoen halakorik. Uztailaren 22a jaietako laugarren eguna zen: sukaldari eta garbitzaileen eguna. Emakumeek etxean igarotzen zituzten jaietako gainerako egunak, etxeko lanak egiten eta jaietako prestakuntza lanetan. Egun hura, ordea, berezia izaten zen etxeko andreentzat, askatasun arrasto bat ekartzen baitzien.
Soka luzea dakarren dantza
Otxandio, tradizionalki, errementarien herria izan da, eta hori dantza eta errituetan ere islatzen zen. Sokadantza, hain zuzen, olagizonak lanetik irteten zirenean hasten zen, arropa eta esku zikinekin. Emakumeak herriko garbilekuetan egoten ziren ordurako, eta gizonak, txistuak lagunduta, andreen bila joaten ziren, garbileku horiek lotzen zituen ibilbide bat osatuz. Herriko plaza zen azken geltokia, eta gizonak eta emakumeak batu egiten ziren han, Flores anaiek egin zuten ikerketaren arabera, «askotan, gogoz kontra, olagizonen usain txarragatik». Hala ere, beste testigantza batzuen arabera, emakumeak joaten ziren gizonen bila lantegira.
Santi Kapanaga otxandiarrak ere hori baieztatzen zuen. Haren hitzetan, orduan, emakumeei lanetik zetozen errementariak aurkezten zitzaizkien. Emakume bakoitzak gizon bat aukeratzen zuen, eta haren aurrean dantzatzen zen. «Burdinolak desagertzean eta fabrika modernoak eta kooperatibak funtzionatzen hastean, errementariak jada ez ziren joaten laneko arropekin, esku zikinekin eta aurpegi belztuarekin etxera. Orduan, garai zaharrak gogoratzeko, gizonak tailerrera joaten ziren, laneko arropa zikinak janzten zituzten, eta aurpegia eta eskuak zikintzen zituzten nahita, sokadantza egiteko». |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200868/migratzaileek-behin-behinean-eten-dute-gose-greba-negoziazioetan-izandako-aurrerapausoen-harira.htm | Mundua | Migratzaileek behin-behinean eten dute gose greba, negoziazioetan izandako aurrerapausoen harira | Belgikako lehen ministroak «lasaitasuna» agertu du erabakiaren aurrean. Grebalarien «egoera erregularizatzeko itun bat» elkarrizketen mahai gainean dago. | Migratzaileek behin-behinean eten dute gose greba, negoziazioetan izandako aurrerapausoen harira. Belgikako lehen ministroak «lasaitasuna» agertu du erabakiaren aurrean. Grebalarien «egoera erregularizatzeko itun bat» elkarrizketen mahai gainean dago. | Belgikako Gobernuarekin izandako negoziazioetan aurrerapausoak egon direla kontuan hartuta, maiatzaren 23az geroztik Bruselan gose greban zeuden 450 bat migratzaileek erabaki dute behin-behinean etetea beren eskubideen alde abiatu zuten ekinaldia. Aste honetan egarri greba hasi zutenek ere hori amaitzea adostu dute, eta, hortaz, «lasaitasuna» zabaldu da herrialdean, batez ere Alexander De Croo lehen ministroaren lantaldean, egunotan haren koalizioa arriskuan egon baita protestarien presioarengatik: «Greba amaitzea da erabaki on bakarra. Gobernu batek ezin du inoiz xantaia onartu».
Gaurtik aurrera, Belgikako hiriburuko San Joan Bataiatzailearen elizan eta Unibertsitate Askeko bi campusetan manifestatzen aritu direnek aukera dute gobernuak sorturiko «eremu neutralera» joateko, «beren erregularizazioa eskatzeko eta norberaren egoeraren berri izateko». USPR Erregularizazioaren Aldeko Dokumentaziorik Gabekoen Batasunak atzo azaldu zuenez, gobernuak migratzaileen «egoera erregularizatzeko itun bat» jarri du elkarrizketen mahai gainean, eta, printzipioz, bi aldeak ados jarri dira horren inguruan.
USPR-ren arabera, agintean dagoen koalizioak «eskua luzatu» die grebalariei, eta onartu egin du elementu batzuk kontuan hartzea haiei bizileku baimena emateko; tartean, herrialdean bizitzen denbora asko daramatela frogatzeko aukera, zaurgarritasun kasuak egotea, edota, batzuen kasuan, «nazioarteko babesa» jasotzeko beharra izatea.
Grebalariek erregularizazio kolektiboaren aldeko jarrera dute, baina Belgikako lehen ministroa eta auziaz arduratu den Sammy Mahdi Asilo eta Migraziorako Estatu idazkaria beti agertu dira horren kontra, defendatu baitute migratzaile bakoitzaren egoera banan-banan ikertu behar dela.
Belgikako hedabideei egindako adierazpenetan, Mahdik zera zehaztu du elkarrizketen egoeraz: «Ez dugu akordiorik egingo migrazio politikaz. Arauak dituen politika bat dago, eta bete egin behar da. Hainbatetan azaldu dugu hori, eta gizarte zibilarekin eztabaidatu. Baina prozeduran ez dago aldaketarik, gure prozedura bidezkoa, zuzena eta humanoa baita».
Gose greban izan diren migratzaile gehienak Asia hegoaldetik eta Afrika iparraldetik iritsi ziren Belgikara, eta urteak eman dituzte han bizitzen. COVID-19aren pandemiak eztanda egin baino lehen, gehienek eraikuntzan egiten zuten lan, baina, osasun krisiak eragindako kalteen ondorioz, lanpostuak galdu eta beren bizia «arriskuan» ikusi zutela salatzen dute grebalariek. Egun, dokumentaziorik gabeko 150.000 migratzaile bizi dira herrialdean.
Grebalariek ia bi hilabete bete dituzte gose greban, eta horietako batzuek egarri greba abiatu izanak nabarmen okertu zuen egoera, hasi eta ordubetera bi lagun ospitalera eraman baitzituzten. Hurrengo orduetan, migratzaile gehiago ospitaleratu behar izan zituzten; denera, 55 inguru. Gurutze Gorria eta Munduko Medikuak gaur hasi dira horiek artatzen, eta, besteak beste, zopa eman diete.
Ganten (Flandria), berriz, elkartasun gisa hango unibertsitateko eraikin bat okupatu duten militanteek jakinarazi dute ekinaldi horri eutsiko diotela, haien iritziz ez baitago «argi» gose grebaren etenaldia «egiazko irtenbide bat» ote den. Jip Van Gool bozeramaileak azaldu duenez, mobilizatzen jarraituko dute migratzaileen erregularizazioa gauzatu arte: «Zain gaude, argitzeko honek guztiak zerbaitetarako balioko duen».
Iragan astean, Ganteko Unibertsitateko errektore Rik Van de Wallek ohartarazi zien igandera arteko epea dutela eraikin horretatik ateratzeko, hori egin ezean Polizia deituko baitu.
Koalizio gobernua arriskuan
Haien eskariek mota guztietako erreakzioak eragin zituzten Belgikako politikan. Asteon, Valoniako PS Alderdi Sozialistak mehatxu egin zion De Croori, migratzaileren bat hilko balitz koalizio gobernua utziko zutela esanez; harekin batera, Jean-Marc Nollet Valoniako Ecolo alderdi ekologistako kopresidenteak ere abisu bera helarazi zion gobernuburuari: «Gure ekintzak guztiz koherenteak izango dira gure hitzekin, eta halaxe jakinarazi diogu lehen ministroari».
Migrazioaren auziak eztabaida handiak sortu ohi ditu Belgikako politikan. Hilabeteotako protestez gain, 2018ko abenduan Charles Michel buru zuen gobernuaren amaiera ere eragin zuen, N-VA Flandriako Aliantza Berria eskuindarra koaliziotik atera baitzen.
Erabakiaren atzean Michelek Nazio Batuen Erakundearen Migrazioaren Mundu Ituna sinatzeko asmoaren berrespena egon zen, N-VA hori egitearen aurka agertu baitzen hasiera-hasieratik. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200869/gorrotoari-erantzuteko-deia-egin-du-norvegiako-lehen-ministroak-utoyako-sarraskiaren-urteurrenean.htm | Mundua | «Gorrotoari erantzuteko» deia egin du Norvegiako lehen ministroak, Utoyako sarraskiaren urteurrenean | Eskuin muturraren eta «edozein estremismoren» aurka egin beharra defendatu du Erna Solbergek, eta norberak egin beharreko lanketa «euste hormarik garrantzitsuena» dela nabarmendu du. | «Gorrotoari erantzuteko» deia egin du Norvegiako lehen ministroak, Utoyako sarraskiaren urteurrenean. Eskuin muturraren eta «edozein estremismoren» aurka egin beharra defendatu du Erna Solbergek, eta norberak egin beharreko lanketa «euste hormarik garrantzitsuena» dela nabarmendu du. | Hamar urte dira Anders Behring Breivik eskuin muturreko kideak Norvegiak Bigarren Mundu Gerraz geroztik ezagututako eraso handiena egin zuenik. 77 lagun hil zituen, bi atentatutan. Ibilgailu bat lehertarazi, eta zortzi lagun hil zituen, lehenik, gobernuaren egoitzaren ondoan, eta Utoya uhartera jo zuen gero. Norvegiako Alderdi Laboristako gazte erakundearen kanpamentua egiten ari ziren bertan, eta han bildutakoei eraso zien tiroz —69 lagun hil zituen, gehienak 14 eta 19 urte artekoak—. Kultur aniztasunaren eta islamaren aurkako diskurtsoarekin justifikatu zituen hilketak.
Sarraskia gogora ekartzeko eta hildakoak omentzeko hainbat ekitaldi antolatu dituzte gaurko Norvegian. Horietako batean izan dira Erna Solberg lehen ministroa eta Jens Stoltenberg lehen ministro ohia —NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko idazkari nagusia da egun—. «Gorrotoak ezin du erantzunik gabe geratu», adierazi du Solbergek, erasotik bizirik atera ziren hainbat lagunen eta euren senideen aurrean, eta azpimarratu du «era askotako estremismoen» aurkako borrokan asko aurreratu dutela segurtasun indarrek, azken hamar urteetan. Hala ere, norberak gorrotoa sustatzen duten diskurtsoen aurka egin beharreko lanketan jarri du fokua: «Gutako bakoitzak gure baitan eraiki behar duguna da euste hormarik garrantzitsuena».
Alabaina, Norvegiako ezkerreko sektoreek nahiz erasotik bizirik ateratako hainbatek sarritan kritikatu izan dute herrialdean ez dela eskuin muturreko ideologia erauzteko behar besteko ahaleginik egin.
Gertakaria oroitzeko lehen ekitaldia izan da gaur goizekoa. Osloko udaletxean hasi da, eta katedraldean amaitu. Arratsaldean ere izango da oroitze ekitaldi gehiago. Utoyan hildakoak gogoratzeko kontzentrazio bat egingo dute uhartean bertan, arratsaldean, eta erregeak hitz egingo du gauean. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200870/asteburu-eta-jaietan-etxeratze-agindua-jartzeko-eskatuko-du-nafarroak.htm | Gizartea | Asteburu eta jaietan etxeratze agindua jartzeko eskatuko du Nafarroak | Nafarroako Auzitegi Nagusiari bidaliko dio eskaera. Hamalau egunean 250 positibo baino gehiago pilatuta dituzten herrietan ezarriko litzateke neurria. | Asteburu eta jaietan etxeratze agindua jartzeko eskatuko du Nafarroak. Nafarroako Auzitegi Nagusiari bidaliko dio eskaera. Hamalau egunean 250 positibo baino gehiago pilatuta dituzten herrietan ezarriko litzateke neurria. | Nafarroako Gobernuak foru arau bat bidaliko dio gaur herrialde horretako Auzitegi Nagusiari, etxeratze agindua ezartzeko aukera eskatzeko. Zehazki, une jakin batzuetarako nahi du gobernuak etxeratze agindu hori: asteburuetarako eta udalerriek festak ospatzen dituzten egunetarako. Gainera, neurri hori ezarriko litzateke bi astean 250 COVID-19 kasu baino gehiago edo astebetean 125 baino gehiago antzeman dituzten udalerrietan.
Aste honetan bertan, Nafarroako Auzitegi Nagusiak atzera bota zuen etxeratze agindua. Epaileen arabera, gobernuak udaletako kutsatzeen datu zehatzak eman beharko lituzke, eta eskaeran aurkeztutako polizia txostenak ez dira nahikoa. Gaueko jarduera mugatu nahi zuen gobernuak: 01:00etik 06:00etara.
Javier Remirez gobernuko bozeramaileak adierazi du etxeratze agindua «beharrezko tresna» dela kutsatzeen hedapena mugatzeko: «Noski, auzitegiaren ebazpena aztertuta, saiatu gara haren eskari eta irizpideetara egokitzen». Horregatik, gaineratu du oraingoa «neurri zehatzagoa, kirurgikoagoa» dela, eta pozik agertu da arau berriarekin. Asmoa litzateke foru araua indarrean egotea bihartik etzirako gauerditik aurrera, hilaren 28ra arte, asteburua «harreman sozial handikoa» delako Nafarroan, Remirezen arabera. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200871/okupazioa-hasi-eta-hilabetera-sostengua-galdegin-dute-elbk-eta-lurzaindiak.htm | Gizartea | Okupazioa hasi eta hilabetera, sostengua galdegin dute ELBk eta Lurzaindiak | Hilabete da Arbonako Berrueta bidean kokaturiko etxaldea okupatua dutela, lurraren salmenta espekulatiboa salatzeko. Laborantzarako lurrei buruzko hainbat hitzaldi prestatu dituzte heldu diren egunetarako. | Okupazioa hasi eta hilabetera, sostengua galdegin dute ELBk eta Lurzaindiak. Hilabete da Arbonako Berrueta bidean kokaturiko etxaldea okupatua dutela, lurraren salmenta espekulatiboa salatzeko. Laborantzarako lurrei buruzko hainbat hitzaldi prestatu dituzte heldu diren egunetarako. | Joan den ekainaren 23an Arbonako (Lapurdi) etxalde bateko lurretan sartu ziren ELBko eta Lurzaindiko hainbat militante, hura okupatzeko. Hiru milioi euroan saldu nahi dute hamabost hektareako laborantza lur bat, etxearekin, eta ELBk eta Lurzaindiak salatu zuten saltze prezioa «espekulatiboa» dela. Oraindik ez dute etsi, eta, okupazioaren hasieratik hilabete bat igarota, sostengua emateko deia egin diete «laguntzeko prest» diren guziei.
Datozen egunetarako egitaraua prestatu dute, «lurra hazkurri emaile izatearen erronka» ardatz hartuta. Alegia, lurra elikadurarako erabil dadin, eta ez diru gehiago pilatzeko. Gaur solasaldi bat eginen dute zapatisten mugimenduaz; bihar, NPB Nekazaritza Politika Bateratuari buruz, eta larunbatean zikiroa prestatuko dute. Heldu den asterako ere iragarri dituzte ekintzak.
Uztailaren 16an Arbonako lurrak erosteko lehentasun partziala eskatu zuen Lurzaindiak, eta, ELB sindikatuarekin batera, beren ekintzak «hozka batez gogortzea» erabaki zuten bi egiturek, lurra ez ezik etxea ere okupatuta. Saltzailearen eta eroslearen arrapostuaren beha diren bitartean, sostengu sarea osatzen segitzen dute: «Okupazioaren hogeita hamargarren egunean 27.500 izenpetze ditu petizioak; Iparraldeko laurogei bat auzapezen sostengua eta hainbat elkarte eta kolektiborena».
Gainera, eragileak berriz bilduko dira gaur Jean Bernard Sempastous Frantziako Asanbleako diputatuarekin. SAFER eta EPFL egiturak ere bileran izanen dira: «Lan bilkura garrantzitsu honen helburua da lege baten plantan ezartzea, laborantza lurrak ez daitezen gehiago joan laborari ez direnen esku». |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200872/bilboko-portua-espero-baino-motelago.htm | Ekonomia | Bilboko portua, espero baino motelago | Lehen seihilekoan %6,6ko jaitsiera izan du, eta agintaritzak bi arrazoiri egotzi die: Petronorren geldialdiari eta zamaketarien grebaren ondorenari. | Bilboko portua, espero baino motelago. Lehen seihilekoan %6,6ko jaitsiera izan du, eta agintaritzak bi arrazoiri egotzi die: Petronorren geldialdiari eta zamaketarien grebaren ondorenari. | Bilboko portuak hilabeteak beharko ditu pandemia aurreko zenbakietara itzultzeko. Agintaritzak jakinarazi duenez, hori ez da aurten gertatuko eta 2022rako izatea espero du. Lehen seihilekoan 15,29 milioi tona zama mugitu dira portuan, pandemia aurreko azken urtean baino %6,6 gutxiago. Joera, halere, ona da eta ekaina eta uztailean erritmoa bizitu egin da, eta bigarren seihilekoan %10 inguru igotzea espero dute. Agintarien kalkuluen arabera, aurten 32,5 milioi tona zama mugituko dituzte guztira; 2019ko 35,4ak baino gutxiago.
Ricardo Barkala Bilboko portuko agintaritzako presidenteak aurtengo lehen seihilekoaren balantzea aurkeztu du, eta susperraldia motela izaten ari dela onartu. Zergatien azalpenean, erruaren zati handi bat zamaketariei egotzi die, ea iazko neguan haiek eginiko grebari: «Kalte handia egin zigun, eta erabaki ulertezin haren eragina nozitzen ari gara oraindik». Era berean kritikatu du oraindik ez dagoela haien jarduna arautuko duen lan marko orokorrik. Beste arrazoi handia Petronorren ekoizpen baxua da, hura baita portuko erabiltzaile handiena. Hark ekoizten du portuan mugitzen den zamaren erdia, eta Muskizen (Bizkaia) dituen bi findegietako bat geldirik dagoenez, asko nabaritzen da portuan. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200873/hiru-gazte-atxilotu-dituzte-sopelan-joko-aretoetan-kalteak-egitea-egotzita.htm | Gizartea | Hiru gazte atxilotu dituzte Sopelan, joko aretoetan kalteak egitea egotzita | Ernaik jakinarazi duenez, Espainiako Poliziak egin ditu atxiloketak; laugarren pertsona baten etxera ere joan dira. Aske geratu dira ordu batzuetara. | Hiru gazte atxilotu dituzte Sopelan, joko aretoetan kalteak egitea egotzita. Ernaik jakinarazi duenez, Espainiako Poliziak egin ditu atxiloketak; laugarren pertsona baten etxera ere joan dira. Aske geratu dira ordu batzuetara. | Ernai gazte antolakundeak jakinarazi duenez, Sopelako (Bizkaia) hiru gazte atxilotu dituzte gaur goizean, «joko aretoek sortzen duten miseria salatzeagatik». Espainiako Poliziak egin ditu atxiloketak; beste pertsona baten etxera ere joan dira, eta hari ere aretoetan kalteak egitea leporatu diote, baina ez dute atxilotuta eraman. Eguerdian aske geratu dira.
Atxiloketak salatzeko, mobilizatzera deitu du Ernaik. Dozenaka lagunek parte hartu dute Sopelako udaletxe plazan egindako elkarretaratzean.
Sortuk polizia operazioa gaitzetsi du, eta elkartasuna helarazi die atxilotuei. Espainiako Poliziaren parte hartzea ere salatu du: «Guztiz tokiz kanpo dago Euskal Herrian, are gehiago, herri-mugimenduko kideak kriminalizatu eta beldurtzeko». |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.