date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201124/tubacexek-233-milioi-euroren-galerak-izan-ditu-lehen-seihilekoan.htm | Ekonomia | Tubacexek 23,3 milioi euroren galerak izan ditu lehen seihilekoan | Taldearen berregituraketa «amaitutzat» eman du konpainiak, Laudioko eta Amurrioko lantegietan izan ezik. Urtearen bigarren zatian «emaitzak pixkanaka hobetzea» espero du. | Tubacexek 23,3 milioi euroren galerak izan ditu lehen seihilekoan. Taldearen berregituraketa «amaitutzat» eman du konpainiak, Laudioko eta Amurrioko lantegietan izan ezik. Urtearen bigarren zatian «emaitzak pixkanaka hobetzea» espero du. | Tubacexek 23,3 milioi euroren galerekin itxi du urteko lehen seihilekoa, eta salmentak 160 milioi eurorenak izan dira, iazko epe berean baino % 43,3 gutxiago. Konpainiak azaldu duenez, eskaera zorro oso eskasarekin hasi zuen urtea, eta horrek «jarduera maila txikiak» eragin ditu taldeak munduan dituen planta guztietan, «batez ere Arabako lantegietan». Otsailetik greban daude Laudioko eta Amurrioko plantetan, kaleratzeen aurka. EAEko Auzitegi Nagusiak kaleratzeak baliogabetu ondoren, negoziazioak abiatu dituzte enpresak eta sindikatuek.
Jesus Esmoris Tubacexeko kontseilari ordezkariak adierazi duenez, krisi estrukturalak joa du tutugileen sektorea, eta pandemiak eta ekonomia deskarbonizatzeko helburuen bizkortzeak «larriagotu» egin dute egoera; Tubacexek, halere, «etxeko lanak» egin dituela azpimarratu du. «Kostuen murrizketa estrukturala egin dugu, eta enpresa errealitate berrira egokitzea ahalbidetuko duen plan estrategiko batean ari gara lanean».
Esmorisek azpimarratu duenez, enpresa «trantsizio energetikorako» prestatu da. Zehaztu du gasaren segmentuan merkatu kuota handitu dutela eta produktuak geografikoki eta sektoreka dibertsifikatu dituztela, «petrolioa ez den beste batzuetara».
Horiek hala, eskari zorroa eta plantetako ekoizpena handitzen ari dela azpimarratu du, urtearen bigarren erdialdean «emaitzen hobekuntza mailakatua» espero dutela, eta «susperraldi nabarmenagoa» 2022rako.
Dena den, 338,5 milioi euroko zorrarekin egin beharko du aurrera konpainiak, abenduan baino handiagoa, berregituraketa planean jasotako kalte ordainengatik eta Indiako enpresa bat erosi izanak eragindako ezohiko gastuengatik.
Halere, hodi fabrikatzaileak dio 2020an abian jarritako planari esker taldeak nahikoa gihar duela zorrari aurre egiteko, eta ziurtatuta dituela 2025era arteko maileguen ordainketak. Aurreikusten du 2022aren erdialderako pandemia aurreko zorpetze ratioetara itzultzea. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201125/europako-batasuneko-herritarren-70ek-gutxienez-txertoaren-dosi-bat-jarria-dute.htm | Gizartea | Europako Batasuneko herritarren %70ek gutxienez txertoaren dosi bat jarria dute | Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek eman du albistea, eta esan du helduen %57 guztiz txertatuta daudela . | Europako Batasuneko herritarren %70ek gutxienez txertoaren dosi bat jarria dute. Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek eman du albistea, eta esan du helduen %57 guztiz txertatuta daudela . | Beste mugarri bat jarri da COVID-19aren aurkako txertaketa prozesuan. Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek jakinarazi du Europako Batasuneko herritarren %70ek gutxienez txertoaren dosi bat jarria dutela jada, eta helduen %57k txertaketa prozesua osatu dutela. Poza azaldu du datu horren harira: «Europako Batasunak hitza bete du».
Datuokin, Europako Batasuna txertaketa prozesuan «liderra» den arren, txertaketa planetan irmo jarraitu behar dela adierazi du. Birusaren Delta aldaera, bereziki, «oso arriskutsua» dela esan du, eta txertoaren aldeko mezuak helarazteak aparteko garrantzia duela oraindik: «Nork bere osasunaren alde egiteko, eta besteenarengatik ere ba». Ildo horretan, adierazi du Europako Batasunak aurrerantzean ere txertoak eskura jarriko dituela.
Europako Batasunean egiten dituzten kalkuluen arabera, uda bukaerarako lortuko da herritarren %70ek bi dosiak jarriak izatea.
Hegoaldean herritarren %66,3k txertoaren dosi bat hartua dute; %56k prozesua osatu dute. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201126/mintzola-fundazioa-desegin-egingo-dute.htm | Kultura | Mintzola Fundazioa desegin egingo dute | Patronatuko kideek aho batez erabaki dute ibilbidea amaitutzat ematea. Euskaltzaindiari proposatu diote lekukoa har dezala ahozkotasunaren ikerkuntzan eta hedapenean. | Mintzola Fundazioa desegin egingo dute. Patronatuko kideek aho batez erabaki dute ibilbidea amaitutzat ematea. Euskaltzaindiari proposatu diote lekukoa har dezala ahozkotasunaren ikerkuntzan eta hedapenean. | Mintzola fundazioa desegitea erabaki dute patronatuko kideek, aho batez. «Bertsogintzaz harago, ahozko gainerako diziplinetan gehiago sakondu eta eragiteko beharrak bultzatuta» abiatu zuten ahozko lantegiaren helburuaren eta egitekoen inguruko hausnarketa, duela urtebete, eta egitasmoa bertan behera uztea erabaki dute orain. Halaber, lantegiaren jarraipena Euskaltzaindiaren esku uztea hobetsi dute: ahozkotasunari buruzko ikerketaren eta hedapenaren lekukoa hartzeko proposamena egin diote instituzioari. Euskaltzaindiak onartzen badu, inplikatutako eragileek irailetik aurrera hasiko dute erreleboaren baldintzak ezartzeko prozesua.
Erabakiaren ondorioz, Mintzolaren eta Bertsozale Elkartearen proiektuak fisikoki bananduak egongo dira aurrerantzean, eta, horrenbestez, ahozkotasunaren lanketa beste modu batera egingo dute, Mintzola osatzen duten erakunde eta eragileek adostu dutenez.
«Bertsolaritzatik abiatuta, ahozko tradizioaren gaineko hausnarketari eta ahozkotasunari loturiko diziplinen arteko elkarreragina bultzatzea izan du helburu» ahozko lantegiak sortu zenetik, kideek azpimarratu dutenez. 2008an hasi zuen bidea egitasmoak. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201127/mckeown-australiarra-nagusi-bizkar-estiloko-100-metroko-proban.htm | Kirola | McKeown australiarra nagusi bizkar estiloko 100 metroko proban | Errekor olinpiko berria ezarri du, 57.47 segundoko denbora eginda | McKeown australiarra nagusi bizkar estiloko 100 metroko proban. Errekor olinpiko berria ezarri du, 57.47 segundoko denbora eginda | Atzo Katie Ledecky igeriketako izarra gainditu zuen Ariarne Titmus australiarrak, emakumezkoen estilo libreko 400 metroko finalean. Eta gaur, beste urre bat eman dio Australiari Kaylee McKeown 20 urteko igerilariak, bizkar estiloko 100 metroko proba irabazita. Gainera, errekor olinpiko berria ezarri du: 57.47 segundoko denbora egin du. Amaieran jotako erasoak eman dio garaipena. Atzetik, bigarren postuan amaitu du Kylie Masse kanadarrak, eta brontzezko domina Regan Smith estatubatuarrarentzat izan da. Gizonezkoetan, berriz, Evgeny Rylov errusiarrak irabazi du urrea, Kliment Kolesnikovek zilarra, eta Ryan Murphyk brontzea.
Bestalde, ezustekoa izan da emakumezkoen bular estiloko 100 metroko finalean. 17 urte baino ez dituen Lydia Jacoby estatubatuarrak lortu du urrezko domina. 27 ehunen gehiago behar izan ditu Tatjana Schoenmakerrek, eta hirugarren postuarekin konformatu behar izan du Lilly King estatubatuarrak; hura zen proba irabazteko faborito nagusia.
Gizonezkoen estilo libreko 200 metroko finala ere gaur jokatu da. Tom Dean britainiarrak jantzi du urrezko domina. Duncan Scottentzat izan da zilarrezkoa, eta Fernando Scheffer brasildarrak lortu du brontzezkoa. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201128/erruduntzat-jo-dute-hong-kongeko-segurtasun-legearekin-auzipetutako-lehenengo-herritarra.htm | Mundua | Erruduntzat jo dute Hong Kongeko Segurtasun Legearekin auzipetutako lehenengo herritarra | Kondenatuari «terrorismoa» egotzi diote, eta «sezesioa bultzatzea», motor batekin istiluen kontrako hiru poliziaren artetik igarotzeagatik protesta ikur batekin. | Erruduntzat jo dute Hong Kongeko Segurtasun Legearekin auzipetutako lehenengo herritarra. Kondenatuari «terrorismoa» egotzi diote, eta «sezesioa bultzatzea», motor batekin istiluen kontrako hiru poliziaren artetik igarotzeagatik protesta ikur batekin. | Tong Ying-kit 24 urteko gaztea izan zen Txinak Hong Kongerako onartutako Segurtasun Legearekin auzipetu zuten lehena, eta gaur erruduntzat jo dute epaileek, «terrorismo delituagatik» eta «sezesioa bultzatzeagatik». Tongi hauxe egotzi diote: iazko uztailean, Segurtasun Legearen kontrako protestetan, istiluen aurkako hiru poliziaren artetik igarotzea motor baten gainean, protesta ikur batekin. Hong Kong Askatu, gure garaiko iraultza zioen eskuetan zeraman banderak.
Ikusmin handia piztu du kasuak mundu osoan, zeren, Hong Kongerako Segurtasun Legea ezartzen den lehen aldia izanik, epaileen erabakia eta sententziaren arrazoiketa aurrekari garrantzitsuak izan baitaitezke hiri horretako lege sistemarentzat.
Epaimahaia hiru epailek osatu dute. Horietako batek azaldu duenez, Tongek bazekien eskuetan zuen banderaren leloak «esanahi sezesionista» duela, eta esanahi hori beste batzuei komunikatzen ahalegindu zen. «Ez dago inolako zailtasunik ulertzeko leloa Hong Kong Txinatik banatzeari buruzkoa dela, eta beste batzuk bultza ditzake sezesiora».
Tongen banderako leloa oso erabilia izan da, Hong Kongeko 2019ko protestetan ezagun egin zenetik. Epaileen ustez, baina, Tongek «ordena publikoari eraso» egin zion «agenda politiko jakin bat garatzeko», eta bere ekintzekin «kalte handia» egin zion Txinako «gizarteari».
Motorrarekin Poliziaren auto bat jo izana ere egotzi diote. Auzitegiak baztertu egin du ausarkeriaz gidatzeagatik epaitzea, «terrorismoagatik» eta «sezesioa bultzatzeagatik» epaitu ordez.
Egozten zaizkion delituak ikusirik, aringarriak izan daitezkeen argudioak aurkeztu ahal izango ditu auzipetuak ostegunean, eta aurrerago hartuko dute epaileek azken erabakia, zer zigor ezarriko dioten zehazteko.
Tongek kontrako kargu guztiak ukatu ditu, eta helegitea aurkezteko aukera aztertzen ari dela adierazi du haren abokatuak. Espetxean dago, bermea ordainduta kartzelatik irteteko aukerarik gabe.
Txinako Parlamentuak iazko maiatzean onartu zuen Hong Kongerako Segurtasun Legea, eta uztailaren 1ean sartu zen indarrean. Egun horretan atxilotu zuten Tong, orain bera epaitzeko erabiltzen ari diren legearen kontrako manifestazioetan.
Segurtasun Legeak «sezesioa, altxamendua eta terrorismoa» zigortzea du helburu, baita atzerriko esku hartzearekin prestatutako «konspirazioak» jazartzea ere. Hain justu, atzerriko herrialdeek Txinaren aurka antolatutako azpijokoen tresna izatea leporatu izan die Pekinek Hong Kongeko protestak sustatu dituzten «demokraziaren aldeko» taldeei. Aipatutako delituengatik, legeak bizi guztiko zigorrak ezartzeko aukera jasotzen du.
Orotara, 60 lagun baino gehiago auzipetu dituzte lege horrekin, eta horietako asko espetxeratuta daude, noiz epaituko zain.
Amnesty Internationalek Tongen kontrako epaia gaitzetsi du. Elkarteak Asia-Pazifikoa eskualderako duen zuzendari Yamini Mishraren esanetan, «amaieraren hasiera dirudi adierazpen askatasunarentzat Hong Kongen». |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201129/petronorrek-hiru-hilabete-aurreratu-du-erregulazioaren-amaiera.htm | Ekonomia | Petronorrek hiru hilabete aurreratu du erregulazioaren amaiera | Geldirik dauden plantetako beharginak «pixkanaka» itzuliko dira, urriaren 1era arte. Merkatua suspertzen ari delako hartu du erabakia. | Petronorrek hiru hilabete aurreratu du erregulazioaren amaiera. Geldirik dauden plantetako beharginak «pixkanaka» itzuliko dira, urriaren 1era arte. Merkatua suspertzen ari delako hartu du erabakia. | Petronorrek urriaren 1ean ekingo dio berriro bere jarduerari egun geldirik dituen plantetan, eta amaitutzat emango du, beraz, aldi baterako erregulazioa (ABEE). Merkatua eta mugimendua suspertzen ari direlako aurreratu du erabakia. Findegiko zuzendaritzak astearte honetan jakinarazi dio erabakia enpresa batzordeari. Azken asteetan hainbat mobilizazio egin dituzte langileek erregulazioaren aurka, eta udan horiekin jarraitzeko asmoa zuten.
Gaur egun, Muskizko (Bizkaia) findegiaren jardueraren %40 geldirik dago, eskaririk ez zegoelako. Horren ondorioz, Petronorrek 364 langilerentzako, lantalde osoaren heren batentzako, erregulazio bat jarri zuen martxan maiatzean. Hasieran abenduaren 31ra arte zegoen planteatuta.
Erregulazioak hamasei langileri eragiten die lanaldi osoan, eta gainerako 348ak ehuneko txikiagoan ari dira lanean, murriztuta, «kasu askotan hilean egun bat baino gutxiago». Langile horiek pixkanaka sartuko dira lanean datozen asteetan, «ekoizpen beharren arabera eta, beti bezala, modu seguru eta arduratsuan».
Petronorrek azaldu duenez, planta horietan ia urtebete jarduerarik gabe egon ondoren erabaki zuten lan erregulazioa egitea. Azpimarratu du denbora horretan langileek prestakuntza eta «soldata guztiak» jaso zituztela. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201130/sarek-mobilizaziora-deitu-du-donostian-presoen-etxeratze-prozesua-azkartzeko.htm | Politika | Sarek mobilizaziora deitu du Donostian, «presoen etxeratze prozesua azkartzeko» | Manifestazioarekin, duela aste batzuk martxan jarri zuten 'Ibilian-ibilian, etxerako bidean' egitasmoari bukaera emango diote Gipuzkoan. Abuztuaren 21ean izango da. | Sarek mobilizaziora deitu du Donostian, «presoen etxeratze prozesua azkartzeko». Manifestazioarekin, duela aste batzuk martxan jarri zuten 'Ibilian-ibilian, etxerako bidean' egitasmoari bukaera emango diote Gipuzkoan. Abuztuaren 21ean izango da. | Duela aste batzuk jarri zuen martxan Sarek Ibilian-bilian, etxerako bidean egitasmoa. Gipuzkoan, hasiera eman zioten egitasmo eta mobilizazio maratoi bati. Bi astean behin, eskualde bakoitzak aurrekoaren lekukoa hartzen du (Debaldetik Buruntzara, Buruntzatik Goierrira, Goierritik Tolosaldera, Tolosaldetik Urolara, ondoren Oarsoaldera). Jarduera maratoi hau abuztuaren 21ean bukatuko da, Donostiara egingo den ibilaldiarekin eta Gipuzkoako eskualde guztiak batuko dituen mobilizazioarekin. Manifestazioa Donostiako Artzai Onaren katedraletik abiatuko da, 17.30ean; «festa giroan» izango dela iragarri dute. Bertan, euskal presoei «legeak berak dioen bidea irekitzea» eskatuko dute, neurri erantsirik gabe.
Gipuzkoako txoko guztietara zabaldu nahi dute dinamika, «benetako elkarbizitza eta bakea eskuratzeko», presoen etxeratze prozesua azkartzea helburu dutela. Sareren ustez, etxeratze prozesuetan azken hilabeteetan «pauso garrantzitsuak» emateak fase zahar bat ixtea eta beste bat irekitzea ekarri du: «Bakartzea, lehen graduak eta urrutien dauden espetxeak atzean utzi ditugu behingoz, baina egoera berri honetan oraindik ere badira hamaika oztopo. Bigarren graduan egonik ere, baimenak jasotzeko edota hirugarren gradua edo baldintzapeko askatasuna lortzeko ateak ez daude guztiz zabalik oraindik». Gainera, salatu dute, beste hainbat salbuespen neurri bezala, euskal presoei oraindik ez zaiela uzten legeak dioen ibilbidea jorratzen.
Sareren hitzetan, euskal presoak gerturatzea «lortu» bada ere, eskatzen dute guztiak Euskal Herriratzea: «Euskal presoak gerturatzea lortu badugu ere, argi dago Euskal Herrirra ekarri behar ditugula, gaixo larriek etxean egon behar dutela, emakumeei kartzela bikoitza jartzen zaiela, 85 haur motxiladunek oraindik ezin dituztela besarkadak normaltasunez jaso….» Salbuespen neurri guztiak «bertan behera» geratzea «ezinbestekoa» dela aldarrikatuko dute.
Beste egitasmo batzuk
Abuztua bitartean, Hego Euskal Herriko beste bi hiriburuetan manifestazioak egingo dituzte: abuztuaren 3an, Gasteizen, eta abuztuaren 27an, Bilbon. Aurretik, uztailaren 3an egin zuten Iruñean.
Irailean, Gipuzkoaren lekukoa hartuta, Bizkaian, Araban eta Nafarroan egingo dituzte dinamika horiek. Bizkaitarrak abuztuaren amaieran hasiko dira, Nafarroa ordezkatuz, eta ekintza ibiltaria egingo dute, egunez eta gauez; irailaren 29tik urriaren 2ra bitartean. Azkenik, arabarrek antolatuko dituzte.
Urriaren 23an, amaiera emango diote Ibilian-ibilian, etxerako bidean kanpainari, Donostian. Mobilizazio orokor batekin egingo dute. Euskal Herritar guztiei zabaldutako deialdia izango da. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201131/basterra-jokatu-gabe-gelditu-da-berriro.htm | Kirola | Basterra jokatu gabe gelditu da, berriro | Espainiako selekzioak 3-0 galdu du Indiaren kontra, eta zaildu egin zaio final-laurdenetarako bidea | Basterra jokatu gabe gelditu da, berriro. Espainiako selekzioak 3-0 galdu du Indiaren kontra, eta zaildu egin zaio final-laurdenetarako bidea | Espainiako gizonezkoen belar hockeyko selekzioak 3-0 galdu du goizaldean Indiaren kontra. Jose Maria Basterra Chefo berriro gelditu da jokatu gabe. Oraingoan, deialdian ere ez du sartu Espainiaren hautatzaile Fred Soyezek. Modu horretan, final-laurdenetarako bidea zaildu egin zaio Espainiako selekzioari.
Debutean bana egin zuen Argentinaren aurka (orduan jokatu zuen Basterrak), eta bigarren jardunaldian 3-4 galdu zuen Zeelanda Berriaren aurka. Hurrengo partida, ligaxkako laugarrena, azken-aurrekoa, Japoniaren aurka du, asteazkenean, 13:45ean. Multzo bakoitzeko aurreneko laurak sailkatzen dira final-laurdenetarako, eta, oraingoz, multzoko seigarrena da Espainia: azkena. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201132/1512-kutsatu-jakinarazi-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 1.512 kutsatu jakinarazi dituzte Hego Euskal Herrian | 59 ospitaleratze izan ziren atzo Osakidetzako eta Osasunbideko ospitaleetan | 1.512 kutsatu jakinarazi dituzte Hego Euskal Herrian. 59 ospitaleratze izan ziren atzo Osakidetzako eta Osasunbideko ospitaleetan | «Joera goranzkoa da oraindik, eta litekeena da datozen egunetan horrela segitzea», azaldu du Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Izan ere, atzoko datuetan igoera nabaritu dute Osakidetzak eta Osasunbideak: 1.512 kutsatu izan ziren. Aurreko eguneko datuekin alderatuz, handitu egin da kopurua, baina aurreko egunetako joerari eutsi zaio atzo atzemandako datuetan. Hala ere, gorakadan geldiune bat izan dela argudiatu du Sagarduik, eta kutsatzeen igoera «mantsotu» egin dela. Positibo tasa zertxobait jaitsi baita: egindako proba guztien %12,01 izan dira positibo.
Kutsatzeak oraindik ugaritzen ari dira, eta presio asistentzialean horren eragina nabaritzen dela adierazi du Sagarduik. Atzo 59 ospitaleratzeren berri eman zuten Osakidetzak eta Osasunbideak: guztira 374 lagun; horietatik 75, larri. Ez da horrelako okupaziorik egon ZIUetan ekainaren erdialdetik. Bestalde, ospitaleratutakoen adina gero eta txikiagoa dela jakinarazi du Sagarduik.
Txertaketa, aurrera
Egoera horrela, gizarteari txertatzeko deia zabaldu dio Sagarduik. Jakinarazi du 26.000 direla AstraZenecaren bigarren dosia hartzeko dauden 60 urtetik gorakoak: abuztuaren lehen astean bukatuko du horien txertaketa Osakidetzak, eta orduan jakingo dute zenbat dosi geldituko zaizkien erabili barik. Bestalde, 12 urtetik gorako herritarren gurasoei edo tutoreei txertaketarako ordua hartzeko eskaria egin die, Osakidetzaren deiaren zain egon barik. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201133/eguaras-barrutiko-suteak-517-hektareari-eragin-die-horietatik-332-naturgunekoak-dira.htm | Gizartea | Eguaras barrutiko suteak 517 hektareari eragin die; horietatik 332 naturgunekoak dira | Dagoeneko itzalita dago sua, eta ingurumenean eragingo dituen kalteak aztertzen ari dira. | Eguaras barrutiko suteak 517 hektareari eragin die; horietatik 332 naturgunekoak dira. Dagoeneko itzalita dago sua, eta ingurumenean eragingo dituen kalteak aztertzen ari dira. | Azken egunetan Eguaras barrutian (Nafarroa) izandako sutea itzalita dago. Itziar Gomez Landa Nafarroako Garapen eta Ingurumen kontseilariaren eta Ingurumeneko zuzendari nagusi Pablo Muñozen arabera, suteak 517 hektareari eragin die, eta horietatik 332 naturgunekoak dira. Horrez gain, Bardeetako 14 hektareari eragin die suteak. Ingurumen balio handiko gunea da, eta animalia askoren babeslekua; Gomezek azpimarratu du «oso mingarria» dela. Horrez gain, kontseilariak iragarri du suteak saihesteko neurriak ezartzeko plan bat ikertzen ari direla.
Suteak desberdin eragin du eremu batzuetan edo besteetan; esate baterako, erabat kiskalita daude pinudi gune batzuk, eta neurri handiagoan edo txikiagoan mantendu dira adaburuak. Muñozek azaldu duenez: «Suak ingurumenean duen eragina egiaztatzeko, landarediaren bilakaera naturala aztertu behar da. Nafarroako eremua erdi lehorra da, eta berez birsortzeko aukerak urriagoak dira».
Suteak animaliei ere eragin die; hala nola orkatzek, basurdeek eta azeriek ihes egin zuten, baina poliki-poliki itzultzea espero dute. Horrez gain, Bardeetako komunitatearen datuen arabera, suteak ez die kalte egin hegazti harrapariei.
Dagoeneko itzalita dago sutea, baina Tuterako (Nafarroa) suhiltzaileek erre den gunea behatzen jarraituko dute. Gobernuaren arabera, baliteke lur beroak, tenperatura baxuek eta hezetasun faltak sua berpiztea; hala ere, probabilitatea txikia dela dio. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201134/elak-salatu-du-dsbearen-aurreproiektuak-murrizketak-ezartzen-dituela.htm | Ekonomia | ELAk salatu du DSBEaren aurreproiektuak murrizketak ezartzen dituela | Sindikatuak dio onuradunek jaso beharko luketena baino 200-300 euro gutxiago jasoko dutela. | ELAk salatu du DSBEaren aurreproiektuak murrizketak ezartzen dituela. Sindikatuak dio onuradunek jaso beharko luketena baino 200-300 euro gutxiago jasoko dutela. | ELAk adierazi du Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Lan Sailak diru sarrerak bermatzeko errenta (DSBE) erreformatzeko egindako aurreproiektuak eutsi egiten diela «dagoeneko indarrean dauden murrizketei», eta 2008an Eusko Legebiltzarrean onartu zen legearekin alderatuta «atzerapauso bat» dela. DSBEarekin loturiko laguntzak orain dela hamahiru urte baino txikiagoak izango direla salatu du.
Idoia Mendia sailburuak maiatzean aurkeztu zuen DSBEaren legea erreformatzeko egitasmoa. Pentsiodunak eta adingabeak dituzten familiak lehenetsiko dituela azpimarratu zuen. Eusko Legebiltzarretik pasatu behar da testua. Jaurlaritzaren nahia da lege berria datorren urteko udazkenean sartzea indarrean. Gaur egun 55.000 lagun inguruk jasotzen dute DSBEa Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.
Sindikatu abertzaleak azaldu duenez, orain erreformatu nahi den 2008ko legeak zehaztu zuen zenbatekoak ezarri behar direla lanbide arteko gutxieneko soldataren arabera: horren %88 jaso behar dutela bakarrik dauden pertsonek, %113 bi pertsonako familia unitateek, %125 hirutik eta hortik gorakoek, eta %100 pentsiodunek. Irizpide hori gaur aplikatuko balitz, ELAk dio bakarrik daudenek hilean 975 euro jaso beharko luketela, eta pentsiodunek, 1.108 euro. Egun, baina, hurrenez hurren 706 euro eta 810 jasotzen dituztela azaldu du. Gainera, aurreproiektuak aurrera eginez gero, sindikatuak dio DSBE arrunta «berdin» geratuko litzatekeela, eta, pentsiodunenak gora egingo lukeen arren —810 eurotik 893 eurora—, salatu du horrek ez lukeela beteko 2008ko legean ezarritakoa.
Horrez gain, gogoratu du aurreproiektuak 23 urtean daukala jarria oraindik DSBEa jasotzeko gutxieneko adina, eta laguntza jasotzeko gutxienez bi urteko errolda proposatzen duela familian adingabeak badaude, eta hiru urtekoa gainerako kasuetan. ELAren arabera, atzerapausoa da 2008ko araudiak ezartzen duenarekin alderatuta: «Urtebetekoa zen orduan». 2011. urtean hirura igo zuen Patxi Lopezen gobernuak (PSE-EE), PPren babesarekin.
Gainera, azpimarratu du etxebizitzako prestazio osagarria (EPO) desagertu egin dela egitasmo berrian, eta, oro har, «hartzaileen kontrolari eta kriminalizazioari» eusten zaiola. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201135/maskara-derrigortu-du-prefetak-lapurdi-kostaldean.htm | Gizartea | Maskara derrigortu du prefetak Lapurdi kostaldean | Pirinio Atlantikoetako prefetak atzotik erabakia duenez, Lapurdi itsasaldeko sei hiritan maskara kanpoan ere eta egun oroz jantzi behar da. | Maskara derrigortu du prefetak Lapurdi kostaldean. Pirinio Atlantikoetako prefetak atzotik erabakia duenez, Lapurdi itsasaldeko sei hiritan maskara kanpoan ere eta egun oroz jantzi behar da. | Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako prefetak maskara kanpoan ere janztera behartu zuen atzo Baiona, Angelu, Miarritze, Getaria, Donibane Lohizune, Hendaia Lapurdi itsasaldeko hirietan, hiri horietako «auzapezekin hitz egin ondoan». Hots, 09:00etarik 21:00etara da derrigorrezkoa maskara eramatea soinean kalean, atzotik eta abuztuaren 31 arte.
Gainerako hiri eta herrietan maskara beharrezkoa da kanpoko merkatu eta azoketan, kaleko manifestazioetan, kultur ekitaldietan, jende ilarak sortzen dituzten eraikin aitzinetan (zinemak, jaialdiak, kirol eremuak...).
Alkohol kontsumoa debekatu du, halaber, sei hiri horietako kaleetan, bai eta Bidarten, Urruñan eta Ziburun ere. Debekuak ez du balio tabernetako terrazetarako.
Prefetak erran du neurri horiek azken egunetako osasun egoeraren bilakaeragatik hartu dituela; bereziki, Lapurdi itsasaldean intzidentzia tasak azkar gora egin baitu. «Euskal Hirigune Elkargoaren eremuan, intzidentzia tasa 405 da ehun mila biztanleko. Izan ere, kutsatzeen emendatzea hiri zenbaitetako turista kopuru goititze handiari lotua da»; hala adierazi du prefetak, prentsa agiri bidez. Delta aldaeraren kutsakortasun azkarragoari lotu du, halaber, hedatzea (kutsatuen %66). |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201136/simone-bileserretiratu-egin-da-taldekako-finaletik.htm | Kirola | Simone Biles erretiratu egin da taldekako finaletik | Bertsio ofizialaren arabera, arazo bat izan du orkatila batean. NBC hedabideak esan du antsietateagatik utzi duela. Errusiak irabazi du urrezko domina; AEBak bigarren izan dira. | Simone Biles erretiratu egin da taldekako finaletik. Bertsio ofizialaren arabera, arazo bat izan du orkatila batean. NBC hedabideak esan du antsietateagatik utzi duela. Errusiak irabazi du urrezko domina; AEBak bigarren izan dira. | Simone Biles AEBetako selekzioaren izarrak utzi egin du emakumezkoen gimnastika artistikoko taldekako finala, lehen ariketa, hau da, jauzikoa egin eta gero. Ariketa horren ondoren, mediku batekin joan da aldageletara, eta orkatila batean hesgailu bat duela itzuli da. Jordan Chiles-ek ordezkatu du, eta geroxeago jakinarazi dute ez zuela jarraituko finalean. Nolanahi ere, NBC telebistak AEBetako selekzioaren iturriak aipatuz esan duenez, antsietateagatik utzi du finala. Beste taldekideen artean puntuaziorik txikiena eman diote Bilesi jauziko ariketan. Ikusteko dago etzi, ostegunean, bakarkako lehiaketan parte hartuko duen ala ez.
«Egin dezakezue hau ni gabe», adierazi die taldekideei Bilesek, finala utziko duela jakinarazi dienean. Berau amaitutakoan, esan du «harro» dagoela estatubatuarrek egindakoaz. «Egindako ariketa eta gero, ez nuen jarraitu nahi. Nire osasun mentalean zentratu behar dut». Halaber, azaldu du dagoeneko ez duela horrenbesteko konfiantzarik bere buruarengan. «Ez nuen nahi irten, lelokeria bat egin, eta lesionatzea», azpimarratu du.
Gimnastika artistikoaren azken urteotako izar nagusia da Biles, 24 urtekoa. 2013az geroztik egindako Munduko Txapelketetan urrezko hemeretzi domina irabazi ditu. Azkeneko Olinpiar Jokoetan, Rion, urrezko lau domina eta brontzezko bat kolkoratu zituen estatubatuarrak.
Larry Nassar AEBetako gimnastika selekzioaren medikuaren sexu abusuen biktima izan zen Biles, eta 2018an nabarmendu zuen horrek antsietatea eragiten ziola eta sendagaiak hartzen zituela horri aurre egiteko.
Errusia nagusi
Taldekako finalean Errusiak irabazi du urrezko domina, historian aurrenekoz –atzo, haiek gailendu ziren gizonezkoetan, 25 urteren ostean–. Lehia estua izan dute AEBetako selekzioarekin, baina azkenean puntuazio handiagoa lortu dute: 169.528. AEBak bigarren izan dira, 166.096 puntu pilatuta. Bilesen hutsunea gakoa izan da. Brontzezko domina, berriz, Erresuma Batuak eskuratu du. Errusiako taldea Lilia Akhaimovak, Viktoria Listunovak, Angelina Melkinovak eta Vladislava Urazovak osatu dute. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201137/baxoa-euskaraz-egin-zutenen-zuzenketak-iristen-hasi-dira-eta-ikasle-batek-gainditu-du.htm | Gizartea | Baxoa euskaraz egin zutenen zuzenketak iristen hasi dira, eta ikasle batek gainditu du | Bernat Etxepare ikastetxeko 40 ikaslek ekainaren 17an egin zuten filosofiako azterketa euskaraz egitearen hautua; gehiengoak ez du azterketa gainditu. | Baxoa euskaraz egin zutenen zuzenketak iristen hasi dira, eta ikasle batek gainditu du. Bernat Etxepare ikastetxeko 40 ikaslek ekainaren 17an egin zuten filosofiako azterketa euskaraz egitearen hautua; gehiengoak ez du azterketa gainditu. | Baxoa euskaraz aldarrikatzeko, Filosofiako azterketa euskaraz egin zuten Baionako Bernat Etxepare lizeoko 40 ikaslek, joan den ekainaren 17an. Gazteek erabakia hartu zuten, hain zuzen, ikasturte osoan ikasketak egin dituzten hizkuntzan egitekoa baxoa: euskaraz. Horregatik, prentsaurreko batean, ikasleek ohartarazi zuten azterketa ez gainditzeko arriskua zutela.
Atzo eman zizkieten azterketen emaitzak. Ikasle gehienei ez zizkieten azterketak zuzendu; hala ere, salbuespen bat izan da astearte goizean, beste ikasleei 1 eta 6 arteko notak jarri dizkiete, baina gainditu duen ikaslearen kasuan, zuzendu ez ezik, azterketa gainditu du: 20tik 12 atera du azterketan. Zuzentzaileak ondorengoa justifikatu du oharrean: «Proposamen koherentea. Arrazonamendu eraikia, egindako baieztapenak justifikatuak dira, eta gaiari erantzuten diote».
Zuzenduak izan ez diren gehiengo kasuetan bestelako justifikazioak idatzi dituzte zuzentzaileek: «Euskaraz egindako kopia, argi eta garbi arrazoi militanteengatik. Oinarrizko arauak ez dira errespetatuak, eta kopia ezin da balioetsi bere edukian, justu zigortua azterketa nazional baten ikuspuntutik». «Arrazoi politikoak» tartean daudela esan dute zuzentzaile batzuek. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201138/nafarroako-gobernuak-eskatu-du-murrizketak-irailaren-2ra-arte-luzatzeko.htm | Gizartea | Nafarroako Gobernuak eskatu du murrizketak irailaren 2ra arte luzatzeko | Neurriak jasotzeko ondu duten foru araua bidali dio Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiari, oniritzia eman diezaion | Nafarroako Gobernuak eskatu du murrizketak irailaren 2ra arte luzatzeko. Neurriak jasotzeko ondu duten foru araua bidali dio Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiari, oniritzia eman diezaion | Nafarroako Gobernuak hainbat murrizketa ezarri ditu eguneroko bizitzan, COVID-19aren izurriari aurre egite aldera. Etxeratzeko agindua da neurrien artean nabarmenenetariko bat, eta orain murrizketa horiek irailaren 2ra arte luzatzeko eskatu du. Horretarako eskea egin dio Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiari.
Javier Remirez Lehendakaritza, Berdintasun, Funtzio Publiko eta Barne kontseilariak eman du gaur eskabide horren berri. Justiziaren esku utzi duten foru arau berriak orain arte indarrean dauden murrizketak bere horretan uzten dituela esan du, eta helburua dela horiek luzatzea abuztu osoan zehar. Ondorioz, kutsatuen intzidentziarik handiena duten herrietan etxeratzeko ordua egongo da datorren hilabete osoan: 01:00etik 06:00etara.
Izurriaren eboluzioaren arabera aldaketak egon daitezkeela esan du: «Hauxe da orain egoera epidemiologikoa; neurriak beharrezkoak dira, neurrizkoak, eta premiazkoak garai honetarako». Etxeratze agindua ezartzen dute hamalau egunetan metatutako intzidentzia 250 kasukoa baino handiagoa bada, eta zazpi egunean 125ekoa edo handiagoa bada. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201139/memoriaren-lege-proiektua-eztabaidatuko-dute-eusko-legebiltzarrean.htm | Gizartea | Memoriaren lege proiektua eztabaidatuko dute Eusko Legebiltzarrean | Jaurlaritzak onartutako egitasmoak «egia, justizia, erreparazioa, berriz ez gertatzeko bermea eta balio demokratikoak» ditu ardatz. | Memoriaren lege proiektua eztabaidatuko dute Eusko Legebiltzarrean. Jaurlaritzak onartutako egitasmoak «egia, justizia, erreparazioa, berriz ez gertatzeko bermea eta balio demokratikoak» ditu ardatz. | Joan den astean iragarri bezala, Eusko Jaurlaritzaren Gobernu Kontseiluak onartu du Memoria Historikoaren eta Demokratikoaren Legearen zirriborroa, eta, beraz, Eusko Legebiltzarrera igorriko du egitasmoa, han eztabaidatu, talde parlamentarioek zuzenketak aurkeztu, eta behin betiko oniritzia eman diezaioten. Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak adierazi duenez, lege honek «indartu» egingo du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako erakundeek orain arte egin duten lana, eta horri «arau esparru bat» emango dio.
«Egia, justizia, erreparazioa, berriz ez gertatzeko bermea eta balio demokratikoak» dira lege egitasmoaren ardatzak. Han jasotzen denez, gizarte osoak, eta bereziki biktimek, 1936ko gerran eta ondorengo diktaduran gertatuaren egia jakiteko eskubidea dute. Justiziaren arloan, berriz, legean zehazten da Ertzaintzaren, Fiskaltzaren eta organo judizialen zeregina, giza gorpuzkiak aurkitzearen eta egindako identifikazioen ondorioz delitu zantzuak daudela jakinarazteko.
Biktimek errekonozimendu eta erreparaziorako duten eskubidea ere aitortzen da legean. Besteak beste, biktimak gogoratzeko eta omentzeko urteko egun bat ezartzea proposatzen da lege egitasmoan.
Memoria zabaltzeko bideen atalean, berriz, Gogora institutuaren egoitzan erakusketa gune bat sortzea eta memoria historikoa euskal curriculumean txertatzea aurreikusten da. Gerran desagertutako pertsonak aurkitzen eta identifikatzen jarraitzea, memoria historikoko erakundeen aholku batzorde bat sortzea eta frankismoa goresten duten ikurrak kentzen segitzea ere aurreikusten da Jaurlaritzak onartutako zirriborroan.
Diktadura goraipatzea, zigorturik
Lege egitasmoak memoriaren arloko arau hauste oso larriak, larriak eta arinak sailkatzen ditu, eta bakoitzari dagokion zigorra ere ezartzen du. Arau hauste oso larriak biktimen hobiak suntsitzea, dokumentuak ezkutatzea eta antzekoak dira, eta 10.000 eurotik 150.000 euro bitarteko isunak jaso ditzakete horrelakoak egiten dituztenek. Diktaduraren biktimen aurkako adierazpenak egitea eta 1936ko kolpe militarra eta diktadura goraipatzea arau hauste larritzat jotzen dira, eta 2.000 eurotik 10.000 euro bitarteko isunekin zigortuko dira. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201140/nestlek-46-izozki-mota-erretiratu-ditu-saltokietatik-etileno-oxidoa-dutelako.htm | Gizartea | Nestlek 46 izozki mota erretiratu ditu saltokietatik, etileno oxidoa dutelako | Etileno oxidoa substantzia toxikoa da, eta ez dago onartuta Europako Batasunean. Froneri fabrikatzaileak azaldu du osagaia «oso kantitate txikian» erabiltzen dela, eta dela ez «batere arriskutsua» kontsumitzaileen osasunerako. | Nestlek 46 izozki mota erretiratu ditu saltokietatik, etileno oxidoa dutelako. Etileno oxidoa substantzia toxikoa da, eta ez dago onartuta Europako Batasunean. Froneri fabrikatzaileak azaldu du osagaia «oso kantitate txikian» erabiltzen dela, eta dela ez «batere arriskutsua» kontsumitzaileen osasunerako. | Nestle elikagai enpresa 46 izozki mota erretiratzen ari da saltokietatik, etileno oxidoarekin kutsatuta daudelako. Froneri fabrikatzaileak bere webgunean adierazi duenez, haien hornitzaileetako batek eman zuen kaltetutako produktuei buruzko abisua, eta geroztik «neurri proaktiboak» hartu dituzte.
Aesan Elikagaien Segurtasunaren eta Nutrizioaren Espainiako Agentziaren arabera, etileno oxidoa «produktu fitosanitarioetan aktibo dagoen substantzia bat da», eta ez dago onartuta EB Europako Batasunean. Substantzia hori, gainera, «mutageno, kartzinogeno eta ugalketarako toxiko gisa sailkatuta dago».
Froneriren webgunean zabaldutako komunikatu baten arabera, etileno oxidoa «oso kantitate txikian» erabiltzen da, eta, produkturen batek intzidentzia horren eragina jasango balu, «ez litzateke batere arriskutsua izango kontsumitzaileen osasunerako».
Kontsumitzaileek euren lotea kutsatuta dagoen edo ez jakin ahal izateko, Fronerik erositako izozki lotearen lehen sei digituak tekleatzeko aukera ematen du bere webgunean. Baina, Facua kontsumitzaileen eskubideak defendatzen dituen erakundearen arabera, hori bakarrik egitea «penagarria» da, bilgarria bota duten kontsumitzaileek ezin dutelako jakin euren produktuak etileno oxidoa zuen ala ez. Horregatik, Facuak Nestleri eta Froneriri eskatu die gardentasunez jokatzeko eta kaltetutako produktuen zerrenda osoa argitaratzeko.
Aesanek zehaztu duenez, etileno oxidoaren gaia ez da berria; 2020ko irailetik ari dira kudeatzen. Agentziak baztertu egin du «arrisku akutua» dagoela, baina gaineratu du «arrisku kronikoak sor dezakeela kezka».
Mars ekoizleak ere erretiratu egin behar izan ditu zenbait produktu, etileno oxidoaren ondorioz. Hala ere, ekoizle hori izan da Espainiako Estatuan etileno oxidoarekin kutsatutako produktuen zerrenda argitaratu duen bakarra. Bere webgunean argitaratu ditu kaltetutako produktuak. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201141/larri-dago-oraindik-ere-zornotzako-asteburuko-istiluetan-zaurituriko-gaztea.htm | Gizartea | Larri dago oraindik ere Zornotzako asteburuko istiluetan zaurituriko gaztea | Hainbat eraso izan dira Zornotzan (Bizkaia) asteburuan. Hiru lagun zaurituta eraman zituzten ospitalera. Atzo elkarretaratzea egin zuten protesatzeko. | Larri dago oraindik ere Zornotzako asteburuko istiluetan zaurituriko gaztea. Hainbat eraso izan dira Zornotzan (Bizkaia) asteburuan. Hiru lagun zaurituta eraman zituzten ospitalera. Atzo elkarretaratzea egin zuten protesatzeko. | Joan den asteburuan, Zornotzan (Bizkaia), istiluak izan ziren herriko hainbat tokitan, eta hiru lagun zaurituta eraman zituzten ospitalera. Horietako bat larri dago oraindik ere.
Salatu dutenez, jipoia jaso zuen gazteak jende askoren arteko borroka batean, igande gauean, Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailaren arabera. Jauregibarria inguruan gertatu zen istilua, eta buruan jasotako kolpeengatik konortea galduta eraman zuten gaztea Gurutzetako erietxera.
Erasotzaileek, gainera, grabatu egin zuten jipoia, eta bideoa sare sozialetan zabaldu zuten; irudietan ikus daiteke herriko beste zenbait tokitan ere istiluak sortu zituztela.
Gertakariok salatzeko, agerraldia egin dute bart, «erasoen eta giro oldarkorraren» aurkako jarrera agertzeko. Hainbat eragile eta herritarrek egin dute deialdia eta herritarren babes zabala jaso du sare sozialetan zein elkarretaratzean bertan.
«Lehenik eta behin, elkartasuna adierazi nahi izan diete asteburu honetan erasoak jasan dituzten herritarrei. Salatu dute arazoaren muina «betiko gizonen gizonkeria» dela: «Beti dago gizon talde bat, giro biolentoa sortzen eta jarrera matxiruloak izaten», salatu dute. Dei egin dute herri moduan egoera errotik mozteko: «Herria denona denez, denon ardura da». Halaber, argi utzi nahi izan dute horrelako jarrerek ezin dutela inpunitaterik izan: «Errespetuaren alde ez dagoena, errespetuaren kontra dago».
Asteburuko istiluetako bat Luis Urrengoetxea kalean gertatu zen: borroka bat izan zen bi kuadrillaren artean, eta kristalezko botilak ere jaurti zituzten. Udaltzaingoa eta Ertzaintza bertaratu ziren, eta mutil bat atxilotu zuten. Gero ere jarraitu zuten istiluek, lehenengo borroka hartan parte hartu zuen kuadrilletako bat tartean zela.
Kondor industrialdean gizon batek neska bat konorterik gabe utzi zuen ukabilkada batez, eta erasoa jasan zuena ospitalera eraman zuten. Ertzaintzak erasotzailea atxilotu zuen, baina, hurrengo goizean autoaren bila joan zenean, berriz ere istiluak izan zituen han zeuden hainbat gazterekin. Aurreko gauean atxilotutako gizonak berak haietako bat jipoitu zuen, eta, aurpegian zauri larriak zituela, ospitalera eraman behar izan zuten.
Asteburuero zerbait
Azken asteetan beste zenbait eraso ere gertatu dira Zornotzan. Ekainaren 19an, adibidez, mutil batek eraso homofobo bat jasan zuen. Fisikoki zein ahoz eraso zioten, eta hura defendatzera gerturatu zen emakumeak ere ahozko eraso matxista jasan zuen. Egun hartan bertan, beste neska batek eraso matxista bat pairatu zuen taberna batean.
Uztailaren 15ean, berriz, gazte kuadrilla bati eraso zion mutil gazteen talde batek. Denbora bat zeramaten jazarpena pairatzen, eta egun hartan kaletik jarraitu, mehatxatu, iraindu eta harriak jaurti zizkieten. Eraso horiek salatzeko, elkarretaratzeak egin ziren, Zornotzako Talde Feministak eta Akelarre aniztasunaren aldeko plataformak deituta. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201142/gizonek-emakumeek-baino-16-gehiago-kutsatzen-dute.htm | Mundua | Gizonek emakumeek baino %16 gehiago kutsatzen dute | Kontsumo ohituren eta berotegi gasen isurien lotura aztertu du Annika Carlsson Kanyama ikerlariak. Gizonek emakumeek baino gehiago kutsatzen dutela dio ikerketak. | Gizonek emakumeek baino %16 gehiago kutsatzen dute. Kontsumo ohituren eta berotegi gasen isurien lotura aztertu du Annika Carlsson Kanyama ikerlariak. Gizonek emakumeek baino gehiago kutsatzen dutela dio ikerketak. | Annika Carlson ikertzaileak 25 urte daramatza klima aldaketaren eta kontsumo ohituren arteko lotura aztertzen. Suediako aditu horren asmoa da egunerokoan hartzen diren erabakiek klima aldaketan zer eragin duten aztertzea, eta kontsumo jasangarria bultzatzea. Aurreko astean argitaratu zuen beste bi ikertzailerekin batera —Jonas Nassen eta Rene Benders— duela bi urte hasitako ikerketa. Aztertutako produktuak hiru multzotan sailkatu dituzte: elikagaiak, bidaiak eta altzariak. Ikerketan, ekoizkinek zenbat berotegi gas isurtzen duten neurtu dute, produktua ekoizten dutenetik kontsumitzaileak erosten duen arte. Lortu dituzten emaitzen arabera, gizonek emakumeek baino %16 gehiago kutsatzen dute.
BERRIAri emandako elkarrizketa batean, Carlssonek esan du «genero rolak oraindik bizirik eta oso presente dauden froga garbia» dela ikerketa. Aadierazi du genero rolak agindutako kontsumo ohiturek ez dutela «arrazoi ekonomikoekin loturarik: gakoa erosten dituzten produktuetan dago». Emakumeek kontsumitzen dituzten produktuek —hala nola osasun produktuek, altzariek eta arropak— gizonezkoek kontsumitzen dituzten produktuek baino gutxiago kutsatzen dute. Hain zuzen, gizonek diru gehiago xahutzen dute kutsakorragoak diren produktuak erosten; besteak beste, autoak, gasolina, alkohola eta tabakoa. Gainera, emakumeek autoa gutxiago erabiltzen dutenez, gizonek baino gutxiago kutsatzen dute oporraldietan.
Emakumeen eta gizonen arteko alde nabarmenak «harritu» egin zuen Carlsson, haren ustez «Suedia Europako herrialde aurreratuenetakoa baita genero berdintasunaren auzian». Hala ere, Europako beste herrialderen bateko datuetan oinarritu izan balira «emaitzak antzekoak edo nabarmenagoak» izango liratekeela uste du: «Duela hamar urte, gizonen eta emakumeen kontsumo ohiturak aztertu genituen Europa hegoaldean, Alemanian, Norvegian eta Suedian, eta horietan ere gizonek emakumeek baino gehiago erabiltzen dute autoa, eta gehiago kutsatzen dute».
Gastronomian ere nabarmena da bi sexuen arteko aldea. Ikerketaren arabera, gizonek emakumeek baino gehiagotan jaten dute etxetik kanpo —autoa edo garraioa ere gehiago erabiltzen dute, beraz— eta animalia jatorriko produktu gehiago jaten dituzte. Emaitzen arabera, elikagai horiek kontsumitzeari utziz gero, %32 eta %38 artean gutxituko lirateke berotegi gasen isuriak. Carlssonen ustez, baina, «haragia betidanik egon da maskulinitatearekin oso lotuta».
Hain zuzen, haragia eta esnekiak dira gehien kutsatzen duten elikagaiak; ahuntz eta arkume haragia, adibidez, bigarren eskuko autoa baino 1.792 aldiz kutsakorragoa da. Horietatik lehena da gas kutsagarri gehien isurtzen duen produktua; bigarrena, berriz, gas kutsakor gutxien isurtzen dituena. Bestalde, oporren kategorian, hegazkina da gehien kutsatzen duen garraioa, eta horren alternatiba gisa staycation delakoa proposatzen dute ikertzaileek —norbera bizi den herrialde barruan bidaiatzea—.
Enpresa handien lobbya
Azken urteetan, kontsumo ohituretan oinarritutako ikerketa ugari egin dituzte, baina, Carlssonen aburuz, duela astebete argitaratu zuten ikerketan «komunitate zientifikoan gutxitan aztertzen den faktore bat» hartu dute kontuan: ekonomikoa. Ikerketan, ingurunearentzat jasangarriagoak diren produktuak proposatu dituzte, baina gastu ekonomikoa berdin mantendu dute: «Jendearentzat ekonomikoki egingarriak diren aldaketak proposatu nahi ditugu. Azterketan ageri diren alternatibek ez dute behar ekologikoagoak diren beste aukera batzuek eskatzen duten adina inbertsio garesti».
Hain zuzen, ekonomia da klima aldaketari aurre egiteko «oztopo handienetako bat». Elikagaien kasuan, esaterako, azken urteotan ikerketa askok frogatu duten arren haragiaren ekoizpenak eragin kaltegarria duela ingurumenean, «haragia ez jatearen aldeko ideiak baztertu egiten direla» dio adituak: «Haragia eta esnekiak ekoizten dituen elikagaien industriak indar handia du, eta gobernuek enpresa horien interesak babesten dituzte».
Ikerketan frogatu dituzten datuen arabera, berotegi gasen isuriak %40 egin dezake behera kontsumo ohiturak aldatzen badira. Emisioak murriztuta ere, baina, gizonek emakumeek baino %18 gehiago kutsatzen dute. Biztanleek haiek proposatutako «aldaketa txiki horiek» egitea espero dute ikertzaileek, baina «ardura handiena gobernuek» dutela adierazi dute. Izan ere, klima aldaketaren auzia nazioarteko agenda guztietan agertzen den arren, salatu dute orain arte hartutako erabakiek ez dutela «askorako balio izan».
Horren adierazgarri dira azken asteotan munduko hainbat lekutan jasandako muturreko eguraldiak: ehunka lagun hil dituen bero bolada Kanadan, zenbait herri suntsitu dituzten uholdeak Alemanian eta Belgikan... Gertakari horiek «gobernuek arazoa serioago hartzeko» balio izatea espero du adituak, eta laster «zerbait egin behar» dela gehitu du: «Ekintza sendoagoak egin ezean, muturreko eguraldia eta horrelako fenomenoak oso ohikoak bilakatuko dira». |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201143/hernandezek-gol-bat-espainiaren-garaipenean.htm | Kirola | Hernandezek gol bat Espainiaren garaipenean | Espainiako emakumezkoen eskubaloi selekzioak 25-28 irabazi dio Frantziari. | Hernandezek gol bat Espainiaren garaipenean. Espainiako emakumezkoen eskubaloi selekzioak 25-28 irabazi dio Frantziari. | Espainiako emakumezkoen eskubaloi selekzioak lehenengo garaipena lortu du gaur Tokion, Frantziari 25-28 irabazita. Ainhoa Hernandez bizkaitarrak gol bat sartu du norgehiagokan. Ligaxkako bigarren jardunaldia izan da gaurkoa, igandean jokatu zuten lehenengoa, eta 24-31 galdu zuten Suediaren aurka.
Atsedenaldira 12-12 heldu dira, eta bigarren zati guztian nagusitzea lortu du Hernandezen eta Nerea Penaren taldeak, batez ere defentsan eta kontraerasoetan egindako lanagatik.
Hurrengo partida Brasilen aurka jokatuko dute, ostegunean, Euskal Herriko 04:00etan. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201144/euskal-herriko-11-kirolari-izan-dira-gaur-lehian.htm | Kirola | Euskal Herriko 11 kirolari izan dira gaur lehian | Virginia Diaz lemazainik gabeko biko probako finalerdian lehiatu da, eta finalerako sailkatu. Bihar jokatuko du finala, 02:30ean. | Euskal Herriko 11 kirolari izan dira gaur lehian. Virginia Diaz lemazainik gabeko biko probako finalerdian lehiatu da, eta finalerako sailkatu. Bihar jokatuko du finala, 02:30ean. | 11 euskal kirolari lehiatuko dira gaur, uztailak 28, Tokion. Goizaldean hasi dira, 05:05ean, eta Kevin Peponnet izan da lehenengoa, 470 espezialitatean, Enoshimako bela portuan. Lapurtarraren lehen lasterketa izan da Tokioko Olinpiar Jokoetan.
05:30ean izan da Virginia Diazen txanda, lemazainik gabeko biko probako finalerdian. Lehia gainditu du Aina Cid kataluniarrarekin batera, eta bihar jokatuko dute finala, 02:30ean.
07:00etan hasi da errepideko txirrindularitza, baina Ion Izagirre 08:10ean abiatu da. Gipuzkoarrak ondo hasi du lasterketa, baina 15. kilometroan kalanbreak izan ditu, eta utzi egin du erlojupekoa.
12:30ean ligaxkako partida jokatu dute Julen Aginagaldek eta Eduardo Gurbindok Brasilen kontra. Espainiak 32-25 irabazi dio Brasili, eta Gurbindok gol bat sartu du.
13:00etan, berriz, Unai Simon, Martin Zubimendi, Jon Moncayola, Mikel Merino eta Mikel Oiartzabal lehiatu dira Argentinaren kontra. Bana berdindu dute, eta Merinok sartu du gola. Boli Kosta izango du aurkari final-laurdenetan, larunbatean.
13:45ean Jose Maria Basterra Otxoak ligaxkako partida izan du, Japoniaren kontra. Espainiako belar hockeyko selekzioak 1-4 irabazi dio Japoniari. Hurrengo partida ostiralean izango du Basterrak, Australiaren aurka.
Gaur, gainera, igeriketan ere zenbait final jokatu dira, 03:41etik aurrera. Gizonezkoen gimnastika artistikoko banakako finala ere jokatuko da, 12:15ean hasita. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201145/zirkulua-biribildu-du.htm | Kirola | Zirkulua biribildu du | Maialen Chourraut Olinpiar Jokoetan garaipen zerrendarik onena duen euskal kirolaria bilakatu da, zilar gogoangarri bat lortuta. Jaitsiera erabakigarrian azken txanpa ikusgarria egin duelako lortu du domina. Hunkituta azaldu da. | Zirkulua biribildu du. Maialen Chourraut Olinpiar Jokoetan garaipen zerrendarik onena duen euskal kirolaria bilakatu da, zilar gogoangarri bat lortuta. Jaitsiera erabakigarrian azken txanpa ikusgarria egin duelako lortu du domina. Hunkituta azaldu da. | Londresen brontzea, Rio de Janeiron (Brasil) urrea, eta Tokion zilarra. Maialen Chourraut Olinpiar Jokoetan garaipen zerrendarik onena duen euskal kirolaria bihurtu da. Iker Martinez eta Xabi Fernandez belako kirolariak gainditu ditu (urrea eskuratu zuten 2004an, Atenasen, eta zilarra 2008an, Pekinen). Zilarra falta zitzaion Lasarte-Oriakoari (Gipuzkoa), baina jada maletan du, etxera eramateko prest. Handia egin du, hiru Olinpiar Jokotan erreskadan domina lortuta. Handiek bezala egin du, gainera, jaitsieretan aparteko kirolari batek izan behar dituen ezaugarri guztiak erakutsita, eta bakoitza zegokion momentuan: zuhur jokatu du batzuetan, ausart besteetan, eta uretan duen maila erakutsi du jaitsiera erabakigarriaren azken txanpan. Chourrautek berak aitortu zuen «ametsa» zela domina lortzea, eta jakitun zela aurretik zituela Jessica Fox australiarra eta Ricarda Funk alemaniarra. Baina Xabi Etxaniz entrenatzaileak argi esan zion: «Esan zidan ez nuela obsesionatu behar bi haien jardunarekin. Nire lana eginez gero aukera egon zitekeela esan zidan, behin eta berriz. Kostatu egiten zitzaidan hori onartzea. Baina Xabi ez zen erratu. Bete-betean asmatu du. Ez nintzen izango bizkorrena, baina bai esperientziarik handiena duena, eta nire kartak jokatzen jakin dut, eta hori izan da gakoa. Hori eta unea bizitzea, aurrerago ez begiratzea. Bizitzen ari nintzen horretan arreta osoa jartzea».
Ez da ziklo olinpiko erraza izan Chourrautentzat, ez arlo pertsonalean, ezta kirol arloan ere. Aita galdu zuen lehenbizi, eta, gero, konfinamendua iritsi zen. Donostiara itzultzeko erabakia hartu zuen. Kostatu zitzaion kayak aproposa topatzea. 25 probatu zituen. Baina bazekien asteartea zela egun erabakigarria. Dakien bezala aritu behar zuen eguna. Eta txapeldun handien pare, ez zuen huts egin.
Lehen urratsa argia zen: finalerdiak gainditzea. Rion finaletik kanpo geratzear egon zen, eta gaur nahiago izan du lehen jaitsiera horretan zuhurtziaz jokatu. Jaitsiera txukuna egin du, arriskatu gabe, baina ateak ziurtasunez igarota. Sailkatze egunean baino plastikotasun handiagoarekin jardun da. Bakarrean egin du huts: 23. atean. Bi segundoko zigorra ezarri diote horregatik. 109,92ko denbora egin du. Zazpigarren postuan sailkatu da; hots, sei piraguista izan ditu aurretik. Hala ere, Chourrautek irribarre egin du amaitzean, eta egin beharrekoa eginda zegoela zioen keinua egin dio Etxanizi. Lasai ikusten zitzaien.
Behetik gora
Nepartak tifoiaren eraginez haize handia zebilen Kasaiko kanalean. Hala, uretan ohi baino mugimendu handiagoa egon da, eta ateetako makilek ere dezente egin dute gora eta behera. Horrek piraguisten jarduna baldintzatu zezakeen finalean. Finalerdietatik 45 minutu pasatu ziren, eta ikuskizun zegoen haize gehiago altxatuko ote zen.
Ez da hala izan, eta finalerdiaren antzeko baldintzekin ekin diote hamar onenek finalari, lehen jaitsieran lortutako denboraren arabera atzetik aurrera. Ibilbidea berdina izan da; beraz, piraguistek bazituzten erreferentziak.
Chorraut laugarrena izan da hasten. Trabatuta irten da, baina pazientzia izan du. Tarteko lanetan ez du hutsik egin, eta, amaieran, kolpea jo du. Behetik gora egin du. Ikusgarria izan da nola heldu dien azken ateei. 106,63ko denbora egin du. Marka horrek eman dio zilarra.
Artean, Chourrautena zen denborarik onena. Baina zain egon behar zuen, beste sei piraguista falta baitziren irteteko, eta denek hark baino denbora hobea egin zuten finalerdian. Denbora hori antolakuntzak podiumera igoko ziren piraguistentzat moldatutako gune batean igaro zuen. Irribarretsu zegoen. Lana ongi egina zegoen, ongi egina ere.
Falta ziren seiak euren ibilbidea eginez joan dira, baina bakarrak lortu du hura gainditzea: Funkek. Fox irten denerako, ziurtatua zuen brontzea. Zaila zirudien australiarrak huts egitea, sailkatze proban eta finalerdian erakutsi baitzuen koska bat gorago zegoela. Baina piraguismoan huts txikiak garesti ordaintzen dira. Zer esanik ez olinpiar final batean. Onena izanda ere, une erabakigarrian huts eginez gero, akabo. Eta hala gertatu da. Foxek bi ate jo ditu, eta lau segundoko zigorra ezarri diote. Hamar ehunenen aldeagatik eskuratu du Chorrautek zilarra.
Hortik aurrera, poza eta emozioa. Lehen eskaintza argia: Ane alabarentzat. «Urruti dago. Behin baino gehiagotan esan dudan bezala, gogorra izan da aste hauetan harengandik urrun egotea. Baina bera ondo dago. Beti ematen dit bere onena, eta une oro laguntzen dit ni ondo egoteko eta nire ametsak betetzeko. Irrikaz nago etxera joan eta harekin egoteko». «Une oro» bera laguntzen eta animatzen egon direnei ere eskaini die: «Guztiona da hau».
Domina lortzea «ametsa» dela nabarmendu du: «Laugarren izanda ere, asebeteta nengoen. Finaleko jaitsiera hobea izan zitekeen, baina emaitzak gorabehera, behin baino gehiagotan esan dut helburua Maialen bizkor eta sendo bat ikustea zela, eta hala izan da. Oso pozik nago».
Funken eta Foxen alboan egotea «handia» dela nabarmendu du. «Miresten ditudan bi piraguista dira. Egun, ni baino bizkorragoak dira. 38 urte ditut, eta ez da erraza teknika berrietara eta haien erritmora egokitzea. Baina lan eginda lortu dugu». Chorraut eta Fox dira hiru domina olinpiko irabazi dituzten emakumezko bakarrak. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201146/emaitza-ez-da-hain-ona-baina-egindako-lana-bai.htm | Kirola | «Emaitza ez da hain ona, baina egindako lana bai» | Ez du lortu nahi zuen emaitza, baina, hori alde batera utzita, bere gaitasunen neurriko jaitsiera egin ez duelako irudipena geratu zaio. Hala ere, uste du ondo prestatuta iritsi dela eta jaitsierak ondo planteatu dituztela. | «Emaitza ez da hain ona, baina egindako lana bai». Ez du lortu nahi zuen emaitza, baina, hori alde batera utzita, bere gaitasunen neurriko jaitsiera egin ez duelako irudipena geratu zaio. Hala ere, uste du ondo prestatuta iritsi dela eta jaitsierak ondo planteatu dituztela. | Lehiaketa bukatuta, azken egunetako tentsioaren zama arindu egin zaio Ander Elosegiri (Irun, Gipuzkoa, 1987). Zortzigarren postua lortu zuen herenegun kanoen ur bizietako jaitsieran.
Zer-nolako gorputzaldiarekin jaiki zara, herenegungo finalean parte hartu eta gero?
Ondo. Kirolarioi askotan gertatzen zaizkigu horrelako gauzak, eta badakigu zer den. Onartu beharra dago. Zortzigarren postua lortzeak esan nahi du zazpi piraguista ni baino hobeak izan zirela.
Aho zapore mikatzarekin zaude oraindik?
Pixka bat bai, uste baitut finalean maila hobea eman nezakeela, finalerdian erakutsi nuen moduan. Pena ez dut postuagatik, baizik eta ezin izan nuelako nire maila eman. Maila ez ematea baino gehiago, uste dut pixka bat hobeto egiteko gai nintzela, baina ez nuela egin. Pena hori dut. Emaitza bera lortuko banu, baina beste jaitsiera batekin, beste sentsazio bat izango zen.
Tentsio handiko egunak izan dira. Gauean lo egin zenuen?
Bai. Gorputzak ere azken egunetako tentsio horretatik ihes egitea eskatzen du, lasai lo egitea, nahiz eta emaitza ez zen hain ona izan.
Animo mezu asko jaso dituzu?
Bai, espero baino gehiago. Eskertzekoa da; ikusten duzu jendea adi egon dela.
Buelta asko eman dizkiozu finalari? Zeure burua zigortu duzu, hobeto egin zenezakeelako?
Ez, egindakoa egina dago. Emaitza hori da. Aurrera begira, bai, egindakoa ondo aztertuko dugu entrenatzailearekin, batez ere ikusteko zer hobetu dezakegun, zer egin dugun ondo, zer ez...
Jaitsiera zehatz-mehatz aztertzen duzue?
Finala ez dugu momentuan bertan aztertzen, denboraldi berriari begira baizik, ikuspegi zabalago eta lasaiago batekin. Finalerdiaren azterketa, bai, hori han bertan egin genuen, finalari begira ea zerbait aldatu behar zen ikusteko.
Asko begiratzen zaio azken emaitzari. Zuek, ordea, emaitza baino gehiago, emaitza horretara iristeko egindako prozesu guztia aztertzen duzue?
Kanpotik, bai, emaitzari begiratzen zaio, baina autokritikak beste modu batekoa izan behar du.
Ez da ahaztu behar aurretik egindako lan onaren emaitza dela Olinpiar Joko batzuetan egotea. Ez da erraza.
Bai, jakina, guk ere hori badakigu, baina, hemen egonda, beti nahi dugu gehiago. Helburua garbia zen: domina lortzea. Hala ere, bagenekien oso zaila zela, eta horretarako gauzak ondo egin behar zirela. Horretan zentratu ginen, analisi on bat egiten, jaitsiera nola egin nahi genuen ondo zehazten. Alde horretatik, pozik gaude, lanak ondo egin ditugu. Egia da azken jaitsieran gauzak ez zirela hain ondo atera eta emaitza ez dela hain ona. Hala ere, egindako lana ona izan da, eta pozik gaude.
Finalean arriskatu egin behar da.
Arriskatu baino gehiago, finalerdiaren erreferentzia duzunez, badakizu zertan hobetu dezakezun, eta, finala izanda, denbora aurrezteko lekuak bilatzen saiatzen zara. Eslalomaren zailtasunarekin erraza da hutsak egitea, eta hori gertatu zitzaidan: hutsegite txiki batzuk pilatu zitzaizkidan; denbora galdu nuen, eta, gainera, ate bat jo nuen. Emaitza ez da hain ona, baina kirola da.
Jaisten ari zarela, horretan guztian pentsatzen duzu? Ondo zoazen, gaizki...
Badakizu, baina ezin zara horretan zentratu, bestela edozein huts txikirekin lehiatik kanpo geratuko zinateke, eta ezin da hori gertatu. Azkenean, 25 ate daude, eta beheraino iritsi behar da, nahiz eta jaitsiera ona ez izan. Dena eman behar da bukatu arte.
Jendea jabetzen da ur bizietako jaitsieren zailtasunaz? Ur-lasterrak, zurrunbiloak... eta, hala ere, ateetatik zentimetro gutxi batzuetara pasatu ahal izatea, ukitu gabe?
Ez dakit jendeak nola ikusten duen. Uste dut ez dela ikusten zer zaila den hor egotea; ziur aski, zailtasun hori ez da ondo ikusten, baina jendea jabetzen da ez dela batere erraza.
Beste lehiaketa batzuk ere izaten dituzue, baina Olinpiar Jokoak dira garrantzitsuenak. Bukatu eta gero, zama bat arindu izana sentitzen duzu?.
Bai, azken egunetako tentsioak eta urduritasunak nolabait ihes egiten dutela sentitzen da. Emaitza ona edo txarra izanda ere, denok sentitzen dugu bukatu dela. Orain, atseden hartu, eta hurrengora arte. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201147/uliako-itsas-hondotik-mamu-sare-zati-bat-atera-dute.htm | Gizartea | Uliako itsas hondotik mamu sare zati bat atera dute | Sarearen zati bat ateratzea lortu dute, baina oraindik beste horrenbeste geratzen da ur azpian. Sare hauek oso kaltegarriak dira itsas faunarentzat eta zenbait ekosistemarentzat. | Uliako itsas hondotik mamu sare zati bat atera dute. Sarearen zati bat ateratzea lortu dute, baina oraindik beste horrenbeste geratzen da ur azpian. Sare hauek oso kaltegarriak dira itsas faunarentzat eta zenbait ekosistemarentzat. | Eguzki talde ekologistak azaldu duenez, Pasaiako (Gipuzkoa) portuko bokalearen ezkerraldean zegoen sarea. Buceo Donosti taldea, Eguzki, Guardia Zibilaren Itsas Zerbitzua, AZTI eta Gurutze Gorria ibili dira sarea ur azpitik ateratzeko ahaleginetan. Gaurko lanetan sarearen zati bat ateratzea baino ez dute lortu, 15 kg ingurukoa, eta oraindik sare gehiago geratzen da itsas hondoan. Hala ere, azaldu dute Buceo Donosti taldeak laster beste saiakera bat egingo duela, mamu sarea osorik ateratzeko. Taldea ekologistak azaldu du sarea aspalditik dagoela han, eta galdu egingo zela seguruenik, edo norbaitek bertan utziko zuela besterik gabe: «Denboraren poderioz, urpeko arroketan finkatu da, 25-30 metroko sakoneran. Han, txangurro, misera itsas aingira eta beste hainbat espezierentzako tranpa da oraindik ere».
Azaldu dutenez, mota honetako sareen izen teknikoa ALDFG da (Abandoned, Lost or Otherwise Discarted Fishing Gear), baina mamu sare esaten zaie. FAO Nazio Batuen Elikadura eta Nekazaritza Erakundearen arabera, horrelako 640.000 tona sarek bukatzen dute itsasoan, eta gehienak plastikozkoak dira. «Ozeano Barean dagoen plastikozko uhartearen %46 horrelako sareez osatuta dago», azaldu du Eguzkik. Sare horiek hilgarriak dira itsaspeko faunarentzat eta, oro har, zenbait ekosistemarentzat; horrez gain, nabigaziorako ere traba nabarmenak ekartzen dituzte. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201148/eraso-matxista-baten-berri-eman-du-ordiziako-udalak.htm | Gizartea | Eraso matxista baten berri eman du Ordiziako Udalak | Erasoa igande gauean gertatu zela azaldu dute, baina oraingoz ez dute informazio gehiagorik eman. | Eraso matxista baten berri eman du Ordiziako Udalak. Erasoa igande gauean gertatu zela azaldu dute, baina oraingoz ez dute informazio gehiagorik eman. | Udalak komunikatu batean azaldu duenez, uztailaren 25etik 26ra bitarteko gauean izan zen erasoa. Ikertzen eta «informazioa biltzen» diharduela azaldu du, eta babes osoa erakutsi dio erasoa jasandakoari. Era berean, indarkeria matxista gaitzetsi du udalak. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201149/bezeroak-irabazten-dituela-eta-dirua-galtzen-duela-sartuko-da-euskaltel-masmovilen.htm | Ekonomia | Bezeroak irabazten dituela eta dirua galtzen duela sartuko da Euskaltel Masmovilen | Kablea ordezkatzeak 5,5 milioi euroren galerak ekarri dizkio urteko lehen erdian Euskalteli. Ostiralean amaituko da Masmovilen eskaintza onartzeko epea. | Bezeroak irabazten dituela eta dirua galtzen duela sartuko da Euskaltel Masmovilen. Kablea ordezkatzeak 5,5 milioi euroren galerak ekarri dizkio urteko lehen erdian Euskalteli. Ostiralean amaituko da Masmovilen eskaintza onartzeko epea. | Euskaltelek zenbaki gazi-gozoekin esango dio agur enpresa independente gisa egin duen 25 urteko ibilbideari. Diru sarreretan (+%1,5) eta bezeroetan gora doan konpainia bat hartuko du haren jabe berriak, Masmovilek, baina aurten behintzat ez dio mozkin handirik emango: urtarriletik ekainera 5,5 milioi euro galdu ditu, bere sarea zuntz optiko moderno batekin (FTTH) ordezkatzen hasi delako. Jada 340.000 etxetara doan kablea aldatu du, eta horretan arituko da ondoko urteetan ere, hasierako teknologia zaharkitua geratu zaiolako. Gastu hori gabe, urteko lehen erdian 13,4 milioi euroren irabazia izango zukeela ziurtatu du Derioko telekomunikazio enpresak.
Aste erabakigarria da honako hau Euskaltelentzat: ostiralean amaituko da epea haren akziodunek Masmovilen erosteko eskaintza onartzeko. Ez dago zalantzarik erosketak aurrera egingo duenik, Espainiako telekomunikazio enpresaren eskaintza onartu baitute Euskalteleko hiru akziodun nagusiek: Zegona funtsak, Kutxabankek eta Alba korporazioak. Hiruen artean akzioen %52,3 dituzte. Masmovilek gutxienez %75 erosi nahi dituela azaldu izan du, eta, horretarako, prezio erakargarria pagatuko du: 11 euro. Hasiera batean 11,7 euro ziren, baina jaitsi egin zuen gero, akziodunek beren buruari emandako saria deskontatuz. Martxoaren amaieran, eskaintza egin zuenean, 9,5 euroan salerosten zen Euskaltelen akzioa. 2015eko uztailean hasi zen kotizatzen, eta, oso gutxitan gainditu duenez 11 euroen muga, akzioa burtsan erosi duten gehienek negozioa egingo dute akzioak Masmovilen esku utzita.
Enpresa 1995ean sortu zen, baina 1996an jaso zuen operatzeko baimena Euskaltelek, EAJk Jose Maria Aznarren PPko lehendakarigaiaren inbestidura ahalbidetzeko egindako itun baten ondoren. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan soilik aritzen zen konpainia txiki bat zen hasieran, batez ere diru publikoarekin finantzatuta, eta Nafarroara eta inguruko eremuetara ere hedatuta dagoen konpainia guztiz pribatu bat bihurtu da. Azken urteetan, Zegona Erresuma Batuko inbertsio funtsak kontrolatu du, eta lortu du bere helburua: konpainia handiagoa eta errentagarriagoa egitea, bere partaidetza mozkinekin saldu ahal izateko.
Virgin Telcoren geroa
2021eko lehen erdia 863.000 bezerorekin amaitu du Euskaltelek, horietatik 80.000 azken urtean lortutakoak. Bezero horietako gehienak Espainia erdialdean eta hegoaldean hedatzeko asmoz sortutako Virgin Telco markaren bidez bereganatu ditu Euskaltelek —122.000 ditu—, eta horrekin konpentsatu ditu bere eremu naturalean izandako galera batzuk.
Virgin Telco markaren arrakasta nabarmendu du Euskaltelek, baina ikusteko dago luzaroan iraungo ote duen. Izan ere, Masmovilek bost urterako konpromiso bat du Euskaltel markari eusteko Hego Euskal Herrian, R markari Galizian eta Telecableri Asturiasen, baina Virgin Telcorekin zer egingo duen ez du argitu Meinrad Spenger buruzagiak.
Jarraitu egingo du, ordea, Euskaltelekin Euskal Herrian lehiatzeko Masmovilek Dominionekin batera sortutako Guuk markak, Juanan Goñi haren kontseilari ordezkariak joan den asteburuan Berria-n ziurtatu zuenez. |
2021-7-27 | https://www.berria.eus/albisteak/201150/eajk-osoko-bilkurara-deitu-du-egungo-testuingurua-aztertu-eta-estrategia-berriak-martxan-jartzeko.htm | Politika | EAJk osoko bilkurara deitu du, egungo testuingurua aztertu eta «estrategia berriak» martxan jartzeko | Andoni Ortuzarrek azaldu du kalitatezko zerbitzu publikoak sustatu eta lanpostu berriak sortu behar direla. | EAJk osoko bilkurara deitu du, egungo testuingurua aztertu eta «estrategia berriak» martxan jartzeko. Andoni Ortuzarrek azaldu du kalitatezko zerbitzu publikoak sustatu eta lanpostu berriak sortu behar direla. | Gaur bildu da EAJren osoko bilkura, gaur egungo testuingurua modu bateratuan aztertu eta «Euskadi berriro ere martxan» jartzeko. Bilkurara sartu baino lehen Andoni Ortuzar EAJko EBBko presidenteak adierazi duenez, EAJ beste hainbat erakunde publikoekin biltzea izan da helburua, «guztien artean estrategia bateratuak» finkatzeko. Izan ere, nabarmendu du koronabirusak eragin handia daukan arren ezin dela soilik horri begira egon, eta beharrezkotzat jo du «estrategia konkretuak martxan jartzea» pandemiari berari eta horrek ekarri dituen ondorioei aurre egiteko. Gaineratu du «Euskadi ezohiko egoera batean» dagoela, besteak beste, pandemiak ekarri dituen zailtasunei aurre egin behar dielako eta legegintzaldiaren erdian ere badagoelako.
Aipatu duen estrategia horren gako batzuk ere eman ditu EBBko presidenteak: «kalitatezko zerbitzu publikoak bermatu behar ditugu eta ekonomia bultzatu kalitatezko lanpostuak sortzeko, eta pandemiaren ondorioz galdu diren postu horiek ere berreskuratzeko». Horri lotuta, langabezia %10 jaisteko helburua dutela ere azaldu du. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201184/virginia-diaz-finalerako-sailkatu-da.htm | Gizartea | Virginia Diaz finalerako sailkatu da | Lemazainik gabeko biko probaren finalerdia gainditu du Aina Cid kataluniarrarekin batera. Bihar jokatuko dute finala, 02:30ean. | Virginia Diaz finalerako sailkatu da. Lemazainik gabeko biko probaren finalerdia gainditu du Aina Cid kataluniarrarekin batera. Bihar jokatuko dute finala, 02:30ean. | Ziurtatu du diploma olinpikoa: Virginia Diaz arraunlaria lemazainik gabeko biko probaren finalean sartu da gaur goizaldean. Hirugarren postuan sailkatu da gaurko finalerdian Aina Cid kataluniarrarekin batera, eta bihar jokatuko dute finala, 02:30ean.
Diazen eta Ciden aurretik sailkatu dira gaur Zeelanda Berria eta Errusia, eta atzetik utzi dituzte Errumania, AEBak eta Italia. Egiari zor, beste finalerdian hobeak izan dira denborak, eta, besteak beste, Greziak munduko errekorra hautsi du.
Atzetik aurrerako lasterketa egin dute Diazek eta harekin biko proban aritzen den kideak. Milagarren metroko tarteko helmuga azken postuan igaro dute, baina 1.500garrenerako hirugarren ziren jada. Azkenean, gutxi falta izan zaie Errusia eta Zeelanda Berria harrapatzeko. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201185/bost-urte-ur-bizietan.htm | Kirola | Bost urte ur bizietan | Maialen Chourrautek hainbat aldaketa izan eta egin ditu Rioko Olinpiar Jokoetatik Tokiokoetara. Horiek guztiek lagundu eta baldintzatu dute Tokion egindako lana. | Bost urte ur bizietan. Maialen Chourrautek hainbat aldaketa izan eta egin ditu Rioko Olinpiar Jokoetatik Tokiokoetara. Horiek guztiek lagundu eta baldintzatu dute Tokion egindako lana. | RIO-KO DOMINAREN ZAMA
Rioko Olinpiar Jokoetan irabazitako urreak ifrentzua ere izan zuen Chourrautentzat. Kirolariren batek halako zerbait lortzen duenean, jendeak bere egiten eta sentitzen du. Konpromisoak gehitu zitzaizkion. Familian eta piraguan zentratutako bizimodua nahastu. Jarraikitasuna, diziplina eta ordena aztoratu zizkion. Entrenatzeko zailtasunak sortu.
Domina lortu izanaz damutzeraino: «Asko amesten duzu gauza bat lortzeari buruz, lan asko egiten duzu, eta, lortu eta gero, damutu ere egiten zara». Rioko urrezko dominak zaildu egin zion Olinpiar Joko horiekin etena egin eta hurrengoei begira jartzea.
OSASUN ARAZOAK
Rioko Olinpiar Jokoak izan eta geroko bi urteetan osasun arazo dezente izan zituen. Garaipenaren osteko zurrunbiloa eta zorabioa eta gero, benetako zorabioak izan zituen, fisikoak, urtebetez. Horrek ez zion nahi bezala entrenatzen eta lehiatzen utzi. Chourraut konturatu zen keinu batzuk egiterakoan izaten zituela zorabioak, eta keinu horiek egitea saihesten zuen. Batzuetan egun osoa pasatzen zuen zorabio sentsazioarekin. Zorabioetara ohitu zen.
Tokioko Olinpiar Jokoei begira ari zen lanean, eta ez zion entrenatzeari utzi nahi: Olinpiar Jokoetarako lekua lortu behar zuen hautaketa probetan. «Ezin nuen urtebete galdu, indartu egin behar nuen». Horregatik, entrenatzen jarraitu zuen. Denboraldia bukatu eta gero heldu zioten zorabioen arazoari. Gaitza diagnostikatu zioten: jarrerazko bertigo onbera. Ariketa batzuk egiteko esan, eta hiru astean desagertu ziren hilabete luzeetan ernegatu zuten zorabioak.
Ez ziren osasun arazo bakarrak izan. Zenbait infekzio ere izan zituen. Saihets hezur bat ere puskatu zitzaion, baina ez zen konturatu. Mina bazeukan. Minaren jatorria zein zen jakin zuenerako, saihets hezurra batzen ari zen.
PIRAGUA BERRIA
Ur bizietako eslalomean piraguistak eta piraguak —kaiak izena du— bat egiten dute, bat bihurtzen dira. Horregatik, piraguan egiten den edozein aldaketak eragina du jaisteko eta nabigatzeko moduan. Rioko Olinpiar Jokoen ondoren araudia aldatu egin zuten, eta horrek hainbat buruhauste eragin dizkio Chourrauti.
Alde batetik, handitu egin zuten piraguen gutxieneko pisua, zortzi kilotik bederatzira. «Pertsona handi batek ez du nabarituko, baina ni txikia naiz, eta aldea asko nabaritzen da», zioen Chourrautek.
Piraguaren azpiko gilen neurria ere aldatu zuten. Gila berriek txikiagoak eta lodiagoak izan behar zuten. Horrek piraguen nabigazioa baldintzatzen du, eta Chourrauten piragua ez zihoan ondo. Proba asko egin zituzten. Piragua asko probatu, 25, egokia aurkitu arte.
ETXERA ITZULTZEA
Chourrautek eta familiak hamabost urte egin zituzten La Seu d’Urgellen (Lleida, Herrialde Katalanak). Ur bizietako kanala zuten etxe ondo-ondoan. Goi mailako kirolarientzat prestatutako azpiegiturak.
Iazko udan, ordea, Euskal Herrira bueltatu ziren, familiaren altzora eta, kirol ikuspegitik, estimulu berrien bila. Berez, Tokioko Olinpiar Jokoak bukatutakoan itzultzea zen asmoa, baina pandemiak eta Olinpiar Jokoen atzerapenak bidaia urtebete aurreratu zuten. «Alde guztietatik ondo etorri zaidan erabakia izan da», nabarmendu du.
Euskal Herrian ez dago ur bizien kanalik, eta, ezinbestean, entrenatzeko modua aldatu egin behar izan zuen. Pauen (Okzitania) du ur bizietako kanal gertuena, etxetik bi ordura. Han entrenatu da astean bitan; La Seu d’Urgellen egunero entrena zitekeen kanalean.
Paueko kanala ezagutzen du, baina Chourrautek dio kontrako eztarritik joaten zaiola. «Kostatu egiten zait han arraun egitea. Indarra dauka, eta gauza asko ikasi ditut». Horrek hobetzera behartu du. Era berean, galdu egin ditu La Seu d’Urgelleko kanalean hainbeste aldiz entrenatzearen poderioz zituen ohitura batzuk. Ohitura horiek zaildu egiten zioten gero beste kanal berri batzuetara egokitzea.
Paueko saioak bestelako prestaketarekin osatu ditu. Bidasoa ibaikoekin. Eta itsasokoarekin, Kontxan. Atletico San Sebastian kluba bihurtu da bere beheko kanpalekua. Bere eta bere lagun zaharren etxea. 12 urterekin piraguan ibiltzen hasi zen kluba.
Faltan izan zuen itsasoan arraun egitea. Itsasoaren aldakortasunak eta mugimenduek oreka eta gorputza lantzen lagundu diote. Kanaletan bezala sentitu da olatuen aparretan. Eta gozatu du itsasoak, kanalen aldean, eskaintzen duen zabaltasunaz eta askatasunaz: «Lanari beste zerbait ematen dio, ingurua ezberdina da, eta badu puntu magiko bat».
KONFIANTZA
Chourraut, Tokiora iritsi zenean, zazpigarrena zen munduko sailkapenean; Londresko eta Rioko Olinpiar Jokoen aurretik, aldiz, bigarren. Aurten aurretik zituen, besteak beste, Jessica Fox eta Ricarda Funk. Gainerako piraguistak baino koska bat gorago egon izan dira azken urteetan. Baina Olinpiar Jokoetako lehiaketa, duen dimentsioa izanda ere, lehiaketa bat gehiago da. «Denok hasiko gara hutsetik», zioen Chourrautek lehiaketaren aurretik. «Tropelaren barruan nago». Dominaren bat lortzeko aukerak izango zituen tropelaren barruan.
Haren konfiantzan eta lehiatzeko sendotasunean eragina du egindako prestakuntza psikologikoak. Josean Arruza Basque Teameko aholkulariarekin landu izan du, eta Chourrautek onartu du lan asko egin dutela, «lehiatzeko orduan burua ahalik eta egokiena izateko».
ESKARMENTUA
Chourrauti buruz hitz egitean, domina olinpikoak aipatzen dira: Londresko brontzea (2012), Rioko urrea (2016) eta Tokioko zilarra (2021). Ez da ahaztu behar, ordea, Pekingo Olinpiar Jokoetan ere parte hartu zuela, 2008an. Lau olinpiar ziklo, beraz. Ia bi hamarkada daramatza munduko piraguista onenen artean.
LASAITASUNA
«Aske sentitzen naiz». Chourrautek goi mailako edozein lehiaketak eragiten dituen zalantzak, tentsioa eta urduritasuna izan ditu; baina bestelako aldarte batekin heldu dio hirugarren domina lortzeko erronkari. Horretan zerikusia izan du Rion lortutako urrezko dominak. Rioko garaipena lortu eta geroko garaia zama izan zen harentzat; Tokioko Olinpiar Jokoei begira, ordea, mesede egin dio, zama bat arindu dio.
«Ez daukat ezer galtzeko». Hori izan da Chourrautek lehiaketa baino lehen gehien nabarmendu duen ideietako bat. Ezer ez galtzeko, guztia irabazteko. ‘Lasai’ egoteak ez zuen esan nahi gogotik lehiatuko ez zenik, bere buruari guztia eta zeukan onena ematea exijituko ez zionik. Alderantziz: «Agian, gehiago borrokatzen gogoa ematen dit, ez daukadalako ezer galtzeko».
BIDEAREN GARRANTZIA
Goi mailako kirolean emaitzen arabera neurtzen dira kirolariak, eta emaitza jakin bat, domina olinpiko bat, ametsaz gain, obsesio ere bihur daiteke. Esan ohi da garrantzitsuena ez dela emaitza, ona edo txarra; baizik eta emaitza hori lortu arteko bidea. Zailagoa da, ordea, halako ideia bat goi mailako kirolean txertatzea, emaitzaren gainetik egindako bidea baloratzea.
Pentsamolde aldaketa izan du Chourrautek. «Domina olinpiko bat da, baina garrantzitsuena bidea da», esan zuen domina lortu berritan. «Handia egin dugu, baina handiagoa da egin dugun bidea», gehitu zuen gauean, patxada gehiagorekin. Pertsona gisa izandako garapenaz ari zen. «Oso harro nago bideaz, erori naizen bakoitzean jaiki naizelako, sinistu egin dudala egin nezakeela, nahiz eta zalantza asko izan».
Mugarria izan da Tokio harentzat, aldaketa: «Tokioraino etorri behar izan dut, kontrako eztarritik joan zaizkidan Olinpiar Joko batzuetara, bidea estimatzeko. Amets bat lortu nahi izatea, nahiz eta ez lortu, asko da. Eta orain hasi naiz bere balioa ematen». Tokioko zilarrak Rioko urrea baino aho zapore hobea duela esan zuen Xabier Etxanizek, Chourrauten entrenatzaileak. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201186/ion-izagirrek-utzi-egin-du-erlojupekoa-arazo-fisikoengatik.htm | Kirola | Ion Izagirrek utzi egin du erlojupekoa, arazo fisikoengatik | Ondo hasi du lasterketa, baina 15. kilometroan kalanbreak izan ditu.Roglicek irabazi du urrezko domina, erakustaldia emanda. | Ion Izagirrek utzi egin du erlojupekoa, arazo fisikoengatik. Ondo hasi du lasterketa, baina 15. kilometroan kalanbreak izan ditu.Roglicek irabazi du urrezko domina, erakustaldia emanda. | Tokioko Jokoak ez dira gozoak izan Ion Izagirrerentzat. BERRIAri herenegun adierazi zionez, larunbatean errepideko proban asko sufritu eta gero, gaur arantza atera nahi zuen erlojupekoan, baina ez da posible izan. Ormaiztegiarrak hasiera ona egin du, baina 15. kilometroan kalanbreak izan ditu.
Izagirrek, Rion, diploma olinpikoa eskuratu zuen lasterketa horretan, eta helburu berarekin ekin dio gaur.
Probari dagokionez, aise irabazi du Primoz Roglic eslobeniarrak. Erakustaldia eman du, eta minutu bat baino gehiago atera dio bigarren sailkatuari, Tom Dumoulin herbeheretarrari. Aurtengo Tourrari faborito nagusi gisa ekin zion Roglicek, baina erorikoek lasterketa uztera behartu zuten. Erori zen, baina altxa da, beste behin ere.
Ezustekoa eman du Dumoulinek ere. Urte bikainak egin ostean, txirrindularitza uztekotan egon da, baina, gau,r pronostikoak hautsi, eta erlojupeko zoragarria egin du. Segundo gutxiren buruan erabaki dira hurrengo postuak, eta brontzezko domina Rohan Dennis australiarrarentzat izan da. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201187/gizon-bat-atxilotu-dute-baionan-indarkeria-matxista-eta-poliziak-autoarekin-jotzea-leporatuta.htm | Gizartea | Gizon bat atxilotu dute Baionan, indarkeria matxista eta poliziak autoarekin jotzea leporatuta | Poliziek tiro egin diote erasotzaileari, eta zauritu egin dute. Esan dutenez, aurrekariak ditu indarkeria matxistarengatik. | Gizon bat atxilotu dute Baionan, indarkeria matxista eta poliziak autoarekin jotzea leporatuta. Poliziek tiro egin diote erasotzaileari, eta zauritu egin dute. Esan dutenez, aurrekariak ditu indarkeria matxistarengatik. | Bart gertatu da, Baionako Jacques Loeb etorbidean. 21:00 aldera, deia jaso du Poliziak, etxebizitza batetik garrasiak zetozela eta.
Poliziaren arabera, 33 urteko gizonezkoa ezagutzen zuten, lehen ere zigortu izan dutelako indarkeria matxistarengatik. Esan dutenez, gizonak ez die men egin polizien aginduei, eta ihes egiten saiatu da bere autoan. Kontrako bidean ihes egin du, eta poliziak jo ditu autoarekin. Horietako bat ibilgailuaren gainetik bota du, Poliziaren arabera. Orduan, poliziek tiro egin diote gizonezkoaren autoari, hamar bat aldiz. Ustezko erasotzailea zauritu dute.
Agenteak ubeldurak ditu. Biak Baionako Euskal Kostaldeko Erietxera eraman dituzte. Ez dute adierazi ea ustezko erasotzailearen zauriak larriak ote diren. Emakumeari deklarazioa hartu diote Baionako Polizia Etxean. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201188/simone-bilesek-bakarkako-finalean-ere-ez-du-parte-hartuko.htm | Kirola | Simone Bilesek bakarkako finalean ere ez du parte hartuko | Gimnastak azaldu du bere osasun psikologikoan jarri nahi duela arreta: «Atletok gure ongizatea babestu behar dugu, eta ez egin soilik munduak guk egitea nahi duena». | Simone Bilesek bakarkako finalean ere ez du parte hartuko. Gimnastak azaldu du bere osasun psikologikoan jarri nahi duela arreta: «Atletok gure ongizatea babestu behar dugu, eta ez egin soilik munduak guk egitea nahi duena». | Simone Bilesek ez du defendatuko bere titulua bakarkako lehiaketa orokorrean. AEBetako selekzioaren izarrak utzi egin zuen emakumezkoen gimnastika artistikoko taldekako finala atzo, lehen ariketa, hau da, jauzikoa egin eta gero. Hasieran, orkatilako arazoa zela esan zuten, baina egia berehala hasi zen hedatzen: Bilesek antsietatea zuelako utzi zuen lehiaketa.
Lehenbizi, banakako lehiaketan parte hartuko zuela esan zuten, baina gaur jakinarazi dute ezetz. Erabaki hori hartu dute osasun azterketa bat egin ostean, non gimnastak dituen arazoak baieztatu diren. AEBetako gimnastika taldeak, komunikatu baten bidez, adierazi du Bilesen erabakia babesten duela, eta «bere ongizateari lehentasuna emateko erabaki ausarta» txalotzen duela: «Beste behin, Bilesen adoreak gogorarazi digu zergatik den eredu guretzat».
Bilesek prentsaurreko batean azaldu zituen bere erabakiaren arrazoiak: «Egin nuen proba egin eta gero, ez nuen jarraitu nahi. Nire osasun psikologikoan jarri behar dut arreta: atletok gure ongizatea babestu behar dugu, eta ez egin soilik munduak guk egitea nahi duena», esan zuen. Sare sozialetan biralak egin dira hitz horiek.
Biles sailkatuta dago igandetik asteartera jokatu diren beste lau finaletarako, baina ez dute jakinarazi haietan parte hartzeari buruzko erabakirik.
Izarren presioa
Gimnastika artistikoaren azken urteotako izar nagusia da Biles, 24 urtekoa. 2013az geroztik egindako Munduko Txapelketetan urrezko hemeretzi domina irabazi ditu. Azkeneko Olinpiar Jokoetan, Rion, urrezko lau domina eta brontzezko bat kolkoratu zituen estatubatuarrak.
Larry Nassar AEBetako gimnastika selekzioaren medikuaren sexu abusuen biktima izan zen Biles, eta, 2018an, nabarmendu zuen horrek antsietatea eragiten ziola eta sendagaiak hartzen zituela horri aurre egiteko. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201189/jaurlaritzak-bi-hilabetez-luzatu-du-zuzeneko-laguntzak-eskatzeko-epea.htm | Ekonomia | Jaurlaritzak bi hilabetez luzatu du zuzeneko laguntzak eskatzeko epea | COVID-19ak zuzenean kalte egindako 35.000 enpresak eta autonomok zuten eskubidea laguntza hori eskatzeko, baina 3.946 eskaera baizik ez ditu jaso Jaurlaritzak. | Jaurlaritzak bi hilabetez luzatu du zuzeneko laguntzak eskatzeko epea. COVID-19ak zuzenean kalte egindako 35.000 enpresak eta autonomok zuten eskubidea laguntza hori eskatzeko, baina 3.946 eskaera baizik ez ditu jaso Jaurlaritzak. | Oso erantzun motela izan du COVID-19ak kalte egindako enpresei eta autonomoei laguntza publikoak emateko deialdiak. Uztailaren 5ean zabaldu zen dirua eskatzeko epea, baina 3.946 eskaera baizik ez ditu jaso Eusko Jaurlaritzak. Espero zutenaren oso azpitik dago kopuru hori, Ekonomia Sailak kalkulatu baitzuen gutxienez 35.000 enpresak eta autonomok betetzen zituztela laguntza jasotzeko irizpideak.
COVID-19ak eragindako geldialdiaren ondorioz ordaindu gabe geratutako fakturak pagatzeko erabili behar da dirua. Enpresek eta autonomoek hornitzaileekin dituzten zorrak pagatu beharko dira lehenik, eta bankuarekikoak ondoren.
Gauzak horrela, Gasteizko gobernuak erabaki du laguntzak eskatzeko epea zabaltzea. Uztailaren 30ean bukatzekoa zen, baina orain beste bi hilabete izango dituzte kaltetuek, irailaren 30era arte.
Hala ere, Jaurlaritzak ohartarazi du dirua lehenago amaitzen bada, eskaerak tramitatzeari utziko diola.
«Baldintza zailak»
Espainiako Gobernuak 218 milioi euro eman zizkion Jaurlaritzari enpresen eta autonomoen artean banatzeko. Kopuru horri beste 50 milioi euro gehitu zizkion Iñigo Urkulluren gobernuak. 173 jarduera ekonomikotan aritzen direnek eskuratu ditzakete.
Espainiako Gobernuak berak finkatu ditu laguntzak jasotzeko irizpideak. «Ez dira baldintza errazak», onartu du Pedro Azpiazu Eusko Jaurlaritzako Ekonomia sailburuak, eta, horregatik, alda ditzala eskatuko dio Madrili. Diru laguntzak gutxienez diru sarreren %30 galdu dituzten enpresa txikiek eta autonomoek eskatu ahal izango dituzte, eta, asko jota, galdutakoaren %40 estali ahal izango dute hamar langiletik beherakoek, eta %20 estali ahalko dute hortik gorakoek. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201190/roch-wamytan-independentista-aukeratu-dute-berriz-kaledonia-berriko-kongresuko-presidente.htm | Mundua | Roch Wamytan independentista aukeratu dute berriz Kaledonia Berriko Kongresuko presidente | Lehen aldiz, independentistek zuzenduko dituzte gobernua eta Kongresua. | Roch Wamytan independentista aukeratu dute berriz Kaledonia Berriko Kongresuko presidente. Lehen aldiz, independentistek zuzenduko dituzte gobernua eta Kongresua. | Lehen bozketa nahikoa izan du Roch Wamytan hautagai independentistak Kongresuko presidentetzarako beharrezko babesa lortzeko. Hala, laugarrenez hartuko du kargua buruzagi independentistak. Emaitza garaipen handia izan da Frantziako banatzearen aldekoentzat; izan ere, lehen aldiz, euren esku izango baitituzte gobernuko eta parlamentuko buruzagitzak. Aldiz, kolpe gogorra jaso dute loialistek, independentziari buruzko hirugarren erreferendumerako lau hilabete falta direla.
«Pozik nago», esan du Wamytanek, bozketa amaitu eta minutu gutxira. Haren alde bozkatu dute 26 ordezkari independentistek eta EO Ozeaniako Esnaldia alderdiko hiruk. Aldiz, loialisten artean banaketa izan da nagusi. Frantziaren menpe jarraitzearen aldekoek bi hautagai aurkeztu zituzten, baina bakar batek ere ez zuen beharrezko babesik lortu.
UNI Independentziarako Batasun Nazionala ere gustura agertu zen lortutako emaitzarekin. Alderdiko buru Jean-Pierre Djaiweren esanetan, abenduan egitekoa duten erreferendumak ekarriko duenaren «aurrerapen bat» da gertatutakoa. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201191/arangurengo-taberna-bateko-gizonezko-zerbitzari-bat-ikertzen-ari-dira-emakumeen-komunean-grabazioak-egiteagatik.htm | Gizartea | Arangurengo taberna bateko gizonezko zerbitzari bat ikertzen ari dira emakumeen komunean grabazioak egiteagatik | Intimitatearen aurkako delitua egotzita ikertzen ari dira gizon bat. | Arangurengo taberna bateko gizonezko zerbitzari bat ikertzen ari dira emakumeen komunean grabazioak egiteagatik. Intimitatearen aurkako delitua egotzita ikertzen ari dira gizon bat. | Iruñeko 3. instrukzio auzitegia Arangurengo (Nafarroa) taberna bateko gizonezko zerbitzari bat ikertzen ari da emakumeen komunetan mikrokamerak jarri eta bezeroak grabatzeagatik, gutxienez azken hilabeteetan. Uztail hasieran Iruñeko establezimendu publiko batean sakelako telefonotik grabatzen atzeman ondotik ireki zuten ikerketa Iruñeko udaltzainek.
Ikerketan, hainbat pertsonaren intimitateari eragiten dioten irudi grafikoak topatu dituzte, eta tartean, Arangurengo taberna bateko emakumeen komunean grabatutakoak. Intimitatearen kontrako delitua egin duelakoan ikertzen ari dira gizonezkoa.
La Loli Gastrobar tabernan izan dira grabazioak. Jabeak lur jota agertu dira ikerketaren berri izatean. Salatzeko eskatu diete bezeroei, «ikerketak aurrera egin dezan eta grabazioetan daudenei eragin diezaizkiekeen kalteengatik ordain dezan». |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201192/alfonso-etxebarria-eguesibarko-alkate-ohiak-politika-utzi-du.htm | Politika | Alfonso Etxebarria Eguesibarko alkate ohiak politika utzi du | Nafarroako Auzitegi Nagusiko bigarren salak UPNko zinegotzi baten ordenagailuan sartu zela frogatutzat eman du, eta Etxeberriak ez du epaia errekurrituko. Geroa Baiko zinegotzi izateari utziko dio. | Alfonso Etxebarria Eguesibarko alkate ohiak politika utzi du. Nafarroako Auzitegi Nagusiko bigarren salak UPNko zinegotzi baten ordenagailuan sartu zela frogatutzat eman du, eta Etxeberriak ez du epaia errekurrituko. Geroa Baiko zinegotzi izateari utziko dio. | «Nire asmoa ez zen inoiz izan inoren intimitatea urratzea, nire udalerriko eta bertako bizilagunen interes orokorraren alde lan egitea baizik». Hitz horiekin agur esan dio politikari Alfonso Etxeberriak, iragan legealdian Eguesibarko alkate izan zenak, eta Geroa Baiko hautetsi izateari utziko dio.
Koalizioak, prentsa ohar bidez, bere babesa agertu dio, eta «egindako akatsaz haratago», bere kudeaketa eta lana «oso positiboa» izan dela deritzo. Gogora ekarri du Etxeberriak sei milioi euroko soberakinaren amaitu zuela bere agintaldia 2019an, eta «egoera ekonomiko oparoan» utzi zuela udala. Kontu Ganberak ere hala azpimarratu zuela azaldu du.
Etxebarriaren aurkako auziak ez du kudeaketa ekonomikoarekin zerikusirik izan. Duela bi aste, Nafarroako Auzitegi Nagusiko bigarren aretoak zigorra ezarri zion sekretuak jakinaraztearen delitua egotzita: bi urteko espetxe zigorra eta bost urtez kargu publikoa gaitasun gabe uztea ebatzi zuen. Epaiketan egin bezala, Etxeberriak onartu du «asmo txarrik gabeko akats teknikoa» egin zuela Carolina Potau UPNko zinegotziaren ordenagailuan sartuz. Haren esanetan, informazioa eskuratzeko asmoz egin zuen hori.
Ordu hartan, Potau eta Josetxo Andia Eguesibarko garaiko alkatearen aurkako auzia irekirik zegoen, eta hainbat irregulartasun egitea egotzi zitzaien: besteak beste, Andacelay udal sozietatetik bidegabe dirua ebastea egotzi zitzaion. Auzi hark epaitegietan ezerezean amaitu zuen.
Iragan legealdian, informatikari baten laguntzarekin, Alfonso Etxeberria Carolina Potau UPNko zinegotzi ohi eta Andacelay sozietateko arduradun izandakoaren ordenagailuan sartu zela frogatutzat eman zuen Nafarroako Auzitegi Nagusiak, eta haren ordenagailutik ateratako informazioa fiskaltzari helarazi zion. Orain, auzitegiak ebatzi du ordenagailutik ateratako hiru disko gogorrak eta haren kopia oro suntsitzea.
Epaiaren aurrean, Etxeberriak erabaki du helegiterik ez aurkeztea eta politika uztea. Haren hitzetan, ez du zentzurik auzibidea gehiago luzatzea. Egindako hutsa onartu, eta barkamenak eskatu ditu, halaber: «Prozesu honetan pertsonaren batek nabaritu badu bere intimitatea urratu dela, barkamenak eskatzen dizkiot». |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201193/hamabost-herrialdetako-hamahiru-film-zinemaldiko-zuzendari-berriak-sailean.htm | Kultura | Hamabost herrialdetako hamahiru film Zinemaldiko Zuzendari Berriak sailean | Hautatutako filmetatik bostek hartu izan dute parte Donostiako Zinemaldiaren Industria ataleko programetan. Bederatzi debut eta lau bigarren lan dira; Silvina Schnicer eta Ulises Porra zuzendariak bigarren aldiz lehiatuko dira Zuzendari Berriak sailean, Tigre erakutsi zuten-eta 2017an. | Hamabost herrialdetako hamahiru film Zinemaldiko Zuzendari Berriak sailean. Hautatutako filmetatik bostek hartu izan dute parte Donostiako Zinemaldiaren Industria ataleko programetan. Bederatzi debut eta lau bigarren lan dira; Silvina Schnicer eta Ulises Porra zuzendariak bigarren aldiz lehiatuko dira Zuzendari Berriak sailean, Tigre erakutsi zuten-eta 2017an. | Mundu osoko hamalau zuzendariren lehen eta bigarren film luzeak erakutsiko dituzte Donostiako 69. Zinemaldiko Zuzendari Berriak sailean: bederatzi opera prima eta lau bigarren lan. Jose Luis Rebordinos zinemaldiko zuzendariak eta Ainhoa Arruabarrena Kutxabankeko Gipuzkoa Sareko zuzendariak eman zuten hautaketaren berri, atzo, Tabakaleran. Izan ere, sailaren epaimahaiak Kutxabank - Zuzendari Berriak saria emango dio film horietako bati: 50.000 euro, erdibana zuzendariari eta filmak Espainian duen banatzaileari. Gainera, Gazteriaren TCM saria lortzeko hautagaiak dira; sari hori 18 eta 25 urte bitarteko ikasleek osatutako epaimahai batek erabakitzen du.
Zinemaldiak «talentu berriak» sustatu nahi ditu. Joan den astean eman zuten Sail Ofizialean lehiatuko diren bederatzi filmen berri, eta, horien egileen artean, Zuzendari Berriak sailean parte hartu duten hiru zinemagile daude: Laurent Cantet (Ressources humaines, Zuzendari Berriak saria, 1999); Lucile Hadzihalilovic (Innocence, Zuzendari Berriak saria, 2004); eta Ines Barrionuevo (Julia y el zorro, 2018).
Aurten bigarren filma erakutsiko duten bi zuzendarik ere parte hartu zuten aurretik lehenengoarekin: Ulises Porra katalanak eta Silvina Schnicer argentinarrak. Bikotean aritzen dira lanean; Tigre debuta aurkeztu zuten 2017an, eta Carajita filmarekin itzuliko dira. Neska gazte baten eta hura hazi duen umezainaren arteko talka kontatuko du filmak.
Donostiako Zinemaldiak bultzada bat eman die sailean hautatu dituzten bost filmi, Industria atalaren bidez. Hamahiru filmetatik bost koprodukzioak dira, eta denera hamabost herrialdetako ekoizleek hartu dute parte haietan. Agustin Banchero uruguaitarraren Las vacaciones de Hilda filmaren proiektuak Zinema Eraikitzen 36 lehiaketan hartu zuen parte —gaur egun WIP Latam du izena—. Juan Sebastian Mesa kolonbiarra ere programa horretan izan zen, baita Koprodukzio Foroan ere. La roya izeneko bigarren film luzea aurkeztuko du. Los nadie debutekoarekin (2016) ikusleen saria irabazi zuen Veneziako Kritikaren Nazioarteko Astean. Selma Nacar turkiarrak WIP Europa Industria saria eta Donostiako WIP Europa saria irabazi zituen iaz, Iki Safak Arasinda / Between Two Dawns proiektuarekin, eta hura erakutsiko du aurten. Mara Pescio argentinarrak Ese fin de semana aurkeztuko du, Koprodukzio Foroan izan eta gero. Darko Sinko esloveniarra ere hautatu zuten WIP Europan. Programa horren bidez garatu du lehen film luzea: Inventura / Inventory.
Juan Sebastian Mesaren 'La roya' filmeko irudi bat. DONOSTIAKO ZINEMALDIA
Hurbileko erretratuak
Philippe Gregoire kanadarrak bere lehen lana aurkeztuko du: Le bruit des moteurs / The Noise of Engines. Autofikzioa da: zinema eskola ordaintzeko aduanako agente gisa lanean aritu zeneko esperientzian oinarritu da. Hon-ja Sa-neun Sa-ram-deul / Aloners filmak bizilaguna apartamentuan hilda topatzen duen emakume baten istorioa kontatzen du; gertaera horrek bizitza aldatuko dio. Hong Sung-eun korearrak zuzendu du. Fran Kranz aktore estatubatuarrak zuzendu duen lehen lana da Mass. Sundanceko Zinemaldiak estreinatu zuen. Barkamenari eta erruari buruzko film bat da, eta Reed Birney, Ann Dowd, Jason Isaacs eta Martha Plimpton dira aktoreak.
Lena Lanskih zinemagile errusiarrak egindako film laburrak hainbat zinema jaialditan erakutsi dituzte. Haren lehen film luzea da Nich'ya / Unwanted. Nahi ez zuen haur bat izan ondoren, neska nerabe batek arazo ugariri egin beharko die aurre; haren istorioa kontatzen du filmak. Javier Marco valentziarrak ere film labur asko egin izan ditu; Goya saria irabazi zuen A la carta-rekin (2020). Josefina film luzea zuzendu du orain; Bene Sanchez-Arevalok idatzi du, eta Emma Suarez eta Roberto Alamo aktoreak dira protagonistak.
Hong Sung-eunen 'Aloners' filmeko irudi bat. DONOSTIAKO ZINEMALDIA
Emanuel Parvu errumaniarrak aktore gisa lan egin du Cristian Mungiu, Adrian Sitaru eta Constantin Popescu zuzendariekin, eta Sarajevoko Zinemaldian zuzendari eta aktore onenaren sariak irabazi zituen Meda or The Not So Bright Side of Things estreinako filmarekin (2017). Erabakiei, mesfidantzari eta errukiari buruzko lan batekin lehiatuko da aurten Donostian: Marocco / Mikado filmarekin. Sun Liang zinemagile txinatarrak Shu Qi Shi Guang / Lost in Summer pelikularekin hartuko du parte Zuzendari Berriak sailean. Burua nahastua duen mutil nerabe bati buruzkoa da. Zuzendariaren lehen lana, Kill the Shadow (2017), hainbat zinemalditan eman zuten; besteak beste, Montrealgoan eta Shanghaikoan |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201194/presidenteen-konferentziara-joango-dela-esan-du-urkulluk.htm | Gizartea | Presidenteen Konferentziara joango dela esan du Urkulluk | Esan du gai «garrantzitsuak» izango dituztela hizpide, besteak beste pandemiaren kudeaketa, eta han izango dela | Presidenteen Konferentziara joango dela esan du Urkulluk. Esan du gai «garrantzitsuak» izango dituztela hizpide, besteak beste pandemiaren kudeaketa, eta han izango dela | Duda izan da egunotan Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkullu autonomia erkidegoetako presidenteek ostiral honetan Salamancan (Espainia) egingo duten konferentziara joango den. Gaur goizean, ordea, baieztatu du han izango dela; gai garrantzitsuak jorratuko dituztela esan du, tartean pandemiaren kudeaketarekin lotutako gaiak daudela, eta bertan egotea erabaki duela. Zalantzan egon da, ordea. Desadostasun agerikoak izan ditu Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezekin azkenaldian, eta publikoki azaldu du Urkulluk arrangura. Lehengo astean, adibidez, gutun bat bidali zion Sanchezi, eta eskatu zion maskararen erabilera derrigorra dela zehazteko propio lehengo astean gaiaren inguruan Espainiako Parlamentuan onartu zuten dekretuan, eta pandemiaren kontra «segurtasun juridikoz» jarduteko tresna gehiago ere galdegin zizkion. Baina Espainiako presidenteak ez ditu aintzat hartu eskeak.
Tresna gutxirekin utzi du horrek Jaurlaritza, eta, justiziak haragoko erabakiak hartzen utziko ez diola argudiatuta, eskeak egin behar izan dizkio gizarteari hainbat neurri betetzeko; esaterako, gaueko ibilerak saihesteko eskatu dio jendeari, ordu txikietan egoten diren jende pilaketak kutsadura askoren sorburu izaten direla argudiatuta.
Urkulluk kontzertu ekonomikoaren gaineko erabaki batekin lotu du bilerara joateko erabakia; izan ere, batzorde mistoa egingo da bihar hainbat zerga hitzartzeko, eta bilera horrekin lotu du konferentziara joateko erabakia. Atzo Euzkadi Buru Batzarrak osoko bilkura egin zuen Donostian, eta EAJko buruzagiek babes erabatekoa azaldu zioten Urkulluri; hartzen zuen erabakia hartzen zuela babes erabatekoa erakutsiko ziotela esan zioten. Hainbat talde politikok egin diote aste honetan Urkulluri konferentziara joateko deia; PSE-EEk eta Elkarrekin Podemosek, adibidez. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201195/epaileak-gotzaindegiaren-alde-egin-du-eta-61-urteko-gizon-baten-etxegabetzeak-aurrera-segitzen-du.htm | Gizartea | Epaileak Gotzaindegiaren alde egin du, eta 61 urteko gizon baten etxegabetzeak aurrera segitzen du | Gizonak eta Bilboko Maizterren Sindikatuko lagunek proposamen bat aurkeztu dute Begoñako Basilikan. Egoera «bideratzen laguntzeko» ere eskatu diete instituzioei | Epaileak Gotzaindegiaren alde egin du, eta 61 urteko gizon baten etxegabetzeak aurrera segitzen du. Gizonak eta Bilboko Maizterren Sindikatuko lagunek proposamen bat aurkeztu dute Begoñako Basilikan. Egoera «bideratzen laguntzeko» ere eskatu diete instituzioei | Bilboko Begoñako Basilikaren aurrean elkartu dira gaur etxegabetzear diren 61 urteko pentsioduna eta Bilboko Maizterren Sindikatuko hainbat kide. Uztailaren 15ean epaitu zuten kasua Bilboko Justizia jauregian, eta epaileak etxegabetzearekin aurrera jarraitzea ebatzi duela jakinarazi dute. Apezpikutzari egin dioten proposamenaren berri ere eman dute: «Alokairu kontratu bat eskatzen dugu, Etxebizitzaren Legea eta Hiri Errentamenduen Legea errespetatzen dituena».
Gizona, egun, Gotzaindegiaren jabegoko etxebizitza batean bizi da, eta pentsioduna da; esklerosi anizkoitza du, eta %45eko elbarritasuna. Etxea Begoña auzoan dago, eta sindikatuko kideek salatu dute gizonaren aurkako kaleratzea notifikatu aurretik, haren atarian, hamalau etxe saldu zituztela: «Hamar urte baino gehiagoz, hamalau etxebizitza horiek hutsik egon dira, Etxebizitzaren Euskal Legea urratuz».
Alokairu sozialerako etxebizitzak egiteko erosi zituen iazko abenduan Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza Sailak. Maizterren Sindikatuaren ustez, etxebizitza hutsen «kanona» ordaintzera behartuta zeudenean egindako «jukutria» bat izan da: «Ondare publikoari bi milioi euro kostatuko zaio operazio hori».
Gotzaindegiari proposamena aztertu eta etxegabetze salaketa kentzea eskatzeaz gain, Bilboko Udalari eta Eusko Jaurlaritzari ere dei egin diete, «instituzioen bidez egoera bideratzen lagundu dezaten». |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201196/autodiagnostikoko-probetako-positiboak-farmaziek-osakidetzako-sarean-erregistra-ditzaten-proposatu-du-eh-bilduk.htm | Gizartea | Autodiagnostikoko probetako positiboak farmaziek Osakidetzako sarean erregistra ditzaten proposatu du EH Bilduk | Osasun sistemaren «gainkarga» arindu dezakeelakoan egin du proposamena koalizioak Eusko Legebiltzarrean. | Autodiagnostikoko probetako positiboak farmaziek Osakidetzako sarean erregistra ditzaten proposatu du EH Bilduk. Osasun sistemaren «gainkarga» arindu dezakeelakoan egin du proposamena koalizioak Eusko Legebiltzarrean. | Hego Euskal Herriko farmazietan autodiagnostikorako probak saltzen hasi ziren, aurreko astean; norberak egin dezake proba. Proba horretan positiboa emanez gero, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako farmaziek zuzenean erregistra dezaten proposatu du EH Bilduk, kudeaketa «eraginkorragoa» izan ahal izateko. Baita osasun sistema jasaten ari den «gainkarga» arintzeko ere. Gehitu du sistema hori jada martxan dagoela Osasunbidean.
Autodiagnostikorako proben protokoloak sortu du zeresanik azken egunotan; izan ere, Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak azaldu zuenez, bakoitzaren ardura da proban positibo emanez gero Osakidetzari jakinaraztea. Hori eragozteko asmoz heldu da EH Bilduren proposamena: «Osakidetzak eta farmaziek jada badute errezetak kudeatzeko sare bat. Zergatik ez elkarlanean sakondu farmaziek positiboak komunikatu eta pandemiaren kudeaketan laguntzeko?», adierazi du Rebeka Ubera legebiltzarkideak.
Lankidetza horrekin lehen mailako arretako egoera hobetuko litzateke, Uberaren ustez. Izan ere, sektoreak «gainezka» egin du, Uberaren hitzetan; baita aztarnarienak ere, «positiboen kontaktuen identifikazioa gehiegi atzeratzen ari» baita. Adierazi duenez, sektore hori zein arakatzaileena lanez «gainezka» dago. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201197/36ko-gerran-hildako-miliziano-baten-gorpuzkiak-itzuli-dizkio-jaurlaritzak-familiari.htm | Gizartea | 36ko gerran hildako miliziano baten gorpuzkiak itzuli dizkio Jaurlaritzak familiari | Esteban Salsamendi batailoi komunistan izan zen Aniceto Agirrebeitia Lazpita. Haren gorpuzkiak iazko abenduaren 20an berreskuratu zituzten, eta, gaur egindako ekitaldi batean, sendiak Elgoibarko Duintasunaren Kolunbarioan hobiratu ditu. | 36ko gerran hildako miliziano baten gorpuzkiak itzuli dizkio Jaurlaritzak familiari. Esteban Salsamendi batailoi komunistan izan zen Aniceto Agirrebeitia Lazpita. Haren gorpuzkiak iazko abenduaren 20an berreskuratu zituzten, eta, gaur egindako ekitaldi batean, sendiak Elgoibarko Duintasunaren Kolunbarioan hobiratu ditu. | Aniceto Agirrebeitia Lazpita deitzen zen. Haren gorpuzkiak duela urtebete aurkitu ziren Zornotzako Bizkargi mendian, eta abenduan lurpetik atera. Aldean zeraman 58.331 zenbakidun txapa identifikatzaileari esker jakin zen Aniceto Agirrebeitia Lazpita zela, Esteban Salsamendi batailoiko milizianoa, EPK Euskadiko Alderdi Komunistari atxikitako batailoikoa.
Gaur Elgoibarren egindako ekitaldi sinbolikoan, sendiak Duintasunaren Kolunbarioan hobiratu du Agirrebeitia, 36ko gerran hildako beste 58 pertsonaren gorpuzkiekin batera. Aurretik, Jaurlaritzak gorpuzkiak itzuli egin dizkio familiari, eta, orain, Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte politiketako sailburuak «hurbiltasun eta maitasun guztia» helarazi nahi izan die senideei, zortzi hamarkada geroago Agirrebeitiak «atseden hartu» ahalko duelako. «Euskal erakundeetatik lagundu nahi genizuen, uste baitugu betebehar hori dugula Euskadin memoriaren politika publikoen arduradun garen aldetik».
Hain zuzen ere, atzo onartu zuen Eusko Jaurlaritzaren gobernu kontseiluak Memoria Historikoaren eta Demokratikoaren legearen zirriborroa. Artolazabalen hitzetan, biharamunean halako ekitaldia egiteak «oso ondo sinbolizatzen du memoriaren inguruko politika publikoen garrantzia eta erabilgarritasuna». Memoria historiko eta demokratiko berreskuratzeko urrats oro elkarbizitzaren aldekoa dela goraipatu du: «Harro nago Euskadin demokrazia defendatzeko borrokatu ziren Aniceto bezalako pertsonei duintasuna itzultzen laguntzeaz».
Agirrebeitia familiarekin batera, bertan izan dira erakunde eta alderdietako ordezkariak: hala nola Gogora Institutuaren Zuzendaritza Kontseiluko ordezkari politikoak, Elgoibarko alkate Ane Beitia eta udalbatzako kideak, eta Euskal Prospekzio Taldeko, Aranzadi Zientzia Elkarteko eta Elgoibar 1936 bertako elkarte memorialistako kideak.
Agirrebeitiarekin, 2001etik hona azken bi hamarkadatan 46 desobiratze egin dira Araban (zazpi), Bizkaian (24) eta Gipuzkoan (hamabost). Horietan, 118 pertsonaren gorpuzkiak berreskuratu dira. Hilobitik ateratako biktima gehienak gudulariak ziren, 70, baina epaiketaz kanpoko 26 biktima eta 14 hildako ere berreskuratu dituzte.
Bi memoria gune, Nafarroan
Nafarroako Gobernuak, kontseiluan, gaur onartu du memoria historikoaren gune izendatzea Elizondon erbestearen omenezko eskultura eta Loitiko gaina, Ibargoitin (Nafarroa). Memoria historikoari buruzko 29/2018 foru legeak jasotzen duenez, gune horietako ezagutzari eutsi eta zabaltzea da memoria guneen helburua, eta batzorde teknikoak proposatzen duenez, bi eremu horiek helburu hori betetzen dute.
Loitiko gainaren kasuan, bi aldeetan, gutxienez inguruetako herrietako 69 pertsona fusilatu zituzten, 1936ko uztail eta abendu bitartean. Guztiak ere bere jarduera politikoagatik eta sindikalagatik izan ziren atxilotu eta erailak. 2019Ko ekainaren 1ean, Zangozako Udalak inguruko hainbat udalekin batera, biktima horien omenezko memorial bat inauguratu zuen. Mikel Iriarte eskultorearen lanak Loiti, ixilpeko hilerria du izenburu.
1936ko golpe militarraren ondorioz, Nafarroan 1.300 pertsonak baino gehiagok zeharkatu zuten muga, militarren jazarpenetik ihesi. Horietako askok, Gurs-eko kontzentrazio esparrutik pasatu ziren, eta euretako 60 inguruk nazien esparruetan amaitu zuten. Elizondon, erbestera ihesean atera ziren horien omenezko eskultura bat paratu zen, Babesaren muga izenburupekoa. Hura ere Mikel Iriarteren lana da. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201198/covid-19az-kutsatutako-19-lagun-hil-dira-azken-astean-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | COVID-19az kutsatutako 19 lagun hil dira azken astean Hego Euskal Herrian | Maiatzaren bukaeratik astebetean hil direnen kopururik handiena. Kasuek berriz egin dute gora: 1.954 izan dira azken orduetan. | COVID-19az kutsatutako 19 lagun hil dira azken astean Hego Euskal Herrian. Maiatzaren bukaeratik astebetean hil direnen kopururik handiena. Kasuek berriz egin dute gora: 1.954 izan dira azken orduetan. | Osakidetzak eta Osasunbideak hemeretzi heriotza erregistratu dituzte azken astean, COVID-19az kutsatutako gaixoenak. Kopuru hori maiatzaren amaieratik izandako handiena da, maiatzaren 31 eta ekainaren 6 artean 24 hil ziren. Baina horretan soilik ez, kutsatzeetan ere jakinarazi dute igoerarik, beste behin ere 2.000 kutsatuetatik hurbil izan baitziren positiboak atzo: 1.954, zehazki.
Bizkaiak izan du igoerarik nabarmenena, bezperan baino ia 300 kasu gehiago zenbatu baitzituen atzo: 964, uztailaren 22an gurutzatutako 1.000ko mugarritik hurbil. Aldea nabarmena da kutsatu gehien jakinarazi dituen hurrengo herrialdearekin, Gipuzkoarekin. Baina, hala ere, igoera izan da Gipuzkoan ere, 433 positibo jakinarazi baititu Osakidetzak.
Nafarroa 400 kasuetatik hurbil da; 382 izan dira, berriz ere goranzko joeran. Eta Araban 133 jakinarazi dituzte; igoera izan bada ere, aurreko egunean baino hamar gehiago baino ez ditu jakinarazi; beste lurraldeekin alderatuta, txikia izan da igoera. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201199/azalpenak-eskatu-dizkiote-sabino-arana-fundazioari-francoren-irudi-bat-erabiltzeagatik.htm | Gizartea | Azalpenak eskatu dizkiote Sabino Arana fundazioari, Francoren irudi bat erabiltzeagatik | Ignacio Zuloaga margolariak diktadoreari eginiko erretratuarekin ilustratu du fundazioak artistaren jaiotzaren urteurrenaren berri emateko mezua. | Azalpenak eskatu dizkiote Sabino Arana fundazioari, Francoren irudi bat erabiltzeagatik. Ignacio Zuloaga margolariak diktadoreari eginiko erretratuarekin ilustratu du fundazioak artistaren jaiotzaren urteurrenaren berri emateko mezua. | «Gaurkoa lako egun batean, 1870eko uztailaren 26an, Ignacio Zuloaga margolari eibartarra jaio zen. Artisten familia garrantzitsu bateko kidea zela, berehala utzi zituen ingeniari-ikasketa hasi berriak, eta pinturan murgildu zen buru-belarri». Horrela hasten da Sabino Arana fundazioak astelehenean bere webgunean idatzitako testua. Margolariaren ibilbidea laburbiltzen du fundazioak artikuluan, eta horretarako lotura dituzten mezuak ere bidali ditu sare sozialetara. Horraino arazorik ez. Baina artikulua eta mezuok ilustratzeko, fundazioak aukeratu duen koadroak harridura piztu du sare sozialetan: Zuloagak bere bizitzan margoturiko lan guztietatik, 1940. urtean Francisco Franco diktadoreari eginiko erretratua erabili dute.
«Nekazarien, toreatzaileen, prostituten eta bere garaiko goi mailako damen margolaria izan zen, eta maisutasun handiz irudikatu zituen Gaztelako zelai eta herrien soiltasuna; interes txikiko loreontzi eta bodegoi batzuk ere margotu zituen». Fundazioaren testuak ez du aipatzen margolariak azken urteetan Frankismoarekin edukitako lotura, baina argazkiaren oinean, «Kaudilloaren erretratua, Ignacio Zuloagak margotutakoa» idatzi dute.
Harrituta eta azalpen eske erantzun diote sare sozialeko hainbat erabiltzaileek fundazioaren mezuari.
Xabier Eguzkitze kazetariak ez du hitzik idatzi, baina aurpegi lotsagorrituaren emotikonoarekin erantzun du.
Etxebarrieta Memoria Elkarteak azalpenak eskatu dizkio EAJri.
Alex Zubizarreta twitterlariak ere aukera egokia ote zen galdetu dio fundazioari.
Beste batzuek gogoratu dute Eusko Legebiltzarrak onarturiko oroimen historikoaren inguruko legeek zigortu egiten dutela frankismoaren apologia. Kritiken ondoren mezua eta irudia ezabatu ez izana aurpegiratu diote fundazioari.
Hainbatek eskaini dituzte Zuloagaren lanaren berri emateko erabil zitezkeen bestelako adibideak.
Nabarmentzekoa da Etxebarrieta Memoria Elkartearen mezua, ekainean hasieran Egiari Zor fundazioak salatu zuelako Bilboko Udalak ez zuela eman Txabi Etxebarrieta gogoratzeko hitzaldi eta ekitaldi bana egiteko baimenik, Dignidad y Justicia elkarteak, «terrorismoa goratzeko» delitu bat izan zitekeela argudiatuta, horiek debekatzeko eskatu ostean. Espainiako Auzitegi Nazionalaren baimena zuten ekitaldiok, baina, azkenean, ezin izan zituzten egin, Udalaren jarrera dela eta.
Lotsak ezkutaturiko lana
Zuloaga lotuta egon zen 98ko Belaunaldia deituriko idazleekin. Haiek bezala, Espainiaren ikuspegi iluna zuen, itsasoaz haraindiko azken koloniak galdu ostean. Fundazioak nabarmentzen du hori testuan. «Idazle-taldearen ideologiak eraginda, Zuloagak Gaztelako zelai eta jendearen sustrai autoktonoen bila lerratu zuen margotzeko moldea, bertako paisaien soiltasuna eta biztanleen pobrezia duin, isil eta apala behin eta berriro azpimarratuta eta ordutik aurrera nabarmen ilundu zuen paleta, Espainia beltza deiturikoaren alderdi dramatikoenak nabarmentzeko, literatura-talde horrek gordinki islatutakoa».
1940ko apirilaren eta maiatzaren artean zirriborratu zuen Zuloagak diktadorearen erretratua. Madrilgo Ritz hoteleko gela batean eduki zuen Franco posatzen, koadroaren konposizioa ebatzi arte.
Baina margoak lotsa eragin zuen ia hasieratik, baita Franco berari ere.
1941. urtean bakarrik egon zen ikusgai jendaurrean, Madrilgo Arte Modernoaren museoan. Baina Zuloagaren lanen erakusketa haren katalogoan ere ez zuten sartu lanaren irudirik. Geroztik erretiratu egin zuen Francok berak. Izan ere, ideologia faxistari loturiko erreferentziak ezabatzen joan zen diktadorea, Alemaniako naziek eta Italiako aliatu faxistek Bigarren Mundu Gerra galduko zutela gero eta argiago ikusi ahala. Falangisten alkandora urdinarekin eta haien gezi eta uztarrien sinboloekin jantzita agertzen da Franco artelanean. Francoren atzealdean, gero Erorien Harana hartuko zuen Cuelgamuros lekua margotu zuen Zuloagak. Zuloagak margolana egin zuen urtean agindu zuen Francok bere omenezko monumentua han egitea, eta 1959an amaitu zuten.
Bistatik at egon da lana geroztik. Francok Galizian okupaturiko Meiras etxean aurkitu zuten duela urte gutxi, hura Espainiako Estatuari itzultzeko itzultzeko lanetan ikertzaileek han zeuden objektuen katalogoa egin baitzuten. Francisco Franco Fundazioak kudeatu du orain arte Meiras etxea.
Europako Parlamentuak fundazio hori debekatzeko eskatu zion Madrili 2018ko urrian, baita diktadura frankista «goratzen dituzten ikur guztiak».
Sabino Arana fundazioa EAJri loturiko erakundea da. 1988. urtean sortu zuten, euskal abertzaletasuna ikertzeko, haren ideiak zabaltzeko eta gaurkotzeko. Irune Zuloagak zuzentzen du, eta Juan Mari Atutxa da haren ohorezko presidentea.
Fundazioak ez die erantzun oraindik koadroa erabiltzeagatik azalpenak eskatu dizkiotenei. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201200/matrikulazio-zerga-jaitsi-du-nafarroak-ere.htm | Ekonomia | Matrikulazio zerga jaitsi du Nafarroak ere | CO2 isurketak neurtzeko WLTP sistema berriak eragindako igoera ez da 2022 hasi arte aplikatuko. | Matrikulazio zerga jaitsi du Nafarroak ere. CO2 isurketak neurtzeko WLTP sistema berriak eragindako igoera ez da 2022 hasi arte aplikatuko. | Nafarroako Gobernuak dekretu bat onartu du matrikulazio zergaren igoera izozteko. Nafarroako Agerkari ofizialean argitaratzen denean, bertan behera geratuko da urtarrilaz geroztik indarrean izan den egoera.
Berez, dekretuak atzerako eragina du, eta uztailaren 11tik aurrera egindako matrikulazioei eragingo die. Egun horretan sartu zen indarrean matrikulazio zergaren igoera 2022ra arte atzeratzen zuen legea, Espainiako Senatuak onartutakoa. Zerga berezien kasuan —eta horietako bat da ibilgailuen matrikulazio zerga—, Nafarroa eta Hegoaldeko beste lurraldeak behartuta daude Espainiako legedia ezartzera, eta beren arauak aldatzera.
Kontua da Iruñeko gobernuak ez zuela artean halakorik egin matrikulazio zergarekin, eta lurraldeko auto saltzaileek salatu dute atzerapen horrek arazo handiak eragin dizkiela. Autoak saldu ahal izan dituzte, baina matrikulazio zerga moldatu gabe.
Urtarrilean, CO2 isurketak neurtzeko WLTP Europako araudi berria sartu zen indarrean. Sistema horrek hobeto neurtzen ditu gas isurketak, eta, ondorioz, zera eragin zuen: zerga ordaindu behar izatea aurretik matrikulazio zerga ordaintzen ez zuten auto batzuek —isurketa maila batetik behera zeudelako—. Beste auto askok, berriz, zerga tasa handiagoa ordaintzen hasi behar izan zuten.
Autoen garestitzeak sektorea haserrearazi zuen, une gogorrean dagoelako pandemiaren ondorioz, eta haien kexua Espainiako Gorteetako taldeetara iritsi zen. Ondorioz, sistema berriaren eragina 2022ra arte atzeratzea erabaki zuten.
Horrenbestez, uztailaren 11tik abenduaren 31 arte ez dute matrikulazio zergarik ordaindu beharko ehun kilometroko 144 gramo CO2 baino gutxiago isurtzen dituzten auto berriek (120 gramo ziren orain arte). 145 eta 191 gramo artekoek, berriz, %4,75eko zerga pagatuko dute (121-159 gramo zen orain arte), %9,75eko zerga 192-239 gramo artekoek, eta %14,75ekoa 240 gramotik gora isurtzen dutenek. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201201/ennahdaren-eta-beste-bi-alderdiren-gaineko-ikerketa-hasi-du-tunisiako-fiskaltzak.htm | Mundua | Ennahdaren eta beste bi alderdiren gaineko ikerketa hasi du Tunisiako Fiskaltzak | Hiru alderdien atzerriko finantzaketa eta donazio anonimoak aztertzen ari da. | Ennahdaren eta beste bi alderdiren gaineko ikerketa hasi du Tunisiako Fiskaltzak. Hiru alderdien atzerriko finantzaketa eta donazio anonimoak aztertzen ari da. | Tunisiako parlamentuan ordezkari gehien dituen Ennahda alderdi islamista jopuntuan du herrialde horretako Fiskaltzak. Mohsen Daly Tunisiako Fiskaltzaren bozeramaileak azaldu duenez, ikerketa bat dute abian Ennahdaren hauteskunde kanpainen atzerriko finantzaketari buruz eta dohaintza anonimoei buruz.
Dalyk Tunisiako Mosaique FM irratian adierazi du ikerketa uztailaren erdialdetik dela abian, Kais Saied Tunisiako presidenteak Hitxem Metxitxi kargugabetu, parlamentuko jarduna «behin-behinean» eten eta botere exekutiboa bere gain hartu baino egun batzuk lehenagotik. Ennahdak «estatu kolpea» ematea egotzi dio Saiedi, baina prest agertu da hauteskundeak aurreratu eta bozetan parte hartzeko, Tunisian «autoritarismoa» eragozte aldera. «Elkarrizketa» eskatu dio presidenteari.
Ikerketapean dago Qalb Tunis parlamentuko bigarren indarra ere. Alderdi sozialdemokrata espetxetik gidatzen du Nabil Karui komunikazio arloko enpresari aberatsak. 2019an sartu zuten kartzelan, ustelkeria kasu batekin lotuta. Urte horretan, presidentetzarako bigarren itzulira sailkatu zen, eta bigarren bozketan galdu zituen bozak Saieden aurka.
Fiskaltza ikertzen ari da Aitx Tunsi mugimendu politikoa ere. Diputatu bakarra du parlamentuan.
Onat Tunisiako abokatuen sindikatuak presidenteari eskatu dio baliatu dezala orain duen boterea 2011tik gaur arte «terrorismo» delituekin eta ustelkeriarekin zerikusia duten gertakariak ikertzeko. «Hauteskunde legea eta sistema politikoa berrikustea» ere galdegin dio, aldaketekin «herriaren borondateari erantzuteko».
Herrialdeko sindikatu nagusia den UGTT Tunisiako Langileen Batasun Orokorrak ere urrats zenbait egiteko eskatu dio presidenteari, finantza publikoen eta estatuko zorraren ikuskaritza osatua egin dezan. Banku Zentralari alderdietara eta elkarteetara egindako transferentziak ezagutaraztea galdegin dio.
Gardentasunaren aldeko neurriekin batera, salbuespenezko egoera politikoari mugak jartzeko ere eskatu dio sindikatuak presidenteari. «Berme konstituzionalak» exijitu ditu, salbuespen egoera kontrolatzeko eta indarrean izango den epea zehazteko. Ez du nahi presidentearen botere kontzentrazioa denboran gehiegi luzatzerik. Gatazka gainditzeko «bide orri parte hartzailea» galdegin du.
UGTT eragin handiko sindikatua da Tunisian. Lehenago ere saiatu izan da herrialdeko krisi politikoetan konponbiderako ekarpenak egiten. 2013ko krisi politikoan izandako jarrerarengatik, UGTTk eta beste hiru erakundek Bakearen Nobel saria jaso zuten.
Saiedek joan den igandean hartu zuen lehen ministroa kargugabetzeko eta parlamentuaren jarduna 30 egunez eteteko erabakia. Aurreko egunean, protesta jendetsuak izan ziren Tunisiako hainbat hiritan gobernuaren kudeaketaren aurka. Herrialdea krisi ekonomiko sakonean da, eta egoera are gehiago okertu du COVID-19aren pandemiak. Presidentearen erabakiaren berri izandakoan, milaka herritarrek ospatu zuten erabakia kaleetan.
Tunisiak ezagutu duen krisi politikorik handiena eragin dute presidentearen erabakiek, 2011ko iraultzaz geroztik. Hala ere, oraingoz agintea sendotzea lortu duela dirudi. Metxitxik, kargutik kentzea onartu, eta botere eskualdatze «baketsua» iragarri zuen asteartean. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201202/duela-gutxi-hasi-nintzen-neure-buruarekin-gustura-egoten.htm | Kirola | «Duela gutxi hasi nintzen neure buruarekin gustura egoten» | Zilarrezko domina lortu du Tokioko Olinpiar Jokoetan, baina dominarik gabe ere etxera pozik eta harro bueltatuko litzatekeela dio, bost urteko bide luzean egindakoagatik eta ikasitakoagatik. Finalerdia gainditzea izan zen urratsik zailena, eta finalean bere eskarmentua baliatu zuen. | «Duela gutxi hasi nintzen neure buruarekin gustura egoten». Zilarrezko domina lortu du Tokioko Olinpiar Jokoetan, baina dominarik gabe ere etxera pozik eta harro bueltatuko litzatekeela dio, bost urteko bide luzean egindakoagatik eta ikasitakoagatik. Finalerdia gainditzea izan zen urratsik zailena, eta finalean bere eskarmentua baliatu zuen. | Telefonoaren beste aldeko ahotsak ez du aurreko elkarrizketetako freskotasunik. Nabari da bezperako nekea. Uretakoa eta uretatik kanpokoa. Berandu oheratu, goiz jaiki, eta hegazkina hartzeko prestatu behar izan du Maialen Chourrautek (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1983). Ur bizietako K-1ean lortutako zilarrezko dominak, ordea, arindu egiten du biharamuna. Lasaitua hartu du, bost urteko olinpiar zikloa bukatu delako eta atseden hartu ahal izango duelako.
Biharamun handia duzu?
Leher eginda nago. Lo gutxi egin dut.
Halako lehiaketa garrantzitsu baten ondoren, zenbait egunetan tentsio handia pilatu eta gero, lo egin ohi duzu?
Horrelako egunen ondoren, kostatu egiten da lo egitea. Horrelako lehiaketetan, gorputzak astindu handia jasotzen du, eta, lehiaketa ondo edo gaizki joanda ere, buruak buelta asko ematen dizkit. Halakoetan beti kostatzen zait lo hartzea; aurreko gaua ere txarra izan zen, urduritasunagatik. 01:30ean iritsi ginen logelara. Elkarrizketa bat, gero beste bat, beste bat...
Olinpiar ziklo bat bukatu zenuen atzo. Ohi baino luzeagoa, bost urtekoa. Zama bat kentzearen parekoa da
Bai, banuen bukatzeko gogoa. Atzo goizean, oraindik lehiatzen hasi gabe, pozik nengoen, olinpiar zikloa bukatzear zegoelako. Bost urte luze izan dira. Luze egiten da Olinpiar Jokoak iristeko bost urte itxarotea. Batez ere bidea zaila denean. Gero, gauzak ondo ateratzen direnean eta gustura geratzen zarenean, poza ere zailtasunen neurrikoa da.
Tokion elkarrekin izandako elkarrizketetan, oso lasai zenirudien, zeure buruarekin bakean bezala.
Neure buruarekin bakean iritsi naiz Tokiora. Urte asko egin ditut neure buruari egunero asko exijitzen, egiten nuenarekin konformatu gabe. Duela gutxi hasi nintzen buruarekin gustura egoten. Harro sentitzen nintzen nire ibilbideaz, lortutako guztiaz... bat-batean, Tokiora begira nuen presio gehigarri hori desagertu egin zitzaidan. Konturatu nintzen handia zela Tokiora onenekin lehiatzeko moduan iristea; 38 urterekin; goi mailako kirolean hainbeste urte lehiatzen egin eta gero; eta ametsak gauzatu eta gero. Horrek asko arindu nau. 38 urte behar izan ditut nire ibilbideaz harro sentitzeko. Behin hori sentituta, banekien, lehiaketa ondo edo gaizki aterata ere, harro bueltatuko nintzela etxera.
Rioko Olinpiar Jokoetan lortutako urrezko dominaren zama nabari zenuen oraindik?
Rioko urrezko domina astuna egin zait olinpiar ziklo honetan guztian. Munduko onena izan nahi nuelako eta ez nintzelako, ni baino neska azkarragoak baitzeuden. Hori gogorra zen niretzat. Baina ikusten nuen urteak pasatu ahala piraguismoak eboluzionatu egiten duela, eta ez dela batere erraza munduko onena izatea.
Finalean erabakigarriak izan dira zure lasaitasuna eta urteetako eskarmentua?
Xabik [Etxaniz, entrenatzailea eta senarra] beti esaten zidan Tokion, aurrena, finalean sartzea izan behar zela estrategia, eta gero, finalean, nire eskarmentua baliatuta, onena ematea eta zer gertatzen zen ikustea. Olinpiar final bat oso final emotiboa izaten baita, ez baita izaten erraza lasaitasunari eustea. Nik, baina, eskarmentua nuen, eta hori baliatu behar nuen. Xabik hori errepikatu dit azken urteetan.
Esandakoa bete da.
Nik ez nuen ezer jakin nahi estrategia horretaz, ez baitut gustuko atzetik joatea. Nahiz eta atzetik joate horrek ez zuen esan nahi mundu mailan atzean nengoenik. Lehen postuetan ibili naiz denboraldi guztian, eta munduko sailkapenean zazpigarren iritsi naiz Tokiora. Sekulako maila dago. Baina lehen hori gutxi iruditzen zitzaidan.
Gutxi?
Orain dela gutxi konturatu nintzen hori ez zela gutxi, hori asko zela, eta harro egon nintekeela nire ibilbideaz, zailtasunak eta oztopoak gainditu ditudan moduaz... Azkenean, estimatzen ditudan gauza horiek direla garrantzitsuak: lagunak, familia, gustuko gauzak egitea...
Olinpiar ziklo hau bereziki gogorra izan da fisikoki eta emozionalki. Zilarrezko dominaren distirak zaildu egingo du hori ikustea eta baloratzea.
Garrantzi handia ematen zaio emaitzari, baina garrantzitsuagoa da zein izan den emaitza lortzeko bidea, eta norbere buruaz harro sentitzea. Ondo atera ez bada ere, guztia eman baduzu, harro egon behar duzu.
Ate bat ukituz gero, emaitza aldatuko zen, eta baita jendearen eta komunikabideen iritzia, kontakizuna, oihartzuna... ere.
Ez da batere erraza lehenengo hiruren artean sailkatzea. Lortzen denean, badirudi erraza dela, baina ez da. Ezin dugu egindako lan guztia baloratu lehenengo hiru postuetan geratzeagatik edo ez geratzeagatik. Kirolari askok ez dute lortzen ibilbide guztian. Horrek zer esan nahi du, gaizki egin dutela? Egindako bidea da gakoa, zer ikasten den. Argi neukan gaizki ateratzen bazen ere harro egoteko arrazoi asko nituela eta horiei heldu behar niela. Rioko urrezko domina zama bihurtu zen, baina, era berean, jada urrea lortu izanak beste lasaitasun bat eman dizu Tokion lehiatzeko? «Ez daukat ezer galtzeko», izan da gehien errepikatu dituzun esaldietako bat.
Tokiora iritsi nintzen, eta momentu batean konturatu nintzen ez neukala ezer galtzeko, dena neukala irabazteko, azkenean egindako bidea baita garrantzitsua. Bidea egina daukat, eta irabazita daukat. Horrela iritsi nintzen.
Dominaz harago, lehiaketa sendoa egin duzu, une bakoitzean egin beharrekoa eginda. Zeuk ere hala bizi izan duzu?
Neure buruarekin bakean iritsi naiz, baina horrek ez du esan nahi lasai egon naizenik. Guztia borrokatu dut azkenera arte. Tentsioa izan dugu entrenamenduetan. Beti asko exijitu izan diodalako neure buruari. Finalerdia gainditu eta gero, sekulako zama kendu nuen gainetik. Finalerdia da kanporaketarik gogorrena. Benetan zaila da, jende asko geratzen baita kanpoan. Ni izan nintekeen horietako bat, baina barruan nengoen.
Kanpotik zaila da zuen nabigazioa baloratzea, ur bizietan ibilbidea egiteko duzuen modua. Zu zeu gustura zaude uretan nola moldatu zaren ikusita?
Nabigazio sendo bat izatea zen nire helburua. Ongi nabigatu nuen jaitsiera guztietan, sendo. Oso gustura sentitu naiz horrekin. Finalean ere hala egitea zen erronka. Pixka bat azkarragoa, finaleko nabigazioa. Finaleko jaitsiera ez da perfektua; badaude gauzak hobetzeko, baina eslalomean hala da beti.
Finala bukatuta, pozik zeunden. Denboragatik? Sentsazioengatik?
Pentsa, finala bukatu nuenean ez nuen gogoan zer denbora egin nuen finalerdian. Gustura nengoen egindako jaitsierarekin. Berdin zitzaidan bigarren edo bosgarren izatea; ez nuen uste bosgarren postua baino hobea lortuko nuenik. Baina, hala ere, gustura bueltatuko nintzen etxera.
Tokioko Olinpiar Jokoetan nabarmendu duzu zeure alabarengandik banandu egin behar izan duzula lehiatu ahal izateko. Babes eta laguntza falta sentitu duzu goi mailako kirola eta familia bateratzeko? Zer falta da?
Ez da erraza bi arloak bateratzea, baina ez goi mailako kirolean, ezta beste edozein arlotan ere. Kirola, azken finean, lana ere bada. Nik, normalean, ez dut zailtasunik izan.
Olinpiar Jokoak egokitu egin beharko lirateke kontziliazioa errazteko?
Gaur egungo Olinpiar Jokoetan ez dago ezer prestatuta ama izan berri direnentzat, bi gurasoak Olinpiar Jokoetan dituzten haurrentzat... Ez da hain zaila horrelako zerbait prestatzea. Planifikatzen duzu guztia mimoz, baita haurra noiz eduki ere, gero Olinpiar Jokoetara ahalik eta ondoen iristeko, eta zailtasunak topatzen dituzu azken momentu horretan.
Batzuetan, aukeratu egin behar izaten da: zure kirol ibilbideko ametsa betetzera joan edo haurrarekin geratu. Rioko Jokoetan Ane alabak 3 urte izango balitu eta hara joateko hiru astez etxean utzi beharko banu, Tokion bezala, ziurrenik ni ez nintzateke olinpiar txapelduna izango, haurrarekin geratzea erabakiko nukeelako. Nire alaba 3 urterekin ez zegoelako prest hiru astez gurasorik gabe egoteko. Esperientzia on bat izan beharrean, trauma bat izango litzateke. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201203/gurbindok-gol-bat-sartu-du-espainiaren-hirugarren-garaipenean.htm | Kirola | Gurbindok gol bat sartu du Espainiaren hirugarren garaipenean | Espainiak 32-25 irabazi dio Brasili, eta final-laurdenetarako sailkatu da. Julen Aginagalde ez du deialdian sartu hautatzaileak. | Gurbindok gol bat sartu du Espainiaren hirugarren garaipenean. Espainiak 32-25 irabazi dio Brasili, eta final-laurdenetarako sailkatu da. Julen Aginagalde ez du deialdian sartu hautatzaileak. | Gizonezkoen eskubaloian txapelketa bikaina egiten ari da Espainiako selekzioa, hirutik hiru neurketa irabazita. Alemaniari eta Norvegiari nagusitu eta gero, gaur Brasil hartu du menpean, eta jada sailkatuta dago final-laurdenetarako. Eduardo Gurbindok hogei minutu inguru jokatu du erasoan eta defentsan, eta Julen Aginagalde ez du deialdian sartu Jordi Ribera hautatzaileak.
Emaitzak besterik badio ere, neurketa ez da erraza izan. Lehen zati ia osoa galtzen joan da Gurbindoren eta Aginagalderen taldea, baina atsedenaldira 18-16 aurretik joatea lortu du. Bigarren zatian arriskatu egin behar izan dute hegoamerikarrek, eta horri esker aldea handitu ahal izan du Espainiak.
Hurrengo neurketa Frantziaren aurka jokatuko dute, etzi, 07:15ean, eta multzokako fasea igandean amaituko dute, Argentinaren aurka. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201204/gizon-bat-hil-eta-ehunka-lagun-zauritu-dituzte-zisjordanian.htm | Mundua | Gizon bat hil eta ehunka lagun zauritu dituzte Zisjordanian | Israelgo segurtasun indarren eta Palestinako herritarren arteko liskarretan ehunka lagun zauritu dira, eta gizon bat hil. Zisjordaniako hainbat lekutan piztu dira protestak. | Gizon bat hil eta ehunka lagun zauritu dituzte Zisjordanian. Israelgo segurtasun indarren eta Palestinako herritarren arteko liskarretan ehunka lagun zauritu dira, eta gizon bat hil. Zisjordaniako hainbat lekutan piztu dira protestak. | Israelgo segurtasun indarren eta Zisjordaniako herritarren arteko liskarrek lagun bat hil zuten atzo, eta beste ehunka zauritu. Wafa berri agentziaren arabera, tiro batez hil zuten 41 urteko gizona, Beita hirian, Nablus hegoaldean. Xadi Omar Lofti Salimek uraren ingeniaritzan egiten zuen lan, eta joan den martxoan Israelek Beita okupatu zuenetik hil duten zazpigarren palestinarra da.
Israelgo armadak babestu egin du tiroa jaurti zuen soldaduaren ekintza, eta esan biktimak «burdinazko barra baten itxurako objektu bat» zeramala eskuetan. Antza, «abiadura handian» hurbildu zen Israelgo segurtasun indarrak zeuden eremura, eta gelditzeko aginduei kasu ez egiteagatik egin zion tiro soldaduak; «bere burua defendatzeko». Musa Hamayel Beitako alkateordeak, ordea, ez du Israelgo Poliziaren bertsioa mantendu. AFP berri agentziari esandakoaren arabera, biktima lanetik itzultzen ari zen, eta Israelgo soldaduak tiro egin zion.
Asteartean Zisjordaniako hainbat herritan zabaldu ziren liskarrak, eta anabasak toki askotan utzi zituen zaurituak. Wafa berri agentziaren arabera, Israelgo Poliziak Palestinako sei herritar atxilotu zituen. Zisjordaniako Tubas herrian, berriz, 158 palestinar zauritu zituzten negar gasarekin eta balekin: besteak beste, Younis Al Asi gobernadorea eta Walid Asaf Israelgo kokaguneez arduratzen den ministroa zauritu zituzten. Halaber, 49 zibil zauritu zituzten Nablus herrian.
Urduritasuna eta haserrea nagusi izan dira Beitan zenbait hilabetez, duela ia bost hilabete Israelgo dozenaka familia herriko Sabih mendian kokatu baitziren, nazioarteko legeari desafio eginez. Lurren desjabetzeak hamazazpi familia palestinarren bizitokiak mehatxatu zituen, gutxienez, eta ordutik gora egin dute okupazioaren aurkako protestek. Hala adierazi zuen Beitako alkateak, joan den ostegunean: «Borrokek eta protestek iraungo dute, Israelen batek gure lurretan irauten duen bitartean».
Gerra krimenen salaketa
Zisjordanian piztutako liskarrak ez ziren izan, ordea, lurraldean ezinegona sortu zuten albiste bakarra. Hain zuzen, HRW Human Rights Watch gobernuz kanpoko erakundeak Gazako zerrendan maiatzean izandako borroketan gerra krimenak egin izana leporatu zien atzo Israeli eta talde armatu palestinarrei.
Joan den maiatzean hamaika egunez izan ziren konbateetan 260 palestinar hil zituzten. Nazio Batuen arabera, horietatik 130 inguru zibilak ziren, eta 67 haurrak. Gainera, 2.000 palestinar inguru —horietatik 600 inguru adingabeak— zauritu zituzten, Gazako Osasun Ministerioaren arabera. Gobernuz kanpoko erakundeak ondorioztatu du eraso horietan ez zegoela «helburu militar zehatzik».
Palestinako talde armatuei ere leporatu die gerra krimenak egin izana, besteak beste, Israelgo hirietako erdiguneetara 4.000 suziri inguru jaurtitzeagatik. Esan dute horrelako erasoek «zibilen aurkako eraso bidegabeen aurkako debekua» urratzen dutela. Eraso horietan, hamabi zibil hil ziren Israelen, horietatik bi haurrak. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201205/estilo-libreko-200-metrokoan-ere-titmus-garaile.htm | Kirola | Estilo libreko 200 metrokoan ere Titmus garaile | Ledeckyri aurre hartu dio berriro australiarrak, eta estatubatuarrak bosgarren amaitu du. Halere, Ledeckyk urrezko lehen domina lortu du: estilo libreko 1.500 metroko finalean nagusitu da. | Estilo libreko 200 metrokoan ere Titmus garaile. Ledeckyri aurre hartu dio berriro australiarrak, eta estatubatuarrak bosgarren amaitu du. Halere, Ledeckyk urrezko lehen domina lortu du: estilo libreko 1.500 metroko finalean nagusitu da. | Tokion urrezko bost domina kolkoratzeko ametsa zuen Katie Ledecky igerilari estatubatuarrak, baina ez du beteko. Ariarne Titmus australiarrak aurrea hartu zion emakumezkoen estilo libreko 400 metroko finalean, eta gaur ere Titmus gailendu da estilo libreko 200 metrokoan. Australiarrak urrats bat egin du, eta igerilekuko izarra izaten ari da. Areago, Ledecky ez da podiumera ere igo proba horretan: Rion irabazle izan, eta Tokion bosgarren postuan amaitu du. Siobhan Haughey izan da bigarren, eta Penny Oleksiak hirugarren.
Geroago, baina, arantza kendu du igerilari estatubatuarrak: urrezko domina eskuratu du estilo libreko 1.500 metroko finalean. Lehen aldiz jokatu da proba hori Jokoetan. Zilarrezkoa Erica Sulivanentzat izan da, eta brontzezkoa Sarah Kohlerrentzat.
Igeriketako final gehiago ere jokatu dira gaur. Pronostikoak bete dira gizonezkoen 200 metroko tximeleta estiloan, eta Kristof Milak nagusitu da. Tomoru Hondak amaitu du bigarren, eta brontzezko domina Federico Burdissok eskuratu du.
Yui Ohasi japoniarrak irabazi 200 metroko estilo proba, joan den igandean 400 metrokoan nagusitu ondoren. Azken metroetan gailendu zaio Alex Walsh estatubatuarrari. Kate Douglasek osatu du podiuma.
Azkenik, gizonezkoen estilo libreko 4x200 metrokoan, txandaka, Erresuma Batuak lortu du urrezko domina. Europako errekor berria ezarri dute. Azken lau Jokoetan garaile izandakoak, AEBak, ez dira igo podiumera. Errusia izan da bigarren, eta Australia hirugarren. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201206/virginia-diaz-finalean-lehiatuko-da-bihar.htm | Kirola | Virginia Diaz finalean lehiatuko da bihar | 02:30ean da lehia, Sea Forest kanalean. Guztira sei euskal kirolari ariko dira bihar, 02:30etik aurrera, arraunean, eskubaloian, waterpoloan, belan eta saskibaloian. | Virginia Diaz finalean lehiatuko da bihar. 02:30ean da lehia, Sea Forest kanalean. Guztira sei euskal kirolari ariko dira bihar, 02:30etik aurrera, arraunean, eskubaloian, waterpoloan, belan eta saskibaloian. | Sei euskal kirolari lehiatuko dira bihar, osteguna, Tokion. Virginia Diaz izango da lehenengoa: lemazainik gabeko biko probaren finala jokatuko du, 02:30ean, Sea Forest kanalean. Gaur izan du finalerdia, eta hirugarren postuan sailkatu da Aina Cid kataluniarrarekin batera.
04:00etan izango da Nerea Penaren eta Ainhoa Hernandezen txanda. Espainiako eskubaloi selekzioarekin ariko dira Brasilen kontra, ligaxkako partidan.
04:30ean, berriz, Alberto Munarriz lehiatuko da Kazakhstanen kontra, ligaxkako partidan. Atzo Montenegroren aurka jokatu zuten, eta Munarriz erabakigarria izan zen norgehiagokan: hasieratik jokatu zuen, eta gol bat sartu zuen.
08:00etatik aurrera ariko da Kevin Peponnet. Bi lasterketa izango ditu: 08:05ean eta 08:20an. Azkeneko proba abuztuaren 4an izango du.
Xabier Lopez-Arostegi 14:00etan lehiatuko da Espainiako gizonezkoen saskibaloi selekzioarekin, Argentinaren kontra.
Bihar, gainera, emakumezkoen gimnastika artistikoko banakako finala jokatuko da, 12:50ean hasita. Igeriketan ere zenbait final jokatuko dira, 03:30etik aurrera.
Tokio 2020ko egutegia eta proben ordutegia kontsultatu hemen: Egutegia eta proben ordutegiak, egunez egun |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201207/eudelek-eta-euskaltzaindiak-lankidetza-hitzarmena-berritu-dute.htm | Gizartea | Eudelek eta Euskaltzaindiak lankidetza hitzarmena berritu dute | Udalei onomastika alorrean laguntza teknikoa ematea da xedea. ‘Kale eta karriken izenak hautatzeko eta idazteko irizpideak’ liburuaren berrargitalpena ere aurkeztu dute. | Eudelek eta Euskaltzaindiak lankidetza hitzarmena berritu dute. Udalei onomastika alorrean laguntza teknikoa ematea da xedea. ‘Kale eta karriken izenak hautatzeko eta idazteko irizpideak’ liburuaren berrargitalpena ere aurkeztu dute. | Eudel Euskal Udalen Elkarteak eta Euskaltzaindiak lankidetza hitzarmena sinatu dute gaur. Eudelek 15.000 euroko ekarpena egingo du urtero, Euskaltzaindiak udalei laguntza teknikoa eman diezaien, Onomastika alorrean bereziki. Gorka Urtaran Eudelen elkarte buruak eta Andres Urrutia euskaltzainburuak sinatu dute akordioa, Euskaltzaindiaren Bilboko (Bizkaia) egoitza nagusian.
Akademia izango da lan horretatik sortuko den datu basearen egile eta jabe intelektuala. Hala ere, Eudelek datu basea kontsultatzeko sarbide zuzena izango du. 2024ko abenduaren 31ra arte egongo da indarrean hitzarmena.
Eudelek jardungo du udalen eta Euskaltzaindiaren arteko bitartekari bezala. Tokiko erakundeek Euskal Udalen Elkartearekin jarri beharko dute harremanetan eskaerak helarazteko. Gero, Eudelek ezarriko ditu bideak eskaerok Euskaltzaindiari bidaltzeko.
Finean, akordio honen bidez udalek Euskaltzaindiaren laguntza jasoko dute Onomastika alorreko zalantzak argitzeko, eta orientabideak emango dizkiete toponimia azterketak egiteko baliatu behar diren jarraibide eta irizpide orokorrei buruz. Andres Urrutia euskaltzainburuak nabarmendu du Euskaltzaindiak arlo honetan egiten duen lana: «Egunero egiten dugu lan euskara eta euskal kultura edonon duintasun osoz ager daitezen». Halaber, Gorka Urtaran Eudelen elkarte buruak adierazi du elkarlana garrantzitsua dela udalak eraginkorragoak izan daitezen dituzten eskuduntzak kudeatzerakoan. Azpimarratu du, garrantzitsua dela euskararentzat Onomastika alorrean egiten den lana: «Izena duena, bada. Horrek esan nahi du existitzen dela herri bat, aspalditik gainera, euskalduna dena».
Izendatzeko tresna
Kale eta karriken izenak hautatzeko eta idazteko irizpideak eskuliburuaren berrargitalpena ere aurkeztu dute EUDELek eta Euskaltzaindiak. Andres Urrutiak liburuaren erabilgarritasuna nabarmendu du: «Gaur egun hainbat udaletan dauden ekimenei bide emango die». Liburua euskaraz idatzita dago, baina baita gazteleraz eta frantsesez ere. Izan ere, Urrutiak azaldu duenez, euskararen lurralde osoan hedatzea da asmoa. 2019an aurkeztu zuen lehenengoz eskuliburua Euskaltzaindiak, mendeurreneko ospakizunen baitan Gasteizen egindako Onomastika jardunaldian. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201208/mikel-merinok-final-laurdenetara-eraman-du-espainiako-futbol-selekzioa.htm | Kirola | Mikel Merinok final-laurdenetara eraman du Espainiako futbol selekzioa | Espainiako gizonezkoen selekzioak bana berdindu du Argentinarekin. 65. minutuan sartu du gola Merinok. | Mikel Merinok final-laurdenetara eraman du Espainiako futbol selekzioa. Espainiako gizonezkoen selekzioak bana berdindu du Argentinarekin. 65. minutuan sartu du gola Merinok. | Espainiako gizonezkoen futbol selekzioak bana berdindu du Argentinarekin, eta Boli Kosta izango du aurkari final-laurdenetan, larunbatean. Unai Simonek, Mikel Merinok, Martin Zubimendik eta Mikel Oiartzabalek hasieratik jokatu dute, eta Jon Moncayola 88. minutuan zelairatu da.
Merinok sartu du gola, 65. minutuan, eta taldea salbatu du horrela. Izan ere, txapelketatik kanpo geratzeko arriskua zeukaten Argentinak irabaziz gero. Argentinako selekzioko Tomas Belmontek sartu du argentinarren puntua: buruz, 87. minutuan. Esperantza berriz piztu du golak, baina ez dute besterik sartu, eta Olinpiar Jokoetatik kanpo geratu dira. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201209/lau-preso-euskal-herriratuko-dituzte-eta-beste-bat-hurbilduko-dute.htm | Politika | Lau preso Euskal Herriratuko dituzte, eta beste bat hurbilduko dute | Foro Sozial Iraunkorrak uste du mugimendu hauekin «espetxe politikaren normalizazioaren bigarren faseari» ekin diotela | Lau preso Euskal Herriratuko dituzte, eta beste bat hurbilduko dute. Foro Sozial Iraunkorrak uste du mugimendu hauekin «espetxe politikaren normalizazioaren bigarren faseari» ekin diotela | Espainiako Espetxe Erakundeek iragarri dute beste lau preso Euskal Herriratuko dituztela, eta bosgarren bat Euskal Herritik gertuago dagoen espetxe batera lekualdatuko dutela.
Miren Itxaso Zaldua Iriberri Asturiasetik (Espainia) Martuteneko espetxera (Donostia, Gipuzkoa) eramango dute, Jesus Maria Altable Etxarte Soriatik (Espainia) Iruñeko kartzelara, Egoitz Coto Etxeandia Duesotik (Espainia) Basaurira (Bizkaia), eta Aitor Olaizola Baseta Logroñotik (Espainia) Zaballara (Araba). Altablek eta Cotok zigorraren hiru laurdenak beteak dituzte, eta Olaizolak bi urte barru beteko ditu.
Horrez gain, Espetxe Erakundeek erabaki dute Iurgi Garitagoitia Salegi Madriletik Logroñoko espetxera lekualdatzea, Euskal Herritik 170 kilometrora.
Foro Sozial Iraunkorrak uste du iragarpen hauek eta joan den uztailaren 1ean egindakoek erakusten dutela «espetxe politikaren normalizazioaren bigarren faseari» ekin zaiola bete-betean. Zenbait eragileren aldetik eta, bereziki, Espainiako Auzitegi Nazionaletik «zailtasunak» egon arren, Foro Sozialak uste du «adostasun transbertsal instituzional, politiko, sindikal eta sozial nahikoak» daudela bigarren fase horri arrakastaz heltzeko eta konponbide integral eta behin betiko bat erdiesteko: «Urte luzeetako mesfidantza gurutzatuen ondoren, gaur egun konfiantza baldintzak sortzen ari dira eragileen artean, bermeekin aurrera egiten jarraitzeko».
Foro Sozialaren aburuz, xedea litzateke «motibazio politikoko delituengatik preso dauden pertsona guztiak» euskal espetxeetan egotea, hirugarren graduan dagokion kasuan, Frantzian betetako zigorrak aintzat hartuta, eta «bizikidetza demokratikoa eraikitzen lagunduko duen birgizarteratze ibilbide batean aktiboki parte hartuz». |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201210/tobin-eta-google-tasen-bilketa-hitzartu-du-jaurlaritzak-espainiako-gobernuarekin.htm | Ekonomia | Tobin eta Google tasen bilketa hitzartu du Jaurlaritzak Espainiako Gobernuarekin | Gaur bilduko da Kontzertuaren Batzorde Mistoa, zerga horien eskumena ogasunen esku uzteko. | Tobin eta Google tasen bilketa hitzartu du Jaurlaritzak Espainiako Gobernuarekin. Gaur bilduko da Kontzertuaren Batzorde Mistoa, zerga horien eskumena ogasunen esku uzteko. | Zerga bilketa milioi euro batzuk handituko duten beste hiru zerga izango dituzte erabilgarri Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ogasunek. Negoziazio luze batzuen ondoren, Kontzertuaren Batzorde Mistoa Madrilen bilduko da bihar, Google eta Tobin tasak eta merkataritza elektronikoaren BEZaren ordainketa foru ogasunen esku uzteko akordioa berresteko. «Urrats bat da autogobernuan», Pedro Azpiazu Eusko Jaurlaritzako Ekonomia sailburuaren arabera.
Azpiazuk eman zuen akordioaren berri, eta baieztatu zuen akordio horren ondorioz parte hartuko duela Iñigo Urkullu lehendakariak autonomia erkidegoetako presidenteen bileran, ostiralean.
Azpiazuk, ordea, ez zuen zehaztu nahi izan akordioan hitzartu dutenaren letra txikia. Hau da, nola banatuko duten zerga horien dirua, eta zenbat egokituko zaien aldundiei. Urtean 200 milioi euro izan daitezkeela aipatu izan da negoziazioetan.
Tasen berezitasunak
Google tasa, esaterako, enpresa digital handiek pagatu behar duten zerga bat da —750 milioi eurotik gora fakturatu behar dituzte, eta, gutxienez, hiru milioi, Espainian—, eta ez dago garbi nola egingo duten haren zati bat foru ogasunek biltzeko.
Pixka bat errazagoa dirudi transakzio digitalen gaineko tasarenak, Tobin tasarenak. Enpresa handien akzioak salerosten dituzten bitartekariek ordaindu behar dute zerga hori; hain zuzen ere, operazio bakoitzaren %0,2. Hor erabaki beharrekoa da zeren arabera kobratuko duten ogasunek: enpresaren egoitzaren arabera? Eroslearen helbidearen arabera? Bitartekariaren egoitzaren arabera? |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201211/osasun-ziurtagiriaren-erabilera-abuztuaren-9tik-aurrera-orokortu-nahi-du-parisek.htm | Gizartea | Osasun ziurtagiriaren erabilera abuztuaren 9tik aurrera orokortu nahi du Parisek | Hilaren 5ean Konstituzio Kontseiluak legearen gaineko ebazpena emango duela esan du Frantziako Gobernuko Gabriel Attalek, eta ondoren sartuko dutela indarrean | Osasun ziurtagiriaren erabilera abuztuaren 9tik aurrera orokortu nahi du Parisek. Hilaren 5ean Konstituzio Kontseiluak legearen gaineko ebazpena emango duela esan du Frantziako Gobernuko Gabriel Attalek, eta ondoren sartuko dutela indarrean | Frantziako Gobernuak esana zuen hilaren hasieratik egongo zela indarrean osasun ziurtagiriaren erabilera toki publikoetan orokortzera egingo duen legea. Gaur zehaztu dute abuztuaren 9aren nahi dutela indarrean. Frantziako Gobernuko eledun Gabriel Attalek zehaztu du behin hilaren 5ean Konstituzio Kontseiluak legearen gaineko ebazpena emanda, legea indarrean jartzera egingo dela.
Lege horrekin, garraiobideetan, jatetxeetan eta beste espazio publiko hainbatetan sartzeko ezinbestekoa izango da osasun ziurtagiria aurkeztea, eta horren bidez erakustea COVID-19a kutsatzeko arriskurik ez dagoela. Hiru bide izango dituzte herritarrek hori erakusteko: txertaketa, gaitza igaro berri duela erakustea, edo test negatibo bat.
Lehengo astean eman zioten argi berdea testuari Frantziako Asanblea Nazionalean. Attalek gaur lege honen gaineko argibideak eman ditu gobernuaren azken ministro kontseiluaren ostean, oporrak hartuko baitituzte. Onartu du, hala ere, adi jarraitu beharko dutela, izurriaren eboluzioa erakusten duten datuei begira, eta esan du artaz jarraituko dutela, baita ere, zer-nola ezartzen ari den osasun ziurtagiria eskatzen hasteko prozesua.
Frantziak ziurtagiriaren aldeko hautua egin du, eta beste zenbait administraziok ere bide hori bera urratu dute. Galiziako agintariek, adibidez, bide hori hasi dute. Espainiako Gobernuak deituta, gaur autonomia erkidegoetako osasun agintariek bilera izango dute, eta hizpide izango duten gaietako bat izango da osasun ziurtagiria. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201212/ingalaterrak-berrogeialdia-egiteko-beharra-kenduko-die-europako-batasuneko-bidaiari-txertatuei.htm | Gizartea | Ingalaterrak berrogeialdia egiteko beharra kenduko die Europako Batasuneko bidaiari txertatuei | Eskoziak, Galesek eta Ipar Irlandak eskuduntza propioak dituzte, eta ez dute oraindik hartu halako erabakirik. | Ingalaterrak berrogeialdia egiteko beharra kenduko die Europako Batasuneko bidaiari txertatuei. Eskoziak, Galesek eta Ipar Irlandak eskuduntza propioak dituzte, eta ez dute oraindik hartu halako erabakirik. | Europako Batasunetik eta Ameriketako Estatu Batuetatik Ingalaterrara helduriko bidaiariek ez dute berrogeialdirik egin beharko, euren herrialdeetan txertoaren dosi guztiak jaso badituzte.
Hala erabaki du Londresek, eta datozen orduetan azalpen gehiago emango ditu Boris Johnson lehen ministroak. Datorren astelehenean sartuko da neurria indarrean.
Dena den, bidaiariek test negatiboak aurkeztu beharko dituzte Ingalaterrara heltzean, eta beste bat egin beharko dute egonaldiko bigarren egunean.
Orain arte, guztiek egin behar zuten berrogeialdia, txertoak Erresuma Batuan jaso dutenek izan ezik.
Neurriak asko erraztuko ditu turismo bidaiak eta bestelako bisita laburrak.
Edonola ere, oraindik ere berrogeialdia ezarriko diete laranja plus gisa sailkaturiko lurralde batetik heldurikoei. Frantzia dago zerrenda horretan, esaterako.
Neurriak Ingalaterran bakarrik du eragina. Eskoziak, Galesek eta Ipar Irlandak eskuduntzak dituzte neurrioi dagokienez. Halere, Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroak esan du uharteetako beste nazioetako ordezkariekin hitz egiten ari dela, erabakiak koordinatzeko. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201213/basterrak-asistentzia-bat-eman-du-espainiaren-garaipenean.htm | Kirola | Basterrak asistentzia bat eman du Espainiaren garaipenean | Espainiako gizonezkoen belar hockey selekzioak 1-4 irabazi dio Japoniari. 4 puntu lortu ditu taldeak, eta multzoko hirugarrena da orain. | Basterrak asistentzia bat eman du Espainiaren garaipenean. Espainiako gizonezkoen belar hockey selekzioak 1-4 irabazi dio Japoniari. 4 puntu lortu ditu taldeak, eta multzoko hirugarrena da orain. | Espainiako gizonezkoen belar hockey selekzioak lehenengo garaipena lortu du gaur Tokion, Japoniari 1-4 irabazita. Jose Maria Basterra Chefo bizkaitarra ez da hasieratik aritu, baina aulkitik atera eta jokatzeko aukera izan du.
Japoniak sartu du lehenengo gola, partida hasi eta gutxira, baina bizkaitarraren taldeak segituan berdindu du markagailua. Atsedenaldira heldu baino lehen, Basterrak asistentzia eman dio David Alegre taldekideari, eta horrek sartu du hirugarren gola. Hirugarren laurdenean gola sartzeko aukera izan du bizkaitarrak, baina atezain japoniarrak gelditu egin du jaurtiketa.
Taldearen laugarren jardunaldia izan da gaurkoa. Debutean 1-1 egin zuen Argentinaren aurka, bigarren jardunaldian 3-4 galdu zuen Zeelanda Berriaren aurka, eta hirugarren partidan 3-0 galdu zuen Indiaren aurka. Hurrengo partida, ligaxkako bosgarrena, Australiaren aurka du, ostiralean, 03:00etan. Multzo bakoitzeko aurreneko laurak sailkatzen dira final-laurdenetarako, eta, gaurko garaipenari esker, multzoko hirugarrena da Espainiako selekzioa. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201214/irizarrek-kontratu-handi-bat-lortu-du-parisen.htm | Ekonomia | Irizarrek kontratu handi bat lortu du Parisen | Lehen bi urteetan, Irizar Ie Bus modelo elektrikoko 113 unitate emango dizkio RATPri. | Irizarrek kontratu handi bat lortu du Parisen. Lehen bi urteetan, Irizar Ie Bus modelo elektrikoko 113 unitate emango dizkio RATPri. | Paris eta haren inguruko hiriak bisitatzen dituztenek Euskal Herrian egindako autobus elektrikoak erabili ahal izango dituzte. Izan ere, Gipuzkoako kooperatibak akordio bat egin du RATP Parisko garraio publikoen enpresa publikoarekin, hari dozenaka autobus elektriko hornitzeko. Ibilgailu horiek Adunan (Gipuzkoa) egingo ditu Irizar e-Mobility adarrak.
«Autobus elektrikoak erosteko Europako proiekturik handienetako bat da», Irizarrek nabarmendu duenez. Kopuru zehatz bakar bat eman du, ordea: lehen bi urteetan, 113 unitate entregatuko ditu, Irizar Ie Bus modelokoak, %100 elektrikoak.
Ibilgailu horiek 12 metro luze dira, 350 kWh-ko Irizar bateriak izango dituzte, eta zama geldoaren bidez kargatuko dira autobus biltokietan. Elektronika, komunikazioak, osagai nagusiak eta sistemak Irizar taldearen teknologia dira. «Eskerrak eman nahi dizkiogu RATPri, autobus flota berritzeko gugan jarri duten konfiantzagatik. Parisen moduko hiri batean gure elektromugikortasun soluzioak inplementatu ahal izatea, mundu mailan elektromugikortasunean erreferente den hiri batean, erronka handia da guretzat, eta ezin gara harroago egon». azaldu du Imanol Rego Irizar e-Mobilityko zuzendari nagusiak.
Irizarrek salmenta ondoko zerbitzu bat izango du Parisen; teknikari adituek eta han kontratatutako pertsonek kudeatuko dute.
Kontratu ugari Frantzian
Azken urteetan hainbat kontratu lortu ditu Irizar adar elektrikoak Frantzian. 2016an, Marseillako lehen linea 100% elektrikoa jarri zuen martxan. 2019an, berriz, asmo handiko proiektu bat hasi zen Amiensen: BRT flota elektrikoa, karga ultralasterreko Europako flotarik handiena. Urte berean, Irizarrek beste bi BRT proiektu jarri zituen martxan Aix-en-Provence hirian. Itxitako azken kontratuak Orleans eta Estrasburgoren eskaerak izan dira. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201215/daiki-hashimotok-irabazi-du-gizonezkoen-banakako-finala.htm | Kirola | Daiki Hashimotok irabazi du gizonezkoen banakako finala | Gizonezkoetan gimnastikako inoizko txapeldunik gazteena bilakatu da japoniarra. | Daiki Hashimotok irabazi du gizonezkoen banakako finala. Gizonezkoetan gimnastikako inoizko txapeldunik gazteena bilakatu da japoniarra. | Balentria egin du Daiki Hashimoto Japoniako gimnastak. Banakako finala irabazi du, eta gizonezkoetan gimnastikako inoizko txapeldunik gazteena bilakatu da; laster beteko ditu 20 urte. Barrako azken ariketan lortu du urrezko domina ziurtatzea. 88,465 puntu batu ditu guztira. Bigarren Xiao Ruoteng txinatarra izan da, eta hirugarren Nikita Nigornyy errusiarra.
«Ezin dut hitzekin adierazi zer poz sentitzen dudan», esan du Hashimotok, urrea irabazitakoan. Aurrerantzean ere konfiantza izan nahi duela eta aurrera begiratzen segitu nahi duela azpimarratu du. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201216/joey-jordison-hil-da-slipknot-taldeko-bateria-jotzaile-ohia.htm | Kultura | Joey Jordison hil da, Slipknot taldeko bateria jotzaile ohia | Atzo hil zen, 46 urte zituela. Rob Zombie, Metallica eta Ministry taldeekin ere egin zuen lan Jordisonek. | Joey Jordison hil da, Slipknot taldeko bateria jotzaile ohia. Atzo hil zen, 46 urte zituela. Rob Zombie, Metallica eta Ministry taldeekin ere egin zuen lan Jordisonek. | Atzo hil zen Joey Jordison Slipknot taldeko bateria jotzaile ohia, 46 urte zituela. 1995ean sortu zuen musika taldea, Shawn Crahan eta Paul Gray perkusionistekin batera. Guztira bost disko kaleratu ditu Spliknotek, eta 20 milioi disko baino gehiago saldu mundu osoan.
Jordison 2013. urtera arte egon zen taldean, eta, handik urte batzuetara, 2016an, azaldu zuen zergatik utzi zuen: zeharkako mielitisa diagnostikatu zioten. Musikariak beste talde batzuekin ere egin zuen lan, hala nola Rob Zombie, Metallica eta Ministry taldeekin.
Jordisonen familiak adierazi du «bakean» hil dela, eta haren heriotzak «atsekabe deskribaezina» eragin diela. Slipknoteko taldekideek irudi beltzak partekatu dituzte beren sare sozialetan, musikariaren heriotzagatik. Corey Taylor Slipknot taldeko abeslariak, esaterako, Twitterren zabaldu du honako irudi hau. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201217/gizonezko-bat-hilik-aurkitu-dute-haren-bila-bost-egunez-aritu-ondoren.htm | Gizartea | Gizonezko bat hilik aurkitu dute, haren bila bost egunez aritu ondoren | Gizonezkoak 39 urte zituen, eta Ollaurikoa zen (Errioxa, Espainia). Ebro ibaian aurkitu dute. | Gizonezko bat hilik aurkitu dute, haren bila bost egunez aritu ondoren. Gizonezkoak 39 urte zituen, eta Ollaurikoa zen (Errioxa, Espainia). Ebro ibaian aurkitu dute. | Joan den ostiral iluntzetik desagerturik zegoen 39 urteko gizonezkoa hilik aurkitu dute Ebro ibaian. Gizona Ollaurikoa zen (Errioxa, Espainia), eta Ertzaintzak haren ibilgailua Buradon Gatzagan (Araba) aurkitu ostean, Arabako eta Errioxako larrialdi zerbitzuek gizona topatzeko operazioa jarria zuten abian elkarlanean. Azkenik, ibaian agertu da haren gorpua. |
2021-7-28 | https://www.berria.eus/albisteak/201218/ertzaintzak-hiru-pertsona-atxilotu-ditu-asteburuan-zornotzan-izandako-istiluen-harira.htm | Gizartea | Ertzaintzak hiru pertsona atxilotu ditu asteburuan Zornotzan izandako istiluen harira | Istiluetan zauritutako gazteak larri segitzen du, ospitaleraturik. Ertzaintzak adierazi duenez, ikerketa zabalik da oraindik ere. | Ertzaintzak hiru pertsona atxilotu ditu asteburuan Zornotzan izandako istiluen harira. Istiluetan zauritutako gazteak larri segitzen du, ospitaleraturik. Ertzaintzak adierazi duenez, ikerketa zabalik da oraindik ere. | Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Departamentuak jakinarazi duenez, Ertzaintzak hiru pertsona atxilotu ditu joan den asteburuan Zornotzan (Bizkaia) izandako istiluetan parte hartzea egotzita. Beste hainbat herritarrekin batera gazte bat jipoitu izana leporatu diete, zehazki.
Istiluen ondorioz, hiru lagun erietxeratu zituzten, zauriturik. Horietako bat larri da oraindik ere, Gurutzetako ospitalean. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201251/virginia-diazek-ezin-izan-du-dominarik-lortu.htm | Kirola | Virginia Diazek ezin izan du dominarik lortu | Seigarren sailkatu da lemazainik gabeko biko probako finalean. «Seigarren geratzea ez zen guk nahi genuena» | Virginia Diazek ezin izan du dominarik lortu. Seigarren sailkatu da lemazainik gabeko biko probako finalean. «Seigarren geratzea ez zen guk nahi genuena» | Finalerdietan lan ona egin eta gero, Virginia Diazek bazuen itxaropena Aina Cidekin osatutako ontziarekin dominak lortzeko borrokan egoteko. Baina ez da posible izan. Sea Foresteko gunean jokatutako finalean, lemazainik gabeko biko mailan, seigarren lekuan amaitu du finala, azkenengoan: 7.00.05eko denbora egin du Diazen ontziak, eta zortzi segundora geratu zaie podiuma. Diploma olinpikoa emango diote Diazi eta harekin bikoan diharduen kideari.
Estropadaren bukaeran ez zegoen gustura: «Anbiziotsuak gara, eta gehiago egin nahi izaten dugu. Seigarren geratzea ez zen guk nahi genuena».
Diazek eta Cidek atzetik aurrera egin ohi dituzte estropadak. Azken txanpa izan ohi dute indargunea. Baina gaurkoan ez da posible izan hori egitea. Hasieratik, aurkariek koska bat gorago zeudela erakutsi dute. Abiadura handiagoarekin egin dute arraun, eta, 500 metrotara iristerako, jada atzean ziren Diez eta Cid (2.000 metroko estropada da). Alde hori handituz joan da metroak egin ahala. Zeelanda Berriak hasieratik erakutsi du bere nagusitasuna, eta estuagoa izan da zilarrezko eta brontzezko dominak lortzeko borroka: Errusiarentzat izan da zilarra, eta Kanadarentzat, berriz, brontzea.
Dena den, etxera pozik joateko moduan dira Diaz eta Cid, Olinpiar Joko hauetan egindako lanarekin. Sailkatze estropadan ez zuten jardun beren onenean, eta azken txanpa on bati esker lortu zuten finalerdietarako sailkatzea, Irlandari aurrea hartuta. Finalerdietan egin zuten estropadarik onena, txanda gogor batean hirugarren egitea lortu baitzuten, gaurkoan zilarra eta brontzea lortu dutenen ondotik, Errusiaren eta Kanadaren atzetik. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201252/nerea-pena-erabakigarria-izan-da-espainiaren-garaipenean.htm | Kirola | Nerea Pena erabakigarria izan da Espainiaren garaipenean | Eskuin alboko nafarrak zazpi gol sartu ditu, eta Ainhoa Hernandez pibote bizkaitarrak, bi. | Nerea Pena erabakigarria izan da Espainiaren garaipenean. Eskuin alboko nafarrak zazpi gol sartu ditu, eta Ainhoa Hernandez pibote bizkaitarrak, bi. | Emakumezkoen eskubaloi selekzioak 27-23 irabazi dio Brasili B multzoko hirugarren jardunaldian, eta final-laurdenetarako pauso garrantzitsua eman du. Nerea Pena eskuin alboko nafarra erabakigarria izan da garaipenean, Carlos Viverrek zuzentzen duen selekzioko golegile nagusia izan baita, zazpi gol sartuta. Ainhoa Hernandez pibote bizkaitarrak bi gol sartu ditu.
Parekatua izan da lehen zatia, eta 13-13 bukatu da. Bigarrengoan, ordea, abantaila hartu du Espainiak, eta, partida amaitu bitartean bi, hiru edo lau golen aldeari eutsi ahal izan dio. Pena ikusgarri aritu da: atera egindako zortzi jaurtiketetatik bakarra huts egin du. Sei metrotatik lau gol sartu ditu, eta penaltiz, hiru.
Espainiari bi jardunaldi falta zaizkio ligaxka amaitzeko, eta hurrengo partida Hungariaren aurka jokatuko du, larunbatean, Euskal Herrian 12:30ak direnean. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201253/munarrizek-gol-bat-sartu-du-espainiak-kazakhstani-erraz-irabazitako-partidan.htm | Kirola | Munarrizek gol bat sartu du Espainiak Kazakhstani erraz irabazitako partidan | Nafarrak ohi baino gutxiago jokatu du, Espainiak hasiera-hasieratik bideratu duelako lehia | Munarrizek gol bat sartu du Espainiak Kazakhstani erraz irabazitako partidan. Nafarrak ohi baino gutxiago jokatu du, Espainiak hasiera-hasieratik bideratu duelako lehia | David Martin Espainiako gizonezkoen waterpolo selekzioko hautatzaileak erabateko konfiantza dauka Alberto Munarriz nafarrarengan. Gaur, ordea, ohi baino gutxiago jokatu du Kazakhstani erraz irabazitako partidan, Espainiak hasiera-hasieratik bideratu baitu partida. Lehen laurdenaren amaieran, 3-0 zen emaitza, eta atsedenaldian, 6-0. Munarrizek gol bat sartu ahal izan du; partidako aurrenekoa, hain zuzen. Gaurko garaipenarekin, Espainiako selekzioak ia-ia ziurtatuta dauka final-laurdenetarako txartela, B multzoko ligaxka amaitzeko bi jardunaldi falta diren honetan.
Jokatutako hiru partidak irabazi ditu Espainiako selekzioak, Munduko zein Europako txapeldunordeak: 13-12 Serbiaren kontra, 8-6 Montenegroren aurka, eta gaurkoa. Dominetarako hautagaia da. Hurrengo neurketa etzi jokatuko du, Australiaren aurka, Euskal Herrian 04:30 direnean. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201254/dagoeneko-zortzi-gazte-atxilotu-dituzte-zornotzako-jipoiarengatik.htm | Gizartea | Dagoeneko zortzi gazte atxilotu dituzte Zornotzako jipoiarengatik | Preso hartuetako bost adin txikikoak dira. Jipoia pairatu zuen gazteak larri jarraitzen du erietxean. | Dagoeneko zortzi gazte atxilotu dituzte Zornotzako jipoiarengatik. Preso hartuetako bost adin txikikoak dira. Jipoia pairatu zuen gazteak larri jarraitzen du erietxean. | Zortzi gazte atxilotu ditu Ertzaintzak, joan zen igandean Zornotzan gertaturiko istiluetan beste gazte bati emaniko jipoian parte hartu zutelakoan. Atxilotuetako bost adin txikikoak direla esan du Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak. Edonola ere, hiruk 16 urte baino gehiago dituzte, eta, beraz, zigortuak izateko adinean daude.
Ertzaintza lan egiten ari da jipoian parte hartu zuten gainerakoak identifikatzeko. Atzo atxilotu zituzten gazteetako hiru, eta gaur goizaldean beste hiru.
Jipoituriko gaztea larri dago, Gurutzetako ospitalean.
Joan den asteburuan, istiluak izan ziren herriko hainbat tokitan Zornotzan (Bizkaia), eta hiru lagun zaurituta eraman zituzten ospitalera.
Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak esan du litekeena dela «gorroto delitua egotea erasoa jasan duten zenbaiten ezaugarrien aurka, eta onartezina da». Zupiriaren esanetan, bizikidetzaren eta pertsonen duintasunaren aurkako gertaera batzuk dira, eta «irmotasun osoz» egin behar da halako erasoen aurka.
Salatu dutenez, gazte hori jipoitu egin zuten jende askoren arteko borroka batean, igande gauean, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera. Jauregibarria inguruan gertatu zen istilua, eta buruan eman zizkioten kolpeengatik konortea galduta eraman zuten gaztea Gurutzetako ospitalera.
Erasotzaileek, gainera, grabatu egin zuten jipoia, eta bideoa sare sozialetan zabaldu; irudietan, ikus daiteke herriko beste zenbait tokitan ere istiluak sortu zituztela.
Asteburuko istiluetako bat Luis Urrengoetxea kalean gertatu zen: borroka bat izan zen bi kuadrillaren artean, eta kristalezko botilak ere jaurti zituzten. Udaltzaingoa eta Ertzaintza bertaratu ziren, eta mutil bat atxilotu zuten. Gero ere izan ziren beste zenbait istilu, lehenengo borroka hartan parte hartu zuten kuadrilletako bat tartean zela.
Kondor industrialdean gizon batek neska bat konorterik gabe utzi zuen, ukabilkada batez, eta erasoa jasan zuena ospitalera eraman zuten. Ertzaintzak erasotzailea atxilotu zuen, baina, hurrengo goizean autoaren bila joan zenean, berriz ere istiluak izan zituen han zeuden hainbat gazterekin. Aurreko gauean atxilotutako gizonak berak haietako bat jipoitu zuen, eta, aurpegian zauri larriak zituela, ospitalera eraman behar izan zuten. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201255/alemaniako-selekzioko-teknikari-bat-etxera-bidali-dute-adierazpen-arrazistengatik.htm | Kirola | Alemaniako selekzioko teknikari bat etxera bidali dute, adierazpen arrazistengatik | «Gameluzainak» harrapatzeko esan zion bere txirrindulari bati, aurretik eritrear bat eta aljeriar bat zituenean. | Alemaniako selekzioko teknikari bat etxera bidali dute, adierazpen arrazistengatik. «Gameluzainak» harrapatzeko esan zion bere txirrindulari bati, aurretik eritrear bat eta aljeriar bat zituenean. | Alemaniako Olinpiar Batzordeak etxera bidali du Alemaniako txirrindularitza selekzioko teknikari bat, adierazpen arrazistak egitea egotzita. Atzo, gizonezkoen erlojupeko lasterketan, «gameluzainak» harrapatzeko esan zion Nikias Arndt txirrindulariari, ikusita aurretik Amanuel Ghebreigzabhier (Eritrea) eta Azzedine Lagab (Aljeria) txirrindulariak zituela.
Funtzionarioak barkamena eskatu zuen hainbat komunikabideren bidez, eta aitortu esan zuena lekuz kanpo zegoela eta onartezina dela. Adierazpen arrazistaren unea grabatu egin zuten, eta segituan biral bilakatu zen Alemanian.
«Ziur gaude barkamen eskaera zuzena dela. Bere hanka sartzearekin, Olinpiar Jokoetako zenbait balio urratzen ditu: joko garbia, errespetua eta tolerantzia», adierazi du Alfons Horman Alemaniako Olinpiar Batzordearen presidenteak, ohar batean. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201256/peponnet-makal-aritu-da-gaurko-bi-lasterketetan.htm | Kirola | Peponnet makal aritu da gaurko bi lasterketetan | Jeremie Mionekin batera, 11. postuan bukatu du 470 diziplinako hirugarren proba, eta 13. laugarrena. Guztira 10 lasterketa jokatu beharko dituzte kanporaketan. | Peponnet makal aritu da gaurko bi lasterketetan. Jeremie Mionekin batera, 11. postuan bukatu du 470 diziplinako hirugarren proba, eta 13. laugarrena. Guztira 10 lasterketa jokatu beharko dituzte kanporaketan. | Kevin Peponnet euskal herritarrak eta Jeremie Mionek osatutako bikotea dominen lehiarako faboritoetako bat da belan, 470 diziplinan. Izan ere, 2018ko Munduko Txapelketan urrea lortu zuten, eta 2019ko Europako Txapelketan, brontzea. Baina Frantziako selekzioaren bikotea makal aritu da gaur, kanporaketako hirugarren eta laugarren lasterketetan. Hirugarren proban 11. postuan sailkatu da, eta laugarrenean, 13.ean. Guztira hemeretzi bikote ari dira lehiatzen.
Kirolari lapurtarrak eta haren bikotekideak, ordea, oraindik beste sei lasterketa dituzte aurretik egoerari buelta emateko eta finalerako sailkatzeko. Lehen lasterketan laugarren izan ziren, eta bigarrenean, zazpigarren. Hurrengo bi lasterketak bihar izango dituzte, 05:05etik aurrera (Euskal Herriko ordua). |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201257/ia-19000-enplegu-berreskuratu-dira-udaberrian.htm | Ekonomia | Ia 19.000 enplegu berreskuratu dira udaberrian | Hego Euskal Herrian, langabezia tasa puntu bat jaitsi da, %10,1eraino. | Ia 19.000 enplegu berreskuratu dira udaberrian. Hego Euskal Herrian, langabezia tasa puntu bat jaitsi da, %10,1eraino. | Langabezia erregistratuaren datuek diotena baieztatu du INEren biztanleria aktiboaren inkestak: urteko bigarren hiruhilekoan, iaz galdutako enplegu andana berreskuratu dira, eta langabeziak behera egin du.
INEren datuen arabera, Hegoaldeko lau lurraldeetan 134.400 lagun daude lanik gabe, urteko lehen hiruhilekoan baino 12.800 gutxiago. Langabeen kopurua gehiago jaitsi da gizonezkoen artean (-7.100) emakumezkoen artean baino (-5.700).
Langabezia tasa puntu bat txikitu da: %11,1etik %10,1era. Handiagoa da emakumeen artean (%10,3) gizonen artean baino (%9,9).
Edonola ere, duela urtebete baino 13.600 langabe gehiago dira, eta 2019ko udaberrian baino 21.000 langabe gehiago.
Okupatu gehiago
Gora doa, berriz, landunen kopurua. Urteko bigarren hiruhilekoan 1.197.800 okupatu zeuden, lehenengoan baino 18.700 gehiago. Jada 2020ko bigarren hiruhilekoan baino gehiago daude (+28.700), baina beste 16.500 falta dira koronabirusaren agerraldiaren aurretik zeudenetara iristeko.
Kasu honetan, emakumeen aldekoa da estatistika. Azken hiruhilekoan 13.600 emakumek aurkitu dute enplegua, eta 5.000 gizonek. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201258/etxebizitza-sindikatuak-eta-errakik-abetxukon-izandako-etxegabetzea-salatu-dute.htm | Gizartea | Etxebizitza Sindikatuak eta Errakik Abetxukon izandako etxegabetzea salatu dute | Gertatutakoa salatzeko agerraldia egin dute, eta horrelako kasuei aurre egiteko prestatu duten gida aurkeztu dute. | Etxebizitza Sindikatuak eta Errakik Abetxukon izandako etxegabetzea salatu dute. Gertatutakoa salatzeko agerraldia egin dute, eta horrelako kasuei aurre egiteko prestatu duten gida aurkeztu dute. | Gasteizko Etxebizitza Sindikatuak eta Erraki Langileen Kontrolpeko Babes Sareak etxegabetze bat salatu dute, «desokupazio enpresa batek» Abetxuko auzoan (Gasteiz) aurrera eraman zuena. Familia bat Banco Popularrena zen etxebizitza batean bizi izan zen lau urtez, eta kaleratu egin zuten.
Sindikatuaren esanetan, familia bizi zen etxebizitza bankuaren jabetza zen, eta «putre funts batena» bihurtu zen duela hainbat hilabete: «Putre funtsak desokupazio enpresa bat kontratatu zuen, eta, apirilean, etxebizitzan agertu ziren, sarrailagile batekin, etxebizitzaren sarraila aldatzeko asmoz. Inolako agindu judizialik gabe, etxegabetzea modu ilegalean gauzatu nahi izan zutela azpimarratu nahi dugu». Azaldu dutenez, bertan jendea bizi zelako «proba argiak» zituzten bai etxebizitzaren jabeek eta bai administrazioak eta udaltzainek, eta «erroldak eta polizien bisita etengabeek» berresten dute hori.
Kasuaren aurrekariak ere esplikatu nahi izan dituzte. Hain zuzen, ekainean, desokupazio enpresako gizon bi eta abokatu bat joan zitzaizkien etxe horretako bizilagunei, eta eskaintza ekonomiko bat egin zieten handik joatearen truke. Egoera «jasanezin» horretan, familiak etxea hustu zuen; ezetz esanez gero zer gerta zitekeen «beldur». Uztailaren hasieran, familiak etxea utzi behar izan zuen: «Guk, azken egunetan izan dugu gertatutakoaren berri».
Aholku gida
Etxebizitza Sindikatuak eta Errakik «antolakuntzaren beharra» azpimarratu dute. Eta horretarako, «ekarpena egiteko asmoz», batetik, desokupazio enpresen aurka eman beharreko pausoak azaltzen dituen gida bat aurkeztu dute, eta, bestetik, haiekin harremanetan jartzeko deia egin diete horrelako egoera batean bizi diren familia, eragile eta norbanakoei. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201259/hamalau-kasu-positibo-atzeman-dituzte-zaballako-kartzelan.htm | Gizartea | Hamalau kasu positibo atzeman dituzte Zaballako kartzelan | Kutsatutako guztiak presoak dira, eta aurretik hartua zuten COVID-19aren kontrako txertoa | Hamalau kasu positibo atzeman dituzte Zaballako kartzelan. Kutsatutako guztiak presoak dira, eta aurretik hartua zuten COVID-19aren kontrako txertoa | Espainiako Espetxe Erakundeetako Idazkaritza Nagusiak jakinarazi duenez, Zaballako kartzelan (Araba) kartzelatua den preso batek birusaren «sintoma oso arinak» sentitu zituen azken egunotan, eta, horiek horrela, antigeno testak egin zizkieten hari eta beste hainbat presori. Guztira, oraingoz, 69 diagnostiko probak egin dituzte presoen artean, eta horietako hamalauk eman dute positibo.
Adierazi dutenez, kutsatze katea etete aldera, orain arte egindako antigeno testetan negatibo eman dutenei PCR probak eginen dizkiete datozen orduetan, birusaz kutsatuak diren edo ez ziurtatzeko. Halaber, moduluko preso guztiak bakartuta daude. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201260/emakume-transexual-baten-kontrako-erasoa-salatu-dute-gasteizen.htm | Gizartea | Emakume transexual baten kontrako erasoa salatu dute Gasteizen | Ikusgune Gasteizko LGTBI+fobiaren aurkako Behatokiak salatu duenez, uztailaren 22an eraso fisikoa egin zioten emakume transexual bati, Gasteizen. Lizarran ere eraso homofobo bat salatu dute. | Emakume transexual baten kontrako erasoa salatu dute Gasteizen. Ikusgune Gasteizko LGTBI+fobiaren aurkako Behatokiak salatu duenez, uztailaren 22an eraso fisikoa egin zioten emakume transexual bati, Gasteizen. Lizarran ere eraso homofobo bat salatu dute. | Emakume transexual baten aurkako erasoa salatu du Ikusgune LGTBI+fobiaren kontrako Behatokiak, Gasteizen. Behatokiak jakinarazi du iragan uztailaren 22an izan zela erasoa, 64 urteko emakumea Gasteizko alde zaharreko taberna batetik ateratzen ari zela. Atera orduko, ezezaguna zitzaion gizonezko bat gerturatu, eta «marikoi zikina» deitu zion, eta, emakumeak atzera begiratu ahala, gizonezkoak hiru ukabilkada eman zizkion, eta lurrera bota.
Ikusgunek jakinarazi du erasoa jasan duen emakumeak Ertzaintzan jarri duela salaketa. Ikusguneren arabera, azken hiru hilabetean hamalau salaketa jaso dituzte LGTBI+fobiarekin lotuta, «eta trans kolektiboa da eraso fisiko, gorrotozko irain eta diskurtso gehien pairatzen ari dena».
Erasoa salatzeko elkarretaratze batera deitu dute bihar Gasteizko E28 Koordinakundeak, Kutxiko Taskeroek eta Gasteiz Txiki auzo elkarteak. Arratsaldeko zazpi eta erdietan izango da, Fariñasen. Ikusgunek, berriz, adi segitzera deitu du, eta edozein eraso dela-eta Ikusgunerekin harremanetan jartzera.
Eraso homofoboa Lizarran
Lizarran ere elkarretaratze batera deitu dute biharko, eraso homofobo bat salatzeko. Euskalerria irratiak jakinarazi duenez, uztailaren 14an gertatu zen erasoa: bi pertsonak beste bat iraindu zuten, La Estellesa konpainiako hiri autobusean. «Marikoi zikina», «gay zikina», «goitik behera zulatuko zaitut», «badakit non bizi zaren» modukoak esan zizkioten. Bi pertsona oihuka hasi zitzaizkion, eta, salatu zutenez, hiri garraioko enpresak ez zuen ezer egin haiei aurre egiteko: «Ez zuen inongo ardurarik hartu, ezta inongo erantzunik eman ere eraso homofobo hori dela eta».
Zerbitzu publikoak eta kaleak aldarrikatu ditu Lizarrako LGTBIQ+ kolektiboak, eta erasoari erantzuteko protesta antolatu dute. Bihar, 20:00etan, Lizarrako Baja Nabarra kalean manifestazioa eginen dute. |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201261/oihanaren-minak-hezurmamitzen.htm | Gizartea | Oihanaren minak hezurmamitzen | Indarkeriaren arrastoa, hark eragindako oinazea, bere larruan nozitu du Maria Jauregik. Errealitate hori ezagun du Irati Goikoetxeak ere, eta literaturaren bidez plazaratu ditu ETAren biktima baten saminak eta prozesuak. Garai eta giro bertsuan haziak eta heziak, biak mintzo dira biolentziaz, sufrimenduaz, biktimen rolaz, memoriaz eta hura belaunaldi berriei transmititzeko beharraz. | Oihanaren minak hezurmamitzen. Indarkeriaren arrastoa, hark eragindako oinazea, bere larruan nozitu du Maria Jauregik. Errealitate hori ezagun du Irati Goikoetxeak ere, eta literaturaren bidez plazaratu ditu ETAren biktima baten saminak eta prozesuak. Garai eta giro bertsuan haziak eta heziak, biak mintzo dira biolentziaz, sufrimenduaz, biktimen rolaz, memoriaz eta hura belaunaldi berriei transmititzeko beharraz. | Oihanari aita hil zion ETAk, hemeretzi urte zituela. Zabalik zuen zauria, baina bere baitan prozesu bat antzematen zaio Oihanari; oinazearen azaleratze bat. Fikziozko pertsonaia da Oihana, Irati Goikoetxea idazlearen Herriak ez du barkatuko nobelako protagonista, baina izan zitekeen hezur-haragizkoa. Izan zitekeen ETAren edozein biktima, edo izan zitekeen Maria Jauregi, herenegun duela 21 urte ETAk hildako Juan Mari Jauregiren alaba. Fikzioaren bitartez kontatu du Goikoetxeak errealitate bat, Jauregik aski ezaguna duena. Legorretako herriaren (Gipuzkoa) ikuspegi pribilegiatua ematen duen Bartzelona ostatuan jarri die hitzordua BERRIAk, bi protagonisten sorterritik gertu eta bien bizilekuen erdibidean, bazkaloste batean, oinazeaz, biktimen rolaz, memoriaren transmisioaz eta abarrez hitz egiteko. Idazleaz eta biktimaz harago dauden pertsonetatik abiatuta.
Maria: areto futboleko jokalaria. Atal hori ez da hain ezaguna jendearentzat.
JAUREGI: Nik areto futbolean jokatzen nuen, federatuta. Legorretan egin genuen taldea eskolan hasi ginenean, eta institutuan hasi ginenean federatu ginen. Gero iritsi zen momentua unibertsitatera joateko, eta kito. Lehenengo urtean, kirolik egin gabe egon nintzen; gero ikusi nuen unibertsitatean talde bat zegoela, eta han ibili nintzen; Andaluziako ligan. Nekatuta bukatu nuen; azken urtean unibertsitatea talde guztiez desegin zen, eta gure kontura jarraitu behar izan genuen; autoan joan... Andaluziako ligan, autoan joan zaitez Almeriaraino.
Nola igarotzen da matematikari bat bizikidetza kontuetara?
GOIKOETXEA: Bizikidetza beti egon da oso presente hezkuntzan; ikastetxeetan beti dago bizikidetza talde bat, beti duzu ardura prebentziozko hori. Ikasleak bideratzea emozioak beste modu batera bideratzera, elkar ezagutzera beste esparru edo testuinguru batean... Hori oso presente izan dut.
Opor bezpera batean etorri zen proposamena: Nafarroako Gobernuan bizikidetza ataleko arduradun baten bila zebiltzan, proposamena egin zidaten, eta, bueno: erronkazalea ere banaiz, beldurtzen naiz, lotsatzen naiz, bertigoa ematen dit... Baina aukerak dira: bizitzeko, jende berria ezagutzeko, inplikatzeko, emateko, hartzeko, aberasteko. Badakit zerbait puntuala dela, irakaskuntzaren falta asko ari naiz sumatzen, baina oso esperientzia ederra da. Horretan sinesten dut: belaunaldi berriekin egin beharreko lan aktiboan.
JAUREGI: Nafarroan ere badago programaren bat biktimak eskoletara joateko?
GOIKOETXEA: Bai, 2018an jarri genuen martxan, ondo ezagututa Adi-Adian-ekin egiten ari zena: Eskutik. Poliki-poliki, baina martxan dago, eta datorren urtera begira indartuta. Nafarroa oso anizkuna da, eta, aniztasun horri erantzun nahian, ikasleen profil ezberdinetara iritsi nahian, eta oso sinetsita bideetako bat hori dela. Belaunaldi berriekiko lanketa hori oso aktiboa izan behar dela balioetan, indarkeriaren deslegitimazio horretan. Indarkeria, terrorismoa, torturak... Biolentzia hori, zorionez, atzean uzten ari gara, utzia dugu, baina beti dago errepikatu daitekeen zera hori. Horrez aparte, biolentzia horiek hor daude: fisikoak eta ahozkoak; etxeetan, familietan, kaleetan, ikasgeletan, parkeetan... Hori dena landu beharrekoa da.
JAUREGI: Segun zein eskolatara joaten zaren, hori areagotzen da.
Parte hartu zenuen Jaurlaritzaren Adi-Adian programan.
JAUREGI: Joan naiz hiruzpalau institututara, eta esperientzia oso aberasgarria da. Haiek bakarrik ez, guk ere ikasten dugu.
Zer?
JAUREGI: Boluntarioa denez, hor ikusten da zein institutuk prestatzen duen gehiago. Hor ikusten da zeinek lantzen duen gehiago aurretik, kontua ez delako biktimek beren testigantza ematea. Aurrez landu behar duzu gaia. Lehen aldiz joan nintzenean, oso positiboa izan zen. Asko ez dira ausartzen galderak zuzenean egitera, baina batzuk bukaeran gerturatzen zaizkizu. Neska bat gerturatu zitzaidan; esan zidan lagun bat zuela senide bat kartzelan zuena, eta bakarrik parte hori ezagutzen zuela. Nire testigantza emateagatik eskerrak eman zizkidan, eta besarkada bat eman zidan. Horregatik bakarrik, niretzat jada balio du.
GOIKOETXEA: Oso garrantzitsua da mina sozializatzea. Ez dugu ikasten, ez digute irakasten, minaren ondoan egoten. Badakigu Maria zein den, ez dakit nola eta zenbateraino hurbildu… Ikaragarri kostatzen zaigu. Institutu bateko ikasle batek galdetzen zuen, 16 urterekin: «Nola gustatuko litzaizuke gizartea edo herritarrak zuregana hurbiltzea?». Hain da sinplea. Nola urruntzen garen, ez dakigulako.
Ezagutzen zenuten elkar?
GOIKOETXEA: Kontzienteki, familiarekiko hurbilketa... Tolosan izan nintzen, hamargarren urteurreneko ekitaldian.
JAUREGI: Leidorren, agian? Lopez de Lacallerekin batera?
GOIKOETXEA: Han saio bat prestatzen aritu ginen.
JAUREGI: Uste dut orduan aitari eta [ETAk 2000ko maiatzean hildako Jose Luis] Lopez de Lacalleri egin zitzaiela omenaldia. Ni, justu egun hartan, ez nengoen; garai hartan, kanpoan nengoen.
GOIKOETXEA: Orain dela bi-hiru urte, urteroko omenaldian egon ginen; baina agurtu, besarkada bat eman, eta gehiagorik ez. Jarraitu izan ditut bera eta ama, komunikabideetan. Bestela, guk zuzenean, ez. Azkena, Martin Ugaldeko saio hartan [2019ko otsailaren 6an]; hurbildu nintzen, esanez: «Maria, tarte bat hartu behar dut zurekin egoteko». Beste askorekin bezala, buruan banuen zenbait biktimarekin hitz egin eta zerbait jasotzea, baina gero erabaki nuen libururako niretik aritzea; biktimak zer espero zezakeen liburuan aurkitzea... Zerbait koloretsuagoa egin nahi nuen, batengan zentratu gabe. Neure burua ez nuen mugatu nahi besteen bizipen errealetara.
JAUREGI: Azken batean, bakoitzak bere bizipenak dauzka, bere modura bizi izan du hau, eta dena jasotzea konplikatua da.
Hitzordu hau uste oker batetik dator: Iratiren liburua Mariaren bizipenean oinarritzen dela.
GOIKOETXEA: Gehien hurbiltzen den pasartea hau da; Martin Ugalden entzungo nizun, akaso aurretik ere bai: Huelvan, ikaskideen artean... Nik jaso nahi nuena zen, testuinguru batean, testuinguru horrek ez dakienean biktima zarela, nola hitz egiten duten biktimez edo biktimek izan beharko luketen jarreraz. Eta zu [Maria] nola senti zaitezkeen.
JAUREGI: Gertatu zitzaidan lankide batekin; atentatu bat gertatu zen, eta gosaltzera joan ginen. Esan zuen: «Putaseme hauek, haiei berdin egin beharko litzaieke». Nik esan nion ezetz, bestela haiek bezala jokatzea litzatekeela, eta berak erantzun zidan: «Hori esan senitartekoei». Esan nion: «Ez daukat esan beharrik, nire aita ETAk erail zuelako». Barkamena eskatu zidan, eta esan nion ez zuela eskatu beharrik; bakoitzak bere pentsamendua daukala, eta sentitzen duen bezala jokatzen duela. Kanpoan zaudenean, ni Maria naiz, Maria gisa egiten dut bizimodua; ez noa nire historia kontatzen. Pertsona batekin konfiantza badut, eztabaidak horretara badarama, bai, baina bestela ez dut kontatzen.
Lau urteren eta bi herriren arteko aldea daukazue. Bera izan dituzue giro bat eta garai bat. Nola oroitzen duzue zuen gaztaroko giro politikoa?
JAUREGI: Guk kuadrillan bagenekien bakoitza nondik zihoan, eta ez dugu asko eztabaidatu; ez da gaia ateratzen. Beti errespetatu izan dugu elkar, eta ondo eraman izan dugu. Ez dut inoiz arazorik eduki.
GOIKOETXEA: Nik neuk, oso koloretsua eta ederra. Baina gaiari lotuta, oso garai itoa oroitzen dut; biolentoa, grisa. Festara joatea zen istiluak sortzeko arriskua. Eta ez ulertze asko; nik ez dut inoiz irainik zuzenean jaso, baina inguruan ikusi, bai: zinegotzi mehatxatuak, bizkartzainak ez eramatea erabakitzea... Aitak, eta gero guk gure kabuz, oso txikitatik jarri gintuen Bakearen Aldeko Koordinakundearen pankartaren atzean.
JAUREGI: Gurasoekin joanda nago ni ere BAKen manifestazioetara.
GOIKOETXEA: Iltzatuta dut gu hamar-hamabost ginela, biktimaren arabera plaza hutsago edo beteago zegoela. Hori oso gogorra egiten zitzaidan. Edo paretik pasatu, begiratu eta aurre egiten zutenak. Nik esaten nuen: «Ni hemen nago pertsona bat hil dutelako; pertsona horren inguruak ikaragarrizko sufrimendua dauka, hori oso salagarria da, eta begiratzen duenak nola ezin duen horrekin bat egin». Askatasun falta. Nola izan daitekeen herri bat askea herritar bakoitza askea ez bada. Niri oroitzapen horiek oso gogorrak egiten zaizkit.
Giro horretan hezi zineten.
JAUREGI: Giro hori betikoa zenez, barneratu egiten duzu, naturalizatu.
GOIKOETXEA: Hor dago arriskua: indarkeriaren naturalizazioan. Eta horren aurrean hartu beharreko jarrerak publikoki partekatzeko ezintasunean. Niri zenbait ikaskidek eskatzen zidaten pare bat bertso egiteko Gudari Egunerako. Sortzen genuen, baina beste aldarrikapen batzuk ere publikoki partekatzeko espazioaren falta sumatzen nuen: bertso edo olerki asko egingo nituzke terrorismoaren, indarkeriaren eta giza eskubideen urraketa ororen gaitzespena adieraziz eta institutu erdian partekatu, baina ez zegoen halakoetarako espazio askerik. Guk etxean bizi izan dugu; guk balio batzuk jaso ditugu etxean, horiek ez ditugu ezkutatu, kanporatu ditugu, oso sinistuta gure hizkuntzarekin eta gure kulturarekin. Baina horrek izan zituen ondorioak. Parrandara joan, eta Ekaitzi [anaiari] esatea: «Oso bertsolari ona zara, baina gure herrira ez zara inoiz etorriko kantatzera». Hori oso gogorra da.
JAUREGI: Nola liteke pertsona bat zuk bezala ez pentsatzeagatik horrela baztertzea?
GOIKOETXEA: Zuk hartzen duzu jarrera bat, eta jarrera horrek ondorio batzuk ditu. Mehatxurik eta halakorik ez, oso errespetatuak sentitu gara, baina bazeuden zera batzuk itoaraz zaitzaketenak. Zer, eta orain dela 25 urte egiteagatik gaur egun indarkeriaren eta terrorismoaren aurrean oso orokortuta eta barneratuta dauden aldarrikapenak.
Orain, Basarri Bertsopaper Saria eman diote, hain zuzen memoriari jarritako bertsoengatik.
GOIKOETXEA: Pausoak ezinbestean eman behar dira aurrera, atzera begiratu eta kateatzeak ez du ezertarako balio. Mina eragingo lidake, adibidez, Ekaitzen ahotsa urte haietan isildua izan balitz; baina Ekaitzek orduan bere askatasunetik jarrera eta konpromiso argi bat adieraztea erabaki zuen, urte hauetan hala adierazi du eta egun adierazten jarraitzen du; orain gutxi lortu duen saria horren adibide. Zer eta nola esan duen. Babes eta atxikimendu handia eta plurala jaso duen diskurtso eta mezu bat da. Horren atzean urtetako lanketa eta konpromiso iraunkorra dago. Orain eta hemen sekulako poza eragiten du horrek; memoriaren azterketa serio batek orainean eta etorkizunean jendarte ederrago bat egiteko balio behar digu.
Bilatzen duzu «Maria Jauregi» sarean, eta gehien agertzen dena da: «-ren alaba». Pisatzen dizu horrek?
JAUREGI: Egia da mundu guztiak biktima gisa tratatzen zaituela; ohitu egiten zara. Niri ez zait gustatzen; beti esaten dut ni ez naizela biktima, baina jendearentzako biktimak gara. Lotsatia naiz, kosta egiten zait hitz egitea. Ez naiz sekula komunikabideetan atera; omenaldietara prentsa zetorrenean, ni ezkutatu egiten nintzen. Lagun kazetari batek [Radio Euskadiko Dani Alvarezek] denbora zeraman atzetik, «ea, Maria», eta konbentzitu ninduen. Elkarrizketa hartatik aurrera, ez dakit, barruan neukana askatu nuen.
Harrezkero, plaza publikoan leku bat hartu duzu. Nola egiten da prozesu hori?
JAUREGI: Sarri aipatu zidan elkarrizketa egiteko. Esaten nion ez nuela nahi. Halako batean, esan zidan ezin niola ezezkorik eman, Haritz Aranbururekin egongo nintzela. Pausoa eman nuen, eta hortik aurrera leku diferenteetatik deitzen hasi ziren.
GOIKOETXEA: Zer zegoen ezezko horren atzean?
JAUREGI: Ez dakit, inoiz ez zait gustatu publikoaren aurrean hitz egitea. Zuk zenioen irakasle izan nahi zenuela; nik argi neukan bakarra zen ez nuela irakasle izan nahi (barreak). Ez nion inoiz neure buruari planteatu atera beharra nuela. Libre sentitu nintzen gero.
Horren atzean ez al zegoen batzuk biktima guztien izenean hitz egiten dutela?
JAUREGI: Beti. Amarekin askotan izan ditut elkarrizketak. Biktimen erabilpenarekin beti kokoteraino. Gogoan daukat [Jose Luis Rodriguez] Zapatero [Espainiako Gobernuko] presidente zenean PPk dinamika bera zuela, eta biktimen elkarte batzuek ere bai; ikusten da eskuinak boterea ez duenean ez duela onartzen. Bere jokatzeko modua da: iraina, gezurra eta biktimen erabilera. Biktima bakoitzak bere pentsamendua dauka, denak ezberdinak gara.
Elkarrizketa haren egunean, erreportaje bat egin zuen BERRIAk Agus Hernan, Garbiñe Biurrun eta Maixabel Lasarekin. Oso harro nabari zitzaion.
JAUREGI: Berak beti animatu nau hitz egitera, badakielako nola pentsatzen dudan. Beti esaten zidan: bada garaia gu apartatu eta jende berria agertzeko.
GOIKOETXEA: Belaunaldi berriak ere badatoz gizartean.
JAUREGI: Belaunaldi berriek beste ikuspuntu bat daukagu, ezberdina, ezberdin izan dugulako; amak eta nik ez dugu berdin bizi izan.
Lehen esan duzue; lehen ez zela hitz egiten gaiaz. Orain, kontatzeko behar bat dago?
JAUREGI: Garrantzitsua da kontatzea zer gertatu den, huts berberak ez egiteko eta berriro ez gertatzeko. Garrantzitsua da bakoitzak bizi izan duen bezala kontatzea. Nik asko ikasten dut besteak entzuten, eta gai izan behar da besteen azalean jartzeko. Beti dago zergatik bat. Orain, indarkeriarik gabe, ETA gabe, prozesu hori errazagoa da.
GOIKOETXEA: Nik ez daukat beldurraren kontzientziarik. Ez dut presente izan 2004an, edo 2005ean, honetaz idatzi nahi nuela baina ez zela momentua. Iristen dira Igartza bekarako oinarriak, saiatu nahi dut eta eleberri bat idazteko proiektu bat aurkeztu nahi dut. Eta neure buruari esaten diot: idatzi behar baldin badut, honetaz idatzi nahi dut. Aurretik ez da suertatu. Eta, bestalde, ados: oso garrantzitsua da hau guztia partekatzea, ahots ezberdinak plazaratzea. Ikusten ari da nola sortzen ari diren literatura, antzerki eta ikus-entzunezkoak, eta guztiak dira erreminta egokiak hausnarketa pertsonalerako. Baina ariketa hau dago asko egiteko: elkartu, hitz egin. Nondik hasi hizketaldi bat, horretan ere entrenatu gabe bagaude? Tresna horiek lagungarri dira horretarako. Sortu behar dira espazioak elkarrizketarako.
Nagusiki gizonak izan dira gatazkako protagonistak, baina batez ere emakumeak ari dira memoria lan horretan. Nabari duzue aldagai hori? GOIKOETXEA: Indarkeriak eta terrorismoak alargun asko utzi ditu, eta alargun horiek memoria bakarrik ez, sekulako transmisio lana egin dute. Emakume horiek hezi dituzte umezurtz geratu diren haurrak, eta kasu gehienetan, oso ondo kudeatu da gorrotorik gabeko transmisio hori. Mendeku goserik gabe. JAUREGI: Ni ez naiz kontziente lan hori egiten ari garenik. Nire ikuspuntua plazaratzen dut, uste dudalako hori dela bidea. GOIKOETXEA: Egia da egon direla saiakerak, garai gogorretan gainera: Ahotsak. Emakume talde bat, gai zena elkartzeko. Hor ere bazeuden alderdiak, pentsatzeko moduak, baina bazegoen ahalegin bat hori gainditu eta erdigunean jartzeko jarri behar dena: sufrimendua, begirada humanoa. Emakumeak ziren. JAUREGI: Beste ekimen oso garrantzitsu bat izan zen Glencree. Zein garrantzitsua den fokuetatik kanpo egiten den lana. Urteak eman zituzten lanean, eta, erabat sendo zegoenean, emaitza bat lortu zutenean plazaratu zuten prozesu guztia. Lehen bileran, bakoitzak ez zekien aldamenean zegoena zein zen. Hori oso aberasgarria izan zen. Konfiantza espazioak sortu behar dira hitz egiteko, eroso sentitu behar zara aldamenekoarekin.
Mina apalduz doa? Ikasten da horrekin bizitzen?
JAUREGI: Bizitzen ikasten da, mina hor dago beti. Hasieratik asko hitz egin dut amarekin, eta horrek lagundu nau. Beti dauzkazu halako momentuak, data hurbiltzen denean. Oroitzapenak datozkizu. Mina hor dago.
Irati, minari buruzko liburu bat da zurea. Esaldi hau jaso duzu: «Cuánto duele que ya no duela» (zenbat min ematen duen jada minik ez emateak).
GOIKOETXEA: Hor badago biktimaren memoria, ahanzturaren itotasuna. Ari nintzen, batez ere, inguruaz: hor sartzen da memoriaren ahanztura. Gizartearen inplikazioaren garrantzia. Ni ez naiz biktima; Mariak eta biktimek hitz egin behar dute, eta guri dagokigu entzutea. Minari mingarri izaten utzi behar zaio; minak hitz egin behar du, hor jarraitu behar du. Zauria itxi dadila. Ezin ditugu biktimak sufritzen izan. Sufrimenduak hor egon behar du, kontua da nola asmatzen dugun, min horren inguruan zer jarrera hartzen dugun. Saiatu behar gara min horiek ez areagotzen, eta ahanzturak, indiferentziak edo enpatia faltak min horiek areagotu ditzake. Biktimak oso abandonatuak izan ditugu, eta hala jarraitzen dute.
JAUREGI: Beste faktore bat: hilketaren urtearen arabera, gizartearen jarrera ezberdina izan da. Gure kasuan, gizartearen zati handi baten elkartasuna sentitu dugu, baina 1980ko hamarkadako biktimek ez dut uste gauza bera pentsatuko dutenik. Askok alde egin behar izan zuten, ez dute babesik izan, ez gizartearenik, ezta instituzioenik ere. Min hori kudeatzeko arazo gehiago dituzte, bakarrik sentitu dira.
Biktima batzuek justizia izan dute, baina gizartearen babesik ez. Beste batzuek izan dute bero hori, baina ez egiarik, ezta justiziarik ere. Ados? Aldatzen ari da hori?
JAUREGI: Gure kasuan, epaiketa bat egon zen, aita hil zutenak kartzela zigorra betetzen ari dira. Gainera, babes hori sentitu dugu gizartearen parte handi baten aldetik. Beste askok ez dakite zer gertatu den. Zauriak ez dira guztiz itxiko, baina itxiz joateko, edozein biktimak egia jakin behar du, eta justizia eduki; beharrezkoa da sendatuz joateko.
GOIKOETXEA: Horretarako, tresnak behar dira. Batzuek erreparaziorik ez dute izan. Badago lan bat egiteko gogoa. Biktima horiek erabat ikusezinak dira.
Irati, BERRIAn zenioen maiatzean: «Herriak biktimak maite behar ditu». Iruditzen zaizue bakoitzak soilik bere aldekoak maite izan dituela?
GOIKOETXEA: Niri oso gogorrak egiten zaizkit termino horiek: nireak eta zureak. Ez dakit hori maitasuna den; giza eskubideen urraketa larrien aurrean, batekiko maitasuna izatea eta bestearekiko maitasunik ez eta sarri mespretxua adieraztea... Hori oso gogorra egiten zait. Egoera konplexua da, baina, aldi berean, sinplea: giza eskubideen urraketa larri bat dago, eta horren aurrean, badagokigu gizarte gisa jarrera bat hartzea. Maitasun aktiboaz ari naiz. Baina haserre mendiak jarri ditugu aurretik, alderdikeria, interes politikoa... ideologia humanoa atzean eta ezkutuan utzita.
JAUREGI: Niretzat ere sinplea da. Etxean jasotako heziketaren barnean doa: etxean beti giza eskubideak jarri dira oinarrian, eta giza eskubide ororen urraketen aurrean jarrera bera hartu dugu. Herri hau maite baldin badugu, aurrera egin behar dugu, eta onartu den-denak ezberdinak garela. Denon artean ikasi behar dugu elkarrekin bizitzen. Garrantzitsua da enpatia.
Nola irudikatzen duzue herri hau hamar urte barru?
JAUREGI: Baikorra naiz. Aurrera egingo dugu; jarraituko dugu balioak landuz, enpatiaren bitartez, elkarri entzunez. Gutxi entzuten dugu. Eraikiko dugu herri hau, pertsona guztiak hartzen dituen herri bat eraikiz. Bidean goaz.
GOIKOETXEA: Ni ere baikor naiz, aktibotasunez; gauzak ez dira berez etorriko. Inaktibitate handia egon da, aktibatu behar dugu. Orain da momentua, denborari heldu behar diogu: gauzek aurrera egingo dute egiten badugu gauzek aurrera egin dezaten. Belaunaldi bat dator honen guztiaren oso kontziente izan behar duena.
JAUREGI: Belaunaldi horri ezin diogu ardura hori utzi. Erakundeen aldetik emateko dauden pauso asko eman behar dira. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201262/beste-urre-bat-dresselentzat.htm | Kirola | Beste urre bat Dresselentzat | Estatubatuarra nagusitu da gizonezkoen estilo libreko 100 metrokoan, eta urrezko bigarren domina eskuratu du. Hainbat errekor ezarri dituzte gaurko finaletan. | Beste urre bat Dresselentzat. Estatubatuarra nagusitu da gizonezkoen estilo libreko 100 metrokoan, eta urrezko bigarren domina eskuratu du. Hainbat errekor ezarri dituzte gaurko finaletan. | Urrezko sei domina ditu jomugan Caeleb Dressel igerilari estatubatuarrak, eta hori lortzeko bidean beste urrats bat egin du. Astelehenean kolkoratu zuen aurrenekoa, gizonezkoen txandakako 4x100 proba librea irabazita, eta gaur jantzi du bigarrena. Estatubatuarra nagusi izan da estilo libreko 100 metrokoan.
Lehia estua izan dute Dresselek eta Kyle Chalmers australiarrak, eta sei ehunenen aldeaz soilik gailendu da estatubatuarra, amaiera justu batean. Marka olinpikoa haustea ere lortu du: 47.02 segundotan osatu du proba. Brontzezko domina Kliment Kolenikov errusiarrak irabazi du.
Errekor olinpiko gehiago ere ezarri dituzte gaurkoan. Yufei Zhang txinatarrak bigarren domina lortu du Tokion. Zilarra irabazi zuen tximeleta estiloko 100 metrokoan, eta urrea eskuratu du 200 metrokoan. Marka olinpikoa hautsi du, 2:03.86ko denbora eginda. Estatubatuarrek osatu dute podiuma: Regan Smith izan da bigarren, eta Hali Flickinger hirugarren.
Jokoetako inoizko denborarik onena egin dute gizonezkoen bular estiloko 200 metroko proban ere. Ez da ezustekorik izan, eta, iragarpenak beteta, Izaax Stubblety-Cook australiarra izan da azkarrena. Zilarrezko domina Arno Kammingak eskuratu du, eta brontzezkoa, Matti Mattsonek.
Txinak ere egin du errekorra; oraingoan, mundukoa. Haiek nagusitu dira estilo libreko 4x200 metrokoan, erreleboka, eta 7:40.33ko denbora ezarri dute. AEBek amaitu dute bigarren, eta Australiak hirugarren.
Eta, azkenik, Robert Finke estatubatuarrak lortu du urrezko domina gizonezkoen estilo libreko 800 metrokoan; aurrenekoz jokatu da proba hori Olinpiar Jokoetan. Azken luzean egindako erasoarekin lortu du loria. Greogorio Altrinieri iritsi da ondoren, eta Mykhailo Romanchukek osatu du podiuma. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201263/zuzenekoa-sunisa-lee-estatubatuarra-garaile-emakumezkoen-gimnastika-artistikoko-banakakoan.htm | Kirola | ZUZENEKOA: Sunisa Lee estatubatuarra garaile emakumezkoen gimnastika artistikoko banakakoan | Rebeca Andrade (Brasil) sailkatu da bigarren, eta brontzea Angelina Melnikovarentzat izan da. Simone Biles estatubatuarra zen irabazteko faborito argia, baina, presioaren ondorioz, ez du parte hartu. | ZUZENEKOA: Sunisa Lee estatubatuarra garaile emakumezkoen gimnastika artistikoko banakakoan. Rebeca Andrade (Brasil) sailkatu da bigarren, eta brontzea Angelina Melnikovarentzat izan da. Simone Biles estatubatuarra zen irabazteko faborito argia, baina, presioaren ondorioz, ez du parte hartu. | * Euskal Herriko 31 kirolari lehiatuko dira Tokion
* Abuztuaren 8ra bitartean egingo dituzte Olinpiar Jokoak; ikusi egutegia
* BERRIA Jokoei buruzko albiste, erreportaje, analisi eta elkarrizketa zerrenda osatzen ari da.
* Egunero Seigarren uztaia saio berezia izango da ikusgai, 15:00etan, BerriaTBn. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201264/laquotorrealdai-ez-zen-ideietara-mugatzen-praktikara-begira-aritzen-zen-betiraquo.htm | Gizartea | «Torrealdai ez zen ideietara mugatzen, praktikara begira aritzen zen beti» | Agirrek nabarmendu du Joan Mari Torrealdaik eta haren belaunaldiak euskaltzaletasunaren gaineko pentsamendu eta praktika berri bat ekarri zutela. | «Torrealdai ez zen ideietara mugatzen, praktikara begira aritzen zen beti». Agirrek nabarmendu du Joan Mari Torrealdaik eta haren belaunaldiak euskaltzaletasunaren gaineko pentsamendu eta praktika berri bat ekarri zutela. | Ikusi zein diren beharrak, egin azterketa bat, egin txosten bat, eta egin martxan jartzeko proposamen bat. Horrela gogoratzen du Jakineko zuzendari Lorea Agirrek (Beasain, 1968) Joan Mari Torrealdai (Forua, Bizkaia, 1942; Usurbil, Gipuzkoa, 2020). Jakinen 42 urte egin zituen zuzendari, eta Euskal Idazleen Elkartean, UEUn, UZEIn, Elkar argitaletxean, Euskaldunon Egunkaria-n eta beste hamaika egitasmotan izan zen sortzaile edo bidelagun. Euskara eta euskal kulturari dagokionez, 56ko belaunaldiko kide zen, gerraostean hutsetik abiatu zena. Ordudanik iritsitako lorpenez jabetzen zen, baina geratu zitzaizkion arantza batzuk ere: tartean, liburutegi nazionalaren proiektuak aurrera ez egitea.
Urtebete da Joan Mari Torrealdai hil zenetik. Distantzia horretatik, zer nabarmenduko zenuke hari buruz?
56ko belaunaldiko kidea zen Joan Mari, eta hark eta haren belaunaldiak, batetik, euskararen eta euskal kulturaren aldeko egiturak sortu, sendotu eta iraunarazi zituzten; bestetik, horrekin batera, euskararen, euskaltasunaren, euskal kulturaren eta herrigintzaren gaineko pentsamendu eta praktika berri bat ekarri zuten. Belaunaldi horrek —Txillardegik, Azurmendik, Arestik, Torrealdaik eta bestek— euskara eta euskal kultura mundu garaikide modernora ekarri zituen. Aldaketa epistemologiko oso bat izan zen hura: euskaldun egin egiten dela, euskara ikasi egiten dela, euskaratik mundu bat sor daitekeela, eta, euskara salbatuko bada, gu salbatuko bagara, kulturara, hezkuntzara, hedabideetara, literaturara eta abarretara ekarri behar dela aldarrikatu zuten. Jakin taldea ere aipatuko nuke, eta hor beti Joan Mari, eta, esate baterako, euskara batuaren alde egindako lana ere bai.
Jakin taldea aipatu duzu. 42 urtean izan zen Torrealdai hango zuzendari.
Arantzazun teologiaren bueltan sortutako aldizkari zena aldizkari garaikide moderno bihurtu zuten. Ikur nagusia aldizkaria bera izan arren, euskalgintzaren artikulazioan laguntzeko tresna gisa ere ulertzen zuten Jakin: euskararen beharrak zein diren ikusi, egin azterketa bat, egin txosten bat eta egin proposamen praktiko bat martxan jartzeko. Jakinen izenean, Joan Mari Euskal Idazleen Elkartearen abiapuntuan egon zen, UEUn bideratzaile, EKBn, Kontseiluan eta UZEIren eragile, Elkarren sorreran, Anaitasuna aldizkarian, Euskaldunon Egunkaria-n sortzaile, bideratzaile eta administrazio kontseiluko lehendakari, Euskaltzaindian, Martin Ugalde kultur parkearen sorreran eta beste hamaika egitasmotan.
2014an eman zizun Jakineko zuzendari lekukoa. Zerbait zehatza eskatu al zizun?
Belaunaldi desberdinetakoak izanagatik, mundu berekoak ginen, nor bere garaitik, esperientziatik eta ingurunetik. Joan Marik oso argi zeukan belaunaldi bakoitzak egin behar duela garaian garaiko bere bidea. Inoiz pentsatu izan dut: «Hau egitera ausartuko al gara Jakinen?». Baina begiratzen duzu 1960ko edo 1970eko hamarkadan Joan Marik-eta zer idazten zuten, eta harrituta geratzen zara: euskarari mundu berri bat eman behar horretan, berritzaileak, kritikoak, eztabaidara emanak eta erradikalak ziren.
Torrealdaik azkenaldian nola ikusten zuen euskararen egoera?
Zer basamortutatik abiatu ziren eta ordutik gaur egunera arte zenbat lortu den kontziente zen, baina ez zela aski ere jabetzen zen. Azkenaldiko erabileraren krisiarekin oso kezkatuta zegoen. Berresten zuen hizkuntza batek aurrera egiteko egitura guztiak behar dituela, sozialak, kulturalak eta politikoak, eta, bereziki, hizkuntz politika publiko ausartak. Haren obsesioetako bat zen hori.
Gainerakoan, zer kezka zituen?
Gertatzen zen guztiaz interesatzen zen Joan Mari. Kazetaria eta soziologoa zen, eta ezin bestela izan. Bazituen zenbait kezka: ekologia, hirigintza, garapen eredua, Euskal Herriaren burujabetza, abertzaletasunaren aurrerabidea, ezkerraren norabidea... Baina, gehienbat, 1956ko belaunaldi horrek abiatutako eta gerora beste belaunaldi askok honaino ekarritako lorpenak zalantzan egoteak edo bide galduetan egoteak amorratzen zuen.
Iaz digitalizatu zenuten haren obra osoa. Zer dago eskura?
Joan Marik argitaratu zuen guztia, zenbakitan, 593 obra: haren 24 liburu, taldean egindako 47 liburu, 41 egunkari eta aldizkaritan ateratako 517 artikulu, hiru itzulpen eta editore gisa egindako beste bi lan. Joan Mari oso ikerlaria zen, baina ez zen ideietara mugatzen, praktikara begira aritzen zen beti. Sartzen zen eremu berri guztietan, datuak hartu eta txosten sakonak egiten zituen, ia tesiak, egiturak sortzeari, proiektuak abian jartzeari, ekipoak osatzeari eta abarri begira. Gaurkotasunez betetako pentsalari eta ekintzailea da Joan Mari, eta merezi du haren obra ezagutzea.
Hain zuzen, transmisioa zen haren kezketako bat, ezta?
Bai, haren beste obsesioetako bat ere hori zen, eta, seguru asko, euskalgintzan eta euskal kulturan dugun arazorik larrienetako bat da: mundu globalizatu eta digital honetan, gero eta zailagoa da belaunaldi berriengana iristea, baina altxor hori transmititu beharra dago, hurrengo belaunaldiek ezagut dezaten, kontra egiteko, txikitzeko, eraikitzeko, osatzeko edo beste leku batera eramateko.
Liburutegi nazionalaren proiektuari ere behin baino gehiagotan heldu zion. Hori izan al da geratu zitzaion arantzetako bat?
Estatua izan edo ez, kultura normalizatu guztiek daukate liburutegi nazionala, hor biltzen delako hizkuntza baten kultura. Eta hori zen Joan Mariren azken helburua. Liburutegi nazionalarena proiektu handia da, esku askoren eta erakunde publikoen inplikazio erabatekoa beharko lukeena. Behin eta berriz atera zuen gaia, erakundeei ere aurkeztu zien, baina ez zuen aurrera egin, eta arantza hori geratu zitzaion.
Gainerakoan, nolakoa zen Torrealdai?
Gustatzen zitzaion bizitza ospatzea, poztea, jatea, lagunekin ibiltzea... Mendizale ikaragarria zen, maratoilaria ere bai. Bizitzaren aurrean oso jarrera positiboa zuen. Euskalgintzaz ari zela, beti esaten zuen maratoia korritzera atera ginela. Bere bizitza hor eman zuen, eta bizitza interesgarria eta zentzuz betea izan zuen. Egindako lan horrek guztiak bere zigorra ere izan zuen: Egunkaria-ren auzian atxilotua eta torturatua izanik, ondo larrutik pagatu zuen bere ekarpen eskuzabala. Publikoki esan zuen tortura egunetan jasotakoaren ondorio zela bere gaixotasuna [minbizia], eta, alde horretatik, sinbolo bat ere bada. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201265/gasteizko-txosnek-dei-egin-dute-abuztuaren-5ean-kaleak-hartzeko.htm | Bizigiro | Gasteizko txosnek dei egin dute abuztuaren 5ean kaleak hartzeko | Kolektiboek jakinarazi dutenez, lehentasuna «krisi egoerari modu kolektiboan» aurre egitea da, guztien «osasuna eta zaintza ezinbestekoak» baitira. Halere, argi dute Gasteizko Txosnak «behar bat» direla; beraz, egun osoko egitaraua antolatu dute abuztuaren 5erako. | Gasteizko txosnek dei egin dute abuztuaren 5ean kaleak hartzeko. Kolektiboek jakinarazi dutenez, lehentasuna «krisi egoerari modu kolektiboan» aurre egitea da, guztien «osasuna eta zaintza ezinbestekoak» baitira. Halere, argi dute Gasteizko Txosnak «behar bat» direla; beraz, egun osoko egitaraua antolatu dute abuztuaren 5erako. | Gasteizko Txosnak «herri mugimenduaren bilgune, eta aisialdi zein jai eredu alternatibo baten iturria» dela iritzita, eta, aukera batez gain, «behar bat» ere badirela argudiatuta, batzordea osatzen duten kolektiboek abuztuaren 5ean Gasteizko kaleak hartzeko deia egin diete herritarrei. «Hamaika borroken plaza, indarrean dauden joera eta balioak eraldatzeko aukera, parte hartzekoa eta ikastekoa... Horiek dira Gasteizko Txosnak. Aukera bat, bai. Baina behar bat ere bai. Gasteizek behar duen iturria». Hori dela eta, egun osorako egitarau bat antolatu dute, osasun egoera gogoan izanda.
Gaur goizean egin dute agerraldia Gasteizko Txosna Batzordea osatzen duten kolektiboek, Unibertsitateen gunean. Haien arabera, iaz, eta, txosnen 40. urteurrenean, etenaldi bat egitea erabaki zuten, izurriteak eragindako egoeraren ondorioz, baina nabarmendu dute ez dutela beraien jarduna bertan behera utzi. «Beti egon gara lanean, azken 41 urte hauetan bezala; batzordea osatzen dugun kolektibook zein hiriko beste mugimendu eta eragileok kalean jarraitzen dugu». Argi azaldu dute beraien lehentasuna «krisi egoera honi modu kolektiboan» aurre egitea dela guztien «osasuna eta zaintza ezinbestekoak» direlako. Hori dela eta, erantsi dute «kontziente» direla hiriko jaiek «bestelako forma bat» hartu behar dutela, baina ez direla «besoak gurutzaturik» geratuko.
Batzordeko kideek nabarmendu dutenez, jaiak aisialdiaz harago, aldarrikapenerako espazio ere badira, eta bertan islatzen dira, besteak beste, eguneroko gatazkak, nahiak eta zapalkuntzak. Horiek plazaratzeko aukera bat direla uste dute, eta, hortaz, argi dute aurten ere kaleak hartzen jarraituko dutela. «Harro eta ozen diogu, urte guztietan bezala, Gasteizko jaietan aurten ere kaleak hartuko ditugula; horregatik, abuztuaren 5ean Gasteizko herriari kaleak hartzeko deia egiten diogu».
Eguneko egitaraua
Gasteizko Unibertsitateetako gunetik atera, eta aldarriak hirian zehar zabaltzeko hautua egin dute batzordeko kideek. 10:00etan ekingo diote egunari, eta herri azoka bat egongo da Gasteizko Alde Zaharreko Buruileria plazan. Horrez gain, haurrentzako eta gazteagoentzako txoko bat ere egongo da, bai eta 40. urteurrenarekin lotutako erakusketa bat ere. Herri bazkaria ere egingo dute, eta egunari amaiera emateko manifestazio bat, Artium museotik hasita, 18:30ean.
Bi Txosni sari ere banatuko dituzte. 2020koa, pentsiodunen mugimenduak jasoko du, azken urteetan «lehen lerroan aktibo egon den kolektibo bat» izan dela iritzita. 2021ekoa, berriz, ostalarientzako izango da, «pandemiaren eta instituzioen arduragabekeriaren ondorioen aurrean antolatzen eta kalea hartzen» jakin dutelako. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201266/irati-goikoetxea-asurabarrena.htm | Irati Goikoetxea Asurabarrena | Irati Goikoetxea Asurabarrena. | Herriak ez du barkatuko (Elkar, 2021) argitaratu du Irati Goikoetxeak, Igartza saria jaso eta gero. Indarkeriaren biktima baten istorioa du hizpide, ez alferrik: matematikaria ikasketaz, irakaslea ogibidez, Nafarroako Gobernuko Bizikidetza arloan ari da lanean. Hori baino gehiago ere bada: «Kirolzalea, saskibaloi jokalari ohia eta gaztetxotatik mendizalea, mendiari oso lotua; naturarekin bat egiteko aukera ematen digulako». | ||
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201267/etxeratzeko-agindua-nafarroan-abuztuaren-5era-arte-luzatzea-onartu-du-justiziak.htm | Gizartea | Etxeratzeko agindua Nafarroan abuztuaren 5era arte luzatzea onartu du justiziak | Gainerako murrizketak irailaren 2ra arte luzatzea onartu du; hamar pertsonatik gora ezingo dira elkartu, eta jai giroko ekitaldi asko galarazita egongo dira aurrerantzean ere | Etxeratzeko agindua Nafarroan abuztuaren 5era arte luzatzea onartu du justiziak. Gainerako murrizketak irailaren 2ra arte luzatzea onartu du; hamar pertsonatik gora ezingo dira elkartu, eta jai giroko ekitaldi asko galarazita egongo dira aurrerantzean ere | Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak onartu egin du herrialdean etxeratzeko agindua luzatzea, abuztuaren 5era arte. COVID-19aren intzidentzia handia duten udalerrietan, debekatuta egongo da 01:00etik 06:00etara kalean ibiltzea asteburuetan, jai egunetan eta jai bezperetan. Ebazpenaren arabera, neurria «egokia eta eraginkorra» da izurriari aurre egite aldera, eta horregatik eman diote oniritzia, egun Nafarroan dagoen egoera epidemiologikoaren ezaugarriak aintzat hartuta.
Ebazpenenean nabarmendu dute, gainera, «neurriz» hartutako erabakia dela, ez duelako pertsonen mugimendua mugatzen herrialde osoan, baizik eta toki jakin zenbaitetan bakarrik, eta osasun publikorako onuragarriak diren irizpideak erabilita beti horretarako.
Izurriari aurre egiteko egun Nafarroan indarrean dauden gainerako murrizketak irailaren 2ra arte luzatzea ere ontzat jo du justiziak: ondorioz, hamar lagun baino gehiagoko topaketarik ezingo da egin, eta zezenekin lotutako ikuskizunak, kalejirak eta herri bazkariak galarazita egongo dira ordura arte. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201268/maria-jauregi-lasa.htm | Maria Jauregi Lasa | Maria Jauregi Lasa. | ETAk Juan Mari Jauregi aita hil zion 2000ko uztailaren 29an, baina biktimaren etiketatik ihes egiten du Maria Jauregik; ez du gustuko: «Nik beti esaten dut biktima aita izan zela, ez ni». Horregatik, beste aldagai batzuk aipatzen ditu bere burua definitzean: «Ni Maria Jauregi naiz. Ingurumen Zientzietan lizentziaduna. Areto futboleko jokalari ohia. Realzalea. Lagunekin egotea asko gustatzen zait, bazkarietan-eta; gero eta gehiago, gainera». | ||
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201269/eguneko-positiboak-2000-kasuren-langatik-hurbil-dira-berriz-ere.htm | Gizartea | Eguneko positiboak 2.000 kasuren langatik hurbil dira berriz ere | Osakidetzak eta Osasunbideak beste 1.980 kutsatu detektatu dituzte asteazkeneko testetan. 57 lagun erietxeratu dituzte COVID-19ak jota. | Eguneko positiboak 2.000 kasuren langatik hurbil dira berriz ere. Osakidetzak eta Osasunbideak beste 1.980 kutsatu detektatu dituzte asteazkeneko testetan. 57 lagun erietxeratu dituzte COVID-19ak jota. | Ezin arintzerik antzeman. Beste behin, transmisioa larriagotzen ari dela erakusten dute Hegoaldeko osasun sistemek argitara ateratako datuek. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako informazioaren arabera, atzo 14.312 diagnostiko proba egin ziren Hegoaldean birusa detektatzeko, eta 1.980 kutsatu zenbatu zituzten horietan. Zehazki, egun bakarrean egindako testen %13,8k eman zuten positibo Hego Euskal Herrian.
Halaber, osasun agintariek zehaztu dutenez, atzo zenbatutako positiboetatik 923 Bizkaian atzemandakoak dira; kopuruaren ia erdia da hori. Gainera, Gipuzkoan 464 kasu detektatu dituzte; Nafarroan, 404; eta Araban, berriz, 157.
Ospitaleetan ere nabarmena da kutsatzeen goraldiak izandako eragina. Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, oraintxe bertan 413 paziente dira gaitzarekin erietxeraturik Hegoaldean. Horietako 79 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan daude, larri. Erietxeratzeei dagokienez, atzo 57 pertsona sartu zituzten ospitalean birusaren sintomak larriagoturik. Horietako 14 Nafarroan ospitaleratuak dira, eta, gobernuak zehaztu duenez, horietako bi ZIUetara eraman dituzte zuzenean.
Gainera, Nafarroako Gobernuak gaitzarekin loturiko beste bi heriotzaren berri eman du berriki: birusarekin eri ziren bi gizonezko zendu dira herrialdean. 72 eta 84 urte zituzten. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201270/zerga-berrien-bidez-220-milioi-euro-biltzea-espero-du-jaurlaritzak.htm | Ekonomia | Zerga berrien bidez 220 milioi euro biltzea espero du Jaurlaritzak | Eusko Jaurlaritzak BPGaren %0,9ko defizit muga izango du, eta aldundiek, berriz, %0,2koa. | Zerga berrien bidez 220 milioi euro biltzea espero du Jaurlaritzak. Eusko Jaurlaritzak BPGaren %0,9ko defizit muga izango du, eta aldundiek, berriz, %0,2koa. | Google eta Tobin tasen bilketaren kopuru esanguratsuak jaso ahal izango dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ogasunek. Espainiako Gobernuak kalkulatu du horien bitartez urtero 1.600 milioi euro bildu ahal izango dituela, eta horietatik 220 milioi inguruk buka dezakete foru ogasunen kutxetan, kalte handirik egiten ez dien sistema bat hitzartu dutelako Kontzertu Ekonomikoaren Batzorde Mistoan. Hurrengo egunotan jaso behar dituzte lehen diruak, urteko lehen erdian egindako operazioen zergak ordaintzekoak baitira.
Asteazkenean iragarri zuen Espainiako Gobernuarekin akordioa zegoela Pedro Azpiazu Eusko Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun sailburuak, baina gaurko bilera eman arte ez zuen zehaztu nahi izan nola ordainduko diren zergak. Pozik azaldu zen Azpiazu, bere ustez Madrilekiko «aldebiko harremanaren» adibide baita da akordioa, «urrats bat gehiago autogobernuan».
Finantza transakzioen gaineko zergari (FTZ) dagokionez —Tobin tasa izenez ezaguna—, diru bilketarako konexio puntua izango da akzioak eskuratzen dituzten enpresen helburu soziala. Hau da, hiru lurraldeetan egoitza duten enpresen akzioen salerosketaren ordaina jasoko dutela foru ogasunek, akzioaren balioaren %0,2 hain zuzen ere. Horrek ekarri beharko luke du diru gehien Bizkaian jasotzea, han dutelako egoitza Iberdrolak, Gestampek, Cie Automotivek eta beste enpresa handi gehienek.
Burtsan mila milioi eurotik gora balio duten enpresen akzioen salerosketa soilik zergapetuko ditu tasak. Muga horretatik gora daude CAF gipuzkoarra (1.220 milioi) eta Vidrala arabarrak (2.865 milioi). Nafarroako Gobernuak Madrilekin antzeko banaketa lotuz gero, Viscofanen akzioen salerosketari (2.735 milioi) etekina atera ahal izango dio hango ogasunak.
Google tasa
Zerbitzu digital jakin batzuen gaineko zerga (ZDJZ edo Google tasa), berriz, %3ko zerga ezartzen die Interneten publizitate, bitartekaritza eta datu transmisio zerbitzu digital handiei. Zerbitzu horietan parte hartzen duen erabiltzailea Arabako, Bizkaiko edo Gipuzkoakoa bada, lurralde horietan pagatuko dute zerga.
Merkataritza elektronikoaren BEZari dagokionez, kontsumoaren lurraldea izango da ordainketarako irizpidea. Ekonomia Sailak adibide batekin azaldu du zehazki nork ordainduko duen zerga. Horrela, Alemanian dagoen kontsumitzaile batek bizikleta bat erosten badio euskal enpresa bati online duen dendaren bidez, saltzaileak Alemanian indarrean dagoen BEZa kobratuko dio erosleari, euskal ogasunari emango dio, eta hura arduratuko da Alemaniako Ogasunari diru hori transferitzeaz. Baina eroslea Arabakoa, Bizkaikoa edo Gipuzkoakoa bada, Alemaniako Ogasunak utzi beharko du dirua euskal ogasunaren esku.
Merkataritza elektronikoaren BEZaren eragina kalkulatzerik ez dagoela ziurtatu du Azpiazuk, oraindik EBk ez duelako indarrean jarri.
Kontu publikoak
Hitzartutako zerga berriek lagun diezaiekete Jaurlaritzari eta aldundiei krisiak zerga bilketan eragindako jaitsieraren zati bat konpentsatzen. Nekez estaliko dute zulo osoa, batez ere agindu dutelako ez dutela gerrikoa estututuko krisiari aurre egiteko, eta aurrekontu «hedakorrak» egingo dituztela. Aurrekontu horietan nolako defizita izan dezaketen ere adostu zuten atzo. Berez, erreferentzia bat besterik ez da, krisiaren ondorioz ez baitago indarrean araurik, bi parametro horiek derrigorrez maila batetik behera uztera behartzen duenik.
Eusko Jaurlaritzaren defizit helburua BPGaren %0,9 izango da, hau da, 707 milioi euro. Datorren urtean ere baliteke aldundiek zuloa izatea, %0,2koa, hain zuzen ere (157 milioi).
Gasteizko gobernuaren zorra %15,6ra iritsi ahal izango du, hau da, 12.255 milioi eurora. Urteko lehen hiruhilekoan 10.900 milioi euroan zegoen, Espainiako Bankuaren arabera. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201271/35-euskal-sortzaile-egongo-dira-nazioarteko-bederatzi-jaialditan.htm | Kultura | 35 euskal sortzaile egongo dira nazioarteko bederatzi jaialditan | Etxepare Euskal Institutuaren leihoen bitartez, Kataluniako, Espainiako, Frantziako eta Portugalgo festibaletan erakutsi ahal izango dute euren lana kulturgileek. Osasun egoeraren ondorioz, gertuko topaketak lehenetsi dituzte | 35 euskal sortzaile egongo dira nazioarteko bederatzi jaialditan. Etxepare Euskal Institutuaren leihoen bitartez, Kataluniako, Espainiako, Frantziako eta Portugalgo festibaletan erakutsi ahal izango dute euren lana kulturgileek. Osasun egoeraren ondorioz, gertuko topaketak lehenetsi dituzte | Jopuntuan dituzte, eta egin egingo dira, baina aurrerago. Etxepare Euskal Institutuko zuzendari Irene Larrazak bermatu egin du euskal sortzaileek beren lanak erakusteko aukerak izango dituztela Eskozian, Quebecen eta Flandesen: harremanetan jarraitzen dute hangoekin, baina, osasun egoerak bultzatuta, gertuagoko helmugak hobetsi dituzte uda honetarako: institutuak eskainitako leihoen bitartez, 35 euskal sortzailek baino gehiagok eta arte eszenikoetako hamabost konpainiak erakutsi ahal izango dute euren lana nazioartean.
Hurrengo asteetan, Kataluniako, Espainiako, Frantziako eta Portugalgo bederatzi festibaletan arituko dira: hala nola Tarregako Fira de Teatre al Carreren (Katalunia), Soriako Expoesian (Espainia), Libourneko Fest’Arts eta Avignongo Opera Teatroan (Frantzia) eta Torres Vedrasen (Portugal). Askotariko diziplinetako artistak igoko dira toki horietako oholtzetara: besteak beste, Kukai, Lasala, Deabru Beltzak eta Marie de Jongh konpainiak, Amaia Zubiria eta Ruper Ordorika musikariak, Uxue Alberdi eta Miren Amuriza bertsolariak, eta Miren Agur Meabe idazlea. Bilboko Azkuna zentroan goizean egindako prentsaurrekoan eman dute xehetasunen berri.
2020. urtearen bukaeran, institutuak inkestak egin zizkien euskal sortzaileei, eta haiekin bildu zen jakiteko zein aurreikuspen zituzten 2021erako, eta zer izan zitekeen egingarria. Saioetan ondorioztatutakoa oinarri hartuta, diru laguntzak malgutzea erabaki zuten Etxeparekoek, eta, halaber, leihoak beste era batera enfokatu zituzten. «Ikusita jaialdiak gertuko proposamenak aukeratzen ari zirela, gertuen dauden festibalekin eta topaketekin harremana indartzea erabaki genuen», Larrazaren hitzetan.
Euskal sortzaileek lanaren «zati handi bat» nazioartean egiten dutela gogorarazi du Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultur sailburuak; horrenbestez, joan-etorriei ezarritako mugek galarazi egin diete beharrok aurrera eraman ahal izatea. Larrazaren arabera, azken hilabeteak ez dira «samurrak» izan oro har, eta bereziki arte eszenikoetan aritzen direnentzat: zuzendariaren iritziz, literaturaren eta musikaren arloetan, esaterako, online formatuak abaguneren bat ireki die sortzaileei, baina arte eszenikoetako langileentzat zailagoa izan da molde horretara egokitzea. Sektore horretakoak dira leihoetan parte hartuko duten artistetako asko. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201272/fernandez-diaz-espainiako-barne-ministro-ohia-auzipetu-dute-kitchen-auzian.htm | Mundua | Fernandez Diaz Espainiako Barne ministro ohia auzipetu dute 'Kitchen auzian' | Luis Barcenas PPko diruzain ohia zelatatzeko operazio bat antolatu zuela uste du epaileak. Harekin batera epaituko dituzte haren agindupean zeuden Poliziaren goi kargudunak ere. | Fernandez Diaz Espainiako Barne ministro ohia auzipetu dute 'Kitchen auzian'. Luis Barcenas PPko diruzain ohia zelatatzeko operazio bat antolatu zuela uste du epaileak. Harekin batera epaituko dituzte haren agindupean zeuden Poliziaren goi kargudunak ere. | Kitchen auziko instrukzio fasea amaitutzat eman du Espainiako Auzitegi Nazionaleko Manuel Garcia-Castellon epaileak, eta, ikerketaren ondorioak aztertuta, Jorge Fernandez Diaz Espainiako Barne ministro ohia auzipetzea erabaki du. Aldiz, artxibatu egin du Maria Dolores de Cospedal PPko idazkari nagusi ohiaren eta haren senar Ignacio Lopez del Hierroren kontrako akusazioa. Kitchen auzian epaituko dute auzipetuek Poliziaren baliabideak eta estatuaren diru bereiziak erabili al zituzten ustezko ezkutuko operazio bat antolatzeko, Luis Barcenas PPko diruzain izandakoa eta haren gertukoak zelatatzea eta Barcenasek alderdiaren kontabilitateari buruz zituen dokumentuak eskuratzea helburu. Epaileak ondorioztatu du badela nahikoa zantzu akusatuek operazio hura antolatu zutela pentsatzeko.
Auzitegi Nazionalak Espainiako Barne Ministeriora mugatu du Barcenas zelatatzeko operazioa. Fernandez Diaz kokatu du buruan. Ez du uste zantzurik dagoenik ministro ohiak beste norbaiten aginduetara jardun zuela baieztatzeko, ezta Mariano Rajoy Espainiako orduko presidenteak edo PPko beste buruzagiren batek operazioa antolatzeko erabakian parte hartu zuela adierazteko ere. Epaileak ez zuen Rajoy deklaratzera deitu instrukzio fasean.
Auziari buruz galdetuta, PPko presidente Pablo Casadok esan du bere alderdiaren egungo zuzendaritza «zintzoa eta gardena» dela. «Errotik kendu ditu iraganean egon zitezkeen portaera ez eredugarriak».
Fernandez Diazekin batera, Francisco Martinez Segurtasun Estatu idazkari ohia auzipetu du epaileak, eta akusazioak baieztatu ditu Poliziako hainbat goi kargudun ohiren aurka; horien artean dira Eugenio Pino, Marcelino Blas eta Andres Gomez Gordo. Jose Manuel Villarejo komisario ohi eta Tandem auziko akusatu nagusia, eta Barcenasen gidari izandako Sergio Rios ere inputatu ditu.
Epaileak adierazi duenez, ondorengo delituak dagozkie aztertu dituen gertakariei: sekretuak ezagutaraztea, prebarikazioa, delituak jazartzeari uko egitea, funtzionario eroskeria, influentzia trafikoa eta diru publikoaren erabilera bidegabea.
Cospedal eta haren senar Lopez del Hierro deklaratzera deitu zituen epaileak instrukzioan, argitzeko ardurarik izan al zuten Rios Barcenasen gidari ohia operaziora gehitzeko garaian. Autoaren arabera, Rios izan zen aukeratua PPko diruzain ohiak bere esku zituen dokumentazioei buruzko informazioa biltzeko eta alderdiaren diru kontuekin zerikusia zutenak lapurtzeko. Epaileak ez du Cospedalen eta Lopez del Hierroren kontrako akusazioari eusteko nahikoa frogarik ikusi, eta artxibatu egin du horien kontrako salaketa. Gomez Gordo Poliziako goi kargudun auzipetua Cospedalen aholkulari pertsonala izan zen.
Agindu katea
Auzitegiko autoaren arabera, Fernandez Diazek 2012 eta 2013 artean eman zuen operatiboa antolatzeko agindua, eta Francisco Martinezen esku utzi zuen lan hori. Fernandez Diazen ministerioko bigarren agintari nagusia zen 2013ko urtarriletik. Martinez Fernandezek operatiboa diseinatzeko eskatu zion Pinori, eta azken horrek Villarejoren esku utzi zuen zelatatze lanak abiatzea.
Operazioaren helburu nagusia izan zen Barcenasen gertuko pertsona bat taldera batzea. Rios gidari ohia aukeratu zuten, PPko diruzain ohiaren eta haren familiaren konfiantzazkoa. Autoak jasotzen duenez, Riosi hilean 2.000 euro eskaini zizkioten, gastuak aparte, estatuaren diru bereizietatik. Horrez gain, lan hori amaitutakoan Polizian sartuko zela ere hitzeman zioten. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201273/joan-mari-torrealdairen-ekarpena-aztertu-dute.htm | Gizartea | Joan Mari Torrealdairen ekarpena aztertu dute | Pentsalariaren figura eta ondarea aztertzeko jardunaldiak egin dituzte gaur goizean, Martin Ugalde parkean. | Joan Mari Torrealdairen ekarpena aztertu dute. Pentsalariaren figura eta ondarea aztertzeko jardunaldiak egin dituzte gaur goizean, Martin Ugalde parkean. | Goizeko egitarauari hasiera emateko, euskal filologiako lizentziadun, udal euskara teknikari eta euskalgintzako ekintzaile Dabid Anaut aritu da, Torrealdaik euskarari eta euskalgintzari egindako ekarpena aztertuz. Xabier Eizagirre Jakin-eko erredakzioburuak Torrealdai: liburugintzaren ikerketa hitzaldia eman du. Lourdes Otaegi UPV/EHUko Hizkuntzalaritza eta Euskal Ikasketak Saileko irakasleak, berriz, Torrealdai: liburua eta zentsura izeneko hitzartzea egin du. Azkenik, Torrealdaik euskal kazetaritzari egindako ekarpenari buruz aritu da Imanol Murua kazetaria, EHUko Kazetaritza II Saileko irakasle eta Jakin taldeko kidea.
Izan ere, hitzaldi bakar batekin ez da nahikoa foruarrak jorratu zituen gaien gainean hitz egiteko, bere ibilbide oparoak askorako eman baitzuen. Euskalgintzan, besteak beste, euskararen modernizazioaren sustatzaile nagusietako bat izan zen Torrealdai, eta euskara batuaren defendatzailea hasieratik. Liburugintzan, 42 urtean aztertu zuen euskal liburugintza, kuantitatiboki nahiz kualitatiboki, liburugintzaren egoerak kultura oso baten osasunaren berri ematen duen premisatik abiatuta. Liburugintza aztertzen hasitakoan, euskal liburugintzan zentsurak izandako garrantziaz jabetu zen, eta paraleloki beste ikerketa lerro bat abiatu zuen, nork zentsuratzen zuen, zeren gainean, zer eta zer argumenturekin eta abar aztertzeko. Hala, zentsuraren teoriko eta ikertzaile nagusi bihurtu zen. Kazetaritzan, 517 artikulu idatzi zituen 41 hedabidetan, baina, kazetari gisa ez ezik, euskal komunikabideen sorreran –tartean Euskaldunon Egunkaria— eta horien teorizazioan ere lan handia egin zuen. Jakinen, berriz, 42 urtean izan zen zuzendari. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201274/sunisa-lee-estatubatuarrarentzat-urrea-emakumezkoen-banakakoan.htm | Kirola | Sunisa Lee estatubatuarrarentzat urrea emakumezkoen banakakoan | Rebeca Andrade (Brasil) sailkatu da bigarren, eta Angelina Melnikova (Errusia) hirugarren. | Sunisa Lee estatubatuarrarentzat urrea emakumezkoen banakakoan. Rebeca Andrade (Brasil) sailkatu da bigarren, eta Angelina Melnikova (Errusia) hirugarren. | Presioak gaina hartuta, Simone Biles (AEB) emakumezkoen gimnastika artistikoko izarrak erabaki zuen, atzo, ez zuela banakako lehiaketan parte hartuko. Rio 2016an egin bezala, urrea kolkoratzeko faborito nagusia zen. Haren absentzian, AEBetako selekzioko teknikariek Sunisa Leeri erreparatu zioten. Eta 18 urteko gimnastak lehiaketa irabazi du, gaur, Tokioko Ariake Arenan. Lau ariketak (zaldi uztaiduna, barra asimetrikoak, oreka barra eta lurra) egin ondoren, 57.433 puntu pilatu ditu. Rebeca Andrade (Brasil) izan da bigarren, 57.298 puntu lortuta, eta Angelina Melnikova (Errusia) hirugarren, 57.199 puntu batuta. 24 gimnasta lehiatu dira finalean.
Ezin da esan Leek ezustekoa ema duenik. Aintzat hartu behar da joan den ekainean, AEBetako trials-etako egun batean Biles ikurrak baino puntuazio handiagoa lortu zuela. «Uste dut honek konfiantza handia emango didala», adierazi zuen orduan. «Uste dut ez dela berriro gertatuko, baina oso hunkituta nago», gehitu zuen.
Baina gertatu da, eta urrea irabazi du. Bere palmaresa gizentzen hasi da Lee: 2019an, Munduko Txapelketan, urrea irabazi zuen taldekakoan, brontzea barra asimetrikoetan, eta zilarrezko domina lurreko proban.
Eta, hain zuzen, lurreko proban erabaki da gaurko finala. Historian arrastoa uztear egon da Andrade brasildarra, baina lurreko ariketan, jauzi bat bukatu eta gero, pistatik atera da, eta epaileek zigortu egin dute. Orekatuagoa izan da, ordea, Leek ariketa horretan egindako lana.
Rebeca Andrade, gaurko finalean. EFE
Azkeneko bost Olinpiar Jokoetan estatubatuarrak izan dira garaile emakumezkoen banakakoan: Lee (2020), Biles (2016), Gabby Douglas (2012), Nastia Liukin (2008) eta Carly Patterson (2004). Sydney 2000n Simona Amanarrek (Errumania) irabazi zuen.
Ariketen finalak
Ariketen finalak abuztuaren 1ean, 2an eta 3an jokatuko dira. Oraindik ez dago argi Biles lehiatuko den ala ez. Rio 2016an Bilesek urrea lortu zuen jauzi zaldian eta lurrean, eta brontzea oreka barran. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201275/estatu-krimenen-ikerketa-ez-oztopatzeko-eskatu-dio-maixabel-lasak-psoeri.htm | Politika | Estatu krimenen ikerketa ez oztopatzeko eskatu dio Maixabel Lasak PSOEri | ETAk hildako Juan Mari Jauregi oroitzeko ekitaldia egin dute Legorretan, hilketaren 21. urteurrenean. Jauregik «beti giza eskubideen alde» egin zuela adierazi du haren alargunak. | Estatu krimenen ikerketa ez oztopatzeko eskatu dio Maixabel Lasak PSOEri. ETAk hildako Juan Mari Jauregi oroitzeko ekitaldia egin dute Legorretan, hilketaren 21. urteurrenean. Jauregik «beti giza eskubideen alde» egin zuela adierazi du haren alargunak. | Juan Mari Jauregi Gipuzkoako Gobernadore zibil izandakoa hil zuen ETAk Tolosan (Gipuzkoa) 2000. urteko uztailaren 29an. Heriotzaren 21. urteurrena gogoratzeko, hainbat lagun bildu dira gaur goizean haren jaioterri Legorretan (Gipuzkoa), Jauregiren alargun Maixabel Lasa buru. Ekitaldian mintzatu da Lasa, eta, besteak beste, estatu krimenen ikerketa ez oztopatzeko eskatu dio PSOE alderdiaren zuzendaritzari.
Jauregiren soslai bat egin du Lasak. «Bizitza osoan giza eskubideen alde lan egindako gizon bat» izan zela adierazi du. Gipuzkoako Gobernadore Zibila izan zenean —1994tik 1996ra— horren adibide izan zela esan du. ETAko kideak atxilotzen eta epaileen aurrera eramaten saiatu zela esan du, baina gogoratu du giza eskubideen urraketak gertatzen ziren lekuetan ere aritu zela horiek salatzen. Guardia Zibilak Intxaurrondon (Donostia) duen kuartela jarri du adibide gisa, eta han «gauza oso larriak» gertatu zirela adierazi du. Gogoratu duenez, Lasa eta Zabala auzian Galindoren eta haren ingurukoen aurka deklaratu zuen Jauregik Espainiako Auzitegi Nazionalean, eta haiek zigortu egin zituzten. Une hartan PSOE alderdiko kide batzuek «ziurrenera ez zuten begi onez ikusi» Jauregi alderdikideak eginikoa, Lasaren arabera. «Garai hartan, Juan Mari oso ausarta izan zen», adierazi du Lasak, eta gaineratu du gustatuko litzaiokeela PSOE ere hura bezain ausarta izatea eta argitzea oraindik azaldu gabe dauden hainbat tortura kasu eta hilketa. Gogoratu du, esaterako, martxoaren 26an Zabalza auziari buruzko agiriak sekretupetik ateratzeko eskaeraren kontra bozkatu zuela PSOEk Espainiako Kongresuan, PP, Vox eta Ciudadanosekin batera. EAJk aurkeztu zuen eskaera. Espainiako Gobernuari eskatzen zion sekretupetik atera zitzala auziarekin zerikusia duten agiriak, eta Estatuko Fiskaltza Nagusiak berriz ireki zitzala kasu horri dagozkion eginbideak. Eskaera ez zen onartu.
Zabalza 1985eko azaroaren 26an atxilotu zuen Guardia Zibilak, eta haren gorpua hiru aste geroago agertu zen, Endarlatsa inguruan, Bidasoa ibaian. Bertsio ofizialaren arabera, guardia zibilek Endarlatsara eraman zuten, ustezko zulo baten bila, eta ihes egin zuen. Aurten zabalduriko elkarrizketa baten grabazioan, berriz, CESIDeko Juan Alberto Perotek eta Guardia Zibileko kapitain Pedro Gomez Nietok esaten dute Zabalzarekin «eskua joan» egin zitzaiela Intxaurrondon.
«Egia jakitea osasungarria da denontzat, batez ere sufritu dutenentzat», adierazi du Lasak. «Espero dut datorren urtean hemen biltzen garenean honetaz berriz hitz egiteko beharrik ez izatea, nire ustez ordua baita gauza horiek argitzeko». Dena den, ohartarazpena egin du: «Nik behin eta berriz esango dut». |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201276/urmuga-larunbatean-amaituko-dute-izaban.htm | Bizigiro | Urmuga larunbatean amaituko dute, Izaban | Jaialdi berezia egingo dute zeharkaldiari bukaera emateko. Mendia eta musika lotzen dituen zeharkaldia arrakastatsua izaten ari da,. | Urmuga larunbatean amaituko dute, Izaban. Jaialdi berezia egingo dute zeharkaldiari bukaera emateko. Mendia eta musika lotzen dituen zeharkaldia arrakastatsua izaten ari da,. | Orhi mendira igo dira gaur Urmugako ibiltariak, eta han izan dute zain Donostiako Orfeoia; Erraizeko leporaino iritsiko dira bihar. Eta larunbatean, hemeretzi etapa egin ostean, amaierara iritsiko dira Urmugako ibiltariak. Izaban (Nafarroa) egingo dute bukaerako festa, goizean Hiru Erregeen Mahaira igo eta gero.
Larunbateko bukaera festan, eguerdian txistulariak izango dituzte kalez kale; eta 12:30ean, euskal sagardo eta gazta dastaketa egingo dute Izabako Pax Avant plazan. Mikel Garaizabal sommelierraren laguntza izango dute, gainera. Arratsaldean musikaz gozatzeko modua egongo da: 18:00etan, Jarauta 69 musika taldeak alaituko du giroa; eta 20:00etan, Ibil Bedi taldeak emango du azken kontzertua. Hor egingo dute amaiera ekitaldia, Pax Avant plazan. Egunean zehar, artisauen eta bertako produktuen azoka jarriko dute Izabako kaskoan.
Uztailaren 13an ekin zioten bideari Urmugako ibiltariek. Orduz geroztik, egunero idatzi dute bidetik Felipe Uriartek, beste antolatzaileek eta sortzaileek. Azkeneko egunetan ere haien bizipenak eta iritzi zutabeak irakurri ahalko dira egunkariko Udagiro sailean. Mendia eta musika uztartzen ditu egitasmoak, Euskal Herria mendiz mendi zeharkatuz, eta bide batez euskal musikarien kontzertuak paraje ederretan antolatuz. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201278/sergio-fernandezek-ostiralean-ekingo-dio.htm | Kirola | Sergio Fernandezek ostiralean ekingo dio | 04:33an lehiatuko da lehenengoz Tokioko Olinpiar Jokoetan, 400 metroko hesiduneko lehen txandan. Guztira Euskal Herriko bost kirolari ariko dira bihar, goizaldeko hiruretatik aurrera. | Sergio Fernandezek ostiralean ekingo dio. 04:33an lehiatuko da lehenengoz Tokioko Olinpiar Jokoetan, 400 metroko hesiduneko lehen txandan. Guztira Euskal Herriko bost kirolari ariko dira bihar, goizaldeko hiruretatik aurrera. | Euskal Herriko bost kirolari lehiatuko dira bihar, ostirala, Tokion. Besteak beste, Sergio Fernandezek ekingo dio aurtengo Olinpiar Jokoetan, 400 metroko hesiduneko lehen txandan, 04:33tik aurrera. Nafarraren bigarren Olinpiar Jokoak dira hauek: Rion finalerdietara heldu zen.
Jose Maria Basterra izango da lehiatzen lehena, 03:00etan. Ligaxkako azken partida jokatuko dute, Australiaren kontra.
05:05ean, berriz, Kevin Peponneten txanda izango da. 470 diziplinako bosgarren eta seigarren probetan lehiatuko da, 05:05ean eta 05:15ean. Guztira hamar lasterketa jokatu beharko ditu kanporaketan.
07:15ean lehiatuko dira Julen Aginagalde eta Eduardo Gurbindo Frantziaren kontra, ligaxkako partidan.
Bihar, gainera, zenbait final izango dira. Atletismoan, esaterako, gizonezkoen 10.000 metrokoa jokatuko da, 13:30ean. Igeriketan, 03:41ean hasiko dira finalak, eta arraunean, 02:33ean.
Tokio 2020ko egutegia eta proben ordutegia kontsultatu hemen: Egutegia eta proben ordutegiak, egunez egun |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201279/ahalegina-ordaindu-dute.htm | Kirola | Ahalegina ordaindu dute | Virginia Diazen ontziak azken postuan amaitu du lemazainik gabeko binakako finalean. Atzean geratu dira hasieratik, eta ohikoa duten amaiera indartsuarekin ere ez dute aurrera egin ahal izan. | Ahalegina ordaindu dute. Virginia Diazen ontziak azken postuan amaitu du lemazainik gabeko binakako finalean. Atzean geratu dira hasieratik, eta ohikoa duten amaiera indartsuarekin ere ez dute aurrera egin ahal izan. | Finalerdietan estropada aparta eginda, Virginia Diazek bazuen itxaropena dominen borrokan egoteko lemazainik gabeko binakakoan, Aina Cidekin batera. Baina ez da posible izan. Azken lekuan amaitu dute finala: seigarren postuan. Urruti izan dute podiumera igotzeko ametsa, ia zortzi segundora. Baina ez da esku hutsik itzuliko etxera, diploma olinpikoa eskuratu baitu. Diazek aitortu du ez zirela nahi bezala aritu. Bi arrazoi eman zituen hori azaltzeko, estropada ostean egindako adierazpenetan: «Batetik, finalerdietan egindako ahalegina ordaindu dugu; bestetik, haizeak ere baldintzatu du gure jarduna».
Alboko haize trabagarria zebilen goizean goiz (Euskal Herrian, goizaldea) Sea Foresteko estropada eremuan. Haize horrek beti eragiten die arraunlarien jardunari, deserosoago aritzen baitira halako baldintzetan. Gaur ere hala gertatu da. Maila desberdinetako estropadetan parte hartzen ari ziren ontzien denboretan nabaritu da. Diazen kasuan, finalean lehian aritu diren sei ontziek finalerdietan baino denbora kaskarragoa egin dute; Diazek eta Cidek ia hamar segundo gehiago egin dituzte: 6.50,63 finalerdietan; 7.00,05 finalean.
Diazek eta Cidek beti ekiten diete atzean estropadei. Baina azken 500-1.000 metroak oso indartsu egiten dituzte, eta horri esker lortzen dute aurrean egotea. Hori da haien ezaugarri nagusia. Horri esker egin zuten aurrera sailkatze proban. Azken txanpan lortu zuten Irlanda aurreratzea.
Lanarekin pozik
Gaur ere kontrakarrean ekin diote finalari, baina, oraingo honetan, ezin izan dute atzetik aurrera egin. Estropada osoan azken postuan joan dira. Hasieratik aldendu zaizkie beste ontziak, eta, denbora pasatu ahala, atzerapen handiagoa pilatu dute. Uneren batean bosgarren postura gerturatzear egon dira, baina ez da posible izan.
Zeelanda Berriko bikoteak hasieratik erakutsi du bere nagusitasuna. 2019an, munduko txapeldun izan ziren Grace Prendergatek eta Keri Gowlerrek ez dute huts egin. Errusiak eta Kanadak borroka apur bat izan dute zilarrezko domina eskuratzeko lehian, baina, azken txanpan, errusiarrek ondo eutsi diote abantailari. Kanadak, beraz, brontzezko dominarekin konformatu behar izan du.
Estropada bukatuta, Diazek sentipen gazi-gozoak zituen: «Hasieratik ahalegindu gara. Ilusio handia genuen. Baina beti ez da posible atzetik aurrera egitea. Ez dugu izan egunik onena. Baina ezin diogu ezer leporatu geure buruari».
Atzo oso estropada ona egin zuten, finalerdietan: hirugarren amaitu zuten, Zeelanda Berriaren eta Errusiaren atzetik. Zeelanda Berriak urrea eskuratu du gaur, eta Errusiak, zilarra: «Ahalegin handia egin genuen, eta 24 ordu baino gutxiago izan ditugu estropada horretatik osatzeko; denbora gutxi da indarberritzeko. Finalerdian eguraldiagatik izan zen atzerapenak ere ez digu mesede egin finalerako».
Dena den, balioa eman nahi izan dio finalean egoteari eta diploma lortzeari: «Gaur zapore gazi-gozoa izango dugu. Izan ere, anbiziotsuak gara, eta gorago egon nahi genuen. Baina, oro har aztertuta, lan ona egin dugu».
Nabarmendu du uretan eta uretatik kanpo «asko» ikasi duela egun hauetan: «Kirolari moduan asko hazten lagunduko dit honek guztiak. Orain, atseden hartu, eta patxadaz erabakiko dugu etorkizunean zer egin». |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201280/orekak-eman-dio-urrea.htm | Kirola | Orekak eman dio urrea | Sunisa Lee da txapeldun olinpiko berria, Simone Biles herrikidearen lekua hartuta. Ariketa guztietan oreka erakutsi du, eta Rebeca Andrade faboritoak azken ariketan egindako pare bat akatsek erabaki dute finala. Ikuskizun ederra izan da. | Orekak eman dio urrea. Sunisa Lee da txapeldun olinpiko berria, Simone Biles herrikidearen lekua hartuta. Ariketa guztietan oreka erakutsi du, eta Rebeca Andrade faboritoak azken ariketan egindako pare bat akatsek erabaki dute finala. Ikuskizun ederra izan da. | Ariake Arena hutsik dago. Ordu eta erdi falta da emakumezkoen bakarkako gimnastikako finala hasteko. Langileak dena txukun jartzen ari dira, aparatu bakoitza bere lekuan. Milimetro txikiena ere neurtzen. Gimnastek beren mugimenduetan erakusten duten zehaztapenaren pare egon behar dute jarrita. Hori egin, eta desinfektatu. Halako batean, argiak itzali dira, eta prentsa gunearen parean, olinpiar eraztunak. Argi gorri eta urdinak, eta dantzari batzuen ikuskizuna. Kirola da, baina hori baino gehiago ere bai: adierazpide artistiko bat. Eta txapeldun berria Sunisa Lee da (57.433 puntu). Hala, Simone Biles gabe ere AEBek eutsi egin diote bakarkako lehen postuari, Errusia berdinduz. Sei aldiz segidan irabazi zuen herrialde horretako atleta batek urrezko domina olinpikoa. Bigarren izan da Rebeca Andrade brasildarra (57.298), eta hirugarren Angelina Melnikova errusiarra (57.199).
24 gimnasta aritu dira lehian, seiko lau multzotan banatuta. Eta denera lau aparatutan jardun behar: jauzi zaldia, barra asimetrikoa, oreka barra eta lurra. Hutsune handi bat: Simone Biles. Asteartean, taldekako finala jokatzen ari zela, lehia uztea erabaki zuen. «Neure burua zaintzeko garaia da». Agerian jarri du kirolarien buru osasunaren gaia, eta elkartasun uholdea jaso du. Harmailetan da, selekzioko kideak animatzen, eta musuak eta txaloak eskaini ditu bere irudia pabiloiko pantaila handian agertu denean.
Irten dira ilaran gimnastak. Harmailetan dauden ikusle apurren txaloak. Erabateko arreta beren begietan. Eta hasi dira beroketa ariketak egiten. Ikusgarriak horiek ere, zehaztasunez betetakoak. Ondoren, multzo bakoitza egokitu zaion lehen aparatuaren ondora joan da. Finala martxan da. Gimnasta bakoitzaren mugimenduak zehatzak eta plastikoak dira. Indarra, oreka, ahalmen fisikoa, edertasuna: hori dena erakusten dute ariketa bakoitzean.
Lehen ariketaren ondoren —zaldi jauzia—, urrezko domina kolkoratzeko faborito nagusia ageri da lehen postuan: Rebeca Andrade. Sailkatze proban, puntuazio onenetan bigarrena lortu zuen, Bilesen atzetik, lurrean funk doinuekin girotutako ariketa ikusgarri bat eginez. Lee hirugarren izan zen sailkatze proban.
Aparatu batetik bestera, minutu batzuk, gimnastek zegozkien ariketak egiteko, egin beharreko ariketa berrira egokitzeko. Tentsioa handituz joan da, baita selekzioetako kideek beren gimnastei egindako txaloak ere. Andrade ez da horren fin aritu asimetrikoetan eta oreka barran, eta aurkariak gerturatzen hasi zaizkio. Batez ere Lee. Baina oraindik aukerak zituen. Lurrean, erritmoz betetako ikuskizuna eskaini du, baina pare bat akats egin ditu, eta hor joan zaio finala. Leek, ordea, oreka izan du ariketa guztietan, eta horrek eman dio garaipena. Azken bi gimnastek beren ariketa egin aurretik, jakina zen jada Leerentzat zela urrezko domina. Bilesek txaloka ospatu du.
Txapeldun berriak ez du bide erraza izan. Bere gurasoak Laostik iritsi ziren AEBetara. Aitak lan istripu larri bat izan zuen, eta beti izan da haren eredu. Iaz, osaba-izebak galdu zituen COVID-19agatik, eta ezker oina hautsi zuen. Baina ez da oztopo izan urrezko domina lortzeko. |
2021-7-29 | https://www.berria.eus/albisteak/201281/kutxabankek-125-milioi-irabazi-ditu-negozioaren-hobekuntzari-esker.htm | Ekonomia | Kutxabankek 125 milioi irabazi ditu, negozioaren hobekuntzari esker | Azken sei hiruhilekoan inoiz baino hipoteka gehiago eman ditu. Euskalteli dagokion salmentaren bidez, 385 milioi euro patrikaratuko ditu. | Kutxabankek 125 milioi irabazi ditu, negozioaren hobekuntzari esker. Azken sei hiruhilekoan inoiz baino hipoteka gehiago eman ditu. Euskalteli dagokion salmentaren bidez, 385 milioi euro patrikaratuko ditu. | Kutxabankentzat, urtea ona izateko bidea doa. Interes tasak oso maila apalean egon arren, bere negozioa handitzen ari da: inoiz baino hipoteka gehiago eman ditu azken sei hilabeteetan, enpresei emandako mailegua handitu du, eta bezero berriak lortzen ari da bere funtsentzat.
Lehen itxura batean, datu on horiek ez dira irabazietan islatu, 125,5 milioi euroren irabazia iazkoa baino %8,8 baino txikiagoa delako. Baina galera hori, neurri handi batean, aparteko diru sarrerak nabarmen jaitsi izanak eragindakoa da: 31 milioi euro ekarri dizkiote, %79,5 gutxiago. Edonola ere, urte amaierako emaitzek ez dute, ziur aski, halako galerarik erakutsiko, operazio bakar batek ederki lodituko duelako Kutxabanken poltsa: Euskaltelen salmenta. Gaur amaituko da telekomunikazio enpresaren akzioak erosi ahal izateko epea, Masmovilek egindako eskaintzari erantzunda, eta bankuak jakinarazi du bere %19,9 salduko duela. 35 milioi akzio direnez, eta Masmovilek titulu bakoitzeko 11 euro ordainduko dituenez, 385 milioi euro patrikaratuko ditu bankuak.
Horien eskutik, urtearen amaieran iazko emaitzak ez ezik —180 milioi euro irabazi zituen—, aurtengorako aurreikuspenak ere gainditzeko moduan ikusten du bere burua bankuak.
Hipoteken %46, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan
Baina aparteko diru sarrerei baino gehiago, banku negozioak ematen dituenei erreparatu die Kutxabankek, eta gustuko du ikusi duena, bilakaera «bikaina» iruditzen baitzaio %8,8 handitzea. «Erruz» gainditu ditu aurreikuspenak, emandako maileguetan. Urtearen lehen erdian, 2.300 milioi utzi dizkie bere bezeroei: bistan denez, iazko urte arraroan baino gehiago da (+%70,9), baina baita 2019 normalagoan baino gehiago (+39). Hipoteketan, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako merkatuaren %46,2 dauka, Andaluziakoaren %17,4, eta Espainiako sistemaren %10.
Hazi egin dira mailegu pertsonalak (+%19) eta ekoizpen sarera bideratutako finantzaketa ere (+%17,7).
Baina Kutxabankek bere inbertsio funtsen hazkundea nabarmendu du gehienbat. Urteko lehen erdian, 1.419 milioiren aurrezkia erakarri du, eta, horri esker, %39ko merkatu kuota du EAEn, eta %6,6koa Espainian. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201317/sergio-fernandez-finalerdietatik-kanpo-geratu-da.htm | Kirola | Sergio Fernandez finalerdietatik kanpo geratu da | Ez da osatu azkeneko bi urteetan izan dituen lesioetatik, eta ia entrenatu gabe eta minduta parte hartu du gaurko lasterketan. Zazpigarren izan da. | Sergio Fernandez finalerdietatik kanpo geratu da. Ez da osatu azkeneko bi urteetan izan dituen lesioetatik, eta ia entrenatu gabe eta minduta parte hartu du gaurko lasterketan. Zazpigarren izan da. | Begiak lausotuta eta animoa abailduta agertu da Sergio Fernandez Tokioko Olinpiar Estadioko eremu mistora. Zazpigarren izan da 400 metroko hesiduneko sailkatze lasterketan, eta finalerdietatik kanpo geratu da. Lasterketa kaskarra egin du: motel abiatu da; bazirudien gero hobetu duela; baina azkeneko 200 metroetan, berez ondoen moldatzen den zatian, atzean geratu da; eta azken zuzengunean lasterkari bat aurreratu du, ia helmugan bertan.
Kirol ikuspegitik, emaitza txarra da. Denbora ere bai: 51.51 segundo. Hala ere, Fernandezen lasterketa epaitzeko, aintzat hartu behar dira Tokiora iritsi arteko baldintzak. Fernandezen kasuan, lesioak. 2019ko Dohako Munduko Txapelketatik lesionatuta egon da. Ia bi urte egin zituen, ondo entrenatu eta lehiatu ezinik. Iazko urte amaieran bazirudien osatu zela, urtarrilean eta otsailean berriro entrenatzen hasi zen, baina iskion-tibiako mina agertu zitzaion berriro maiatzean. Espainiako Txapelketan arriskatu egin zuen, minduta korrika egin zuen. Txapelketa irabazi zuen, eta Tokiora joateko aukera lortu. Berez, 2019an eskuratu zuen Olinpiar Jokoetarako txartela, baina aurten erakutsi behar zuen sasoian zegoela. Oso minduta amaitu zuen Espainiako Txapelketa ekainean, eta osatu ezinik iritsi da Tokiora.
«Espainiako Txapelketa oso minduta bukatu nuen», zehaztu du eremu mistoan. «Saiatu gara orduko sasoiari eusten, baina korrika egiten saiatzen nintzen bakoitzean, ikusten genuen ezin nuela. Medikuak eta fisioterapeutak izan ditu ondoan, Tokiora ahalik eta ondoena iristeko. Ondo, kasu horretan, «minik gabe edo ahalik eta min txikienarekin» izan da. Ez zuen Tokioko lasterketa arriskuan jarri nahi, gorputza entrenamenduetan behartuta. Espainiako Txapelketatik ez da entrenatu. «Pozik» dago, ahal duen guztia egin duelako Tokiora ondo iristeko.
«Ikusleak gehiago esperoko zuen», esan du Fernandezek, burumakur. «Ulertzen dut, ni ere, kirol ikuspegitik ez nagoelako pozik». Pozik dago, ordea, zailtasun guztien aurrean lan egiteko eta aurrera jarraitzeko izan duen indarragatik. «Riotik Tokiora arteko bideaz ez dut gozatu. Hala ere, hauek guztiak esperientziak dira, ikasi egiten dut eta indartsuagoa naiz».
Ibilbide bikaina du Fernandezek: Espainiako txapeldun izan zen 2014tik 2019ra; Europako txapeldunorde, 2019an; eta Rioko Olinpiar Jokoetako finalista. Rion, Espainiako marka hobetu zuen (48.87), baina ez zegoen gustura, berak finalean sartu nahi baitzuen. Geroztik hamarren bat gutxiagoan egin du 400 metroko hesiduna eta hamar hesiko lasterketa.
Dohako Munduko Txapelketan parte hartu zuen, 2019an. Bere sasoi onenean zela, ordea, iskion-tibiako lesioak hasi zitzaizkion, eta ia bi urte iraun dute. Lesionatu, osatu, berriro lesionatu... Horrek guztiak psikologikoki ere eragin dio, eta abailduta egon da denbora luzean. Berriro ere ezingo zela goi mailan lehiatu pentsatu zuen. Ez zela iritsiko Tokioko norgehiagokara.
Hala ere, lesioa erabat sendatu gabe ere, baina aurreko hilabetetan baino gehiago eta hobeto entrenatuta, aurten berriro irabazi zuen Espainiako Txapelketa, ekainean. Egindako denbora (49.55) urrun zegoen bere marka onenetik, baina balio zion: Tokioko Olinpiar Jokoetan parte hartu ahal izateko aukera lortu zuen. Berez, Japoniara joateko gutxieneko denbora 2019an egin zuen, baina Espainiako Txapelketan berretsi behar zuen sasoi onean zegoela. «Berriro ere atleta sentitu naiz», esan zuen lehiaketaren ondoren.
Lehiaketa garrantzitsuetan bere onena emateko gaitasuna du Fernandezek. Konfiantza handia du bere buruarengan. «Gauza gutxirekin asko egin dezaket», esan izan du bere buruaz. Horixe berretsi zion Iñigo Monreal 400 metroko hesidunetako atleta ohiak BERRIAri: «Sekulako kalitatea du. Gutxi behar du denbora on bat egiteko, eta, mina jasateko gai den neurrian, beti egongo da aurrean». Fernandezek ia bi urte pasatu zituen behar bezala entrenatu ezinik eta lehiatu gabe. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201318/basterrak-ez-du-jokatu-espainia-final-laurdenetarako-sailkatu-den-partidan.htm | Kirola | Basterrak ez du jokatu Espainia final-laurdenetarako sailkatu den partidan | Espainiak partida amaitzeko 48 segundoren faltan sartu du berdinketaren gola Australiaren aurkako lehian (1-1) | Basterrak ez du jokatu Espainia final-laurdenetarako sailkatu den partidan. Espainiak partida amaitzeko 48 segundoren faltan sartu du berdinketaren gola Australiaren aurkako lehian (1-1) | Gizonezkoen Espainiako belar hockeyko selekzioak bana egin du Australiaren kontra, eta, modu horretan, final-laurdenetarako txartela lortu du. Jose Maria Basterra Chefo aurrelari bizkaitarra deialditik kanpo utzi du hautatzaileak. Partida amaitzeko 48 segundo falta zirenean sartu du Quemadak berdinketaren gola, penalti korner batean. Australia final-laurdenetarako sailkatuta heldu da lehiaketara. Oraindik ez dago zehaztuta Espainiak noren kontra jokatuko dituen final-laurdenak. Igandean izango dira kanporaketak.
Basterra ez da gehiegi jokatzen ari Olinpiar Jokoetan. Espainiako selekzioak bost lehia izan ditu ligaxkan, eta horietako hirutan deialditik kanpo gelditu da Club de Campo taldeko getxoztarra. Jokatu zuen debutekoan Argentinaren kontra (1-1), baita Japoniaren aurkako garaipenean ere (1-4). |
2021-8-16 | https://www.berria.eus/albisteak/201319/bertako-barazki-bikainak-kontsumitzaileen-eskura.htm | albisteak | Bertako barazki bikainak, kontsumitzaileen eskura | Eroski kooperatibak Bertako Barazkia proiektua martxan jarri du, kontsumitzaileek eskura izan ditzaten haien inguru hurbilean landatzen diren barazkiak. | Bertako barazki bikainak, kontsumitzaileen eskura. Eroski kooperatibak Bertako Barazkia proiektua martxan jarri du, kontsumitzaileek eskura izan ditzaten haien inguru hurbilean landatzen diren barazkiak. | Eroski kooperatiba ahalegintzen ari da kontsumitzaileen eskura jartzen haien inguru hurbilenean landatzen diren barazkiak. Horretarako, Bertako Barazkia Plana martxan jarri du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.
Eskualdeka antolatu du. Horrela, herri bateko kontsumitzaileak haren herriko bertako edo eskualdeko produktuak eskura ditzake gertuko Eroskiren saltokietan. Barazki bikainak dira. Besteak beste: tomatea, letxuga, piperra, pipermina, porrua, kalabaza, kalabazin zuria, kalabazin berdea, leka, zerba, tipula, tipulina, berenjena, perrexila, apioa, aza, aza gorria, ilarra eta baba.
«Eroskik bezeroa eta ekoizlea aintzat hartuta bultzatu du proiektua. Lehen sektoreari laguntzea da kooperatiba moduan herriaren alde egiten dugun apustua», azaldu du Eroskiren tokiko produktuen zuzendari komertzialak, Asun Bastidak.
Proiektu honi esker, barazkien salmenta %5etik %18ra igo da. Gehikuntza nabarmena da, zerba, tipulina eta kalabazin zuria bezalako barazki motetan gertatu dela kontuan izanik, salmenta handiak izaten ohi ez dituzten barietateetan. Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) hiru lurraldeetan izan da gehikuntza, baina batez ere Gipuzkoan, oro har ekoizleak txikiagoak diren eta monolaborantzan aritzen diren lurraldean. Eroskik haien eskaintza zabal dezaten animatzen ditu.
Bertako barazkien berreskuratzea
Egitasmoaren beste helburu bat da bertako barazkien berreskuratzea, hainbat arrazoi direla kausa azken urteetan landatzen ez zirenak. Halaber, dibertsifikazioa ere sustatu nahi da, EAEn gaur egun ekoizten ez diren eta landa daitezkeen produktu berrien laborantza bultzatu. Horrela, EAEtik kanpoko jatorria duten produktuak bertako euskal produktuekin ordezkatu nahi dira, apurka-apurka.
Lehen sektorea modu egokian antolatzen laguntzeko baliagarria da hori guztia. Izan ere, Eroskiren saltokien sarearen bidez, ekoizleak bezero gehiagorengana iritsi daitezke eta beren eskaintza dibertsifikatu dezakete. Izan ere, Eroskik salgaien plataformen bidez egiten duten kudeaketari esker, ekoizleek haien produktuak saltoki gehiagotara eraman ditzakete, banaketa zuzenean egingo balute baino, eta, era berean, saltokiei produktuen aukera zabalagoa izatea ahalbidetzen diete eta hainbat ekoizpen sendotzea ere bai.
Azken batean, Bertako Barazkia Planak bertako ekoizleen lan estimagarria aintzat hartu eta azpimarratzen du. Joxe Inazio Zabaleta gustura parte hartzen ari da proiektuan. Azpeitian (Gipuzkoa) daukan Uresaundi baserrian askotariko barazkiak landatzen ditu: tomatea, letxuga, letxuga gorria, leka, porrua, kalabazina, zerba eta beste zenbait. «Barietate ona daukagu eta Eroskik produktu-gama handia dauka. Produktuaren arabera, gutxiago edo gehiago saltzen da, baina alderdi horretatik ondo, gustura nago».
Barazkiak Azpeitiko denda txikietan eta azokan saltzen ditu, eta Eroskik Zornotzan (Bizkaia) duen saltokian ere eskura daitezke. «Goizean etortzen dira hona barazkien bila eta arratsaldean dendara eramaten dituzte, egun berean». Bertako Barazkia Plana garrantzitsua da Zabaletarentzat: «Bai, niretzat garrantzitsua da, salmentaren %75 haren bidez egiten dut. Gainera, apustu ona egiten ari direla ikusten dut eta gustura nago».
Ana Eizagirre Aizarnazabalgo (Gipuzkoa) Aitzeta kooperatibako kideak ere proiektuan lan egiten du, tomatearekin eta ilarrarekin. «Udaberrian ilarra hartzen didate, apirilean eta maiatzean, eta ekainetik aurrera tomatea. Eusko Label tomatearekin jarduten dira». Eizagirre ere «oso gustura» dago Bertako Barazkia Planarekin. «Apustu serio ari dira egiten bertako barazkiaren alde». Bai bertako produktuen ekoizleentzat, bai kontsumitzaileentzat garrantzitsua dela uste du. «Bertako produktuak eskura edukitzea garrantzitsua da, eta bertako jeneroaren eskaintza edukitzea ere bai. Bertako jeneroari toki onak jartzen dizkiote frutategian, bistan jartzen dituzte eta hori oso garrantzitsua da. Gainera, barietate asko edukitzen saiatzen dira». |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201320/aginagaldek-debuta-egin-du-tokion.htm | Kirola | Aginagaldek debuta egin du Tokion | Espainiak 36-31 galdu du Frantziaren kontra | Aginagaldek debuta egin du Tokion. Espainiak 36-31 galdu du Frantziaren kontra | Julen Aginagaldek debuta egin du gaur Tokioko Olinpiar Jokoetan, Espainiako eskubaloi selekzioak Frantziakoaren aurka 36-31 galdutako partidan. Ligaxkako laugarren jardunaldian izan da. Gaurko partida galduta ere, Espainia final-laurdenetarako sailkatuta dago; Frantzia A multzoko liderra ere bai. Ligaxkako azken lehia igandean jokatuko du, Espainiak Argentina kontrario duela (07:15ean Euskal Herrian). Aginagaldek hiru gol sartu ditu gaurkoan, eta Eduardo Gurbindo eskuin alboko nafarrak, bi.
Viran Morros Espainiako selekzioko jokalariak joko guztiak galduko ditu; izan ere, herenegun, Brasilen aurkako partidan, min hartu zuen. Hortaz, defentsako lanean Aginagaldek hartu du, gaur, haren lekua, blokearen erdigunean.
Frantzia nagusi izan da ia-ia hasieratik, eta atsedenaldian 18-12 zen emaitza. Bigarren zatian alde horri eutsi ahal izan dio Frantziak, sufritu gabe. Nedim Remili Frantziakoa izan da partidako golegile nagusia, bederatzi gol sartuta. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201321/gorpu-bat-atera-dute-uretatik-donostiako-zurriola-hondartzan.htm | Gizartea | Gorpu bat atera dute uretatik Donostiako Zurriola hondartzan | 7:30ean aurkitu dute, helikoptero baten laguntzaz. Tokiko hedabide baten arabera, 31 urteko irlandar bat da biktima. | Gorpu bat atera dute uretatik Donostiako Zurriola hondartzan. 7:30ean aurkitu dute, helikoptero baten laguntzaz. Tokiko hedabide baten arabera, 31 urteko irlandar bat da biktima. | Donostiako Zurriola hondartzako uretan gorpu bat topatu du Ertzaintzak gaur goizaldean. Helikoptero baten eta ontzi baten bitartez, lehorreratu ahal izan dute, 07:30ak aldera.
Tokiko hedabide batek zabaldu duenez, biktima 31 urteko irlandar bat da. Ordu txikietan uretara sartu da bi lagunekin. Haiek ohartarazi dute adiskidea ez dela hondartzara itzuli, 04:00ak aldera. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201322/peponnet-bigarren-izan-da-azken-lasterketan.htm | Kirola | Peponnet bigarren izan da azken lasterketan | Jeremie Mionekin batera, indartsu bukatu du eguna. Lau lasterketa falta dira kanporaketa amaitzeko, eta zortzigarren dira sailkapenean. | Peponnet bigarren izan da azken lasterketan. Jeremie Mionekin batera, indartsu bukatu du eguna. Lau lasterketa falta dira kanporaketa amaitzeko, eta zortzigarren dira sailkapenean. | Atzo egindako lanak hobetu dituzte gaur Kevin Peponnet donibandarrak eta Jeremie Mionek belako 470 diziplinan. Bi lasterketa jokatu dituzte (lehiaketako bosgarrena eta seigarrena), eta, aurrenekoan hamabigarren tokian sailkatu baldin badira (hemeretzi ontzi ari dira lehiatzen), bigarrengoan estropada ederra osatu dute, eta bigarren sailkatu. Kanporaketako sei estropada jokatu eta gero, zortzigarren dira sailkapen nagusian.
Lau estropada falta dira kanporaketa bukatzeko: igandean jokatu dituzte bi, eta astelehenean beste bi, bederatzigarrena eta hamargarrena. Lehen hamar sailkatuak pasatuko dira finalerako. Asteazkenean izango da, abuztuaren 4an. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201323/nafarroako-bpga-26-handitu-da-bigarren-hiruhilekoan.htm | Ekonomia | Nafarroako BPGa %2,6 handitu da bigarren hiruhilekoan | Iazko epe berarekin alderatuta, goranzko jauzia %18,5ekoa izan da. | Nafarroako BPGa %2,6 handitu da bigarren hiruhilekoan. Iazko epe berarekin alderatuta, goranzko jauzia %18,5ekoa izan da. | Lehen hiruhilekoko zaplaztekoaren ostean, Nastat Nafarroako estatistika erakundeak bigarren hiruhilekoko bilakaera ekonomikoaren lehen kalkulua kaleratu du, eta bertan Nafarroako Gobernuaren aurreikuspenak berretsi ditu. Igoera espero zen, eta hala izan da: lehen hiruhilekoarekin alderatuta, %2,6 egin du gora jarduera ekonomikoak.
Hilabeteotan guztiotan agerian geratu denez, pandemiari aurre egiteko neurriek isla zuzena dute epe horretako jarduera ekonomikoan, eta hala jasotzen dute estatistika erakundeen datuek. Urtarriletik martxora hirugarren eta laugarren olatuari aurre egin beharrak familien gastua uzkurtu zuen, eta, apiriletik ekainera, txertaketaren erritmoa handitu ahala, kontsumoak gora egin du.
Hala, bigarren hiruhilekoan sendien kontsumoak eta kapital finkoaren eraketa gordinak bultzatu dute eskaria. Txikizkako merkataritzaren indizeak agerian uzten duenez, urte hasieratik ekainera bitartean %4,8 handitu da.
Aurretik, Nafarroako Gobernuak iragarria zuen ekonomia indartsu suspertzen ari zela bigarren hiruhilekoan, eta, Nastaten arabera, industriak eta merkatuen zerbitzuek hauspotu dute joera hori. Oraindik ez da kaleratu ekaineko daturik, baina urtarriletik maiatzera arte, %17,5 handitu da industria jarduera, adibidez. Kanpo merkataritzari dagokionez, inportatu baino gehiago esportatu dute Nafarroako enpresek, eta, lehen hiruhilekoan ez bezala, saldo positiboa lortu du.
Urtebete atzera eginez gero, konfinamenduak eta hura arintzeko prozesuak lorratza utzi zuten ekonomian. Behea jo zuen, eta, horregatik, hamabi hilabete geroago, jauziaren tamaina islatu du urte arteko tasak: %18,5, zehazki.
Atzo bertan iragarri zuen Nastatek COVID-19ak eragina izan duela estatistika zerbitzuetan, eta kaleratutako txostenean ez du gehiegi sakontzen hazkundea eragin duten faktoreetan. Irailaren 23an kaleratuko du koadro makroekonomiko osoagoa.
Errebotea orokorra da bai mendebaldeko ekonomietan eta bai beste euskal lurraldeetan ere. Horrela, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako barne produktu gordina %2 hazi zen urteko bigarren hiruhilekoan, aurrekoarekin alderatuta.
Euroaren eremuan ere, ekonomiak %2 egin du gora bigarren hiruhilekoan, urtarriletik martxora arteko epearekin alderatuta; eta Europako Batasunean, antzera (%1,9). Lehen hiruhilekoan, berriz, %0,1 egin zuen atzera barne produktu gordinak. Urte arteko datuari dagokionez, %13,7 hazi da ekonomia azken hamabi hilabeteetan Eurogunean eta %13,2 Europako Batasunean. Herrialdeen artean, Portugalek izan zuen igoerarik handiena (%4,9) eta Lituaniak txikiena (%0,4). |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201324/maskaradaren-ideia-abiatu-zen-dantzariak-badirelako.htm | Bizigiro | «Maskaradaren ideia abiatu zen, dantzariak badirelako» | Dantzaria da, baina barkoxtarren biharko lehen maskaradan kauter izanen da; neska bakarra. Urte bat gibelatu baino, deliberatu dute udan ematea usaian inauteri garaian izaten den maskarada. | «Maskaradaren ideia abiatu zen, dantzariak badirelako». Dantzaria da, baina barkoxtarren biharko lehen maskaradan kauter izanen da; neska bakarra. Urte bat gibelatu baino, deliberatu dute udan ematea usaian inauteri garaian izaten den maskarada. | Iragan neguan abiatzekoak ziren Atharratzeko eta Barkoxeko gazteak maskaradak herriz herri ematera Zuberoako herrietan gaindi. Atharratzek urte batez gibelatu, eta heldu den neguan partituko dira, Altzaiko gazteak bezala. Barkoxtarrek, berriz, ezohiko deliberoa hartu, eta udan emanen dute, gaur Barkoxen hasirik. Ohikoa bada ere barrikadak goizean egitea, aldi honetan arratsaldean izanen dira, eta plazako jokoa bera segidan emanen dute. Elkarrizketa egin ondotik jakin denez, gainera, COVID-19aren kontrako txertoa edo test negatibo bat erakustea galdetuko diete ikusleei. Horregatik, hiru barrikada baizik ez dira izanen, bazterrak hetsi eta kontrolak egin ahal izateko. Plazakoa, 17:30ean hasiko da.
Margita Queheille (Barkoxe, 2001), dantzaria bada ere, maskarada hauetan beltzerian ariko da; zehazki, kauteren taldean, eta neska bakarra izanen da. Kabana Handi edo Pitxu izan gabe ere, mustraketan agerikoa da bere pertsonaiak leku handia ukanen duela plazako jokoan. Komunikazioan ikasle da Bordelen (Okzitania), diseinu grafikoan.
Maskaradak inauteriak dira, baina aurten udan emanen dituzue. Zergatik hala deliberatu duzue?
COVID-19aren istorio horiekin beti pusatzen ari ginen. Bilkura batean deliberatu behar genuen udan edo larrazkenean eman, edo, bestela, ondoko negura pusatu. Ohartu gara jende anitzek motibazioa galtzen zuela eta heldu den neguan jende gutiago izanen zela gure taldean; gainera, Atharratze eta Altzaiko maskaradak ere izanen dira. Gure taldean maskarada egin behar zuten bospasei pertsona joan dira jadanik, eta huts bat egiten du: rolak hautatuak ziren, eta ordezkatu behar izan ditugu. Hautatu dugu ez haboro luzatzea.
Inauteri garaian egiteko partez udan abiatzea buruhaustea izan ote da?
Ez, aitak [Patrick Queheille Kanpo] beti errepikatu digu jadanik egin zela udan, eta gauza on bat dela udan egitea. Berdin udan eginez alimaleko plazerarekin egiten ahal dugu, abantailak ere badira: besta egiten ahal da gauaz berantago. Gu motibatuak gara!
COVID-19aren ondorioz, gauza anitz gibelatuak izan dira, eta uda honetan, azkenean, saio andana bat izanen da. Antolatzeko arazoak ekartzen ditu?
Herri batzuek ez gaituzte errezibitu nahi, zeren eta udan jendea bakantzaz joaten da eta jende gutiago bada. Bai, zailtasunak ekartzen ditu, baina ari ginen sobera igurikatzen bagenuen ez genuela sekula eginen. Orduan, hor zen momentu ona.
Zaila izan da taldea muntatzea ala bazen aski gazte maskaradak plantatzeko?
Bada gazteria handia oraino ere. Jadanik egin genuen Dantz’aka [dantza ikuskizuna], eta lagun baratu ginen; berriz tropa bera bildu gara maskarada egiteko. Denak barkoxtarrak gara orokorki, edo barkoxtar baten laguna, edo hola… Eta abantzu denek euskara ematen dute. Dantz’aka aitzin talde desberdinak baziren, adinen arabera, eta ikuskizun horrek denak elkartu gintuen. Enetako inportantea izan da hori.
Zu kauter izanen zara mutilez inguraturik. Nola hartu duzu rola bera eta neska bakarra izatea?
Ez dit batere problemarik ekarri, zeren eta ezagutzen ditut aspalditik hor direnak eta haiendako ere ez zen problema bat. Ontsa akomeatzen gara gure artean. Emeia nuen ere!
Dantzari izanik ere, nahiago zenuen beltzerian aritu? Erraten da dantzari baten bizian maskarada dela puntu gorena…
Bai, ez dakit… Badira dantzari izugarri onak ere. Haiek ikustez txipiagoak gara gu, gazteak. Izugarri azkar dira. Aldi honetan ez dut dolu ez dantzari izanik; beltz izan nahi nuen, eta hor zen parada. Maskaradaren ideia abiatu zen, dantzariak badirelako; denak dantzariak gara.
Eta kauter izatekotan, ez zenuke nahiago Kabana edo Pitxu izan?
Ez bortxaz. Kargu lodiegiak dira. Oraino gazteegi sentitzen naiz Kabana edo Pitxu izateko. Sekula beste maskarada bat baldin bada, segur ere bai, baina hor gazteegi naiz. Pitxu ez, baina Kabana izatea zerendako ez egun batez. Baina oraino ikasketetan ari naiz, eta Kabanaren rola gauza handia da, idaztea… Hor Ximun [Pinque] bazen motibaturik, eta hark du kargua hartu.
Kauter izateko manera desberdinak izan daitezke. Zer da prestatu duzuena?
Berezitasunik ez da hainbeste izanen, salbu materiala, arropak eta bertzaren jokoa amiñi bat kanbiatuko ditugula udari haboro lotzeko. Ezustea izanen da. Mustraketan hasi gara herriko berrien biltzen, hautatzen, idazten eta antzerkiak jokatzen gure artean. Besteei ez diegu oraino erakutsi egin duguna.
Diseinu grafikoko ikasle zara, Bordelen. Maskaradaren estetika inspirazio iturri izaten ahal da?
Bai, baina ez dut beti erabiltzen ahal, ez baita hori galdetua. Ez maskarada baizik, Euskal Herriko gauzak oro interesgarriak dira. Integratzen ahal banitu, eginen nuke. Hor hazkurri industrian ari naiz; beraz, zaila da sartzea. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.