date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200874/urriaren-16an-eta-17an-ospatuko-dute-nafarroa-oinez.htm | Gizartea | Urriaren 16an eta 17an ospatuko dute Nafarroa Oinez | Lizarrako ikastolak mende erdi beteko du aurten, eta abuztuaren 13an eta 14an jarduera ugari egingo dituzte urteurrena ospatzeko. | Urriaren 16an eta 17an ospatuko dute Nafarroa Oinez. Lizarrako ikastolak mende erdi beteko du aurten, eta abuztuaren 13an eta 14an jarduera ugari egingo dituzte urteurrena ospatzeko. | Lizarrako ikastolak antolatuko du aurtengo Nafarroa Oinez, ikastolaren 50. urteurrenean. Horretarako, eta oraindik COVID-19ren izurria izaten ari den eragina aintzat hartuta, erabaki dute festa asteburu batean zehar egitea, egun bakarrera mugatu beharrean. Hori horrela, urriaren 16-17ko asteburuan izango da jaia: «Pandemiak ezarritako jarraibidea kontutan hartuta, esate baterako lekuen edukieraren kontrola, festa bi egunetan egiteak jende gehiagok disfruta dezan ahalbidetuko duelako, hain zuzen; betiere, segurtasun neurriak errespetatuz».
Aurrez, ordea, ikastolaren urteurrena ospatuko dute, abuztuaren 13an eta 14an. 13an, ostiralarekin, 20:00etan Los Llanos Zinemetan, ikastetxearen ibilbidea errepasatzeko ekitaldi bat egingo dute, aurtengo Nafarroa Oinez-en bideoklipa ezagutaraztearekin batera. Urko Peralek konposatu du musika, eta Iñigo Urrizelkik ekoiztu eta Iñaki Elcanok filmatu dute ikus-entzunezkoa.
Abuztuaren 14an, larunbatarekin, publiko anitzarentzako ikuskizunak eskainiko dituzte. 12:30ean Los Llanos Kulturaguneko Lorategietan, Kiki eta Koko pailazoak ariko dira, doakoa izango den Bizi-bizi Zirkua saio parte-hartzailearekin; eta geroago, leku berean, helduentzako bi kontzertu prestatu dituzte: Paulantropia, 20:30ean, eta Gatibu, akustikoan, 22:00etan. Musika taldeetarako sarrerak hurrengo estekaren bitartez eskuratu daitezke, https://estella-lizarra.sacatuentrada.es helbidean, eta hamabi euroko salneurria izango dute.
Antolatzaileek nabarmendu dute «euskara eta euskal kulturaren hedapenarekin koherentea» dela egitaraua, «Lizarraldeko bizilagunei eta bisitariei zuzenduta dagoena, urriko asteburuaren atari gisa balioko duten abuztuko bi egun horietan zehar, hezkuntza eredu honen ibilbidea eta lorpenak mundu guztiak ospatu dezan». |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200875/bizkaiko-metalgintzako-enpresen-78-espero-bezain-ondo-edo-hobeto-ari-dira-lanean.htm | Ekonomia | Bizkaiko metalgintzako enpresen %78 espero bezain ondo edo hobeto ari dira lanean | Joera onari eusten ari da Bizkaiko metalgintzako sektorea. Bigarren seihileko honetan ere ildo horri eustiko dio, enpresen %53k haien jarduera %75aren gainetik egotea espero baitute | Bizkaiko metalgintzako enpresen %78 espero bezain ondo edo hobeto ari dira lanean. Joera onari eusten ari da Bizkaiko metalgintzako sektorea. Bigarren seihileko honetan ere ildo horri eustiko dio, enpresen %53k haien jarduera %75aren gainetik egotea espero baitute | Bizkaiko metalgintzako sektoreak azken hilabeteetako joera onari eutsi dio, eta aurtengo bigarren hiruhilekoan nabarmen hobetu dira aurreikuspenak. Horrela, sektoreko enpresen %78k espero zituzten emaitzen pare edo hobe aritu dira. Joera hori aurtengo bigarren seihilekoan mantenduko da, enpresen %53k jarduera %75aren gainetik egotea espero baitute. Era berean, ondo bidean, nabarmen murriztuko dira (%10etik %5era) uste dutenak laurden batetik beherako jarduera izango dutela.
Datu horiek iragarpenak dira, FVEM Bizkaiko metalgintza enpresen elkartearen barne inkesta baten emaitzak. Ikerketak berretsi egin du merkatuen (barnekoak eta kanpokoak) egoeraren bilakaera positiboa dela. Izan ere, enpresen ia erdiek adierazi dute suspertze egoeran daudela edo egoera indartsuan, eta %66k egoera horretan egotea espero dute sei hilabete barru. Eskaera poltsek ere merkatuaren bizitasun berria erakusten dute, eskaera handiak dituzten enpresen kopurua bikoiztu egin baita apiriletik uztailera: ia %25 dira egun, eta %11,4 ziren lehen hiruhilekoan. Denbora tarte berean, erdira jaitsi dira eskaera txikiko enpresak, %14tik %7,4ra.
FVEM, baikorra da bigarren seihilekora begira. Hala ere, metalaren patronalak uste du oraindik denbora beharko dela pandemia aurreko egoeraren zenbakietara itzultzeko. Txostenean gaineratu dute enpresaren neurriaren arabera ere egoera ezberdina dela; enpresa txikiek datu okerragoak dituzte. Fakturazioari dagokienez, lehen seihilekoan % 7,4 igo da iazko datuekin alderatuta. Dena den, kontuan izan behar da 2020ko fakturazioa 2019koa baino %18 apalagoa izan zela. Enplegu datuetan, aldiz, egonkortasuna da nagusi, enpresen %78,8ek langile kopuru egokia dutela uste dute, eta %9,2k gehiago behar dituztela.
Zalantza eta beldurrei dagokienez, lehengaien kostua da “alde handiz” enpresak gehien kezkatzen dituen aldagaia. Bigarrena salmenten errentagarritasuna da, eta, hirugarrena, ekonomiaren ahulezia. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200877/langile-batzordea-mehatxuak-jasaten-ari-dela-salatu-du-tubacexeko-zuzendaritzak.htm | Ekonomia | Langile batzordea mehatxuak jasaten ari dela salatu du Tubacexeko zuzendaritzak | ELAk negoziazio prozesu erreal bat abiatzeko eskatu dio enpresari, «hamabost lerroko» idazki bat ez delako nahikoa egoera bideratzeko | Langile batzordea mehatxuak jasaten ari dela salatu du Tubacexeko zuzendaritzak. ELAk negoziazio prozesu erreal bat abiatzeko eskatu dio enpresari, «hamabost lerroko» idazki bat ez delako nahikoa egoera bideratzeko | Tubacexeko zuzendaritzak Laudio eta Amurrioko (Araba) plantetako langile batzordea «mehatxuak» jasotzen ari dela salatu du. Hodigintza enpresak ohar bidez azaldu duenez, «pertsona talde batek» langile batzordeak asteazkenean egin zuten bilera moztu zuen. Enpresaren arabera, jende horrek langileen arteko barne bozketa egiteko erabakia hartu ahal izatea oztopatu zuen. Balizko bozketa horretan grebarekin jarraitu ala ez erabaki beharko lukete langileek. Zuzendaritzaren ustez, hori lantaldea isilarazteko asmo baten gailurra da.
Tubacexek gertaturikoa salatu du eta langile batzordeari lan egiten uztea eskatu du. Zentzu horretan, sindikatu eta langileen konpromisoa eskatu du. Langile batzordeko presidentea ELA sindikatukoa da, eta hark du afiliatu gehien enpresan. Bada sindikatuak, bere aldetik, «negoziazio prozesu erreal» bat hasteko eskatu dio zuzendaritzari, «hamabost lerroko proposamen bat» ez delako nahiko horrelako gatazka bat konpontzeko.
ELAk ez du begi txarrez ikusten kaleratu asmo zituen 129 langileak lan txandetan sartzea, baina zein baldintzatan izango den argitu beharra dagoela uste du: jarduera itzultzeko modua, nola sartu aldi baterako erregulazioan… Era berean, ELAren ustez «juridikoki bateraezinak» diren auziak konpondu beharko lirateke, besteak beste, Auzitegi Gorenean duen helegitea. EAEko Auzitegi Nagusiak lan erregulazioa baliogabetu zuenean enpresak helegitea jarri zuen, eta auzi hori mantentzen duen ala ez izan daiteke negoziazio berrien korapilo estuena. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200878/urregarai-harrigarria.htm | Bizigiro | Urregarai harrigarria | Paisaia karstiko batean barrena ibiliko da bidaztia Markina-Xemeindik Urregarai-Bedartzandi mendiguneraino. Ibilian-ibilian, magal urgondarrak mito eta elezaharrez jantziko dira. | Urregarai harrigarria. Paisaia karstiko batean barrena ibiliko da bidaztia Markina-Xemeindik Urregarai-Bedartzandi mendiguneraino. Ibilian-ibilian, magal urgondarrak mito eta elezaharrez jantziko dira. | Mendiguneek eragin berezia izan dute beti gizakiengan. Erakarpen magnetikoaren moldean-edo, naturguneak oso-osoki miretsiak izan dira. Izan ere, jainkotzat edo jainkoen bizilekutzat hartu izan dira Euskal Herria egituratzen duten hainbat eta hainbat gune. Akaso horrexegatik, landareek eta animaliek hizketan zekiten garaian, izaki mitologiko ugarik babesa topatu nahi izan zuten natur eremuetan. Urregarai mendi kuttuna ametsezko babesleku horietako bat da, inolako zalantzarik gabe. Eremu karstikoan baseliza ttipi bat dago, eta hamaika mitok eta elezaharrek aipatzen dute.
Urregarai./ Josean Gil-Garcia
Tontorraren izenari dagokionez, esaterako, Barandiaran ikerlari ezagunak jasoa du urrezko kanpai edo kaxa bat ezkutatzen dela mendiaren barrualdean. Batek daki egia ote den! Baiezta daiteke, ordea, Urregarai-Bedartzandi mendiguneak kareharrizko paisaia ederra osatzen duela Bizkaian. Azaleko harrizko morfologia bitxia bada, askoz harrigarriagoa litzateke lur azpian gordetzen den errainua. Izan ere, mendigune horrek Behe Kretazeoan sortutako kareharrizko fazies bat osatzen du, karstaren garapenarekin oso lotuta dagoena.
Beste kontakizun bat jentilen presentziaz mintzo da, betiere Xemeingo elizaren eraikuntzaren tamaina argitze aldera. Nonbait, izaki mitologiko indartsu horiek, habaila erabilita, harri puskak jaurtitzen zituzten, indarrez. Behialako beste kondaira baten arabera, Urregarai eta Bedartzandi mendiek osatzen duten mendigunean Alarabi izenez ezaguna zen numen izugarri bat bizi omen zen. Izakia hain handia zenez, tontor biak behar zituen oinak pausatzeko. Izaki erraldoi horren antzera-edo, egungo bisitariari ere tontor bietan pausatzeko gogoa etorriko zaio; izan ere, txangolari askok bi sabaiak kateatzeko desira agertzen dute behin Urregaraiko lepora iritsita.
Urregaraiko tontorrean dagoen Santa Eufemia baseliza./ Josean Gil-Garcia
Luis Pedro Peña Santiago etnologoak jaso zuenaren arabera, Santa Eufemia baseliza tradizio handiko tenplua zen garai batean. Tontorreraino igotzeko ohitura zegoen orduan, gerriko mina arintzeko. Ikerlari gipuzkoarrak gogora ekartzen zuenez, bizilagun ugari metzarrak edo argizariak gerrian jarrita igotzen ziren Urregarairaino. Nekea eta izerdia ez ziren desenkusa santuaren adeitasuna eskertzeko.
Markina abiapuntu
Urregaraiko tontorrera igotzeko asmoz, Markinako plazan jarriko da abian ibiltaria (Bizkaia). Elizaren eskumaldetik jaisten hasiko da, parke zabala zeharkatuta. Aldaola kalean aurrera eginda, Lekeitio eta Ondarroara doan errepidearekin topo egingo du berehala. Ibaia gurutzatzeko zubi txikia baliatu eta gero, errepide nagusiaren azpitik doan tunela igaroko du. PR-BI 27 ibili laburreko zidorra bidelagun, Urregarai eta Santa Eufemia aldera urratsak egiten jarraituko du, astiro-astiro.
Urregarai-Bedartzandi mendigunea karstikoa da./ Josean Gil-Garcia.
San Hiazinto baselizara iritsi gabe, ezkerrera hartuko du bidebanatzean, eta Ituarte baserri zaurituaren paretik igaroko da. Eskuinera joko du han, eta asfaltoan gora egiten hasiko da. Olabe baserria alboan lagata, pinudian aurrera egingo du, harik eta aldatsa samurtzen den arte. Bihurgunea egin eta berehala, asfaltoa utzi eta ezkerretik arriskatzen den zidor estuari men egingo dio. Alboko argi transformadore zaharra erreferentzia ona izaten da.
Mendiko maldetan gora jarraituko du bidaztiak, insignis pinu orrazdunak lagun. Koniferoen artean aski maskaraturik, baina so egileak ikusiko du espezie hostozabalak ere hazten direla; gaztainondoak, akaziak eta ereinotzak, besteak beste. Harbidean gora, eskailera mailen antzera kokatutako kareharrizko bloke xumeak ikusiko ditu bidezidorrean. Sigi-saga, bidarria baliatuta, porlanezko pistara irtengo da laster. Basabidea zeharkatu, eta gora egiteari eutsiko dio orduan. Espezie hostozabalen magalean, orkatx arrunt (Hypericum androsaemum) ugari ikusteko parada izango du ibiltariak. Europan, landare aski ezaguna da; sendabelar gisa erabili izan da Erdi Aroatik. Landareak inguru hezeak ditu gustuko, baita itzaltsuak ere. Orkatx arrunta bakarrik ez, endalar landare igokaria ere ikusiko dugu, gora eta gora egiten, adar arantzatsuak zuhaixka geruzetan harroturik.
Urregaraiko terraza
Galtzadan barrena jarraituta, bidaztia basabidera irtengo da berriz ere. Eskuinetik segituko du ehunka metro, leun-leun. Lau bide elkartzen diren gunera helduta, ezkerrera hartu, hango barrera igaro eta Igotz baserrirantz abiatuko da. Goratasuna hartzeari eutsiko zaio, atsedenik gabe. Bi urki hazten diren tokira iritsita, ezkerrera egin, eta, porlan bidea gogaide, Igotz baserrira helduko da. Eraikina babesten duen pago sendoaren aurrean igaro, eta, bide nagusitik aldendu gabe, lepo batera helduko da. Ibiltariak Jantzilekuko gailurreria karstikoa bistaratuko du, baita kareharriari kilimak egiten dizkion artadi kantauriarra ere.
Harrizko maila ugari igo behar dira Santa Eufemia baselizara iristeko./ Josean Gil-Garcia
Sakonunearen beste aldean, Larruz baserria antzemango du. Gure bidazti trebeak haraino bideratuko ditu pausoak. Hala, tipi-tapa porlanezko bidean aurrera, pagoak, lizarrak, hurritzak eta urkiak janzten duten eraikin zahar batera helduko da. Gero, bigarren sakonune karstikoa inguratuta, Urregaraiko atsedenlekura iritsiko da. Lepo luzea zeharkatuta, Atxagaraiko aterpetxera helduko da. Bidaiariak haren atzetik jarraituko du, goratsuna hartuz eta urki eta pago bikainek ederki babestuta. Bedartzandiko gune karstikoa bete-betean harrapatuko du oinezkoak, zelaigune batera iritsitakoan. Eskuinera egingo du han, eta, harrizko eskailerak banan-banan zapaldu ostean, Santa Eufemia tenplura iritsiko da. Tontorra hurbil dago, baselizaren ondoan dagoen goranzko bidexka hartuta.
Bihar: Iragana, harrietan irarrita (V): Jaizkibelgo paramoudrak. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200879/berriak-zuzenean-kontatuko-du-irekiera-ekitaldia.htm | Kirola | BERRIAk zuzenean kontatuko du irekiera ekitaldia | BERRIAk zuzenean kontatuko du irekiera ekitaldia. | COVID-19ak guztiz baldintzatutako Olinpiar Jokoak izango dira Tokiokoak, eta hori bete-betean ikusi ahal izango da, bihar, irekiera ekitaldian, Japoniako hiriburuko olinpiar estadioko harmailetan —68.000 pertsonarentzako lekua du— ez baita ia publikorik egongo. 13:00etan hasiko da —Euskal Herriko orduan—, eta, ohi bezala, antolatzaileek ez dute horri buruzko detaile gehiegi eman nahi izan. Marco Balichek lan egin zuen Rio 2016ko inaugurazioa prestatzen —antolakuntza batzordearen aholkularia da orain—, eta Reuters agentziari adierazi dio «errealitatearekin, egungo sentipenarekin«, ados etorriko dela ekitaldia. BERRIAk zuzenean kontatuko du webgunean.
«Soila» izango da, antolakuntzaren aholkulariaren arabera. Hau da, programa artistikoa ez dela izango, beharbada, ohi bezain koloretsua. Normalean, herrialde antolatzailearen historian zehar ibilia eginez egituratu izan da ikuskizuna. «Oso japoniarra izango da», iragarri du Balichek.
Eta irekiera ekitaldiaren beste hiru elementu ezinbesteko dira bai desfile olinpikoa , zeinean parte hartzen duten kirolari guztiek; bestetik, antolakuntza batzordearen presidentean diskurtsoa; eta, azkenik, olinpiar sua pizteko liturgia. Japoniako zenbat hedabideren arabera, 2011n herrialdean gertatutako Fukushimako istripu nuklearrarekin zerikusia duen pertsona bati emango diote pizteko ardura.
950 bat pertsona
Antolatzaileek gaur bertan aurreratu dutenez, kirolariez beraiez gain 950 bat pertsona egongo dira estadioan; gehienak, VIPak. Panasonic eta Toyota Japoniako enpresetako buruak, esaterako, gonbidatuta zeuden, baina ez joatea erabaki dute, japoniar asko jokoak orain egitearen aurka baitaude, argudiatuta horrek koronabirus kasuetan gorakada nabarmen bat eragingo duela. | |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200881/hilabete-amets-bat-prestatzeko.htm | Kirola | Hilabete amets bat prestatzeko | Clara Azurmendi donostiarrak estreinakoa du Olinpiar Jokoetan. Emaitzei erreparatu gabe, bere arrastoa utzi nahi du: «Nire ohiko jokoa erakutsi nahi dut». | Hilabete amets bat prestatzeko. Clara Azurmendi donostiarrak estreinakoa du Olinpiar Jokoetan. Emaitzei erreparatu gabe, bere arrastoa utzi nahi du: «Nire ohiko jokoa erakutsi nahi dut». | Urtea hasi zen bezala hasita, nork esan behar zidan Olinpiar Jokoetan parte hartuko nuenik». Clara Azurmendirentzat (Donostia, 1998) ez ziren errazak izan urteko lehen hilabeteak. Batetik, oin zolako faszian arazoak izan zituen, eta horrek ez zion utzi nahi bezala jokatzen eta entrenatzen. Bestetik, koronabirusarekin kutsatu zen. Ez zuen sintomarik izan, baina Europako Txapelketara joan ezinik geratu zen: «Hamar eguneko itxialdia egin nuen, eta kalera irteteko moduan nengoen. Baina oraindik birusaren arrastoak nituen gorputzean, eta positibo ematen nuen. Horren ondorioz, ezin izan nuen bidaiatu». Gainera, nahiago zuen zuhurtziaz jokatu: «Hamar eguneko etena izan eta gero, arrisku handiagoa zegoen lesioren bat izateko. Hori ere bazen beste arrazoi bat».
Hala, aurtengorako zuen helburu nagusia zapuztu zitzaion: «Amorrua sentitu nuen». Baina, egoerara egokitu, eta joka zitzakeen torneo apurrei eta urte amaieran izango den Munduko Txapelketari begira jarri zen: «Inondik inora ez nuen pentsatu Tokiora joango nintzenik». Ekainean, ordea, Carolina Marinek min hartu zuen. Egungo olinpiar txapeldunak ezker belauneko lotailu gurutzatua apurtu zuen, eta handik gutxira Espainiako Federazioak baieztatu zion Tokion izango zela.
Bitxia da nola jaso zuen berria. Izan ere, Azurmendiren aita Espainiako Badminton Federazioko presidentea da; haren familian kirol hori zein errotua dagoen seinale: «Mezu bat bidali zidan. Afalordua zen, eta goi errendimenduko zentroko jangelara sartzean, zain nituen taldekide guztiak zoriontzeko». Azurmendik argi du: «Pena da kide baten lesioagatik izatea, lagun handia baitut Carolina, eta nire hazkundea harekin entrenatzetik ere bai baitator. Baina nire ametsa beteko dut, eta ilusio handia dut».
Kirolari askok lau urte izan ohi dituzte Olinpiar Jokoak prestatzeko. Oraingoan, bost, COVID-19ak eragindako atzerapenagatik. Azurmendik 30 egun eskas izan ditu burua eta gorputza Tokiora begira jartzeko. Halako lehiaketa bat prestatzeko orduan kirolariek izaten duten hilabeteetako presioa kendu al dio horrek? Bada, ez: «Berdin dio noiz esaten dizuten. Hain txapelketa handia jokatzeak beti eragiten du presioa. Baina presio positiboa da, eta kudeatzen jakin behar da». Horri lotuta, ondorengo hau erantsi du: «Goi mailan, buruz indartsu ez bazara, jai duzu. Presioak ezin dit eragotzi bizitzen ari naizen amets hau disfrutatzea».
Prestakuntza «oso intentsoa» izan da: «Baina, gutxienez, lehen egunetan Donostian egin genuen, etxean». Azurmendik urteak daramatza Madrilgo Goi Errendimendu Zentroan, eta han dituen prestatzaile eta entrenamendu kideak Donostiara etorri ziren ekain amaieran eta uztail hasieran: «Argi nuen etxekoekin egon beharra nuela Tokiora joan aurretik. Beti izan ditut ondoan: badmintonean jokatzen hasi nintzenean, 13 urterekin Madrilgo Goi Errendimendu Zentrora joan nintzenean, orain... Haientzat ere ez da erraza izan alabarengandik urrun egotea. Eta ahal nuen neurrian haiekin bizi izan nahi nituen hona etorri aurreko ilusio egunak».
Pio Baroja kiroldegian egin zituen entrenamendu tekniko-taktikoak, eta Hegalak gimnasioan fisikoak. Lan ona egin zutela uste du: «Bi prestatzaile eta bederatzi jokalari aritu gara buru-belarri lanean, eta izan dugun denborarako lan oso ona egin dugula uste dut». Goizez hiru entrenamendu egiten zituzten, eta arratsaldez, bi: «Horrez gain, astean behin psikologoarekin lan egiten nuen».
Egun batzuk daramatza jada Tokion. «Oso gustura» dago: «Olinpiar Hiria oso ondo dago antolatuta, eta lehiaketa gunea oso ondo dago. Hiru pista ditu». «Lasai» daude, Olinpiar Hirian dauden kirolarien artean COVID-19 kasuak egon diren arren. «Oro har, giroa lasaia da. Osasun neurriak zorrotz betetzen direla ikusten da, eta horrek beti ematen du lasaitasuna».
Larunbatean du lehen lehia, An Sy korearraren kontra (13:00): «Multzoko aurkaririk gogorrena da. Gaztea da, baina oso ondo jokatu du azken torneoetan. Nik nire onena emango dut, eta, irabazten badit, izan dadila hobeto jokatu duelako».
«Lasai» dago, helburua «argi» duelako, eta jokoz «ondo» ikusten duelako bere burua: «Espainiako Txapelketa eta Austriako Irekia irabazi ostean, konfiantza daukat. Nire ohiko jokoa berreskuratu dut. Gainera, fisikoki ere fresko nago, bizkor. Hori funtsezkoa da niretzat. Izan ere, COVID-19a pasatu eta gero, kostatu egiten zitzaidan ahaleginetik indarberritzea. Aste hauetako lan karga ondo eraman dut».
Tekniko-taktikoki, berriz, ez du ezer berezirik prestatu: «Emaitzetatik harago, nire arrastoa utzi nahi dut, nire jokoa erakutsi. Hala eginez gero, gustura itzuliko naiz etxera». Bere jokoari azpimarra hau egin dio: «Gai naiz tanto luzeko partidei eusteko, baina jokalari bizia eta oldarkorra naiz batez ere, eta tanto gehienak lehen 6-8 pilotakadetan egiten ditut. Ea joko hori egiteko gai naizen, baita eraginkor aritzeko ere».
Zortzi erraketa
Maleta ilusioz gainezka duela iritsi da Tokiora, eta horrekin batera joan dira erraketak. Zortzi eraman ditu. Oraindik, hala ere, ez du aukeratu zeinekin jokatuko duen. «Ez dut mania handirik horrekin. Denak berdinak dira, eta, entrenamenduetan erabili eta gero, ez dut lehentasun handirik izaten».
Behin Tokiotik bueltan, atseden hartzeko egun gutxi batzuk baino ez ditu izango: «Abenduko Munduko Txapelketa prestatzen hasi behar dugu». Baina Jokoak «mugarri» izatea nahi du. «Hazten segitu nahi dut; ez naiz konformatzen orain artekoarekin. Onenekin lehiatzeko aukera izango dut, eta uste dut horrek beti laguntzen duela hazten eta hobetzen. Ea horrela jarraitzen dudan». |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/200882/trantsizio-ekologikoaren-ertzak.htm | Gizartea | Trantsizio ekologikoaren ertzak | Deskarbonizatzeko moduez eztabaidan aritu dira Lopez de Uralde eta Lopez de Guereñu. Podemoseko diputatuak berehala ekiteko eskatu du, eredu guztiz berriztagarri bat lortzeko. Lopez de Guereñuk ez du baztertu trantsizio horretan gasa ere erabiltzea, iraunkortasun ekonomikoa eta soziala ere beharrezkotzat jo baititu | Trantsizio ekologikoaren ertzak. Deskarbonizatzeko moduez eztabaidan aritu dira Lopez de Uralde eta Lopez de Guereñu. Podemoseko diputatuak berehala ekiteko eskatu du, eredu guztiz berriztagarri bat lortzeko. Lopez de Guereñuk ez du baztertu trantsizio horretan gasa ere erabiltzea, iraunkortasun ekonomikoa eta soziala ere beharrezkotzat jo baititu | Talka egin dute batzuetan, eta adostasuna erakutsi besteetan. Mundu eta ideologia ezberdinetatik eztabaidatu dute egungo munduak duen erronka nagusietako bati buruz: trantsizio ekologikoa. Erritmoetan eta moduetan ñabardurak dituzte egitekoetan, baina bat datoz iritsi beharreko helmuga zehazteko garaian.
COVID-19ak gogor jo du. Zer irakaspen atera dituzue?
JUAN LOPEZ DE URALDE: Lehenengoa: pandemia gehienak zoonosietatik datozela. Gainera, lotura dago, zientifikoki frogatuta, koronabirus honen eta Asia hego-ekialdeko oihanen degradazioaren artean. Natura da gure lehen defentsa harresia, eta, suntsitzen dugun neurrian, arriskua handitu egingo da. Bestalde, esango nuke murriztu daitekeela ingurumenean dugun inpaktua. 2020an, isuriak asko gutxitu dira; beraz, posible da. Tamalez, energiaren prezioen gorakadak zerikusia du petrolioaren eta gasaren eskaerarekin, eta horrek erakusten du jarduerarako itzulera erabat izan dela aurrekora itzultzea.
NURIA LOPEZ DE GUEREÑU: Trantsizio ekologikoa egiteko, denbora behar da, eta ez dugu ahaztu behar jarduera eteten denean sozialki sufritu egiten dugula. Egokitzea kostatzen ari zaigu, eta egia da normaltasun berrira baino gehiago normaltasun zaharrera itzuli garela: bidaiatzeko gogoz dago jendea, kontsumitzeko gogoz... Gure bizimodua aldatzeko, denbora gutxi pasatu da, eta are gutxiago ekoizpen sistema oso bat eraldatzeko... Agerian uzten du beharrezkoa dela aldaketa hori, baina denborak epe ertain-luzerako direla.
LOPEZ DE URALDE: Baina ez daukagu denborarik.
LOPEZ DE GUEREÑU: Bestalde, asko aurreratu dugu teknologien erabileran. Ikasi dugu egiten ez genituen gauza batzuk egitea posible dela, eta giza harremanetan garrantzia eman izan ez diegun gauza batzuk oso garrantzitsuak direla. Lan arloan, adibidez, bilera asko egin ditugu online, eta jarraitu behar da hori egiten, baina giza harremanak galdu gabe.
Nazioarteko Energia Agentziak (IEA) aipatuak ditu karbono neutraltasunerako urratsak: ikatza erabiltzeari 2030erako utzi behar zaio, eta errekuntza autoak erabiltzeari, 2035erako. Posible da?
LOPEZ DE GUEREÑU: Petrolioa urte gutxiren buruan erabiltzeari utziko zaiola pentsatzea ez da errealista. Halako gaiak ateratzen direnean, badirudi honen guztiaren alde industriala ahazten zaigula. Garrantzitsua da teknologia guztiei erreparatzea, eta askotan elektrifikazioa bakarrik hartzen da aintzat. Horrekin bakarrik hankamotz ibiliko gara. Horregatik, sektore batzuek uzkur ikusten dute deskarbonizazio prozesua.
LOPEZ DE URALDE: Komunitate zientifikoari entzun egin behar zaio: hamarkada hau dugu hondamendizko klima aldaketa bat galarazteko. Zer da hori? Zantzuak ditugu: Kanadako muturreko beroaldiek erakusten digute norabidea. Denbora pila bat galdu dugu. 1992an, Rioko goi bileran, estatu eta gobernuburuek akordio bat egin zuten, baina isurketak handitu baino ez dira egin. Txosten baten arabera, energia berriztagarrien hazkunde global bat dagoen arren, energiaren eskaeraren hazkunde bat dagoenez, berriztagarriek ez dute lortzen erregai fosilak gutxitzea. Mezua garbia da: energiaren kontsumoa gutxitu beharko da.
LOPEZ DE GUEREÑU: 2016tik 2018ra gai izan gara BPGa %10 handitzeko isurketak handitu gabe. Fedea dut teknologian, ez bakarrik isurketak eteteko, baizik eta hazkundea bermatzen jarraitzeko ere bai. Munduan gero eta jende gehiago ari da energia kontsumitzeko eskubidea gauzatzen. Eskubidea dute horretarako, eta ezin diegu esan ez egiteko, guk mendeak daramatzagu-eta isurketak egiten. Energia gakoa da herrialdeak garatzeko... Baina energia berriztagarrien bidez egin behar dugu hori.
LOPEZ DE URALDE: Ñabardura bat: energia berriztagarriak euren lana egiten ari dira, baina, beste zenbait lekutan energia fosilen kontsumoa handituz gero, munduko datuak ez dira aldatuko.
LOPEZ DE GUEREÑU: Eta beste kontu bat: energia berriztagarriak erabiltzean, haiek ekoizteko altzairutegietan-eta, meategi sistema oso intentsiboetan ekoitzitako materialak erabiltzen ditugu askotan, batere demokratikoak ez diren herrialdeetan. Menpekotasun energetikoaz gogoeta egin behar dugu, zeren handia dugu petrolioarekin eta gasarekin, eta, orain, gauza bera gerta daiteke bestelako materialekin ere.
Berriztagarrien azpiegitura handiek kalte egiten diete, sarri, naturguneei. Non dago oreka?
LOPEZ DE URALDE: Arazo handi bat dugu klima aldaketarekin, eta toki eta ekosistema guztietan eragiten ari da. Bestalde, badaude energia iturri gehienbat garbiak, berriztagarriak... Beste kontu bat da energia iturri horiek ondo kokatu behar direla eta inguruan bizi diren herritarrekiko lotura ondo egin behar direla, bioaniztasunari kalte egin gabe. Babesguneetan ez da jarri behar halakorik. Horrek ez du zalantzan jartzen azpiegitura, baizik eta kokapena. Badago eremu oso bat, urbanoa eta industriala, oraindik eguzki plakaz horni daitekeena.
LOPEZ DE GUEREÑU: Energia iturri batzuk deabrutzeko joera dugu, baina alternatibak egokiagoak diren sakon aztertu gabe. Aldaketa batean gaude, eta ohitura batzuk, kontsumo batzuk, aldatu egingo dira, eta lehen ez zeuden instalazio batzuk ikustera ohitu beharko dugu. Hori ongi pentsatzea komeni zaigu haiek gaitzesten hasi baino lehen.
Zein dira zure ustez deabrutzen diren instalazioak?
LOPEZ DE GUEREÑU: Adibidez, instalazio eolikoak... Eta ez bakarrik naturguneetan daudenak. Ados nago naturgune babestuak halakoak direla eta halakoak izan behar dutela. Baina badira beste toki batzuk, eta, askotan, ezetz esatea izaten da gure erreakzioa. Neurtu egin behar dugu hori, zeren bestela ez baitago alternatibarik. Herri txikia gara, eta, ez badugu nahi energia mendekotasunean bizi, bada, zerbait egin beharko dugu.
LOPEZ DE URALDE: Zenbat eta hedadura eta interkonexio handiagoa izan lurralde batean, orduan eta errazagoa da eredu berriztagarri batekin moldatzea. Euskal Herrian leku gutxi badago, eta babesguneak badaude, ez dago zertan tematu bertan instalazioak jartzeko. Igual independentzia energetikoaren paradigma horretaz ahaztu behar dugu eredu berriztagarri batekin, zeren eraginkorragoa da plaka fotovoltaikoak egotea eguzki gehien dagoen tokietan. Babesguneak sakrifikatzea akatsa litzateke.
LOPEZ DE GUEREÑU: Berriztagarrien arazoetako bat da ez dizutela bermatzen hornidura, eta egoera meteorologikoak baldintzatuta egoten direla. Eguzki energia interesgarria da ekoizpen zentro bat jar dezakezulako eskura ez dagoen toki batean. Bestalde, garrantzitsua iruditzen zait ez ahaztea Euskal Herria inguru industriala dela, eta gure eredu ekonomiko eta sozial garatu eta orekatuaren zati handi bat horren araberakoa dela. Industriak bere beharrak dauzka, eta daukaguna aintzat hartuta bideratu behar dugu gure garapen iraunkorra.
Nola elektrifika daiteke industriaren energia hori?
LOPEZ DE GUEREÑU: Deskarbonizazioa ez da elektrifikazioa bakarrik. Badira funtzionatzen jarraitu behar duten industriaren eta garraioaren sektoreak. Haiek deskarbonizatzeko, ez da nahikoa elektrifikazioa... Beste teknologia batzuei ere erreparatu behar diegu, deskarbonizazioan laguntzeari ez ezik gure garapen teknologikoari, BPGari eta ongizatea sortzeko ahalmenari eusteko.
LOPEZ DE URALDE: Deskarbonizazio-elektrifikazio binomio hori uste dut batez ere errepideko garraiorako erabiltzen dela. Energia kontsumo intentsiboa duen industriak bestelako formulazio batzuk eskatzen ditu. Herrialde nordikoetan, badira kontsumo handiko plantak hidrogenoa erabiltzen hasi direnak. Toyotako ordezkariekin egin nuen bilera batean, atentzioa eman zidan haien etorkizuneko apustua hidrogenoa izateak. Teknologia azkar garatzen ari da. Hala ere, esan behar da arrautza guztiak ezin direla jarri teknologiaren saskian. Aldaketa sozialak ere egin behar dira, kontsumoa gutxitu, eta erabilera batzuk aldatu eta ordezkatu; esaterako, hegazkin bidaia batzuk.
LOPEZ DE GUEREÑU: Badira proiektu interesgarriak hemen. Europako diru laguntzak ere bide horretatik doaz, hidrogeno berdearen alorrean, CO2 sarbegiak garatzeko... Epeak estuak direla badakigu, eta jendeak sinestezintzat dauzkala. Agian azaldu behar da ze ahalmen daukaten teknologiek eta zabalik dauden ikerketek horretara iristeko.
LOPEZ DE URALDE: Kontuz ibili behar dugu hidrogeno berdearen kontu honekin. Hidrogeno berdea iturri berriztagarrietatik sortutakoa da. Eta garrantzitsua da gogoratzea, zeren petrolio industria hura erabiltzen saiatzen ari da bere produktuarekin jarraitzeko.
LOPEZ DE GUEREÑU: Bioerregai batzuk ere badaude, eta erabil daitezke. Altzairugintzan ere badira balia daitezkeen erdibideko gas batzuk. Bada elektrifikazioa baino askoz teknologia gehiago.
Hidrogenoak, baina, eraginkortasun txikia du oraindik.
LOPEZ DE GUEREÑU: Ez dago hasieratik eraginkorra izan den energia berriztagarririk. Fotovoltaikoa gaur egun errentagarria da Saharaz hegoaldeko Afrikan ere, hain zuzen aurrerapen teknologiko oso garrantzitsua izan delako. Urte gutxian aldaketa handiak eragiteko gai da teknologia.
LOPEZ DE URALDE: Duela urte batzuk, ikerketek zioten eguzki plaka batek energia gehiago kontsumitzen zuela bere bizitza baliagarrian ekoizteko gai zena baino. Egun, hilabete bakar batzuk soilik behar ditu horretarako. Eta energia ekoizten du 30 urtean ere.
Espainiako Klima Aldaketaren Legeari egin dioten kritiketako bat izan da anbizio gutxi izatea.
LOPEZ DE URALDE: Bidenen iragarpenak txalotzen dituzten batzuek —%55 gutxitzea gas isurketak 2005ekoen aldean— Espainiakoak kritikatzen dituzte —%23 1990ekoen aldean—, antzeko murrizketak badira ere. Horrez gain, badira neurri gehiago: erregai fosilen ustiaketaren, fracking-aren eta uranio meatzeen debekua ezartzen du, isuri gutxiko eremuak martxan jartzen ditu hirietan, kargaleku sarea eratzea planteatzen du, eta %100 berriztagarria izango den eredu batera iristeko helburua aipatzen du... Proiektu handinahia da. Ezin dugu ahaztu zein den herrialdearen errealitatea. 2030erako gai bagara isurketak erdira gutxitzeko, uste dut pozik egon gaitezkeela
LOPEZ DE GUEREÑU: Atentzioa ematen dit esateak produktibitatea hobetu behar dela baina ez zehazteak hori nola egin nahi den. Industria ezberdina bai, baina industria lehiakorra behar dugu. Bide horretan, industriak energia hornidura egokia behar du, eta hori nola bermatuko den ez du esaten legeak. Iraunkortasuna aipatzen dugu, baina iraunkortasun sozial eta ekonomikoa ere oso garrantzitsua da. Enpresek trantsizio hori egiteko neurri egokiak eskura izatea lortu behar dugu.
Arabako gas ustiaketak bertan behera utzi ditu legeak. Jaurlaritzak ez du batere ongi hartu.
LOPEZ DE GUEREÑU: Ez dugu nahi izaten gurean gauza batzuk egitea, baina gero itsasontzi erraldoiak ekartzen ditugu gasez beteta honaino. Eta hori inporta zaigu bakarrik argindarraren faktura garestitzen denean. Ikuspegi orokorra behar da. Eta CO2 isurketak mundu osoan gertatzen dira, ez bakarrik hemen. Uko egiten badiegu zero kilometroko jarduerei, kontziente izan behar dugu horren ondorioez. Gutxienez ona izango zen esploratzea eta jakitea zer dagoen, eta gero erabaki
LOPEZ DE URALDE: Subillan gasa erauzteko plana albiste txarra zen ingurumenarentzat. Gainera, inbertsioa hobeto erabilia egongo da beste teknologia batzuetan. Aldaketa prozesua bizkortu egin behar da, eta ez dauka zentzurik ikatzean edo gasean inbertitzen jarraitzeak. Apustu energetikoak ez dira epe laburrekoak. Gaur apustu bat egiten duzu 25 urte barrurako. Energia berriztagarrien alde apustu egiten bada, %100 berriztagarria izango den eredu batera jo behar da. Gainera, erregai fosil gutxi dugu, mendekotasun handia —%75 ingurukoa—, eta, aldiz, haize eta eguzki ugari
LOPEZ DE GUEREÑU: Imajinatu Saharaz hegoaldeko Afrikan... Baina kontua da gaur-gaurkoz munduko berogailuen eskaeraren %75 petrolioan eta ikatzean oinarrituta dagoela oraindik. Hori aldatzeko, inbertsioak behar dira. Uste dut, oraingoz, asko ari dela jotzen inbertsio pribatura... Utzi egin behar zaio ahalegin hori deabrutzeari.
LOPEZ DE URALDE: Nik esango nuke hemen inbertsio publikoa deabrutzen dela. Energiaren enpresa publiko bat nahi dugula esaten dugunean, komunistak izatea egozten digute. Trantsizio energetikoa bultzatzeko, ezinbestekoa da ekinbide publikoa.
LOPEZ DE GUEREÑU: Elkarlan publiko-pribatuan sinesten dut. Lege esparruak eta administrazioaren bultzada garrantzitsuak izango dira, baina benetako aldaketa dakarten ekinbideak, asko eta asko, arlo pribatukoak dira. Guk Afrikan ikusten dugu hori, non instalazio asko ezartzen ari diren, formakuntza sustatuz, gainera... Askotan begiratzen diogu gure zilborrari, baina pentsatu beharko genuke Saharaz hegoaldeko Afrikan 600 milioi lagun bizi direla energia eskuratu ezinik.
Parisko Akordioak 100.000 milioi dolarreko funts bat sortzea aurreikusi du herrialde pobretuei emateko. Beti dago aitzakiaren bat diru hori ez lortzeko.
LOPEZ DE URALDE: Ez dago borondate politikorik. Uste dut Biden heldu izana esanguratsua izan daitekeela gai honetan ere, zeren egia da finantzaketa hori ez badago zaila izango dela herrialde batzuek trantsizio hau egitea.
LOPEZ DE GUEREÑU: Garrantzitsua iruditzen zait begiratzea ikusten ez ditugun horiek nola garatzen ari diren... Kontuan hartu behar dugu mundu mailako helburua ezin dugula lortu ez badugu hor indar handiagoa egiten. Hori, azken finean, sektore berriztagarri indartsu bat lortzen laguntzea da.
NBEk dio 30 urteren buruan hamar bider gehiago izango direla klima errefuxiatuak.
LOPEZ DE URALDE: Unidas Podemosen badugu diputatu bat Madrilgo Asanblean, Serigne Mbaye, ingurumen errefuxiatua dena, berez... Arrantzalea zen Senegalen, eta alde egin behar izan zuen arrainik ez zegoelako, arrantza industriak desagerrarazita. NBEk dio jadanik lehen migrazio arrazoia dela ingurumena eta klima, baina ez dago onartuta ingurumen errefuxiatuaren estatutua, eta hori normalizatu egin behar da. Jendeak uste du gradu bat berotzea ez dela hainbeste, baina tokian tokiko ondorioak askoz larriagoak izaten dira, eta horrek denak erasaten die pertsonei. Saharaz hegoaldean, adibidez, milaka lagunek alde egin behar dute basamortua zabaltzen ari delako. Pandemia baino larriagoa da hau.
LOPEZ DE GUEREÑU: Egoerak migrazio joan-etorriak eragingo ditu, baina ezinezkoa iruditzen zait denei harrera egitea. Premiazkoa da modu ziur eta iraunkor batean garatzeko behar dituzten baliabideak lortzen laguntzea.
Uste duzue posible dela kapitalismoaren eraldatze berde bat?
LOPEZ DE URALDE: Kapitalismoa eta Lurreko bizitza kontraesanean daude. Muga biofisikoak dituen planeta batean hazkunde mugagabea bilatzen baduzu, noizbait horma batekin egingo duzu topo, baliabideen kolapso batekin. Badira komunitate zientifikoak mahai gainean jarri dituen bederatzi adierazle —nitrato kutsadura itsasoetan, lurzoru galera, oihan tropikalen galera, elikadura baliabideak...—, eta batzuetan marra gorritik gertu edo gaindituta gaude. Pertsonen bizitza hazkunde ekonomikoaren aurretik jarriko duen eredu bat behar dugu.
LOPEZ DE GUEREÑU: Ez dut uste Txina iraunkortasun sozial eta ingurumenekoaren eredutzat har daitekeenik.
LOPEZ DE URALDE: Txina ere kapitalista da.
LOPEZ DE GUEREÑU: Agian ez zaie gustatuko hori, baina, tira, eztabaida ideologikoak dira... Badakigu aldatu behar dugula, baina beste kontu bat da zenbat kostatzen zaigun bakoitzari zerbait aldatzea. Gogoeta martxan da, goi mailako erakundeetan ere, eta onartu da: zoritxarrez, mugara iritsi gara. Kapitalismoaren izaera aldatzen ari da, eta gogoetagai da Nazioarteko Diru Funtsean, Munduko Ekonomia Foroan... Uste dut baietz, eraldatze bat behar dela, ulertu behar dugula bizitzak beste era batekoa izan behar duela.
Garraioa da klima krisiaren eragile nagusietako bat. Hazkunde handia izan du, eta gehiago hazteko aurreikuspena dago.
LOPEZ DE GUEREÑU: Garraioa egoteak esan nahi du kontsumoa eta ekoizpena dagoela. Industria sistemaren zati bat da. Lanpostuei eta jarduerari eutsi nahi diegunez, garraioa egotea komeni zaigu. Kontua da ez izatea horren kutsagarria. Elektrifikazioarena ongi dago, baina garraio astunean beste teknologia batzuetan jarri behar da indarra. Eta badira betikoak ez diren garraio sistemak bidegabeki kritikatu direnak.
LOPEZ DE URALDE: Nire ustez, elektrifikazioa da oinarria. Askotan ez dira gauza berriak asmatu behar. Adibidez, Espainian salgaien trenbide garraioa penagarria da. Salgaien %96 errepidez eramaten dira. AHTaren aldeko apustua huts egite bat izan da. Azkenik, autoarena aipatu behar da. Auto elektrikoa alternatiba bat da, eta legeak sustatu nahi du autogintzaren industriak etorkizuna izateko. Zorionez, industriak mezua entzun du, eta aldatzen hasi da. Azkenik, hirietako egoera dago. Hiriek utzi egin behar diote autoentzako izateari, eta pertsonentzako hiri bihurtu.
LOPEZ DE GUEREÑU: XXI. mendean esaten aritzea ez dela behar beste garatu salgaien trenbidea, Garraio Sailean bizi izan nuenaren ostean, bada, ez dakit zer pentsatu... AHTari buruzko eztabaida bat badago, baina Europak eskatu du trenbideak izatea salgaiak garraiatzeko alternatiba bat. Urteak dira, aitzakia bat dela edo bestea dela, eta ez dugu azpiegitura bukatzen. Euskal Y-a lehentasunezko eta estrategikoa da Europarentzat, hain zuzen ere kamioiak errepidetik ateratzeko. Hainbeste urteren ostean, ikusten dugu kamioiek errepidean jarraitzen dutela.
Uste duzu amaituta ikusiko dugula euskal Y-a?
LOPEZ DE GUEREÑU: Bai, baina horrenbeste urte eztabaida honekin, eta ze eztabaida, hildakoak ere izan dira tartean.... Eta bagenuen azpiegitura bat, aukera ematen ziguna salgaiak eramateko Portotik Europa iparralderaino, ez bailuke arazorik izango zabaleraren kontuarekin.
Adituek zalantzan jartzen dute euskal Y-a salgaientzako azpiegitura bat dela.
LOPEZ DE GUEREÑU: Zer aditutaz ari zara? Zeren diseinu ezaugarriek —pendizek, bihurguneek eta lurperatze mailak— erantzuten diote, hain zuzen ere, salgaiak garraiatu ahal izateari.
LOPEZ DE URALDE: Euskal Y-a bidaiaren garraiorako apustu bat zen bereziki.
LOPEZ DE GUEREÑU: Hori ez da egia. Euskal Y-aren Gipuzkoako adarra Europaren trenbide estrategikoen zati bat da. Europako trenbide zabalera berera egokitzea da gakoa. Beste kontu bat dira dena nahastu duten eztabaida ideologikoak.
LOPEZ DE URALDE: Kontu ekonomikoa da. Hasieran inor gutxik jartzen zuen zalantzan, baina gero txostenak etorri dira: kontu auzitegiarena, Gizarte Segurantzako Ministerioarena, Europako Batasunarena, esanez AHTaren azpiegituren planteamendu estrategikoa eskasa dela...
LOPEZ DE GUEREÑU: Ni ez naiz ari AHTaz, ni euskal Y-az ari naiz, eta beste garraio eredu bat izateko tresna bat izateaz, kamioiak errepidetik kentzeaz, eta salgaiak oztoporik gabe eramateaz penintsulatik Europara.
Europan, 2035erako, ez da errekuntza autorik salduko. Ez al goaz polikiegi horra heltzeko?
LOPEZ DE URALDE: Horretara iristeko oinarria jarri dugu legearen bidez, eta auto elektrikorako aldaketa berehalakoa da. 2040a esaten dugu guk, baina Erresuma Batuak 2030a aipatu du. Aldaketa Europa osoan gertatuko da. Tema gaitezke gauza bera egiten, edo ekoizpen prozesuak aldatu... Noiz gertatuko da jauzi kualitatiboa? Diesel autoen salmenta asko apaldu da. Hurrengo urtean, autoen %20 elektrikoak izango dira Txinan. Joera hori da.
LOPEZ DE GUEREÑU: Pozten naiz esan izanak saihestu behar dela gure enpresak ixtea. Zeren errealistak izan behar dugu, eta ikusi non dagoen gure BPGa eta enpleguak. Beraz, gure gaitasun teknologiko eta produktiboari eutsiz egin behar da eraldaketa.
Nola egin aldaketak gutxien dutenen egoera okertu gabe?
LOPEZ DE URALDE: Ekologismo sozialarentzat, garrantzitsua da ikuspegi soziala ez galtzea, baina etorkizuneko ikuspegia izan behar dugu. Errazena da egoerari aurre ez egitea, eskuinak eta eskuin muturrak egiten duten moduan. Egoerari ez badiogu aurre egiten, berandu helduko gara. Kezkatzen gaitu eraldatze ekologikoaren zama zaurgarrienen gainean erortzeak. Baina hori ez dadila aitzakia izan aldaketa eragozteko. Fiskalitate berdeak progresiboa izan behar du: ordain dezatela gehien dutenek eta gehien kutsatzen dutenek.
LOPEZ DE GUEREÑU: Faktura nork ordainduko duen ez dakit. Argindar fakturari dagokionez, gasa ez da osagai bakarra. Zergak daude, eta eredu energetiko zahar batetik datozen bestelako kontu batzuk ere bai. Horiei heldu egin behar zaie, eta ez bakarrik herritarrentzat garrantzitsua delako, baizik eta baita jarduera ekonomikorako ere, hornidura energetikoa garrantzitsua baita denentzat.
Enpresa elektriko handiek diote CO2 eskubideengatik garestitu dela argindarraren faktura.
LOPEZ DE URALDE: CO2-a hor da, baina, orain, handizkako merkatuan prezioa ezartzeko dagoen eragatik ari da prezioa igotzen. Sartzen den azken erregaiak ezartzen du kontsumo prezioa, hau da, gasak. Hori dela-eta, kilowatt hidrauliko eta nuklearra gasaren pare ordaintzen da. Gasaren prezioa garesti dagoenez, faktura garesti dago. Neurriak har daitezke, BEZa jaistea adibidez, baina epe laburrean askoz gehiago ezin da egin. Epe luzera, iraunkortasun funtsak tarifan dauden kostu batzuk kenduko ditu, eta enpresa elektrikoek eta petrolio enpresek ordaindu beharko dituzte... Horrek %16 merkatuko du faktura.
LOPEZ DE GUEREÑU: Mendekotasun energetikoak halakoak ere badakartza. Eduki genezakeen gasa gurean, baina erabaki dugu nahiago dugula urrutitik ekarri, eta, hornidura arazoak daudenean, prezioak igotzen dira. Bestalde, faktura elektrikoaren arazo hauek aspaldikoak dira, eta igual konpontzen hasi behar da.
LOPEZ DE URALDE: Bai, urteak daramatzagu Espainiako argindar merkatua oligopolio batek kontrolatzen duelako, eta horrek jartzen dituelako arauak. Horregatik diogu energia enpresa publiko bat beharrezkoa dela, oligopolio horri aurre egiteko. Hor daude ate birakariak ere. Interes batuketa bat egon da boterean izan diren alderdi handien eta sektoreko enpresen artean, eta horregatik daude gauzak dauden moduan. Hori aldatzea ez da erraza.
LOPEZ DE GUEREÑU: Eta zer esan duela urte asko egin den energia berriztagarrien kudeaketa kaotikoaz. Diru laguntzen bidez puztu zen, eta gero egin utzi ziren, eta enpresa askok alde egin zuten hemen ezinezkoa zelako berriztagarriei eustea. Ez dakit errua norena den, baina gauzak ez dira ongi egin.
Karbonoan intentsiboak diren sektoreetan jarduera eta enplegu galera gertatu beharko litzateke. Protestek eta eskuin muturraren harrotzeak kezka sortzen dizuete?
LOPEZ DE URALDE: Guk trantsizio bidezkoaren alde egiten dugu, hau da, ez dezatela ordaindu ez lurraldeek, ez langileek. Horrek esan nahi du diru laguntzak jarri behar direla, adibidez, ikatzean oinarritu diren lekuetan alternatibak bilatzeko. Esparru globalari ere erreparatu behar zaio, eta trantsizio ekologikoaren enplegu sorrera askoz handiagoa da suntsiketa baino.
LOPEZ DE GUEREÑU: Denok barneratu beharko dugu enpresak eta teknologiak ezberdinak izango direla eta lan profilak ere bai. Ahalmen eta ezagutza berriak beharko dira, eta giza faktore hori ez dakit aintzat hartzen ari ote garen. Pertsona batzuen formakuntza ez da nahikoa izango, eta etengabeko ikasketa oso garrantzitsua da. Horrek ere inbertsioa eta ahalegin bat eskatzen du.
Energia nuklearrak zer eginkizun du trantsizio energetikoan?
LOPEZ DE URALDE: Pixkanaka hiltzen joatea. Eginkizun bat du epe laburrean, baina berebizikoa da horiek ere ordezkatzen joatea, zeren energia nuklearrak, segurtasunaren eta hondakinen arazoa konpondu gabe izateaz gain, kostu handiak dauzka.
LOPEZ DE GUEREÑU: Berriztagarriei tokia uzten joan behar dute energia batzuek, baina oraingoz beharrezkoak dira.
Eta gasak?
LOPEZ DE URALDE: Erregai fosilak, oro har, bukatzen joan behar dira.
LOPEZ DE GUEREÑU: Elektrifikazioaren osagarri moduan denbora luzean beharko dugu gasa, nire ustez. Helburuetara iritsi nahi badugu, iraunkortasuna bermatzeko, iraunkortasun ekonomikoa ere garrantzitsua izango da. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200883/olinpiar-domina-batek-nire-ibilbidea-biribilduko-luke.htm | Kirola | «Olinpiar domina batek nire ibilbidea biribilduko luke» | «Sasoi onean» helduko die Olinpiar Jokoei Julen Aginagaldek. Denboraldia ondo amaitu zuen Bidasoarekin, eta horri segida ematen saiatu da. Selekzioen arteko azken txapelketa izango ditu Jokoak. | «Olinpiar domina batek nire ibilbidea biribilduko luke». «Sasoi onean» helduko die Olinpiar Jokoei Julen Aginagaldek. Denboraldia ondo amaitu zuen Bidasoarekin, eta horri segida ematen saiatu da. Selekzioen arteko azken txapelketa izango ditu Jokoak. | Lehen egunak ditu Tokion Julen Aginagaldek (Irun, Gipuzkoa, 1982). «Ondo egokitu gara Olinpiar Hirira, eta gogoz gaude lehiari ekiteko». Larunbatean izango da, Alemaniaren aurka (09:15). Aurreikusi du txapelketa «fisikoa eta parekatua» izango dela, baina ez da ausartu esatera nortzuek jantziko dituzten dominak.
Nolakoak ari dira izaten lehen egunak Tokion?
Ondo gaude. Bidaia luzea eta nekagarria izan zen. Ez genekien zer topatuko genuen Olinpiar Hirian. Baina dena ondo dago. Ohiko osasun neurriak betetzen ditugu, eta egunero egiten dizkigute testak. Gainontzean, ondo kokatuta gaude.
Dozenaka nazioarteko txapelketa jokatu dituzu, eta bigarren Olinpiar Jokoak izango dira zuretzat. Hasiberri baten ilusioarekin bizi dituzu?
Dudarik gabe. Hasi aurreko tximeletak hor daude. Ilusio hori beti eduki behar da. Gainera, belaunaldi hau osatzen dugunok Rioko Olinpiar Jokoetatik kanpo geratu ginen, eta gogotsu gaude arantza hori kentzeko. Jokoak prestatzeko elkartu ginen lehen egunetik ikusi zen hori. Oso lagunak gara denak, giro aparta dugu, baina inork ez zuen azken zerrendatik kanpo egon nahi. Bi txandatan eman zuen hautatzaileak kanpoan geratzen ziren jokalarien berri, eta denak geunden urduri samar, oso garesti egon baita ona iristea.
Zuk badakizu zer den kanpoan geratzea. Pekinen hori pasatu zitzaizun. Nola hartu zuten Iosu Goñik eta Sergei Hernandezek?
Ez da erraza. Nik zera esan nien, segitzeko lanean. Izan ere, hona etorri arte oraindik bazuten aukeraren bat, beti gerta baitaiteke azken orduko ezustekoren bat. Nik hala egin nuen, eta kolpeaz ahazten lagundu zidan.
Selekzio arteko zure azken txapelketa da hau?
Jokalari belaunaldi honek batera hasi genuen ibilbidea selekzio arteko txapelketetan, eta batera esan nahi dugu agur. Gazteagoei lekua egiteko unea da.
Azken lehiaketa handian, Munduko Txapelketan, ez zinen egon, bizkarrean zenituen arazoengatik. Nola zaude fisikoki?
Oso ondo nago. Ligako bigarren itzulian ondo sentitu nintzen, eta ondoren nire kabuz lanean ibili nintzen, bi egonaldiak iritsi arte. Bertan lan oso ona egin genuela uste dut, eta arlo horretan ondo ikusten dut neure burua. Argi dago ez zela erraza izan Munduko Txapelketari ezetz esatea. Nik nire arazoen berri eman nion hautatzaileari, eta hark hartu zuen azken erabakia. Dena den, uste dut Munduko Txapelketan ez egoteak mesede egin zidala. Atseden hartu eta denboraldiaren bigarren zatiari begira ondo prestatzeko aukera eman zidan. Horri esker iritsi naiz neurri batean hain ondo Jokoetara.
Bigarren zatia ez, baina lehenengoa ez zen erraza izan. Batetik, COVID-19a pasatu zenuen, eta, bestetik, pandemiagatik ere eten asko izan zenituzten.
Hala da. Adinean aurrera joan ahala, gero eta gehiago kostatzen da fisikoki erregularra izatea, eta gehiago kostatzen da etenetatik itzultzea. Horregatik izan zen hain gogorra, eta horregatik erabaki nuen liga amaituta lanean segitzea.
Beste urtebetez jarraituko duzu Bidasoan. Hurrengo denboraldiari begira, nolako eragina izan dezake zure adinarekin hau hainbeste luzatzeak? Kezkatzen zaitu horrek?
Olinpiar Jokoen osteko denboraldiak beti izaten dira zailak. Baina, aipatu bezala, ondo sentitzen naiz, eta hori da inportanteena. Zure kirol ibilbidean aurrera joan ahala, konturatzen zara zein garrantzitsua den harago ez begiratzea, eta arreta osoa egunerokoan jartzea. Gainera, zure gorputza hobeto ezagutzen duzu.
Egonaldietako lan fisikoa aipatu duzu. Prestaketako asteez gain, orain, gutxienez bi aste emango dituzue Tokion. Gero eta gehiago kostatzen dira halakoak?
Alde batetik bai. Baina, bestetik, esan bezala, jokalari belaunaldi batentzat hau izango da gure nazioarteko azken txapelketa, eta modu berezian ari gara bizitzen eta disfrutatzen. Europako Txapelketa irabazi genuenean, garaipenetik harago, gehien poztu gintuena Olinpiar Jokoetan egotea zen, bertan esan nahi genuelako agur, elkarrekin.
Pena izan duzue COVID-19agatik nahi baino gutxiago egon zaitezketela elkarrekin, ezta?
Pixka bat, bai. Baina oso maiz egiten dizkigute testak, eta aukera dugu segurtasun neurriekin elkarrekin egoteko.
Eta entrenatzen edo jokatzen ez zaudenean, zer duzu gustuko egitea egonaldietan?
Egia esan, denbora gutxi izaten da horretarako. Nik, batez ere, atseden hartzeko aprobetxatzen dut. Bestela, lanen bat egiteko aprobetxatzen dut. Anaiak eta biok eskubaloi campus bat egiten dugu, eta horri lotuta beti bada egitekoren bat. Bestela, telesailen bat ikusten dut, baina egunak oso nekatuta amaitzen ditut. Ikusten nabilen azkena Lupin da.
Larunbatean hasiko duzue lehia. Nolako txapelketa espero duzu?
Dauden selekzioak kontuan hartuta, oso fisikoa eta gogorra. Arlo horretan ondoen iristen denak aukera asko izango ditu dominak lortzeko borrokan izateko.
Frantzia, Alemania, Norvegia, Brasil eta Argentina egokitu zaizkizue multzoan. Gogorra, ezta?
Oso. Agian, jendeak pentsa dezake Brasil eta Argentina koska bat beherago daudela, baina ez da horrela. Brasil beti da aurkari deserosoa, eta Argentinak asko hobetu du azken urteetan. Alemania, Frantzia eta Norvegia, berriz, finalerdietan egoteko hautagaiak dira. Beraz, ez dizkigute gauzak erraz jarriko. Alde horretatik, funtsezkoak izango dira lehen bi partidak. Horiek irabazteak patxada eta konfiantza emango liguke, eta horrek asko laguntzen du jokatzeko orduan.
Zer esan nahi du zuretzat olinpiar domina bat irabazteak?
Munduko eta Europako txapeldun naiz, eta olinpiar domina batekin selekzio arteko txapelketetan nire ibilbidea biribiltzea litzateke. Beste bien gainetik daude Olinpiar Jokoak. Hori eta Bidasoarekin titulu bat irabaztea litzateke niretzat gauzarik handiena.
Zer oroitzapen duzu Londresko Olinpiar Jokoez?
Nik uste dut Olinpiar Jokoak kirolaren balio guztiak eta esentzia biltzen dituen txapelketa dela, eta balio horiek guztiak Olinpiar Hirian islatzen ziren: kirol legea, errespetua, sakrifizioa...
Aukera izan zenuen beste kirolez disfrutatzeko?
Egia esan, ez. Eskubaloia lehen egunean hasten da, eta azkenengoan amaitu. Bi egunean behin partida bat jokatzen dugu, eta atseden hartzea funtsezkoa da. Gainera, kontuan izan behar da txapelketa honetan zerrenda hamasei jokalarikoa izan beharrean hamalaukoa dela.
Eta ezagutu nahi zenuen kirolariren batekin egon zinen?
Selekzioko beste hainbat kide hara eta hona ibiltzen ziren horretan. Baina ni ez naiz oso mitozalea. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200884/juan-lopez-de-uralde.htm | Juan Lopez de Uralde | Juan Lopez de Uralde. | Alianza Verde alderdiko sortzaile eta kidea da, Podemoseko diputatu izateaz gainera. Espainiako Kongresuko Trantsizio Ekologikorako Batzordeko presidentea ere bada. Ekologismo sozialean ere ibilita dago, Espainiako Greenpeaceko idazkari nagusi izan baitzen hainbat urtez. Ondoren, Equo alderdia sortu zuen, beste hainbatekin batera. Espainiako Klima Aldaketaren Legearen bultzatzaile nagusietako bat izan da. | ||
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200885/nuria-lopez-de-guerenu.htm | Nuria Lopez de Guereñu | Nuria Lopez de Guereñu. | Telekomunikazio ingeniaria eta Soziologia doktorea. Eusko Jaurlaritzako Garraio eta Herrilanetako sailburua izan zen, Juan Jose Ibarretxeren gobernuan. Confebaskeko idazkari nagusi ere izan zen. Mundu akademikoan aritzen da, EHUn eta Deustuko Unibertsitatean. Enpresa munduarekiko lotura ez du erabat eten, Tubacex Taldearen kontseilaria baita. EKI fundazioko zuzendari exekutiboa da, eta energia fotovoltaikoan oinarritutako proiektuak garatzen ditu Afrikan. | ||
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200887/arkaitz-goikoetxea-presoaren-senideek-istripu-bat-izan-dute-kartzelara-bidean.htm | Politika | Arkaitz Goikoetxea presoaren senideek istripu bat izan dute kartzelara bidean | Logroñoko kartzelan dago presoa. | Arkaitz Goikoetxea presoaren senideek istripu bat izan dute kartzelara bidean. Logroñoko kartzelan dago presoa. | Arkaitz Goikoetxea Basabe euskal presoaren senideek auto istripu bat izan zuten dute Logroñoko espetxera bidean zihoazela, Algortako (Bizkaia) Sarek sare sozialetan zabaldu duenez. Gurpil bat lehertu zaie. Onik atera dira, baina galdu egin dute Goikoetxearekin zeukaten bisita.
Sarek gogorarazi du euskal presoen herenak baino ez daudela Euskal Herriko espetxeetan, eta «salbuespenezko politikaren atal guztiak» amaitzeko eskatu du: «Hiru hamarkada igaro dira urruntze politika mugitzen hasteko, baina senide eta lagunek oraindik autoa hartu behar dute bisitak egin ahal izateko». |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200888/argentinako-nortasun-agiriak-genero-identitate-ez-binarioak-aitortuko-ditu.htm | Mundua | Argentinako nortasun agiriak genero identitate ez-binarioak aitortuko ditu | ‘X’ hizkia gehitu die gobernuak ‘maskulino’ eta ‘femenino’ markei. Argentina Latinoamerikako herrialdeen artean lehena da hori egiten. | Argentinako nortasun agiriak genero identitate ez-binarioak aitortuko ditu. ‘X’ hizkia gehitu die gobernuak ‘maskulino’ eta ‘femenino’ markei. Argentina Latinoamerikako herrialdeen artean lehena da hori egiten. | Euren burua genero sistema binariotik kanpo kokatzen dutenek hala adierazi ahalko dute Argentinako nortasun agirian. Gobernuak maskulino eta feminino markei hirugarren aukera bat gehitzea onartu du, eta, hala, urrats hori egin duen Latinoamerikako lehen herrialdea bihurtu da. Alberto Fernandez presidenteak eman du erabakiaren berri, eta boletin ofizialean publikatu dute handik gutxira.
Nortasun agirian nahiz pasaportean, orain arteko sexu kategoriaren barruan, hiru hizki aukeratu ahalko dira: F, M eta X. Azken hori da genero identitate ez-binarioak aitortzeko dekretu berriak ezarritakoa.
Identitate ez-binarioak nolabait jaso ahal izatearekin pozik agertu dira LGTBI komunitatearen alde jarduten duten gizarte erakundeak, baina, hala ere, gobernuak kritikak jaso ditu hori erregistratzeko moduagatik. Dekretu berria iragartzeko ekitaldian bertan erakutsi du desadostasun hori herritar batek, «ez gara x bat» oihukatuz. Protesta horri erantzunez, Fernandezek aitortu du badirela pertsona ez-binarioen identitateak jasotzeko «beste modu batzuk», baina zehaztu du sistema ez-binariotik kanpo geratzen diren guztiak x horren barruan sartuta daudela, eta Argentina atxikita dagoen nazioarteko hitzarmenetan oinarritu dutela erabakia. «Aurrerapen bat da. Ez genioke horri uko egin behar».
Urrats gehiago egin beharraz ere mintzatu da, «nortasun agirian inori gizona, emakumea edo dena delakoa den galdetzeari uzten zaion artean». Haren gobernukideek ere hitz egin dute erabakiaz. Elizabeth Gomez Alcorta Emakume, Genero eta Aniztasun ministroak adierazi du gobernuaren «proiektu politikoaren identitatearen parte» dela «eskubideak handitzea eta aitortzea».
Ildo horretan kokatu ditu Cristina Fernandez egungo presidenteordeak bere agintaldian hartutako erabakiak; hala nola, Genero Identitatearen Legea sustatu izana eta homosexualen arteko ezkontza legeztatu izana. «Bere lehen legealdian eskubideak zabaldu ziren, modu izugarri batean. Ondoren gu etorri ginen, eta horretan jarraitzen dugu», adierazi du Gomez Alcortak. Dena den, azpimarratu du atzo iragarritako neurria ez dela «bidearen amaiera», indarrean baitaude «patriarkatua eta praktika diskriminatorioak». |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200889/tabernak-0100ean-ixtea-eta-edukierak-35era-murriztea-erabaki-du-labik.htm | Gizartea | Tabernak 01:00ean ixtea eta edukierak %35era murriztea erabaki du Labik | «Jendea ibiltzen den hiriguneetan» maskara erabiltzea derrigorrezkoa izango da, eta haragoko neurriak hartzea ere aztertzen ari direla esan du Urkulluk: «Eta ez dugu baztertzen auzitara jotzea». | Tabernak 01:00ean ixtea eta edukierak %35era murriztea erabaki du Labik. «Jendea ibiltzen den hiriguneetan» maskara erabiltzea derrigorrezkoa izango da, eta haragoko neurriak hartzea ere aztertzen ari direla esan du Urkulluk: «Eta ez dugu baztertzen auzitara jotzea». | EAEko Babes Zibileko Planaren aholku batzordeak (Labi) Koronabirusaren delta aldaera Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan izaten ari den hedatzeari aurre egiteko neurri berriak iragarri ditu. Horien artetik, nabarmenenak dira jarduera ekonomiko guztien itxiera 01:00era aurreratzea eta «jendea ibiltzen den hiriguneetan» maskara derrigorrezkoa egitea. Neurriak bihar argitaratu eta sartuko dira indarrean.
Labik erabaki du Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa Biziberri IV planaren hirugarren mailan kokatzea. Hala, bihartik tabernen itxiera aurreratzeaz gain, astelehenetik aurrera lokal eta instalazio guztietan gehieneko edukiera %35ekoa izango da, eta jarduera sozial eta kulturaletan eta kirol ekitaldietan bildu daitezkeen pertsona kopurua ere gehiago murriztuko da.
Maskarari dagokionez, hiriguneetan bere erabilera derrigorrezkoa izango dela erabaki du Labik, Espainiako Kongresuak aste honetan bertan maskararik gabe ibili daitekeela onartu berri duen arren, betiere ondoko pertsonekin 1,5 metroko distantzia eduki badaiteke. Edonola ere, natur inguruneak, hondartzak eta igerilekuak salbuetsita daudela zehaztu du batzordeak.
Iñigo Urkullu lehendakariak agerraldia egin du erabakiei buruzko azalpenak eman eta horien ezarpena justifikatzeko: «Indarrean dauden neurriak eta neurri berriak bete behar ditugu, gehiegi erlaxatzea baita irizpiderik txarrena». Neurriak pandemia osoan egun bakarrean kasu positibo gehien atzeman diren egunean iritsi dira, Hegoaldean atzo erregistratutako errekorra berriro gainditu baita gaur, 2.235 kutsatu berrirekin.
Halaber, haragoko neurriak ere buruan dituztela iragarri du Urkulluk, eta azaldu du Jaurlaritzak ez duela baztertzen auzitegietara joatea. Hain zuzen, hainbat autonomia erkidegok, etxeratze agindua ezartze aldera-eta, jo dute dagoeneko auzitara babes eske, adibidez Nafarroak, eta Jaurlaritza ere aukerak aztertzen ari dela jakinarazi du. Autonomia erkidegoek izurriaren kontrako erabakiak hartzean «segurtasun juridikoa» izate aldera, neurriak eskatu dizkio Urkulluk asteon Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezi, maskaren derrigortasunaren eskaria egitearekin batera, baina momentuz erantzunik jaso ez duela adierazi du.
Etxeratze agindurik ez izan arren, herritarrei «automugatzeko» eskatu die, ordea, lehendakariak, eta, ildo beretik, Labiak Betebehar zibikoak izeneko artikulua argitaratu du, gaueko mugikortasuna eta jende topaketak boluntarioki mugatzea eskatzeko. «Beste ahalegin bat egin behar dugu, beharrezkoa da, ezinbestekoa da», adierazi du Urkulluk. |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200890/konstituzio-aldaketa-baztertu-dute-hizkuntza-gutxituen-irakaskuntza-landu-duten-diputatuek.htm | Gizartea | Konstituzio aldaketa baztertu dute hizkuntza gutxituen irakaskuntza landu duten diputatuek | Frantziako Konsituzio Kontseiluak hizkuntza gutxituen legea zentsuratu ondotik, haren ondorioak aztertu eta proposamenak lantzen ari dira Christophe Euzet eta Yannick Kerlogot Martxan alderdiko diputatuak. Atzo helarazi zioten ondorioen txostena Jean Castex Frantziako lehen ministroari. Murgiltze ereduan oinarritzen den hizkuntza gutxituen irakaskuntza araudi bidez definitzea proposatu dute, berme juridikorik gabe. | Konstituzio aldaketa baztertu dute hizkuntza gutxituen irakaskuntza landu duten diputatuek. Frantziako Konsituzio Kontseiluak hizkuntza gutxituen legea zentsuratu ondotik, haren ondorioak aztertu eta proposamenak lantzen ari dira Christophe Euzet eta Yannick Kerlogot Martxan alderdiko diputatuak. Atzo helarazi zioten ondorioen txostena Jean Castex Frantziako lehen ministroari. Murgiltze ereduan oinarritzen den hizkuntza gutxituen irakaskuntza araudi bidez definitzea proposatu dute, berme juridikorik gabe. | Orain dela bi hilabete zen: 60 diputatuk jarritako helegiteari erantzunez, hizkuntza gutxituen aldeko legea atzera bota zuen, partzialki, Frantziako Konstituzio Kontseiluak, eta hizkuntza gutxituen irakaskuntza murgiltze ereduan egitea Frantziako Konstituzioaren kontrakoa dela adierazi zuen. Erabakiak haserre handia eragin zuen, eta milaka pertsona mobilizatu ziren Frantziako Estatuaren meneko lurraldeetan hizkuntza gutxituen irakaskuntza defendatzeko. Departamenduetako eta Eskualdeetako hauteskundeen giroan eta haserrea baretze aldera, Konstituzio Kontseiluaren ebazpenaren ondorioak aztertu eta proposamenak egiteko eskatu zien Jean Castex Frantziako lehen ministroak bi diputaturi: Martxan alderdiko Christophe Euzet eta Yannick Kerlogot. Hilabeteko epean, hirurogei bat elkarrizketa egin dituzte eragileekin, hautetsiekin eta adituekin, eta atzo helarazi zioten ondorioen txostena Frantziako gobernuburuari.
Bi diputatuek ondu duten txostena aztertu du BERRIAk. Frantziako Estatuan hizkuntza gutxituek duten egoeraren diagnostiko zabal bat egin dute bi diputatuek, eta Konstituzio Kontseiluak eskatutako koadroan sartzeko erantzun batzuk proposatu dituzte, ebazpenaren ondorioz itunpeko eskolek pairatzen duten ziurgabetasun juridikoari konponbiderik eman gabe.
«Harritzen nau proposamenen herabetasunak, urrun baitaude murgiltze bidezko irakaskuntza metodoa legalki segurtatzeko behar denetik», adierazi du Paul Molac Bretainiako diputatuak. Bera izan da hizkuntza gutxituen legearen sustatzaile nagusia. «Konstituzioa berrikusteko prozedura batek bakarrik ahalbidetuko du gure hizkuntzen murgiltze irakaskuntza behin betiko bermatzea. Ez dut ulertzen txostengileek proposamena ez dela desiragarria erratea». Konstituzio aldaketaren proposamena jadanik 140 parlamentarik babestu dutela ohartarazi du: «horrek erakusten du gehiengo bat lortzea posible dela». Horrez gain, kezka agertu du bi diputatuen proposamenek pedagogikoki izan litzaketen ondorioez.
Konstituzio Kontseiluaren ebazpena ezagutu bezain laster mintzatu zen Paul Molac Bretainiako diputatua. Hizkuntza gutxituen irakaskuntza murgiltze bidez egitea Frantziako konstituzioaren kontrakoa bada «ez da metodo pedagogikoa aldatu behar, baizik eta konstituzioa», adierazi zuen. Geroztik, aldarrikapen hori zabaldu dute gehienek, hizkuntza gutxituen irakaskuntzari leku eginen liekeen konstituzio aldaketa bat erregutuz. Baina aukera hori baztertu dute bi diputatuek, «epe laburrean» gutxienez. «Eskualdeko hizkuntzen murgiltze irakaskuntzari buruz disposizio berezitu baten idazketak artoski aztertu beharreko albo kalteak izan litzake, eta analisia hori ezin da urgentzian egin», esplikatu dute txostenean.
Beraien iritziz, konstituzio aldaketa bat aurreikustekotan, modu zabalagoan eta epe luzera pentsatu beharko litzateke, hizkuntza gutxituei Frantziako konstituzioan eman beharreko lekuaz gogoetatuz. Hala, «eskualdeko hizkuntza Frantziako ondarearen parte» direla dioen 75-1 artikulua moldatzea hobesten dute. «Hala ere, eragile andanak eskatzen duen konstituzio aldaketa horrek ez luke identifikatutako oztopo guziak gainditzea ahalbidetuko. Halako hipotesia batean Konstituzio Kontseiluak oreka eta proportzionaltasun bat aurkitu beharko luke 75-1 artikuluan integratutako disposizio berrien eta 2. artikuluaren artean». Bi diputatuek zehaztu dute gaur egun ez dela 2. artikuluaren ezabatzerik aurreikusten.
Hizkuntza gutxituen irakaskuntza definituko lukeen lege berri baten aukera ere erabat baztertu dute bi diputatuek. «Parlamentuan jadanik programatuak diren lege testuetan emendakin bat gehitzeko ez dago heldulekurik, eta 2021. urte bukaera aitzin dagoen egutegia biziki baldintzatua da». Era berean, Konstituzio Kontseiluaren beste zentsura bat eragileentzat «kaltegarria» litzatekeela ebatzi dute: «dituzten arrangurak areagotu besterik ez lituzke eginen».
Araudian edo hitzarmenetan
Hala ere, bi diputatuek uste dute posible dela jadanik egiten dena epe laburrean segurtatzea. 2021eko ikasturte hasiera aitzin eta arau bidez egin litekeela diote, zirkular baten bidez adibidez -azkena 2017koa da-. Horretarako, konstituzio kontseiluak azpimarratutako baldintzei arreta jarri beharko litzaiekela uste dute. Horrez gain, tokian toki itunpeko eskolek dituzten hitzarmenak berrikustea ere proposatzen dute. Gehienak 2021-2022 ikasturtean bukatuko dira. Hitzarmen horietan zehaztu nahiko lukete murgiltze irakaskuntzan zer urtetatik aitzina hasiko diren frantsesa ikasten, eta frantses maila neurtzeko ebaluaketa batzuk aurreikustea ere aipatu dute.
Azkenik, eragileekin elkarlanean murgiltzearen definizio lan bat egitea beharrezkotzat jo dute bi diputatuek, «Konstituzio Kontseiluaren erabakiaren arrazoiekin erabat bateragarri izan dadin». Hauek lirateke irakaskuntzaren zerbitzu publikoan gainditu beharko ez liratekeen mugak: Murgiltze ereduaa hautazko izatea; elebitasunaren helburua; frantsesaren ezinbesteko irakaskuntza hiru zikloetan -lehen hezkuntzan, kolegioan eta lizeoan-; ikastetxeen komunikazio hizkuntzari buruzko argipenak. Azken honi buruz, honela idatzi dute bi diputatuek: «Ikastetxe barruan eskualde hizkuntza erabili badaiteke, hautazkoa izan behar da eta helburu pedagogikoei erantzun behar die». |
2021-7-22 | https://www.berria.eus/albisteak/200891/arabako-auzitegiak-ebatzi-du-eak-ramirezen-hautagaitzari-kalte-egin-ziola.htm | Politika | Arabako Auzitegiak ebatzi du EAk Ramirezen hautagaitzari kalte egin ziola | Sektore kritikoak jakinarazi duenez, epaileak adierazi du alderdiak ez zuela «pluralismo ideologikoa» errespetatu. | Arabako Auzitegiak ebatzi du EAk Ramirezen hautagaitzari kalte egin ziola. Sektore kritikoak jakinarazi duenez, epaileak adierazi du alderdiak ez zuela «pluralismo ideologikoa» errespetatu. | Arabako Probintzia Auzitegiak ebatzi du Eusko Alkartasunak, 2019an idazkari nagusia aukeratzeko prozesuan, ez zuela «pluralismo ideologikoa» eta «alderdiaren funtzionamendu demokratikoa» errespetatu, eta, beraz, kalte egin ziola Maiorga Ramirezen hautagaitzari. Hala jakinarazi du sektore kritikoak.
Sententziaren arabera, 2019ko prozesuan, alderdiko Hauteskundeen Antolaketa Batzordeak soilik Eba Blancoren hautagaitzaren alegazioak jaso zituen, eta Blancok berak aitortu zuen abalak biltzen hasi zela horretarako epea zabaldu aurretik: «Agerikoa da proklamatutako hautagai bakarrak ez zuela errolda kontsultatu beharrik abalak biltzeko», azaldu du epaileak. Horrek, ebazpenaren arabera, aditzera ematen du «desorekak» zeudela bi hautagaitzen artean.
Ramirezek esan du «barne demokraziarako berri ona» dela epaia, eta datozen orduetan agerraldi bat egingo du, epaiaren balorazio xeheago bat egiteko.
EAk 2019ko urrian gauzatu zuen idazkari nagusia aukeratzeko prozesua; orduan, Hauteskunde Antolaketa Batzordeak lehiatik kanpo utzi zuen Maiorga Ramirezen hautagaitza; 400 bat abal eskuratu zituen Ramirezen hautagaitzak, beharrezkoak zirenak baino gehiago, baina Hauteskunde Antolaketa Batzordeak ebatzi zuen Ramirezek ez zituela aski abal eskuratu Ipar Euskal Herrian, eta, beraz, ez zituela hautagai izateko irizpideak bete.
Hori horrela, eta hautagai bakarra izanda, Eba Blanco izendatu zuten idazkari nagusi. Sektore kritikoak auzitara jo zuen, eta Gasteizko Auzitegiak behin-behinean eten zuen izendapen hori. Halere, Blanco jarduneko idazkari nagusi aukeratu zuten, prozesuak iraun bitartean. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200892/labiren-neurriak-bost-puntutan-laburtuta.htm | Gizartea | Labiren neurriak, bost puntutan laburtuta | Maskaren erabilera bermatzeko, gauetako ibilerak mugatzeko eta jarrera zibikoa sustatzeko pentsatuta daude. | Labiren neurriak, bost puntutan laburtuta. Maskaren erabilera bermatzeko, gauetako ibilerak mugatzeko eta jarrera zibikoa sustatzeko pentsatuta daude. | Maskararen derrigortasuna. Pertsonen artean metro eta erdiko distantzia etengabe mantendu ezin den guztietan erabili beharko da maskara. Jaurlaritzak dio maskara jantzita erabiltzea dela irizpide nagusia, eta salbuespen egoera batzuetan ken daitekeela. Ostatuetan-eta ere beti soinean eraman beharko da; jateko eta edateko unea izango da salbuespen bakarra. Kirol jarduerak-eta egiteko kentzeko aukera egongo da. Hondartzetan-eta, joan-etorrietan jantzi egin beharko da beti.
Itxiera, lehenago. 01:00ean amaitu beharko dira jardun komertzial, sozial eta kultural guztiak. Bide batez, gaueko mugikortasuna mugatzeko eskatu zaie herritarrei: 01:00etik 06:00etara.
Edukierak, murriztuta. Lokal eta instalazioetan gehieneko edukiera %35era murriztuko da. Hainbat jarduera motatan ere mugak jarriko dira. 1.600 pertsona kabitzen diren esparruetan, 400 pertsona batu ahal izango dira gehienez, eta kanpoaldean daudenean, 600. 1.600 eta 5.000 bitarteko esparruetan, 600 pertsona onartuko dira gehienez, eta 800 kanpoaldean daudenean. 5.000 pertsonatik gorako tokietan %20 arteko edukiera onartuko da.
Betebehar zibikoak. Dekretuak zehaztuko du positiboren batekin lotutako pertsonek ezinbestean lagundu beharko dutela kasuen trazabilitatea errazten, ahalik eta egiazkotasun handienarekin, gainera. Halaber, osasun sistemak ematen dizkien jarraibideak bete behar dituzte beti, eta, bakartzeko esaten badiete, esana konplitu beharko dute.
Jende pilaketak, sei pertsonakoak. Elkarrekin bizi ez diren pertsonen taldekatze muga sei pertsonakoa izatea eskatu zaie herritarrei. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200929/borrokarako-tropak-iraketik-ateratzea-onartu-dute-aebek-zenbait-hedabideren-arabera.htm | Mundua | Borrokarako tropak Iraketik ateratzea onartu dute AEBek, zenbait hedabideren arabera | Irakeko «misio militarra» aldatzea adostu dute bi herrialdeetako funtzionarioek, 'The Wall Street Journal' eta 'Politico' hedabideek zabaldu dutenez. Urtea amaitzerako aterako ditu borrokarako soldaduak Etxe Zuriak, eta bestelakoekin ordezkatuko ditu. | Borrokarako tropak Iraketik ateratzea onartu dute AEBek, zenbait hedabideren arabera. Irakeko «misio militarra» aldatzea adostu dute bi herrialdeetako funtzionarioek, 'The Wall Street Journal' eta 'Politico' hedabideek zabaldu dutenez. Urtea amaitzerako aterako ditu borrokarako soldaduak Etxe Zuriak, eta bestelakoekin ordezkatuko ditu. | Irakeko eta AEBetako goi funtzionarioak komunikatu bateratu bat prestatzen ari dira, AEBek Iraken dituzten borrokarako tropen erretiratzea iragartzeko. Hala jakinarazi dute The Wall Street Journal eta Politico hedabideek. Zabaldu duten informazioaren arabera, urte amaierarako erretiratu egingo ditu tropa horiek Etxe Zuriak, eta Iraken egiten ari den "misio militarra" aldatu egingo du. «Aholkulari» izango da aurrerantzean. AEBetako bi funtzionario eta beste bi pertsona aipatu ditu iturri gisa Politico-k.
Aldaketaren berri datorren astelehenean emango dutela diote bi hedabideek, Mustafa al-Kadhimi Irakeko lehen ministroa Joe Biden AEBetako presidentearekin Washingtonen bildu odoren.
«Misio» berriak aurreikusten du AEBek bere armadako hainbat kide herrialdean mantentzea —ez dute zehaztu zenbat, ezta noiz arte ere—, eta horiek aholkularitza eta babes logistikoa ematea Bagdadi EI Estatu Islamikoaren aurkako borrokan; baita aireko babesean, zerbitzu sekretuetan eta zaintzan ere. Zabaldutako informazioaren arabera, baliteke AEBek Iraken duen soldadu kopuruan aldaketa handirik ez izatea —2.500 inguru ditu egun—, eta, aldiz, borrokarako soldaduak bestelako gaitasun batzuek dituztekin ordezkatzea, urtea bukatu bitartean.
Gaiaren inguruan Pentagonoan ari dira eztabaidatzen bi herrialdeetako funtzionarioak, bi hedabideen arabera, atzotik.
Zabaldutako informazioaren inguruko aurrerapen moduko bat egin zuen, aurrez, Irakeko lehen ministroak, The Washington Post egunkariari emandako elkarrizketa batean: «Irakiarrak prest daude zutik jartzeko eta babesteko. Jada ez ditugu behar borrokarako tropa estatubatuarrak». Hala ere, beste era bateko babesa beharko dutela aitortu zuen: «Zerbitzu sekretuak, gaitasunen garapena eta aholkularitza».
John Kirby Pentagonoko bozeramaileak, berriz, Irakeko goi kargudunekin bilerak egiten ari direla aitortu zion Politico-ri. Kirbyren esanetan, elkarrizketa horiek erakusten dute Joe Bidenen administrazioak «Ekialde Hurbileko euste puntu moduan» ikusten duela Irak.
Politico-k dio Kadhimik geroz eta presio handiagoa duela bere gobernu barruan; batez ere, «fakzio xiitena». AEBetako tropa guztiak erretiratzearen aldekoak lirateke horiek, agerkariaren arabera, eta gaur aurreratutako akordioaren bidez presio hori txikitzea nahi du Kadhimik. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200930/frantziako-asanbleak-onartu-du-osasun-ziurtagiriaren-erabilera-orokortzeko-lege-proiektua.htm | Gizartea | Frantziako Asanbleak onartu du osasun ziurtagiriaren erabilera orokortzeko lege proiektua | 117 diputatuk aldeko boza eman dute, eta 86k aurkakoa; asteburuan testuak Senatuan ere onespena lortzea da asmoa, eta abuztuaren hasieran indarrean jartzea | Frantziako Asanbleak onartu du osasun ziurtagiriaren erabilera orokortzeko lege proiektua. 117 diputatuk aldeko boza eman dute, eta 86k aurkakoa; asteburuan testuak Senatuan ere onespena lortzea da asmoa, eta abuztuaren hasieran indarrean jartzea | Lehengo astean iragarri zuen Frantziako Gobernuko presidente Emmanuel Macronek osasun ziurtagiriaren erabilera legez orokortzeko asmoa. Garraio publikoa erabiltzeko, adibidez, edo jatetxe batean sartzeko, COVID-19aren aurreko immunitatea erakusten duen ziurtagiria aurkeztu beharko da. Txertoaren bidez, gaixotasuna igaro berria dela egiaztatuta, edo test negatibo baten bidez lortu ahal izango da aldeko ziurtagiria.
Zalantza handiak eragin zituen proposamenak, kritika ozenak ere eragin ditu, baina aurrera doa lege proiektua: Asanblea Nazionalak onespena eman dio. 117 diputatuk aldeko botoa eman dute, eta 86k aurkakoa. Orain asteburuan legeak Senatuan ere onespena lortzea da plana, eta, hartara, abuztuaren hasieran indarrean jartzea.
Osasun ziurtagiriaren erabilera orokortzeko neurriak azaltzearekin batera, Macronek esan zuen, baita ere, osasun profesionalak txertatzera derrigortuko dituztela lege proiektu horren bitartez. Irailaren 15a bitarteko epea jarri diete horretarako. Kritikak eragin ditu erabaki horrek ere, pertsonen erabakitzeko askatasuna urratu egiten dela argudiatuta.
Gobernuko ordezkariek onartu dute legearen xede nagusia dela jendea txertaketara era«masibo» batean bultzatzea, izurriaren aurka egiteko tresna ezinbestekoa dela iritzita. Gobernuko eledun Gabriel Attalek argi utzi du mezu hori: «Birusaren delta aldaerak gauza bakar bati dio beldurra: txertoari».
Aste honetan bertan ziurtagiria eskatzen hasi behar izan dute 50 lagun baino gehiagoko ekitaldiak antolatzen dituzten tokietan. Dudaz eta zalantzaz beterik hartu dute betebehar hori eragile askok, eta informazio falta ere deitoratu dute. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200931/bizkaiko-kostan-su-hartu-duen-arrantzontzi-bateko-11-eskifaiakide-onik-erreskatatu-dituzte.htm | Ekonomia | Bizkaiko kostan su hartu duen arrantzontzi bateko 11 eskifaiakide onik erreskatatu dituzte | Santoñako (Kantabria) arrantzontzi batean sutea piztu da bart gauean, eta eskifaia onik erreskatatzea lortu dute. | Bizkaiko kostan su hartu duen arrantzontzi bateko 11 eskifaiakide onik erreskatatu dituzte. Santoñako (Kantabria) arrantzontzi batean sutea piztu da bart gauean, eta eskifaia onik erreskatatzea lortu dute. | Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak azaldu duenez, 01:30 inguruan piztu da sutea Santoñako arrantzontzi batean, Armitza eta Lemoizko portuaren (Bizkaia) aurrean zegoela. Itsasoko salbamendu taldeak sua itzaltzea lortu du, baita ontziko 11 kideak onik erreskatatzea ere.
Gaur goizean Bilboko portura eraman dute ontzia. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200932/hirugarren-dosia-jarri-behar-izatea-litekeena-dela-adierazi-du-dariasek.htm | Gizartea | Hirugarren dosia jarri behar izatea «litekeena» dela adierazi du Dariasek | Espainiako Gobernuko Osasun ministroak iritzi dio biztanleak urtero txertatu beharko direla | Hirugarren dosia jarri behar izatea «litekeena» dela adierazi du Dariasek. Espainiako Gobernuko Osasun ministroak iritzi dio biztanleak urtero txertatu beharko direla | Txertaketa pautak hirugarren dosi bat behar izatea «litekeena» da, Carolina Darias Espainiako Osasun ministroaren hitzetan. 2022 eta2023an booster edo immunizazioa indartzeko beste dosiak jasotzeko kontratuak sinatu ditu Espainiak Pfizer eta Moderna botika etxeekin; 1.800 milioi eurokoa bata eta 480 milioikoa bestea, hurrenez hurren. Hala ere, oraindik ez dakite noiz hasiko diren dosi horiek jartzen.
Egun, Espainiako Gobernuaren helburua txertaketarekin jarraitzea da, «posiblebalitz biztanleriaren %100era heldu arte». Hala ere, ministroak argi du horrekin ez dela nahikoa izango, «zalantzarik gabe» adierazi baitu biztanleriak urtero hartu beharko duela txertoa.
Nazioartean eztabaida handia piztu du txertoaren hirugarren dosiak. Izan ere, ebidentzia zientifikoak txertoen eraginkortasuna ziurtatu badu ere, horien iraupena jakiteko oraindik goiz da. Pfizer etxea hasia da jada hirugarren dosia eskaintzen, duela bi aste beste dosi bat baimentzeko eskaria egin zion AEBetako elikagaien eta botiken gaineko ardura duen FDA agentziari. Adierazi dutenez, hirugarren dosi batek izan dezakeen eraginari buruzko ikerketak egiten ari dira, eta «esperantza» eragiten duten aurkikuntzak egin dituzte: horregatik eskaria egiteko asmoa. Txertatuen babesa sendotzeko ona izango dela adierazi dute. Hain zuzen ere, bigarren dosia jarri eta sei hilabetera beste bat jartzen bada, gaitzaren aurka egiteko antigorputzak bost-hamar bider ugariagoak izaten direla argudiatu dute. |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/200933/odol-kontuak.htm | Kultura | Odol kontuak | Kazetaritzan lizentziatua. Literatura fantastikoa idazten du. Palabra de Bruxa (Galaxia, 2018) eta Non hai luz sen escuridade (Urco, 2015) liburuak argitaratu ditu, baita zenbait ipuin antologia kolektiboetan, adibidez O libro dos libros (Galaxia) eta Contos do Sacaúntos. Romasanta o criminal (Urco) argitalpenetan. Umeentzako Que pode saír mal? gabon ipuina ere sortu zuen Ana Seoaneren ilustrazioekin Pontexogos ekimenerako (Pontevedra, 2016/17). Zenbait irakurle talde koordinatzen ditu Santiagoko Anxel Casal liburutegi publikoan eta A Coruñako Miguel Gonzalez-Garces liburutegi publikoan. Narratiba mintegiak ematen ditu, nerabe zein helduentzat, Pontevedrako Taller Abierto Gestion Cultural-en baita eskola, institutu, liburutegi, azoka eta literatur ekitaldietan. Literatur kritikarako A Sega talde feministako kidea da. | Odol kontuak. Kazetaritzan lizentziatua. Literatura fantastikoa idazten du. Palabra de Bruxa (Galaxia, 2018) eta Non hai luz sen escuridade (Urco, 2015) liburuak argitaratu ditu, baita zenbait ipuin antologia kolektiboetan, adibidez O libro dos libros (Galaxia) eta Contos do Sacaúntos. Romasanta o criminal (Urco) argitalpenetan. Umeentzako Que pode saír mal? gabon ipuina ere sortu zuen Ana Seoaneren ilustrazioekin Pontexogos ekimenerako (Pontevedra, 2016/17). Zenbait irakurle talde koordinatzen ditu Santiagoko Anxel Casal liburutegi publikoan eta A Coruñako Miguel Gonzalez-Garces liburutegi publikoan. Narratiba mintegiak ematen ditu, nerabe zein helduentzat, Pontevedrako Taller Abierto Gestion Cultural-en baita eskola, institutu, liburutegi, azoka eta literatur ekitaldietan. Literatur kritikarako A Sega talde feministako kidea da. | Odola garbitzea ez da samurra. Ondo dakit, ordu erdi luze baitaramat sofan jesarrita, bertan dagoen orban ñimiño bat kendu nahian, artean niri begira-begira dagoela geratu zaizkion begi horiekin. Zein motatakoa izango da? Berdin dio, denak dira kentzeko zailak.
Egia esan, garbiketako enpresan maila-igoera onartu nuenean ez nuen halakorik imajinatu. Ordutegi hobeak, esaten zuten; soldata hobea, segurtatu zidaten. Hori bete zuten. Jakina! Zerbait bete behar zuten! Gainerako baldintzek ez naute gogaitzen. Egunero, auto berria. Igoerarekin batera, dauden gidabaimen guztietarako ikastaroak ordaintzen zituzten. Dagoeneko ez dakit zenbat ibilgailu probatu ditudan, gama guztietakoak. Eskerrak ez didaten eskatu kamioiak edo anbulantziak gidatzeko! Gero garbitu egin beharko nituzke, seguru! Pentsatzen jarrita... Ez dut sekula motorik erabili... Patinetean bai, ibilia naiz, motxilak pisu galanta izan arren tresna guztiekin... Nola egingo dute banatzaileek bizkarreko mina ez edukitzeko?
Berriketak alde batera utzita, orban dontsuak hor jarraitzen du. Eta orain, irribarrea eta guzti atera zaiola ematen du! Baina, zer demontre gertatzen zaio? Zergatik? Zergatik onartu zenuen igoera? Primeran bizi zinen eskailerak rock and roll-aren erritmoan garbitzen. Baina ea nork esaten dien ezetz nagusiei, daukaten irribarre xarmangarri horrekin, norberaren zain egoteko duten modu horrekin, dela lanera sartu baino lehen, goizeko seietan, dela irtetean, sekula ez gaueko hamarrak baino lehen.
—Ez kezkatu, emakumea! Guk ez dinagu lo askorik egiten!
Tira, ezin zaiela ezetz esan. Eta hemen nago, 35 metro koadroko apartamentu honetan, ñimiñoa izangatik ere atzoko txaletak baino denbora gehiago kendu didana. Baina zenbat odol izan dezake pertsona batek barruan! Eta ez etorri niri koplekin, Dexterrek bi minututan egiten zuen eta holakoak esaten. Ikusi nahiko nuke Dexter hori, ur hotzaren eta izotzaren eraginez eskuak ubelduta, goitik behera gatzez zikinduta eta ur oxigenatuaren usaina dariola, zazpi oihal mota desberdin eta gainerako azalera guztiak kontu handiz igurzten! Eta ni hilekoak uzten dituen orbanez kexatzen nintzen! Beti dago norbait okerrago, amak esan ohi zuenez.
—Ikusiko dun! Hire nagusi berriak gu baino hobeak ditun. Askoz ere malguagoak! Sail horretan ezin hobeto egongo haiz! Garbiketa teknika berriak ikasiko ditun, probatzen ari diren produktu berriak ezagutuko ditun...
Produktu berriak, zer esango didate niri... Handinahia nagusitu zitzaidan, lekutxo bat egin nahia perfekzioaren, desinfekzioaren, ordenaren munduan... Produktu berriak... Atsoen aholkuek baino ez dute funtzionatzen! Hala eta guztiz ere, sofan nago oraindik; eskerrak erosoa den, nahiz eta jarrera honekin, bihar, seguruen, minduta egongo naizen. Jainkosa maiteak! Hara, gainerako guztia ia siku, eta hau oraindik amaitu gabe! Urteek aurrera egin ahala, eramana galtzen ari naiz.
—Curriculum ezin hobea daukan: kimikako karrera, prestakuntza zikloak kimika industrialean, biokimikan, ingurugiroko kimikan...
Bai, egin ahal izan nituen kimika guztiak egin nituen. Nire helburua zen merkatuko garbigarririk onena asmatzea, ia berez arituko zena, zikinkeria orotara egokitzeko gauza... Lan egin nuen lehen enpresetan erotzat hartu nindutenez, etxeko trastelekuan neure laborategia atontzea deliberatu nuen. Eta lortu egin nuen, e! Garbiketaren xaboi filosofala!
Zalantzan egon nintzen erakutsi edo ez... Banituen erreparoak, eraginkortasuna frogatu behar bainuen, efizientzia. Hala, sektorea aldatzea erabaki nuen, eta garbiketaren alorrera pasatu nintzen. Berdin zion zer lantegi, taberna zulo edo etxe motari egin behar zion aurre nire lanbasak, pasaldi bakar batekin garbi-garbi geratzen zen guztia. Nolabaiteko ospea lortu nuen. Bizkorra eta perfektua nintzen. Ez zabor, ez papur, ez amaraun, likido edo koipe aztarnarik... ezer ez zitzaion gailentzen trapuaren pasada bati. Ezer ere ez, benetan, eta ez telebistako iragarkietan esaten duten moduan! Ez nuen hain harroputza izan behar. Nire hantusteagatik izan ez balitz, ez nukeen hemen amaituko...
—Heu haiz bilatzen duguna. Garbitzaile paregabea, aparta. Hi nor erakarriko lehian zabiltzan gorputegiak eta tanatorioak.
Ez zen gehien maite nuen lana, baina zer erru dute hildakoek! Deskantsatu behar badute, osasungarritasun baldintza egokietan izan dadila, bederen. Maitasunez garbitzen nien azala, begirunez txukuntzen ile urdin, grisaxka, beltza... Makillatu nahi ote nituen galdetu zidaten behin. Margotu! Ez! Ederragoak ziren beren horretan, ezer gabe; gainera, nire asmakizunaren eraginez, harekin ukitutako guztiak bere ohiko usaina berreskuratzen zuen. Ohiko bizi-usaina, esan nahi dut, ez ustel-usaina.
Hildakoekin lan egitearen alderik onena da ez dutela kexarik egiten. Orain, ezta bizidunek ere: zer esango dute dena distiratsu geratzen bada! Txarrena da aspertu egin nintzela. Bizkorregi zihoan guztia, eta denbora librea agindu arren, zenbat eta lan gehiago egin orduan eta gehiago eskatzen dizute. Hasieran lau etxebizitza nituen solairu berean; gero, eraikin oso bat; gero, kale bat (bikoitiak goizetan, bakoitiak arratsaldetan), kale txikia, ez dago zertan esajeratu. Gero, aparteko orduak eskatu zizkidaten; hor, jada, ezin izan nuen gehiago. Eta, barrena irakurri izan balidate bezala, han agertu ziren.
—Talentua alperrik galtzen ari haiz. Guretzat, gutxiago gehiago dun, eta ez dinagu esaten esaldi egina delako, oso serio hartzen dinagu.
Eta hala izan zen. Auzoak utzita, luxuzko etxeetara joaten hasi nintzen; eraikinetara beharrean, diskoteka esnobetara baita taberna alternatiboren batera ere. Baina yatea garbitzea itzelezko esperientzia izan zen. Olatuen kulunka gorputzean sentitzea xurgagailua pasatzen duzun artean. Musika klasikorako momentuak dira horiek. Hura bai itsasontzi ederra... Belak zabaldu eta guzti egin nuen! Uretaratu berria ematen zuen. Zikinduko ez balitz, berriro bataiatuko nukeen. Zoriondu egin ninduten. Nire igoeraren giltza izan zen, eta orduan ez nuen kasik erabiltzen nire xaboi filosofala. Denbora nahikoa eta sobera nuen dena dirdiratsu uzteko.
—Ikusiko dun. Agian irudituko zain haien moldeak gureak baino gogorragoak direla. Hala dun eta barre egin zuten nik ulertu ez nuen txantxa batekin, baina, tira, haien txantxa gehienak ez nituen ulertzen, baina ez dun kexarik izango...
Ez dun kexarik izango, ez dun kexarik izango! Ja! Bai zera! Nork aginduko zidan niri banpiroak uzteko eta otsoen lamiekin joateko... Ez diote batere kontu egiten odolari, dena zipriztintzen dute… Eskerrak orban honek ez didan gaina hartu. Etsi beharko dut, eta berriro ekarri garbigarria... Honela ordu gehiegi sartzen ditut... ordaindu, ordaintzen dizkidate... baina jada ez dut niretzako astirik.
Itzultzailea: Bego Montorio. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200934/apiriletik-15000-lanpostu-sortu-dituzte-araban-bizkaian-eta-gipuzkoan.htm | Ekonomia | Apiriletik 15.000 lanpostu sortu dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan | Langabezia tasa %10,3ra jaitsi da: 7.100 langabe gutxiago. Bereziki industrian eta zerbitzuen sektorean sortu dira lanpostuak. Pertsona aktibo guztiak langabezian dituzten 900 familia gehiago daude. | Apiriletik 15.000 lanpostu sortu dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Langabezia tasa %10,3ra jaitsi da: 7.100 langabe gutxiago. Bereziki industrian eta zerbitzuen sektorean sortu dira lanpostuak. Pertsona aktibo guztiak langabezian dituzten 900 familia gehiago daude. | Gutxika bada ere, lan merkatua suspertze bidean sartzen ari da. Urteko lehen hiruhilekoan baino azkarrago hazi da bigarrenean. Dena den, mantsoa izaten ari da krisiaren aurreko egoerarako itzulera. Urte hasieran pandemiaren olatuei eusteko ezarritako debekuek gelditu egin zuten hazkundea: langabeziak apur bat behera egin zuen arren, enplegurik ez zen sortu ia. Apiriletik aurrera, aldatuz joan da joera hori, eta konfiantza giroa sortu dute lan merkatuan txertaketa kanpainak eta horrekin batera gobernuek zenbait jarduerari ezarritako mugak kendu izanak. Urteko bigarren hiruhilekoan, 15.000 lanpostu sortu dituzte.
Eustatek 108.600 langabe zenbatu ditu, aurreko hiruhilekoan baino 7.100 gutxiago. Langabezia tasa %10,3 da hiru lurraldeetan, 2021eko lehen hiruhilekoan baino 0,8 puntu txikiagoa. Pandemia hasi aurretik %9,8 zen. Enplegu sorreraren oinarriak industriak eta zerbitzuen sektoreak ezarri dituzte. Hazkunde erlatibo handiena fabriketan gertatu da: azken hiru hilabeteetan %2,2 igo da, hau da, 4.400 lanpostu gehiago. Zerbitzuen sektorean, berriz, %1,4 hazi da, 9.300 langile gehiago. Lehen sektorean 400 lanpostu sortu dira, eta eraikuntzan 300.
Puntu beltzak
Ohi denez, gazteenak dira krisiaren ondorioak gehien nabaritzen ari direnak. Adinak behera egin ahala, igo egiten da langabeen kopurua. 45 urtetik gorakoen artean %7,5k da langabezia, eta 25-44 urte artekoen artean, %11,8. 16 eta 24 urte artekoetan, berriz, lanean aritu nahi duen lau gaztetik bat (%25) langabezian dago. Haien artean bakarrik handitu da langabezia tasa azken hiruhilekoan, +%0,6.<br />Lan kontratuetan ere nabari dira aldeak. Landunen %81,8 soldatapekoak dira, eta sortutako lanpostu berrietan gehiago izan dira aldi baterako kontratuak egin dituztenak (+11.800 langile), kontratu mugagabeak egin dituztenak baino (+2.900).
Halaber, gora egin du pertsona aktibo guztiak langabezian dituzten familien kopuruak: 900 familia gehiago dira, 35.900 guztira. Hamar familiatik seitan, pertsona aktibo guztiak daude lanean, aurreko hiruhilekoan baino 4.000 gehiago.
Langilearen sexuaren arabera, proportzio berean egin du behera langabeziak (-%0,8): %10,5 da emakumezkoen artean, eta %10,1 gizonezkoetan. Apirilean baino 3.400 emakume gutxiago zeuden lanik gabe (53.000), eta 3.700 gizon gutxiago (55.600). Hala ere, aldea dago oraindik ere okupazio mailari dagokionez: %70,5ekoa da gizonezkoen artean, eta %64,9koa emakumezkoetan.
Ikasketa mailari dagokionez, nahiko homogeneoa izan da jaitsiera: handiena bigarren mailako ikasketak eta erdi mailakoak dituztenen artean gertatu da, -%0,9, eta langabezia tasa % 12,5ean dago; goi mailako ikasketak amaitu dituztenen artean %0,7 jaitsi da, eta % 6,6an kokatu da; eta, lehen mailakoak eta maila txikiagokoak dituztenen artean, %0,5 jaitsi da, eta %13,8 da langabezia tasa.
Lurraldeka, ohi bezala Bizkaiak du langabezia tasa handiena: %11,4. Apiriletik %0,7 egin du behera, eta 3.100 langabe gutxiago daude. Gipuzkoan (28.300 langabe), 3.000 gutxiago daude, eta tasa puntu bat jaitsi da, %8,2raino. Araban, 1.000 langabe gutxiago daude, eta langabezia tasa %11,1 da; hau da, aurreko hiruhilekoan baino 0,7 puntu gutxiago. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200935/bidenek-kubaren-kontrako-zigorrak-handitu-ditu.htm | Mundua | Bidenek Kubaren kontrako zigorrak handitu ditu | Alvaro Lopez Miera Indar Armatu Iraultzaileen ministroaren eta BEN Brigada Nazional Berezien aurkako neurriak hartu ditu Etxe Zuriak, eta zigor gehiagorekin mehatxu egin du Bidenek. «Informazioa eta irudiak manipulatu» izana egotzi dio Kubako Gobernuak AEBetakoari, eta «seriotasuna» eskatu dio. | Bidenek Kubaren kontrako zigorrak handitu ditu. Alvaro Lopez Miera Indar Armatu Iraultzaileen ministroaren eta BEN Brigada Nazional Berezien aurkako neurriak hartu ditu Etxe Zuriak, eta zigor gehiagorekin mehatxu egin du Bidenek. «Informazioa eta irudiak manipulatu» izana egotzi dio Kubako Gobernuak AEBetakoari, eta «seriotasuna» eskatu dio. | AEBetako Gobernuak Kubari ezarria dion blokeo ekonomikoa kentzeko eskariei entzungor egin, eta, kontrara, hango gobernuari zigorrak handitu dizkio. Altxor Departamentuak atzo jakinarazi zuen Alvaro Lopez Miera Indar Armatu Iraultzaileen ministroaren aurkako neurriak hartuko dituela, baita hark gidatutako BEN Brigada Nazional Berezien kontrakoek ere, Kuban azken egunetan izandako protestetan izandako jokabideagatik. Lopez Mierak eta brigada horretako kide guztiek AEBetan izan ditzaketen kontu korronteak blokeatuko dituzte, eta, halaber, AEBetako pertsona orori galarazi egingo diote haiekin negoziatzea.
Zigorrok «hasiera besterik» ez direla ohartarazi du Joe Biden AEBetako presidenteak, komunikatu batean, eta «Kubako herriaren zapalkuntzaren erantzule direnak» zigortzen jarraituko dutela. Altxor Departamentuak argudiatu du Lopez Mierak «funtsezko rola» izan zuela Kubako Gobernuaren aurkako protestetan, eta horietan «manifestariei eraso egin» zitzaiela, eta «atxilotu» eta «desagerrarazi» egin zituztela.
Magnitsky legean oinarritu dituzte zigorrak AEBek. 2012an, Barack Obamaren agintaldian onartu zuen Kongresuak, Errusiako hainbat ofizial zigortzeko, Sergei Magnitsky zerga abokatuaren hilketarengatik. Finantza aktiboak izoztea eta munduko edozein herrialdetako kideei bidaiatzeko aukera galaraztea baimentzen du legeak, besteak beste, Washingtonek giza eskubideen urraketak izan direla erabakitzen duen kasuetan.
Kuban esku hartzeko moduak aztertzen ari direla ere aurreratu zuen Bidenek. Azaldu zuen esku artean dutela «diru bidalketak» egitea, baina, edonola ere, ziurtatuz diru hori ez duela gobernuak «konfiskatuko». Julie Chung AEBetako Estatu Departamentuko bigarrenak herenegun adierazi zuen dirua zuzenean «Kubako familiei» bidaltzeko moduak aztertzen ari direla.
Sektore pribatua uhartera zabaltzeko ahaleginetan ere ari da Washington, eta Interneterako sarbidea ziurtatzearen izenean egin nahi du. Halaber, berriz ere langileak bidali nahi ditu AEBek Habanan duten enbaxadara.
Habanaren gaitzespena
Bruno Rodriguez Kubako Atzerri ministroak gaitzetsi egin ditu Washingtonen zigorrak eta esku hartzea, eta «informazioa eta irudiak manipulatu» izana egotzi die AEBei. «Seriotasunez jarduteko» eskatu die, «bi aldeetako bati ere komeni ez zaizkion istiluak eragozteko».
Bidenen mehatxua ere gaitzetsi du, eta bere herrialdeari dagozkion auzietan zentratzeko eskatu dio. «Hemen ez da inolako errepresiorik izan herri kubatarraren aurka, ezta inolako eztanda sozialik ere», gaineratu du.
Atzerri ministroak gezurtatu egin du, halaber, protesten ondorioz desagerturik izan denik. «Desagertutako pertsonen inguruan zabaldu diren zerrendak faltsuak dira; ez dago kasu bakar bat ere», esan zuen. Horrekin batera, AEBetako Gobernuari proposatu zion oraintxe bertan atxilotuta dagoen adingaberen baten izena ematea.
Horri lotuta, giza eskubideen alorrean lezioak eman nahi izatea leporatu dio Etxe Zuriari: «Hobi komunak AEBetan daude, ez Kuban. Hamarnaka lagun hil zituzten Latinoamerikako hirietan, eta horren inguruan AEBetako Gobernuak inoiz ez du kanpainarik egin eta laguntza humanitariorik eskatu». |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/200936/erantzingo-harri-baratzea.htm | Bizigiro | Erantzingo harri baratzea | Jaizkibelgo magalak artelanez josita agertzen dira, eta eskulturon barruan murgilduko da orain ibiltaria. Hareharrian hondeatutako 'geoformak' eta silizezko harri bolak zain ditu txangolariak. | Erantzingo harri baratzea. Jaizkibelgo magalak artelanez josita agertzen dira, eta eskulturon barruan murgilduko da orain ibiltaria. Hareharrian hondeatutako 'geoformak' eta silizezko harri bolak zain ditu txangolariak. | Jaizkibel mendia Gipuzkoako ipar-ekialdean goititzen da, Bidasoa ibaiko bokalaren gain-gainean. Itsasbazterreko mendigune hori ez da —inola ere ez— oharkabean pasa daitezkeen paisaia horietako bat. Tupustean, kostaldearen gainetik altxarazita, altxorrez beteriko gune estimatua agertzen da. Beste hitz batzuekin esplikatuta, ur mailaren inguruan naturak zizelkatutako artelan multzo paregabea ikusiko da. Ibilbide honetan, natur ondasuna bisitatuko da; Erantzin portuaren inguruko harri-bola misteriotsuak, besteak beste.
Hareharrian forma bitxiak zizelkatu ditu haizeak./ Josean Gil-Garcia.
Azken urteotan Jaizkibel mendiaren gainean eginiko ikerketa lanek agerian utzi dute mendiguneari darion aniztasun ekologikoa. Tokiko berezitasun morfologikoaz gainera, ibai-haranetan zehar garatzen den landaretza ez da nolanahikoa; izan ere, hainbat eta hainbat espezie kostaldeko zoko-mokootako ezaugarri ekologikoetara egokitua da. Soa zeru aldera luzatuta, gainera, harri eta belarri geratuko da ibiltari bat baino gehiago bazterrok zeharkatu ohi dituzten ur hegaztien saldoak bistaratzean. Geologiari dagokionez, zer esanik ez: gaiak luze emango luke-eta. Jaizkibel mendiak erakusten duen geomorfologia ez baita ahuntzaren gauerdiko eztula. Pikor fin eta ertaineko kuartzo hareharrizko geruza gris-urdinxka lodiz eta zementu karedunez osatua da mendigune osoa. Eta haizearen eta euri uraren higadura zorrotzaren eraginez, oso ametsezko paisaia bat agerian geratu da. Hareharriak berak halako sortze indarra dakar-eta.
Harrizko baratzea
Erantzingo zabalaren inguruan, arasa kontinentala hedatzen den toki liluragarrian, pseudoparamoudrak edo harri bolak ikusteko aukera dago. Jaizkibel mendiak erdi ezkutuan izan duen altxor magikoa da. Formazio geologiko bitxia itsasertzean sortzen da. Forma esferiko ugari ikusiko dira han, itsasoaren abaroan. Ikuskizunaz bapo gozatze aldera, marea behea aukeratu behar da beti. Izan ere, itsasoak harrizko hondartzaren gainean indarrez talka egin ohi duela, hobe da tentu handiz ibili eta koplak alde batera lagatzea.
Adituen esanetan, munduko harri bolen kontzentraziorik handiena eta hobekien kontserbatua gertatzen da bertan, Erantzingo zabalaren eta Biosnarko puntaren arteko baratze emankorrean. Esandakoa, harri esferikoak izanda, tentagarriak dira haiekin jostetan ibiltzeko. Bisitarion harridurarako, harriok ez dute zirkinik egingo. Bai, ordea, haien imajinazioak. Guztira, 2.500 metro koadroko eremua da, eta tamaina desberdineko harri bolen errainua eraturik ikusiko da han. Konkrezioak zeharkatzen dituzten bost milimetro inguruko hodixka bat izaten dute barrualdean, eta, batzuetan, beste egitura txikiago bat izaten dute barruan, espikula izenekoa.
Harri bolak edo pseudoparamoudra batzuk erabat biribilak dira, eta gehienek zulotxo bat izaten dute erdialdean. Josean Gil-Garcia
Biribil harrigarri horiek nola sortu ziren ulertzeko, soa atze-atzera itzuli beharra dago. Adituen esanetan, sedimentazio garaian ornogabeek itsas hondoan galeriak zulatu zituzten. Gero, zulaketa horiek urari bertatik zirkulatzen utzi zioten, eta gero kanal bilakatu ziren. Urak kuartzo-aleen disoluziotik sortutako silizea garraiatu eta kanalaren inguruan barreiatu zuen. Pixkana-pixkana, silizezko konkrezio edo nodulu handiak sortu ziren erdiko hodixkaren inguruan. Jaizkibelgo konkrezioak intereseko geologia lekuen inbentarioan daude sailkatua, Jaizkibelgo mendigune osoa geodibertsitate handiko eremua baita.
Erantzinaundiko badia
Lezo eta Hondarribia (Gipuzkoa) herriak lotzen dituen Jaizkibelgo errepideko 11. eta 12. kilometroen artean utziko da autoa, akazia batzuen babesean. Bertan hasten den basabidea hartu, eta Jaizkibelgo mazelak kilimatzen hasiko da ibiltaria, ibai-haranaz eta landaretzaz bapo-bapo gozatuta. Lehen bidebanatzean, eskuinera egiten duen basabidea laga eta magalari gortea egiten jarraituko du. Martitxeko malda bete-betean hartuko du ibiltariak orain. Osteratxo atseginaren ostean, Talaia Bidearekin bat egingo du Goroskuntzetako bide sardan.
Bidebanatze horretan errotarri bat dago. Talaia Bidea lagako du han, eta errotarriaren eskuinetik doan bideari oratuko zaio. Harbide baten moldean, jaitsiera xumea egin eta berehala, zauritua den Erantzin edo Ixiruko kuartela bistan izango du, pinu gazteek kolonizatuta. Eraikinaren ondotik igaro, eta maldan behera jarraituko du, Burnizko ibarra eskuinean lagata. Ixiruko edo Burkaizko talaiaren ekialdetik igaroarazita, adi ibiliko da aurrerago; izan ere, Erantzintxikiko itsasbazterrera zuzen jo gabe, ezkerrera egingo da sestra kurbari gortea egitearen kariaz. Segidan, pinudian barrena doan bidexka bat antzemango du. Handik metro batzuk baino ez ditu egingo. Izan ere, ezkerretik segituko du berehala, eta zehar-zehar jarraituko. Algak jasotzeko tresna baten zirga metalikoa zeharkatuko du bidaztiak Erantzinaundiko badia aldera gerturatzearekin batera.
Erantzingo portuan algak jasotzeko tresna bat dago. Josean Gil-Garcia
Itsasbazterrean gaindi
Jaitsiera egiteari eutsita, Aierdi (Agerdi) eta Lerueta errekak amiltzen diren bazterrera helduko da. Gain-gainean, Erantzingo portua jantzarazten duten hareharrizko horma koloretsuak agertuko dira. Berezitasun morfologikoaz mira-mira eginda eta badiaren xarmak erabat liluratuta, paramoudrak metatzen diren hondartzara jotzeko tenorea iritsiko da. Itsasoko algak jasotzeko tresnari bizkar emanda, etorritako bidetik abiatuko da txangolaria, gorantz —bi minutu besterik ez—. Lehen aldapa amaituta, ezkerretik doan zidorrari oratu, eta pinudian barrena segituko du. Bide zabal batera irtenda, ezkerretik segi eta harri bolen errainura iritsiko da ibiltaria. Club Vasco de Camping taldeak seinalaturiko zidorrari jarraituta —marka zuriak dira—, aukera dago Erantzingo zabalean zehar osteratxo ederra egiteko.
Paramoudren errainua itsasertzean dago. Josean Gil-Garcia
Kostaldetik gehiegi urrundu gabe, baina, jator-jator segituko du naturak modelatu duen paisaia estonagarriaz gozatzen. Atzera-aurrera paseatuz, zona kaotikoa ahal dela saihestuta, goratasuna hartuko du bidaztiak, eta kostalde paretik doan zidorrari helduko dio. Erantzintxikiko itsasbazterrera berehala iritsiko da. Erreka gurutzatu eta aldatsari aurre eginda, bisitariak aukera izango du Biosnar inguruko bazterrak ezagutzeko. Bestela, eskuinera egingo du bidebanatze horretan, eta hegoaldera urratsak egiten hasiko da. Martitx muinoari gortea eginez, Zakardiko malkarrean aurrera goratasuna hartu eta Goroskuntzetako bidegurutzera iritsiko da, errotarria dagoen lekura. Ezkerrera hartuko du han, eta aparkalekura bizkor-bizkor iritsiko da ibiltaria.
Bihar: Iragana, harrietan irarrita (eta VI): Garbeko harbidea. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200938/langile-bat-hil-da-elorrion-ahta-eraikitzeko-lanetan.htm | Ekonomia | Langile bat hil da Elorrion AHTa eraikitzeko lanetan | Elorrion hil den langilearena urteko 34. lan heriotza da, eta aste honetako bigarrena. | Langile bat hil da Elorrion AHTa eraikitzeko lanetan. Elorrion hil den langilearena urteko 34. lan heriotza da, eta aste honetako bigarrena. | AHTaren lanetan ari zen 52 urteko langile bat hil zen atzo, Elorrion (Bizkaia), bihotzekoak jota. Iguria auzoan hil den langilearena urteko zortzigarren heriotza ez-traumatikoa da. Joan den astelehenean hil zen beste langile bat, Gernikan, eraikuntzaren sektorean hori ere.
LABek salatu du Euskal Herrian aurten lanean hil den 34. langilea dela. Sindikatuak gaineratu du “istripu ez-traumatikoak ere lan istripuak" direla eta ez direla "kasualitatez" gertatzen lan ordutegian. Egoera hori amaitzeko exijitu du: “Frogatuta dago lan baldintzak, presioa eta estresa faktore garrantzitsuak direla istripu kardiobaskularretan, eta lan istripuen arrazoi nagusi bihurtu direla”. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200939/2216-positibo-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 2.216 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian | Bigarren egunez jarraian, 2.200 kasutik gora jakinarazi dituzte. | 2.216 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Bigarren egunez jarraian, 2.200 kasutik gora jakinarazi dituzte. | Aurreko eguneko mugarritik hurbil daude atzoko datuak ere: 2.216 kasu positibo atzeman zituzten Osakidetzak eta Osasunbideak. Atzo jakinarazitako datuek goia jo zuten pandemiaren bilakaeran, 2.235 positiborekin: eta ordukoak baino zertxobait baxuagoak badira ere, oraindik altua da kutsakortasuna.
Bizkaiak jakinarazi ditu kutsatu gehien: 966. 564 Gipuzkoak, 447 Nafarroak eta 197 Arabak.
Ospitaleetan berriz egin du gora gaixo kopuruak: 308 lagun daude erietxeratuta Osakidetzako eta Osasunbideako ospitaleetan. Horietatik 64 ZIUetan daude, larri. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200941/nafarroako-auzitegi-nagusiak-onartu-egin-du-etxeratze-agindua.htm | Gizartea | Nafarroako Auzitegi Nagusiak onartu egin du etxeratze agindua | Arrisku handian dauden udalerrietan ezarriko da asteburuetan, jaiegunetan eta ez-jaietan, 01:00etik 06:00etara. | Nafarroako Auzitegi Nagusiak onartu egin du etxeratze agindua. Arrisku handian dauden udalerrietan ezarriko da asteburuetan, jaiegunetan eta ez-jaietan, 01:00etik 06:00etara. | Oraingoan bai, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak onartu egin du Nafarroako Gobernuaren eskaera, eta gaurtik aurrera, transmisio arrisku handian dauden udalerrietan, etxeratze agindua egongo da indarrean asteburuetan, jaiegunetan eta ez-jaietan, 01:00etik 06:00etara. Gobernuaren eskaeraren arabera, arrisku handiko multzo horretan egongo dira bi astean 250 kasu positibo baino gehiago edo astebetean 125 baino gehiago antzeman dituzten udalerriak. Gaur gauean sartuko da indarrean, eta oraingoz 141 udalerritan izango du eragina, 600.000 pertsonarengan.
Nafarroako Gobernuak argitaratua du udalerri horien zerrenda. Horien artean daude Zizur Nagusia (1.174,96ko intzidentzia tasa), Aranguren (1.114,28), Lizarra (1.093,41), Berriozar (1.045,46), Burlata (989,73), Noain-Elortzibar (985,57), Antsoain (969,26), Iruñea (927,83), Barañain (871,33), Berriobeiti (826,90), Baztan (797,22), Eguesibar (780,95), Atarrabia (725,20), Tafalla (566,30), Tutera (526,78) eta Altsasu (322,45).
Horietan, gaurko 01:00etik aurrera, soilik kasu hauetan atera ahal izango dira kalera: botikak, osasun produktuak eta oinarrizko beste gauza batzuk erostera, medikuarenera, albaitariarenera, lanera, zaintza lanak egitera, eta beste salbuespen batzuetara. Auzitegi Nagusiaren erabakiaren berri atera duen oharrean, Gobernuak azaldu du gaitza "ekitaldi superkutsatzaileetan" ari dela zabaltzen, "gauez, gazteen artean, baita kanpoan ere, batik bat tabernak ixten dituztenean".
Aipatutakoez gain, 41 udalerri horien artean beste hiru nabarmentzen dira, hamalau egunetan 10.000tik gorako intzidentzia tasa dutelako: Azuelo (12.903,22), Orbara (12.121,21) eta Lesaka (11.601,60) dira horiek. 5.000 eta 10.000ko arteko intzidentzia tasan daude Igantzi (6.572,76), Urroz (6.010,92) eta Zubieta (5.280,52). Eta 3.000 eta 5.000 arteko tasarekin Saldias (4.918,03), Arantza (4.690,11), Ituren (4.500,97), Etxalar (4.059,04), Doneztebe (3.418,30), Lantz (3.378,37), Bera (3.292,29) eta Areso (3.225,80). 1.000 eta 3.000 arteko tasarekin 43 udalerri daude, eta hortik behera, 84.
Atzo egin zuen eskaera Maria Txibiteren gobernuak, iragan astean aurkeztutakoa atzera bota ostean. Javier Remirez gobernuko bozeramaileak adierazi zuen etxeratze agindua «beharrezko tresna» dela kutsatzeen hedapena mugatzeko: «Noski, auzitegiaren ebazpena aztertuta, saiatu gara haren eskari eta irizpideetara egokitzen». Horregatik, gaineratu zuen oraingoa «neurri zehatzagoa, kirurgikoagoa» dela. Asmoa litzateke foru araua indarrean egotea gaurko gauerditik aurrera, hilaren 28ra arte, asteburua «harreman sozial handikoa» baita Nafarroan, Remirezen arabera. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200942/hizkuntza-politika-baten-erradiografia.htm | Gizartea | Hizkuntza politika baten erradiografia | Frantziaren hizkuntza politikak historikoki izan duen bilakaera esplikatu dute bi diputatuk Frantziako lehen ministroari helarazi dioten txostenean. Hau da beraien ondorioa: «Frantziako Errepublikaren batasuna ez da XX. mendean bezain hauskorra; [...] Eskualdeetako hizkuntza autoktono horiek ezin dira mehatxutzat hartu» | Hizkuntza politika baten erradiografia. Frantziaren hizkuntza politikak historikoki izan duen bilakaera esplikatu dute bi diputatuk Frantziako lehen ministroari helarazi dioten txostenean. Hau da beraien ondorioa: «Frantziako Errepublikaren batasuna ez da XX. mendean bezain hauskorra; [...] Eskualdeetako hizkuntza autoktono horiek ezin dira mehatxutzat hartu» | Frantziako Konstituzio Kontseiluak hizkuntza gutxituen legea zentsuratu ondoren, herenegun helarazi zioten ebazpenaren ondorioei buruzko txostena Frantziako lehen ministroari. Martxan alderdiko Christophe Euzet eta Yannick Kerlogot diputatuek ondu dute, hilabeteko epean eragileekin, hautetsiekin eta adituekin egin dituzten 60 bat elkarrizketa oinarri hartuta. Konstituzio Kontseiluak sortutako egoerari erantzunak eman dizkiote, ebazpenaren ondorioz itunpeko eskolek pairatzen duten ziurgabetasun juridikoari konponbiderik eman gabe, ordea. Baina idatzi duten testua Frantziako botere politikoan hizkuntza gutxituei buruz duten ikuspegia ulertzeko parada ere bada. Frantziaren hizkuntza politikak historikoki izan duen bilakaeraren erradiografia bat eskaini dute nolazpait, 1789tik gaur arte helburu izan den nazio eraikuntza asumituta. Hauek dira aipatzen dituzten elementu nabarmen batzuk:
«ABERRI TXIKIA ETA NAZIO HANDIA»
«III. Errepublika hasieran, errepublikanoek sentimendu errepublikanoa iraunkorki sustraitu nahi izan zuten herrialdean, kontsideratuz ‘aberri txikiarekiko’ maitasunak, ‘Nazio handiarena’, Frantziarena, baizik ezin duela elikatu». Bi diputatuen ustez, gaur egun, gisa bereko sentimendu batek gidatzen ditu hizkuntza gutxituen aldekoak. «Mugak eta berezitasunak ezabatzen dituela dirudien mundializazio baten aitzinean, hizkuntza horiek berezko identitate baten aitortza eta sustraitze behar handi bati erantzuten diote»; baina azpimarratzen dute hori ez dela Frantziako Errepublikaren «kontra» pentsatua; «bat egiteko modu gehigarri bat da».
Etorkizunak «hersturak» eragiten dituen «zalantzazko mundu» batean, aitzineko belaunaldiekin lotzen duen historia bat idaztea ahalbidetzen dute hizkuntza horiek. Honela idatzi dute bi diputatuek: «Tokiko historia, familia historia, eskualde historia, eskualdeetako hizkuntzek aberri txikien kontakizun ugariak idazten parte hartzen dute, eta horiek kontakizun nazionala egiten dute egunerokoan».
Abisua egin dute, hala ere: hizkuntza gutxituen eta haien irakaskuntzaren inguruan diren arrangurek «bilakaera politiko» bat hartzen dute gaur egun. «Keinu anitz goiko botereak beherekoen kultura eta ondarearekiko duen interes falta edo gaitzespen gisa interpretatuak dira eragileengandik».
FRANTZIAREN HIZKUNTZA POLITIKA
«Frantziako hizkuntza politikaren historia eskualdeko identitateen aurkako mesfidantza batek markatu du denbora luzean; itun errepublikano nazionala higatu eta lurralde batasuna kolokan jarriko zutenaren susmoa zuten. 1789ko Iraultzatik sortutako nazioa hizkuntza bakar batez zedarritzeko nahiak, eta gerora, Errepublika sendotzeko nahiak ekarri dute frantses hizkuntzaren nagusitasun hori, sarritan eskualdeetako hizkuntzen kaltetan inposatua. Eskola publikoaren baitan, eskualdeetako hizkuntzen irakaskuntza debekatua zegoen III. Errepublikan zehar: eskola publikoaren zeregina da, hain zuzen ere, harengandik urrun egongo liratekeen herritarrak frantsesera ekartzea, nazio-kontakizunean barneratzeko».
ESKOLETAKO DEBEKUAK
«Eskola errepublikanoaren» sorrera hori ez da «anakronismoz» so egin behar, bi diputatuen iritziz. «Lehen helburua ez zen eskualdeko hizkuntzen suntsitzea, frantsesaren irakaskuntza baizik. Onartu behar da, hala ere, herriak hitz egiten zuen hizkuntza borroka politiko baten baitan harrapatua izan zela». Garai horretan «frantsesaren murgiltze behartua» izan zela diote; «ikasleei debekatua zitzaien eskualdeko hizkuntzan mintzatzea —anitzetan haien ama hizkuntza zen—, izan irakaskuntza orduetan, baita beraien arteko harremanetan ere». Ikasle batzuek jasandako «laidoen memoria» oraindik bizirik dagoela diote, «inkontziente kolektiboan», eta belaunaldiz belaunaldi transmititzen dela. «Lurraldeen eta Estatuaren arteko harremanen irudikapenak egonkortzen ditu», eta horrek esplikatzen du, haien ustez, zenbait hiztunek «eskualdeko hizkuntzekiko duten sentsibilitate zorrotza».
FRANTZIAREN BATASUN NAZIONALA
Bi diputatuen iritziz, gaur egun, «Errepublikaren batasuna» ez da XX. mende hasieran zena bezain «hauskorra», eta «eskualdeko» hizkuntzak berriz «begi onez» ikusiak dira. «Eskualdeko hizkuntzetako batzuk desagertzeko puntuan dira, edo hala dira jadanik; interesaren berpizte horrek ez du beldurtu behar», adierazi dute. «Kontzientzia nazionala ongi baietsia da, baita lurraldearen integritatea eta mugen egonkortasuna ere». Herrialdea «baretua» dagoela diote. «Eskualdeetako hizkuntza autoktono horiek ezin dira mehatxutzat hartu, altxortzat baizik. Errepublikak kapitalizatu behar duen ondare bat»
ERREALITATEAREN EZAGUTZA FALTA
Bi diputatuek argi diote: hizkuntza gutxituekiko Frantzian duten ezagutza oso urria da. Datu faltagatik esplikatzen dute nagusiki. 1999koa da Frantziako Estatu mailan egin zuten azken ikerketa. «INSEEren datuen arabera, 5,5 milioi herritarren gurasoek mintzo zuten eskualdeko hizkuntza bat». Gaur egun, 4,9 milioira apaldua litzateke kopuru hori.
Baina aitortzen dute ez dutela errealitatearen ezagutza orokorrik, eta tokian tokiko erakundeek egindako ikerketen emaitzak baizik ez dituztela. Euskal Herrian egiten den inkesta soziolinguistikoa aipatu dute, besteak beste. Horren arabera, 1996an Ipar Euskal Herriko biztanleen %26,4 zen euskalduna; 2016an herritarren %20,5.
Era berean, zehazten dute gaur egun, 121.000 ikaslek segitzen dutela hizkuntza gutxituen irakaskuntza Frantziako Estatuan; 14.021 daude murgiltze ereduetan Frantziako Hezkuntza Ministerioaren arabera.
«Funtsean, zinezko zailtasuna da ikerketa objektibo eta zientifikoen eskasia, jakiteko [hizkuntza gutxituen] irakaskuntza segitzen duten haurrek zer maila duten eskualdeko hizkuntzan eta frantsesean. Eragileek datuak aurkeztu dizkigute, baina, ebaluaketen zintzotasuna zalantzan jarri gabe, uste dugu beste batzuek egin beharko lituzketela, metodo fidagarriak eta lurralde guzietarako berak erabilita» |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/200944/garbeko-harbidea-bidelagun.htm | Bizigiro | Garbeko harbidea bidelagun | Garbeko galtzada garai bateko bide bat da. Zona karstikoaren gainean ederki egokitua dago, eta Ermualde inguruan harrigarriki hazten den artadi kantauriar trinkoa zeharkatzen du harbide zaharrak. | Garbeko harbidea bidelagun. Garbeko galtzada garai bateko bide bat da. Zona karstikoaren gainean ederki egokitua dago, eta Ermualde inguruan harrigarriki hazten den artadi kantauriar trinkoa zeharkatzen du harbide zaharrak. | Garbeko galtzada Ugalde gaineko muinoan agertzen da dotore-dotore, eta Erdi Aroko bidarri baten moldean eraikita dago. Bide zaharrak mazela karstikoa urratzen du alderik alde, eta, haren eskutik, bazter ederrak deskubrituko ditu ibiltari ausartak. Parajea biodibertsitate handikoa da, eta Arabako Paisaia Berezien Katalogoan jasota dago. Basogintzako paisaia tradizionala da, eta ondo kontserbatutako artadi kantauriarreko eremu batzuk ikusiko dira han. Kamaraka mendiaren hegalean barreiatzen da artadia, eta haltzadiekin eta harizti azidofilozko zuhaiztiekin partekatzen du lurraldea.
Burdin hesia
Garbeko galtzadari eta artadiari bisita egitearen kariaz, Ermualde edo Ermuko Andra Mariaren monumentu multzoan emango zaio hasiera ibilbideari. Bertaratzeko, Ugarte auzoan (Laudio, Araba) abiatzen den asfaltatutako bide estua hartu, eta, sigi-saga, ehunka metroko desnibela gainditu ondoren, Isusi auzora iritsiko da bidaiaria, aipatutako arkeologia monumentuen multzotik hurbil.
Argazkiak: Josean Gil-Garcia
Ibilian hasi aurretik, Ermualdeko jatetxe berriaren inguruan dauden bide seinaleei arreta jarriko zaie. Seinaleok Burdin hesiaren memoria ibilbideari dagozkio. Zidorrari segika, gainera, txango interesgarri bat egiteko parada dago, gerra garaiko defentsa lerroa bertatik bertara ezagutzeko. Araba eta Bizkaiko 33 udalerri zeharkatzen dituen gerra lerro hori ondasun kulturaltzat jo zuten 2017an, eta monumentu multzoaren kategoria gisan sailkatu zuten. Garbeko harbidea lubakietaraino iristen ez bada ere, bidaztiak aukera izango du aipatutako ondarea bisitatzeko.
Ugaldeko altxorrak
Ermualdeko jatetxearen ertzetik doan basabidean barrena urratsak egiten hasiko da ibiltaria (Laudio, Araba). Larrinekoa izeneko baserri zaurituaren paretik igaro ostean, kareharrizko tapiza erakusten duen bideari oratuko zaio, maldan behera egitearekin batera. Gehiegi jaitsi gabe, ordea, adi ibiliko da oinezkoa eskuinetik doan bidexka gelditu gabe ez igarotzeko —bide seinale bat dago bidebanatzean, baita hiru harlauza txiki ere—. Dubiriz auzora doan bide zabala bazter egingo da han, eta Garbe eta Asketa errekastoek bat egiten duten behe ibarreraino lagunduko duen behialako harbide ezagunari helduko zaio.
Haritzen babesetik irtetean, metro batzuk baino ez ditu egingo landarerik gabeko hegalean barrena. Izan ere, bidarriak pitin bat beherago jarraitzen du. Oinezkoentzat egokitutako hesia gurutzatu ondoren, zuzen segituko du oinezkoak, pagadi tipi bat ezkerraldean lagata. Magala zeharkatzen ari den bitartean, Dubiriz auzoko baserriak ikusiko ditu hegalaren oinaldean. Aspurugoiko baserriaren inguruan, Mendieta eta San Roman aldera egiten duen bideari muzin egingo dio. Eskuinera joko du bidebanatze horretan, eta Garbeko galtzadaren bila jarraituko du. Gallarraga mendiari begira jarriko da bizkor. Hasieran, eukalipto gazteen artetik emango ditu pauso geldoak; berehalakoan, baina, inguralde karstikoan eta artadi kantauriarrean gaindi pauso luzexka egiten jarraituko du.
Gaztainondo sendoak agertuko dira Garbeko bidarrian. JOSEAN GIL-GARCIA
Hala, aldats xumea amaitu ondoren, Pagabikotxa etxolara doan bidea utzi, eta eskuinera hartuko du. Tregoaretxu inguruan, artadi kantauriar trinkoak bete-betean hartuko du bisitaria, begi itxi-ireki batean. Harbidea oso nabarmena agertuko da han, aspaldiko bidearen ezponda janzten duten kareharrizko harlauzak bistan direla. Ibarraren beste aldean, Mareazuloko sakana begi bistan izango du zaleak. Landaretzak aski babestua egon arren, Mareazulo haitzulo ezkutua izen bera daraman errekastoaren ondoan agertuko da, zeina itsasgorekin hertsiki lotu izan duen elezahar batek. Euri jasak gertatu eta egun batzuk geroago, mirari ikusgarria gertatu ohi da: barru-barruko biltegitik borborka milaka litro ur kanporatu, eta Ugaldeko errekaren maila dezente igoarazten da. Ordu gutxiko gertakizuna izaten da, eta zaila da jakiten noiz gertatuko den. Nola ez die uraren burrunbak bizilagunei harridurarik ekarriko, amildutako ura gazia bada? Naturaren misterioa.
Torrontegietako talaia
Bigarren altxorra Aretxarro haitzuloa da. Sakan berean ehunka metro gora eginez gero agertuko da harpe misteriotsua. Aho beltzak ez du, ordea, ur emariarekin zerikusirik, Aretxarroko sakana estutzen duen kareharrizko muturrean irekitzen baita. Haitzuloa Barandiaran antropologoak esploratu zuen, 1930ean, eta hezurrak eta burezur bat aurkitu zituen bertan. Haren hitzetan, Neolito garaiaren amaierako hilobiratze bati zegokion. Felix Murga eta haren Okondoko talde sonatua 40 urte geroago abian jarri ziren haitzulo beraren bila. Asko kostata, baina Mareazulo sakanean gora egin zuten, eta mira-mira eginda geratu ziren irekidura ttipia ikustean.
Tipi-tapa galtzadatik, gaztainondo sendo batzuk hazten diren zokora iritsiko da. Garbe errekastoaren gainetik igaro bezain laster, gora segituko du oinezkoak. Aldapa pikoa amaitzean, gurbitzak eta gaztainondoak hazten diren zoko-mokoan, eskuinera hartu eta sigi-saga maldan gora jarraituko du. Basabide zabal batera irtengo da bizkor. Eskuinera joko du orduan, betiere ehunka metro aurrerago goititzen den Torrontegietako gain karstikoaren aldera urratsak eginda. Hurrengo bidebanatzean, burdin hesia korritzeko gonbita egiten duen desbideratzea agertuko da. Hor, ibiltariak erabaki dezake burdin hesiari jarraitu ala ez. Garbeko zirkuitua ixteko, baina, eskuinetik segituko du, eta, Laudioko Basabideak bidelagun, Ermualdearen gaineko talaia ederrera iritsiko da. Basabideari begia kendu gabe, goratasuna galduko da apurka-apurka. Elurtegiaren paretik igaro eta berehala, Ermualdeko parajean amaituko du zirkuitua. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200945/fraile-eta-izagirre-anaiak-lehiatu-ahal-izango-dira-masajista-batek-positibo-eman-duen-arren.htm | Kirola | Fraile eta Izagirre anaiak lehiatu ahal izango dira, masajista batek positibo eman duen arren | Fraile eta Izagirre anaiak lehiatu ahal izango dira, masajista batek positibo eman duen arren. | Espainiako txirrindularitza selekzioaren masajista batek positibo eman du COVID-19 proban, baina Omar Fraile, Gorka Izagirre eta Ion Izagirre euskal herritarrak errepideko lasterketan lehiatu ahal izango dira bihar, testean negatibo eman dutelako. Hori jakinarazi du Espainiako Olinpiar Batzordeak. Euskal Herrian 04:00ak direnean hasiko da lasterketa.
Errepideko lasterketan, Alejandro Valverderentzat lan egin beharko dute hiru txirrindulariek. Erlojupeko lasterketa uztailaren 28an jokatuko dute, eta horretan Ion Izagirre lehiatuko da, anaietan gazteena (07:00). | |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200946/jaurlaritzak-euskararen-erabilera-sustatu-nahi-du-kirolean.htm | Gizartea | Jaurlaritzak euskararen erabilera sustatu nahi du kirolean | 18 urtetik beherako gazte kirolarien eta haien entrenatzaileen harremanak euskaraz ematea da 2021-2024 urteetarako Planaren helburua | Jaurlaritzak euskararen erabilera sustatu nahi du kirolean. 18 urtetik beherako gazte kirolarien eta haien entrenatzaileen harremanak euskaraz ematea da 2021-2024 urteetarako Planaren helburua | Eusko Jaurlaritzak Kirolean Euskara Sustatzeko 2021-2024 Plana aurkeztu zuen, atzo. Bingen Zupiria, Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak aurkeztu zuen, Donostian egindako agerraldian, eta berarekin batera agertu ziren Ikaskuntzaren eta Hezkuntza Berrikuntzaren zuzendari Amaia Agirre eta Euskal Kirol Federazioen Batasuneko kudeatzaile Leire Gerenabarrena. Planak 18 urtetik beherako haur eta gazteengan eragin nahi du eta helburua da kirolean harremanak euskaraz ematea. Hiru kirol hartu dituzte lehentasun moduan: futbola, errugbia eta saskibaloia. Horretarako Araba, Bizkai eta Gipuzkoako eremu soziolinguistiko desberdinak kontuan hartuko dira eta horien araberako helburu eta ekintzak finkatuko dira.
Euskararentzako eremuak irabaztearen beharra azpimarratu zuen Zupiriak agerraldian. Kasu askotan, eskolan euskaraz ikasten duten haur eta gazteek ez baitaukate erraztasunik eskolaz kanpo euskara erabiltzeko. Kultura eta Hizkuntza Politika sailak euskaratik kirol arloan egindakoa aztertu duela onartu zuen sailburuak eta gaian eskarmentua duten adituengana jotzea erabaki zuten. Horregatik, Jaurlaritzaren iritziz, aisialdian eta formalak ez diren eremu funtzionaletan euskararen erabilera zabaltzeko gakotzat hartu dute kirola. «Kirolak egiten du haur eta gazteentzat eskola eta kirolaren arteko zubi lana», adierazi du Zupiria sailburuak.
Planak kirolean aritzen diren 18 urte arteko gazteen entrenatzaileen prestakuntzan eragin nahi du batez ere, entrenatzaile-ikasketak euskaraz bultzatuz. «Entrenatzaileak eta epaileak euskaraz formatzea oso garrantzitsua da, hauek baitira gazteengan gehien eragiten dutenak kirolean», adierazi du sailburuak.
Plana garatzeko lau oinarri Kirolean euskara sustatzeko planak lau oinarri nagusi ditu. Batetik, kirolean erreferente diren entrenatzaile eta epaileak euskaraz trebatu asmo dituzte, horrela gazteen euskararen erabilera modu naturalean handitzeko asmoz. Lehentasuna oinarrizko mailetan, kategoria baxuenetan aritzen direnak izango dira. Bestetik, gazteek entrenatzaileekin, epaileekin eta beste jokalariekin dituzten harremanetan euskararen erabilera areagotu nahi dute.Jaurlaritzak emandako datuen arabera, gaur egun entrenatzaile.jokalari harremanean erabiltzen da euskara gehien, eta gutxien jokalarien arteko harremanetan. Ondoren, teknologia berriak txertatuz, eduki interaktiboen alde egin nahi dute entrenatzaileen trebakuntza prozesuetan. Adibidez, lana erraztu dezaketen material eta kirol-metodologien inguruko tresna digitalak baliatuz. Azkenik, plan horren bidez, klubetan euskararen erabileraren aldeko kontzientzia piztaraztea eta klubek euskara planak sustatzea lortu nahi dute.
Plana indartzeko helburuarekin, Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak kanpaina berezi bat jarri du martxan, Euskara Bihotzetik Ezpainetara lemapean. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200948/entsegu-bat-hasteko.htm | Kirola | Entsegu bat, hasteko | Ohi baino ekitaldi soilagoarekin hasi dira Tokioko Olinpiar Jokoak, COVID-19agatik atzeratu eta urtebetera. Pandemiaren ondorioak aipatu dituzte, baina ez du protagonismorik izan. Estadioaren kanpoan jokoen kontrako protesta egin dute ehunka lagunek, eta haien oihartzuna estadio barrura iritsi da. | Entsegu bat, hasteko. Ohi baino ekitaldi soilagoarekin hasi dira Tokioko Olinpiar Jokoak, COVID-19agatik atzeratu eta urtebetera. Pandemiaren ondorioak aipatu dituzte, baina ez du protagonismorik izan. Estadioaren kanpoan jokoen kontrako protesta egin dute ehunka lagunek, eta haien oihartzuna estadio barrura iritsi da. | Entsegu orokorren kutsua izan du. Festa pribatuarena. Ikuskizun handi bat eta estadio oso bat kazetarientzat eta gonbidatu batzuentzat baino ez. Tokioko Olinpiar Estadioko koloretako aulkiek bestelako itxura eman zezaketen, baina Olinpiar Jokoetako azpiegitura nagusia hutsik zegoen (68.000 ikusle sartzen dira bertan).
Pandemiak itxiera eta irekiera ekitaldiak moldatzera, sinplifikatzera, behartu ditu antolatzaileak. Horregatik, gaurkoak izan du festa egin nahi bai, baina egin ezin duenaren kutsua. Baita ikusle faltak eragindako isiluneak saihestekoa ere. Oso isilune gutxi izan dira, ekitaldiak soinu banda bat zuela zirudien.
Argazki bilduma: hemen
Itxuraz gain, mezuak aldatzera behartu ditu pandemiak. Ikusteko zegoen COVID-19ak zer nolako lekua eta protagonismoa izango zuen gaurko ekitaldian. Zenbat eta nola azalduko zen.
Agertu da, hasieran bertan. Baina, NOB Nazioarteko Olinpiar Batzordeak pandemia garaian egin duen moduan, pandemiari kirola kontrajarriz: bideo batean kirol ezberdinetako kirolariek koronabirusa eta haren ondorioak irudikatzen zituen harrizko hormatzar bat eraitsi dute. Modu formalagoan ere agertu da pandemia, gogoan izan baitituzte bai hitzez, bai isilune baten bidez, pandemiak hil dituen pertsona guztiak.
«Jaun-andreok, iritsi da une garrantzitsua» esan, eta herrialdeetako atletak estadioan sartu dira. Ohi baino ordezkaritza txikiagoak, baina batzuk oso jendetsuak. Musikak estali du txaloen eta haien berotasunaren falta. Japoniak jaso zituen txalo gehien, baina errefuxiatuen taldea ere oso txalotua izan da. 29 kirolarik osatzen dute errefuxiatuen ordezkaritza. Argentinarrak izan dira nabarmenenak, saltoka eta multzo bat osatuz sartu baitira, garaipen bat ospatuko balute bezala.
Apaindura gutxiago Gainerakoan, halako ekitaldiek izaten dituzten ohiko osagaiak: tradizioan eta irudi sinbolikoetan oinarritutako musika saioak, doinu epikoak, koreografiak, su artifizialak estadioaren estalkitik, laser bidezko irudiak, olinpiar mugimenduaren aldeko iragarki itxurako mezuak, desfile luzea (bideo jokoetako musika doinuekin), atleten uniforme eta txandal koloretsuak... Hori bai, ohi baino soilagoa, apaindura gutxiagokoa izan da.
Seiko Hashimoto Tokioko Olinpiar Jokoen Antolaketa Batzordeko buruak, gaurko hitzaldian, eutsi egin die jokoen hasierako helburuari: «Japoniaren suspertzea erakutsiko diogu munduari».
Thomas Bach NOBeko presidenteak ere bai erakundearen mezua: «Gaurkoa itxaropen momentua da. Hau da tunelaren amaierako argia». Eskerrak eman dizkie japoniarrei, jokoak haiei esker egin direla esan die.
Eta japoniarrak? Estadiotik kanpo zeuden. COVID-19ari buruzko aipamenez gain, bazegoen beste zalantza bat: ea protestarik izango ote zen Olinpiar Jokoen kontra. Ehunka lagun elkartu dira kanpoko aldean. Irekiera ekitaldiaren isiluneetan protesten oihartzuna entzun zitekeen estadiotik bertatik. Pandemia garaian kaleratutako inkesta guztien arabera, japoniar gehienak jokoen kontra daude, eta berriro atzeratzea edo bertan behera uztea nahi dute.
Estadioaren kanpoko aldea hesituta zegoen. Atzerritarrak, gehienak komunikabideetako ordezkariak, barrura; bertakoak, hesiaren beste aldean, kanpoan. Ezin izan dute hasiera ekitaldira sartu eta ezingo dute lehiaketak ikustera joan, ez baita ikuslerik izango.
Naruhito Japoniako enperadoreak, harmailetatik, Tokioko Olinpiar Jokoak irekitzat eman ditu. Olinpiar bandera estadioko mastan dago. Olinpiar sua ere piztuta dago: Naomi Osaka tenislaria arduratu da horretaz. Entsegua bukatu da. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200949/gure-eskubideak-lortzeko-hilzorian-egon-behar-badugu-etorkin-guztiek-egingo-dugu-gose-greba.htm | Mundua | «Gure eskubideak lortzeko hilzorian egon behar badugu, etorkin guztiek egingo dugu gose greba» | Egun dokumentaziorik gabeko 150.000 migratzailetik gora bizi dira Belgikan, estatus legalik eta eskubiderik gabe. Horietako bat da Dodou Cham, eta egoeraren berri eman dio BERRIAri. | «Gure eskubideak lortzeko hilzorian egon behar badugu, etorkin guztiek egingo dugu gose greba». Egun dokumentaziorik gabeko 150.000 migratzailetik gora bizi dira Belgikan, estatus legalik eta eskubiderik gabe. Horietako bat da Dodou Cham, eta egoeraren berri eman dio BERRIAri. | Dodou Cham USPR Erregularizazioaren Aldeko Dokumentaziorik Gabekoen Batasuneko kidea da. 2008an iritsi zen Belgikara Gambiatik (Afrika), eta 2014an egin zen elkarteko kide. Urte luzez Belgikan lan egin duen arren, estatus legalik gabeko etorkina da. Gertutik jarraitu du azken bi hilabeteotan 430 migratzailek egindako gose eta egarri greba, eta datozen asteetan egongo diren aldaketei begira dago orain. USPR elkarteak urte luzez egin du etorkinen eskubideen alde; protestak antolatu dituzte, eta agintariekin bildu dira. Hala ere, etorkinek ez dute inoiz politikarien aldetik espero zuten erantzuna lortu, eta ehunka lagunen egoerak bere horretan jarraitu du urte luzez.
Chamek Berriari adierazi dionez, migratzaileek gose greba hasi eta beren bizia arriskuan jarri ostean iritsi dira lehen eztabaidak: «Maiatzaren 23an 430 etorkinek hasitako gose greba erreakzio sozial eta politiko handia lortzeko irtenbide bakarra zen». Dena den, dagoeneko Belgikan bizi diren etorkinak «ia etsita» daudela gehitu du.
Bruselako San Joan Bataiatzailearen Elizan eta Unibertsitate Askeko bi campusetan bizi diren etorkinek 55 egunez egin dute gose greba, eta horietako batzuk edateari ere utzi zioten aurreko astean. Chamek ez zuen gose greban parte hartu, baina gertutik jarraitu du grebalarien egunerokoa. Bi hilabete luzeren ostean, manifestarien osasun egoera «oso larria» dela azpimarratu du: «Gehienak oso ahul daude, fisikoki batez ere. Aurrekoan gose greba behin-behinean etetea onartu ondoren, ospitalera eraman behar izan zituzten horietako asko. Psikologikoki ere lur jota daude».
Joan den asteazkenean eman zuten aditzera gose eta egarri greba behin-behinean etengo zutela, Sammy Mahdi Belgikako Asilo eta Migraziorako Estatu idazkaria grebalariekin negoziatzeko prest agertu ondoren. Bruselan manifestatzen aritu diren migratzaileek gobernuak sortu duen «eremu neutralera» joateko aukera dute, «beren egoeraren araberako aholkua jaso eta migrazio auziekin lotutako zalantzak argitzeko». Gainera, datozen egunetan migratzaileen «egoera erregularizatzeko itun bat» elkarrizketen mahai gainean egongo dela adierazi zuten gobernuko eta USPRko kideek.
Chamek, ordea, zalantza handiak ditu «eremu neutralaren» inguruan. Gobernuko lantaldeak bertara joateko deia egin duen arren, migratzaile gehienek ez dute argi ikusten dokumentazioa jasoko duten. Gainera, erabakia «oso orokorra» dela kritikatu du USPR elkarteko kideak, eta egunotan egoera bertsuan dauden ehunka migratzaileren deiak jaso dituztela esan du: «Jendeak ez daki orain zer egin behar duen. Ehunka dei jaso ditugu, zer dokumentazio eraman behar dituzten edo abokatuarekin harremanetan jarri behar diren galdetzen».
Elkarteko kideek ezin dituzte galdera horiek erantzun, «informazio gutxi» baitute oraindik. Datorren astean Mahdirekin bildu nahi dutela adierazi du Chamek, «eremu neutrala zer den zehatz-mehatz azaltzeko, eta informazio gehiago eskuratzeko».
Ekaitzaren osteko barea
Grebalariek gose eta egarri greba behin-behinean eten ondoren, «lasaitasuna» zabaldu zen herrialdean, batez ere gobernuan. Hain zuzen, grebalarien gose grebak Vivaldi koalizioa arriskuan jarri du egunotan. Chamen arabera, migrazioaren auzia «beti izan da gai sensiblea Belgikan», eta desadostunak sortzen dituen «gai ohikoetako bat» da herrialdean.
Aurreko igandean Valoniako PS Alderdi Sozialistak eta Ecolo alderdi ekologistak migratzaileren bat hilko balitz dimisioa aurkeztearekin mehatxu egin zioten Alexander De Croo lehen ministroari. Hark, berriz, ez zela «krisi politikoa pizteko» unea esanez erantzun zuen.
Chamen arabera, Belgikako alderdi politikoak dira dokumentazioa lortzeko oztopo nagusia. Belgika iparraldeko Flandria eskualdean indar handia dute eskuineko alderdiek, eta «etorkinen aurkako jarrera oso zabalduta dago». Gainera, «herrialdeko gehiengoaren babesa» dutela salatu du Chamek. Herrialdean behera egin ahala, ordea, babes handiagoa jasotzen dutela dio, Valonia eskualdean migratzaileen aldeko jarrera nabarmenagoa baita.
Negoziazioak mahai gainean daude oraindik, eta ikusteke dago zer erabaki hartuko dituen Belgikako Gobernuak. Dena den, «gobernuak konpromiso gutxi» erakutsi duela salatu du Chamek, eta prozesua «oso mantso» doala esan du. Egunotan nazioartetik jasotako babesa «bihotzez eskertzen» du, baina gehiago egin dezan eskatu dio Europako Batasunari: «Europako Batasunak migrazio politika aldatzeko agindu behar lioke Belgikako Gobernuari». Erabaki irmorik hartu ezean, manifestariek berriro gose grebari ekingo diotela baieztatu du Chamek.
Belgikan 150.000 lagun bizi dira dokumentaziorik gabe. Horietako askok urteak daramatzate han bizitzen, baina gobernuaren begietan «ikusezinak» direla salatu du Chamek. Belgikan bizi diren etorkinek «beste edozein herritark dituen eskubide berak eskatzen dituztela» aldarrikatu du: «Lan egin nahi dugu. Kalean lasai ibili nahi dugu, ez Poliziak atxilotuko gaituen beldur. Bizitza sinple eta lasai batez gozatzeko eskubidea besterik ez dugu eskatzen».
Duela ia hamahiru urte iritsi zen Cham Belgikara, eta beste ehunka migratzaileren antzera, dokumentaziorik gabe bizi da. Belgikako Gobernuak hartuko dituen erabakien zain dago, baina aipatutako «erregularizazio ituna» gose greba egin duten migratzaileentzat bakarrik bada, «alferrik» dela esan du: «Dokumentazioa lortzeko modu bakarra hilzorian egotea bada, herri guztietako migratzaileek gose greba hasiko dugu». |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200950/gaur-zortzi-euskal-kirolari.htm | Kirola | Gaur, zortzi euskal kirolari | Arraunean, txirrindularitzan, belar hockeyan eta eskubaloian arituko dira. Chorraut eta Elosegik sailkatze probak izango dituzte igandean. | Gaur, zortzi euskal kirolari. Arraunean, txirrindularitzan, belar hockeyan eta eskubaloian arituko dira. Chorraut eta Elosegik sailkatze probak izango dituzte igandean. | Zortzi euskal kirolarik hasi dute goizaldean haien parte hartzea Tokioko Olinpiar Jokoetan. Virginia Diaz izan da lehenengoa, lemazainik gabeko bikoteko proban, 02:50ean, Sea Forest kanalean; hirugarren izan da, eta finalerdietarako sailkatu da.
04:00etan Ion Izagirrek, Gorka Izagirrek eta Omar Frailek errepideko lasterketa hasi dute, Musashinonomori parketik abiatuta. Gorka Izagirrek eta Frailek hor bukatuko dute haien ibilbidea, baina Ion Izagirrek uztailaren 28an izango du hurrengo lehia. Taldeko masajista batek positibo eman du COVID-19an. Hala ere, hiru euskal herritarrek testean negatibo eman dute. BERRIAk zuzenean jarraituko du lasterteka, 10:00etatik aurrera.
13:00etan izango da Clara Azurmendiren txanda, lehen fasean multzokako ligaxkak jokatuko dituzte Mushasino kirol plazan.
Taldeko kirolei dagokienez, 05:15ean izan da Jose Maria Basterra Otxoaren txanda, Espainiako selekzioarekin, Argentinaren aurka, Oiko Hockey estadioan.
Julen Aginagalde eta Eduardo Gurbindoren txanda izango da 09:15ean. Guztira bost partida jokatuko dituzte taldekako fasean; lehena gaur, Alemaniaren kontra.
Igandean, gainera, Maialen Chourrautek eta Ander Elosegik sailkatze probak izango dituzte: Chourraut eslalom piraguismoko K1 kayaka proban arituko da, eta Elosegi eslalom piraguismoko C1 kanoa proban.
Tokio 2020ko egutegia eta proben ordutegia kontsultatu hemen: Egutegia eta proben ordutegiak, egunez egun |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200951/ametsa-domina-bat-lortzea-da-helburua-maialen-azkar-bat-ikustea.htm | Kirola | «Ametsa domina bat lortzea da; helburua, Maialen azkar bat ikustea» | Rioko Olinpiar Jokoetan urrea irabazita ere, gogorarazi du lehiaketa bakoitza hutsetik hasi behar dela. Tokioko kanaleko ur bizietara ez ezik, berora eta hezetasunera ere egokitzea izan da erronka. Domina bat lortzeko aukera du. | «Ametsa domina bat lortzea da; helburua, Maialen azkar bat ikustea». Rioko Olinpiar Jokoetan urrea irabazita ere, gogorarazi du lehiaketa bakoitza hutsetik hasi behar dela. Tokioko kanaleko ur bizietara ez ezik, berora eta hezetasunera ere egokitzea izan da erronka. Domina bat lortzeko aukera du. | Aldaketa asko gertatu dira Maialen Chourrautek (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1983) 2016ko Rioko Olinpiar Jokoetan urrea irabazi zuenetik. Nagusienetakoa, La Seu d'Urgellen (Lleida, Herrialde Katalanak) hamabost urte egin eta gero, Euskal Herrira bueltatu izana. Bizimodua eta prestaketa aldatu ditu. Baina domina irabazteko moduko gorputzaldiarekin iritsi da Tokiora. Igandean hasiko du lehiaketa, Kasaiko ur bizietako kanalean. Alabak gomendatutako pottokien komiki batek alaitzen dizkio Tokioko egun beroak eta bakardade momentuak.
Tokioko beroak eta hezetasunak eragiten dizue piraguistoi?
Bai, baldintza gogorrak dira. Entrenamenduetako lehen ordu erdian jasaten dituzu, baina hurrengo ordu erdia oso gogorra da: gorputza berotu egiten da, itomena izaten dugu, arnasestuka ibiltzen gara, bihotz maiztasuna handitzen da, hankak egosten dira...
Uretako kirola izanda, eman lezake ez dutela eraginik.
Kanaleko ura ere beroa dago, gero eta beroagoa, 30 graduren inguruan, zirkuitu itxia baita. Jacuzzi bat dirudi. Okerrago gaude uretan, uretatik kanpo baino.
Nola aurre egiten diozue beroari?
Izotzezko txalekoak ditugu, gorputza hainbeste ez berotzeko.
Zer-nolako gorputzaldiarekin iritsi zara?
Ondo. Guztia egin dugu hona ondo heltzeko. Batzuetan zalantzak sortzen dira, baina horretarako entrenatuko gara, eta, orain, egokitzen ari gara. Buruz, mentalitatez, oso fresko iritsi zarela dirudi.
Ez dakit. Josean Arruza psikologoarekin lan asko egin dut, lehiatzeko orduan burua ahalik eta egokien izateko.
Emaitzen kudeaketa sartzen al da lan psikologiko horretan? Emaitza txarrena, esaterako.
Zerbait gaizki ateraz gero, hurrengo helburuan jartzen duzu arreta. Gaizki atera dena aztertzen duzu, hurrengo batean baliatzeko. Hori lantzen da.
Eta garaipena ere lantzen da?
Askotan ez da lantzen zer gertatzen den gauzak ondo ateratzen direnean. Batzuetan, lehiaketa bat oso ondo ateratzen denean, oso gogorrak izaten dira hurrengo lehiaketak eta garaipenak ekartzen duen guztia. Badirudi dena errazagoa dela, baina kostatzen da hori guztia kudeatzea.
Rioko Olinpiar Jokoetan lortutako urreagatik diozu?
Bai. Asko amesten duzu gauza bat lortzeari buruz, lan asko egiten duzu, eta, lortu eta gero, damutu ere egiten zara. Zertarako irabazi? Niri gustatzen zait irabaztea eta hori atzean uztea, hurrengo helburuari begira lan egitea; baina konpromisoak gehitzen dira, eta zama bat eramaten duzu gainean.
Piraguatik kanpoko zama.
Bai. Konpromisoak gehitzen badira eta horrek entrenamenduetan eragina badu, zama eta nekea sortzen dira.
Zein da helburua Tokion? Domina bat lortzea?
Ametsa domina bat lortzea da; helburua, berriz, Maialen azkar bat ikustea. Maialen azkar bat ikusten badugu, emaitza ona izango da. Azkar banoa eta nabigazioarekin gustura baldin banago, pozik bueltatuko naiz etxera. Ez da hain erraza, ordea.
Rioko emaitzak badu eraginik Tokioko lehiaketari heltzeko moduan?
Egina egina dago. Agian, gehiago borrokatzeko gogoa ematen dit, ez daukadalako ezer galtzeko.
Olinpiar Jokoen aurreko lehiaketetan ez duzu lortu dominarik. Kezkatzen zaitu?
Munduko Kopan eta Europako Txapelketan ez dut lortu dominarik, baina aurrean egon naiz. Lehen hamarretan sailkatu naiz hiru lehiaketetan, eta ez naiz egon dominetatik hain urrun. Lehiaketa bakoitza hutsetik hasten da guztiontzat. Edozer gauza gerta daiteke. Rion irabazi egin nuen, baina ia finaletik kanpo geratu nintzen. Londresera eta Riora munduko sailkapenean bigarren iritsi nintzen; Tokiora zazpigarren. Tropelaren barruan nago.
2019tik ezagutzen duzu Tokioko kanala. Gustatzen zaizu?
Bai. 2019tik pixka bat aldatu dute; orain egonkorragoa da.
Riokoaren oso antzekoa da.
Egitura bera du.
Kanala oso antzekoa izanda ere, lehiaketarako jartzen dizueten ibilbidearen arabera, kanalaren izaera guztiz alda daiteke?
Asko. Oso azkarra izan daiteke, gogorra... Hala ere, edozein kanaletan arraun egiteko prestatzen gara. Entrenamenduetan ahalik eta maniobra gehien probatzen ditugu, ez baitakigu zer topatuko dugun lehiaketa egunean.
Zirkuitua bezperan jakiten duzue. Jaitsiera nola egin ikasten duzue. Gerta daiteke, ordea, inprobisatu behar izatea?
Uraren mugimendua inoiz ez da berdin-berdina. Askotan piragua ez da egoten nahi eta behar duzun tokian. Maniobra guztiak asko planifikatzen dira, oso ondo dakigu teorian zer egin behar dugun, baina gero unean uneko egoerara egokitu behar duzu. Hor pixka bat artista izan behar da.
Olinpiar ziklo honetan gorabehera dezente izan dituzu materialarekin. Piragua asko probatu dituzu. Zergatik?
Rioko Jokoen ondoren, araudia aldatu zuten. Alde batetik, piraguaren gutxieneko pisua, zortzi kilotik bederatzira. Pertsona handi batek ez du nabarituko, baina ni txikia naiz, eta aldea asko nabaritzen da. Gero, gilen neurria ere aldatu zuten. Piragua ez zihoan ondo. Piragua asko probatu ditugu, egokia aurkitu arte.
Beste aldaketarik egin duzu?
Txalekoak asko aldatu dira. Lehengoak lodiak ziren; oraingoak finagoak dira, eta bolumen guztia bizkarrean eta gerri aldean dute. Horrela, zentimetro batzuk irabazi ditugu, eta ateetako makiletara gehiago gerturatzen gara. Gehiago gozatzen dugu.
Tokioren ondoren, zer?
Aurrena Tokio, eta gero gerokoak. Munduko Kopa eta txapelketa ditugu irailean. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200952/patxada-ur-bizietan.htm | Kirola | Patxada ur bizietan | Laugarren Olinpiar Jokoak ditu Elosegik. Londresen eta Pekinen laugarren izan zen, eta uste du Tokion dominaren bat lortzeko lehian egon daitekeela dakien bezala arituz gero. | Patxada ur bizietan. Laugarren Olinpiar Jokoak ditu Elosegik. Londresen eta Pekinen laugarren izan zen, eta uste du Tokion dominaren bat lortzeko lehian egon daitekeela dakien bezala arituz gero. | Kirolariek inor baino hobeto jakiten dute zer maila duten. Badakite zer-nolako entrenamenduak egiten dituzten eta zertarako gai diren. Prestatutakoa eta lortutakoa lehiaketa egunetan egitea eta erakustea izaten da erronka.
Ander Elosegik (Irun, Gipuzkoa, 1987) lortu izan du hori Olinpiar Jokoetan. Hirutan parte hartu du, eta hiruretan sartu da finalean: laugarren izan zen Pekinen (2008) eta Londresen (2012); zortzigarren Rion (2016). Koska bat falta izan zaio dominaren bat eskuratzeko. «Nire maila eman nuen, baina hiru piraguista ni baino hobeak izan ziren». Naturaltasunez onartu du Pekinen eta Londresen gertatutakoa.
Tokion ere, aurreko Olinpiar Jokoetan bezala, dominaren bat lortzea du helburu: «Badakit hor egoteko maila badudala eta domina lortzeko lehian egongo naizela nire maila emanez gero. Horregatik, nire maila ematea da helburua». Badaki, era berean, lehiaketa oso zaila eta gogorra izango dela. Elosegi C1 mailako eslalomean lehiatzen da. Belauniko joan ohi da piraguan, eta pala bakarreko arrauna erabiltzen du.
Lehiaketa egunean edozer gerta daiteke. Zirkuituan zintzilikatutako ateetako makiletatik zentimetro gutxitara pasatzen dira, korronteak bultzatzen dituen bitartean. Ate bateko makila bat ukitzea izan daiteke domina lortzearen eta ez lortzearen arteko aldea. «Beti egiten dugu akatsen bat; ez dago perfekziorik», Elosegiren esanetan. Akats gutxien egiten duenak irabazten du. Segundo eta maniobra gutxi batzuetan erabakiko da azken urteetan egindako lanaren emaitza.
Elosegi uztailaren hasieratik dago Tokion, lehiaketa prestatzen. Hala ere, «oso zaila» egiten ari zaio berora eta hezetasunera ohitzea. Beroaren eraginez, bihotz maiztasuna asko igotzen zaie, eta gero zaila izaten da jaistea: «Sentsazio berria da». Hala ere, uste du lehiaketa egunean beroak ez diela hainbeste eragingo, entrenatzean baino denbora gutxiago pasatuko dutelako uretan. Minutu eta erdi inguruko jaitsierak izango dira.
Kasaiko ur bizietako kanala ezagutzen zuen, 2019ko azaroan izan baitziren han, entrenatzen. Hala ere, ordutik pixka bat aldatu dute. Kanala gustatzen zaio. Riokoaren antzekoa da, bai uraren mugimenduei dagokienez, bai oztopoetan.
«Ur mugimendu berezi batzuk ditu, oso politak», deskribatu du. «Ur mugimendu oso garbiak ditu, eta piraguari abiada emateko aukera asko. Ondo moldatzen naiz halako kanaletan, teknika pixka batekin piraguari abiadura emateko modukoak baitira».
Ur mugimenduak beti berdinak diren arren, antolatzaileek ibilbide ezberdinak prestatzen dituzte horietan oinarrituta. Ibilbide bat sailkatze probarako; beste bat finalerdietarako eta finalerako. Normalean, 25 ate pasatu behar izaten dituzte. Ibilbideak ez die abantailarik eman behar, ez palista eskuinei, ez ezkerrei.
Ibilbidea, bezperan
Piraguistek bezperan jakiten dituzte ibilbideak. Lehiatu arte, ezin izaten dute probatu ibilbidea. Horregatik, lehorretik egiten dituzte azterketa eta plangintza guztiak, ate bakoitza nondik eta nola pasatu: «Analisi zorrotz bat egiten dugu entrenatzailearekin, eta ondo ikasi behar da ur mugimenduen eta ate bakoitzaren arteko konbinazioa nola egin».
Lan horretan laguntzeko, lehiaketan parte hartzen ez duten piraguista batzuek erakustaldi bat egiten dute ibilbidean, eta lehiakideek nola moldatzen diren ikus dezakete, erreferentziak eta erabakiak hartzeko.
Era guztietako ibilbideak izaten dira: gainditzeko, maniobra mota asko eta ezberdinak egin behar dira. Beraz, ur bizietako piraguistek, ahalik eta maniobra gehien probatu eta menderatu behar izaten dituzte entrenamenduetan, gero lehiaketetan egiteko. Ondo eta azkar.
Elosegik laugarren Olinpiar Jokoak izango ditu. Izango da bosgarrenik Paris 2024an? «Ezin dut esan ziurtasun osoz azkenak izango direnik, baina ziurrenik bai». |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/200953/hizkuntza-gutxituei-buruzko-txostena-dezepzio-bat-da-eskolim-sarearentzat.htm | Gizartea | Hizkuntza gutxituei buruzko txostena «dezepzio bat» da Eskolim sarearentzat | Hizkuntza gutxituak murgiltze ereduan irakasten dituzten itunpeko eskolen sareak salatu du Christophe Euzet eta Yannick Kerlogot diputatuek ez dituztela kontuan hartu haiekin elkartu zirenean jasotako oharrak. | Hizkuntza gutxituei buruzko txostena «dezepzio bat» da Eskolim sarearentzat. Hizkuntza gutxituak murgiltze ereduan irakasten dituzten itunpeko eskolen sareak salatu du Christophe Euzet eta Yannick Kerlogot diputatuek ez dituztela kontuan hartu haiekin elkartu zirenean jasotako oharrak. | «Dezepzio handi bat». Horrela laburbildu dute Eskolim sareko kideek Christophe Euzet eta Yannick Kerlogot Martxan alderdiko diputatuek Jean Castex Frantziako lehen ministroari helarazi dioten dokumentua. Orain dela bi hilabete hizkuntza gutxituen aldeko legea atzera bota zuen, partzialki, Frantziako Konstituzio Kontseiluak, eta hizkuntza gutxituen irakaskuntza murgiltze ereduan egitea Frantziako Konstituzioaren kontrakoa dela adierazi zuen. Ebazpenaren ondorioak aztertu eta proposamenak egiteko eskatu zien Frantziako gobernuburuak.
Hilabeteko epean, 60 bat elkarrizketa egin dituzte eragileekin, hautetsiekin eta adituekin, eta herenegun helarazi zioten txostena. Frantziako Estatuan hizkuntza gutxituek duten egoeraren diagnostiko zabal bat egin dute, eta Konstituzio Kontseiluak eskatutako koadroan sartzeko erantzun batzuk proposatu dituzte, ebazpenaren ondorioz itunpeko eskolek pairatzen duten ziurgabetasun juridikoari konponbiderik eman gabe, ordea.
Eskolim sareko elkarte guziek izan dute bi diputatuekin trukatzeko aukera. Alsaziako ABCM, Okzitaniako Calandreta, Bretainiako Diwan, Kataluniako La Bressola, Korsikako Scola Corsa eta Euskal Herriko Seaska elkarteak batzen ditu sareak. Elkarrizketa «adeitsuak» izan zituztela erran dute agiri batean, baina txostenaren edukiak ez dituela eztabaida horiek adierazten. «Txostengileen proposamenen berri harridura handiz hartu dugu; espero zenaren aurkakoa da», deitoratu dute. «Txostenaren proposamenek gure irakaskuntza praktika murriztea besterik ez dute bilatzen». Eskolim sareko elkarteen iritziz, Jean Michel Blanquer Frantziako Hezkuntza ministroaren norabideak segitu besterik ez dute egin bi diputatuek. «Konstituzio Kontseiluaren erabakiaren egunean adierazi zuenaren ildotik, hots, murgiltze sistemak eboluzionatu beharko zuela...».
Eskolim sareko kideen ustez, txostenak «funtsezkoa» ahanzten du: Frantziako Asanblean eta Senatuan izandako bozketak. «Ordezkaritza parlamentarioaren gehiengo handiak hizkuntzen irakaskuntza garatzea eta indartzea nahi izan du; aldiz, txostenegileek proposatutakoa inboluzioa da, atzerakoiak eta onartezinak diren gomendioak».
Gobernu emendakin bat
Agirian esplikatu dute ez direla ados bi diputatuek garatutako argudioekin. Eragileek eta hautetsi andanak eskatzen dutenaren kontrara, Frantziako Konstituzioaren aldaketa erabat baztertu dute, eta urtea bukatu aitzin lege berri batean hizkuntza gutxituen irakaskuntzari lekua egitea ezinezkotzat jo dute. Eskolim sareko kideek uste dute baietz, posible dela, eta azkenaldian Frantziako Asanblean eta Senatuan eztabaidatzen ari den deszentralizazio legean txertatu daitekeela. «Irailean, Frantziako Asanblean aztertuko dute lege proiektua. [Frantziako] Gobernu buruak baliatu behar duen aukera da lege proiektuari gobernu emendakin bat eransteko».
Txostengileen hitzetan, konstituzio aldaketa «ez da errealista, eta, funtsean, ez da desiragarria». Baina ez dute aipatu 140 parlamentarik babestu zutela proposamena. «Modem taldeak txostenari egindako ekarpena ere ez du aipatzen». Ekarpen horrek zehazten zuenez, «aldaketa konstituzional batek baizik ekar lezake aterabide iraunkor bat». 75-1 artikulua aldatzea proposatzen zuten.
Azkenik, itunpeko eskolek egindako eskaerei izkin egin izana deitoratu dute agirian. Txostenean ez da aipatzen ikastetxeak diruz laguntzeko dispositiborik, ez da proposamenik irakasleen prestakuntza indartzeari buruz, ezta azterketak —Brebeta eta Baxoa— hizkuntza gutxituan erantzuteko aukerei buruz ere. «Bi diputatuek kale egin dute; kopia berrikusi behar dute». |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200954/erregistraturiko-hamarkadarik-beroena-izan-da-azkena-gipuzkoan.htm | Gizartea | Erregistraturiko hamarkadarik beroena izan da azkena Gipuzkoan | 1970etik hona, tenperatura 1,2 gradu igo da lurraldean. Naturklimak klima aldaketarekiko kalteberatasunari buruzko txostena osatu du. | Erregistraturiko hamarkadarik beroena izan da azkena Gipuzkoan. 1970etik hona, tenperatura 1,2 gradu igo da lurraldean. Naturklimak klima aldaketarekiko kalteberatasunari buruzko txostena osatu du. | Naturklima Gipuzkoako Klima Aldaketaren Foru Fundazioak berotze globalak lurraldean eragingo dituen ondorioen berri emateko 2020ko txostena aurkeztu du gaur Donostiako Kursaal jauregian. Haren bitartez, adituek berretsi dute klima aldaketa dagoeneko bere aztarna uzten ari dela, eta hori islatzen da, besteak beste, azken hamarkadetan zehar tenperaturan izandako igoerarekin. Izan ere, 2010 eta 2020 arteko epea orain arte Gipuzkoan erregistraturiko beroena izan dela ohartarazi du Naturklimak, 1970etik hona batez besteko tenperatura 1,2 gradu igo delarik. Gainera, hamar urte horietatik seitan inoizko batez besteko tenperatura altuenak jaso dituzte, eta adituek gehitu dute, mende amaierarako, termometroek hiru eta lau gradu bitarte egingo dutela gora.
Klima aldaketak Gipuzkoako natura ingurunean eta lurraldeko hamar sektore sozioekonomikotan dituen eraginak aztertzeko, Naturklimak nazioartean homologatutako 80 adierazle meteorologikori erreparatzen die urtero. Txostenean jasotako informazioarekin, etorkizuneko bilakaerak aurreikusi eta horietara egokitzeko aukera ematea da fundazioaren helburua, lurraldearen kalteberatasuna murrizten laguntzeko.
Aurkeztu berri duen 2020ko txostenarekin, beste ingurune batzuetan emandako bilakaera larriez ere ohartarazi du. Kostaldeko Itsas Behatokiak eskaini dizkion datuen arabera, 1980ko hamarkadatik aurrera Bizkaiko golkoko hego-ekialdean itsasoa 0,10 eta 0,25 gradu bitarte berotzen ari da hamarkadako, eta uraren tenperaturaren hazkunde hori nabarmenagoa izan da azaleran zein kostaldetik gertu.
Gainera, etorkizunera begira, itsas mailak orain arte baino azkarrago gora egiten jarraituko duela jasotzen da txostenean, mende amaierarako 40 et 70 zentimetro artean haziko dela eta, horren ondorioz, batez beste hondartzen azalera lehorraren %40 galduko dela nabarmenduz.
Berehalako ondorioak Txostenak, halaber, uholdeen areagotzeari buruz, baso ekosistemen «mediterraneizatzeari» buruz eta tenperaturen gorabeherek herritarren osasunean eragin ditzaketen kalteei buruz hitz egiten du.
Hala, aurkezpen ekitaldian, Jose Ignacio Asensio Ingurumen diputatuak gizarteak aurrez aurre dituen arazo hauen berehalakotasuna nabarmendu du: «Klima aldaketa hemen dago, eta haren ondorioei erabakitasunez heldu behar diegu gure ingurumena eta gure herritarren osasuna eta ongizatea arriskuan jarri nahi ez baditugu». Bestalde, arazoa ez larriagotze aldera, Gipuzkoak bere emisioak murrizteko beharra ere azpimarratu du. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200955/bizitzeko-eta-izateko-modu-bat.htm | Kirola | Bizitzeko eta izateko modu bat | Surfa estreinakoz izango da Olinpiar Joko batzuetan Tokion, eta euskal herritar bat arituko da lehian: Pauline Ado. Angeluko hondartzan hasi zuen bere ibilbide oparoa | Bizitzeko eta izateko modu bat. Surfa estreinakoz izango da Olinpiar Joko batzuetan Tokion, eta euskal herritar bat arituko da lehian: Pauline Ado. Angeluko hondartzan hasi zuen bere ibilbide oparoa | Hendaian (Lapurdi) jaio zen arren, Angelun (Lapurdi) bizitu izan zen txikitatik Pauline Ado. Haren sendian ez zegoen surfarekiko zaletasunik, baina Ado txikitatik geratu zen kateatuta kirol horrekin. Gurasoei surf ohol bat eskatu zien 8 urterekin. 22 urte geroago, surfak Olinpiar Jokoetan izango duen estreinakoan lehiatuko da igandetik aurrera.
Jarduerarekin ez ezik, itsasoarekin ere lotura berezia du: «Aske izateko, itsasoan sartzeko beharra dut. Haur bat nintzenetik dut sentipen hori». Hasi zenean, surfean aritzen ziren haur eta nerabe gehienak mutilak ziren: «Hori ikusita, neskato askok utzi egiten zuten. Baina niretzat ez zen sekula traba bat izan. Hori izan zen nire lehen garaipena». Beti borrokatu da emakume surflarien inguruan dauden estereotipoen aurka. Oihartzun handia izan zuen horren inguruan egin zuen bideo batek. Mezu indartsu batekin amaitzen zuen: «Zabor hau bukatzeko garaia da».
«Bizitzeko eta izateko» modu bat topatu du surfean: «Batzuetan, itsasoa bera zure kontrolpean dagoela sentitzen duzu. Handi sentitzen zara olatu artean. Baina beti dago une bat zu baino indartsuagoa dena, menderatu egiten zaituena. Umila izaten erakusten dizu». Surflari on bat izateko gakoa zein den badaki: «Helburua ez da olatu perfektua bilatzea, baizik eta prest egotea iristen den olatu bakoitzari modurik onenean heltzeko».
Hori oinarri hartuta, ibilbide oparoa egiten ari da Ado. Junior mailan Europako eta munduko Txapeldun izan zen, eta gero zirkuitu profesionalera eman zuen pausoa, 2011n. Goi mailan ere hainbat txapelketa garrantzitsu irabazi ditu; besteak beste, 2016an, 2018an eta 2019an Zarautzen (Gipuzkoa) irabazi zuen. Baina, etxean jokatuta, ilusio berezia egin zion 2017an ISAk antolatutako Munduko Txapelketa irabazteak. Miarritzeko (Lapurdi) hondartzan erakustaldia eman zuen.
2016an jakin zen Surfa Tokioko Jokoetan izango zela. Ordutik izan zuen buruan bertan egotea, baita lortu ere. Maiatzaren amaieran El Salvadorren jokatutako Munduko Txapelketan ziurtatu zuen postua, seigarren izanda. Azken hamabi lekuak zeuden jokoan: «Sinetsi ezinda nago. Konfiantzaz aritu naiz hasieratik, eta hori izan da gakoa. Teknikoki garai on batean nago, konfiantzaz eta ziurtasunez olatuei heltzen».
Olatuekin zalantzak
Baina, ikuskizun on bat emateko, surflariek gaia behar dute; hau da, olatu onak. Eta zalantzak azaldu dira horren inguruan. Tsurigasakiko hondartzan jokatuko da surfa, eta urte sasoi honetan hango olatuak «motzak, txikiak eta indarrik gabeak» direla aipatu dute askok. Batzuek olinpiar lehia olatu artifizialekin jokatzea proposatu zuten.
Baina asmo horrek bide motza izan zuen. Antolatzaileak baikor dira. Berez, txapelketa hiru egunetan jokatu behar da, igandetik hilaren 28ra bitarte. Baina beste lau egunera zabaldu dute egutegia. Uste dute epe horretan olatu aproposak izango direla txapelketak jokatzeko.
Lehiatuko diren surflariek, gainera, argi dute nahiago dutela naturak, itsasoak berak, ematen dituen olatuekin aritu, eta ahalik eta ikuskizun onena eskaini; Olinpiar Jokoen erakusleihoa baliatuz, beren kirolaren ikusgaitasuna sustatzeko.
Parte hartzea goi mailakoa izango da. 40 surflari arituko dira lehian; besteak beste, Gabriel Medina, John John Florence, Owen Right, Carissa Moore, Silvana Lima eta Sally Fitzgibbons. AEBek, Australiak eta Brasilek dituzte bikoterik indartsuenak.
Hiru egunetan surflariek saioak gaindituz joan beharko dute. Hasierakoetan lau edo bosteko multzotan banatuta egongo dira. Hasierako saio horietan, surflariek ordu erdi izango dute olatuak hartzeko, eta txanda bakoitzeko bi olaturik onenak hartuko dituzte kontuan sailkapenerako.
Onenek final-laurdenetako eta finalerdietako kanporaketak jokatuko dituzte. Kanporaketa horietan lehiak binaka izango dira, eta horietako onenak ariko dira nor baino nor gehiago dominak lortzeko borrokan. 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan ere izango da surfa. |
2021-7-23 | https://www.berria.eus/albisteak/200956/suhiltzaileek-espero-dute-eguaras-barrutiko-sutea-datozen-orduetan-itzaltzea.htm | Gizartea | Suhiltzaileek espero dute Eguaras barrutiko sutea datozen orduetan itzaltzea | Maria Txibite Nafarroako presidentea sutearen gunean izan da, eta aurreratu duenez, suteak erreserbaren %80-90ean eragin du. | Suhiltzaileek espero dute Eguaras barrutiko sutea datozen orduetan itzaltzea. Maria Txibite Nafarroako presidentea sutearen gunean izan da, eta aurreratu duenez, suteak erreserbaren %80-90ean eragin du. | Asteartean piztu zen sua Eguaras barrutian, Nafarroako Bardearen ipar-mendebaldeko naturgunean, eta ordutik ezin kontrolatu ibili dira suhiltzaileak, baina azken orduetan baikor agertu dira: sutea egonkortuta, itzaltzeko bidean dira. Suhiltzaileek eguedian dute oraindik ezin dela sua kontrolatutzat jo, baina, baldintza klimatologikoek ahalbidetzen badute, hurrengo orduetan itzaltzea aurreikusten dutela. Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidentea ere ezbeharra gertatu den zonaldean da, Bardeako presidente Jose Maria Agramonterekin batera. Kalteen inguruko behin betiko kalkuluen zain dauden arren, aurreratu du garrek naturgunearen %80-90ean eragin dutela; 1.225 hektarea ditu barrutiak.
Sutea astearte arratsaldean piztu zen, zereal zelai batean, eta Eguarasko saihesbidearen zuhaiztia izan da gunerik kaltetuena; batez ere mailarik baxuenetan, ia erabat erreta dago dena. Halere, sua ez da leku guztietan intentsitate berdinarekin hedatu. Horregatik, zaila da zehazten zenbatekoa izan den erre den gainazala. Nolanahi ere, Nafarroako Gobernuak ohar bidez berretsi duenez, kalte «larriak» eragin ditu suteak, balio ekologiko handiko eremua delako.
Garrak itzaltzeko lanen inguruan, gobernuak «zuhurtzia» eskatu du, sua egonkortuta dagoen arren, ez dagoelako erabat kontrolpean. Txibitek adierazi du suhiltzaileek «lanean» jarraitu behar dutela, eta haien jarduna zaildu dutelako azken egunetako tenperatura altuek eta inguru horretan dauden lursail lehorrek. |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/200994/virginia-diaz-hirugarren-izan-da-eta-finalerdietarako-sailkatu-da.htm | Kirola | Virginia Diaz hirugarren izan da, eta finalerdietarako sailkatu da | Hirugarren izan da arraunean, Aina Cid kataluniarrarekin, lemazainik gabeko bikoteko proban. | Virginia Diaz hirugarren izan da, eta finalerdietarako sailkatu da. Hirugarren izan da arraunean, Aina Cid kataluniarrarekin, lemazainik gabeko bikoteko proban. | Olinpiar sua piztu ondoren, Virginia Diaz izan da Jokoetan parte hartu duen lehen euskal kirolaria, eta primeran hasi da du txapelketa. Arraunean ari da parte hartzen, lemazainik gabeko bikoteko proban, Aina Cid kataluniarrarekin, eta finalerdietarako sailkatzea lortu dute. 02:50ean hasi da karrera, Sea Forest kanalean, eta, irteera ona egin ez badute ere, atzetik aurrera joan dira, eta hirugarren sailkatu dira. Postu horretan zuzenean lortu dute finalerdietarako sailkatzea, eta ez dute beste estropadarik jokatu beharko horretarako. Uztailaren 27an jokatuko ditu finalerdiak. |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/200996/basterrak-egin-du-debuta.htm | Kirola | Basterrak egin du debuta | Gol aukera garbia izan du errebote batean, baina getxotarrak ez du asmatu. | Basterrak egin du debuta. Gol aukera garbia izan du errebote batean, baina getxotarrak ez du asmatu. | Jose Maria Basterrak ere egin du estreinakoa Tokioko Olinpiar Jokoetan. Espainiako selekzioarekin aritu da gaur goizaldean Argentinaren aurka, eta hasieratik jokatu ez badu ere, jokatzeko aukera izan du, eta baita gol bat sartzekoa ere. Partida 1-1 amaitu dute.
Argentinarrak izan dira markagailuan aurretik jarri direnak. Gol aukera askorik ez da izan lehen laurdenean, eta bigarrengoaren amaieran Agustin Mazzillik ezustean harrapatu du Qico Cortes Espainiako atezaina, Lucas Vilaren pase bat jaso ondoren. Bigarren zatian Basterrak izan du partida berdintzeko aukera, errebote bat jaso duenean baina ez du asmatu. Partida amaitzear zela berdindu du azkenean Espainiak, hirugarren penalti kornerrean.
Hurrengo partida bihar izango du Basterrak, Zeelanda Berriaren aurka. |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/200997/euskal-txirrindulariek-ez-dute-emaitza-onik-lortu-bezperan-egun-txarra-pasatuta.htm | Kirola | Euskal txirrindulariek ez dute emaitza onik lortu, bezperan egun txarra pasatuta | Richard Carapaz ekuadortarrak jantzi du urrezko domina gizonezkoen errepideko proban, Fujiko helmugara bakarrik sartu eta gero. Van Aert eta Pogacar izan dira bigarren eta hirugarren, hurrenez hurren. Gorka eta Ion Izagirre anaiak eta Omar Fraile lehen postuetatik urrun ibili dira; azken horrek lasterketa utzi du. Atzo taldean izan zen positiboak erabat baldintzatu dituela aitortu dute. | Euskal txirrindulariek ez dute emaitza onik lortu, bezperan egun txarra pasatuta. Richard Carapaz ekuadortarrak jantzi du urrezko domina gizonezkoen errepideko proban, Fujiko helmugara bakarrik sartu eta gero. Van Aert eta Pogacar izan dira bigarren eta hirugarren, hurrenez hurren. Gorka eta Ion Izagirre anaiak eta Omar Fraile lehen postuetatik urrun ibili dira; azken horrek lasterketa utzi du. Atzo taldean izan zen positiboak erabat baldintzatu dituela aitortu dute. | Euskal ziklistak lehen postuetatik urrun ibili dira gaur goizean gizonezkoen errepideko proban. Richard Carapazek irabazi du urrezko domina, eta horren atzetik lehena euskalduna Gorka Izagirre izan da, 23., sei minutu eta hogei segundora. Ion Izagirre 79. izan da, hamasei minutu eta hogei segundora. Omar Frailek lasterketa utzi du. Bihar Ane Santestebanen txanda izango da, emakumezkoetan. Bigarrenez ariko da Olinpiar Joko batzuetan. 06:00etan hasiko da karrera.
Lasterketa amaitzean, Gorka Izagirrek azaldu du atzoko eguna «infernu bat» izan zela eurentzat, Joseba Elgezabal masajistak positibo eman ondoren. «Ahal izan dugun bezala iritsi gara lasterketara», adierazi du Fujin. Kontatu du atzo goizean izan zutela positibo horren berri, eta harrezkero ezin izan zutela hoteletik atera. «Ezin izan genuen atsedena ondo hartu, zihurgabetasun horrekin, jakin gabe parte hartuko genuen edo ez». Gaineratu du une batean esan zietela ezin zutela parte hartu eta uste horrekin egon zirela bi orduz, kontrakoa esan zieten arte. «Oso gau txarra izan da guretzat, eta ahal genuena egin dugu». Aitortu du ez dutela helburua bete.
Ion anaia ere antzera mintzatu da. Esan du positiboa kolpe gogorra izan zela eurentzat. «Azken orduan esan ziguten karreran parte hartuko genuela». Horrek ere aitortu du ezin izan dutela eurek nahi zuten karrera egin, eta esan du Frailek ere ez duela bere eguna izan. «Ilusio handiarekin gentozen eta esku hutsik goaz», adierazi du, etsita. Hala ere, berak asteazkenean beste aukera bat izango du, erlojupekoan ere lehiatuko baita: «Atseden hartu behar dut orain, ez dut askorik pentsatu horretan. Ea asteazkenean hobeto gauden».
Euskal txirrindulariak ezinean ari ziren bitartean, lasterketa buruan ez da ikuskizuna falta izan azken kilometroetan. Badira txirrindulari batzuk ahalmen handia dutelako irabazten dutenak, eta beste batzuk, aldiz, zakur zaharrak direlako. Richard Carapazek, baina, biak uztartu ditu gaur. Lasterketa bikain irakurri, aurikularren laguntzarik gabe, eta momentu erabakigarrietan bi eraso jota urrezko domina janztea lortu du ekuadortarrak. Wout Van Aert flandriarrak zilarrezko dominarekin konformatu behar izan du. Tadej Pogacar Tourreko irabazleak osatu du podiuma.
Proba hasi eta gutxira zortzi laguneko ihesaldia sortu da. Errenta hogei minutu ingurura eramatea lortu dute, baina behin horra iritsita, tropeleko selekzio nagusiak tiraka jarri dira lasterketa buruan kontrolpean edukitzeko. Ibilbideko bigarren erdian, zati gogorrenean, sartu direnean, berehala bota dute ihesaldia, aparteko arazorik gabe. Fuji mendia (14,5km %6ra) lehenengo eta horren ondorengo sasiordeka nahikoa izan dira ihesaldia harrapatzeko.
Japoniako beroak eta hezetasunak sekulako triskantza sortu dute txirrindularien artean. Asko pairatu dute bertako klima, eta 100 kilometroren faltan dagoeneko sufrimendu aurpegi dezente atzeman zitezkeen hautagai nagusien artean. Omar Frailek eta Alejandro Valverdek, esaterako, helmugatik ia 90era altxa behar izan dute hanka. Espainiarrak tropelean sartzea lortu du Fujii mendiko jaitsiera baliatuz, baina aldapa berriro tentetzen hasi denean, atzean geratu da berriro.
Van Aert, aseezin
Espero bezala, Mikuni Pass (6,8km %10,1era) hasiera-hasieratik tropela asko mehetu da, eta 30 bat ziklista besterik ez dira gelditu lasterketa buruan, helmugarako 38 kilometroren faltan. Igotzen hasi eta gutxira, Tadej Pogacar esloveniarrak bazterrak nahastu ditu erasoa batekin. Brandon McNulty eta Michael Woods kanadarrarekin batera tartetxo bat irekitzea lortu du. Atzetik, Wout Van Aert bera, lasterketa irabazteko beste faboritoetako bat, hasi da tiraka, tartea itxi nahian. Kostata, eta indar asko xahutuz, baina mendatea amaitzerako aurreko taldean sartzea lortu du, hautagai nagusien taldeko gainontzeko txirrindulariekin batera.
Hamabi laguneko taldea osatu zen lasterketa buruan. 30 kilometroren faltan, elkar erasotzen hasi dira, esprintean Van Aertek mendean hartuko zituztela jakinik, eta flandriarrak berak erantzun die ihes egin nahi izan duten ia eraso guztiei. 24 kilometroren faltan, Carapaz eta Mcnultyk jo duten erasoari erantzutea, baina, asko kostatu zaio, 50 segundoko errenta izatera ere heldu baitira. Atzean ez da adostasun handirik egon, baina Jumbokoaren ahalari eta prestutasunari esker, tartea nabarmen gutxitzea lortu dute.
Gerturatzen ari hasi zirela ikusirik, 5,8 kilometroren faltan, Carapazek erritmoa bizitu, eta bakarrik alde egin du. Van Aert eta enparauek McNulty harrapatzea lortu dute, baina ezin izan dute ekuadortarra ehizatu. Pozez, eskulekuari kolpeak emanez, gurutzatu da Carapazek Fujiko helmuga. Atzeko taldeko esprintean, Van Aert nagusitu da eta berarentzat izan da zilarrezko domina; hirugarrena, berriz, Pogacar izan da. |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/200998/gurbindok-jokatu-du-aginagaldek-ez.htm | Kirola | Gurbindok jokatu du; Aginagaldek, ez | Gurbindok jokatu du; Aginagaldek, ez. | Espainiako eskubaloi selekzioak Alemaniaren aurka jokatu du gaur goizean, eta Eduardo Gurbindok bi gol sartu ditu. Julen Aginagaldek, berriz, ez du jokatzeko aukerarik izan. Partida oso orekatua izan da bi selekzio horien artekoa, eta azken segundora arte ez da erabaki, Gurbindok berak hiru segundo faltan baloia galdu eta Philip Weber argentinarraren jaurtiketa, denbora amaitu den unean, Espainiaren atearen gainetik joan den arte.
Amaiera zirraragarria izan da, eta baten zein besteak irabaz zezakeen. Aspaldiko ezagunak dira bi selekzioak. Nahiz eta bigarren zatiaren hasieran espainiarrek hiru goleko aldea izan, Alemaniak buelta eman dio markagailuari, eta azken bi minutuak jokatzeke zirela, aurretik ziren alemaniarrak. Alex Dujshebaeven jaurtiketa batekin berdindu du partida Espainiak. Baloiaren jabetza berreskuratu eta Dujshebaevek berak sartu du garaipenaren gola.
Azken 50 segundoetan Alemania saiatu da partida berriro berdintzen, eta hautatzaileak Andreas Wolff atezaina kendu du zazpigarren jokalari bat zelairatzeko. Azkenean, ordea, Weberren azken uneko jaurtiketarekin joan dira alemaniarrek itxaropenak ere kanpora, eta Espainiak lehen garaipena eskuratu du. | |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/200999/beste-euskal-kirolari-bat-ere-arituko-da-tokion-xabier-lopez-arostegi.htm | Kirola | Beste euskal kirolari bat ere arituko da Tokion: Xabier Lopez-Arostegi | Saskibaloi jokalariak Juancho Hernangomez ordezkatuko du. Denera, beraz, 31 euskal kirolari lehiatuko dira Olinpiar Jokoetan. | Beste euskal kirolari bat ere arituko da Tokion: Xabier Lopez-Arostegi. Saskibaloi jokalariak Juancho Hernangomez ordezkatuko du. Denera, beraz, 31 euskal kirolari lehiatuko dira Olinpiar Jokoetan. | Aldaketak izan dira azken orduan, eta Xabier Lopez-Arostegi saskibaloi jokalaria Tokion izango da azkenean. Sergio Scariolo Espainiako selekzioko hautatzaileak zerrendatik at utzi zuen getxoztarra, baina, gaur jakinarazi dutenez, Juancho Hernangomez ordezkatuko du, NBAko Minnesota taldeak ez duelako baimendu haren parte hartzea, lesio bat tarteko. Beraz, 31 euskal kirolarik hartuko dute parte Tokioko Olinpiar Jokoetan, hamalau espezialitatetan.
Jorge Garbajosa Espainiako Saskibaloi Federazioko presidenteak adierazi du AEBetako taldeak erabaki duela Hernangomez Jokoetatik kanpo uztea: «Uztailaren 23an jaso genuen lehen aldiz Minnesota Timberwolvesen abisua, baimenari uko egiteko. Jokalaria Tokion bazegoen, ordura arte ez genuelako ezezkorik jaso zen». Haren lekua beteko du Lopez-Arostegi hegalekoak.
Jokalari getxoztarrak lehen aldiz hartuko du parte Olinpiar Jokoetan. Uztailaren 26an, astelehenean, jokatuko dute Jokoetako lehen partida: 14:00etan lehiatuko dira, Japoniaren kontra. Ikusteko dago ea Lopez-Arostegi iritsiko den topaketa horretara. |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/201000/zaintzaren-hariak-ahaldundu-ditu.htm | Gizartea | Zaintzaren hariak ahaldundu ditu | Las Poderosas emakume migratzaileen elkarteko bost kidek Costura Poderosa josketa tailerra sortu dute, oztopoei aurre egin eta «lan duin bat» lortzeko. Emakumeen Trafikoaren Aurkako Ekintzak sustatu du proiektua; formakuntza amaituta, halere, asmoa da kideek beren bidea egitea. | Zaintzaren hariak ahaldundu ditu. Las Poderosas emakume migratzaileen elkarteko bost kidek Costura Poderosa josketa tailerra sortu dute, oztopoei aurre egin eta «lan duin bat» lortzeko. Emakumeen Trafikoaren Aurkako Ekintzak sustatu du proiektua; formakuntza amaituta, halere, asmoa da kideek beren bidea egitea. | Burua altxatu gabe, orratza behar den tokian sartzen duela ziurtatzeko. Zutik da Lydia Osifo Festus (Nigeria, 1985), mahai gainean dituen oihal zatiak prestatzen, bertze kide batek makinaz jos ditzan. Festus duela hiru urte ailegatu zen Nafarroara, eta duela bi egin zuen bat Las Poderosas elkartearekin. Emakumeen Trafikoaren Aurkako Ekintzak sustatutako talde bat da Las Poderosas; indarkeria sufritu duten andre migratzaileentzat elkar zaintzeko eta babesteko espazio bat izan nahi du elkarte horrek, eta lan horren ondorio da orain martxan jarri duten Costura Poderosa josketa tailerra.
Bost emakumek sortu dute Costura Poderosa, horrelako egitasmo bat garatzeko indarra badutelako. Hori da helburua: beren bizi proiektuen jabe bilakatzea, sufritutako indarkeria ororen arrastoa atzean utzi ahal izateko. “Aurrera begiratu nahi dugu; etorkizun hobe bat lortzeko ari gara lanean, elkarri lagunduz”, erran du Festusek, argi eta garbi.
Horretarako aukera eskaini dio josketa tailerrak. Urtarrilean hasi ziren lanean Festus eta proiektuan parte hartzen duten bertze lau emakumeak. Emakumeen Trafikoaren Aurkako Ekintzak Ilazki Martirenaren eta haren Atelier tailerraren laguntza izan du, hasieratik, egitasmoa garatzeko. Bertze zenbait enpresak eta eragilek ere egin dute bat. Ibone Garamendi, adibidez, Mama Kitenge arropa etxeko jabea da, eta, Martirenaren deia jaso zuenean, “zalantzarik gabe” inplikatu zen Costura Poderosa tailerrean. Komunikazio digitalari buruzko formakuntza eman die bost kideei, eta, asteon, gainera, jostunek egindako praktikak zuzendu ditu. Urte amaieran bukatuko da Costura Poderosako kideak trebatzeko prozesua, eta, hortik aurrera, emakumeek beren bide propioa egitea da helburua.
Hutsetik hasi dira
Independente izateko erronka horrek “ilusioz” betetzen du Harmony Orobosa (Nigeria, 1983). Festus bezala, hutsetik hasi da josketaren esparruan, eta ofizio bat ikasteak “ahaldundu” egin duela nabarmendu du. Orobosa duela ia sei urte ailegatu zen Nafarroara, eta garbi erran du bertze emakume migratzaileekin Las Poderosas elkartean egindako lanak “anitz lagundu” duela. “Pertsona itxia nintzen lehen; nire gertukoekin baino ez nintzen elkartzen. Elkartean, baina, jende anitz ezagutu dut, eta elkarri emandako babes horrek eraman nau irekitzera”.
Costura Poderosa tailerrarekin hasitako bidearekin “hagitz kontent” dago, baina harago ailegatu nahi duela azaldu du: “Nahiko nuke nire tailerra sortu; badakit ez dela erraza izanen, baina hori dut amets”.
Orobosak Loveth Oghosa Ukponmwan lagunaren eskutik egin zuen bat Las Poderosas elkartearekin. Ukponmwan ere nigeriarra da (1984), eta gustura da jostaketa tailerrean egiten ari den lanarekin. “Emakume migratzaileontzat ez da erraza lan duin bat lortzea, eta tailerra aukera bat da guretzat”.
Onartu du, halere, ez duela bere burua etorkizunean oihal pusken eta harien artean irudikatzen. “Nik denda bat izan nahiko nuke; agian, Costura Poderosa tailerrean egindakoak saltzeko denda bat!”, erran du, irribarre zabal batekin.
Ukponmwan duela bost urte ailegatu zen Nafarroara; duela lau iritsi zen, berriz, Josephine Ngoupeyou (Kamerun, 1970). Amari begira ikasi zuen josten. “Ez dakit anitz, amak ere ahal bezala josten baitzuen; auzo bateko jostuna zen”, azaldu du. Tailerrean aritzeko aukerari berehala erran zion baietz. Lanaren arloak bereziki kezkatzen du Ngoupeyou, hori delako paperak lortzeko bidea. “Ez da erraza; hemen egoteko baimena eskuratzeko, kontratu bat behar dut, baina kontratu bat izateko, hemen egoteko baimena eskatzen didate”, salatu du. Paperak lortzeko bidean da, oraindik ere. Tailerrak “baikor” izateko esperantza eman dio.
Kawiyat proiektua
Costura Poderosa tailerreko bosgarren kidea da Hind Faraji (Maroko, 1978). Bertzeak bezala, “hagitz kontent” da proiektuarekin, eta lan egiteko aukera eskertu du. Emakumeen arteko babesak indarra eman diela nabarmendu du Farajik, eta zehaztu du “ezinbertzekoa” dela elkar ezagutzen dutenen arteko elkar zaintze hori.
Adibide bat jarri du erdigunean: Kawiyat taldea (Emakume indartsuak, arabieraz). Hori ere Las Poderosas elkartearen barruan sortutako proiektu bat da, eta helburu du arabieraz mintzatzen diren emakumeen arteko saretzea sustatzea.
2010. urtean ailegatu zen Faraji Nafarroara. Milagron bizi izan zen hasieran, eta han hartu zuen bikotekidea bazter uzteko erabakia, 2015ean, sufritzen zuen indarkeriari aurre egiteko. “Ez zen batere erraza izan”. Ustez lagundu behar zutenen jarreraz ari da Faraji: “Zailtasunak eta oztopoak aurkitu nituen. Harrera etxera ailegatu nintzenean, sentitu nuen ez zutela nire bizitzeko modua ulertzen eta errespetatzen”.
Sei hilabetez egon zen harrera etxe horretan, eta orduko “sufrimenduak” utzitako arrastoa sumatzen zaio, oraindik ere. “Artatzen gintuzten gizarte langileetako batzuek nahi zuten buruko zapia kentzea. Inportantea da zure kultura eta erlijioa ezagutzen dituen norbaitekin hitz egin ahal izatea, berez zaila den prozesu bat are zailago ez bilakatzeko”, erran du Farajik.
Herriz herri mugitzeko prest
Kawiyat taldean bat egin duten emakumeek hori dute helburu, hain zuzen ere. “Indarkeria sufritzen duten Magrebeko bertze emakumeentzat bitartekari lana egin nahi dugu, bidea errazte aldera”, azaldu du Farajik. Oraingoz, hamar emakume inguruk egin dute bat taldean, baina handitzen segitu nahi dute, ahalik eta herri gehienetara ailegatu ahal izateko. Pandemiak mugatu du kideen lana, azken hilabeteotan, baina “ahal bezain azkar” herriz herri mugitzeko prest direla garbi erran du Kawiyat taldeko kideak.
Elkar babestea eta zaintzea; elkarri heltzea eta laguntzea. Hori da Las Poderosas elkarteko kideen balio nagusia. Gero eta gehiago dira laguntza eske ailegatu eta jada bertzeak laguntzeko prest diren emakumeak. |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/201001/haurrak-eta-gazteak-txertatzearen-kontra-donostian-osasun-ziurtagiriaren-aurka-baionan.htm | Gizartea | Haurrak eta gazteak txertatzearen kontra Donostian, osasun ziurtagiriaren aurka Baionan | Manifestazioa egin dute, Bizitza plataformak deituta. Aldarrikatu dute «osasuna eta askatasuna» eta haurrak eta gazteak «ez ikutzeko». Baionan, berriz, osasun ziurtagiriaren eta txertoak derrigortzearen kontra egin dute protesta. | Haurrak eta gazteak txertatzearen kontra Donostian, osasun ziurtagiriaren aurka Baionan. Manifestazioa egin dute, Bizitza plataformak deituta. Aldarrikatu dute «osasuna eta askatasuna» eta haurrak eta gazteak «ez ikutzeko». Baionan, berriz, osasun ziurtagiriaren eta txertoak derrigortzearen kontra egin dute protesta. | «Ume eta gazteengan medikamentu genetiko esperimentala inokulatzeari ezetz» esan diote, Donostian, manifestazio jendetsu batean. Bizitza plataformak deitu du manifestaziora, Osasuna, maitasuna eta askatasuna lelopean. Eguerdirako ehunka pertsona batu dira Donostiako Sagues plazan, eta handik abiatu dira, Bulebarrera. «Haurrak ez dira ikutzen» eta «Osasuna eta askatasuna» izan dira gehien entzun diren leloak, «Birusa beldurra da», «Eztabaida nahi dugu» «Ez dugu beldurrik» eta «Telebista manipulatzailea» oihuen artean. Ehunka lagunek egin dute Bulebarrerako bidea elkarrekin, maskararik gabe gehien-gehienak.
Esaten dutenez, «Europako eta Estatu Batuetako medikamentuen agentzien arabera 30.000 bat lagun hil dira sasitxerto hauengatik orain arte, Europan 18.928 lagun eta Estatu Batuetan 10.991 lagun», eta 500.000 pertsona betiko kalteekin geratuko dira.
Bizitza plataformakoek esaten dutenez, txertoak ez ditu pertsona nagusiak immunizatzen, eta beraz, gazteei ez jartzeko eskatzen dute: «Jende nagusia kutsatu ahal dutela aitzakia bezala jartzea gezur handi bat da».
Saguesen lehenik harrera egin diete azken asteetan Hitza plazaz plaza lelopean 42 herritan zehar ibili den karabanari. Gasteizen, maiatzaren 15ean hasitako ibilbidea da, eta herriz herri ibili dira. Aurrerantzean ere protestetan parte hartzera deitu dute.
Bestetik, Baionan ere manifestazioa egin dute eguerdi honetan, txertaketa derrigortzearen eta COVID-19aren osasun agiriaren kontra. Osasun ziurtagiria indarrean jarri berri da ekitaldi kulturaletara zein beste hainbat ekitaldietara sartzeko, eta protesta mugimendu ugari eragin ditu neurri horrek. Baionako kaleak bete ditu manifestazio handi batek, eta Herriko Etxearen aitzinean amaitu dute protesta. «Askatasuna» oihuka aritu dira bidearen zati luze batean, eta «osasun diktadura» gaitzetsi dute. |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/201002/gorka-izagirre-bezperan-pasatutakoak-baldintzatu-egin-gaitu-erabat.htm | Kirola | Gorka Izagirre: «Bezperan pasatutakoak baldintzatu egin gaitu erabat» | Lasterketa bukatu berritan eman dio elkarrizketa Gorka Izagirrek BERRIARI. Azaldu du lehiatu aurreko egunean masaje emaile baten positiboak eragindako ezinegonak erabat baldintzatu duela haien jarduna. | Gorka Izagirre: «Bezperan pasatutakoak baldintzatu egin gaitu erabat». Lasterketa bukatu berritan eman dio elkarrizketa Gorka Izagirrek BERRIARI. Azaldu du lehiatu aurreko egunean masaje emaile baten positiboak eragindako ezinegonak erabat baldintzatu duela haien jarduna. | Hitz egiteko apenas duen indarrik Gorka Izagirrek (Ormaiztegi, Gipuzkoa, 1987), lasterketa bukatu berritan. Ostiralean egun «gogorra» bizi izan zuten, masaje emaileetako batek positibo eman eta gero. «Gauerdira arte ez ziguten baieztatu irten ahal izango ginela».
Kirolari batentzat ametsa izaten dira Jokoak. Baina zuen kasuan, guztiz kontrakoa bizi izan duzue, lehiatu bezperan masaje emaileetako batek COVID-19arekin positibo eman eta gero.
Infernua izan zen ostirala. Goizeko lehen orduan eman ziguten Josebaren [Elgezabal] positiboaren berri. Alde batetik, ezinegona genuen, besteren bat kutsatuta egoteko arriskua hor zegoelako. Bestetik, egun osoa hoteleko logelan sartuta egon ginen. Ez zen halako lasterketa handi baten bezperako ohiko eguna izan. Ez genuen entrenamendu arin bat egin, giharrak askatzeko. Janaria ere logelara igo ziguten, eta ez zen izan guk halako egun batean jan behar izaten dugun kopuruetan. Atsedena ere ezin izan genuen behar bezala hartu. Gero, esan ziguten, ziurrenik, ezingo genuela parte hartu. Oso gogorra izan zen une hori. Lan guztia pikutara joango zela pentsatzen genuen. Gauerdira arte ez ziguten baieztatu irteeran egoteko moduan egongo ginela. Lotara berandu joan ginen, eta egun osoko ezinegonarekin. Beraz, niri, behintzat, kostatu egin zitzaidan lokartzea. Lehiaketa egunean, gainera, hiru orduko bidaia genuen irteeraraino, eta oso goiz jaiki behar izan dugu. Dena aldrebes joan da. Bezperan pasatakoak erabat baldintzatu du, eta pena da, azken asteetan oso lan ona egin dudalako etxean, eta sasoi onean nentorrelako.
Gorputzaldi horrekin, zer esan diozue elkarri irteeran?
Hautatzailearekin hitz egin dugu, eta hasierako asmoei eutsi diegu, Alejandrorentzat [Valverde] lan egitea. Plana aldatzeak ez zuen zentzurik, denak antzeko geundelako. Baina bagenekien lasterketaren erritmoa igotzen hasten zenean sufritu egingo genuela. Gainera, kilometroak aurrera joan ahala, Alejandrok esan digu bizkarra ere ez zuela ondo, eta arazoekin zebilela. Normala da, bezpera logelan sartuta pasatu eta gero.
Aurreikuspenak bete egin dira, eta Italiak lasterketa gogortu duenean tantaka joan zarete atzean geratzen.
Hala izan da. Gorputzaldi hori aldatzea ia ezinezkoa da. Are gehiago halako lasterketa luze batekin, eta egiten zuen beroarekin eta hezetasunarekin. Izugarria izan da. Hasieratik oso gogor joan da dena. Ihesaldiak berehala hartu du denbora, eta Italiaren erasoak lehen haustura egin du tropelean. Ondoren, Belgika eta Eslovenia jarri dira lanean, eta azken bi mendateak tropela mehetzen joan dira, indartsuak geratu diren arte.
Hor Richard Carapazek ondo jakin du aukera baliatzen, ezta?
Hala da. Faboritoetako bat zen; bagenekien indartsu zegoela. Baina halako lasterketak irakurtzeko duen gaitasunak eman dio garaipena. Bikain jakin du non jo erasoa. Merezita lortu du garaipena nire ustez, eta asko pozten naiz harengatik.
Halako ahalegina eta gero, nola zaude orain?
Oso-oso nekatuta. Gainera, berandu iritsi gara hotelera. Beraz, berreskuratzeko lanik ere ez dugu egin. Ondo afaltzeko eta lo egiteko premia dut. Izan ere, esan bezala ia ez dut egin lo.
Anaiak erlojupekoan hartuko du parte asteazkenean. Harekin geratuko zara, edo etxera bueltatuko zara?
Egoera honekin etxera itzuliko naiz beste guztiekin batera. Ea atseden apur bat hartzen dugun bidaia luzeari behar bezala heltzeko. |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/201003/presoak-etxerako-bidean-jartzeko-eskatu-du-sarek.htm | Politika | Presoak «etxerako bidean» jartzeko eskatu du Sarek | Donostian amaitu da Garesen hasitako hiru egunetako Sare-ren bizikleta itzulia. Orain arteko gerturatzeek «itxirik zen bidea» ireki dutela uste dute, eta bidea «amaieraraino» iristeko lan egingo dutela azpimarratu | Presoak «etxerako bidean» jartzeko eskatu du Sarek. Donostian amaitu da Garesen hasitako hiru egunetako Sare-ren bizikleta itzulia. Orain arteko gerturatzeek «itxirik zen bidea» ireki dutela uste dute, eta bidea «amaieraraino» iristeko lan egingo dutela azpimarratu | Ostegunean atera ziren Garestik, eta hiru etapa osatu ostean, Donostiako Boulevardera iritsi dira gaur eguerdian Sareren bizikleta martxan parte hartu duten guztiek. 169 kilometro utzi dituzte atzean, eta amaieran, bidea presoen egoerari buruz hausnartzeko baliatu dutela azaldu du Sarek. «Pedalkada bakoitzarekin, igarotako bide bakoitzarekin, etxerako bideari eman diogu bultzada».
Sarek argi du ekintza eta ekimen txikiek balio dutela aldaketak eragiteko, eta norabide horretan jarraitzeko prest agertu dira. «Aurrera egiten goaz, murruak eta blokeoak eraisten gabiltza, bide berriak zabaltzen ari gara», azaldu dute amaieran, Boulevarden, irakurritako agirian, Sarek nabarmendu du espetxe politikan eman den aldaketak «etapa berri bat zabaltzeko unea» dela erakutsi duela. Halaber, Sarereren arabera, urruntze politika «amaierara iristen hasi da».
Euskal Herriratutako preso kopurua «oraindik urria» dela uste badu ere, Sarek nabarmendu du gerturatzeek «itxia zen bidea zabaldu» dutela eta euren zeregina dela bidea bururaino heltzeko urratsetan eragitea. «Orain arte egindakoari esker, Madrildik hegoaldera, urrunketaren alde ilunena izan diren espetxeak euskal herritarrez hustu daitezen lortu dugu».
Dena den, Sareren irudiko, oraindik salbuespen legediarekin amaitzeko asko geratzen da. Besteak beste, azaldu du preso guztiak Euskal Herriko espetxeetara ekartzea, preso guztiei gradu prograsiorako bidea ahalbidetzea eta zigorraren hiru laurdenak bete dituztenei hirugarren gradua ematea, gaixotasun larri dutenak eta 70 urtetik gorakoak etxeratzea, 7/2003 legearekin zigorra ezarritako presoei legedi arrunta aplikatzea eta zigorren batuketa egitea, aurrez betetako zigorrak bi aldiz betearaztea eragozteko. |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/201004/datuak-apaldu-dira-baina-erietxeetako-egoerak-kezka-eragin-du.htm | Gizartea | Datuak apaldu dira, baina erietxeetako egoerak kezka eragin du | 2.079 positibo detektatu dituzte Hego Euskal Herrian azken orduetan. | Datuak apaldu dira, baina erietxeetako egoerak kezka eragin du. 2.079 positibo detektatu dituzte Hego Euskal Herrian azken orduetan. | Orain arte, COVID-19ak kutsatutakoen gorakadari erietxeetako egoeraren larritzeak jarraitu dio ezinbestean. Oraingo olatu honetan, berriz, eragin hori apaldu eta atzeratu egin da txertoen hedatzeari esker eta kutsatuetako asko sintomarik garatu ez duten gazteak izan direlako. Baina kutsatuen kopuruak hain denbora luzean hain goitik ibiltzeak ondorioak ekarri behar zituen lehenago edo geroago, eta azken orduetan kezka eragiteko moduan emendatu dira ospitaleratzeen eta ZIU Zainketa Intentsiboetako Unitateetan artatu behar izan dituztenen datuak.
Joan den asteazkenean goia jo zuen kutsatutakoen kopuruak, eta inoizko daturik okerrenak izan ziren Hego Euskal Herrian pandemia hasi zenetik: 2.235 positibo egun bakar batean. Azken orduetan datuak zertxobait apaldu dira, oraindik ere 2.000 kutsatuen langatik gora jarraitzen badute ere, eta 2.079 positibo atzeman dituzte, bezperan baino 137 gutxiago. Orotara, 14.832 proba egin dituzte, eta horietatik %14,01 positibo izan dira.
Araban baino ez du gora egin positibo kopuruak: 204 gaixo atzeman dituzte, bezperan baino zazpi gehiago. Gainerakoetan, datuak apaldu dira: Bizkaian 941 positibo detektatu dituzte, aurrekoan baino 25 gutxiago; Nafarroan 441, bezperan baino sei gutxiago; eta Gipuzkoan izan da apaltzerik esanguratsuena: 451 positibo atzeman dituzte, bezperan baino 113 gutxiago. Osakidetzak EAEtik kanpoko 42 kasuren berri eman du.
Baina erietxeetan egoera okertzen ari da, eta horrek eragiten du kezka. Azken orduetan 69 gaixo ospitaleratu behar izan dituzte, bezperan baino 13 gehiago. Osakidetzaren eta Osasunbidearen ZIUetan 64 lagun daude; bezperako kopuru berdina da, baina daturik okerrena da joan den ekainaren 15etik hona. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201005/arabako-auzitegiak-eari-buruz-emandako-ebazpenak-ez-du-ondorio-praktikorik-eba-blancoren-esanetan.htm | Politika | Arabako auzitegiak EAri buruz emandako ebazpenak ez du ondorio praktikorik, Eba Blancoren esanetan | Arabako Probintzia Auzitegiaren ebazpenak ez du eraginik izango, EAren Nazio Batzorde Eragile berria aukeratzeko kongresua martxan dagoelako, EAko idazkari nagusiaren esanetan. | Arabako auzitegiak EAri buruz emandako ebazpenak ez du ondorio praktikorik, Eba Blancoren esanetan. Arabako Probintzia Auzitegiaren ebazpenak ez du eraginik izango, EAren Nazio Batzorde Eragile berria aukeratzeko kongresua martxan dagoelako, EAko idazkari nagusiaren esanetan. | Arabako Probintzia Auzitegiaren ebazpenaren ostean agerraldia egin du Eusko Alkartasuneko idazkari nagusiak, Eba Blancok, Gasteizen. Alboan izan ditu Iker Ruiz de Egino EAko Exekutiba Nazionaleko bozeramailea eta Rikardo Burutaran, Donostian zinegotzia izateaz gain, EA defendatu duen abokatua, Maiorga Ramirez, Iratxe Lopez de Aberasturi, Miren Aranoa eta Mikel Goenagaren kereilan.
Blancok adierazi du ebazpenak ez duela orain arteko ildoa aldatuko, barne prozesua martxan dagoelako datorren martxoan kongresua egiteko. Horrenbestez, uste du sententziak ez duela ondorio praktikorik: «EAren kongresua jada martxan dago. Prozesua abian da, eta otsailean edo martxoan amaituko da kongresua, non EAko afiliatu guztiok Exekutiba Nazional berria aukeratuko dugun demokratikoki».
Alderdi barruko kritikoekin elkarrizketarako prestasuna beti izan dutela esan du: «Ni beti nago prest hitz egiteko, baina ez irainak aguantatzeko. Bitxia da elkarrizketa eskatzea eta aldi berean besteari modu totalitarioan eta maltzurkeriaz jokatzea leporatzea. Ez dirudi eskaintza hori oso zintzoa denik, are gutxiago jakinda Nazio Batzorde Eragileak zentzu horretan egin dizkien dei guztiei bizkarra eman dietela».
Hala erantzun die ordu batzuk lehenago Maiorga Ramirez Eusko Alkartasuneko sektore kritikoko buruak Euskadi Irratiari emandako elkarrizketa batean hitz egiteko prest dagoela esan izanari Elkarrizketarako mahai bat eskatu dio Eba Blancok gidatzen duen sektore ofizialari, «barne demokrazia bermatzeko». Esan duenez, bi sektoreen arteko elkarrizketa bideak itxita daude gaur-gaurkoz.
Ramirezek esan du ez dutela EH Bildurekin haustura aurreikusten: «Koalizioak gure ekarpen sozialdemokrata eta giza eskubideen aldeko erabateko defentsa behar ditu. Ez dugu beste aukerarik planteatzen».
Blancok ere defendatu du EAren funtzioa EH Bildun: «EAn ez dut inor ezagutzen alderdia desegin nahi duenik. Hori ez dago inoren buruan eta kontrakoa dioena gezurretan ari da. Denak ez du balio. Nik EA indartsu bat nahi dut EH Bildu gero eta zabalago eta indartsuago batean. Horren alde egiten dut lan. Nik ez dut EAren garrantzia eta eragina dauzkagun kargu eta postuen arabera neurtzen. Politikaren ikuspegi interesatu hori oso murritza da eta jendearengandik urruntzen gaitu gainera. Ez dut uste inork, zintzoki, zalantzan jar dezakeenik EAk EH Bilduren eguneroko politiketan duen eragina». |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/201006/moto-gidari-bat-hil-da-larragan.htm | Gizartea | Moto gidari bat hil da Larragan | Nafarroako Gobernuaren arabera, errepidetik atera eta hesi baten aurka jo du | Moto gidari bat hil da Larragan. Nafarroako Gobernuaren arabera, errepidetik atera eta hesi baten aurka jo du | Arratsaldeko bostetan gertatu da ezbeharra. Nafarroako Gobernuak jakinarazi duenez, moto gidari bat errepidetik atera eta hesi baten aurka jo du, Larragan. Guardian zegoen inguruko medikua eta anbulantzia bertaratu dira, baina ezin izan dute ezer egin haren bizitza salbatzeko. Berehala hil da moto gidaria. |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/201007/arraun-lagunak-ek-eta-hondarribiak-bolada-gozoan-jarraitzen-dute.htm | Kirola | Arraun Lagunak-ek eta Hondarribiak bolada gozoan jarraitzen dute | Donostiako taldeak Euskotren ligako laugarren bandera irabazi du Castro Urdialesen, zazpigarren jardunaldian; Hondarribiak, aldiz, lehenengoz etxeratu du trapua Eusko Label ligan. Baldintza deseroso eta narrasean hobekien moldatu diren taldeak izan dira. Zierbenak, bestalde, ezin izan du arraun egin, taldeko arraunlari batek positibo eman duelako koronabirusean; bihar Lekeition ere ez dira lehiatuko. | Arraun Lagunak-ek eta Hondarribiak bolada gozoan jarraitzen dute. Donostiako taldeak Euskotren ligako laugarren bandera irabazi du Castro Urdialesen, zazpigarren jardunaldian; Hondarribiak, aldiz, lehenengoz etxeratu du trapua Eusko Label ligan. Baldintza deseroso eta narrasean hobekien moldatu diren taldeak izan dira. Zierbenak, bestalde, ezin izan du arraun egin, taldeko arraunlari batek positibo eman duelako koronabirusean; bihar Lekeition ere ez dira lehiatuko. | Arraunlari gazte baten ahotik entzundakoa: estropada batek lau zati izaten ditu; kanporanzkoa, barruranzkoa, kanporankoa eta berriz barruranzkoa. Hiru luze on egitearekin ez da aski bandera etxeratzeko; eta are gehiago, urtetik urtera Eusko Label ligan dagoen berdintasunarekin. Bada, Hondarribiak, bederen, hogei minututan burututako lan onaren saria jaso du, Castro Urdialesen (Espainia); ligako lehen bandera. Ama Guadalupekoa ontziak Euskadiko Txapelketan irabazlearen olatua hartu zuen, eta oraindik olatu berean jarraitzen du.
Meteorologoek bete-betean asmatu dute iragarri zutena: itsaso nahasia eta ipar-mendebaleko haize petrala. Olatuak ez ziren apartekoak, baina bai taldeen artean aldeak markatzekoak, baita kaleen arteko aldeen eraginez ere. Izan ere, lehendabiziko eta bigarrengo kaleek kai-muturraren babesa zuten lehen metroetan, eta leunago ateratzen ziren hirugarren eta laugarrengo kaleetako ontziak baino. Kontuan hartzeko beste aldagaia marearena izan da; 17:45ean zen goian, eta ilargi betea izanik, ohorezko txandako ontziek itsaslaster handiagoa zuten aurreko txandakoekin alderatuta.
Gaurko lehian, ordea, bazen semaforoa berde jarri aurretik gorengo mailak jaso zuen albiste zorigaiztokoa; COVID-19a maila nagusira ere sartu dela. Zierbenakoak ontzia uretaratzeko pronto zirela, arraunlari batek positibo eman du analisian. Hortaz, Juan Zunzunegirenek ezin izan du arraun egin; ezta biharko Lekeitioko (Bizkaia) estropadan ere (12:00, ETB 1). Horrenbestez, Euskal Label ligak ezarrita duen irizpidearen arabera, Zierbenari sei jardunaldietan lortutako puntuen batez bestekoa hartuko diote kontutan; hau da, atzotik hasita, bederatzi puntu eskuratuko ditu jokatzen ez duen jardunaldi bakoitzeko.
Zierbenaren hutsunearekin ekin diote lehen txanpa biziari Hondarribiak, Oriok eta Santurtzik. Indartsu atera dira hiru ontziak, eta segundo bakarrean heldu dira lehen ziabogara. Gorka Aranberri Santurtziko patroiak, ordea, zabalegi biratu du. Baita garesti ordaindu ere; azkena atera baita maniobratik.
Olatua istribor aldetik sartzen zitzaien ontziei. Lan nekeza, beraz, lemazain eta arraunlarientzat ontzia gogortuta eramateko. Hondarribiak Oriorekiko ontzi bateko aldearekin eman du bigarren ziaboga. Une hartan, sei segundora zen Donostiarra; bigarren txandan aise irabazi du. Santurtzi, berriz 11ra zen.
Maniobra egin ostean, ababorreko arraunlariek pala uretatik ongi pasatzeko zailtasunak zituzten. Ioseba Amunarriz Hondarribiko patroiak argi esan die ababorrekoei erasoa gehiago gogortzeko. Halaxe egin dute, eta Oriorekiko zuten aldeak ere gora egin du. Bost segundoko tartearekin heldu dira ziabogara, baina kosta egin zaie ateratzea. Jon Salsamendirenak hauspotu, eta hiru segundora ezarri dira.
Arraunean, sendo Oriori susperraldiak ez dio askorik iraun; Hondarribiak, bere kaleari eutsiz, hanka egin baitio, eta inork ez du geratu Ama Guadalupekoa. Hegan eraman du Amunarrizek ontzia, eta modu horretara nagusitu da. Bederatzi segundora heldu da Orio bigarrena, eta hamalaura Santurtzi laugarrena; Donostiarra sartu baita bi talde horien tartean, eta bihar ohorezko txandan arituko da ligako oilarrekin batera, Hondarribiarren mesederako; sailkapen nagusian lau puntura hurbildu baitzaio Santurtzi liderrari.
Caboko gorriak ez dute erraz amore ematen, eta gaurkoan ere hala berretsi dute; Boirokoek (Galizia) Urdaibairi azken luzean aurre hartu diote, eta euren txandan bigarrenak izan dira; bosgarrenak sailkapenean. Ondarroa atzean geratu da, baina Iñaki Errastiren taldearen zorionerako, Aresek, lehen txandako irabazleak, denbora apalagoa egin du. Isuntzarekin lehia ikusgarria izan du, eta segundo eskasean helmugaratu dira bi ontziak. Azken postua saihesteko borrokan, berriz, Tiran Zarautzi nagusitu zaio. Hala, bien arteko aldea bost puntutara igo da, galiziarren alderako.
Sailkapena
1. Hondarribia 20.25,96 2. Orio 9,54ra 3. Donostiarra 14,20ra 4. Santurtzi 20,48ra 5. Cabo da Cruz 24,54ra 6. Urdaibai 27,74a 7. Ondarroa 43,18ra 8. Ares 47,06ra 9. Isuntza 48,54ra 10. Tiran 1.05,64ra 11. Zarautz 1.07,26a
Arraun Lagunak-ek aste gozoa darama. Asteazkenan, Euskadiko Txapelketako garailea izan zen, eta, gaur, Euskotren ligako zazpigarren jardunaldian sasoiko laugarren bandera irabazi du, Castro Urdialesen (Espainia). Juan Mari Etxaberen taldeak eta Oriok sekulako lehia izan dute amaiera arte, eta azken metroetan, Lugañene traineruak abiadura bizkortu du, eta olatuaren bitartez lehena helmugaratu da. Segundo bakarra atera dio San Nikolas ontziari, zortzi Donostiarrari eta bederatzi Hondarribiari.
Itsas beteko lehia izan dute lau ontziek. Arraunzaleentzako estropada gozagarria; traineru barruan joatekoa, ordea, deserosoa. Izan ere, ipar-mendebaleko haize zakarra zegoen, orduko hogei kilometro inguruko abiaduran barrualdean; orduko 30 kilometroko abiaduran kanpoaldean. Hori gutxi ez, eta itsasoa erabat narrastuta zegoen.
Donostiarrari eta Hondarribiari egokitu zaizkie lehen eta bigarren kaleak, hurrenez hurren. Hain zuzen, lehen minutuetan kai-muturraren babesa zuten, eta Donostiarrak, bederan, aukera ondo zukutu du; estropada buruan baitziren donostiarrak euren Torrekua ontzian, eta ez azken estropadetan ibili ohi duten Bantxa traineruan. Jose Ramon Mendizabal entrenatzaileak ontzi zaharraren aldeko apustua egin du. Laugarren minuturako, Donostiarrak tarteak gehiago zabaltzea lortu du, izan ere, Arraun Lagunak eta Orio gogotik sufritzen ari ziren inork nahi ez zituen hirugarren eta batez ere laugarren kaletik.
Ziabogan, hondamendia
Ziabogan, ordea, Mendizabalek lehen luzean egindako lan txukuna kareletik bota du. Natalia Tubio lemazainari lekutara joan zaio Torrekua. baita Oriori ere, nahiz eta segundo bakarrera heldu den ziabogara. Lau segundo geroago egin du Arraun Lagunak-ek, eta bost gehiagora Hondarribiak. Maniobraren ostean, estropada hankaz gora jarri da. Donostiarra azkena irten da ziabogatik; momentu etsigarria arraunlarientzat. Bitartean, Orio zen estropada buruan, baina Arraun Lagunak ez zen urrun.
Olatuak eta haizeak ipar-mendebaletik jotzen zutenez, Nadeth Agirre patroiak 31 eskutik zuen; laugarren kalearen jabe baitzen, eta Andrea Astudillo Lugañene ontziko patroiak ezin zuen istribor alderako norabidea hartu. Une batez, Orio eta Arraun Lagunak hirugarren kalean ziren, eta itsasoko epaileak Oriori bandera zuria atera dio, laugarren kalera joateko eta bi ontzien palak ez jotzeko asmoz. Birritan atera dio bandera zuria, eta Agirrek kasu egin dio, eta Arraun Lagunak-engandik urrundu da. Baina hor ez da amaitu guztia; Astudillok San Nikolas ontziarekin tartea zuela ikusita, istriborrerago joan da, laugarrenean sartu eta Oriorengana hurbiltzeraino. Dena den, hurrengo metroetan bi ontziak elkarrengandik aldendu dira, bai baitzekiten arriskua hartzea bien kalterako izango zela. Hala, euren arraunketan jarraitu dute, asko baitzuten jokoan. Atzean, bestalde, azken postua saihesteko lehian, Donostiarra eta Hondarribia segundo bakarrean ziren. Aurrean zegoen garaipena.
300 metroren faltan, Arraun Lagunak zen lehena, eta Oriori pare bat tosta ateratzen zizkion. Itsasoko estropada baterako hutsaren hurrengoa. Bi ontziak Brazomar badian sartu direnean, olatuak garbiagoak ziren, eta paladen erritmoa sarritu dutenean, Arraun Lagunak-eko arraunlariek olatu txikiei etekin gehiago atera diete, eta Orioren aurretik helmugaratu dira. Segundo bat geroago heldu da Xanti Zabaletaren taldea. Hirugarren postuan, berriz, Donostiarra sailkatu da, eta segundo bat pasatxo Hondarribia.
Horrenbestez, Euskotren ligako sailkapen nagusian Arraun Lagunak da lider 23 punturekin, eta puntu bat gutxiago du Oriok. Donostiarra da hirugarren, alde berbera ateratzen dio Hondarribiari. Lekeition (Bizkaia) izango dute ligako zortzigarren jardunaldian, bihar (11:40, ETB 1).
Sailkapena
1. Arraun Lagunak 11.30,84
2. Orio 1,48ra
3. Donostiarra 8,20ra
4. Hondarribia 9,68ra |
2021-7-24 | https://www.berria.eus/albisteak/201008/hamahiru-kirolari-lehiatuko-dira-igande-honetan-tokion.htm | Kirola | Hamahiru kirolari lehiatuko dira igande honetan Tokion | Surfa hasiko dira jokatzen, eta Pauline Ado estreinatuko da goizaldean. Eslalom piraguismoa ere hasiko dira lehiatzen: Maialen Chourrautek eta Ander Elosegik sailkatze probak jokatuko dituzte, Euskal Herriko 06:00etatik aurrera. | Hamahiru kirolari lehiatuko dira igande honetan Tokion. Surfa hasiko dira jokatzen, eta Pauline Ado estreinatuko da goizaldean. Eslalom piraguismoa ere hasiko dira lehiatzen: Maialen Chourrautek eta Ander Elosegik sailkatze probak jokatuko dituzte, Euskal Herriko 06:00etatik aurrera. | Euskal kirolarien ia erdiek jokatuko dituzte probak igande honetan, uztailak 25. Pauline Ado izango da goiztiarrena. Surfa gauerdi honetan hasiko dira lehiatzen aurreneko aldiz Olinpiar Joko batzuetan, eta beste hemeretzi lehiakideen aurka lehen txanda jokatuko du Adok, Euskal Herrian 03:20 direnean.
Eslalom piraguismoa ere arreta puntua izango da igande goizalde honetan. Lehiaketa hasiko da, eta Ander Elosegik C1 kanoa modalitatean lehen proba jokatuko du 06:00etan. Maialen Chourrautek, berriz, 06:47an hasiko ditu bere Tokioko Jokoak, K1 kayaka modalitatean. Sailkatze probak jokatuko dituzte, finalerdietara sartu ahal izateko.
06:00etan, baita ere, errepideko txirrindularitza proba hasiko da. Ane Santesteban lehiatuko da. Egun bakarreko lehiaketan jokatuko ditu bere aukerak, Rioko Jokoetan irabazitako esperientzia bizkarrean, eta orduan baino lasaitasun gehiagorekin.
Taldeko jokoetan ere ariko dira igandean euskal kirolariak. Euskal Herriko 11:20an, Espainiako taldearekin, waterpoloko lehiaketa hasiko du Alberto Munarrizek. Serbiaren aurka jokatuko dute; ligaxkako lehen partida dute.
12:30ean, berriz, bi partida aldi berean. Alde batetik, Nerea Pena eta Ainhoa Hernandezek lehiaketa estreinatuko dute, eskubaloian, Espainiako selekzioarekin. Suediaren aurka jokatuko dute ligaxkako lehen partida.
Ordu berean, 12:30ean, futbolean, Unai Simon, Mikel Oiartzabal, Mikel Merino, Jon Moncayola eta Martin Zubimendi lehiatuko dira, Espainiako taldean, Australiaren kontra. Ligaxkako bigarren partida dute.
Eta eguna bukatzeko, 13:45ean, belar hockeyko Espainiako selekzioarekin arituko da Jose Maria Basterra. Zeelanda Berriaren kontra dute jokoa, ligaxkako bigarrena. |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/201039/finalerdietan-dira-elosegi-eta-chourraut.htm | Kirola | Finalerdietan dira Elosegi eta Chourraut | Irungo piraguistak laugarren denbora onena egin du, akatsi gabeko bigarren jaitsiera baten ostean. 101.51eko denbora egin du. Chourrautek ere amaitu du bere jarduna,105.13ko denborarekin .Bosgarren izan da. | Finalerdietan dira Elosegi eta Chourraut. Irungo piraguistak laugarren denbora onena egin du, akatsi gabeko bigarren jaitsiera baten ostean. 101.51eko denbora egin du. Chourrautek ere amaitu du bere jarduna,105.13ko denborarekin .Bosgarren izan da. | Ander Elosegi C1eko finalerdietan izango da bihar. Irungo piraguistak laugarren denbora onena lortu du, bi jaitsierak kontuan hartuta. 101.51ko denbora egin du. Bi jaitsierak oso garbiak izan dira, ohikoa duen plastikotasunarekin jardun du Elosegik, eta bigarrenari sailkatuta zegoela heldu dio. Hain zuzen, bigarren jaitsieran egin du denborarik onena. Lehenengoan baino matsoago jaitsi da, baina ez du zigorrik jaso. Lehenegoan, berriz, bi ate ukitu ditu, eta ondorioz lau segundoko atzerapena izan du. Hasierako denbora 9,78 izan da, baina aipatu lau segundoko atzerapena gehitu behar zaio:103.78. Biharko finalerdiei begira aurretik dituen piraguistak hauek dira :Matej Benus eslovakiarra (96.89), Adam Burguess (97.64) britainiarra eta SideriTasiadis alemaniarra (101,23). Finalerdia bihar izango da, 07:00etan. Eta finalera sailkatzea lortu balu,08:45ean.
Amaieran oso pozik zegoen Elosegi. "Kanalak ez du zaila ematen, baina gero konturatzen zara ez dela erraza.Ur mugimendu berezi asko ditu, eta oso erraza da bidetik ateratzea. Helburua sendo jaistea zen, ni eroso sentitzen nintzen estrategiarekin. Beraz, pozik". Onartu du bi jaitsierak ez direla berdinak izan. "Bigarrenean denbora ez da horren ona izan, baina lehehengoko akats batzuk zuzendu ditugu, eta hori beti ona da. Zigorrik gabe amaitu dugu". Denborak alde batera utzita, fisikoki bigarren jaitsieran hobeto sentitu dela nabarmendu du. "Lehenengoan bero kolpeak eragin handia izan du, eta bigarrenerako ohituago nengoen". Biharkoari begira, ez ditu aurreikuspenak aldatu. "Nik badakit zein maila dudan, eta hori hartzen dut kontuan. Ikusi beharko da, egun guztiak desberdinak direlako".
Maialen Chourraut ere egin ditu bere bi jaitsierak, K1 kategorian, eta Lasarte-Oriakoa ere finalerdietan da. Elosegiren antzera, bigarren jaitsiera hobea egin du, eta akatsik gabe. 105.13ko denborarekin lortu du sailkatzea. Garbiago jardun du bigarrengoan, eta apur bat trabatuago lehenbizikoan. Aurreneko horretan, gainera, lau segundoko zigorra jaso du. Lehen jaitsiera horretan denbora 108.25ekoa izan da. Lehen hiru postuetan dauden kirolariak hauek dira: Jesicca Fox (96.89), Ricardan Funk (101.56) eta Luuka Jones (101.72). Chourraut bostgarren izan da.
Alaba izan du gogoan. "Lehen aldia da elkarrengandik urrun hainbeste denbora egiten dugula. Hona etorri aurreko hilabeteak gogorrak izan ziren, ez genielako nola eragingo zion horrek. Baina oso ondo darama egoera, eta horrek lasaiatu egiten nau. Beste urrats bat da bere hazkundean. Amaieran bota ditudan musuak harentzat ziren, eta urrutitik bada ere babestu nauten guztientzat". Jaitsierei dagokionez, azterketa hau egin du: "Bilatzen genuen nabigazioa lortu dugu, eta alde horretatik gustura nago. Izan ere, ez da erraza lehiaketa egunean, eta halako lasterketa garrantzitsu batean, erakustea. Eslalomean beti egoten dira akats txikia, eta ea konpontzen ditugun finalerdiei begira, horrek ezarriko duelako aldea. Gehiago nahi dut joko hauetan". Asteartean du finalerdia Chourrautek, eta aurrera eginez gero finala. "Itxura du oso gogorra izango dela jarriko duten zirkuitoa. Bihar izango dugu horren berri, ondo aztertuko dugu, gaurko nabigazioari eusteko". Pausoz-pauso joan nahi du. "Lehia hasi dugu, baina hau hasiera besterik ez da". |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/201040/bere-neurriko-gatz-puntua-topatu-behar-du-bakoitzak-mendia-da-nirea.htm | Kirola | «Bere neurriko gatz puntua topatu behar du bakoitzak; mendia da nirea» | Mundu guztiko mendi askotan ibilia da Amaia Arantzabal bergararra, eta zortzimilakoa ere badu curriculumean; Euskal Herriko lehen emakumea izan zen, gainera, halakorik lortzen. | «Bere neurriko gatz puntua topatu behar du bakoitzak; mendia da nirea». Mundu guztiko mendi askotan ibilia da Amaia Arantzabal bergararra, eta zortzimilakoa ere badu curriculumean; Euskal Herriko lehen emakumea izan zen, gainera, halakorik lortzen. | Azpeititik Errezilerako errepide nagusia atzean utzi, eta pistan behetik gora bide luzea egin behar da Amaia Arantzabalen (Bergara, 1963) etxera iristeko. Ikusgarria da paisaia handik, naturaz eta mendiz inguratuta baitago guztia; are ikusgarriagoa da uda sasoiko egun eguzkitsu batean. Argi dago ez dela kasualitatez bizi han. Mendia izan du lagun haurra zenetik, mendiak elkartu zituen senarra eta biak, eta mendia da datorren urriaren 3an Zumaiako Flysch Trail lasterketan aitortza jasotzearen arrazoia. Josu Bereziartua senarra eta biak omenduko dituzte, eta solasaldian ere sarri aipatu du laguna, miresmen handiz.
Mendia pauso batera duzue hemen.
Bai, pentsatu gabeko mendi buelta bat baldin bada, Gazume berehala dugu hemendik. Sarri joaten gara. Egia esan, azken urte eta erdi honetan asko aldatu ditugu ohiturak. Eguneko mendi buelta azkar hori egiteko, nahiago izaten nuen Erlora edo Xoxotera joan, beste grazia bat duelako. Baina konfinamenduan etxean errenditzen hasi, eta orain ohitura hartu dugu autoko joan-etorri hori egin gabe zuzenean Gazume aldera joateko.
Wikipedian zure lorpenik garrantzitsuenak ageri dira. Bizipen eta esperientzia ugari egongo da horien atzean, ezta?
Zortzimilako gailur batek biribiltzen du norbaiten curriculuma, eta halakoa da Cho Oyu [8.201 metro]. Badirudi hor hasten eta amaitzen dela nire ibilbidea, baina asko ibili beharra dago zortzimilako mendi batera iristeko; nik hala egin nuen, behintzat.
Nola gogoratzen duzu aurreneko harremana mendiarekin?
Gurasoekin betidanik eduki izan dugu mendirako ohitura, eta herriko mendi taldean ere txikitatik ibili ginen, Bergarako Pol-Pol taldean. Garai hartan, mendi talde guztiek edukitzen zituzten umeen taldea, gazteena eta helduena. Herrietako mendi taldeak indar betean zeuden orduan. Pentsa, Bergaratik joan izan gara bost autobus umez beteta Gorbeara, egun-pasa. Gogoan dut igandeetan, mendi buelta egin eta autobusean herrira sartzean, leihoak ireki eta Pol-Polen ereserkia abesten genuela eztarriak urratu beharrean. Hor hazi naiz ni, giro horretan.
Noiz ekin zenion mendian serioago ibiltzeari?
Gaztetxotan, beti Pol-Polen barruan, gu baino helduagoak zirenekin Pirinioetara joaten hasi ginen mendirako afizio handiagoa genuen lagunak. Batez ere, udan joaten ginen: gure plana egin, zeharkaldia antolatu, eta, gero, ahal zen moduan, autobusez, auto-stopean… Horrela ibili ginen. Beste estilo bateko gauzak egiten hasi nintzen Josu nire bikotekidea ezagutu nuenean. Josu-eta beste maila batean zebiltzan Azpeitian, eta pixkanaka haiekin hasi nintzen eskalatzen, haitzean, Pirinioetan zailagoak ziren ibilbide batzuk eginez… Gauzak modu naturalean pasatzen dira: ibili ahala gustura sentitzen zara, bata bestearen atzetik asmo berriak sortzen dira, eta poliki-poliki joaten zara pixka bat mendi altuagoetara, ibilbide zailagoetara…
Eta, horrela, zortzimilakoen gailurretaraino…
Pirinioen ondoren, Alpeak ezagutu nituen, eta hor altuera pixka bat hartzen hasten zara, 4.000 metroren bueltan daude-eta gailur horiek. Andeetan ibili nintzen gero, zazpimilakoetan. Altueran ondo moldatzen nintzela ikusi nuen, eta jarraitzeko gogotsu sentitu nuen neure burua. Horren ondoren etorri zen jauzia, Indian, zazpimilako mendi batera igo ginenean. Aukeratu genuen ibilbidea ez zen errazena, malda tentea zeukan, izotzarekin… Han ere ondo ibili nintzen. Bidaia hartatik bueltan, zuzenean etxera etorri beharrean Nepalera joan ginen, Katmandura, eta Everesterako baimenarekin itzultzea lortu genuen.
Azpeititik Himalaiara. Everesterako espedizioa antolatzen hasi zineten, beraz, orduan…
Bai, Azpeititik eta azpeitiarrekin hasi ginen antolatzen espedizioa, eta izugarria izan zen hori. Udala erabat inplikatu zen, herria ere bai, aldundia eta Jaurlaritza sartu ziren, baita ETB ere, Egin egunkariko kazetari bat gurekin hantxe egon zen kanpaleku nagusian… Izugarria izan zen.
1991. urtea zen. Aurreneko aldia zen halako espedizio bat antolatzen zena?
Nik uste dut herri batetik ez zela halakorik egin ordura arte; Euskal Herri mailan joanda zeuden Everestera, baina herri batetik sortutako espedizio bat… Hori bai, aurrez Azpeitian eginak zituzten Annapurnarako-eta espedizioak. Hutsetik ez da egiten Azpeititik munduko mendirik altuenerako bidaia; aurrez bazuten bide bat egina.
Everestekoa beste pauso bat izan zen, beraz?
Bai. Zortzi mendizale joan ginen, Josu eta biok tartean. Aurreneko zortzimilakoa izan zen niretzat. Azpimarratu behar dut nire ibilbidea Josurenari erabat lotuta egon dela beti. Ordura arte, antolaketan laguntzen nuen, eta, neure burua gai ikusten banuen mendi batera igotzeko, egin egiten nuen haiekin, eta Katmandutik bueltan argi ikusi nuen espedizioko parte izango nintzela orduko hartan.
Nolako esperientzia izan zen zuretzat?
Sekulakoa. Niretzat berria zen 7.000 metrotik goragoko guztia, taldeko beste askorentzat bezala. Orain, agian, inor ez da joango Everestera pentsatuz espedizio bateko parte dela eta bere helburua taldeak zerbait lortzea dela. Gauza asko gertatu dira bidean 1991. urtetik hona. Hego lepora iritsi nintzen orduko hartan. 8.000 metroan dago; azken kanpalekua jartzen da han, gaua pasatu eta hurrengo egunean gailurrera igotzen saiatzeko.
Gailurrera iritsi gabe bueltatu behar izan zenuten, ordea.
Hala da. Hiru lagun abiatu ziren, baina bi bakarrik gelditu ziren benetako saiakera egiteko moduan, eta, oso-oso gertu egon arren, ez zuten lortu, eta ez zen aukera gehiago egon beste saiakerarik egiteko. Baina niretzat garrantzitsuena ez da hori, baizik eta halako espedizio bat aurrera atera izana, eta han bertan egindako lana eta prestaketa guztia. Alde horretatik begiratuta, izugarrizko arrakasta eduki zuen espedizioak.
Horrela sentitu al zenuten orduan ere?
Pena izan zen. Gerora pentsatzen duzu zer gutxi falta izan zen, edo orain dakigunarekin halako egingo genukeela… Baina alferrik da; momentu hartan ez genekien gehiago.
Saria, nolabait esatearren, hurrengo urtean iritsi zitzaizuen, ezta?
Bai. Espedizio hartako hiru kidek Joxe Urbieta Takolo-k, Josuk eta hirurok pentsatu genuen hurrengo urtean geure buruari oparia egitea, eta Cho Oyura joan ginen. Ezer gabe joan ginen: ez zamaketaririk eta ez ezer, antolaketa sinple-sinplearekin. Nafarrekin partekatu genuen baimena ere, ariztarrekin, gastuak murrizteko. Bi taldetan joan ginen, gu egun batzuk lehenago. Izan ere, helburu bikoitza zeukan Josuk.
Zein?
Everesten har txiki bat gelditu zitzaion sartuta, gailurra hain gertu eduki zuelako, eta pentsatu zuen segidan egitea Cho Oyu eta Everest. Haran berean daude biak, eta, gorputza egokituta edukiko zuenez, zuzenean joan zitekeen Everestera. Ezagutzen zuen jada; zailagoa izango zen bestela. Gainera, han zebiltzan Iñurrategi anaiak ere, eta, beraz, bazegoen lagun giro hori.
Lortu al zenuten helburu bikoitz hori?
Cho Oyuko gailurrera igo ginen, baina jaistean hankako behatz batzuk izoztu zitzaizkidan, eta ziztu bizian itzuli behar izan nuen. Josurentzat dilema handia izan zen: niri lagundu edo bere bidean jarraitu. Zalantza horretan zela, Pili Ganuza nafarren taldekoak ere arazoak izan zituen izozteekin, eta haien taldekide batek esan zuen bioi lagunduko zigula. Bere bideari jarraitu zion Josuk, barne borroka izango zuen arren.
Ondoren, urte askoan, umeekin ibili zarete mendian.
Bai. Bi ume izan genituen, eta haiekin asteburuetan eta oporretan mendira egiten genuen beti. Lehen egiten genuenaren antzekoa eginez jarraitu genuen, baina polikiago, beste erritmo batean, beste plan batean… Josuk, bien bitartean, lanean ere jarraitu zuen mendian, zortzimilakoetan-eta, Al filo de lo imposible [TVEko goi mendiko programa] saioan kamerari lanak eginez. Etxean umeek txikitatik bizi izan dituzte aitaren joan-etorriak, marrazkietan egiten genituen kanpaleku nagusia eta bigarren kanpalekua, beti aritzen ginen Katmandu gora eta Katmandu behera… Halako batean, pentsatu genuen haiei erakustea hura guztia.
Nora joan zineten, zehazki?
Ordurako, umeekin trekkingean ibiliak egina ginen bai Pirinioetan eta bai Alpeetan, aterpetxetik aterpetxera. Hori bera Cho Oyuko haranean egitea planteatu genuen. Hala joan ginen, mendiak erakutsiz eta gauzak azalduz. Venezuelan eta Perun ere ibili izan gara trekking egiten.
Urri hasieran omenaldia egingo dizute, besteak beste Euskal Herriko aurreneko emakumea izan zinelako zortzimilako batera igotzen. Zuk, ordea, ez dituzu gustuko etiketa horiek.
Ez. Eskertzen diet antolatzaileei nitaz gogoratu izana eta senarrarekin batera niri ere aitortza egitea, baina niretzat nire ibilbidean garrantzitsuena ez da izan zerbaitetan aurrenekoa izatea, ezta 8.000 metroko mendi batera igo izana ere. Bestalde, esan nahi nuke Josuk nik baino askoz gauza gehiago egin duela mendian, eta antolaketa lan handiak ere egin dituela. Hori asko miresten dut harengandik. Dena antolatuta dagoenean erraza da mendi horretara igotzea, baina izugarria izaten da aurreko lan hori guztia.
Gogoan daukazu bereziki bete zaituen esperientziarik?
Familia izan aurretik, Josu eta biok Ama Dablam mendira joan ginen. Himalaian dago, Cho Oyuren ibar berean; ia 7.000 metro ditu, eta izugarri polita da. Ez ginen gailurrera iritsi, hainbat faktorerengatik, baina biok bakar-bakarrik egon ginen mendian, udaberrian joan ginelako, eta sekulako ikuskizuna izan zen, beste esperientzia bat.
Mendian egin beharreko guztia egin duzu ala baduzu bete nahi duzun ametsik?
Inoiz ezin da jakin. Badaezpada ere, fisikoki indartsu mantentzen ari naiz, aukera etorriz gero prest egoteko. Bere neurriko gatz puntua topatu behar du bakoitzak; mendia da nirea. Sufrimendua eta beldurra daude mendi altuetan, baina baita asebetetze sentsazioa ere, helburuak lortu ahala. Oreka horretan bizi nahi dut. |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/201041/jon-rahmek-positibo-eman-du-eta-olinpiar-jokoetatik-kanpo-geratu-da.htm | Kirola | Jon Rahmek positibo eman du, eta Olinpiar Jokoetatik kanpo geratu da | Barrikako golf jokalariak hiru PCR proba egin behar izan ditu, duela gutxi Erresuma Batuan egon zelako lehiatzen. Duela hilabete ere eman zuen positibo. | Jon Rahmek positibo eman du, eta Olinpiar Jokoetatik kanpo geratu da. Barrikako golf jokalariak hiru PCR proba egin behar izan ditu, duela gutxi Erresuma Batuan egon zelako lehiatzen. Duela hilabete ere eman zuen positibo. | Domina bat eskuratzeko faboritoa zen euskal kirolaria Olinpiar Jokoetatik kanpo geratu da: Jon Rahm golflariak positibo eman du COVID-19a atzemateko test batean. Hala jakinarazi du Espainiako Batzorde Olinpikoak. Rahm duela gutxi Erresuma Batuan egon da The Open txapelketa lehiatzen, eta herrialde hartan egondako guztiek egin behar dituzten probetako batean eman du positibo, hirugarrenean. Lehen bi probek emaitza negatiboa eman zuten.
Rahmek duela hilabete eskas ere eman zuen positibo, koronabirusa atzemateko proba batean. Batzorde Olinpikoak jakinarazi duenez, inork ez du beteko Rahmen hutsunea, «ez dagoelako baldintza guztiak betetzen dituen ordezko bat bilatzeko denborarik».
Munduko golflaririk onenen zerrendan liderra da Rahm; joan den ekainean AEBetako Irekia irabazi zuem, eta hirugarren izan zen joan den asteburuan jokatutako Erresuma Batuko Irekian. Uztailaren 29an zen debuta egitekoa. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201042/pauline-ado-ezin-izan-da-final-laurdenetarako-sailkatu.htm | Kirola | Pauline Ado ezin izan da final-laurdenetarako sailkatu | Pauline Ado ezin izan da final-laurdenetarako sailkatu. | Pauline Ado baionarra ezin izan da final-laurdenetarako sailkatu, eta, hortaz, Olinpiar Jokoetatik kanpo gelditu da. Frantziako selekzioko surflariak Sally Fitzgibbonsen aurka jokatu du kanporaketa Tsurigasakiko hondartzan. Epaileek erabaki dute australiarrari 10.26 puntu ematea, eta Adori 9.03.
Adok atzo egin zuen debuta, eta aurreneko bi kanporaketak gainditu ahal izan zituen, gaur Fitzgibbonsenen aurka lehiatu eta galdu aurretik. | |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/201043/bezperako-arantza-atera-du-donostiarrak.htm | Kirola | Bezperako arantza atera du Donostiarrak | Lekeitioko bandera irabazi du, estropada bikaina eginda. Orio izan da bigarren, eta Arraun Lagunak hirugarren. Bi segundu eskasetan helmugaratu dira hiru ontziak. | Bezperako arantza atera du Donostiarrak. Lekeitioko bandera irabazi du, estropada bikaina eginda. Orio izan da bigarren, eta Arraun Lagunak hirugarren. Bi segundu eskasetan helmugaratu dira hiru ontziak. | Donostiarrak irabazi du Lekeitioko (Bizkaia) bandera, denboraldi lehena donostiarrentzat. Orio izan da bigarren, eta Arraun Lagunak hirugarren, eta, gauzak hala, Oriok berriz ere Arraunekin berdindu du sailkapen nagusiko lehen postuan. Inoiz baino lehiatuagoa gertatzen ari da Euskotren Liga.
Asteburuko bi estropadetan lehen luze bikainak egin ditu Donostiarrak, baina atzoko amaierak eta gaurkoak ez dute zerikusirik izan. Atzo, lehen luze bikain baten ostean, ziaboga oso eskasa eman zuen Torrekua-k, eta ezin izan zuen bandera irabazi. Gaur, ordea, bestelakoa izan da estropada. Ziaboga ederra eman dute, eta hirugarren luze ikusgarria eskaini diete ikusleei Donostiarrak, Oriok eta Arraun Lagunakek.
Oriok egin ditu metro gehien lider. Itsasoak, ordea, patroiei ahalbidetu die olatu batzuk hartzea, eta horrek etengabeko gorabeherak eragin ditu GPSan. Azken txapan, helmugatik metro gutxira, lidergoa hartu du Donostiarrak, eta ez du askatu. Segundo batera heldu da Orio, eta ia bira, berriz, Arraun Lagunak.
Atzetik, asteburuan ongi aritu ez dena, Hondarribia. Joan den asteburuan, bete-betean lehiatzeko moduan zegoela erakutsi zuen Ama Guadalupekoa-k, baina, atzo eta gaur, atzerapauso bat eman du berriz ere. |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/201044/ertzaintzak-hiru-lagun-atxilotu-ditu-villabonan-donostian-eta-urretxun.htm | Gizartea | Ertzaintzak hiru lagun atxilotu ditu Villabonan, Donostian eta Urretxun | Istiluak eragitea egozten diete, eta Poliziari gauzak botatzea. 20 eta 26 urte artean dituzte. | Ertzaintzak hiru lagun atxilotu ditu Villabonan, Donostian eta Urretxun. Istiluak eragitea egozten diete, eta Poliziari gauzak botatzea. 20 eta 26 urte artean dituzte. | Bart gauean hiru lagun atxilotu ditu Ertzaintzak Gipuzkoako hiru udalerritan: Villabona-Amasan, Donostian eta Urretxun. Poliziaren arabera, hiruretan istiluak izan dira gazte batzuen eta agenteen artean, eta gazteei egotzi diete ertzainei gauzak botatzea, eta zaborrontziak gurutzatu eta erretzea. Ustez, bi agente zauritu dituzte.
Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak azaldu duenez, Donostian Alde Zaharrean gaueko 2:30 aldera hasi dira herritar batzuk agenteei botilak eta bestelako gauzak botatzen. Zaborrontziak gurutzatu eta erretzea ere egotzi diete, eta hiru eta erdiak aldera 25 urteko mutil bat atxilotu du Ertzaintzak. Han zeuden hainbat testiguren arabera, Poliziak foam jaurtigailuekin erantzun du.
Villabona-Amasan egoera antzekoa izan da, betiere Segurtasun Sailaren arabera. Suhiltzaileek ere hartu dute parte, zaborrontziak itzaltzeko. Goizeko bostak aldera atxilotu dute 20 urteko gazte bat, eta Ertzaintzak jakinarazi dituen bi agente zaurituak istilu horien emaitza izan dira.
Urretxun, berriz, kale zurrutean ari ziren lagun batzuen aurka egin du Ertzaintzak goizeko hiru eta erdietan. Atxilotua 26 urteko mutil bat izan da.
Beste hainbat herritan gertatu diren antzeko gertaeren berri ere eman du Jaurlaritzak. Mutrikun (Gipuzkoa) 22 lagun identifikatu dituzte landetxe batean festa bat egiteagatik, eta Plentzian (Bizkaia), berriz, bi lagun zauritu dira, ustez, kale zurrut batean sortutako borroka batean. |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/201045/beste-1569-positibo-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Beste 1.569 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian | Positibo tasa %14 da. | Beste 1.569 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Positibo tasa %14 da. | Lau egunen ostean, 2.000 positiboren langatik behera daude Hego Euskal Herriko datuak. Atzo, Osakidetzak eta Osasunbideak 1.569 COVID-19 kasu atzeman zituzten, bezperan baino 510 gutxiago. Denera, 11.112 test egin zituzten, eta, beraz, %14 da positibo tasa.
Lurraldeka, Bizkaia izan da positibo gehien atzeman dituzten herrialdea: 635. Gipuzkoan 367 atzeman dituzte, 363 Nafarroan eta 177 Araban. EAEtik kanpokoak diren lagunen beste 27 kasuren berri ere eman du Osakidetzak.
Ospitaleei dagokienez, 45 lagun ospitaleratu zituzten atzo, eta ZIUetan 69 pertsona daude, atzo baino bost gehiago. |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/201046/santurtzik-lidergoa-sendotu-du.htm | Kirola | Santurtzik lidergoa sendotu du | Denboraldiko hirugarren bandera eskuratu dute bizkaitarrek, eta jada sei puntuko aldea dute Hondarribiarekiko. Gaur, Urdaibai izan da bigarren. | Santurtzik lidergoa sendotu du. Denboraldiko hirugarren bandera eskuratu dute bizkaitarrek, eta jada sei puntuko aldea dute Hondarribiarekiko. Gaur, Urdaibai izan da bigarren. | Denboraldiko hirugarren bandera astindu du gaur Santurtzik, Eusko Label Ligako liderrak. Atzo ez zuten estropada ona egin Castron (Kantabria, Espainia); laugarren egin zuten, eta gaur kendu dute aho zapore txarra. Iker Zabalaren taldeak atzetik aurrerako estropada egin du, eta azken luze bikain batek balio izan dio Lekeitioko (Bizkaia) bandera eskuratzeko.
Itsas zabalean egiten da Lekeitioko bandera, eta gaurkoa estropada ikusgarria izan da jarraitzaileentzat; olatuak hartzen asmatu behar izan dute traineruek. Kaleek ere eragina izan dute: barnekaldeko kaleak hobeak ziren kanporanzkoan, baina kanpokaldekoak hobeak itzultzerakoan. Laugarren kaleko ontziei kalte egin die itsasoak.
Gauzak hala, ohorezko txandari bikain ekin dio Donostiarrak lehen kaletik, eta lehen ziabogarako zazpina segundo ateratzen zizkien Santurtziri eta Oriori, eta hamar Hondarribiari. Hortik aurrera, ordea, tarteak murriztuz joan da Sotera. Gorka Aranberri bizkaitarren patroia maisua da olatu txikietan, eta hala erakutsi gaur beste behin ere. Hirugarren ziabogara parean heldu dira Santurtzi eta Donostiarra, baina azken luzean hamar segundo atera dizkio Donostiarrari Aranberrik gidatutako ontziak.
Dena den, amaierara arte aukerak izan ditu bigarren txandako irabazleak, Urdaibaik. Erlojupekoa egin behar izan dute santurtziarrek, eta azkenean traineru bat eskas atera diote Bou Bizkaiari, hiru segundo. Hondarribiak Donostiarrari aurrea hartu dio azken txanpan, eta puntu garrantzitsu bat salbatu du sailkapen nagusirako.
Beheko lehia
Orio bosgarren izan da, eta bi segundo eskasera estropada ederra egin duen Ondarroa. Sailkapen nagusiko zazpigarren postuan dira bizkaitarrak, eta bi punturen aldea dute Caborekiko. Etxeko taldea, Lekittarra, bederatzigarren izan da, eta hamargarren Zarautz. Asier Puertasen taldeak, azken postua saihesteko lehian, bi puntu jan dizkio Tirani azken asteburuan. Zierbenak ezin izan du lehiatu atzo eta gaur, taldeko kide batek COVID-19an positibo eman duelako. |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/201047/oiartzabalek-sartu-du-espainiari-lehen-garaipena-eman-dion-gola.htm | Kirola | Oiartzabalek sartu du Espainiari lehen garaipena eman dion gola | Australiari 1-0 irabazi diote. Martin Zubimendik eta Unai Simonek ere hasieratik jokatu dute. | Oiartzabalek sartu du Espainiari lehen garaipena eman dion gola. Australiari 1-0 irabazi diote. Martin Zubimendik eta Unai Simonek ere hasieratik jokatu dute. | Neurketako 80. minutuan lortu du Espainiak neurketa osoan merezi izan duena: gola. Hasieratik amaierara arte menpean izan dute Australia, baina ate aurrean asmatzea kosta egin zaie. Azkenean, euskal herritar batek lortu du; Mikel Oiartzabalek sartu du partida erabaki duen gola, buruz.
Lan gutxi izan du Unai Simon atezainak, eta Martin Zubimendi, berriz, Espainiako selekzioaren iparrorratza izan da zelai erdian. Ez dira zelairatu taldeko beste bi euskal ordezkariak, Mikel Merino eta Jon Moncayola nafarrak.
Lehen jardunaldian, Egiptoren aurka hutsean berdindu zuten, eta, gaurko garaipenari esker, euren eskuetan dago azken jardunaldian taldeko liderrak izatea. Argentinaren aurka berdintzea nahikoa dute horretarako. |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/201048/ane-santestebanek-28-amaitu-du.htm | Kirola | Ane Santestebanek 28. amaitu du | Kiesenhofer austriarrak eskuratu du urrezko domina. | Ane Santestebanek 28. amaitu du. Kiesenhofer austriarrak eskuratu du urrezko domina. | Anna Kiesenhofer austriarra gailendu da txirrindularitzako proban, Tokioko Olinpiar Jokoetan. Lehiatu den euskal ordezkari bakarra, Ane Santestebanek, 28. amaitu du, irabazlearengandik 3.19 minutura.
Kiesenhofer bakarrik heldu da Fujiko (Japonia) helmugara, 40 kilometro falta zirela eraso bat jota. Zilarrezko domina eskuratu du Annemiek Van Vleuten herbeheretarrak, eta brontzezkoa, berriz, Elisa Longo italiarrak. |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/201049/penak-zazpi-gol-eta-hernandezek-bat-espainiaren-porrotean.htm | Kirola | Penak zazpi gol eta Hernandezek bat, Espainiaren porrotean | Espainiako nesken eskubaloi selekzioak 24-31 galdu du Suediaren aurka. Nerea Pena izan da neurketako golegile nagusia. | Penak zazpi gol eta Hernandezek bat, Espainiaren porrotean. Espainiako nesken eskubaloi selekzioak 24-31 galdu du Suediaren aurka. Nerea Pena izan da neurketako golegile nagusia. | Nerea Pena nafarra izan da gaur golegile nagusia, Espainiak eta Suediak bere indarrak neurtu dituzten norgehiagokan. Ainhoa Hernandez bizkaitarrak ere jokatu du, eta gol bat sartu du, baina gutxirako balio izan die: 24-31 galdu dute.
Garaipena urrun izan du Penaren eta Hernandezen taldeak. Ustez neurketak oso berdindua izan behar zuen, eta, Espainiak hasieran ondo eutsi dion arren, suediarrak berehala nagusitu dira; atsedenaldira 9-13 irabazten heldu dira, eta bigarren zatian hautsi dute partida. Lehen zatian, Pena izan da Espainiaren jokalaririk onena.
Hurrengo norgehiagoka Frantziaren aurka jokatuko dute asteartean, Euskal Herriko 14:30ean. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201050/poliziak-heziketa-soziala-behar-du.htm | Gizartea | «Poliziak heziketa soziala behar du» | Zergatik niri? izeneko atari digitala sortu du Bizkaiko SOS Arrazakeriak, poliziek soslai etnikoaren arabera egindako geldialdiak salatzeko. Figueiredok eta Chaconek diote frogatu nahi dutela ez direla kasu bakanak. | «Poliziak heziketa soziala behar du». Zergatik niri? izeneko atari digitala sortu du Bizkaiko SOS Arrazakeriak, poliziek soslai etnikoaren arabera egindako geldialdiak salatzeko. Figueiredok eta Chaconek diote frogatu nahi dutela ez direla kasu bakanak. | Bizkaiko SOS Arrazakeria elkarteak Zergatik niri? izeneko atari digitala jarri du martxan, profil etnikoaren arabera egiten diren polizia geldialdiak salatzeko eta «praktika sistematiko bat» direla frogatzeko datu base bat osatu ahal izateko. Web orrian bertan jakinarazten dutenez, 2020ko datuei erreparatuz, arrazakeria kasu gehienak (%48,5) instituzioen partetik datoz, eta horietatik %40 Poliziari zuzendutako salaketak dira. Jasotako salaketa horien artean, gainera, salatzaileen ia %44 magrebtar jatorrikoak dira, eta %39 Saharaz hegoaldeko afrikarrak. Zorian Chacon (Santurce, Puerto Rico, 1992) eta Ermidio Figueiredo (Luanda, 1994) dira plataforma digital horren sortzaileetako batzuk. Bizkaiko Hitza-ri azaldu diotenez, instituzioen arrazakeria «ikusarazteko» eta «konponbide» bat emateko sortu dute egitasmoa.
Nondik dator Zergatik niri? sortzeko ideia?
ZORIAN CHACON: Bizkaiko SOS Arrazakeriak martxan jarritako dinamika bat da, beste lurralde batzuetako esperientzietan oinarrituta. Bulegoan jasotzen ditugun salaketa gehienak lotuta daude Poliziak profil etnikoaren arabera egindako geldialdiekin, eta egoera hori ezagutarazteko aukera emango zigun proiektu bat sortu nahi genuen.
ERMIDIO FIGUEIREDO: 2020ko datuekin, migranteek Euskal Herrian duten egoera azaleratzen duen txosten bat atera berri dugu. Poliziaren diskriminazioa jasaten duten gehienak migranteak edota atzerriko jatorrikoak dira. Errealitate hori ezagutzera eman nahi dugu, kaleko gelditze horiek salatu eta instituzioek neurriak har ditzaten.
Nola funtzionatzen du sortu duzuen webguneak?
CHACON: Asmoa da soslai etnikoaren araberako geldialdi bat sufritu dutenek gertatu zaiena kontatu ahal izateko espazio bat sortzea. Guk, informazio horrekin, datu base bat osatuko dugu, ikusteko nortzuk diren praktika hauen biktima nagusiak eta nortzuk diren erantzule nagusiak. Hala, gerora, norbaitek salaketa jarri nahiko balu, datuak izango genituzke frogatzeko halako gertakariak ez direla kasu bakanak.
Zer dira soslai etnikoaren araberako polizia geldialdiak?
CHACON: Poliziak pertsona baten etniaren, jatorriaren, erlijioaren, janzkeraren… arabera egiten dituen legez kanpoko identifikazioak dira, inongo gertakari edo ekintza objektiborik kontuan izan gabe egiten direnak. Hau da, pertsona baten fisikoa, itxura, kolorea, gaizkile izatearen susmoarekin lotzea da. Polizian oso ohikoa da, eta frogatzeko oso zailak izaten dira halako kasuak, poliziaren hitzak beti du-eta balio handiagoa.
Zergatik da garrantzitsua Poliziaren praktika hori salatzea publikoki?
FIGUEIREDO: Jendeak integratuta sentitu behar du, eta errealitateak kontrakoa adierazten dizu. Poliziak zure azalaren koloreagatik gelditzen bazaitu, eta, gainera, poliziaz betetzen badituzte migrante gehien dagoen auzoak, egoera are gehiago okertzen da. Poliziak ez zaitu gelditzen delitu bat egin duzulako, baizik beste jatorri bat duzulako. Gainera, oldarkor jarduten dute: paretaren kontra jarri eta zuri buruzko edozein salaketa faltsu asmatu dezakete, kriminalizatzen saiatzeko.
Praktika sistematikoa da?
FIGUEIREDO: Halako jarrerak ez lirateke existitu behar. Arazoa da egun ez dela gizarteratze politikarik garatzen. Polizia izateko prestakuntza jasotzen dutenek, heziketa sozial bat ere jaso beharko lukete, baina errealitatea kontrakoa da: autoritate abusua, arrazakeria, indarkeria… Sistemak berak sortutako zerbait da.
Zergatik uste duzue hori?
FIGUEIREDO: SOS Arrazakeria dagoenetik, ez dugu halako kasu bat bera ere ez irabazi. Arrazakeria hori epaitegietaraino ere heltzen da. Nik ez diot polizia guztiak arrazistak direnik, baizik eta sistemak berak pribilegioak ematen dizkiela halako jarduera arrazistak egiteko.
Egungo sistema bera da arrazista orduan?
CHACON: Bai, gure egungo sistema arrazista da, eta hori agerian geratzen da maila eta esparru askotan. Arrazakeria instituzionala horren adibide bat baino ez da. Gauzak aldatzeko egin behar den lehenengo gauza da arrazakeria hori aitortzea. Azken finean, egoera hau gertatzen da gorputz batzuek beste batzuek baino gutxiago balio dutelako. Horregatik, estatu arduratsu bat behar dugu, benetan frogatu ahal izateko profil etnikoa bazterkeriarako arrazoi bat dela; pertsona guztien eskubide guztiak errespetatuko dituen estatu bat.
FIGUEIREDO: Eskuin muturraren diskurtsoaren onarpena, gure bizitza galarazten duten legeak… [Espainiako] Gobernuak posizionatu beharra du: arrazakeria gure hirietan egon badagoela onartu, eta gauzak aldatzeko lanean hasi. Pandemian ikusi da: migranteak izan gara zaurgarrienak, eta, hala ere, ez dute erregulazioan inongo pausorik eman. Gure bizitzak blokeatu egiten dituzte, eta, hori aldatu ezean, zaila izango da ezer aldatzea.
Nola bizi dituzue geldialdiak?
FIGUEIREDO: Egunero landu behar duzun zerbait da hori. Badakizu kalera ateratzen zaren bakoitzean gertatu ahal zaizun gauza bat dela, zaren modukoa izateagatik susmagarria zarela. Zaila da.
Zer-nolako ardura du gizarteak halako kasuen aurrean?
CHACON: Edozein bidegabekeriaren aurrean bezala, bi aukera baino ez daude: geldirik geratu eta ezer ez egitea, edo esku hartzea. Profil etnikoaren arabera egindako geldialdi baten aurrean, argazkiak ateratzeko eta gertatzen dena grabatzeko eskubidea duzu, poliziengana ere hurbildu zaitezke azalpenak eskatzera. Halako ekintza sinpleen bidez, gertakari diskriminatzaile ilegal bat jasaten ari den pertsona baten alde lerratu zaitezke. Ez da nahikoa arrazista ez izatea; antirrazistak izan behar dugu, eta behar duenaren alde lerratu. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201051/epaile-gisa-ariko-den-kirolari-bat-izanen-naiz-tokioko-jokoetan.htm | Kirola | «Epaile gisa ariko den kirolari bat izanen naiz Tokioko jokoetan» | Japonian da Paula Remirez, eta, taekwondoko borroketan epaile ari da Tokion. Lehendabiziko aldia du Olinpiar Joko batzuetan, eta finalean aritzea du amets. | «Epaile gisa ariko den kirolari bat izanen naiz Tokioko jokoetan». Japonian da Paula Remirez, eta, taekwondoko borroketan epaile ari da Tokion. Lehendabiziko aldia du Olinpiar Joko batzuetan, eta finalean aritzea du amets. | Asteartean abiatu zen Paula Remirez (Iruñea, 1983) Tokiora: Madrildik Istanbulera (Turkia), eta handik Japoniara. Taekwondo borrokalariak hasi dira Tokioko Jokoetan lehian, eta Remirez da epaile ari diren taekwondolarietako bat. 5 urterekin hasi zen kirol horretan, Felix Remirez bere aitaren eskutik. 38 ditu orain, eta hasierako gogoa ez du galdu; gerriko beltza da, eta sei dan ditu. Hegazkinera igo aurretik mintzatu da Nafarroako Hitza-rekin.
Olinpiar Jokoen historian giltzarri izanen dira Tokiokoak, pandemia batek urtebetez atzeratu eta gero. Ez ahazteko modukoak?
Zalantzarik gabe. Lehendabizikoz ariko naiz Olinpiar Joko batzuetan, eta horrek, jada, berezi bilakatzen ditu niretzat. Pandemiak eragindako guztiak, noski, are bereziago bilakatuko ditu kirolari eta herritar guztientzat. Gainera, jenderik gabe eginen dira. Gauza anitz dago esperientzia hau sekula ez ahazteko.
COVID-19agatik ezarritako neurriak, adibidez?
Bai! Sakelakoan lau aplikazio jarri behar izan ditut, nire osasunaren berri jasotzeko. Txertoa, PCR probak, gorputzaren tenperatura egunero kontrolatu beharra… Han ere, egunero eginen digute PCR bat, eta hoteletik kiroldegira soilik mugitu ahal izanen gara. Taekwondoko borrokak uztailaren 27an amaituko dira, eta ezin izanen gara han gelditu. Bitxia izanen da, baina hainbertze jende dagoen toki batean neurri zorrotzak hartu behar dira.
Nola ailegatu zara Tokiorako hautatutako epaileen taldera?
Prozesua luzea izan da. Taekwondo borrokalariek bi bide dituzte Olinpiar Joko batzuetan aritzeko: bat sailkatzea da, hau da, olinpiar ziklo batean lortzen dituzten puntuen araberako zerrendan sartzea; eta bertzea, berriz, Jokoen aurretik egiten diren lehiaketak dira. Epaileon kasuan, Jokoen aurreko urtean olinpiar kanpaldi moduko bat egiten da, kontinenteka. Europa eta Afrika batera aritzen dira, Asia Ozeaniarekin, eta hirugarrenik Amerika. Gutxieneko baldintza batzuk bete behar dituzte epaileek kanpaldi horietan aritzeko.
Eta hor aukeratzen dira epaileak?
Kanpaldi guztiak egin eta gero, mundu osoko 50 epaile hautatzen dituzte. 50 horien artean Jokoetara joanen direnak hautatzeko, zenbait lehiaketatan aritu behar dute, eta egiten duten lanaren arabera osatzen da behin betiko zerrenda.
Ez da bide erraza, beraz.
Lehen errazagoa zen, eta, aldi berean, ilunagoa. Nik uste dut oraingo sistemak hobeki bermatzen duela onenak egotea Olinpiar Jokoetan.
50 horien artean, zenbat hautatu dituzte?
30 gara: hamabost gizon eta hamabost emakume. Rioko Olinpiar Jokoetan, gurea izan zen gizonen eta emakumeen arteko parekotasuna bermatu zuen lehen kirola. Gizonak eta emakumeak berdin aritzen gara andreen eta gizonen borroketan.
Noiz hasi zinen epaile lanetan?
Aspaldi, beti izan dut gustuko kirolaren arlo hori. Aitak beti bultzatu nau egin nitzakeen urrats guztiak egitera. Gerriko beltza izateko, adibidez, epaile kronometratzaile izan behar duzu, derrigorrez. Taekwondolari anitz ez dira inoiz epaile lanetan aritzen, ikastaroa egin arren. Ni gustura aritu naiz. Danak lortzeko egin beharreko azterketak egin ditut, urratsez urrats, eta, aldi berean, epaile izateko trebatu naiz. Bigarren dana lortzeko, adibidez, herrialde mailako epaile izan behar duzu, derrigorrez. Ni 2012. urtetik naiz nazioarteko epaile. Ateak zabalik utzi nahi izan ditut beti, lehiatzeko modu bat ere bai baita epaile aritzea. Noski, trebatzea ez da nahikoa.
Zer erran nahi duzu?
Gaur egun, Europako Taekwondo Federazioko epaileburua da Europako txapelketa batean ariko diren epaileak aukeratzen dituena, adibidez. Lehengo sistema ezberdina zen; Europako federazioak herri mailako federazioei eskatzen zien epaile bat edo bi bidaltzeko; ondorioz, beti jende bera joaten zen. Espainiako Taekwondo Federazioak, adibidez, beti bidaltzen zituen federazioko epaileburuak nahi zituen epaileak.
Kirol arlotik kanpoko kontuak sartzen ziren?
Finean, batzuen eta bertzeen arteko adiskidetasunak pisu handia zuen. 2017an, epaileentzako ikastaro batean, nazioarteko epaile askorekin egin nuen bat, eta harrituta zeuden, 2012tik nazioarteko epaile izan arren Europan ez nintzelako aritu. 2017an hasi nintzen kanpora ateratzen, Munduko Taekwondo Federazioak zuzenean gonbidatuta.
Tokiora ailegatu arte.
Oraindik ezin sinetsi nago. Egia bilakatutako ametsa da niretzat. Edozein kirolarirentzat, Olinpiar Jokoak dira helburu nagusia, eta ni kirolaria naiz. Epaile lanetan ariko naiz, baina epaile naiz kirolaria naizelako. Arlo horretan, gurea kirol berezia da, taekwondolari izan gabe ezin baitzara epaile izan. Nik uste dut horrek balio handia ematen diola gure lanari, ederki ezagutzen dugulako gure kirola zer den. Nik entrenatzen segitzen dut, gainera. Taekwondoa ez dut inoiz bazter utzi. Epaile gisa ariko den kirolari bat izanen naiz Tokioko Jokoetan.
Lehiatzen segitzen duzu?
Bai. Beti aritu naiz teknikako lehiaketetan, eta txapelketetan parte hartzen jarraitzen dut.
Jokoetan epaile aritzeko txartela eskuratu eta gero, final batean aritzea litzateke sari nagusia?
Bai, zalantzarik gabe. Hori dut amets. Aitarentzat ere gauza handia izanen litzateke. Aitaren iritzia eskatzen dut beti lehiaketa batean aritu eta gero. Garrantzitsua da niretzat aitarekin hitz egitea, eta esperientzia partekatzea, neurri batean.
Final batean aritzeko aukera baduzu?
Bai. Epaileen buruak eta laguntzen duen batzorde batek erabakitzen dute final batean nor ariko den. Kontuan hartu behar da Olinpiar Jokoetan epaile batek ezin duela parte hartu bere kontinente bereko kirolariren bat duen borroka batean. Borrokalarien arabera hautatu behar dira epaileak, beraz. Aukera badut, eta gauza handia izanen litzateke niretzat.
Informatika ingeniaria zara ogibidez, baina ez duzu kirola bazter utzi. Zer eman dizu?
Egunerokoan baliagarri zaizkidan gauza anitz eman dit taekwondolari izateak. Taekwondoak, arte martzial gisa, lanerako gaitasuna eman dit. Bakarka egiten duzun kirol bat da, baina talde izaera hagitz garrantzitsua da, aldi berean. Adin eta maila ezberdinetako kirolariak aritzen gara batera, eta elkarri irakasten diogu. Errespetua, adibidez, hagitz garrantzitsua da taekwondolariontzat. Maite dut kirol hau. |
2021-7-25 | https://www.berria.eus/albisteak/201052/milaka-lagunek-mugarik-gabeko-nazio-galiziar-bat-babestu-dute-santiagon.htm | Mundua | Milaka lagunek «mugarik gabeko» nazio galiziar bat babestu dute Santiagon | BNGk deituta, manifestazioa egin dute Galiziako hiriburuan. Galiziako herriaren subiranotasuna aldarrikatu dute, Celso Emilio Ferreiroren bertso baten bidez: «Aberria dugu ezaugarri komuna». | Milaka lagunek «mugarik gabeko» nazio galiziar bat babestu dute Santiagon. BNGk deituta, manifestazioa egin dute Galiziako hiriburuan. Galiziako herriaren subiranotasuna aldarrikatu dute, Celso Emilio Ferreiroren bertso baten bidez: «Aberria dugu ezaugarri komuna». | Milaka lagunek aldarrikatu dute gaur Santiago de Compostelan «mugarik gabeko» nazio galiziar bat, BNGk deituta. Subiranistek mobilizatzera deitu zuten, Galiziaren erabakitzeko eskubidea aldarrikatzeko, Galiziako aberri eguna aitzakiatzat hartuta; erantzuna argia izan da: jendetza gerturatu da Santiagora Galiziako eskualde guztietatik. «Urteak dira ez nuela hemen horrenbeste lagun ikusten, eta 80ko hamarkadatik etortzen naiz, e?», azaldu du Vigoko Carmek.
Pandemia dela eta, babes neurri ugari hartu behar izan dituzte; besteak beste, manifestazioaren osteko kultur ekitaldiak bertan behera uztea. Hala ere, jendetza bildu da Galiziako hiriburuan. BNGk zehaztutako beste neurrietako bat izan da mobilizazioaren amaiera bi plazatan egitea; bigarren plaza ere txiki geratu da, ordea, eta izan da ez batean ez bestean sartu ezinda geratu den jendea. Arazorik? Bat ere ez. Sartu ezin izan direnak Rua Nova kalean bildu dira: gaitak, banderak eta abestiak zituzten, festarekin eta aldarrikapenekin jarraitzeko.
«Ez ginen etortzekoak... baina azkenean etorri gara». Iria eta Miguel Ourensekoak dira, eta aitortu dute duela egun batzuk ez zutela argi ikusten manifestaziora joaterena. Azkenean, ordea, argi ikusi zuten: «Etortzen ez baginen, damutu egingo ginen».
«Espainia, Espainia»
Manifestazioa hasteko gutxi falta zela, Espainiako Armadaren hegazkinak igaro dira Alamedan elkartutako milaka lagunen gainetik, zerua Espainiako banderaren koloreekin margotuz. Txistuak entzun dira, irainen bat edo beste, eta umorerako tartea ere izan da: «Espainiako militarrak izateko, arrastoak ez zaizkie oso zuzenak atera», bota du Athleticeko kamiseta bat soinean zuen mutil batek.
Gutxi geroago, hegazkinek berriz egin dute erakustaldia manifestazioaren aurrekaldea amaierako plazara sartzen ari zenean, eta berriz margotu dute Espainiako bandera. Manifestariek erantzun egin diete: besteak beste, haiek nahi edo nahi ez, Galizia nazio bat da eta galiziarrak gara, galiziarrak izango gara, espainiarrak sekula ez gara izango lemak abestu dituzte.
Hegazkinak ez dira espainiar nazionalisten ordezkaritza bakarra izan, ezta manifestazioari gertutik erreparatu dioten istiluen aurkako dozenaka poliziak ere. Beste emakume batek, Espainiako bandera bat soinean zuela, aurre egin die manifestariei, eta metro batzuk aurrerago, beste taldetxo bat azaldu da jarrera berberarekin, «hau Espainia da» oihuka. Ez diete jaramon handirik egin manifestariek.
«Beti gehitzen»
Manifestazioaren aurretik egindako adierazpenetan, Ana Ponton BNGren bozeramaile nazionalak adierazi du bere alderdiak ateak zabalik dituela «Galiziaren alde lan egin nahi duten guztientzat». Galiziako PPren benetako alternatiba bilakatzeko, inteligentziaren eta ilusioaren alde egin du.
Mobilizazioan nazioarteko ordezkaritza zabala izan da; besteak beste, han izan dira bretoiak, kubatarrak eta kataluniarrak, baita euskaldunak ere. Txalo zaparradarik handiena Oriol Junqueras ERCko idazkari nagusiak jaso du, independentzia oihuen artean hartu dutenean.
Galiza Novako idazkari nagusiak, Paulo Riosek, amaierako ekitaldian hartu du hitza: «Gazteria ez da etorkizuna, oraina da. Galiziako gazteok badakigu zerk aterako gaituen prekaritatetik: subiranotasunak».
Olalla Rodil BNGko bozeramaileordeak ere hitz egin du. Pozik agertu da gaurko manifestazioan «langile klasea ordezkatzen duten gizonak eta emakumeak» elkartu direlako, Galizia nazio bat dela aldarrikatzeko.
«Alternatiba sendoa»
«Alternatiba sendo bat, fidatzeko modukoa; BNGren alternatiba herrialdearen lidergoa hartzeko prest dago». Hala aurkeztu da Ponton amaiera ekitaldian, eta Galiziako gobernura iristearen alde egin du, alderdi «ireki eta plural batekin».
Ez dute aipatu gabe utzi Espainiako errege familia Galizian dagoela. Pontonek argi utzi du Galiziak ez duela «eskualdeen ligan jokatu nahi, baizik eta nazioenean», eta, aldi berean, gaitzetsi egin du Espainiak borboitarren ustelkeriarekiko izan duen jarrera.
«Plaza honetatik irtengo gara jakinda gure esku dagoela. Jakinda denok batera geldiezinak garela», gehitu du BNGren bozeramaileak. «Eskuak aske ditugu, aske zentralismoaren parean, aske indar ekonomiko handien aurrean. Mugarik gabeko BNG bat da Galiziaren etorkizunaren motorra».
Uztaileko igande bat izanda, turistaz betea zegoen Santiago, eta han gehitu du: «Galizia leku turistiko bat baino gehiago izatea nahi dugu. Hemen mundu guztirako ekoitzi nahi dugu. Zientzian eta ikerketan erreferentzia bat izan nahi dugu, garena izateari utzi gabe hazteko».
«Galiza ceive, poder popular»
Uztailaren 25eko giroa begi bistakoa zen gaur, aldarrikapen, abesti, musika... eta Galiziako bandera erraldoien artean, BNGren manifestazioaren aurrekaldean eraman dituztenak. Kubarekiko elkartasun oihuak izan dira, baita borroka feministaren aldekoak ere; lan prekaritatearen aurkakoak edota hezkuntza publikoa galiziarrez izatearen aldekoak ere bai.
Pandemiak mobilizazio ezberdin bat egitera behartu ditu antolatzaileak, eta dozenaka galiziarrek urte osoan itxaroten dituzten ospakizun batzuk bertan behera uztera behartu ditu. Dena den, azken 40 urteetan bezala, oinarrizkoena han izan da: Galiza ceive, poder popular errepikatzen zuren Iriak eta Miguelek, ereserkia amaitutakoan: «Ez dago hori baino lema ederragorik hemen urtero bizitzen duguna laburtzeko». |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201053/ander-elosegik-ezin-izan-du-dominarik-lortu.htm | Kirola | Ander Elosegik ezin izan du dominarik lortu | 106.59 denbora egin du irundarrak finalean. Olinpiar diploma jasoko du, laugarren aldiz. | Ander Elosegik ezin izan du dominarik lortu. 106.59 denbora egin du irundarrak finalean. Olinpiar diploma jasoko du, laugarren aldiz. | Ander Elosegi dominarik gabe gelditu da berriro. Pekinen (2008), Londresen (2012), eta Rion (2016) bezala, aurten ere, C1 diziplinako eslalomeko finalean sartu da piraguista irundarra, baina laugarren aldiz, ezin izan du Olinpiar Joko batzuetan dominarik kolkoratu. Laugarren aldiz, olinpiar diploma jasoko du. Laugarren izan zen 2008an eta 2012an, zortzigarren Rion, eta zazpigarren gaur. Urrea Benjamin Savsek esloveniarrak irabazi du (98.25); zilarra, Lukas Rohan txekiarrak (1.01.96); eta brontzea, Sideri Tasiadis alemaniarrak (1.03.70). Elosegik 1.06.59 egin du.
Finalerdietan jaitsiera ona egin du, eta denborarik onenetan hirugarrena lortu du. Ematen zuen, hortaz, dominaren bat irabazteko moduan egongo zela. Baina piraguista irundarra ez da ondo ibili finalean. Ibilbideko seigarren atea ukitu du (bi segunduko penalizazioa) eta bukaerara iritsi bitartean ez da gustura aritu.
Irungo piraguistak denborarik onenetan laugarrena lortu zuen finalerdietarako sailkatzeko saioan, bi jaitsierak kontuan hartuta. 101.51ko denbora egin zuen sailkatzeko. Bi jaitsierak oso garbiak izan ziren, ohikoa duen plastikotasunarekin jardun zuen Elosegik, eta bigarrenari sailkatuta zegoela heldu zion. Hain zuzen, bigarren jaitsieran egin zuen denborarik onena. Lehenengoan baino mantsoago jaitsi zen, baina ez zuen zigorrik jaso. Lehenengoan, berriz, bi ate ukitu zituen, eta ondorioz lau segundoko atzerapena izan zuen. Hasierako denbora 9,78 izan zen, baina aipatu lau segundoko atzerapena gehitu behar zaio:103.78. Gaurko finalerdiei begira aurretik dituen piraguistak hauek dira: Matej Benus eslovakiarra (96.89), Adam Burguess (97.64) britainiarra eta Sideri Tasiadis alemaniarra (101,23). Finala 08:45ean da jokatzekoa.
Sailkatzea lortu zuenean oso pozik zegoen Elosegi. «Kanalak ez du zaila ematen, baina gero konturatzen zara ez dela erraza. Ur mugimendu berezi asko ditu, eta oso erraza da bidetik ateratzea. Helburua sendo jaistea zen, ni eroso sentitzen nintzen estrategiarekin. Beraz, pozik». Aitortu du bi jaitsierak ez zirela berdinak izan. «Bigarrenean denbora ez da horren ona izan, baina lehenengoko akats batzuk zuzendu ditugu, eta hori beti ona da. Zigorrik gabe amaitu dugu». Gaurkoari begira, ez zituen aurreikuspenak aldatu. «Nik badakit zer maila dudan, eta hori hartzen dut kontuan. Ikusi beharko da, egun guztiak desberdinak baitira».
Sailkatze probako bi jaitsierak oso garbiak izan ziren. Bigarren jaitsieran egin zuen denborarik onena: 101.51. Lehenengoan baino matsoago jaitsi zen, baina ez zuen zigorrik jaso. Lehenegoan, berriz, bi ate ukitu zituen, eta, ondorioz, lau segundoko atzerapena izan zuen. Hasierako denbora 9,78 izan zen, baina aipatu lau segundoko atzerapena gehitu behar zitzaion: 103.78. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201054/ander-elosegi-finalerako-sailkatu-da.htm | Kirola | Ander Elosegi finalerako sailkatu da | Irungo piraguistak 103.15eko denbora egin du, eta hirugarren denbora onenarekin lortu du dominen borrokan sartzea, 08:45etik aurrera izango da finala. | Ander Elosegi finalerako sailkatu da. Irungo piraguistak 103.15eko denbora egin du, eta hirugarren denbora onenarekin lortu du dominen borrokan sartzea, 08:45etik aurrera izango da finala. | Finalean da. Ander Elosegi piraguista, C1 kategorian. Irundarrak finalerdi oso txukuna egin du, eta 103.15eko denborarekin dominen borrokan izango da ordubete barru. Denborarik onenetan hirugarrena izan da Elosegirena.Thomas Martin frantziarra (100.65) eta Daniel Watkins australiarra baino ez ditu izan aurretik (101.28)
Atzoko sailkatze proban ez bezala, jaitsiera bakarra egin dute finalerdietan. Elosegi bederatzigarren tokian atera da. Hasiera txukuna egin du, eta, erdi parteko ateren batean apur bat trabatu den arren, amaiera bikaina eman dio jaitsierari. Irundarrak bi segundoko zigorra jaso du, hamaikagarren atea jo duelako, eta hori izan da pena bakarra. Baina ohikoa duen sendotasunarekin jaitsi da, plastikotasun handia erakutsiz.
Elosegik Olinpiar diploma lortu zuen Rion, eta, behintzat, dominen borrokan egon nahi du. Atzo pozik amaitu zuen sailkatze proba: «Kanalak ez du zaila ematen, baina gero konturatzen zara ez dela erraza. Ur mugimendu berezi asko ditu. Helburua sendo jaistea zen, eta pozik nago». |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201055/azurmendik-irabazi-egin-du-baina-zail-du-aurrera-egitea.htm | Kirola | Azurmendik irabazi egin du, baina zail du aurrera egitea | Azurmendik irabazi egin du, baina zail du aurrera egitea. | Clara Azurmendik 21-10 eta 21-2 irabazi dio gaur Dorcas Ajoke Adesokan nigeriarrari, C multzoko ligaxkako bigarren jardunaldian. Halere, donostiarrak zail du final-zortzirenetarako sailkatzea. Izan ere, hirukoak dira multzoak, eta jokalari bakarra sailkatzen da. Atzo, debutean, 21-13 eta 21-8 galdu zuen Seyoung An korearraren aurka. Hain zuzen, korearraren eta nigeriarraren arteko partida falta da (bihar, 12:20ean), eta korearra da irabazteko eta, hortaz, sailkatzeko faborito argia. Zazpigarren zerrendaburua da.
Gaurko partidak 21 minutu iraun du. Lehen setean nola edo hala eutsi dio jokalari nigeriarrak, baina bigarrenean amore eman behar izan du Azurmendiren nagusitasunaren aurrean. | |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201056/ehunka-pertsona-elkartu-dira-bergaran-gijongo-talde-bortxaketa-salatzeko.htm | Gizartea | Ehunka pertsona elkartu dira Bergaran, Gijongo talde bortxaketa salatzeko | Lau gizon atxilotu dituzte Gijonen, eta haietako bi baldintzarik gabe kartzelatu dituzte. Brotxaketa salatu duenetako emakume bat Bergarakoa da. Erasoak salatzeko protesta egin dute Bergaran | Ehunka pertsona elkartu dira Bergaran, Gijongo talde bortxaketa salatzeko. Lau gizon atxilotu dituzte Gijonen, eta haietako bi baldintzarik gabe kartzelatu dituzte. Brotxaketa salatu duenetako emakume bat Bergarakoa da. Erasoak salatzeko protesta egin dute Bergaran | Lau gizonezko atxilotu zituzten atzo Gijonen (Espainia), bi emakume bortxatzea leporatuta. Auzia ikertzen ari den Gijongo 5. instrukzio epaileak atxilotuetako bi aske utzi zituen, behin-behinean, eta beste bi espetxera bidali zituen. Aske utzitako gizonezkoei debekatu diete biktimengana gerturatzea edo haiekin komunikatzea Biktimetako bat Bergarakoa da, eta, salatu duenez, ostiral gauean gertatu zen bortxaketa, hiriko hostal batean. Biktimek 22 eta 23 urte dituzte, hurrenez hurren, eta, kontatu dutenez, sare sozialen bidez jarri ziren harremanetan gizonezkoetako batekin. Gijongo taberna batean elkartu ziren harekin, eta hark proposamena egin zien ostatu batera joateko. Bidean beste batekin elkartu ziren. Ostatura heltzean, ordea, beste bi gizon zituzten zain logelan. Han egin zieten eraso, eta bortxatu egin zituzten. 06:30ean joan ziren polizia etxera, salaketa jartzera. Erietxean artatu zituzten emakumeak.
Mobilizazio jendetsua Bergarako Martxanterak talde feministak erasoa salatzeko elkarretaratzera deitu zuen atzo arratsaldean, San Martin plazan, eta jendetza batu zen. Bertan, manifestu bat irakurri zuten, jazotako «atentatu matxista» gogor salatu zuten. Udalak ere erasoa salatu zuen, eta gogora ekarri zuen «soilik baietz dela bai». Modu berean, udalak mugimendu feministak egindako deialdi guztietan parte hartzera deitu zuen. Miren Elgarresta Gipuzkoako Foru Aldundiko Berdintasun zuzendariak ere erasoa salatu zuen, aldundi osoaren izenean. «Sumindura» agertu zuen, eta elkartasuna eta babesa agertu zien sexu erasoa jasan duten emakumeei. Halaber, Bergarako protestarekin bat egin zuen |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201057/tunisiako-presidenteari-laquoestatu-kolpearaquo-ematea-leporatu-diote.htm | Mundua | Tunisiako presidenteari «estatu kolpea» ematea leporatu diote | Estatuburuak Hitxam Metxitxi lehen ministroa kargugabetu du, eta parlamentua desegin, gobernuaren kontrako protesten biharamunean. Herritar ugarik erabakia ospatu du bart, kalean. | Tunisiako presidenteari «estatu kolpea» ematea leporatu diote. Estatuburuak Hitxam Metxitxi lehen ministroa kargugabetu du, eta parlamentua desegin, gobernuaren kontrako protesten biharamunean. Herritar ugarik erabakia ospatu du bart, kalean. | Tunisia krisi politikorik larrienean da, 2011ko iraultzaz geroztik. Kais Saied Tunisiako presidenteak herrialdeko parlamentuaren jarduna eten du behin-behinean, eta kargutik bota du Metxitxi lehen ministroa. Herritar batzuk pozez hartu dute erabakia, eta kalean ospatu dute bart, koronabirusaren pandemiagatik etxeratze agindua eta manifestazioetarako debekua ezarrita dagoen arren.
Saieden aurkari politikoek, berriz, 2014 konstituzioak aitortzen dizkion botereak gainditzea, eta «estatu kolpea» ematea egotzi diote. Konstituzioak atzerri gaietan eta arlo militarrean esleitzen dizkio eskumenak. Aurkariek uste dute herrialdeko egoera zaila baliatu nahi duela bere eragin ahalmena handitzeko.
Tunisiako presidenteak atzo adierazi zuen funtzio exekutiboa bere gain hartuko zuela, eta zeregin horretarako lehen ministro berri baten laguntza izango zuela. «Erabaki horiek hartu ditugu bakea Tunisiako gizartera itzuli arte eta estatua salbatu arte». Lehen ministroaz gain, Justizia eta Barne ministroak ere kargugabetu ditu.
Estatuko botere banaketari dagozkion gatazkak argitzeko, auzitegi konstituzional bat eratzea aurreikusi zuen 2014ko konstituzioak. Halakorik ez da oraindik, ordea. Epaileak izendatzeko adostasun faltak blokeatu du auzitegia martxan jartzea.
Saieden erabakiak herritarren zati baten babesa jaso du, gobernuari ez baitiote aitortzen agintean jarraitzeko zilegitasunik. Larunbatean, Tunisiaren independentziaren 64. urteurrenean, protesta jendetsuak izan ziren herrialdeko hainbat hiritan, Uztailak 25 Mugimendua talde eratu berriak deituta, COVID-19aren pandemiak herrialdean eragin dituen osasun, gizarte eta ekonomia krisiari aurre egiteko asmoz Metxitxik egin duen kudeaketa salatzeko. Istiluak izan ziren. Manifestari talde batzuek eraso egin zieten Ennahdha alderdiaren hainbat egoitzari, parlamentuko indarrik handiena den horrenei.
Rached Ghannutxi Ennahdhako buru eta parlamentuko presidenteak «iraultzaren eta konstituzioaren kontra» aritzea leporatu dio presidenteari. Haren esanetan, «Ennahdhako kideek eta Tunisiako herritarrek iraultza defendatuko dute».
Saiedek mezua bidali die bere erabakiaren kontra altxatzeko asmoa izan dezaketenei. «Armak hartzea pentsatzen ari den edonori ohartarazi nahi diot, bala bat jaurtitzen duen edonori: armadak balekin erantzungo du». Parlamentua desegitearekin batera, presidenteak immunitatea indargabetu die parlamentariei.
Ghannutxi parlamentura sartzen ahalegindu da gaur goizean, baina armadak moztu dio bidea. Kanpoan, liskarrak izan dira Ennahdhako jarraitzaileen eta gobernuaren kontrakoen artean. Aurretik, Ghannutxik berak protesta egitera animatu ditu bere alderdiko jarraitzaileak «demokrazia berreskuratzeko». Parlamentuko buruak aitortu du «zailtasun ekonomikoak» dituela herrialdeak, eta horrek gaztedia bultzatu duela protesta egitera. Baina egoera hori «demokrazia ezabatzeko eta erakundeen funtzionamendua eragozteko erabiltzea diktadoreen bereizgarria da», haren iritziz.
Al Jazeerak salatu du estatuko indarrek itxi egin dutela hedabideak Tunisian duen egoitza. «Hedabideak gatazka politikoetan ez nahasteko» eskatu du Mugarik Gabeko Kazetariak elkarteak.
Gobernua estu zebilen azken hilabeteetan, Tunisiako presidentearekin gatazka politiko betean, egoera ekonomiko zail bati aurre egin ezinda eta pandemiak kutsatutako eta hildakoen kopuru geroz eta larriagoekin. Herrialdeak 2011ko iraultzaz geroztik izan duen krisirik sakonena da. Langabezia tasak nabarmen egin du gora, eta estatuak murrizketa ugari egin ditu zerbitzu publikoetan.
Gobernua kreditu berri bat negoziatzen ari zen NDF Nazioarteko Diru Funtsarekin, estatuko finantzen porrota saihesteko. Kreditu hori lortzeko, hainbat erreforma ekonomiko exijitu dizkio NDFk, eta gobernuak badaki neurriek herritarrengan eragin zuzena izango luketela, horiek indarrean jartzeak diru laguntzak eta sektore publikoko lanpostuak murriztea baitakar. Gobernuan eztabaida sutsuak piztu ditu gaiak.
Osasun arloan, sistema «kolapsatuta» dagoela aitortu zuen Osasun ministroak, joen den ekainean. Pandemiak 18.000 lagun hil ditu hamabi milioi biztanleko herrialdean. Herrialdeak ez du pandemiari aurre egiteko baliabide nahikorik.
Erreakzioak nazioartean
Tunisiako azken mugimendu politikoek nazioarteko hainbat eragileren erreakzioa ekarri dute. EB Europako Batasunak «konstituzioa eta zuzenbide estatua» errespetatzeko eskatu die herrialdeko alde politikoei. «Tunisiako gertakariak gertutik jarraitzen ari gara», adierazi du Nabila Massrali EBko Atzerri Gaietarako bozeramaileak. «Indarkeria» baztertzeko ere galdegin du.
Gogor mintzatu da Turkiako Gobernua. Saieden «estatu kolpea» salatu du. Haren iritziz, presidentearen azken erabakiak «zilegitasunik gabeak» dira.
Saied eta Tunisiako Parlamentua 2019an hautatu zituzten, zein bere hauteskundeetan. Parlamentuko bozek ganbera zaitu bat utzi zuten. Ez dago alderdirik ordezkarien laurdenak baino gehiago dituenik. Saied alderdirik gabeko independentea da, eta estatuburu ardura hartu zuenean hitzeman zuen, hain zuzen, ustelkeriaren kontrako borroka eta sistema politikoaren erreforma izango zituela lehentasun.
Metxitxik, berriz, iaz hartu zuen kargua, ustelkeria kasu baten ondorioz hilabete gutxi batzuk iraun zuen gobernu labur bati lekukoa hartuta. Metxitxi ere independentea da, eta Saiedek izendatu zuen lehen ministro, gobernu bat osatu eta parlamentuaren babesa lortzeko aginduarekin. Aldiz, gobernuburu ardura hartu ondoren, talka asko izan ditu Saiedekin. Presidenteak, esaterako, hainbatetan ezeztatu dizkio zenbait ministroren izendapenak.
Tunisiako Parlamentuan, Ennahdha alderdi islamistak ditu ordezkari gehien. 2011ko iraultzaren aurretik, debekatuta egon zen, baina, iraultzaz geroztik, hark lortu ditu hauteskunde emaitzarik onenak, eta hainbat koalizio gobernuren parte izan da. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201058/nafarroako-16-eta-17-urteko-arteko-gazteek-txertatzeko-ordua-eska-dezakete-atzotik.htm | Gizartea | Nafarroako 16 eta 17 urteko arteko gazteek txertatzeko ordua eska dezakete atzotik | Eskaera Internet bidez egin beharko da, oro har. Nafarroako Gobernuak azaldu duenez, jasotako dosi kopuruaren gorakadak eman du modua txertaketa adin tarte horretara zabaltzeko. | Nafarroako 16 eta 17 urteko arteko gazteek txertatzeko ordua eska dezakete atzotik. Eskaera Internet bidez egin beharko da, oro har. Nafarroako Gobernuak azaldu duenez, jasotako dosi kopuruaren gorakadak eman du modua txertaketa adin tarte horretara zabaltzeko. | Nafarroak beste urrats bat egin du COVID-19aren kontrako txertaketa kanpainan: 16-17 urte arteko gazteek jadanik har dezakete zizta jasotzeko ordua. Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak gaur zabaldu du horretarako aukera, iragan den ostiralean iragarri zuenez. Emandako datuen arabera, herrialdean 14.000 pertsona inguru dira adin tarte horretan. Osasun agintariek adierazi dutenez, adin horietako herritarrak txertatzea bereziki garrantzitsua da, birusaren intzidentzia nabarmen larriagotu baita gazteen artean azken asteotan.
Gobernuak ohar baten bidez azaldu duenez, txertoa hartzeko ordua eskatzeko urratsak Internet bidez egin beharko dira. Bi bide ireki dituzte: batetik, Osasun Karpeta Pertsonalaren bitartez egin daiteke; bestalde, webcitassalud.navarra.es webgunean ere badago aukera. Halaber, gobernuak zehaztu du telefono bidez ere galdegin daitekeela txanda, herritarraren bizitokiaren arabera.
Ordua galdegiteko aukera gaur zabaldu da, ofizialki. Hala eta guztiz ere, hainbat herritarrek asteburuan erdietsi dute zizta hartzeko ordua eskatzea; gobernuak joan den astean iragarritako data baino lehenago, beraz. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201059/berrogeita-sei-urteko-gizon-bat-hil-da-getariako-malkorbe-hondartzan-ondoezak-jota.htm | Gizartea | Berrogeita sei urteko gizon bat hil da Getariako Malkorbe hondartzan, ondoezak jota | Ezbeharra atzo gertatu zen, eta hildakoa iruindarra da. | Berrogeita sei urteko gizon bat hil da Getariako Malkorbe hondartzan, ondoezak jota. Ezbeharra atzo gertatu zen, eta hildakoa iruindarra da. | Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, 46 urteko gizoneko bat hil da ondoezak jota Malkorbe hondartzan, Getarian (Gipuzkoa). Iruñekoa da hildako gizona. Atzo 16:15 aldera, itsasertzean zebilen, eta sorosleei laguntzeko keinuak egin zizkien, arnasteko zailtasunak zituelako. Gero, konortea galdu zuen, eta, anbulantzia iristen zen bitartean, sorosleek bihotz-biriketako bizkortze maniobrak egin zizkioten. Gorpua Donostiako Auzitegiko medikuarengana eraman zuten, eta ikerketa bat abiatu dute ezbeharraren arrazoiak ikertzeko. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201060/gurbindok-protagonismorik-ez-espainiaren-garaipenean.htm | Kirola | Gurbindok protagonismorik ez, Espainiaren garaipenean | 28-27 irabazi dio Norvegiari, azken-azkenean penaltiz sartutako gol bati esker. | Gurbindok protagonismorik ez, Espainiaren garaipenean. 28-27 irabazi dio Norvegiari, azken-azkenean penaltiz sartutako gol bati esker. | Espainiako selekzioak azken jokaldian irabazi dio, gaur, Norvegiakoari (28-27), eta urrats garrantzitsua egin du final-laurdenetara bidean. Julen Aginagalde irundarra ez du deialdian sartu Jordi Ribera hautatzaileak, eta Eduardo Gurbindo iruindarrak jokatu du tarte batean, baina ez du protagonismorik eduki. Ligaxkako partida etzi jokatuko dute, Brasilen kontra (12:30, Euskal Herriko ordua).
Ligaxkako lehen jardunaldian, herenegun, Alemaniari ere azken orduan irabazi zion Espainiak. Eta gaur gauza bera gertatu da: Aleix Gomez hegalekoak penaltiz sartu du gola, denbora beteta zegoenean. Atsedenaldian 13-14 zen aurretik Norvegia. Espainiako selekzioa dominetarako hautagaia da. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201061/portugalgo-eragile-politikoek-krabelinen-iraultzaren-ikur-historikoa-agurtu-dute.htm | Mundua | Portugalgo eragile politikoek Krabelinen Iraultzaren «ikur historikoa» agurtu dute | Otelo Saraiva de Carvalho hil da, Lisboan, 84 urte zituela. Portugalgo iraultzako kapitain militarrik garrantzitsuenetako bat izan zen, eta hark diseinatu zuen Antonio Salazarren diktadura amaitu zuen plana. | Portugalgo eragile politikoek Krabelinen Iraultzaren «ikur historikoa» agurtu dute. Otelo Saraiva de Carvalho hil da, Lisboan, 84 urte zituela. Portugalgo iraultzako kapitain militarrik garrantzitsuenetako bat izan zen, eta hark diseinatu zuen Antonio Salazarren diktadura amaitu zuen plana. | Otelo Saraiva de Carvalho hil da, Krabelinen Iraultzako pertsonarik enblematikoenetako bat. Zehazki, hark diseinatu zuen 1974. urtean Antonio de Oliveira Salazarren diktadura amaitu zuen estatu kolpea, eta Portugalgo eragile politiko guztiek aitortu dute «ikur historiko bat» zela. Lisboako Erietxe Militarrean hil da, 84 urte zituela; duela hamabost egun ospitaleratu zuten.
1936an jaio zen, Maputon, Portugalen orduko kolonia Mozambiken; bere nerabezaroaren eta gaztaroaren parterik handiena Afrikan igaro zuen. Besteak beste, Angolan jardun zuen Portugalgo Armadan, zerbitzu sekretu militarrean. Han hasi zen kolonialismoaren aurkako kontzientzia hartzen, eta 1973an Lisboara bidali zuten. Garrantzitsua izan zen hori iraultzan jokatu zuen rolean.
Saraiva de Carvalhoren etxean egin zituzten iraultza diseinatzeko bileretako batzuk, Portugalgo hiriburuan, eta han aukeratu zuten Indar Armatuen Mugimenduko Batzorde Nagusiko buru. Erakunde hark jo zuen Salazarren diktadura amaitu zuen kolpea, Carvalhok diseinatutakoa: Cuartel do Carmo inguratu zuten, Marcelo Caetano lehen ministroa (Salazarrek oinordekoa) zegoen lekua, eta hark amore ematea izan zen iraultzaren garaipena berretsi zuen gertakaria.
Jarraian, Iraultzaren Kontseiluko kide bilakatu zen, eta bat egin zuen armadako ezkerreko sektoreekin. Espetxean hiru hilabete ere pasatu zituen, 1975eko azaroko ezkerreko altxamenduan parte hartzeagatik.
Hauteskundeak, berriro
Saraiva de Carvalhok parte hartu zuen diktaduraren ostean Portugalen eginiko lehen hauteskunde demokratikoetan, 1976an. Botoen %16 eskuratu zituen, eta bigarren indarra izan zen, Antonio Ramalho Eanesen atzetik. Lau urte geroago, berriz aurkeztu zen, baina emaitza oso eskasak bildu zituen orduan: botoen %1,5 soilik.
Urte batzuk geroago, espetxeratu egin zuten berriro, Forças Populares erakunde armatuarekin (FP-25) zuen harremanagatik. Erakunde haren burua eta estrategetako bat izatea egotzi zioten, nahiz eta berak beti gezurtatu izan zuen hori. Bost urte igaro zituen behin-behinean espetxeratuta, eta 1996ko amnistia baliatu zuen irteteko.
Azken urteetan kritikoa izan da Portugalen egungo egoerarekin, adibidez, soldaten arteko ezberdintasun handia dagoelako: «Jakin izan banu, ez nukeen Krabelinen Iraultza egingo», aitortu zuen 2011n.
Besteak beste, Marcelo Rebelo de Sousa Portugalgo presidenteak hitz egin du Carvalhori buruz. Adierazi du «pertsona funtsezkoa» izan zela Portugalgo historiaren abagune erabakigarri batean, «oraindik historikoki izan duen garrantziaz jabetzeko goiz den arren». |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201062/ahtaren-kontrako-kanpaldian-parte-hartzera-deitu-du-aht-gelditu-nafarroa-plataformak.htm | Gizartea | AHTaren kontrako kanpaldian parte hartzera deitu du AHT Gelditu Nafarroa plataformak | Iruñetik Atxondora bizikleta martxa egingo dute uztailaren 28tik 30era, eta gero kanpaldia. | AHTaren kontrako kanpaldian parte hartzera deitu du AHT Gelditu Nafarroa plataformak. Iruñetik Atxondora bizikleta martxa egingo dute uztailaren 28tik 30era, eta gero kanpaldia. | «AHTaren munstroa» gelditzeko, bizikleta martxan eta kanpaldian parte hartzeko zutabeak sortzeko deia egin du AHT Gelditu Nafarroa plataformak. Asteazkenean, uztailaren 28ean, 10:00etan, AHTaren aurkako bizikleta martxa abiatuko da Iruñeko Diputaziotik. Ostegunean, uztailaren 29an, 09:30ean, Etxarri Aranaztik (Nafarroa) aterako da, eta, hilaren 30ean, 09:30ean, Eturatik (Araba). Martxa Atxondon (Bizkaia) amaituko da, eta, han, AHTaren aurkako kanpaldia hasiko da, uztailaren 30etik abuztuaren 1era.
Iruñeko Diputazioaren aurrean bilduko dira parte hartzaileak, eta han prestatuko dute materiala. Martxaren hasiera ekitaldian Iruñeko Txantrea, Antsoain eta Arrotxapea auzoak zeharkatuko dituzte. Gero,12:00etan Ororbian (Nafarroa) eta 14:00etan Irurtzunen (Nafarroa), geldialdia egingo dute. Ostegunean, hilaren 29an, 11:30ean Ziordian (Nafarroa) eta 16:00etan Durruman (Araba) gelditu egingo dira. Ostiralean, 30ean, 11:30ean Leitz-Gatzagan (Gipuzkoa) eta 16:30ean Kanpazar Gainan (Gipuzkoa). |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201063/1231-kutsatu-daudela-jakinarazi-dute-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 1.231 kutsatu daudela jakinarazi dute Hego Euskal Herrian | Proba guztien %13,3 izan dira positibo. Atzo atzemandakoen moduko datuak ikusteko, bi aste egin behar da atzera pandemiaren bilakaeran, uztailaren 13ra. | 1.231 kutsatu daudela jakinarazi dute Hego Euskal Herrian. Proba guztien %13,3 izan dira positibo. Atzo atzemandakoen moduko datuak ikusteko, bi aste egin behar da atzera pandemiaren bilakaeran, uztailaren 13ra. | Atzo atzemandako kutsatuak jakinarazi dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak: 1.231 positibo izan ziren. Kopurua aurreko egunekoa baino txikiagoa da, 1.569 izan ziren; zer esanik ez larunbatean jakinarazitakoen aldean, 2.079 izan baitziren orduan. Baina egindako proba kopurua kontuan hartuta, positiboen ehunekoa ez da asko aldatu: %14,01 ziren herenegun, eta %13,3 gaur.
Asteburua izaki, egindako proba kopurua nabarmen jaitsi da. Hala ere, positibo tasa oraindik handia bada ere, atzo atzemandako moduko datuak ikusteko bi aste egin behar da atzera pandemiaren bilakaeran, uztailaren 13ra. Bizkaiak zenbatu ditu positibo gehien; hala ere, apaldu egin da aurreko egunetan izandako kasuen igoera: 508 izan dira guztira. 312 Gipuzkoan, 289 Nafarroan eta 101 Araban. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201064/titmusek-ledecky-gainditu-du-estilo-libreko-400-metrokoan.htm | Kirola | Titmusek Ledecky gainditu du estilo libreko 400 metrokoan | Titmusek Ledecky gainditu du estilo libreko 400 metrokoan. | Katie Ledecky igerilariak helburu argi bat zuen Tokioko Olinpiar Jokoetan, urrezko bost domina kolkoratzea, baina estatubatuarrak ezin izango du bete, Ariarne Titmus australiarrak aurrea hartu baitio gaur, emakumezkoen estilo libreko 400 metroko finalean, proba eder batean. Norgehiagokaren puska handi batean, aurretik joan da azken urteotako igerilari dominatzaileena, baina australiarraren dohainetako bat indartsu bukatzea da, eta hori baliatu du 100 metroren faltan erritmoa aldatzeko eta irabazteko.
Ledeckyk (20 urte) lau urrezko domina irabazi zituen Rio 2016an, eta bera zen faboritoa, bai, baina ez zen komeni ahaztea Titmusek (20 urte) irabazi egin ziola duela bi urte, Munduko Txapelketan. Orduan, aditzera eman zen estatubatuarra gaixo zegoela, horregatik gainditu zuela australiarrak.
Eta gaur ezin da esan bere onenean ez zegoela, marka bikaina ezarri baitu: 3.57.36. Une batzuetan, gorputz baten aldea ere atera dio bere kontrario behinenari, baina australiarrak ez du amore eman: 250. metrotik aurrera, aldea jaten hasi zaio Ledeckyri, eta azkenean gainditu egin du, inoizko bigarren markarik onena eginez: 3.56.69, Ledeckyren munduko markatik 23 ehunenera. Binjie Li txinatarra sailkatu da hirugarren, irabazlearengandik ia bost segundora.
Dresselen aurreneko urrea
Caeleb Dresselek urrezko sei domina irabazi nahi ditu Tokion, eta Michael Phelpsen lekukoa hartu. Estatubatuarrak aurrenekoa kolkoratu du gaur, gizonezkoen txandakako 4x100 proba librean irabazita. 3.08.97ko denbora egin dute estatubatuarrek. Italia sailkatu da bigarren (3.10.11), eta Australia hirugarren (3.10.22).
Eguneko beste bi finaletan, gizonezkoen bular estiloko 100 metrokoan Adam Peaty (Erresuma Batua) nagusitu da, Rio 2016an eta azkeneko Munduko Txapelketan bezala. Emakumezkoen tximeleta estiloko 100 metrokoan, Maggie MacNeilek (Kanada) baieztatu zuen diziplina horretako dominatzailea bihurtzeko bidean dela. Azkeneko Munduko txapelketan egin bezala, gaur Tokion nagusitu da. | |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201065/1313-sumarioko-epaiketa-abiatu-dute-berriz-ere-auzitegi-nazionalean.htm | Politika | 13/13 sumarioko epaiketa abiatu dute berriz ere Auzitegi Nazionalean | Fiskalaren eta abokatuen galderak erantzun dituzte atxiloketetan eta miaketetan parte hartu zuten guardia zibilek | 13/13 sumarioko epaiketa abiatu dute berriz ere Auzitegi Nazionalean. Fiskalaren eta abokatuen galderak erantzun dituzte atxiloketetan eta miaketetan parte hartu zuten guardia zibilek | Zortzi euskal herritarren aurka uztailaren 12an Espainiako Auzitegi Nazionalean hasitako epaiketak segida izan du gaur, guardia zibilen lekukotzekin. Fiskalaren eta defentsaren abokatuen galderei erantzun diete gaur miaketetan eta atxiloketetan parte hartu zuten zenbait guardia zibilek.
Esan dute miaketetan ETArekin lotutako zenbait informazio topatu zituztela, baina ez dute zehaztu zer. Defentsaren abokatuen galderei erantzunda, aitortu dute Espainiako Inteligentzia Zerbitzuen «laguntza» izan zutela polizia operazioan; alegia, zenbaitetan kontrol judizialik gabekoa izan zela. Miaketaren zenbait unetan abokatuak ez zirela presente egon ere zehaztu dute. Atxilotuekiko tratuari dagokionez, «bikaina» izan zela esan dute. Naia Zuriarrainek eta Saioa Agirrek uztailaren 13ko auzi saioan kontatu zituzten torturak.
Arantza Zulueta, Iker Sarriegi, Jon Enparantza, Julen Zelarain, Naia Zuriarrain, Saioa Agirre Arauko, Nerea Redondo Otamendi eta Juan Maria Jauregi dira auzipetuak; orotara, 77 espetxe urte eskatzen dizkiete. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201066/hego-koreako-telebistak-barkamena-eskatu-du-irekiera-ekitaldian-erabilitako-estereotipoengatik.htm | Kirola | Hego Koreako telebistak barkamena eskatu du irekiera ekitaldian erabilitako estereotipoengatik | Besteak beste, Italia pizzarekin lotu zuten; Errumania, Dracularekin; Ukraina, Txernobylekin; Haiti, presidentearen hilketarekin; eta Siria, gerrarekin. | Hego Koreako telebistak barkamena eskatu du irekiera ekitaldian erabilitako estereotipoengatik. Besteak beste, Italia pizzarekin lotu zuten; Errumania, Dracularekin; Ukraina, Txernobylekin; Haiti, presidentearen hilketarekin; eta Siria, gerrarekin. | Tokioko Olinpiar Jokoetako irekiera ekitaldian, Hego Koreako MBC kateak irudi batekin eta esaldi batekin aurkeztu zuen herrialde parte hartzaile bakoitza. Haietako hainbatek, ordea, haserrea eragin dute, estereotipoekin eta harro ez egoteko moduko gertaerekin lotu zituztelako herrialde batzuk.
Raphael Rashid kazetariak hari bat osatu zuen Twitterren azalpenik deigarrienekin. Italia agertu zenean, adibidez, pizza baten irudiarekin aurkeztu zuten herrialdea, eta Norvegia, izokin batenarekin. Errumania azaldu zenean, berriz, Dracula kondearen irudi bat jarri zuten MBCn, eta Ukraina azaldu zenean, Txernobilgo zentral nuklearraren bat.
Deskribapenik eztabaidagarrienak, ordea, arrazoi politikoekin lotutakoak izan dira. Haitin, duela gutxi Jovenel Moise presidentea hil zuen talde armatu batek, eta hala idatzi zuten korearrek: «Egoera politiko ezegonkorra dute, presidentearen hilketak erakusten duen moduan». Antzeko kasua da Siriarena: «Azken hamar urteetan gerra zibil etengabean bizi dira», idatzi zuten.
Ez ziren bakarrak izan. Marshall Uharteetako ordezkariak sartutakoan, gogoan izan zuten AEBek bonba nuklearrak probatzeko erabiltzen zutela herrialdea, eta El Salvador, berriz, bitcoinen irudi batekin aurkeztu zuten.
Olinpiar Jokoen balioak
Twitterreko hainbat erabiltzailek berretsi dute lotura horiek iraingarriak direla. Kateak azaldu duenez, asmoa zen ikusleek ahalik eta azkarren identifikatzea etengabe sartzen ari ziren ordezkaritzak, baina aitortu du «aitzakiarik gabeko akatsa» izan zela.
Gaur egindako prentsaurreko batean, Park Sung-jae kateko presidenteak barkamena eskatu du Olinpiar Jokoen balioak ez dituztelako errespetatu: «Laguntasuna, elkartasuna eta bizikidetza erakusten dizkigute Olinpiar Jokoek», esan du. «Ahal dugun guztia egingo dugu halakorik berriz gerta ez dadin gure katean».
Ez da, ordea, telebista kate horrek antzeko polemika bat izaten duen lehen aldia. 2008an, Pekineko Olinpiar Jokoen irekiera ekitaldian, Zimbabwe definitzeko honela idatzi zuten: «Inflazio hilgarria duen herrialde bat da». Eztabaida sortu zuen hark ere. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201067/osakidetzako-oposizioen-iruzurragatik-beste-34-pertsona-ikertzeko-eskatu-du-esk-k.htm | Gizartea | Osakidetzako oposizioen iruzurragatik beste 34 pertsona ikertzeko eskatu du ESK-k | Horietatik 32 oposiziogile izandakoak dira. Sindikatuak uste du «adierazgarri asko» daudela pentsatzeko parte hartze aktiboa izan zutela 2016-17ko probako azterketen filtrazioan. | Osakidetzako oposizioen iruzurragatik beste 34 pertsona ikertzeko eskatu du ESK-k. Horietatik 32 oposiziogile izandakoak dira. Sindikatuak uste du «adierazgarri asko» daudela pentsatzeko parte hartze aktiboa izan zutela 2016-17ko probako azterketen filtrazioan. | Osakidetzako mediku espezialisten probako filtrazioen eskandalua azaleratu eta hiru urtera, ESK sindikatuak beste 34 pertsona ikertzea eskatu dio epaileari, lan eskaintza publikoko iruzurrean parte aktiboa izan zuten argitzeko helburuz. Sindikatuak jakinarazi duenez, horietatik 32 oposiziogile izandakoak dira, eta beste biak, berriz, anestesiologia eta urologiako epaimahaietako kideak.
Orain arte hamaika ziren Osakidetzako kasua daraman Gasteizko 2. Instrukzio Epaitegiak ikerturiko pertsonak, 2016-2017ko probako hamar espezialitatetan izandako ustezko iruzurrengatik. Sindikatuaren eskaera berria instrukzio fasea amaitu baino hiru egun lehenago iritsi da, eta, epaileak onartzen badu, kasuan ikerturiko pertsonen kopurua lehen halako lau ere izan liteke.
Oposiziogileen artean, zehazki, anestesiologiako lau pertsona, angiologiako bost, digestiboko bost, traumatologiako bost, neurologiako bost, neurofisiologiako bi, urologiako hiru eta kardiologiako beste hiru daude. Julio Sanchez ESKren abokatuaren arabera, sindikatuaren asmoa da oposiziogile horiek filtrazioan izandako parte hartzea argitzea, azterketei buruzko informazioa eskatu edo eragozpenik gabe jaso izanez gero erantzukizun penala izan dezaketelako.
ESK-k adierazi du 32 pertsona horiei dagokienez «konexio» jakin batzuk antzeman dituztela, eta gehitu du «adierazgarri asko» daudela ustezko iruzurrean parte hartu zutela pentsatzera daramatenak. Joan den ekainean, epaileak beste hiru oposiziogile eta Debagoienako traumatologiako zerbitzuburua ere ikertzea erabaki zuen, LAB sindikatuak eginiko eskaera bati erantzunez.
«Bezero sistema» amaitzea helburu
Patxi Nicolau ESK-ko Osakidetzako ordezkariak adierazi du haien helburua ez dela ustezko filtrazioetatik onurak lortu zituzten oposiziogileen artean «sorgin ehiza» bat egitea, sindikatuaren ustetan Osakidetzako lan eskaintza publikoetan duela hamarkadetatik ezarrita dagoen «bezero sistema» amaitzea baizik.
Halaber, ikerketa prozesua abiatu zenetik, osasun zerbitzuak «trabak» jarri dituela salatu du ESK-k. «Iritzi publikoak eskandalu horren berri izan ondoren, ukatu ez ezik, ikerketari oztopoak jarri dizkio, eta horrek Osakidetzako kupularen ikerketa ildoa partekatzera garamatza erantzukizun penalak argitu daitezen», adierazi du sindikatuak.
Gainera, Herri Ardularitzaren Euskal Erakundearen aurka ere jo du, esanez «bere ospea arriskuan jarri duela» Osakidetzako postuetarako hautaketa prozesuko gardentasuna ez bermatzeagatik: «Nahiko tristea da inplikatutako administrazio bat egotea, baina tristeago eta larriagoa da, ikerkuntzaren ibilbidean Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundeak bezero sistema honetan aktiboki parte hartu zuela jakiteak, iruzurrak ezkutatuz eta Justiziarekin lankidetzan jardun gabe, Osakidetzaren presioak onartuz».
Jaurlaritzari dagokionez, berriz, sindikatua kexatu da, auziak iraundako denbora honetan, Gotzone Sagardui Osasun sailburuak eta bere postuan aurretik izan zen Nekane Murgak iruzur sistemaren existentzia onartu eta «harekin amaitzeko konpromiso argi eta esplizitaturik» hartu ez dutela uste duelako.
Handituz joan den elur bola
Ustezko iruzurra 2018ko ekainean hasi zen argitara ateratzen, Donostiako ospitaleko hodietako kirurgiako zerbitzuburuak oposizioetako zenbait azterketatan ohiz kanpokoak eta susmagarriak ziren emaitza batzuen berri eman eta gero. ELA eta LAB sindikatuek ere irregulartasunak salatu zituzten, eta, hortik egun gutxira, Elkarekin Podemosek eta EKS sindikatuak notario aurrean sinatutako agiri batzuk aurkeztu zituzten, azterketa egin aurretik postuak lortuko zituzten zenbait oposiziogileren izenak iragartzen zituztenak.
Hasieratik, Osasun Sailak zalantzan jarri zituen salaketak, baina informazioek loratzen jarraitu zuten. Hala, BERRIAri hainbat sendagilek azaldu zioten «jakina» zela espezialisten oposizioetan iruzur egiten zela, eta horrek urteetako eredu bati jarraitzen ziola.
2019ko otsailean, EAEko fiskal nagusiak txosten irmo bat kaleratu zuen, hamaika espezialitatetan filtrazio zantzuak zeudela eta proba prestatu zutenak eta epaimahaietako kideak aukeratzeko Osakidetzak «irizpide objektiborik» erabili ez zuela adierazteko. Aste gutxira, kasuak eragindako presioen ondorioz, Jon Darpon Osasun sailburuak bere dimisioa aurkeztu zuen, Legebiltzarra haren jarduna gaitzestera zihoanean. Darponez gain, Maria Jesus Mujika Osakidetzako zuzendariak eta osasun zerbitzuko beste zenbait karguk ere dimititu dute. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201068/torrent-eta-kataluniako-parlamentuko-hiru-mahaikide-ohi-deklaratzera-deitu-ditu-kataluniako-justizia-auzitegi-nagusiak.htm | Mundua | Torrent eta Kataluniako Parlamentuko hiru mahaikide ohi deklaratzera deitu ditu Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak | Espainiako Auzitegi Konstituzionalari desobeditzea egozten die fiskaltzak, 2019an Espainiako monarkia gaitzesten zuen ebazpen bat eta autodeterminazio eskubidearen aldeko beste bat onartzeagatik. | Torrent eta Kataluniako Parlamentuko hiru mahaikide ohi deklaratzera deitu ditu Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak. Espainiako Auzitegi Konstituzionalari desobeditzea egozten die fiskaltzak, 2019an Espainiako monarkia gaitzesten zuen ebazpen bat eta autodeterminazio eskubidearen aldeko beste bat onartzeagatik. | Maria Eugenia Alegret Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiko magistratuak ikertu gisa deklaratzera deitu ditu Roger Torrent eta ganberako beste hiru kide. Kataluniako Fiskaltzaren arabera, Torrent parlamentuko presidente zela, ganberak «legez kanpoko» bi ebazpen onartu zituen iragan legealdian: bata, autodeterminazio eskubidearen aldekoa, eta bestea, monarkia gaitzesten zuena. Horren harira deitu dituzte deklaratzera, irailaren 15erako.
Fiskalek azaldu zutenez, parlamentuko idazkari nagusiak eta Espainiako Auzitegi Konstituzionalak jakinarazi zieten legez kanpokoak zirela ebazpen horiek, baina parlamentuko mahaiak ez zien jaramonik egin. Hori dela eta, fiskaltzak auzitara eraman zituen Torrent eta mahaiko gainontzeko kide subiranistak: ERCko Adriana Delgado, eta JxCko Josep Costa eta Eusebi Campdepadros. Desobedientzia egozten diete laurei, Espainiako Auzitegi Konstituzionalari entzungor egiteagatik.
Jose Joaquin Perez de Gregorio eta Assumpta Pujol fiskalen arabera, auzitegiak zuzenean eman zizkion abisuak Torrenti, 2019ko urriaren 10ean eta 16an; argi jakinarazi zioten presidentearen betebeharra zela parlamentuan aurkezten zen legez kanpoko edozein egitasmo eragoztea.
Fiskalek diotenez, jakinaren gainean egonda ere, parlamentuko mahaiak onartu egin zuen urriaren 22an ERCk, JxCk eta CUPek aurkeztutako ebazpen bat. Hiru alderdiek honela zioten idatzian: «Parlamentuak diputatuek nahi bezainbestetan babestuko dute autodeterminazio eskubidea, baita Kataluniako herriak bere etorkizun politikoa erabakitzeko duen subiranotasuna ere».
Ebazpen berak bazuen beste puntu bat, zioena diputatuek nahi bestetan gaitzetsi ahalko zutela monarkia. Parlamentuak 2019ko azaroaren 26an onartu zuen ebazpen hori.
Torrent, Twitter sare sozialaren bidez, kritiko agertu da Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiaren erabakiarekin, eta, horretaz, adierazi du «errepresioaren makineriak martxan jarraitzen» duela «adierazpen askatasuna mugatzeko eta zapaltzeko». |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201069/ehunka-gazte-bildu-ditu-aurtengo-eskola-ibiltariak.htm | Gizartea | Ehunka gazte bildu ditu aurtengo Eskola Ibiltariak | Ikasle mugimenduaren formakuntzarako eta aisialdirako topaleku izatea du helburu. | Ehunka gazte bildu ditu aurtengo Eskola Ibiltariak. Ikasle mugimenduaren formakuntzarako eta aisialdirako topaleku izatea du helburu. | Ikasle Abertzaleak, Euskal Herriko ikasle langileen antolakunde sozialistak, Eskola Ibiltaria antolatu zuen ostiralean, Azpeitian (Gipuzkoa). Beste urte batez ehunka gazte elkartu ziren ikasle mugimenduaren formakuntzarako eta aisialdirako topaleku izatea helburu zuen egitasmoan.
Goizean goizetik hasi zuten egitaraua, mendi irteera batekin, eta bazkalostean hitzaldiak antolatu zituzten Soreasu antzokian eta Azpeitiko Gaztetxean. Hitzaldietan, alde batetik, nazio auzia «perspektiba komunista batetik» aztertu zuten; bestalde, Ikasle Abertzaleek azken urteetan izandako ibilbideari erreparatu zioten, eta «etorkizuneko jardun politikoaren gako estrategikoen» inguruko hausnarketa eta ekarpenak egin zituzten. Gero, ekitaldi politikoa izan zen Soreasun. Bukatzeko, afaldu ostean, Rodeo eta Desgaraian taldeek kontzertua eskaini zuten gaztetxean.
Antolakuntza
Antolakundeak azpimarratu nahi izan zuen datozen urteetako aldaketa eta erreformen ondorioak langileriak «jasango» dituela, eta horri aurre egiteko errealitatea aztertu eta eraldatzeko «tresna eraginkorrak» martxan jarri behar direla. Horrez gain, baieztatu zuten «hezkuntzako ofentsiba kapitalistari» aurre egin eta ikasle langileen interesak defendatuko dituztela. Eta horretarako «hausnarketa guneak» eratuko dituzte.
Ikasle Abertzaleakek Eskola Ibiltariarekin eman zion amaiera ikasturte politikoari. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201070/errusiarentzat-urrea-taldekakoan.htm | Kirola | Errusiarentzat urrea taldekakoan | 25 urteren ondoren lortu du, atzera, irabaztea. | Errusiarentzat urrea taldekakoan. 25 urteren ondoren lortu du, atzera, irabaztea. | 25 urteren ostean, Errusiak berriro irabazi du urrea gizonezkoen gimnastika artistikoko taldekako lehiaketan. Mende laurden bat zeraman podiumeko koska gorenera igo gabe, baina, pronostikoak bete, eta berriro lortu du hura zapaltzea eta Olinpiar Jokoetako garaipen prestigiotsuenetako bat lortzea. Gutxigatik irabazi dio Japoniari, azken txapeldunari. Errusiak 262.500 puntu pilatu ditu, eta bigarren sailkatuak, 262,397. Txinarentzat izan da brontzezko domina: 261,894 puntu. Hain zuzen, japoniarrak eta txinatarrak izan dira nagusi taldekakoan azken 25 urteotan.
Errusiako Olinpiar Batzordearen selekzioa —Errusiako selekzioak ezin du Jokoetan parte hartu, zigortuta baitago dopinaren kontrako kontrolen emaitzak manipulatzea leporatuta—Nikita Nagornyyk, Artur Dalaloyanek, David Belyavskiyk eta Denis Abliazionek osatu dute. Hain zuzen, lau gimnasta horiek lortu zuten Errusiako selekzioarekin urrezko domina 2019ko Munduko Txapelketan. Esan daiteke, beraz, gizonezkoen taldekako gimnastika artistikoan ziklo aldaketa bat baieztatu dela gaur. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201071/jaurlaritzak-gida-bat-aurkeztuko-du-etxebizitzen-diseinuan-genero-ikuspegia-txertatzeko.htm | Gizartea | Jaurlaritzak gida bat aurkeztuko du etxebizitzen diseinuan genero ikuspegia txertatzeko | Bizigarritasun dekretuan genero ikuspegia txertatzeko, adituekin elkarlanean ari da Eusko Jaurlaritza. Urte amaierarako aurkeztu nahi du dekretua. | Jaurlaritzak gida bat aurkeztuko du etxebizitzen diseinuan genero ikuspegia txertatzeko. Bizigarritasun dekretuan genero ikuspegia txertatzeko, adituekin elkarlanean ari da Eusko Jaurlaritza. Urte amaierarako aurkeztu nahi du dekretua. | Eusko Jaurlaritzak gida bat aurkeztu asmo du etxebizitzen diseinuan genero ikuspegia gehitzeko. Hala iragarri du Iñaki Arriola sailburuak. Genero ikuspegian adituak diren zenbaitekin elkarlanean ari da Eusko Jaurlaritza, eta iragarri du urte amaierarako bizigarritasun dekretu bat aurkeztu nahi dutela, genero ikuspegia txertatzeko. Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU) Generoa, arkitektura eta etxebizitza udako ikastaroa antolatu du Donostiako Arikitektura Insitutuan, eta han egin du iragarpena Jaurlaritzak.
Iñaki Arriola Lurralde Plangintzako, Etxebizitzako eta Garraioetako sailburuak adierazi du hainbat gai jorratuko dituztela dekretuan, eta gutxieneko batzuk zehaztuko dituztela. Besteak beste, «deshierarkikazioa» landuko dute, etxeko lanak eta ardurak familiako kide guztien artean banatzeko espazioak sortzea baita helburua. Horrez gain, ezkaratzetan eta eremu komunetan segurtasunik eza eragiten duten angelu itsurik ez sortzeko diseinuak sortu nahi dituzte.
Arriolak esan du beste pauso bat dela etxebizitzen diseinuan genero ikuspegia txertatzeko gida, hala nola elkartzeko espazioak sustatzeko, autonomia bultzatzeko eta espazio publiko eta pribatuen arteko trantsizioak sortzeko.
Ines Sanchez Madariaga udako ikastaroko koordinatzaileak azpimarratu du dekretuak etxebizitzetako eguneroko lanak erraztuko dituela; zaintza, besteak beste. Eta «espazio seguruagoak» sortuko dituela.
Hainbat adituk parte hartu dute ikastaroan; esate baterako, Despina Stratigakosek ibilbide historiko bat osatu du emakumeen arkitekturaren espazioetan barrena. Beste aditu batzuk etxebizitza politikez arituko dira, bakoitza ikuspegi batetik. Adibidez, Lori Brown testuinguru feministaz eta etorkizun jasangarriaz arituko da, Estatu Batuetako ikuspegitik. Lidewij Tummers hiri ez-sexistak sortzeko etxebizitza politiken alde egingo du. Azkenik, Daphne Spain haurdunen egoeraz arituko da. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201072/desokupak-gasteizen-etxebizitza-bat-hustu-duela-salatu-dute.htm | Gizartea | Desokupak Gasteizen etxebizitza bat hustu duela salatu dute | Uztailaren 28an, arratsaldeko 18:00etan, prentsaurrekoa egingo dute gertatutakoa salatzeko. | Desokupak Gasteizen etxebizitza bat hustu duela salatu dute. Uztailaren 28an, arratsaldeko 18:00etan, prentsaurrekoa egingo dute gertatutakoa salatzeko. | Gasteizko Etxebizitza Sindikatuak jakinarazi du eskuin muturreko Desokupa enpresak beste etxebizitza bat hustu duela Abetxukon (Gasteiz, Araba). Oraindik ez dute gertatutakoaren inguruko informazio gehiago eman. Hala ere, sindikatuak, Erraki langileen kontrolpeko guneen defentsarako sarearekin batera, prentsaurrekoa antolatu du uztailaren 28rako, arratsaldeko 18:00etan, Abetxukoko beheko autobus geltokian: protesta egiteko eta gertatutakoaren inguruko xehetasun gehiago emateko. Agerraldi publikoa izango da, prentsak, auzotarrek eta interesatuek gertatutakoa «batera salatzeko». |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201073/55-urteko-gizon-bat-atxilotu-dute-irunean-etxekideari-sexu-erasoa-egitea-egotzita.htm | Gizartea | 55 urteko gizon bat atxilotu dute Iruñean etxekideari sexu erasoa egitea egotzita | Bi egunez jarraian izan dira abusuak. | 55 urteko gizon bat atxilotu dute Iruñean etxekideari sexu erasoa egitea egotzita. Bi egunez jarraian izan dira abusuak. | Espainiako Poliziak 55 urteko gizonezko bat atxilotu du, etxekide zuen emakumeari sexu erasoa egitea egotzita. Emakumearen semea ere etxe berean bizi da, eta bertan izan dira abusuak.
Espainiako Poliziak jakitera eman duenez, emakumeak salaketa jarri zuen Espainiako Poliziaren Salaketa eta Herritarren Arretarako Bulegoan. Andreak salatu duenez, bi egunez jarraian izan dira abusuak: biktima lo zegoela, gizona harengana hurbildu zen, eta sexu ukituak egin haren borondatearen aurka. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201074/chourraut-finalerdian-lehiatuko-da-bihar.htm | Kirola | Chourraut finalerdian lehiatuko da bihar | 07:00etan da lehia, eta sailkatzen bada, finala 09:00etan izango du. Guztira bost euskal kirolari ariko dira bihar, goizaldeko 03:00etatik aurrera. | Chourraut finalerdian lehiatuko da bihar. 07:00etan da lehia, eta sailkatzen bada, finala 09:00etan izango du. Guztira bost euskal kirolari ariko dira bihar, goizaldeko 03:00etatik aurrera. | Bost euskal kirolari lehiatuko dira bihar, uztailak 27, Tokioko Olinpiar Jokoetan. Besteak beste, Maialen Chourrautek finalerdiak izango ditu 07:00etan, K1 kayaka modalitatean, Kasai eslalom piraguismoko zentroan, eta sailkatuz gero, finala 09:00etan izango du. BERRIAk zuzenean jarraituko du lehia.
Goizaldean, 03:00etan, Jose Maria Basterra Otxoak belar hockeyko ligaxkako hirugarren partida jokatuko du Espainiako selekzioarekin, Indiaren kontra.
04:30ean, berriz, Aberto Munarrizen txanda izango da. Ligaxkako partida jokatuko du Montenegroren kontra, Tatsumi waterpolo zentroan.
14:30ean lehiatuko dira Nerea Pena eta Ainhoa Hernandez. Ligaxkako bigarren partida izango dute, Frantziaren kontra, Yoyogiko estadioan.
Bihar, gainera, emakumezkoen gimnastika artistikoko taldekako finala jokatuko da, 12:45ean. Igeriketan ere zenbait final jokatuko dira, 03:43etatik aurrera.
Tokio 2020ko egutegia eta proben ordutegia kontsultatu hemen: Egutegia eta proben ordutegiak, egunez egun |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201075/najib-mikati-izendatu-dute-libanoko-lehen-ministro.htm | Mundua | Najib Mikati izendatu dute Libanoko lehen ministro | Herrialdeak urtebete inguru darama gobernua osatu ezinik. Krisi ekonomikoari aurre egitea izango da haren erronka nagusia. | Najib Mikati izendatu dute Libanoko lehen ministro. Herrialdeak urtebete inguru darama gobernua osatu ezinik. Krisi ekonomikoari aurre egitea izango da haren erronka nagusia. | Libanoko Parlamentuko 118 parlamentarietatik 72ren onespena eskuratuta, gobernu berria osatzeko ardura hartuko du Najib Mikatik. Michel Aoun presidenteak berretsi du erabakia, eta Mikati lehen ministro izango da aurrerantzean. Besteak beste, Hezbollah eta Etorkizunerako Mugimendua alderdien, eta Saad Hariri eta Tamam Salam lehen ministro ohien babesa jaso du hark. Herrialdeko gerra zibila amaitu zenetik izaniko egoera ekonomiko txarrenari aurre egitea izango du lehentasuna.
Ez da Mikati lehen ministro izendatzen duten lehen aldia: 2005ean eta 2011tik 2014ra ere kargu hori izan zuen 66 urteko enpresariak. Oraingoan, baina, herrialdea bizi duen krisi ekonomikotik ateratzea izango du erronka. «Lehenbailehen jarri behar da martxan, herrialdeko egoera ekonomikoa salbatzeko erreformak egin daitezen», eskatu du Aounek. Izan ere, Libanok ia urtebete darama behin-behineko gobernu batekin. Haririk iazko urrian hartu zuen gobernua osatzeko betebeharra, baina, presidentearekin izaniko ulertu ezinak tarteko, uko egin zion uztailaren 15ean.
Egoera bideratzeko asmoz, herrialdearen garapenean laguntzeko Frantziak eginiko proposamenari baiezkoa eman diote Mikatik eta Aounek. Azken horrek eskerrak ere eman dizkio Frantziako presidente Emmanuel Macroni, besteak beste, Libanoko egoera tratatzeko goi bilera bat antolatzeagatik, iazko Beiruteko portuko leherketaren urteurrenarekin. Ezbehar hark 200 hildako baino gehiago eragin zituen, eta kalte material larriak. Haren ondorioz, langabeziak nabarmen egin zuen gora, eta herrialdeko bankuek herritar ugariren kontuak izoztu zituzten, egoera ekonomikoa are gehiago korapilatuz. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201076/donostiako-56-jazzaldia-arrakastatsua-sarreren-90-saldu-dira.htm | Kultura | Donostiako 56. Jazzaldia, «arrakastatsua»: sarreren %90 saldu dira | Segurtasun neurriak gorabehera, edukiera bete egin da ordainpeko 27 kontzertuetatik hamabosten | Donostiako 56. Jazzaldia, «arrakastatsua»: sarreren %90 saldu dira. Segurtasun neurriak gorabehera, edukiera bete egin da ordainpeko 27 kontzertuetatik hamabosten | Bigarren urtez, neurriek mugatuta antolatu behar izan dute Donostiako Jazzaldia, baina, iaz bezala, oraingoan ere pozik agertu dira antolatzaileak jaialdiak izandako harrerarekin. 56. Jazzaldia «arrakastatsua» izan dela adierazi dute, ordainpeko kontzertuen sarreren %90 saldu baitira. Gisa horretako 27 kontzertu eskaini dituzte guztira aurten, eta horietatik hamabost saiotako sarrera guztiak amaitu egin dira: Trinitate plazako eta San Telmo museoko emanaldi guztietan, Kursaal auditoriumean egindako bost kontzertuetatik hirutan, Txillida Lekuko batean eta Victoria Eugenia antzokiko beste emanaldi batean, zehazki. Jaialdiko gainontzeko kontzertuetan ere betetzear egon da edukiera.
Kontzertuetatik hamazortzi streaming bidez eman dira —Trinitate plazako bederatzi, eta Victoria Eugenia antzokiko beste horrenbeste—, eta Jazzaldiaren sare sozialetan ikusgai daude; dagoeneko, 12.000 ikustaldien langa gainditu dute emanaldiok.
Atzo bukatu zuten jaialdiaren 56. aldia, eta jada hurrengo urteari begira daude antolatzaileak: 2022ko uztailaren 21etik 25era egiteko asmoa dute 57. Jazzaldia, jakinarazi dutenez; osasun egoerak ezarritako mugarik gabe egiteko itxaropena dute. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201077/nola-hitz-egin-telelanaren-inguruan-euskaraz.htm | Gizartea | Nola hitz egin telelanaren inguruan euskaraz? | 'Telelanaren oinarrizko glosarioa' kaleratu du Euskaltzaindiak. Akademiak oinarrizko termino batzuk bildu ditu, baina adierazi du lehen hurbilketa lana baino ez dela. | Nola hitz egin telelanaren inguruan euskaraz?. 'Telelanaren oinarrizko glosarioa' kaleratu du Euskaltzaindiak. Akademiak oinarrizko termino batzuk bildu ditu, baina adierazi du lehen hurbilketa lana baino ez dela. | Nabaria da pandemia hasi zenetik arlo espezializatu batzuetako hitzak sartu direla eguneroko hiztegian: antigeno, baheketa, maskara, berrogeialdi... Baina ez osasun arlokoak bakarrik. Birusak nabarmen eragin die gainontzeko esparruei ere, eta askorentzat etxea lantoki bilakatu da. Teknologia berrien zurrunbiloan sartzera bultzatu ditu pandemiak, eta, horrekin batera, zailtasunak izan dira eguneroko tresna berri horiek izendatzeko. Errealitate horri erantzuneko sortu du Euskaltzaindiak Telelanaren oinarrizko lexikoa izeneko glosario laburra. Bertan, erabilgarriak diren hainbat termino ageri dira, bideodei, telebilera eta telelan hitza bera, esaterako.
Badira telelanak ekarri dituen bestelako aldaketa batzuk ere, batez ere langileen baldintzei dagozkienak. Hona hemen Euskaltzaindiak bildu dituen batzuk:
- Deskonexiorako eskubide; deskonektatzeko eskubide: Langileak duen eskubidea, lanerako erabiltzen dituen tresna digitaletara lanorduetatik kanpo konektatuta ez egotekoa.
- Kontziliazio: lana eta bizitza pertsonala bateragarri egitea. Denbora antolatzeko modua, lana eta bizitza pertsonala bateragarri bihurtzea helburu duena.
- Teknoestres; estres teknologiko: Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak erabiltzeak sortutako estresa.
Glosarioa osatzeko, hainbat iturri erabili dira: akademiaren hiztegi arauemailea, batetik, eta Euskalterm terminologia banku publikoa, bestetik. Euskaltzaindiak gaineratu du kontuan hartu dutela komunikabideek gaiaren gainean orain arte erabilitako terminologia ere. Era berean, hitz teknikoagoak ere gehitu dituzte hiztegian, azalpen eta guzti: groupware eta VPN, adibidez. Akademiak azaldu du glosario hau «lehenengo hurbilketa bat» izan dela.
Hemen ikus daiteke glosario osoa. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201078/pixkanaka-gertatu-zenari-buelta-ematen-ari-gara.htm | Kirola | «Pixkanaka, gertatu zenari buelta ematen ari gara» | Orain arte, Tokioko Jokoak ez dira gozoak izan Ion Izagirrerentzat. Larunbatean errepideko proban asko sufritu eta gero, asteazkenean arantza atera nahi du erlojupekoan. Gustura legoke Rion bezala diploma olinpiko bat lortuta. | «Pixkanaka, gertatu zenari buelta ematen ari gara». Orain arte, Tokioko Jokoak ez dira gozoak izan Ion Izagirrerentzat. Larunbatean errepideko proban asko sufritu eta gero, asteazkenean arantza atera nahi du erlojupekoan. Gustura legoke Rion bezala diploma olinpiko bat lortuta. | Ion Izagirrek (Ormaiztegi, Gipuzkoa, 1989) ahaztu egin nahi du ostiralean eta larunbatean gertatutakoa, eta arreta osoa asteazkeneko erlojupekoan jarri (07:00etan Euskal Herrian).
Ostiralean eta larunbatean bizitakoaren ondoren, nola zaude? Gorka anaiak esan zuen infernu hutsa izan zela.
Hala da. Ostirala oso egun txarra izan zen, selekzioko masaje emaileetako batek positibo eman eta gero. Hasiera batean esan ziguten ezingo ginela aritu, eta jota geratu ginen. Horri gehitu egun osoa itxialdian eman genuela. Horrek, noski, eragina izan zuen. Oso gogorra izan zen. Pixkanaka, gertatu zenari buelta ematen ari naiz. Ea erlojupeko ona egiten dudan.
Zer itxura hartzen diozu?
40 kilometro inguruko erlojupekoa da, eta ibilbidea gorabeheratsua da. Horrek mesede egiten dit, ez naizelako oso txirrindulari astuna eta aerodinamikoa.
Baikor izateko moduan zaude?
Bai. Munduko Txapelketa eta Olinpiar Jokoak proba bereziak dira, txirrindulari gutxiagok parte hartzen baitute. Dena den, baikorra naiz. Rion bezala diploma bat lortuko banu, pozik nengoke [zortzigarren izan zen]. Errealista izanda, espezialistak baino koska bat bat beherago nago: Van Aert, Evenepoel, Cavagna, Dumoulin...
Zure kasuan, zein da erlojupeko on bat egiteko gakoa?
Lehenik, larunbateko ahaleginetik osatzea, bai fisikoki, baina batez ere, mentalki. Bigarrenik, sentipen onekin irtetea, sentipenek eragin dezente baitute erlojupekoan. Gaizki hasten bazara, kosta egiten da buelta ematea. Ondo amai dezakezu, baina oso zaila da hasieran galdutako segundoak berreskuratzea. Izan ere, muturreko esfortzura eramaten zaitu lanak. Azkenik, arreta handiz ibili behar duzu. Gainontzean, segundoak oso bizkor galtzen dira.
Uste duzu duela bost urte baino hobeto moldatzen zarela?
Orduan Movistarren nengoen, eta erlojupeko gehiago irabazten nituen. Hala ere, azken urte hauetan erlojupekoak lantzen jarraitu dut, aerodinamika batez ere, bizikletaren materialak egokitzea nire gaitasunei etekin gehiago ateratzeko. Hobeto ezagutzen ditut nire mugak eta gaitasunak, eta horrek beti laguntzen du errendimendua hobetzen.
Zeintzuk dira zure muga eta gaitasun horiek?
Muga nagusia aerodinamika da. Ez naiz txirrindulari aerodinamikoenetakoa, eta, arlo horretan, asko dut hobetzeko. Indarguneen artean, berriz, erregulartasuna aipatuko nuke. Oreka bat lortu dut, eta neurria hartu diot halako espezialitate batek eskatzen duen ahaleginari.
Horren egutegi estua izanda, sasoian baduzue denborarik erlojupekoa lantzeko?
Bai. Bi bizikletak ditut etxean, eta astean behin erlojupekoetarako bizikletarekin irteten naiz. Bestalde, taldearen egonaldietara biak eraman behar izaten ditugu.
Bizikleta moduan, zein duzu gustukoago, errepidekoa edo erlojupekoetakoa?
Errepidekoa baino deserosoagoa da erlojupekokoa, eta entrenamenduak dezente motzagoak izaten dira: ordubete eta bi ordu artekoak, gehienez. Eraman behar duzun posizioa oso behartua da, eta lepoak eta gerriak asko sufritzen dute. Beraz, ez da komeni oso luze egitea.
Tokiora ekarri duzuen bizikleta zuena da? Edo Espainiako Federazioak utzitakoa?
Taldearenak dira. Federazioko mekanikariekin batera prestatzen dituzte.
Emaitzetatik harago, zein da zure ustez sasoi honetan egin duzun erlojupekorik onena?
Dauphinekoa, esango nuke. Bigarren amaitu nuen [Aleksei Lutsenko taldekideak irabazi zuen]. Baina, hasieratik, sentipen oso onak izan nituen: igoerak, jaitsiera, lautada... Oso ondo kudeatu nituen, eta teknikoki ere lan ona egin nuen. Asteazkenean lan hori egiten badut, ziur nago postu on bat lor dezakedala.
Sentipen horiek hasieratik antzematen dira?
Bai. Arrabolean berotze ariketak egiten ari zarenetik antzematen da zein gorputzaldi izango duzun. Gehienetan asmatu egiten da.
Lasterketaren atarikoa desberdina da?
Bai. Errepidekoan gauzak lasaiagoak dira: hiru ordu inguru lehenago gosaltzen duzu, eta ordu eta erdi lehenago joaten zara irteerara; teknikaz eta estrategiaz hitz egiten duzu... Baina denbora duzu lasterketan sartzeko. Erlojupekoetan, lau ordu lehenago gosaltzen duzu; beroketa egitean, jada estrategia bisualizatuz zoaz, dena oso neurtuta baitago: irten bezain pronto sartu behar duzu lasterketan. Erlojupekoan izaten den tentsio hori askatzeko eta motibazioa lortzeko, rock musika entzuten dut, batez ere euskal taldeena: Gatibu, Berri Txarrak, Barricada... Bizi eta beharrezko intentsitatearekin irteten laguntzen dit.
Egin dezakeen beroak eta hezetasunak kezkatzen zaituzte?
Ez dira baldintza onenak. Freskoago egingo balu, hobe. Euria eginez gero, ibilbidea ere zertxobait zailduko litzateke, eta hor teknika gehiago sartuko litzateke jokoan.
Uste duzu Tourrean aritu zaretenak hobeto irits zaitezketela?
Baliteke. Tourra ondo amaituta uste dut erritmoari begira abantaila izan daitekeela.
Rioko esperientzia duzu, errepidekoa eta erlojupekoa korritzekoa. Abantaila edo desabantaila da biak korritzea?
Ezin da jakin. Rion, errepidekoa oso gogorra izan zen. Ilusio handiarekin nengoen taldeari laguntzeko. Baina sentipen oso txarrak izan nituen beroa eta hezetasuna tarteko, eta ez nuen amaitu. Erlojupekoan, berriz, oso ondo ikusi nuen neure burua, eta diploma lortu nuen. Ea oraingoan ere berdina gertatzen den.
Riokoaz zein oroitzapen duzu emaitzak alde batera utzita?
Pena pixka batekin gogoratzen dut. Izan ere, guk ez genuen izan aukerarik olinpiar hirian egon eta giro berezi hori bizitzeko. Hotel batean geunden, aparte. Tristea da esatea, baina beste edozein proba bezalakoa izan zen. Pasatu zaigunarekin, Tokiokoez ere ez dut oso oroitzapen ona izango. |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201079/erdibidean-berriro.htm | Kirola | Erdibidean berriro | Rion bezala, Ander Elosegik zortzigarren amaitu du C1 proban. Finalerdi oso ona egin eta gero, trabatuta eta kontrakarrean aritu da finalean, eta diploma olinpikoarekin konformatu behar izan du berriz. | Erdibidean berriro. Rion bezala, Ander Elosegik zortzigarren amaitu du C1 proban. Finalerdi oso ona egin eta gero, trabatuta eta kontrakarrean aritu da finalean, eta diploma olinpikoarekin konformatu behar izan du berriz. | Diploma olinpiko bat lortzea ez da nolanahiko lorpena kirolari batentzat. Gutxik dute horretarako gaitasuna. Meritu handiagoa du laugarrenez lortzea. Eta zer esanik ez parte hartutako Olinpiar Joko guztietatik diplomarekin besapean etxera bueltatzea. Hori da Ander Elosegiren kasua. Baina Irungo (Gipuzkoa) piraguistari ez diote balio horiek gaur, Kasaiko kanalean. Beste behin gertu bezain urruti izan du dominen loria. Gertu, finalerdi aparta egin duelako. 103,15ekin, hirugarren denbora onena izan da harena. Urruti, finalean ez delako fin aritu: 106,59. Azkenean, zortzigarren postuarekin konformatu behar izan du, 2016. urtean Rion bezala. Diploma olinpikoa, eta berriro ere zapore mikatz hori. Amorrua, une erabakigarrian ohiko mailan ez aritzeagatik.
Gaurkoak izan du antzekotasunik 2016an gertatutakoarekin. Bai kanalean gertatu denagatik, baita amaieran Elosegik berak izan dituen sentipenengatik ere. Eguerdia (goizeko lehen ordua Euskal Herrian) ezin hobeto hasi da Elosegirentzat. Finalerdietako saio bikaina egin du. Garbi jaitsi da, korronteak ondo baliatuz. Zuhurtziaz gainditu ditu ibilbideko 25 ateak, plastikotasun handiarekin gorputzaren mugimenduetan. Bakarra trabatu zaio ibilbide osoan: 11.a. Jo egin du, eta, horren ondorioz, bi segundoko zigorra ezarri diote.
Hala izan ez balitz, bigarren denbora onena egingo zuen. Baina balitz eta balegok bide txikia dute kirolean. Aurretik bi piraguista izan ditu bakarrik: Thomas Martin frantziarra (100,65) eta Daniel Watkins australiarra (101,28). Itxaropentsu egoteko moduan zen, igandeko bi jaitsieratan eta finalerdietakoan ikusitakoaren ostean. Bezperan laugarren, eta gaur hirugarren. Bietan, gainera, nabigazio sentipen onekin. Igandeko sailkatze probaren ondoren, argi adierazi zuen hori: «Helburua sendo jaistea zen; ni eroso sentitzen nintzen estrategiarekin. Beraz, pozik nago, helburua lortu dudalako».
Lehen hiru jaitsieretan erakutsitako sendotasunari eutsi nahi izan dio finalean, eta nabigatzeko modu garbiari eta freskoari segida eman. Hor zegoen domina irabazteko gakoa. Gainera, azken-hirugarren aterako zen finalean, eta piraguismoan hori erabakigarria ez bada ere, aurkarien inguruko erreferentziak izateko modua emango zion.
Hamar finalistak azken jaitsiera osatzen hasi dira. Ibilbidea finalerdietako berbera izanda, eta jada ezagututa, gertatutakoa harrigarria izan da. Finalistetako askok finalerdietan baino denbora kaskarragoa egin dute. Final olinpiko baten presioa eta handitasuna nabaritu da. Gehienei nekezago ari zirela nabari zaie; lotuta ziruditen.
Kontuan hartzeko lehen denbora Sideris Tasiadis alemaniarrarena izan da (103,70). Erreferentzia ona zen domina eskuratzeko langa non egon zitekeen ikusteko. Elosegik lehen jaitsieran egindako denbora baino okerragoa zen, eta, beraz, baikor izateko beste arrazoi bat zen.
Baina Benjamin Savseken txanda iritsi da ondoren. Finalerdietan bosgarren geratu ostean, esloveniarrak jaitsiera perfektua egin du finalean; akatsik egin gabe, eta oso bizi. Ordu arteko marka guztiak txikitu ditu: 98,25. Sinetsi ezinda zegoen helmugara iritsi denean. Urrea ia eskuetan zuen. Denbora ona egin du Lukas Rohan txekiarrak ere: 99,96.
Elosegiren txanda iritsi da orduan. Une erabakigarria zen. Baina hasieratik antzeman zaio ez zihoala ondo. Trabaturik aritu da, kontrakarrean, bai nabigatzean, baita ateei heltzeko orduan ere. Eta, seigarren atean, lehen kolpea hartu du: atea jo, eta bi segundoko zigorra. Gauzak asko zailtzen ari zitzaizkion domina lortzeko. Azken txanpan ahalegindu da horri buelta ematen. Baina ez du lortu. Azken ateetan ere zailtasunak izan ditu. Bi egunetako jaitsiera kaskarrena egin du. Akabo domina olinpikoen ametsa. Rion bezala, zortzigarren izan da. Loria, berriz, Savsek, Rohan eta Tasiadisentzat izan da. Frantziak galdu egin du 2012an Londresen eta 2016an Rion irabazi ostean lortutako nagusitasuna. Eslovenia da orain nagusi.
Penatuta
Amaieran «penatuta» mintzatu da Elosegi: «Aho zapore mikatzarekin amaitu dut, finalean ez baitut ohikoa dudan mailan arraun egin. Gauzak ez zaizkit ondo atera, eta akats txikiak egin ditut». Autokritika egin du: «Une batzuetan, zehatzago izatea falta izan zait, eta, halako ibilbide zail batean, hori ordaindu egiten da».
Onartu du «gaizki» hasi dela: «Lerroa berehala galdu dut, eta jada nabaritu dut gauzak ez zihoazela ondo». Halaber, ez du uste seigarren atea jotzea erabakigarria izan denik: «Jo izan ez banu ere, denbora ez zen ona. Oraindik, gainera, banuen tartea denbora berreskuratzeko, eta saiatu naiz. Baina azken txanpara indarrik gabe iritsi naiz, eta denbora gehiago galdu dut. Ezinezkoa izan da». Orain, merezitako atsedena hartuko du: «Gero hasiko naiz etorkizunean pentsatzen». |
2021-7-26 | https://www.berria.eus/albisteak/201080/gizonezko-bat-atxilotu-dute-berrizen-bikotekideari-eraso-egitea-leporatuta.htm | Gizartea | Gizonezko bat atxilotu dute Berrizen bikotekideari eraso egitea leporatuta | Gizonak ihesari eman dio, baina handik gutxira aurkitu dute. Emakumea zaurituta eraman dute Gurutzetako ospitalera. | Gizonezko bat atxilotu dute Berrizen bikotekideari eraso egitea leporatuta. Gizonak ihesari eman dio, baina handik gutxira aurkitu dute. Emakumea zaurituta eraman dute Gurutzetako ospitalera. | Eusko Jaurlaritzaren Herrizaingo Sailak jakitera eman duenez, 27 urteko gizon bat atxilotu dute Berrizen (Bizkaia), bikotekideari labanaz eraso egitea egotzita. Ustezko hilketa delitua egozten diote gizonezkoari. Emakumea zaurituta eraman dute Gurutzetako ospitalera, helikopteroz. Ertzaintzari abisua eman diote 19:00 aldera Berrizko belodromo inguruan emakume bat zaurituta zegoela, eta, lekukoen arabera, erasoaren ondoren ihesari eman dio gizonak, aste gutxiko haur batekin. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201120/munarriz-erabakigarriaespainiaren-garaipenean.htm | Kirola | Munarriz, erabakigarria Espainiaren garaipenean | Espainiako selekzioak 8-6 irabazi dio Montenegrori, B multzoko ligaxkako bigarren jardunaldian. Nafarrak gol bat sartu du. | Munarriz, erabakigarria Espainiaren garaipenean. Espainiako selekzioak 8-6 irabazi dio Montenegrori, B multzoko ligaxkako bigarren jardunaldian. Nafarrak gol bat sartu du. | Espainiak 8-6 irabazi dio gaur Montenegrori, eta Alberto Munarriz nafarraren lana erabakigarria izan da. Titular aritu da, gol bat sartu du, eta Espainiako selekzioan gehien jokatu duten jokalarietan bigarrena izan da. Espainiak final-laurdenetarako sailkapena bideratu du gaur irabazita. Joan den igandean, B multzoko ligaxkako lehen jardunaldian, 13-12 hartu zuen mendean Serbia.
Gaurko partida une oro kontrolpean eduki du Espainiak: 3-2, 2-1, 2-2 eta 1-1 izan dira partzialak. 2021eko Munduko Liga irabazita iritsi da Montenegro Olinpiar Jokoetara. Espainia, munduko eta Europako txapeldunordea da.
Espainiak Kazakhstango selekzioaren aurka jokatuko du etzi, ligaxkako hirugarren jardunaldian (04:40an, Euskal Herriko orduan). Sei selekzio daude multzo bakoitzean, eta horietako bakoitzeko aurreneko laurak sailkatuko dira final-laurdenetarako. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201121/elkarretaratzera-deitu-dute-gaur-berrizen-emakume-baten-aurkako-hilketa-saioa-gaitzesteko.htm | Gizartea | Elkarretaratzera deitu dute gaur Berrizen, emakume baten aurkako hilketa saioa gaitzesteko | Labanaz eraso, eta haurrarekin ihesari eman zion. Handik gutxira atxilotu zuten ertzainek, eta espetxeratuta dago orain. Emakumea heriotza arriskutik kanpo dago. | Elkarretaratzera deitu dute gaur Berrizen, emakume baten aurkako hilketa saioa gaitzesteko. Labanaz eraso, eta haurrarekin ihesari eman zion. Handik gutxira atxilotu zuten ertzainek, eta espetxeratuta dago orain. Emakumea heriotza arriskutik kanpo dago. | Mobilizaziora deitu dute gaur 19:00etarako Berrizen, Urtiaga plazan, atzo iluntzean gizon batek bikotekidea hiltzen saiatu izana gaitzesteko. Labanaz egin zion eraso andreari, eta besoetako haurrarekin ihesari eman zion gero. Atzo iluntzean bertan atxilotu zuten ertzainek, hilketa saioa egotzita. Epailearen aurrean deklaratu du gaur, eta kartzelan sartzeko agindu du. Basaurira eraman dute. Emakumea zaurituta eraman zuten Gurutzetako ospitalera, helikopteroz. Heriotza arriskutik kanpo dago emakumezkoa, Eusko Jaurlaritzako iturriek jakinarazi dutenez. Beatriz Artolazabal Berdintasun sailburuak baieztatu zuen lehen ere salaketa jarria zuela emakumezkoak gizonaren kontra, indarkeria matxistarengatik. Jaurlaritzak eskura dituen baliabideak eskaini dizkiola gaineratu zuen.
Erasoa salatzeko elkarretaratzera deitu dute Berrizko Urtiaga plazan, 19:00etarako. Azeri Gorriak talde feministak kalejira zaratatsua egingo du aurretik, 18:30ean hasita, lapikoekin. Eta 19:00etan, Urtiagako plazako elkarretaratzera batuko da.
Udalak jakinarazi du zenbait neurri bultzatuko dituela biktimei lehentasunezko arreta emateko, prebentzio jarduerak egiteko eta erasotzaileen gizarte zigorgabetasuna ez onartzeko. Bestalde, erasoei erantzun irmoak emateko deia egin die herritarre.Deialdi horrekin bat egin du Bingen Zupiria bozeramaileak, Eusko Jaurlaritzaren izenean. Salatu du Berrizko emakumearen aurkako hilketa saioa, eta baita Gijonen (Espainia) asteburuan izandako talde bortxaketa ere. Biktimei babesa agertu die, eta protestetan parte hartzera deitu du.
Dei bera egin du Emakundek: prentsa ohar bidez, erasoa «gogor salatu» du. Erakundeak ere beren gaitzespena adieraztera deitu ditu herritarrak, «emakumeen kontrako indarkeriarik gabeko gizarte bat eraikitzeko, herritarren jarrera aktiboa ezinbestekoa baita». Izaskun Landaida Emakundeko zuzendariak Euskadi Irratiari emandako elkarrizketan gogora ekarri du indarkeria matxista egiturazko arazoa dela eta alde askotatik behar dituela erantzunak. Indarrak bi arlotan jarri ditu: prebentzioan eta egoera zaurgarrian dauden emakumeen babesean.
Halaber, Berrizko kasuari lotuta, esan du indarkeria bikarioarekin lotutako kasu bat delako zantzuak daudela, gizonezkoak besoetako haurra hartuta eman ziolako ihesari. «Emakumeari min egiteko haurra erabili duen kasu baten aurrean gaudela dirudi, eta indarkeria mota hau ere txertatuta dago lege aldaketan».
Eudelek ere bat egin du elkarretaratzearekin, eta, berdintasuna bultzatzeko «gizarte osoak duen erantzukizuna» dela eta, sentsibilizazio eta prebentzio ekintzak indartzen jarraitu behar dutela adierazi du.
Erasoa gaitzetsi du Euskadiko Gazteria Kontseiluak ere. Gizarteari erasoen kontra esku hartzeko deia egin dio erakundeak, eta justizia egin dadin eskatu du, «justizia feminista». Horretarako, legedia aldatu beharra dagoela adierazi du: genero indarkeriaren kontzeptu juridikoa zabaltzea indarkeriaren biktima guztiak kontuan hartu daitezen. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201122/tunisiako-lehen-ministroak-botere-eskualdatze-baketsua-iragarri-du.htm | Mundua | Tunisiako lehen ministroak botere eskualdatze «baketsua» iragarri du | Presidenteak bera kargugabetu izana onartu du Metxitxik. Ennahdha alderdia hauteskundeak aurreratzearen alde agertu da, «autoritarismoa» eragozteko. Protestak eteteko eskatu die gobernuaren aldekoei. | Tunisiako lehen ministroak botere eskualdatze «baketsua» iragarri du. Presidenteak bera kargugabetu izana onartu du Metxitxik. Ennahdha alderdia hauteskundeak aurreratzearen alde agertu da, «autoritarismoa» eragozteko. Protestak eteteko eskatu die gobernuaren aldekoei. | «Presidenteak gobernua gidatzeko aukeratzen duenari emango diot karguaren ardura», adierazi zuen atzo gauean Hitxem Metxixi Tunisiako lehen ministroak. Kais Saied presidenteak kargugabetu zuen igandean, eta erabakiak krisi politiko sakona eragin du Tunisian, 2011ko iraultzaz geroztik ezagutu duen larriena.
Metxixik azaldu duenez, ez du oztopo izan nahi herrialdearentzat. Tunisia «blokeo handiagoa» saihesteko hartu du kargugabetzea onartzeko erabakia. «Tunisiar guztien segurtasuna babesteko, gure herriaren eta bere eskubideen alde lerratuko naiz. Adierazten dut ez dudala estatuko kargurik edo ardurarik atxikiko».
Lehen ministroa kargugabetzeaz gain, Justizia, Barne eta Defentsa ministroak ere kargugabetu zituen, atzo, Saied presidenteak. Horrez gain, parlamentuaren jarduna eten zuen, behin-behinean, 30 egunerako.
Gobernuaren kontrako protesta jendetsuak izan ondorengo egunean hartu zuen erabakia presidenteak, «bakea Tunisiako gizartera itzuli arte eta estatua salbatu arte». Larunbateko protestetan, herrialdearen egoera ekonomikoa salatu zuten manifestariek. Aurretik makurra zen egoera, are gehiago okertu du COVID-19aren pandemiak Tunisian. Protestetan gobernuaren kudeaketaren aurka egin zuten. Hurrengo egunean, herritar ugarik ospatu zuten presidentearen erabakia.
Gobernuaren aldekoek, baina, «estatu kolpea» ematea leporatu diote Saiedi. Horien arabera, presidenteak 2014ko konstituzioak aitortzen dizkion botereak gainditzen ahalegindu da. Konstituzioak atzerri gaietan eta arlo militarrean esleitzen dizkio eskumenak, eta Saiedek adierazi du funtzio exekutiboa bere gain hartuko duela, lehen ministro berri baten laguntzarekin.
Ennahdha alderdi islamistak, Tunisiako Parlamentuan ordezkari gehien dituenak, «iraultzaren eta konstituzioaren aurka» jokatzea egotzi dio presidenteari. Hala ere, hauteskundeak aurreratzearen alde agertu da lehen ministroak kargua uztea onartu ondoren. «Ennahdhak kezka handiz bizi du legez kanpoko kolpeak herrialdean sortu duen ziurgabetasuna eta nahasmena. Orain argi dago Kais Saidek indar antidemokratikoekin aritu dela elkarlanean diputatuen eskubide konstituzionalak indargabetzeko eta bere gertukoekin ordezkatzeko».
Ratxed Ghannutxi Ennahdako buruak protestara animatu zituen atzo herritarrak, «iraultza defendatzera», eta gobernuen aldekoen eta kontrakoen arteko liskarrak izan ziren parlamentuaren parean, Ghannutxi bera ganbera barrura sartzeko ahaleginean ari zenean. Soldaduek moztu zioten bidea.
Gaur, berriz, protestak bertan behera uzteko eskatu die Ennahdhak gobernuaren aldekoei, indarkeria ekintza oro saihestu eta «kontrairaultzak» zilegitasuna irabaztea eragozteko.
«Lasaitasuna» eskatu du NBE Nazio Batuen Erakundeak ere. «Gatazka eta desadostasun oro elkarrizketaren bidez konpondu behar da», esan du Farhan Haq erakundeko bozeramaileak. NBE «alde guztiekin» harremanetan dago. Bozeramaileak nabarmendu du ez dagoela beste gatazka baterako tokirik Afrika iparraldea bezalako eremu ezegonkorrean.
Krisi ekonomiko eta soziala
Metxixiren gobernuaren ahulezia agerikoa izan da azken hilabeteetan. Tunisiako presidentearekin gatazka politiko betean ibili da, egoera ekonomiko zail bati aurre egin ezinda, eta pandemiak kutsatutako eta hildakoen kopuru gero eta handiagoekin mahai gainean. Langabezia tasak nabarmen egin du gora, eta estatuak murrizketa ugari egin ditu zerbitzu publikoetan.
Lehen ministroak aitortu du herrialdearen egoera «itogarria» dela eta herritarren onarpenik ez duten neurriak hartu dituela. Baina erabaki horiek «beharrezkoak» zirela ziurtatu du, estatuaren gaitasun mugatuagatik eta finantza publikoen egoeragatik.
Gobernua kreditu berri bat negoziatzen ari zen NDF Nazioarteko Diru Funtsarekin, estatuko finantzen porrota saihesteko. Kreditu hori lortzeko, hainbat erreforma ekonomiko egiteko exijitu dio NDFk, eta gobernuak badaki neurriek herritarrengan eragin zuzena izango luketela, horiek indarrean jartzeak diru laguntzak eta sektore publikoko lanpostuak murriztea baitakar. Gobernuan eztabaida sutsuak piztu ditu gaiak. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201123/38-urte-dauzkat-azkarrena-ez-nintzen-izango-baina-esperientzia-handiena-duena-bai.htm | Kirola | «38 urte dauzkat. Azkarrena ez nintzen izango, baina esperientzia handiena duena, bai» | Maialen Chourrautek falta zitzaion domina lortu du: zilarrezkoa. Lasarte-Oriako piraguista bigarren tokian sailkatu da emakumezkoen eslalomeko K1eko proban. Olinpiar Jokoetan domina gehien irabazi dituen euskal kirolaria da: hiru. | «38 urte dauzkat. Azkarrena ez nintzen izango, baina esperientzia handiena duena, bai». Maialen Chourrautek falta zitzaion domina lortu du: zilarrezkoa. Lasarte-Oriako piraguista bigarren tokian sailkatu da emakumezkoen eslalomeko K1eko proban. Olinpiar Jokoetan domina gehien irabazi dituen euskal kirolaria da: hiru. | Olinpiar Jokoen aurreko lehiaketetan, Munduko Kopan eta Europako Txapelketan, dominarik lortu gabe heldu zen Maialen Chourraut (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1983) Tokiora. «Lehen hamarretan sailkatu naiz hiru lehiaketetan, eta ez naiz egon dominetatik hain urrun. Lehiaketa bakoitza hutsetik hasten da guztiontzat», esan zion BERRIAri joan den astean, lehiatzen hasi aurretik. Eskarmentuaren ahotsa da Chourraut. Domina lortzearekin amets egiten zuen, baina bazekien horretarako helburu bat bete behar zuela: «Maialen azkar bat ikustea». Eta Chourrautek jaitsiera oso azkarra egin du, gaur, emakumezkoen eslalomeko piraguismoko K1 diziplinako finalean, eta, horri esker, zilarrezko domina kolkoratu ahal izan du podiumean. Bere ibilbideko hirugarren domina olinpikoa du, Londresen (2012) brontzea eta Rion (2016) urrea irabazi eta gero. Pekinen, 2008an, 16. izan zen.
Argazki gehiago, Olinpiar Jokoen argazki galerian
Podiumetik jaitsi berritan, BERRIArekin hitz egin du. «38 urte dauzkat. Azkarrena ez nintzen izango, baina esperientzia handia duena, bai», adierazi du Chourrautek. Piraguistak aitortu du «arindua» hartu duela finalerako sailkatu denean. «Oso berezia izaten ari da azken urtea, eta azken olinpiar zikloa, gogorra eta berezia».
Hala, Olinpiar Jokoetan domina gehien irabazi dituen euskal kirolari da. Guy Lapebie txirrindulariak bi domina lortu zituen 1936an Berkinen, Frantziako selekzioarekin: urrea taldekako jazarpenean, eta zilarra errepideko 100 kilometroko lasterketan. Xabier Fernandezek eta Iker Martinezek osatutako bikoteak ere bi kolkoratu zituen Espainiako selekzioarekin, belan: urrea Atenasen (2004), eta zilarra Pekinen (2008).
Finalerdiekin hasi da gaurko eguna Kasaiko ur bizietako barrutian. Chourraut ez da ikusgarri aritu (bi segundoren penalizazioa jarri diote), baina, zazpigarren sailkatuta, finalean sartzea lortu du. Hori bai, sei segundo pasa atera dizkio finalerdiaren garaileak, Jessica Fox australiarrak. Baina kanporaketa batean aurrera egitea da helburua. Bestela, galde diezaiotela Eva Tercelji (Eslovenia). Munduko txapelduna zen faboritoetako bat, baina egindako hutsengatik finaletik kanpo geratu da.
Finalean laugarren tokian atera da Chourraut. 25 ateko ibilbidearen erdialdean susto txiki bat eduki du, baina odol hotzarekin jokatu du, eta aurrera segitu. Ondo bukatu ohi ditu lasterketak, eta, bai, ibilbidearen azkeneko metroetan erakustaldia eman du, eta behin-behinean lehen tokian jarri da Lasarte-Oriakoa, penalizaziorik jasan gabe. Helmuga gurutzatu berritan, kamera finko bati begira jarri, eta, kanporaketan egin bezala, musuak jaurti ditu airera. Ane bere 8 urteko alabaren izena esan du. «Ane!».
Sei piraguista falta ziren oraindik. Emozio handiko minutuak izan dira ondorengoak. Baina piraguista bakar batek lortu du hobetzea euskaldunaren denbora: Ricarda Funk alemaniarrak. Hark kolkoratu du urrea, 105.50eko denbora eginez. Chourrauten denbora 106.63 izan da, eta Fox australiarrarena, hirugarrenarena, 106.73.
Emozioa
Dominaren bat kolkoratuko duela jakin du Chourratek, ateratzen azken-aurrekoak, Eliska Mintalovak (Eslovakia), ez baitu bere denbora hobetu. Zain zeuden piraguistengana jo du kamerak, eta han zegoen Chourraut, 38 urtekoa, Xabier Etxaniz bere entrenatzaile eta senarra besarkatzen, emozioari ezin eutsita.
Domina irabazi berritan, sare sozialetan hamaika zorion agur jaso ditu Chourrautek. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.