date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201325/etxegabetzeagatik-ez-naiz-eztabaidan-sartuko-berba-egiten-jarraituko-dugu.htm | Gizartea | «Etxegabetzeagatik ez naiz eztabaidan sartuko; berba egiten jarraituko dugu» | Mezua gizarteratzeko gaitasunak baldintzatuko du Europan Elizaren etorkizuna, Bilboko gotzain berriaren ustez. Sarri gauza bat esan eta beste bat egin dutela aitortu du, eta horrek «aginpide morala»; kendu diela. Kezkatuta dago gazteen ezegonkortasunaz. | «Etxegabetzeagatik ez naiz eztabaidan sartuko; berba egiten jarraituko dugu». Mezua gizarteratzeko gaitasunak baldintzatuko du Europan Elizaren etorkizuna, Bilboko gotzain berriaren ustez. Sarri gauza bat esan eta beste bat egin dutela aitortu du, eta horrek «aginpide morala»; kendu diela. Kezkatuta dago gazteen ezegonkortasunaz. | Uztailaren 3an hartu zuen Joseba Segura Etxezarragak (Bilbo, 1958) Bilboko gotzain kargua. Aurretik, bikario nagusi izan da lehenengo, eta gotzain laguntzaile gero. Lehenago, 2006tik, 11 urte egin zituen Ekuadorren, misiolari. Itzuleran, ez du berritasun handirik nabaritu Bilboko Elizbarrutian: «Lehendik ikusita nituen joera batzuk baieztatzen ari dira: batez ere, fedea gizartera zabaltzeko dugun zailtasuna. Horretarako izango dugun gaitasunak baldintzatuko du Elizaren etorkizuna. Halere, Europako errealitatea da hori, hemen Jainkoak garrantzitsu izateari utzi diolako. Beste kontinenteetan, berriz, fedea sendo dago, hazten. Gurean eraldaketa handia dator, eta azkar gertatuko da datozen urteetan».
Aldaketa garai betean, norantz doa Bizkaiko Eliza?
Txikiagoa izango da; eukaristia izango du muinean, eta bere tradizio eta errituak mantenduko ditu. Horrez gain, espero dut gaitasun handiagoa izango duela jendearentzat interesgarriak diren gauzak esateko. Beste era batera egin beharko dugu berba. Jendeari frogatu beharko diogu guretzat mezu garrantzitsua den hori haientzat ere badela. Gaur egun, neurri batean, jendeak ulertuko duen hizkuntza erabiltzeko zailtasunak ditugu.
Kargua hartu zenuen mezako homilian dei egin zenuen Elizaren “aginpide morala” berreskuratzera. Zer aginpide da hori?
Jesu Kristok ez zuen hedabiderik edo botererik, baina aginpidez hitz egiten zuen, esaten zuena berak bizi zuelako. Ez zen hau esan eta bestea egiten zutenetakoa; hori egiten duenak ez du aginpiderik. Jendeak ikusi behar du esaten duzun hori garrantzitsua dela, zuk zeuk horrela bizi duzulako. Batzuen ustez aginpide hori falta du Elizak, askotan gauza bat esan eta bestea egiten duelako. Hori gertatzen da Elizan gauza asko ez direlako ondo egin. Era berean, erakundeak auzitan jartzeko joera gero eta handiagoa da. Hor ere badugu erronka, baina kontuz lehenago Elizak izan duen aginpidearekin nahastu gabe, non aginte politikoak lagundu izan duen. Hori beste batzuek emandako aginpidea da, eta okerra da.
Elizak aginte politikoarekin duen harremana aipatu duzu. PSOEk iragarri du egunotan Espainiako Estatuaren eta Egoitza Santuaren arteko 1979ko konkordatua berrikusi nahi duela. Zure ustez, nolakoa izan beharko luke akordio berri batek?
Ikusi beharko litzateke [Espainiako] Gobernuak zelako akordioa egin nahi duen. Duela urte asko egindako konkordatua dugu indarrean, eta ez dakit zelako bilakaera izan dezakeen. Kontuan hartu behar da Elizaren presentzia publikoa zein den. Ez dira berdinak Espainiako eta Frantziako errealitateak. Frantziak historia errepublikano eta laiko luzea du. Espainian, berriz, Eliza Katolikoak presentzia handia izan du betidanik. Euskal herritarrak duela bi belaunaldi mundu osoan ibili ziren misiolari. Gure gizartearen eta jendearen bizitzako oso arlo garrantzitsua izan da fedea, eta hori ezin da ahaztu edo desagerrarazi. Egia da ez garela itzuliko duela bi belaunaldi izandako egoera hartara, baina kontuan hartu behar da. Herriaren nortasunaren parte da.
Abortuaren legea, hezkuntzakoa, eutanasiarena, transexualena… Elizak sarritan talka egiten du gizartearen gehiengoak aukeratutako agintaritza politiko horren erabakiekin.
Elizak bere planteamendua du, baina ezin du inor behartu bere ikuspegiarekin bat egitera. Elizak parlamentu demokratikoak egindako legeak errespetatu behar ditu. Baina, era berean, ez ditu zertan planteamendu horiek onartu. Adibidez, ez du sekula eutanasia onartuko; ez du onartuko ondo hiltzeko modu bakarra une jakin batean bizitza kentzea denik. Guk ez dugu sufrimendua defendatzen, baina badaude hura arintzeko beste modu batzuk. Lege horiei legitimitate osoa aitortzen diegu, baina ez ditugu gure egiten. Azken batean, hori da sentsibilitate eta pentsamolde ezberdinen arteko elkarbizitza demokratikoa.
Pandemian Elizak egin duen lan soziala eskertu du Jaurlaritzak. Gertutik ezagutu duzue osasun larrialdiak gizartean duen eragina. Zuk zelan ikusten duzu?
Ez da erraza jakitea honek zer bilakaera izango duen, ez dakigulako pandemia noiz bukatuko den. Pandemiaz gain, mundua kolpe handiak jasotzen ari da. Horien artean, auzi ekologikoa funtsezkoa da. Planetaren berotze prozesua uste baino azkarragoa da, eta kalteak nabaritzen hasi gara. Gazteen etorkizuna ere hor dago: kezkatzen nau, ez dakigulako bilakaera ekonomikoa zein izango den. Nire aitak hiru urtetan kamioiarekin irabazitakoarekin erosi zuen etxea. Gaurko gazteentzat hori ez da posible. Oso gaitza dute egonkortasuna lortzea. Pandemiak are ezegonkorrago bihurtu du mundua. Alde onik topatzekotan, hilabeteotan frogatu dugu kristau komunitateak baduela horrelako egoerei aurre egiteko gaitasuna. Ikusi dugu jende askok boluntariotza lana indartu duela; gazteek, bereziki. Adinekoen artean beldur handia ikusi dut, haiek izan direlako arrisku handiena izan dutenak. Izugarria da sufritzen duten bakardadea. Suedian, 1970ean maitasunaren inguruko teoria bat hedatu zen: «Egiazko maitasuna konpromisorik gabea da, pertsonen erabateko independentzia bermatzen duena». 2021ean, suediar helduen erdia erabateko bakardadean bizi da. Hori da gurean nahi dugun etorkizuna?
Carlos Agiriano [Bilboko Elizbarrutiaren etxe batean bizi da] etxegabetzeko agindu du gaur [astelehenean] epaileak. Badago akordiorako aukerarik?
Elizak hainbat pisu ditu, eta asko daude Eusko Jaurlaritzari lotuta, erabilera soziala emateko. Caritasek Eguzkilore fundazioa sortu du, besteak beste, baliabideen errentagarritasun soziala bermatzeko. Guk ez dugu irabazi asmorik. Baina ditugun baliabideak, pisuak kasu honetan, egoera duin batean mantendu behar ditugu, eta horrek kostu bat du. Min ematen dit kontu honetan Caritasen lana auzitan jarri dutela ikusteak, baina ez naiz hasiko egotzi zaizkigunak gezurtatzen. Bilatu zuk zein den egia. Ni ez naiz Carlosekin eztabaidan hasiko. Galdetu didazu ea akordiorako aukerarik dagoen. Noski. Badu Carlosek legezko oinarririk bere jarrera defendatzeko? Ez. Baina niretzat garrantzitsuena ez da epaileak esaten duena. Denbora guztian berbetan ibili gara, eta jarraituko dugu. Sinets iezadazu horrela izango dela. Ez dakit zein konponbide topatuko dugun.
Iruñeko artzapezpikua sexu abusuen biktimekin bildu da oraintsu. Bilboko Elizbarrutian badago biktimen mina aitortzeko asmorik?
Konpromisoa hartua dut, eta horrela egingo dut: abusu baten berri iristen denean, biktimekin bilduko naiz, eta oso serio hartuko ditut. Sinesgarritasun osoa emango diet, uste dudalako horrelako salaketa bat asmatzea ezinezkoa dela. Nire bizitza osoan, Ameriketan eta hemen, biktimen ondoan egon naiz. Ez dut ekitaldi publikorik egingo, ez bada biktimek eurek eskatzen dutelako. Neure kasa ez dut antolatuko, gure irudia garbitzeko zerbait bihurtu daitekeela uste dudalako, eta hori ez da nire asmoa. Nire zeregina ez da erakundearen izen ona gordetzea. Gotzaindegi hau beti zabal-zabalik dago biktimentzat. Abusatzaileak bere ekintzen erantzule izan beharko du. Duela pare bat urte, bikario nagusi nintzela, abusu kasu bat izan genuen elizbarrutian, eta orain arte jokatu ez genuen moduan jokatu genuen: gertatutakoa jakin genuenean, geuk salatu genuen, eta geuk ipini genituen hedabideak jakinaren gainean. Aurrerantzean ere horrela izango da.
Elizbarrutiaren egoitza bakarra izango den Bizkeliza Etxearen obrak hasi dira, Bilboko Abando auzoan. Han ere gatazka duzue bizilagunekin eta Cervantes eskolako guraso elkartearekin.
Guraso elkarteak legitimoki obraren aurkako bandera jaso du. Baina guri harremana eskolako zuzendaritzarekin izatea dagokigu, eta haiekin ez dugu gatazkarik. Bizilagunekin ere badaude talkak, baina ohikoa izaten da obrak egiten direnean. Normala da bizi zaren ingurua aldatzera doazenean ezinegona sentitzea. Uste dute aldaketak ez direla onuragarriak izango, eta errespetatu egin behar da haien iritzia.
Bilboko Santiago katedralaren elizpea zabaltzeko eskatzen dizue Zazpikaleetako herritar talde batek. Ezin daiteke?
Katedralaren inguruko bizilagunen artean galdetuz gero, esango nuke ez irekitzearen aldekoak gehiago izango liratekeela. Osasun publikoarentzako arazo larria zelako zarratu zen. Katedraleko harria ahula da, hareharria da; ezin daiteke garbitu ura presio handiarekin erabilita. Ikusi genuen zarratzea zela konponbidea. Udalarekin batera hartu zen erabakia, eta, orain ere, ez zabaltzea aholkatu du. Mujika eskolako umeek erabiltzen dute jolas orduetan. Egoitza bateratuan ere partekatuko dugu erabilera: Gotzaindegiaz gain, han egongo da BAM [Begoñako Andra Mari] magisteritza eskola ere, eta aspaldi esan nuen gustatuko litzaidakeela magisteritza eskolak izango duen kiroldegia Cervanteseko umeek ere erabiltzea, unibertsitatekoek behar ez dutenean. Eraikinari arkupeko atari handi bat ere egingo zaio, eta Cervantes eskolako umeek erabiliko dute. |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201326/ekhilur-ordaintzeko-sistema-probatzen-dabiltza-bilbon.htm | Ekonomia | Ekhilur ordaintzeko sistema probatzen dabiltza Bilbon | Zazpikaleetan jarri du martxan Ekhilur kooperatibak bere ordaintzeko sistema. Urtebeteko proba saioa izango da. Etorkizunean beste udalerri batzuetara hedatzea espero dute. | Ekhilur ordaintzeko sistema probatzen dabiltza Bilbon. Zazpikaleetan jarri du martxan Ekhilur kooperatibak bere ordaintzeko sistema. Urtebeteko proba saioa izango da. Etorkizunean beste udalerri batzuetara hedatzea espero dute. | «Aldaketa sakona bilatzen dugu». Irmoki egin du berba Alex Lopez Ekhilur kooperatibako kideak. Utopiatik ihesi, egungo jardunaren bidez «bestelako ekonomia bat» sortzeko lanean murgilduta dabil; «inori itxaron gabe, gaurdanik pausoak emateko prestutasunez». Hain zuzen ere, helburu horrekin garatu dute Ekhilur ordaintzeko sistema berria. Bilbon eta Hernanin (Gipuzkoa) ari dira probatzen. Urtebez egingo dute saioa.
«Lortu nahi dena ez da bakarrik tokiko ekonomia bultzatzea, birlokalizatzea eta komunitatea indartzea. Horren bidez, gure azken helburua da sistema ekonomikoan aldaketa sakon bat egitea; finean, hazkundean oinarrituta ez dagoen sistema ekonomiko bat garatzea da asmoa», jakinarazi du. Txikitik eraginez gauza handiak lor daitezkeela sinistuta dago Lopez. Horregatik, desazkundearen teorietatik edanda, eta teknologia berriak erabiliz, logika berri bat eman nahi izan diote tokiko txanponen sistemari, eta Ekhilur ordaintzeko sistema berria horren emaitza izan da.
Orain, Bilbon eta Hernanin abiatu dituzte sistemaren lehenbiziko probak, eta, dena ondo joatekotan, urtebete barru beste hainbat udalerritara hedatzea espero dute.
«Hainbat dendarirekin hitz egin dugu, ikusteko zer onarpen izango zuen sistemak, eta, egia esan, Ekhi txanponarekin aurretiazko esperientzia bat genuenez, harrera nahiko ona izan da», kontatu du Lopezek. Sistema martxan jartzeko, REAS ekonomia solidarioaren sarearekin ere elkarlanean dabiltzala azaldu du, sistema berria garatzeaz gain, bestelako ekonomia batean oinarritutako proiektuei ere bultzada emateko.
Momentuz, 60 denda daude sisteman, eta, orain, horien bidez, dendariak «sartuz» joango direla esplikatu du Lopezek. «Zerrenda webgunean jarri dugu, jendeak ikus dezan zer-nolako eskaintza dagoen. Horren ostean, dendari bakoitzak hamar erabiltzaile sartu ahalko ditu sistema proba dezaten, bazkide izateko beharrik gabe».
Proba saio bat izango dela erantsi du kooperatibako kideak, saretze prozesu bat garatzeko helburuarekin jarri dutela martxan. «Urtebetez saretze hori garatuz eta sistema finduz joango gara. Helburua izango da sistema aztertzea, gainontzeko udalerrietara zabaldu baino lehen: aplikazioa testatu, sor daitezkeen arazoak konpondu…». Esan duenez, badira jada interesa azaldu duten udal batzuk, eta, behin probaldia amaituta, sistema udalerri horietara zabaltzea izango da kooperatibaren asmoa.
Sareen sarea
Lopezek zehaztu duenez, sistema osoak sare bakar bat izango balitz bezala funtzionatuko du, eta horren baitan, azpisare lokalak sortuko dituzte: «Bilboko eta Hernaniko sareen bidez, sare handi horren barruan dauden bi azpisare jarriko ditugu martxan. Orain horiek zelan funtzionatzen duten probatuko dugu, eta, gero, helburua izango litzateke sare guztiak haien artean lotuta egotea». Haren esanetan, ideia nagusia izango da sareak haien artean elkarlaguntzea. «Sareen sare bat sortu nahi dugu, proiektuari bideragarritasuna emateko oinarri nagusi bezala».
Izan ere, Lopezen aburuz, orain arte garatu diren proiektuak «tokikoegiak» izan dira, eta, sistema berri honen bidez, horrek sortzen zituen arazoak gainditu nahi dituzte. «Azpisareen sistemaren bidez, tokikotasuna mantenduko genuke, besteak beste, udalei haien aurrekontua ekonomia lokalera eramaten laguntzeko; baina, aldi berean, sare osoan ibiltzeko aukera ere zabaldu nahi dugu; batez ere, dendariei zuzenduta. Hortaz, jasotzen duten dirua, Hego Euskal Herriko sare osoan erabili ahalko dute dendariek; beraien hornitzaileei erosteko, esate baterako».
Proiektua bideragarria egiteko, Lopezek dio urtebetean mila bazkide inguru lortu beharko lituzkeela kooperatibak Bilbon. «Ehun dendari eta mila bazkiderekin proiektua autosostengarria izango litzateke. Gero ikusi beharko da nola garatzen den». Horretarako, hasiera batean, sarea eratuko den auzoko jendea animatu nahi dute parte hartzera. «Edonork parte har dezake, dendari zein erabiltzaile gisa, baina, hasiera batean, toki jakin batean zentratu nahi dugu, gure baliabideak ere mugatuak direlako, eta, azken finean, helburu nagusia ez delako soilik tokiko ekonomia bultzatzea, baizik eta toki bateko komunitate osoa», argudiatu du Lopezek.
Zapikaleetan lehenbizi
Bilboko Zazpikaleetan abiatu dute proiektua, eta ordainketa sistema bertan garatzea izango dute helburu. «Oso garrantzitsua da Bilbon gauzak ondo joatea, erreferente handia izan daitekeelako sistema beste udalerri batzuetara hedatzeko orduan». Hori lortzeko, funtzionatzeko era erraztu dutela esan du; eta sistemaren jarduna aztertu eta sistema bera ere finduz joango direla azaldu du.
«Ondo bidean, datorren urteko uztailean ikusiko genuke zer-nolako egoeran dagoen proiektua», iragarri du. Behin urte oso bat igarota, proiektua baloratu eta egin beharreko aldaketak egin ostean, jada Hego Euskal Herri osora hedatu ahal izatea espero du Lopezek. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201327/djokovic-finaletik-kanpo.htm | Kirola | Djokovic, finaletik kanpo | Tenislari serbiarrak 6-1, 3-6, 1-6 galdu du Zvereven kontra.Katxanov errusiarrak eta Zverev alemaniarrak jokatuko dute finala | Djokovic, finaletik kanpo. Tenislari serbiarrak 6-1, 3-6, 1-6 galdu du Zvereven kontra.Katxanov errusiarrak eta Zverev alemaniarrak jokatuko dute finala | Ezustekoa gizonezkoen tenis lehiaketan. Izan ere, Novak Djokovicek ez du finala jokatuko, eta, hortaz, ezin izango du urrezko domina kolkoratu. Ikusita aurten Australiako Irekian, Roland Garrosen eta Wimbledonen nagusitu dela, Tokion gailentzeko faborito argia zen ATP sailkapeneko liderra. Baina parean bosgarrena zeukan, Alexander Zverev (Alemania), eta serbiarrak 6-1, 3-6 eta 1-6 galdu dufinalerdietako batean. Beste finalerdian, Karen Katxanov (Errusia) ATPko 25.ak 6-3 eta 6-3 irabazi dio Pablo Carreño (Espainia) 11.ari. Igandean jokatuko dute finala Zverevek eta Katxanovek.
Olinpiar Jokoetan setik galdu gabea zen Djokovic, eta, lehen seta ikusita, Zverev erraz mendean hartuko zuela zirudien. Alemaniarraren sakea bi aldiz hautsi du, eta irmotasunez jokatu ditu pilota guztiak. Bigarren setean, ordea, asko sufritu du 34 urteko serbiarrak. Zverevek bi aldiz hautsi dio sakea, eta sakea bere esku izan duenean abantaila hori defendatu du, eta azkenean seta irabazi.
Hirugarrenean, nahi eta ezin aritu da Djokovic. Zuzeneko sakearekin lau puntu bereganatu ditu Zverevek, eta, gainera, serbiarraren sakea hausteko gai izan da. Beraz, 4-0 aurreratu da. Djokovicek joko bat irabazi du, baina ezin izan du partida irauli. Bi ordu eta hiru minutu iraun du lehiak.
Zverevek 24 urte dauzka, eta, Grand Slamik irabazi ez duen arren, azkeneko bi urteotan final-laurdenetara eta finalerdietara iritsi izan da horietan; are, finalista izan zen iaz AEBetako Irekian.
Djokovicek Carreñoren kontra jokatuko du bihar, Euskal Herrian 08:00ak direnean, brontzezko dominarako partidan. Hain zuzen, domina hori kolkoratu zuen Djokovicek Pekingo Olinpiar Jokoetan (2008). |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201328/margoak-gaitzen-aurka.htm | Kultura | Margoak, gaitzen aurka | Ibarrangeluko kultur etxean (Bizkaia), Mari Carmen Zubietaren margolanen enkante-erakusketa solidario bat antolatu dute. Egitasmoaren bidez, Zubietak egindako artelana aitortzeaz gain, minbiziaren aurkako ikerketan lagundu nahi du haren familiak. Dirua lortzetik harago, "kontzientziazioa"; ere bultzatu nahi dute. | Margoak, gaitzen aurka. Ibarrangeluko kultur etxean (Bizkaia), Mari Carmen Zubietaren margolanen enkante-erakusketa solidario bat antolatu dute. Egitasmoaren bidez, Zubietak egindako artelana aitortzeaz gain, minbiziaren aurkako ikerketan lagundu nahi du haren familiak. Dirua lortzetik harago, "kontzientziazioa"; ere bultzatu nahi dute. | Egitasmo solidario bat dago martxan Ibarrangelun. Mari Carmen Zubieta Karmentxu-k ondare zabala utzi zuen 2019an hil zenean. Haren familiak, egitasmo kultural solidario baten bidez, hark egindako artelanei duten balioa aitortzeaz gain, familia astindu duen gaixotasun baten kontrako ikerketa bultzatzeko egitasmoa jarri dute martxan. Hala, erakusketaren bidez, minbiziaren aurkako ikerketan lagundu nahi dute, galdutako senideari omenaldia egiteaz gain. Gaixotasuna sendatzeko aurrerapen zientifikoari laguntzeko funtsak lortzetik harago, gizartearen “kontzientziazioa eta sentsibilizazioa” bilatzen dutela azaldu du Gaizka Arrizabalagak, Zubietaren ilobak.
Hala, Ibarrangeluko Udalaren laguntzarekin, erakusketa Ibarrangeluko kultur etxean egongo da ikusgai, irailaren 5era bitartean. Denbora horretan egin ahal izango dira eskaintzak. Izan ere, erakusgai dauden koadroak, 25 guztira, enkante publikorako irekita daude, irteerako gutxieneko prezio batekin. Kopuru horretatik aurrera, eskaintza guztiak onartuko dituzte, itsu-itsuan egindako enkante baten bidez. Ebazpenak bi etapatan egingo dira, eta koadroa eskaintzarik altuenean erosteko aukera emango du, dohaintza bidez. Lortzen den diru bilketa AECC Minbiziaren aurkako Bizkaiko Elkarteari emango zaio, minbiziaren aurkako ikerketara bidera dadin.
“Halako egitasmoek prestigioa ematen diote herriari, eta hemen sortutako ondareari balioa ematen laguntzen dute”, jakinarazi du Jesus Mari Ziluaga Ibarrangeluko alkateak. “Elkartasunez sortutako egitasmo bat da, istorio gogor bat bizi izan duen familia baten ekimenak abiatutakoa. Udalean gure esku izan dugun guztia egiten saiatu gara laguntzeko”, erantsi du. Nabarmendu duenez, “oso polita” izan da egitasmo bakarrean “elkarren babesa, kultura eta ikerketa zientifikoa” batu ahal izatea. “Egitasmo berezia da hau, Zubietaren familiari eta ingurukoei sufritu duten guztiagatik omenalditxo bat egiteko modua ere bada”.
Minbizia protagonista
Arrizabalagak azaldu duenez, minbiziak eragindako galerak bultzatu du familia halako erakusketa bat antolatzera. “Familian bizitako esperientziak pisu handia izan du; minbizi kasu asko izan ditugu, eta, azkenean, horrek sentsibilitate berezi bat ematen dizu arazo horren inguruan”. Dioenez, hiru izan dira gaixotasun horren ondorioz galdutako kideak. “Orain dela 30 urte, ama hil zen buruko minbizi baten ondorioz. Iaz, lehengusina ere galdu genuen, oraindik ere oso gaztea zela. 30 urte hauetan gehien harritu gaituena izan da gaixotasunaren egoerak berdin jarraitzen duela”, esan da Arrizabalagak. Horretaz gain, kontatu du osaba bat ere biriketako minbiziak jota hil zela.
“Herritarrengandik elkartasun handia jaso dugu, udala ere inplikatu egin da, langileak… Egia da halako gaixotasunak eta heriotzak nahiko gai tabua direla eta jende bati ez zaiola gustatzen horrelakoetan parte hartzea, baina, oro har, oso egitasmo polita antolatu dugula uste dut”, nabarmendu du Arrizabalagak.
Dioenez, enkantearen asmo nagusia ez da dirua lortzea, baizik eta minbiziaren ikerketaren egoeraren berri ematea. “Egitasmoak lortzen duen oihartzunaren bidez, kontzientziazio hori lortu nahi dugu, hori da helburu nagusia: egitasmo txiki baten bidez, sentsibilizazioa bultzatzea, eta izekoren oroitzapen polit hori gordetzea; hura oso harro egongo litzateke”.
Familian bizi izan dituzten galeren inguruan, pixkanaka aurrera egiten ari direla aitortu du Arrizabalagak. Baina kexu da, azken urteetan minbizia sendatzeko ia ez delako pausorik eman. “Gogorra da: zer tratamendu dauden begiratzen hasten zara. eta ikusten duzu gauzak ez direla aldatu. Proba fasetan dauden proiektuak daude, baina oraindik garapena behar dutenak. Horiek lehenago ikertu izan balira, agian, orain tratamendu bat izango genuke”, azpimarratu du. Besteak beste, horregatik abiatu dute egitasmo solidarioa. “Asko dago oraindik ikertzeko, eta dirua behar da. Egitasmo honen bidez, ez dugu horretarako behar beste diru lortuko, baina, gutxienez, kontzientziazio lan hori sustatu nahi dugu”.
Egun ikerketa aurrera daramaten “bakarrak” AECC eta antzeko elkarteak direla nabarmendu du, eta, horregatik, bertara bideratuko dute lortutako diru guztia. “Ekarpena egin nahi duenak aukera izango du; gainera, ez du dirurik galduko, egindako inbertsio hori ogasunean errenta aitorpena egiterakoan berreskuratu egiten delako. Beraz, ekarpen sozial bat izango da”, adierazi du.
Pintura, terapia
“Mari Carmen Zubieta nire izekoa zen. Haren semea —nire lehengusua— 20 urte zituela hil zen, eta psikologoak, terapia egiteko, margotzea gomendatu zion izekori. Berak betidanik margotu izan du, baina garai hartan utzia zuen afizio hori. Horren ostean, berreskuratu egin zuen, eta, geroztik, beti ibili da pintzela eskuan hartuta”, gogoratu du Arrizabalagak. Koadro horietako batzuk oparitu egiten zituela esan du, baina beste asko etxean gordeak zituztela. “Ez genekien ondo zer egin genezakeen, ez genuelako etxean guztiak jartzeko tokirik, eta, horregatik, enkantearena omenaldi apropos bat iruditu zitzaigun etxekooi”.
Izan ere, semea galdu eta hiru urtera, minbiziak ahizpa ere kendu zion Mari Carmen Zubietari. “Lotura handia izan dugu beti. Oso familia trinkoa izan gara; nire ama hil zenean, izeko bigarren ama bat bezala izan da niretzat”, aitortu du Arrizabalagak. Zubieta 2019an zendu zen, baina, iaz, haren alabak ere bizia galdu zuen minbiziaren ondorioz. “Artistaren ahizpa eta bi seme-alaba minbiziak jota joan diren honetan, uste dugu hura oso harro egongo litzatekeela halako egitasmo solidario bat antolatu izanagatik”.
Margolanak olioz eginda daude, eta askotariko gaiak lantzen dituzte. “Erakusketan ez ditugu denak jarri; oso pertsonalak direnak gorde egin ditugu. 25 laneko hautaketa bat egin dugu, guztientzako tokirik ere ez zegoelako”. Horien artean bi gai nagusitzen direla gehitu du Arrizabalagak. “Batetik, inguruko paisaiak daude: Mundaka, Murueta, itsasadarreko irudiren bat, Etxanoko baten bat, Gernikako Europako parkeko oso margo polit bat… Bestetik, natura hilak, loreak eta bestelako artelanak daude”.
Margotzea “funtsezkoa” izan zen Zubietaren dolu prozesuan, eta “laguntza handia” eman zion aurrera ateratzeko garaian, haren ilobak kontatu duenez. “Gauzei zentzu bat topatzen lagundu zion; kontzentrazioa, perfekzionismoa… Hobetuz joan zen urteen poderioz, eta guri ere pintzelak ematen zizkigun berekin margotu genezan. Hil arte, margolanak egiten ibili zen, eta, beraz, hau hari zuzendutako omenaldi bat da ere bada”. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201329/gizonezko-bat-atxilotu-dute-bilbon-bikotekide-ohiari-labanarekin-erasotzea-egotzita.htm | Gizartea | Gizonezko bat atxilotu dute Bilbon, bikotekide ohiari labanarekin erasotzea egotzita | Itxuraz, bikotekide ohiari aizto batez eraso dio, eta ebaki bat egin dio aldakaren parean. Emakumea ospitalera eraman behar izan dute. | Gizonezko bat atxilotu dute Bilbon, bikotekide ohiari labanarekin erasotzea egotzita. Itxuraz, bikotekide ohiari aizto batez eraso dio, eta ebaki bat egin dio aldakaren parean. Emakumea ospitalera eraman behar izan dute. | Ertzaintzak 33 urteko gizonezko bat atxilotu dute gaur goizaldean Bilbon, bikotekide ohiari arma zuriz erasotzea egotzita. Goizaldeko ordu bata hogei gutxi inguruan, Ertzaintzari ohartarazi diote Bilboko Matiko auzoko etxebizitza batean indarkeria matxistako kasu bat gertatu dela. Herritarren babeserako patruilak bertaratu egin dira, eta emakumearekin harremanetan jarri dira. Emakumeari odola zerion aldakako zauritik. Emandako informazioaren arabera, bikotekide ohiak egin zion zauria. Itxuraz, eztabaida baten ondoren, bikotekide ohiak aizto batez mehatxu du, eta libratu nahi izan duenean eragin dio zauria.
Emakumea Basurtuko ospitalera eraman dute. Gizonezkoa etxearen inguruan aurkitu du Ertzaintzak, eta atxilotu egin du. Atxilotua epaitegira eramango dute polizia eginbideak amaitu bezain laster. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201330/urrea-eta-munduko-errekorra-lortu-du-schoenmakerrek.htm | Kirola | Urrea eta munduko errekorra lortu du Schoenmakerrek | Hegoafrikarra azkarrena izan da 200 metro bular igeriketan: 2.18.95 minutuan osatu du proba. | Urrea eta munduko errekorra lortu du Schoenmakerrek. Hegoafrikarra azkarrena izan da 200 metro bular igeriketan: 2.18.95 minutuan osatu du proba. | Erakustaldia eman du Tatjana Schoenmaker hegoafrikarrak bular estiloko 200 metroko proban. Irabazteko faboritoa zen, eta ez du huts egin. Azkarrena izan da, eta urrezko domina kolkoratu du 2.18.95 minutuko denbora eginda. Ez hori bakarrik. Munduko marka ere hautsi du. Hobetu egin du 2013an Rikke Moller Pedersenen egindako denbora: 2.19.11.
Erresistentziak eta proba amaierako ahalak eman dio garaipena, Lilly Kingekin lehia izan ondoren. Azkenean, alde egitea lortu du Shoenmakerrek, eta igerilari estatubatuarrak ezin izan dio eutsi hegoafrikarrak ezarritako erritmoari. Harentzat izan da zilarrezko domina. Hirugarren, berriz, Annie Lazorrek amaitu du.
Orokorrean, baina, emakumezkoen igeriketan australiarrak ari dira azkarren igeri egiten Tokion. Gaur beste urre bat eskuratu dute. Emma Mckeonek lortu du, estilo libreko 100 metrokoan bizkorrena izanda. Errekor olinpiko berria ere ezarri du: 51.96ko denboran osatu du proba. Brontzezko domina ere beste australiar batentzat izan da: Cate Campellentzat. Zilarrezkoa, berriz, Hong Kongeko Siobhan Haughey igerilariak kolkoratu du.
Evgeny Rylov errusiarrak, aldiz, Joko hauetan bizkar estiloan erakusten ari den nagusitasuna berretsi du. Berak irabazi zuen 100 metroko proba, eta hura gailendu da gaur 200 metrokoan ere. Hasieratik izan da lasterketaren buru. Bigarren Ryan Murphyk amaitu du, eta hirugarren Luke Greenbankek.
Beste final bat ere jokatu da gaurkoan. Gizonezkoen bizkar estiloko 200 metroko proba. Shun Wang txinatarrak irabazi du urrezko domina, Duncan Scottek zilarrezkoa, eta Jeremy Desplanchesek brontzezkoa. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201331/1698-positibo-jakinarazi-dituzte-hegoaldean.htm | Gizartea | 1.698 positibo jakinarazi dituzte Hegoaldean | Positibo tasak zertxobait egin du behera: proben %11,6 izan dira positibo. 83 lagun daude larri ZIUetan. | 1.698 positibo jakinarazi dituzte Hegoaldean. Positibo tasak zertxobait egin du behera: proben %11,6 izan dira positibo. 83 lagun daude larri ZIUetan. | Osakidetzak eta Osasunbideak atzo atzemandako datuen berri eman dute: 1.698 lagunek eman zuten positibo, proba diagnostikoan. Atzo jakinarazitakoak baino ia 300 gutxiago izan dira. Kopuruak ez ezik, positibo tasak ere egin du zertxobait behera: egindako proba guztien %11,6 izan dira positibo. Aurreko egunetan %12tik gorakoa izan da tasa hori.
Kutsatuen jaitsiera orokorra izan da; herrialde guztiek jakinarazi dituzte aurreko egunean baino kasu gutxiago. Positibo gehien Bizkaian izan dira, 776; amaiera eman dio bi egunean jarraian izandako 900 kasutik gorako joerari. Gipuzkoak 388 atzeman ditu; Nafarroak, 383; eta Arabak, 131.
Baina bada adierazle bat gora egin duena: ZIUetako gaixo kopurua. Osakidetzako eta Osasunbideko azken datuen arabera, 83 gaixo daude larri: ekainaren 10etik ez da izan horrelako kopuru handirik. Ospitaleetan, guztira, 433 lagun daude. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201332/bederatzi-urteko-kartzela-zigorra-ezarri-diote-hong-kongerako-segurtasun-legearekin-auzipetutako-lehenari.htm | Mundua | Bederatzi urteko kartzela zigorra ezarri diote Hong Kongerako Segurtasun Legearekin auzipetutako lehenari | «Terrorismoa» eta «sezesioa bultzatzea» egotzia zion epaimahaiak Tong Ying-kiti. Sentzentzia inflexio puntu bat izan daiteke hiriko sistema judizialean. | Bederatzi urteko kartzela zigorra ezarri diote Hong Kongerako Segurtasun Legearekin auzipetutako lehenari. «Terrorismoa» eta «sezesioa bultzatzea» egotzia zion epaimahaiak Tong Ying-kiti. Sentzentzia inflexio puntu bat izan daiteke hiriko sistema judizialean. | Hong Kongen lehenengo aldiz epaitu dute herritar bat Txinak hiri horretarako onartu zuen Segurtasun Legea erabilita. Tong Ying-kit 24 urteko gaztea «terrorismoagatik» eta «sezesioa bultzatzeagatik» erruduntzat jo zuen joan den asteartean Hong Kongeko Auzitegi Gorenak, eta, gaur, haren kontrako zigorra zehaztu du: bederatzi urteko espetxealdia.
Tongi leporatu diote, iazko uztailaren 1ean, Hong Kongen izan ziren manifestazioetan, motor batekin hiru poliziaren artetik igarotzea protesta ikur batekin eta motorrarekin Poliziaren auto bat jotzea. Hain justu, Segurtasun Legearen kontrako manifestazioak izan ziren egun horretakoak.
Epaimahaiak nabarmendu zuen Tongek Hong Kong Askatu, gure garaiko iraultza zioen bandera zeramala eskuetan, eta kondenatuak bazekiela lelo horrek «esanahi sezesionista» duela. «Ez dago inolako zailtasunik ulertzeko leloa Hong Kong Txinatik banatzeari buruzkoa dela, eta beste batzuk bultza ditzake sezesiora», azaldu zuen epaimahaiko epaileetako batek, asteartean, epaia azaltzerakoan.
Hong Kongeko Segurtasun idazkariak ontzat jo du sententzia. «Auzitegiak ebatzi du leloak Hong Kongen independentzia aldarrikatzen duela. Lelo hori zabalduz gero, ondorioak zure gain hartu behar dituzu».
Ezarriko dioten zigorra zein den jakin ostean, epaituak errekurtsoak aurkeztuko dituela jakinarazi du Tongen abokatuak. Epaiaren eta zigorraren kontrako helegiteak jarriko ditu. Ez du beste adierazpenik egin nahi izan.
Bederatzi urteko espetxe zigorrak «auzipetuak bi delituetan duen erruduntasuna aski islatzen duela» adierazi dute epaimahaia osatu duten hiru epaileek. Sententziak, gainera, «gizartearen gaitzespena» eta «beharrezko disuasio eragina» sortu behar duela uste dute.
Hiru epaileak Hong Kongeko gobernuburu Carrie Lamek hautatu ditu Tongen kontrako auzirako. Segurtasun Legeak jasotzen duen salbuespen neurrietako bat da hiriko gobernuburuari halako kasuetarako epaileak aukeratzeko eskumena aitortzen diona.
Txinako Parlamentuak iazko maiatzean onartu zuen Hong Kongerako Segurtasun Legea, eta uztailaren 1ean sartu zen indarrean. Egun horretan atxilotu zuten Tong, lege horren kontrako manifestazioetan.
Segurtasun Legeak «sezesioa, altxamendua eta terrorismoa» zigortzea du helburu, baita atzerriko esku hartzearekin prestatutako «konspirazioei» jazartzea ere. Hain justu, atzerriko herrialdeek Txinaren aurka antolatutako azpijokoen tresna izatea leporatu izan die Pekinek Hong Kongeko protestak sustatu dituzten «demokraziaren aldeko» taldeei. Delitu horiengatik, legeak bizi guztiko zigorrak ezartzeko aukera jasotzen du.
Orotara, 60 lagun baino gehiago auzipetu dituzte lege horrekin, eta horietako asko espetxeratuta daude, noiz epaituko zain.
Amnesty Internationalek Tongen kontrako epaia gaitzetsi du. Elkarteak Asia-Pazifikoa eskualderako duen zuzendari Yamini Mishraren esanetan, «amaieraren hasiera dirudi adierazpen askatasunarentzat Hong Kongen». |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201333/maixabel-filma-donostiako-zinemaldiko-sail-ofizialean-lehiatuko-da.htm | Kultura | ‘Maixabel’ filma Donostiako Zinemaldiko Sail Ofizialean lehiatuko da | Iciar Bollainen lanaz gain, Fernando Leon de Aranoa, Paco Plaza eta Jonas Truebarenak izango dira Urrezko Maskorrerako hautagaien artean. Mikel Gurrearen ‘Heltzear’ euskarazko film laburra Zabaltegi-Tabakalera sailean erakutsiko dute. | ‘Maixabel’ filma Donostiako Zinemaldiko Sail Ofizialean lehiatuko da. Iciar Bollainen lanaz gain, Fernando Leon de Aranoa, Paco Plaza eta Jonas Truebarenak izango dira Urrezko Maskorrerako hautagaien artean. Mikel Gurrearen ‘Heltzear’ euskarazko film laburra Zabaltegi-Tabakalera sailean erakutsiko dute. | Donostiako Zinemaldiak 69. jaialdian parte hartuko duten beste hamalau film hautatu ditu. Horien artean dago Iciar Bollainek zuzendu duen Maixabel, Sail Ofizialean lehiatuko dena. Halaber, Mikel Gurreak Zabaltegi-Tabakalera sailean erakutsiko du Heltzear euskarazko film laburra.
Maixabel lana, Maixabel Lasaren bizipenetan dago oinarrituta. Kontatzen duenez, 2000. urtean ETAko talde batek haren senar Juan Mari Jauregi Gipuzkoako gobernadore zibila izandakoa hil zuen. Hamaika urteren ostean, berriz, tiroa egin zuen ETAko kide ohiak emakumearekin aurrez aurre hitz egitea eskatuko du. Blanca Portillo, Luis Tosar, Bruno Sevilla, Urko Olazabal eta Maria Cerezuela aktoreek egiten dute lan filmean.
Bollainen lanaz gain, Sail Ofizialeko lehian parte hartuko dute Fernando Leon de Aranoak zuzendutako El buen patrón / The Good Boss, Paco Plazaren La abuela, Jonas Truebaren Quién lo impide filmek ere. Sail berean baina lehiaz kanpo, Manuel Martin Cuencaren La hija / The daughter; Alejando Amenabarren La fortuna telesaila; Carlos Sauraren Rosa Rosae. La Guerra Civil / Rosa Rosae. A Spanish Civil War Elegy film laburra —inaugurazio ekitaldian parte hartuko duena—; eta Daniel Monzonen Las leyes de la frontera emango dituzte. Azken horrekin amaituko da Zinemaldia.
Zuzendari Berriak sailean, jaialdiak zinemagileen lehen eta bigarren filmei eskaintzen dien sailean parte hartuko duten beste bi lanen berri ere eman dute: Josefina / Josephine, Javier Marcok zuzendua eta Belen Sanchez-Arevaloren gidoia duena; eta Iki Safak Arasında / Between Two Dawns, Selman Nacar zinemagilearena.
Horizontes Latinos sailerako, berriz, Piedra noche / Dusk Stone hautatu dute, Ivan Fund argentinarrak zuzendu duen lana.
Euskarazko film labur bat
Zabaltegi-Tabakalera sailak euskarazko film bat hartuko duela ere jakinarazi dute jaialdiaren antolatzaileek. Veneziako zinema-jaialdiko Orizzonti saileko film laburren lehiaketan parte hartu eta gero, Zinemaldian izango da Heltzear, Mikel Gurreak zuzendutakoa eta 2021eko Kimuak katalogoan hautatua. Horrez gain, sail berean erakutsiko duten beste lan baten berri ere eman dute: Eles Transportan a Morte / They Carry Death, Helena Giron eta Samuel M. Delgadorena.
Perlak saila, berriz, Competencia oficial (Gaston Duprat, Mariano Cohn) filmak irekiko du. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201334/puigdemont-ponsati-eta-comin-immunitaterik-gabe-utzi-ditu-luxenburgoko-auzitegiak.htm | Mundua | Puigdemont, Ponsati eta Comin immunitaterik gabe utzi ditu Luxenburgoko auzitegiak | Europako Auzitegi Orokorraren iritziz, diputatu kataluniarrek ez dute atxilotuak izateko arriskurik, haien kontrako euroaginduak etenda daudelako, eta, beraz, ez dute kautela neurririk behar. | Puigdemont, Ponsati eta Comin immunitaterik gabe utzi ditu Luxenburgoko auzitegiak. Europako Auzitegi Orokorraren iritziz, diputatu kataluniarrek ez dute atxilotuak izateko arriskurik, haien kontrako euroaginduak etenda daudelako, eta, beraz, ez dute kautela neurririk behar. | Carles Puigdemont, Clara Ponsati eta Toni Comin europarlamentariei EB Europako Batasuneko lurraldeko immunitatea indargabetu die Europako Auzitegi Orokorrak —Europako Auzitegi Nagusiko lehen instantziako auzitegiak—. Azaldu duenez, Espainiako Auzitegi Gorenak JxCko hiru parlamentarien aurka igorri zituen euroaginduak indargabetuta daude, Pablo Llarena Goreneko epaileak arazo aurrejudizial bat aurkeztu zionetik Europako Justizia Auzitegiari, atxilotze agindu horiekin lotuta. Auzitegi Orokorrak gaineratu du kautelazko neurriak berriro aztertuko lituzkeela, arazo aurrejudiziala argitu ostean euroaginduak indarrean egotera itzuliko balira.
Europako Parlamentuak immunitatea kendu zien Puigdemont Kataluniako presidente ohiari, eta Ponsati eta Comin kontseilari ohiei, joan den martxoan, eta kaltetuek helegitea aurkeztu zuten erabaki horren kontra. Aldeen argudioak hobeto aztertu artean, kautelazko neurriak ezartzea erabaki zuen Luxenburgoko auzitegiak, eta immunitatea berrezarri zien, behin-behinean. Kautelazko neurri horiek indargabetzea erabaki du gaur, beharrezkoak ez direlakoan.
Auzitegiak Puigdemonten, Ponsatiren eta Cominen helegitea aztertzen jarraitu behar du oraindik, auziaren muinari buruz erabakitzeko.
JxCko hiru europarlamentariek ez dute Espainiako Estatuaren muga zeharkatu erbestean direnetik, ezta immunitatea indarrean izan dutenean ere. Saihestu egin dute egoera hori, Espainiako Auzitegi Gorenak ez baitu erretiratu horien aurkako atxilotze agindua. Hiru politikariek hainbatetan eskatu diote EB Europako Batasunari Espainia behartu dezala izan duten immunitatea errespetatzera.
Bestalde, Europako Auzitegi Orokorrak zehaztu du Europako Parlamentuaren suplikatorioak ez diela immunitatea erabat indargabetu; EBko lurraldean mugitzeko immunitatea eten diela soilik, baina askatasun osoa dutela oraindik Europako Parlamentuaren egoitzetara —Bruselara eta Estrasburgora— joateko, eta, beraz, ez dutela inolako eragozpenik ganberaren jardunean parte hartzeko.
Europarlamentuak suplikatorioa onartu zuen aldeko 400 botorekin, aurkako 248 botorekin eta 45 abstentziorekin. Puigdemontek, Ponsatik eta Cominek karguan jarraitu ahal izan duten arren, erabakiak Espainiari modua eman zion haien kontrako euroaginduak berriz aktibatzeko. JxCko parlamentariek suplikatorioaren kontra aurkeztutako helegitean argudiatu zuten erabakiak ez diela «bermatu batasuneko herritarren ordezkari gisara dituzten oinarrizko eskubideen erabilera», eta Europako Auzitegi Orokorreko presidenteordeak hori kontuan hartu zuen immunitatea behin-behinean itzultzeko erabakia hartzerakoan. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201335/kanada-eta-zeelanda-berria-nagusi-zortziko-ontzietan.htm | Kirola | Kanada eta Zeelanda Berria nagusi zortziko ontzietan | Emakumezkoetan, Kanada izan da azkarrena; gizonezkoetan, Zeelanda Berria. | Kanada eta Zeelanda Berria nagusi zortziko ontzietan. Emakumezkoetan, Kanada izan da azkarrena; gizonezkoetan, Zeelanda Berria. | Arraunean, zortziko ontzien finalak jokatu dira gaur. Emakumezkoetan, Kanada izan da azkarrena, eta 0,9 segundoko tartea atera dio bigarren sailkatuari: Zeelanda Berriari. Hirugarren Txinak amaitu du.
Gizonezkoetan, berriz, zeelandaberritarrak izan dira nagusi. 5.24.64ko denboran osatu dute proba. Ia segundo bat geroago amaitu du Alemaniak, eta brontzezko domina Erresuma Batuak eskuratu du.
Bateko sculleko finalak
Gaur jokatu dira bateko sculleko finalak ere, emakumezkoenak nahiz gizonezkoenak. Zeelanda Berriko Emma Twigg izan da bizkorrena. Bigarren Hanna Prakatsenek amaitu du, eta hirugarren, Magdalena Lobnigek.
Final estuagoa izan dute gizonezkoek. Azkenean, Stefanos Ntouskos grekoa gailendu da. Zilarrezko domina Kjetil Borchek irabazi du, eta brontzezkoa, Damir Martinek. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201336/autodiagnostikorako-testetan-izandako-positiboen-berri-emateko-esteka-bat-ahalbidetu-du-osakidetzak.htm | Gizartea | Autodiagnostikorako testetan izandako positiboen berri emateko esteka bat ahalbidetu du Osakidetzak | Gainera, COVID-19an positibo eman duen norbaiten kontaktu estua izandako pertsonak Osakidetzarekin harremanetan jartzeko aukera izango dute, Internet bidez. Euren datuak eman eta gero, ordua eska dezakete proba diagnostiko bat egiteko. | Autodiagnostikorako testetan izandako positiboen berri emateko esteka bat ahalbidetu du Osakidetzak. Gainera, COVID-19an positibo eman duen norbaiten kontaktu estua izandako pertsonak Osakidetzarekin harremanetan jartzeko aukera izango dute, Internet bidez. Euren datuak eman eta gero, ordua eska dezakete proba diagnostiko bat egiteko. | Gipuzkoako Farmazialarien Kolegioko zuzendari Miguel Angel Gaztelurrutiak Berriari aurreratu bezala, Osakidetzak webgune bat ahalbidetu du autodiagnostikorako testetan agertzen diren positiboak jakinarazteko. Positibo horien kontaktu estuetarako ere balio du estekak.
Orain arte ez zegoen protokolorik indarrean, eta positibo ematen zuten pertsonak etxean gelditu beharra zeukaten, eta telefonoz euren osasun zentroetara deitu. Farmazialariek behin eta berriro eskaini dute euren burua positiboen komunikazioan laguntzeko, baina, horretarako, «ez dituzte aintzat hartu», Kolegioko zuzendariak adierazi duenez. Hala ere, positibo horiek ustezko positibo izango dira, harik eta PCR bat egin arte.
Bestalde, Osakidetzak eta Osasun Sailak ostiral honetan jakinarazi dutenez, COVID-19an positibo eman duen norbaiten kontaktu estua izandako pertsonak Osakidetzarekin harremanetan jar daitezke Internet bidez, eta ordua eska dezakete proba diagnostiko bat egiteko. Horrela, hemendik aurrera, holako egoera batean daudenek Interneten jarritako inprimaki bat betetzeko aukera izango dute. Neurri horrek aztarnarien lana «erraztuko» du, eta proba diagnostikorako sarbidea «azkarragoa» izango da.
Inprimaki horretan, datu pertsonalak eta harremanetarako datuak ematen dira, eta hainbat galdera egiten: txertoa jarrita daukaten ala ez, eta dena delako pertsona kutsatuarekin izandako azken harremanaren data eta harreman mota zehaztu behar dira. Gainera, Osakidetzak azpimarratu du proba diagnostiko hori egin arte bakartuta egon beharko dutela. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201337/merezitako-omen-sentitua-egin-diote-joan-mari-torrealdairi.htm | Gizartea | Merezitako omen sentitua egin diote Joan Mari Torrealdairi | Bere heriotzatik urtebetera, Joan Mari Torrealdaik omenaldi berezia jaso du Martin Ugalde kultur parkean, senide, lagun eta lankideen partetik. Omenaldia streaming bidez ikusteko aukera izan da, eta ekitaldia osorik ikusgai dago orain. | Merezitako omen sentitua egin diote Joan Mari Torrealdairi. Bere heriotzatik urtebetera, Joan Mari Torrealdaik omenaldi berezia jaso du Martin Ugalde kultur parkean, senide, lagun eta lankideen partetik. Omenaldia streaming bidez ikusteko aukera izan da, eta ekitaldia osorik ikusgai dago orain. | Bizitzan zehar ereindakoaren fruitu ederra izan da Joan Mari Torrealdaik jaso duena. Bere heriotzatik urtebete igaro denean, senide, lagun eta lankide izandakoek omenaldi sentitua eskaini diote Andoaingo (Gipuzkoa) Martin Ugalde kultur parkeko lorategian eginiko ekitaldi berezian. Besteak beste Jakin aldizkariko zuzendari eta Euskaldunon Egunkariaren sortzaile izandakoa joan den urteko uztailaren 31n zendu zen, 77 urterekin, minbiziaren ondorioz, eta haren bizitza goraipatzeko ekitaldi publikoa ezin izan zen orduan egin COVID-19aren pandemiak aukerik utzi ez zuelako. Zintzilik geraturiko omenaldiaren arantza hori behar den modura kendu dute, ordea, euskal kulturaren munduan erraldoi izandako gizonari merezitako agurra emanez.
Garazi Torrealdai alabak urte osoan zehar familiak jasotako babes eta maitasun mezuak eskertu ditu bere hitzartzean, aitak utzitako «hutsune sakona» betetzen eta aurrera egiten lagundu dietela esanez. Zirraraz beteriko ahots hauskorrarekin, aitak utzitako bi irakaspen ekarri ditu gogora: «Lehena ezina ekinez egina lema da, zure azken hatsa airean urtu zen arte egin zenuen bezala. Bigarrena, berriz, ipotx bat zinela zenioen, baina erraldoi baten gainean zihoan ipotxa. Zu guretzat beti izan zara eta izango zara erraldoiaren lana egin eta guztia Euskal Herriari eskaini zion ipotxa».
Ekitaldia osatu duten hitzartze eta emanaldiek iraun bitartean, Torraldairen bizitza errepasatzen dituzten irudiak bata bestearen atzetik jarri dituzte agertoki alboko pantailan, eta han bildutakoez gain, lorategian ez zirenek ere ekitaldia Berria telebistaren bidez jarraitzeko aukera izan dute. Joan Mari Larrarte Martin Ugalde kultur parkeko arduradunak azaldu du omenaldirako leku hori aukeratu izana ez dela kasualitatea izan, Torrealdai beraren eskaria baizik: «Azkeneko egunetan berak eman zizkigun enkargu eta egitekoen artean esan zigun, bera hiltzean zerbait egiteko asmoa bagenu, Martin Ugalde kultur parkean egiteko, eta horrela esanez gero, betetzea besterik ez zitzaigun geratzen».
Hain zuzen, Torrealdaik parkearekin «lotura zuzena» izan zuela gogoratu du Larrartek, bertan, besteak beste, Jakinen, Euskaldunon Egunkarian eta Elkar argitaletxean aritu zelako: «Esaten zuen parkea euskalgintzaren eta euskal kulturgintzaren zutarrietako bat izango dela eta izan behar duela».
Arlo profesionaletik harago, Torrealdaik maila pertsonalean eskainitakoak ere nabarmendu nahi izan dituzte, baina, haren bidelagun izandakoek. Paulo Agirrebaltzategi Jakin Talde historikoko kidea haren lagun ona izan zen, eta bildutakoen aurrean gogora ekarri du biek 1977ko udan Londresera egin zuten bidaia, han bizitako une «gogoangarriak» guztiekin partekatzeko.
Hark bezala, Elkar Fundazioko Mikel Arrizabalagak ere hitz goxoak eskaini dizkio urtetan zehar mendi txangoetako kide izandakoari: «Bakardadeak hauspotzen duen mina, oroitzapenek pizten duten argi ahula, lagunaren irudia airean marrazten duen koadro hutsa, haize bortitzak daraman adiskidearen hatsa... Ez diat amorerik eman nahi, ez nauk hire presentzia ezaren aurrean errendituko, ez eta gure lur emankor eta ederrean hirekin egindako bideetan galduko».
Omendua ez ezik, Jakineko kide izandako Joxe Azurmendi eta Joseba Intxaustegi ere hainbatetan aipatu dituzte hitzartzeetan, Torrealdairen lankide eta lagun onak izandakoak biak. Halaber, ekitaldian presente izan direnen artean, Markel Olano Gipuzkoako diputatu nagusia eta Maddalen Iriarte EH Bilduren Eusko Legebiltzarreko bozeramailea egon dira.
Poesia eta musika
Ekitaldiko hitzartze bakoitzaren artean, bertsoekin eta kantekin koloreztatu dute omenaldia. Lehen abestia jo aurretik, Mikel Urdangarinek aipatu du, 2019ko Durangoko Azokan Torrealdarekin topo egin zuenean, hark «erdi txantxetan» eskatu ziola bere hiletan jotzeko. Bada, Agian irailean kanta abestuz, musikariak bere hitza bete du: «Kantu hau beldurrak gainditzeari buruzkoa da, eta hor berak ere bazeukan zeresana, bizitzan zehar beldurrari hortzak erakutsi baizizkion».
Kirmen Uriberen Mundua begiratzeko poema ere abestu du, Torrealdaik «mundua begiratzeko zuen modu paregabea» omentzeko, eta horrakoan Manex Torrealdai izan du alboz albo trikitixarekin. Oihana Iguaran eta Andoni Egaña bertsolariek, beren partetik, errimaz dotoretu dute emanaldia, besteak beste, eredugarritzat jo duten gizonari eskerrak emanez eta hark utzitako itzala luzatuko dutenak faltako ez direla azpimarratuz.
Torrealdairi Jakineko zuzendari moduan lekukoa hartu zion Lorea Agirrek ere poesiarekin abiatu du bere hitzartzea, Iñigo Astiz poetak duela urtebete idatzitako eta argitaratu gabeko Torrealdai gogoan, Torrealdairen umezurtz poemaren zati bat irakurriz: «Hutsune handiari begira ezin genuen sinetsi erabat persona bakarra zinenik. Ispilu apurtu bat bezala gogoratu zintugun ondoren, bakoitza bere puskarekin». Ispilu horren isla zabala izan zela erakutsi du Agirrek, ordea, Torrealdairengandik ikasitakoak zerrendatu dituenean, eta eskerrak eman dizkio transmitituriko balio eta jakituriarengatik. Orobat, finean, harengatik jasotako lezio garrantzitsuena «bizitza ospatzea» dela ondorioztatuz amaitu du bere hitzartzea: «Manex Erdozaintzi-Etxart zure adiskide poetak idatzi bezala, nori ez zaio atsegin biziaren izerdia?».
Hala, bizitza ospatzeko aldarri horrekin, Manex Torrealdaik eta Kattalin Zubizarretak Joan Mari Torrealdaik asko atsegin omen zuen Leonard Cohenen Allelujah abestiaren euskarazko bertsio bat abestu dute, eta ekitaldia amaitzeko, berriz, Imanol Larzabalen Mendian gora haritza kanta lorategian bildutakoekin batera jo eta abestu dute. Horrela, malko eta txaloen artean, euskal munduari horrenbeste eman zionari merezitako esker ona eta agurra eman diote denen artean. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201338/irabazitako-dominen-sailkapenean-txina-dago-aurretik.htm | Kirola | Irabazitako dominen sailkapenean Txina dago aurretik | Txinako selekzioaren kirolariek urrezko 19 domina kolkoratu dituzte aurreneko astean. Japoniakoek 17, eta AEBetakoek 14. | Irabazitako dominen sailkapenean Txina dago aurretik. Txinako selekzioaren kirolariek urrezko 19 domina kolkoratu dituzte aurreneko astean. Japoniakoek 17, eta AEBetakoek 14. | Astebete pasatu da joan den ostiralean Tokioko Olinpiar Jokoak inauguratu zituztenetik, eta, oraingoz, Txinako selekzioa dago aurrenekoa, irabazitako dominen sailkapenean. Kirolari txinatarrek urrezko 19 domina, zilarrezko 10 eta brontzezko 11 domina kolkoratu dituzte. Japonia dago bigarren, urrezko 17, zilarrezko lau eta brontzezko zazpi irabazita. Domina gehien AEBetako selekzioak bereganatu ditu (41 guztira), bai, baina sailkapen horretarako urrezko dominak hartzen dira kontuan, eta, oraingoz, 14 dauzka. Zilarrezkoak 16 dira, eta brontzezkoak 11. Jokoak abuztuaren 8an bukatuko dira, igandearekin.
1992an Bartzelonan egindako Olinpiar Jokoetan, selekzio batek lortu zituen domina gehien, Talde Bateratuak (SESB Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuneko hamabost errepublikatako kirolariek osatu zuten), baina, orduz geroztiko Olinpiar Joko guztietan, Pekingo 2008koetan izan ezik, AEB nagusitu da sailkapen horretan. 2008an, etxean, Txinak aurrea hartu zion.
AEBek, hain zuzen, aurreikusi baino urrezko domina gutxiago lortu dituzte igeriketan, eta horrek azal dezake sailkapenean hirugarren tokian egotea. Igeriketan, 24 domina kolkoratu dituzte; sei izan dira urrezkoak. Aurreko jokoetan, Rio 2016an, lehen astea bukatuta, 43 domina zeuzkaten irabazita AEBek; horietatik 21, urrezkoak. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201340/siemens-gamesak-kaleratzeak-aipatu-ditu-galera-handiak-izan-ondoren.htm | Ekonomia | Siemens Gamesak kaleratzeak aipatu ditu, galera handiak izan ondoren | Lehengaien garestitzearen ondorioz, haize errotak kostu azpiko prezioetan saldu eta 368 milioi euroren galerak pilatu ditu aurten. | Siemens Gamesak kaleratzeak aipatu ditu, galera handiak izan ondoren. Lehengaien garestitzearen ondorioz, haize errotak kostu azpiko prezioetan saldu eta 368 milioi euroren galerak pilatu ditu aurten. | Lana badu, bezero berriak erakartzeko gaitasuna ere, eta etorkizuneko sektore batean ari da, baina gauzak ez doaz ongi Siemens Gamesan. Azken bederatzi hilabeteetan 368 milioi euro galdu ditu, horietako 314 milioi azken hiruhilekoan, eta Espainiako adarrean kaleratze gehiago egiteko aukera ez du baztertu Andreas Nauen enpresako buruzagi berriak.
Berez, Siemens Gamesa iazko emaitzak hobetzen ari da, duela urtebete diru gehiago galdu zuelako. Baina iazko emaitzetan bete-betean jo zuen konfinamenduaren geldialdiak. Aurten ez dago halakorik, eta Zamudioko konpainiak sektore eolikoaren aje nagusiari egin behar dio aurre: errentagarritasun eskasari. Garestia da haize errotak egitea eta instalatzea, baina lehia handia dago sektorean eta erosleek asko estutzen dituzte prezioak, ekoizleen irabazi marjinak ia ezabatzeraino.
Altzairua, %60 garestiago
Azken hilabeteetan beste faktore bat batu zaio errentagarritasun txikiaren faktoreari: lehengaien garestitzea. Horren ondorioz, azken hiruhilekoan kostu azpiko prezioan aritu da haize errotak saltzen. Altzairu asko behar da haize errotak egiteko, eta azken urtean ia %60 garestitu da haren prezioa, ekonomiaren berpiztearen eskutik. Berri ona da hori Arcelor Mittalentzat —lan betean ari da Euskal Herriko fabriketan ere—, baina txarragoa da altzairua erabiltzen dutenentzat.
Lehengaien prezioen gorabeherei aurre egiteko, bere haize erroten salneurria haiei indexatzeko asmoa duela azaldu du Nauenek. Hau da, bezeroekin kontratua egitean klausula bat jartzea prezioa aldatzeko baldin eta altzairuaren eta beste materialen salneurria handitzen bada.
Kaleratzeen aukera
Kostuak txikitzeko eta «epe luzerako errentagarritasuna bermatzeko» beste bide bat lantaldea gutxitzea izan daitekeela onartu du Siemens Gamesako buruak. Duela ia urtebete itxi zuen Euskal Herrian geratzen zitzaion ekoizpen lantegirik handiena, Agoizkoa (Nafarroa), eta haren ondotik itxi zituen beste bat As Somozasen (Galizia) eta Cuencan (Espainia). Aurretik, Tuterako eta Altsasuko fabrikak (Nafarroa) itxi zituen, eta kaleratze asko egin zituen Zamudioko eta Sarrigurengo bulegoetan.
Galera handiak izan arren, enpresaren etorkizunari buruz baikor azaldu nahi izan du Nauenek. «Energia eolikoaren potentzialitate handia» gogorarazi du berriro Siemens Gamesako kontseilari ordezkariak, eta horren erakusgarria da eskarien zorroa gizentzen jarraitzen duela.
Azken urtean 11.864 milioi euroren eskariak jaso ditu, eta 32.561 milioi euroren lanak zituen egiteko ekainaren 30ean, urtebete lehenago baino %3 gehiago. Azken hiruhilekoan batez ere lurreko haize errotak eskatu dizkiete (+%13), eta offshore edo itsasokoetan eskaerak hiruhileko batetik bestera aldaketa handiak daudela onartu du Nauenek. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201341/zornotzako-erasotzaileetako-bi-espetxean-sartu-dituzte.htm | Gizartea | Zornotzako erasotzaileetako bi espetxean sartu dituzte | Erasoagatik atxilotu zuten hirugarren gaztea aske geratu da, baina epailearen aurrean deklaratu beharko du. | Zornotzako erasotzaileetako bi espetxean sartu dituzte. Erasoagatik atxilotu zuten hirugarren gaztea aske geratu da, baina epailearen aurrean deklaratu beharko du. | Zornotzako erasoan parte hartzeagatik adin nagusiko hiru gazte atxilotu zituzten, eta horietatik bi kartzelara sartzeko agindu du epaileak gaur. Hirugarrena aske utzi dute, kautela neurriekin. Epailearen aurretik berriro ere igaro beharko du.
Hasieran, zortzi pertsona atxilotu zituzten, baina horietako bost adingabeak zirenez, fiskaltzaren eskuetan geratuko dira. Beste hiru gazteek Durangoko epaitegian deklaratu dute gaur goizean. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201342/gazara-giza-laguntza-sartzen-utziko-du-israelgo-gobernuak.htm | Mundua | Gazara giza laguntza sartzen utziko du Israelgo Gobernuak | Bakea Orain erakundeak salatu du Israelgo Gobernuak Zisjordaniako palestinarrenak diren lurrak lantzeko diru laguntzak eman dizkiela kolono talde batzuei | Gazara giza laguntza sartzen utziko du Israelgo Gobernuak. Bakea Orain erakundeak salatu du Israelgo Gobernuak Zisjordaniako palestinarrenak diren lurrak lantzeko diru laguntzak eman dizkiela kolono talde batzuei | Ekialde Hurbilean nazioarteko presioek eragina izan dutela dirudi, Israelgo Gobernuak Gazan ezarritako murrizketak arinduko baititu. Agindutako aldaketen artean, iragarri zuen, Gazara giza laguntza sartzen uztea, baldintza zehatzak betetzen dituzten palestinarrei atzerrira bidaiatzen uztea, eta arrantza eremua zabaltzea. Neurri berriak igandean eta astelehenean sartuko dira indarrean.
Giza laguntza sartzen uzteko erabakia NBE Nazio Batuen Erakundearen eskariaren ostean iritsi da. Herenegun Gazara sartzeko baldintzak arintzeko eta errazteko eskatu zion erakundeak Israeli, aurreko maiatzeko bonbardaketen ondorioz han bizi duten krisi larrian lagundu ahal izateko. Igandetik aurrera nazioarteak bidalitako produktuak iritsiko dira Gazara; elikagaiak, ura, sendagaiak, hornidura elektrikoak, nekazaritza-produktuak eta arrantza-ondasunak, besteak beste.
Halaber, baldintza zehatz batzuk betetzen dituzten palestinarrek atzerrira bidaiatu ahal izango dute. Horretarako, baimena izango dute Zisjordaniaren eta Jordaniaren arteko muga igarotzeko. Hala ere, Israelgo Gobernuak aurretik onartutako baimen berezia beharko dute horretarako. Israelek adierazi du hartutako pausoak eremuko «segurtasuna eta estabilitatea» mantenduko dituela.
Horiez gain, Israelgo Gobernuak Gazako arrantza eremua zabalduko duela ere iragarri du: Sei itsas miliatik hamabi miliara. Arrantza eremuan egin duten bigarren aldaketa da aste honetan, duela lau egun horren eremua txikitzea erabaki baitzuten, Gazatik jaurti zituzten suzko globoen harira. Datorren astelehenean sartuko da erabakia indarrean.
Israeldik iritsi diren berri guztiak ez dira, baina, onak izan. Bakea Orain GKE gobernuz kanpoko erakundeak Haaretz egunkariari emandako informazioaren arabera, Israelgo Gobernuak 8.500 dunum (8,5 kilometro koadro) lur esleitu dizkie hainbat kolono talderi, guztiak Zisjordaniako palestinarrenak. Hala adierazi zuen Israelgo Nekazaritza Ministerioak erakundeari bidalitako mezu batean, Bakea Oraineko kideek eremu horiek okupatu dituzten taldeen finantzaketaren inguruan galdetu ostean.
Nekazaritza Ministerioaren arabera, gobernuak hiru GKE finantzatzen ditu: Haxomer Yox, Kedma eta Beit Yattir programa. Nekazaritzan lan egiteko aurkezten diren boluntarioek osatzen dituzte hiru talde horiek. Antza, 3,8 milioi shekel (867.301 euro) jaso zituzten 2020an, eta 3,6 milioi (821.654 euro) 2019an, palestinarren lurretan okupatutako sei baserrien jarduerak finantzatzeko.
Egun ardiak eta ahuntzak larratzeko ehunka postu daude Zisjordanian. Azken urteetan, ordea, Amana okupazio mugimenduak horietatik gutxienez 30 ordezkatu ditu. Horrelako taldeek lursail eremu handiak okupatzen dituzte, baina eremuaren gehiengoa artzaintzarako erabiltzen dutenez, oso biztanle gutxi bizi ohi dira halako lekuetan. Bakea Orain erakundeko kideek «baserri eta okupazio ilegalak ez babesteko» eskatu zioten gobernuari. Azken hilabeteetan gero eta gehiago izan dira palestinar lurretan kolonoek desjabetutako eremuak.
Protestak eta tentsioa nagusi
Aste honetan areagotu egin dira palestinar eta israeldarren arteko liskarrak, eta baita horiek eragindako kalte eta tentsioa ere. Asteartean Beita inguruan piztutako manifestazioetan ehunka lagun zauritu zituzten Israelgo segurtasun indarrek, eta baita haur bat hil ere. Ekintza horiek palestinarren haserrea areagotu zuten, eta haurraren hiletaren ostean liskarrak nagusitu ziren berriro.
Hiletara joan zen 23 urteko gaztea larri zauritu zuten ondoren piztutako protestetan, bi tiro jaso baitzituen: lehena buruan, eta bigarrena sabelean. Atzo gauean haren heriotzaren berri eman zuen Palestinako Osasun Ministerioak. Gaztearen heriotzarekin, dagoeneko lau dira astebetean Israelgo indarrek hil dituzten palestinarrak. |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201343/udako-ekaitza.htm | Gizartea | Udako ekaitza | Larachan (Coruña) jaio zen, 1964ko martxoan. Biologia ikasi zuen Santiago de Compostelako unibertsitatean. 1990az geroztik, Biologia eta Geologia irakasle dihardu bigarren hezkuntzan. Maite du lanbide hori, inoiz ez baitio ikasteari uzten. Eta, oraindik ere, izugarri gustatzen baitzaio natura aztertzea. Gaur egun Larachan bizi da, jaio zen etxe berean, eta herri horretako Agra de Leboris BHIn lan egiten du. Aspalditik izan du narratibaren zaletasuna, baina, iaz arte, irakaskuntzarekin lotuta zeuden bere argitalpen guztiak: DBHko eta batxilergoko testu liburuak eta irakaskuntza gidak. 2020. urtean, Flores de ferro bere lehen nobelak Garcia Barros saria irabazi zuen. Aitortza horrek eta euren iritziak helarazten dizkioten irakurleen onespenak jarraitzeko indarra eman diotela dio. Uste du entzunak izatea merezi duten ahots isildu asko daudela oraindik: esaterako, Almarena, kontakizun honetako protagonistarena. | Udako ekaitza. Larachan (Coruña) jaio zen, 1964ko martxoan. Biologia ikasi zuen Santiago de Compostelako unibertsitatean. 1990az geroztik, Biologia eta Geologia irakasle dihardu bigarren hezkuntzan. Maite du lanbide hori, inoiz ez baitio ikasteari uzten. Eta, oraindik ere, izugarri gustatzen baitzaio natura aztertzea. Gaur egun Larachan bizi da, jaio zen etxe berean, eta herri horretako Agra de Leboris BHIn lan egiten du. Aspalditik izan du narratibaren zaletasuna, baina, iaz arte, irakaskuntzarekin lotuta zeuden bere argitalpen guztiak: DBHko eta batxilergoko testu liburuak eta irakaskuntza gidak. 2020. urtean, Flores de ferro bere lehen nobelak Garcia Barros saria irabazi zuen. Aitortza horrek eta euren iritziak helarazten dizkioten irakurleen onespenak jarraitzeko indarra eman diotela dio. Uste du entzunak izatea merezi duten ahots isildu asko daudela oraindik: esaterako, Almarena, kontakizun honetako protagonistarena. | Nola bota dezake halako harri jasa uztailaren hogeita hamarrean? Izotzezko ehunka jaurtigai teilak metrailatzen, amamaren ortua suntsitzen ari dira. Almak adats oraino hezea orrazten dihardu komuneko ispiluaren aurrean. Hondartzatik bueltan harrapatu du ekaitzak. Ikusten duen irudiak ez du antza handirik duela hilabeteko nerabearenarekin. Azal beltzaranari, begi dirdiratsuei eta eguzkiak argitutako ileari askatasuna darie, eta, duela minutu gutxira arte, poza.
Alma, izen egokia bere existentziaz zalantza egin ohi duen norbaitentzat.
Haien barreak heltzen zaizkio sukaldetik. Lagun minak dirudite, elkar ezagutu berri duten arren. Mehatxua sumatzen du.
Apal gaineko kaktusari erreparatu dio. Gustuko ditut kaktusak. Aurkako giroetan bizirauten dute, eta hostoak izateari uko egiten diote euren burua defendatzeko arantzen truke. Eskuaz inguratu du. Gogor estutu du. Arantzek azala zulatzen diote, haragian iltzatzen zaizkio. Ehunka nerbio-bukaerek min seinaleak igortzen dituzte garunera. Irribarre egin du, malkoek bide kresaltsuak marrazten dutela aurpegian.
Kanpoan, ekaitza baretzen ari da.
Amamaren etxea itsasertzeko herrixka batean dago. Herriko emakumeek kipulak eta baratxuriak ereiten dituzte lurrean, eta txirlak eta berberetxoak padurako harea lohitsuan. Han eman izan du uda, txiki-txikitatik.
Duela hilabete bat, poz bizia ezkutatu zuen trenaren ondoan agur egitean. Besteen irribarre gogogabea imitatu du, amak, aitak eta Andreak, lau urte gazteagoa den ahizpak, ez zezaten uste poztu egiten zela haiek begi bistatik galduta. Treneko leihoaren beirak irudi ezaguna itzuli zion: lau aurpegi hauskara, itzalek inguratutako begiratu nekatuak. Minak berdindu dizkie hazpegiak, partekatzen dituzten geneek baino gehiago.
Bueltan etorritako emigranteen auzo bateko pisu batean, beste askoren antzekoa, bizi ziren. Hango bizitza sukaldeko atean zintzilik zegoen egutegiaren arabera moldatzen zen. Hark antolatzen zuen Andrearen denbora, eta, ondorioz, guztiena. Egunek, asteek edo hilabeteek ez zuten garrantzirik. Bizitzaren zikloak terapiek, ebakuntza aurreko aldiek, ebakuntza ondokoek eta susperraldiek markatzen zituzten.
Halako batean, ahizparen oheari helduta ikasi zuen oinez, eta, zerbait gaizki zihoan ziklo baten erdian, ulertu zuen familiari egin ziezaiokeen ekarpenik handiena zela ezer behar ez izatea, ez eskatzea, trabarik ez egitea. Bakarrik jaikitzen zen, zegoena jaten zuen, malkoak berarentzat gordetzen zituen eta asko ikasten zuen. Ez zuen arazorik sortzen, hirurogeita hamar metro koadro haietan ez baitzegoen beste ezertarako tokirik.
Ilea txanoen azpian ezkutatzen zuen, ahizparen antzekoa izateko, eta gurasoek bere urtemuga ahazten zuten aldiro, kandela mutur bat erreskatatzen zuen tiraderaren batetik eta logelan egiten zuen putz, gaixotasunen bat eskatzen zuen bitartean. “Itis” amaiera zutenak maite zituen. Hala, ama bere ondoan etzango zen, eta aitak herriko denda guztiak ibiliko zituen irribarrea piztuko zion opari baten bila. Baina eskolatik kalenturarekin itzuli zen aldi bakarrean, gertu bizi zen izeko batengana bidali zuten. Arrisku bat zen ahizparentzat.
Andrearen gaixotasunarekin borrokatu zen. Eta galdu egin zuen. Hark eraman zuen dena: denbora eta airea bera ere, botiken, gonbitoen eta belar kirasdunez egindako infusioen usainez kargatua.
Harik eta uda heltzen zen arte. Trenak beste mundu batera eramaten zuen, non aireak kresala usaina zuen eta esnatzen zuten oihu bakarrak kaioenak ziren. Non amamaren besoek hartzen zuten; haren bular oparoa baino toki hoberik ez zuen ezagutzen burua pausatzeko. Uda honetara arte.
Aurten Louise agertu da. Louise, o-rekin eta amaierako “e” batekin, idatzi bai baina ahoskatzen ez dena, sekretu bat, hitz debekatu bat bailitzan. Louise, Andrearen adinekoa eta amaren lehengusina baten alaba, egun batzuk lehenago heldua zen Frantziatik. Irribarre xarmangarri batez eta «Kaixo, cherie!» esanez egin zion harrera. Inork ez zion lehenago cherie esan. Inork ez zuen errea horrela ahoskatzen. Inork ez zion halako irribarrerik egin. Dar-dar egin zuen eskutik heldu zionean; bestearekin, txanoa kendu zuen. Adatsak, libre, bizkarra estali zion.
Louisek biologia ikasten du. Eguzkia zegoen egunetan, Arnelara, bi harkaitzek babestutako kala batera joaten ziren. Poltsez eta flaskoez betetzen zituzten motxilak, eta haietan gordetzen zituzten harea-laginak, maskorrak, algak eta itsasbeherak sortu putzuetan harrapatzen zituzten ornogabe txikiak. Euria bazegoen, etxean geratzen ziren, eta Louisek jangelako mahai gainean zabaltzen zituen bildutakoak, lupaz aztertzen zituen, liburuak kontsultatzen zituen, eta flaskoetan itsasteko etiketak idazteko eskatzen zion. «Idazkera oso polita duzu, Alma», esaten zion. Amama formol usainaz kexatzen zen. Berak gustuko zuen.
Almak ondo ezagutzen zuen itsasertza. Elkarrekin ibili zituzten ordura arte bakarrik ezagututako bideak, haitzuloak eta txokoak. Kala seguruetan bainatu ziren, urlaster arriskutsuetako inguruak saihestuta.
Gaur goizean hondartzara joan dira, hodeiek ekaitza iragartzen zuten arren. Amamak ez luzatzeko eskatu die, sorpresa bat izango dutela zain. Amamaren sorpresak beti dira gozoak. Korrika jaitsi dira harearaino. Almak estropezu egin du eta jausi da. Odol sendoa atera zaio zangoko ebakitik. Mina isilarazi du. Jaikitzeko denbora izan baino lehen, aldamenean jesarri zaio Louise, eta bere zangoen gainetik jarri du hanka zauritua. Makurtu egin da eta odola xurgatu dio, zauria miazkatu dio. Almak dar-dar egin du ukitze epel eta hezearekin. Sutan zuen aurpegia, gorputz osoa.
—Desinfektatu egiten du, eta orbaintzen laguntzen du —esan du Louisek.
Begiradek topo egin duten unean, Alma jaiki egin da. Aldapan behera korrika hasi da, aztoraturik. Gelditu gabe, motxila eta arropak hareetara bota ditu. Uretara sartu da. Gesalak azkura eman dio zaurian. Aurrera egin du. Ur izoztua izterretan kolpeka. Murgildu da. Apurka-apurka, hotza onartu du, gozatu du. Uhinek jitoan kulunkatu dute. Zoriontsua zen. Louiseri itxaron dio.
—Alma! —deitu dio itsasertzetik—. Euria hasi da! Itzuli egin behar dugu!
Zerua ilundu da. Atsekabeturik atera da uretatik. Berehala lehertu da ekaitza. Euripean egin dute korrika. Arnasestuka heldu dira.
Atea zabaldu orduko, belar kirasdunen infusio usinak jo du bete-betean.
—Begira nor etorri den! Askoz hobeto dago. Eta hilabete osoan geratuko da! —amamak egongelako atea zabaldu du, sartzeko keinua eginez. Irribarre egin die Andreak sofatik.
Eta orain, hor daude biak, Andrea eta Louise, elkarrekin, barrezka, konplizeak, lagunak. Eta amamak haiekin batera egiten du barre, Andrea laztantzen duela.
Eta Louisek errea luzatuz ahoskatzen du ahizparen izena, dastatuko balu bezala, ezpainen artetik atertzen uztean musukatuko balu bezala. Eta Almaren izenak ez du errerik.
Itzultzailea: Bego Montorio. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201344/deliveroo-joan-egingo-da-hego-euskal-herritik.htm | Ekonomia | Deliveroo joan egingo da Hego Euskal Herritik | Bi aste barru sartuko da indarrean Rider legea, eta haren ondorioz, janari banatzaileak kontratatu beharko dituzte banaketa enpresek. | Deliveroo joan egingo da Hego Euskal Herritik. Bi aste barru sartuko da indarrean Rider legea, eta haren ondorioz, janari banatzaileak kontratatu beharko dituzte banaketa enpresek. | Deliverook iragarri du Espainiako adarra ixteko asmoa duela. Azken erabakia bere langileak eta banatzaileak galdezkatu ondoren hartuko duela azaldu du, baina ez da espero atzera egitea.
2013an Londresen sortua, Deliveroo janari banaketaren enpresa garrantzitsuenetako bat bilakatu da azken urteetan, eta Hego Euskal Herrian ere eman du zerbitzua: Bilbo Handian, Iruñerrian, Donostian, Gasteizen, Irunen eta beste herri batzuetan.
Glovo, Uber Eats, Just Eat eta beste banaketa enpresekin lehiatu ezina aipatu du Ingalaterrako konpainiak Espainiako adarra ixteko arrazoien artean. Ez, ordea, bi aste barru asko aldatuko dela janari banaketa enpresen egoera. Abuztuaren 12an jarriko da indarrean Rider legea, eta horrek behartuko ditu enpresa horiek banatzaileak soldatapeko gisa kontratatzera, eta ez langile autonomo gisa, orain arte bezala.
Deliverooren jokaera salatu du ELAk, eta Glovorekin ere haserre azaldu da, bi aukera eman dizkielako enpresako banatzaileei: soldatapeko egitea ala autonomo gisa jarraitzea, epaitegiek esan arren azken aukera hori «iruzur» bat dela . «Beste behin ere, konpainia horiek legeen gainetik egon nahi dute», ziurtatu du ELAk. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201345/mexikoko-erietxe-batzuk-100-beteta-daude-covid-19a-duten-gaixoekin.htm | Mundua | Mexikoko erietxe batzuk %100 beteta daude COVID-19a duten gaixoekin | Azken orduetan 381 hildako zenbatu dira herrialdean, eta kutsatzeen tasa hirukoiztu egin da. | Mexikoko erietxe batzuk %100 beteta daude COVID-19a duten gaixoekin. Azken orduetan 381 hildako zenbatu dira herrialdean, eta kutsatzeen tasa hirukoiztu egin da. | COVID-19aren hirugarren olatuak gogor jo du Mexiko, zenbait erietxe beteta baitaude dagoeneko. Osasun Idazkaritzak emandako datuaren arabera, 381 hildako eta 19.223 kutsatze zenbatu zituzten atzo, egun bakarrean. Aurreko urtarrilaren 23tik jaso duten kopuru handiena da.
Kasuen gorakadaren ondorioz, ospitaleak gero eta beteago daude. Horietako batzuk beren okupazio ahalmenaren %100era iritsi dira dagoeneko, eta beste asko alarma gorrian jarri dituzte; Colima erietxea okupazioaren %85era iritsi da, eta Nayarit ospitalea ere antzera dabil, okupazioaren %83 COVID gaixoekin beteta baitago.
Mexikoko Gobernuak txertaketa prozesuak egoera hobetuko duen itxaropena du. Oraingoz COVID-19aren aurkako 64,48 milioi dosi jarri dituzte, eta 25 milioi lagunek bi dosiak jaso dituzte. Dena den, 126 milioi biztanle ditu herrialdeak, eta txertaketa prozesua martxan den arren, oraindik asko dira dosirik jaso ez dutenak. Gainera, 18 urtetik gorakoek bakarrik jaso dezakete txertoa.
Pandemia hasi zenetik, guztira 2.810.097 kasu eta 240.000 hildako inguru zenbatu dituzte. AEB Ameriketako Estatu Batuen, Brasilen eta Indiaren atzetik, COVID-19ak eragindako hildako gehien dituen laugarren herrialdea da Mexiko. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201346/urkulluk-babes-juridikoa-eskatu-du-presidenteen-biltzarrean.htm | Gizartea | Urkulluk «babes juridikoa» eskatu du Presidenteen Biltzarrean | Eusko Jaurlaritzako lehendakariak esan duenez Espainiako Gobernuak «goizegi» hartutako hainbat erabakik eragin dute herritarrengan «borroka garaia baino lehen» irabaztearen pertzepzioa | Urkulluk «babes juridikoa» eskatu du Presidenteen Biltzarrean. Eusko Jaurlaritzako lehendakariak esan duenez Espainiako Gobernuak «goizegi» hartutako hainbat erabakik eragin dute herritarrengan «borroka garaia baino lehen» irabaztearen pertzepzioa | Iñigo Urkullu lehendakariak COVID-19aren kudeaketan Espainiako Gobernuak «goizegi» hartutako zenbait erabaki kritikatu ditu, eta «babes juridikoa» eskatu du, erkidegoek etxeratze agindua eta pertsona-pilaketetarako mugak ezarri ahal izateko. «Inork ez daki zein izango den birusaren hurrengo kontraerasoa. Ez da oraindik izurria amaitutzat jo behar eta tresna guztiek eskuragarri egon behar dute», esan du Urkulluk autonomia erkidegoetako Presidenteen Biltzarrean.
Lehendakariak Araba, Bizkai eta Gipuzkoako egoera epidemiologikoa errepasatu du Biltzarrean. Herritarren %73,3k txertoaren dosi bat jaso dute eta % 68,2k jarraibide osoa. Hala ere, lehendakariaren iritziz «egoera ez da ona», Delta aldaeraren agerpena dela eta. «Ziurrenik, garaia baino lehen hartutako erabaki batzuek eragin dute herritarrengan borroka garaia baino lehen irabazi izanaren pertzepzioa».
Urkulluk ez du aipatu maskararen derrigortasuna kentzea. Ezta alarma egoera amaitzea ere. Hala ere autonomia erkidegoek «oztopoak» dituztela adierazi du «gaueko mugikortasuna mugatzeko, pertsonak elkartzeko edo itxitura perimetralak egiteko». Horregatik, hori egin ahal izateko «babes juridikoa” eskatu du: «Gaur egun ez dugu horrelako estaldurarik, eta, hala ere, beharrezkoa da oraindik», gaineratu du, auzitegiek autonomia bakoitzean erabaki desberdinak hartzen dituztela ikusita. Pasa den astean lehendakariak izurriaren inguruan jarduteko baliabideak eskatu zizkion eskutitz bidez Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezi.
Era berean, lehendakaria kritiko agertu da Presidenteen Biltzarraren funtzionamenduarekin, «foro hori ez dago jasota ez Konstituzioan, ez Gernikako Estatutuan», eta aurrez «prestatzeko bilerarik egin gabe» deitu dute. «Gobernantza kooperatibo koordinatuak norabide zehatza izan behar du, metodologia argia eta helburu praktikoak eta errealak. Baita autogobernua eta eskumen esparruak errespetatuko dituen erabakiak hartzeko eremu bat», gaineratu du lehendakariak. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201347/museo-bikoitzak-lekuko-bikoitza-iratxe-jaio-eta-klaas-van-gorkum.htm | Kultura | Museo Bikoitzak lekuko bikoitza: Iratxe Jaio eta Klaas van Gorkum | Jose Mari Zabalak aukeratu ditu bi artistak Donostiako San Telmo museoaren programari jarraipena emateko. Begirada antropologikoarekin aztertuko dute bilduma datozen hilabeteetan. | Museo Bikoitzak lekuko bikoitza: Iratxe Jaio eta Klaas van Gorkum. Jose Mari Zabalak aukeratu ditu bi artistak Donostiako San Telmo museoaren programari jarraipena emateko. Begirada antropologikoarekin aztertuko dute bilduma datozen hilabeteetan. | Donostiako San Telmo museoak laugarren katebegia lotu dio Museo Bikoitza programari. Asier Mendizabalen ekimenez abiatu zen proiektua; hark Ibon Aranberri hautatu zuen lehen sorkuntza lanerako, Aranberrik Erlea Maneros Zabalari eman zion lekukoa, horrek Jose Mari Zabalari, eta Zabalak atzo jakinarazi zuen nor murgilduko den datozen hilabeteetan museoaren artxiboan, horren bidez esku hartze artistiko bat egiteko: Iratxe Jaio (Markina-Xemein, Bizkaia, 1976) eta Klaas van Gorkum bikotea (Delft, Herbehereak, 1975). «Hasteko irrikan» daudela esan du Jaiok, Museo Bikoitzak San Telmoren berezitasuna nabarmentzen duela uste dutelako, eta «lotura sakona» sentitzen dutelako Mendizabalek proiektua martxan jartzeko zehaztu zituen premisekin.
Jaio eta Van Gorkum hautatzeko arrazoiak azaltzerakoan, Zabalak garrantzi handia eman dio bikote artistikoan aritzeari. «Ez da batere ohikoa pertsonak elkartzea arte plastikoetan, zeren pauso bakoitza akordioz eman behar baita; espontaneotasuna galtzen da, eta sakontasuna irabazten», azaldu du. Batek pentsa lezake artistak askeago egiten duela lan bere kasa beste pertsona bati lotuta baino; Zabalak, ordea, kontrakoa pentsatzen du: taldean lan eginda, ez dela hartzen artistaren lana burutaziotzat, eta horrela «askeago» jokatzen dela instituzioekiko eta «kontakizun kolektiboarekiko».
Jaiok Arte Ederrak ikasi zituen EHUn, eta Herbehereetara joan zen 1998. urtean; Hagan, Rotterdamen eta Maastrichten osatu zuen bere prestakuntza akademikoa. 2001az geroztik egiten du lan Van Gorkumekin batera. Rotterdamen bizi dira orain. Zabalaren hitzetan, haien obrak airean dauden galderei erantzuten die: «Edonork egin litzake galdera horiek, baina, arrazoia edozein dela ere, ez zaie kasurik egiten».
Objektuen esanahia
Bi artistek «ikuspegi antropologikotik» egiten dute lan, Jaiok esplikatu duenez. Interesatzen zaie zer jakituria mota sor daitekeen objektuen bidez. «Landu izan dugu nola jorratu den materialitatea arkeologian eta etnografian, adibidez. Diziplina horietan elkarrekiko interesa daukagu, baina ez da ohikoa izaten elkarrizketa bat sortzea».
Museoaren ondarea aztertzeko lana ez da arrotza izango haientzat; izan ere, dokumentazioa izan ohi da haien langaia. Objektuen eta dokumentuen esanahi soziala aztertzen dute, horiek beste testuinguru batean erreproduzituta. Besteak beste, Iruña-Veleiako aztarnategiko inskripzio polemikoei eta 36ko gerran hiru soldadu alemaniarri eskainitako monumentu bati buruzko proiektuak egin izan dituzte.
Susana Soto San Telmo museoko zuzendariak adierazi du Museo Bikoitza programa «egonkorra» dela dagoeneko. Bi alde goraipatu ditu: gertuko artistek osatzen duten «narrazio museografikoa», eta haren ondarearen handitzea. Maneros Zabalaren Norusta eta Zabalaren Magia, materia eta beharra erakusketak ikusgai daude oraindik. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201348/teresa-errandoneak-larunbatean-ekingo-dio.htm | Kirola | Teresa Errandoneak larunbatean ekingo dio | 100 metroko hesidunean ariko da, 04:09etik aurrera. Guztira Euskal Herriko hamalau kirolari ariko dira asteburuan: bederatzi larunbatean eta bost igandean. Futbolean eta belar hockeyan final-laurdenak jokatuko dituzte. | Teresa Errandoneak larunbatean ekingo dio. 100 metroko hesidunean ariko da, 04:09etik aurrera. Guztira Euskal Herriko hamalau kirolari ariko dira asteburuan: bederatzi larunbatean eta bost igandean. Futbolean eta belar hockeyan final-laurdenak jokatuko dituzte. | Euskal Herriko hamalau kirolari lehiatuko dira asteburuan Tokion: bederatzi bihar, uztailak 31, eta bost igandean, abuztuak 1. Teresa Errandonea Barrena izango da lehena, 04:09ean. 100 metroko hesidunean ariko da, eta proba hori izango da aurtengo Olinpiar Jokoetan egingo duen lehenengoa. Aurrera egiten badu, igandean jokatuko ditu finalerdiak.
04:30ean izango da Alberto Munarrizen txanda: Australiaren kontra ariko da ligaxkako partidan.
Unai Simon, Martin Zubimendi, Jon Moncayola, Mikel Merino eta Mikel Oiartzabal final-laurdenetan lehiatuko dira Boli Kostaren kontra, 10:00etan.
12:30ean, Nerea Penak eta Ainhoa Hernandezek ligaxkako partida izango dute Hungariaren aurka.
Igandean, berriz, Kevin Peponnet 470 diziplinako zazpigarren eta zortzigarren probetan lehiatuko da, 05:05ean eta 05:15ean. Guztira hamar lasterketa jokatu beharko ditu kanporaketan; azkena, abuztuaren 4an.
07:15ean Julen Aginagaldek eta Eduardo Gurbindok ligaxkako partida jokatuko dute, Argentinaren kontra. Aurrera egiten badute, final-laurdenak abuztuaren 3an jokatuko dituzte.
10:20ean, berriz, Xabier Lopez-Arostegiren txanda izango da. Espainiako gizonezkoen saskibaloi selekzioarekin ariko da taldekako fasean, Esloveniaren aurka.
Jose Maria Basterra Otxoa final-laurdenetan lehiatuko da Belgikaren aurka, 11:30ean. Taldeak aurrera egiten badu, abuztuaren 3an finalerdiak jokatuko ditu.
Tokio 2020ko egutegia eta proben ordutegia kontsultatu hemen: Egutegia eta proben ordutegiak, egunez egun |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201349/joko-hauetan-ikusi-dut-onenak-ez-daudela-hain-urruti.htm | Kirola | «Joko hauetan, ikusi dut onenak ez daudela hain urruti» | Azurmendik partida bat irabaztea lortu du lehen Olinpiar Jokoetan. Energiaz beteta itzuliko da etxera: «Desiratzen nago Munduko Txapelketa prestatzen hasteko». | «Joko hauetan, ikusi dut onenak ez daudela hain urruti». Azurmendik partida bat irabaztea lortu du lehen Olinpiar Jokoetan. Energiaz beteta itzuliko da etxera: «Desiratzen nago Munduko Txapelketa prestatzen hasteko». | Txapelketa amaitu arren, Tokion egun batzuk gehiago igarotzen ari da Clara Azurmendi (Donostia, 1988). Irribarrea ahoan agertu da: «Izugarri disfrutatzen ari naiz une bakoitzaz».
Amaitu dira zuretzat Olinpiar Jokoak. Zer sentipen duzu?
Oso pozik nago, bai izandako esperientziagatik, baita egin dudan jokoarengatik ere. Pena pixka bat ere badut, ametsa amaitu delako. Egunak beharko ditut bizi izandakoa barneratzeko.
Kirol ikuspegitik, gustura zaude?
Jakitun nintzen lehen partida oso zaila izango zela, egokitu zitzaidan multzoko zerrendaburua, An Se Young korearra, oso indartsua delako. 19 urte besterik ez ditu, eta zazpigarren postuan dago munduko sailkapenean. Behintzat, gauzak estu jarri nizkion lehen setean [21-13 galdu zuen]. Dorcas Ajoke Adesokanen kontrako lehia, berriz, irabazteko modukoa zen, eta irabazi egin nuen. Alde horretatik, bete dut helburua.
Tokiora etorri aurretik, esan zenuen zure jokoa egitea zela erronka. Egin duzu?
Disfrutatu egin dut lehiatzen, eta bizi eta erasokor jokatu dut, gustuko dudan moduan. Horregatik nago pozik. Batez ere, bigarren partidan izan nuen nire jokoa egiteko aukera. Lehenengoan, ordea, gehiago kostatu zitzaidan. Kolpe onak eman arren, luma bola itzuli egiten zuen aurkariak. Eta, azkenerako, horrek nekatu egiten zaitu, fisikoki eta mentalki.
Zer falta zaizu onenen parean egoteko?
Pazientzia izatea, eta argi izatea halako maila duten jokalarien aurka segi eta segi egin behar duzula, eutsi. Kolperik onena jota ere, erantzun dezakete. Baina zer falta zaidan ikusteko baino gehiago, haien mailan egoteko ditudan ezaugarriak berresteko balio izan didate Joko hauek. Fisikoki haien pare ikusi dut neure burua, eta mentalki ere bai. Horrek indarra eta konfiantza handia ematen dizkit. Gainera, nire jokoarekin mina egin diezaieket. Ez naiz jokalari erosoa. Gehiago sinetsi behar dut neure buruarengan. Jokalari horiek ez daude horren urruti.
Ikusi al dituzu jokatu zenituen bi partidak?
Nik ez, baina nire entrenatzaileek bai, eta esan didate gustura daudela egin dudan lanarekin, batez ere pistan izan dudan jarrerarekin. Horrekin geratzen naiz.
Zer sentitu zenuen lehen kolpeak jo zenituenean?
Lehen bi kolpeetan, urduritasuna antzeman nuen. Baina, gero, beste edozein txapelketatako partida batean bezala jokatu nuen.
Urruti ikusten dituzu 2024ko Parisko Olinpiar Jokoak?
Hiru urte asko direla dirudi, baina ohiko ziklo olinpiko bat baino motzagoa izango da. Argi dudana zera da: Tokiora disfrutatzera eta ikastera etorri naizela batez ere, baina, Parisera joanez gero, kanporaketan egoteko lehiatzera joan nahiko nukeela. Jada ez naiz izango hasiberria.
Lasaitua hartzen du kirolari batek halako helburu handi bat aurrean ez duenean?
Normalean, bai. Orain, bi asteko oporraldia dut, eta badakit buruak eta gorputzak atsedena behar dutela, azken bi hilabeteak oso intentsoak izan baitira. Baina egun hauetan bizi izandakoak hainbesteko energia eman dit, ezen irrikaz nagoen abenduko Munduko Txapelketa prestatzen hasteko.
Asko disfrutatu duzu Olinpiar Jokoez. Besteak beste, Maialen Chourrauten finala ikusten egon zinen.
Maialen eta Xabi [Etxaniz entrenatzailea] lehenagotik ezagutzen nituen. Oso gertukoak izan dira, eta gomendio asko eman dizkidate. Iltzatuta geratu zait Xabik esandako gauza bat: «Maialenek ez zuen emaitza onik lortu goi mailako proba batean 25 urte bete arte. Izan pazientzia, eta segi egunero gogor lanean». Garbi nuen haren finala ikusi nahi nuela. Berez, ezin zen, baina piraguismokoen autobusean sartu, eta kanalera joan nintzen. Ez nuen arazorik izan sartzeko, eta behetik ikusi ahal izan nuen, Ander Elosegiren alboan. Jaitsiera ikusi, eta haren azalpenak entzutea izugarria izan zen. Oilo ipurdia jarri zitzaidan. Eredu da edozein kirolarirentzat.
Goi mailako kirolari gisa, zer iritzi duzu Simone Bilesi gertatutakoaz?
Mirestekoa iruditzen zait egin duena. Jendearentzat, kirola ikuskizuna da, eta oso erraz epaitzen dute kirolarion jarduna. Ez dira jabetzen zenbat lan dagoen horren atzean, eta, batez ere, pertsonak garela. Bilesen kasuan, kirol horrek eskatzen duen perfekzioa ere badago. Oso garrantzitsua da Olinpiar Joko hauetan gai hori ikusarazi izana. |
2021-7-30 | https://www.berria.eus/albisteak/201350/bi-urteko-51-segundo.htm | Kirola | Bi urteko 51 segundo | Lesiotik osatu ezinik eta minduta iritsi da Sergio Fernandez Tokiora, eta ezin izan da 400 metroko hesiduneko finalerdietarako sailkatu. Bi urte daramatza ondo entrenatu ezinik. | Bi urteko 51 segundo. Lesiotik osatu ezinik eta minduta iritsi da Sergio Fernandez Tokiora, eta ezin izan da 400 metroko hesiduneko finalerdietarako sailkatu. Bi urte daramatza ondo entrenatu ezinik. | Begiak lausotuta eta animoa abailduta agertu da Sergio Fernandez Tokioko olinpiar estadioko eremu mistora. Burumakur. Nahigabetuta. Zazpigarren izan da atleta barañaindarra 400 metroko hesiduneko sailkatze lasterketan, eta ez du lortu bere helburua: finalerdietatik kanpo geratu da. Lasterketa kaskarra egin du: motel abiatu da, baina hasiera ez da haren indarguneetako bat; bazirudien lasterketaren bigarren zatian hobeto korrika egiten hasi zela; azken zuzengunean sartzerako, azkena izan da, eta, ia helmugara iristear, korrikalari bat aurreratu du. Zazpigarren. 51,51 segundo.
Horraino gaurko lasterketak eman duena. 52 segundo eskaseko lasterketa horrek, baina, istorio luzea du. Fernandezek bere galgo gorputzaren azalean tatuatuak ditu bere kirol ibilbideko topaketa edo sinbolo garrantzitsuenak. Lepoaren azpian, 400 zenbaki txiki bat, bere distantzia. Eskuineko besoan, Rio 2016, txapeldunen erramu koroa batez inguratuta. Finalerdietarako sailkatu zen han, Espainiako marka ere hobetu zuen; baina ez zen gustura geratu, finalerako sailkatu nahi baitzuen.
Azalean ez dira ageri, tatuajeetan ere ez, baina Fernandezen kirol ibilbideak orban ugari ditu. Lesioek eragindakoak. Fundamentuz eta jarraitutasunez entrenatu ezinik dabil 2019tik, Dohako Munduko Txapelketatik.
Entrenatu gabe
Hala iritsi da Tokiora ere. Iskiotibialetako lesioak okertzeko beldurrez, badaezpada, azken hilabetean behar bezala korrika egin gabe. Olinpiar Jokoetara minik gabe edo, gutxienez, ahalik eta min txikienarekin iristeko.
400 metroko hesidun lasterketaren parekoak izan dira azkeneko bi urteak Fernandezentzat: pixka bat korrika egiten hasterako, berriro hesia, berriro lesioa. Horrela, lasterketak izan ohi dituen hamar hesiak pasatu arte. Eta oraindik ez da iritsi helmugara. Ezin baitu korrika egin, ezin entrenatu eta ezin lehiatu, minarekin ez bada.
Bazirudien iazko urte amaieran osatu zela, eta urtarrilean eta otsailean berriz entrenatzen hasi zen; maiatzean, ordea, iskiotibialetako mina azaldu zen berriro.
Tokioko Olinpiar Jokoetara joateko txartela lortu zuen 2019an, baina aurten erakutsi behar zuen sasoian zegoela. Ekaineko Espainiako Txapelketa aukeratu zuen horretarako, Getafen. Min hartuta zegoen, baina arriskatzea erabaki zuen. Bestela, akabo Tokiora joateko aukera.
Minduta lehiatu zen Espainiako Txapelketan. Irabazi egin zuen. Bueltatu zen. 2021eko txapelketa gehitu zien 2014tik 2019ra bitartean lortutakoei. Beraz, Tokiora joateko txartela berretsi zuen. Ordaina: oso minduta amaitu zuela lehiaketa, eta osatu ezinik iritsi dela Tokiora.
«Saiatu gara orduko sasoiari eusten, baina, korrika egiten saiatzen nintzen bakoitzean, ezin nuen». Medikuak eta fisioterapeutak izan ditu ondoan, Tokiora ahalik eta ondoen iristeko. Atsekabetuta bai, baina «pozik» ere badago, ahal duen guztia egin duelako Tokiora ondo iristeko.
«Ikusleak gehiago esperoko zuen», esan du, burumakur. «Ulertzen dut, ni ere kirol ikuspegitik ez nagoelako pozik». Gustura dago, ordea, zailtasun guztien aurrean lan egiteko eta aurrera jarraitzeko izan duen indarragatik. «Riotik Tokiora arteko bideaz ez dut gozatu», aitortu du. «Hala ere, hauek guztiak esperientziak dira; ikasi egiten dut, eta indartsuagoa naiz». |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201378/beste-gazte-bat-atxilotu-dute-zornotzako-erasoarekin-lotuta-bederatzigarrena.htm | Gizartea | Beste gazte bat atxilotu dute Zornotzako erasoarekin lotuta, bederatzigarrena | Bi gizon espetxeratu dituzte erasoa dela eta. Bederatzi mutiletatik hiru igaro dira epailearen aurretik, eta bat libre geratu da, baldintzapean; hilero epaitegian aurkeztu beharko du. Gazteak oso larri segitzen du | Beste gazte bat atxilotu dute Zornotzako erasoarekin lotuta, bederatzigarrena. Bi gizon espetxeratu dituzte erasoa dela eta. Bederatzi mutiletatik hiru igaro dira epailearen aurretik, eta bat libre geratu da, baldintzapean; hilero epaitegian aurkeztu beharko du. Gazteak oso larri segitzen du | Barakaldoko udaltzainek (Bizkaia) beste gazte bat atxilotu dute Zornotzako erasoarekin lotuta. Atxilo hartutako bederatzigarren pertsona da. Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailaren arabera, adin nagusikoa da. Komisarian dago, eta epailearen aurretik igarotzekoa da.
Iragan asteburuan Zornotzako erasoan parte hartzea egotzita atxilotutako zortzi mutiletatik hiru iragan dira epailearen aurretik Durangoko auzitegian; adin nagusiko hirurak. Bi espetxeratzeko agindu du epaileak, eta hirugarrena aske geratu da, baina hilean behin epaitegira joan beharko du. Ikerketak irekita segitzen du, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakitera eman duenez. Adin nagusikoak ez diren gainerako atxilotuak fiskalaren esku daude, iturri berak adierazi duenez.
Iragan igande goizaldean Zornotzan (Bizkaia) mutil bati eraso egitea egotzita atxilotu zituzten zortzi gazte. Erasoa jasan zuen 23 urteko mutila Gurutzetako ospitalera eraman zuten (Barakaldo, Bizkaia). Berri agentziek familia iturriak aipatuz jakinarazi dutenez, gaztea egonkor dago, baina oso larri. Birritan operatu dute, odolbilduak ditu buruan, eta ez aurrera ez atzera, egonkor segitzen duela adierazi dute. Bilakaera ikusi beharko dela jakinarazi diete medikuek gaztearen senitartekoei.
Joan den asteburuan, Zornotzan (Bizkaia), istiluak izan ziren herriko hainbat tokitan, eta hiru lagun zaurituta eraman zituzten ospitalera. Gazte bat jipoitu egin zuten jende askoren arteko borroka batean. Segurtasun Sailaren arabera, Jauregibarria inguruan gertatu zen istilua, eta buruan eman zizkioten kolpeengatik konortea galduta eraman zuten gaztea Gurutzetako ospitalera.
Grabazioa
Erasotzaileek, gainera, grabatu egin zuten jipoia, eta bideoa sare sozialetan zabaldu zuten; irudietan, ikus daiteke herriko beste zenbait tokitan ere istiluak sortu zituztela. Asteburuko istiluetako beste bat Luis Urrengoetxea kalean gertatu zen: borroka bat izan zen bi kuadrillaren artean, eta kristalezko botilak ere jaurti zituzten. Udaltzaingoa eta Ertzaintza hara joan ziren, eta mutil bat atxilotu zuten.
Elkarretaratze soka luzea ekarri dute iragan asteburuko istiluek. «Erasoen eta giro oldarkorraren» aurkako jarrera agertzeko dozenaka pertsona elkartu ziren astearte iluntzean Zornotzan. Zauritutako gazteari elkartasuna agertu zioten, eta baita erasoak jasan zituzten gainerakoei ere. Salatu zuten arazoaren muina «betiko gizonen gizonkeria» dela: «Beti dago gizon talde bat, giro biolentoa sortzen eta jarrera matxiruloak izaten». Dei egin zuten herri moduan egoera errotik mozteko: «Herria denona denez, denon ardura da». Lemoan ere elkarretaratzea egin zuten ostegun iluntzean, larri zaurituta dagoen gaztea bertakoa baita.
Gorroto delitua
Bai Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzaren lehendakariak, bai Bingen Zupiria Jaurlaritzaren bozeramaileak, bai Josu Erkoreka Segurtasun sailburuak onartezintzat jo zuten erasoa.
Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak esan zuen litekeena dela «gorroto delitua egotea, erasoa jasan duten zenbait pertsonaren ezaugarriengatik egin dutelakoan eraso». Zupiriaren esanetan, bizikidetzaren eta pertsonen duintasunaren aurkako erasoak izan dira, eta «irmotasun osoz» egin behar da halako erasoen aurka. Erkorekak esan zuen Koala anaiak izeneko talde bateko partaide zirela atxilotuak, eta aurrekariak zituztela. Esan zuenez, litekeena da hilketa saio burutu gabea egoztea, atera diren bideo grabazioetako batean «hil ezazue» entzuten delako.
Denis Itxaso Espainiako Gobernuaren EAErako ordezkariak ere kezka agertu zuen: «Egiturazko indarkeriaren goratze bat dago», esan zuen, eta «gorroto delituei» erantzutera deitu zuen. |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201393/teresa-errandonea-100-metroko-hesiduneko-finalerdietatik-kanpo.htm | Kirola | Teresa Errandonea, 100 metroko hesiduneko finalerdietatik kanpo | Sailkatze proban seigarren amaitu du, 13.15eko denborarekin. Ondo hasi, baina gero atzean geratu da. | Teresa Errandonea, 100 metroko hesiduneko finalerdietatik kanpo. Sailkatze proban seigarren amaitu du, 13.15eko denborarekin. Ondo hasi, baina gero atzean geratu da. | "Duela lau urte hemen egongo nintzela esanez gero, ez nuen sinetsiko". Teresa Errandonea asebeteta zegoen Tokion egotearekin. Baina beste helburu txiki bat jarri zion bere buruari, 100 metroko hesidun proba 13.00 segundo baino gutxiagoan egitea. Bere markarik onena 13.04 zen. Bada, ez du lortu. Irungo atletak sailkatze proba jokatu du, eta lehiatik kanpo geratu da. 13.15eko marka egin du, eta seigarren amaitu du. .
Bost izan dira finalerdietarako sailkatzeko probak. Laugarrenean aritu da Errandonea. Ondorengo atletekin korritu du: Christina Clemons (AEB), Luca Cozak (Hungaria), Elisa Lazaro (Italia), Cyrena Samba (Frantzia), Pedrya Seymour (Bahamak), Ketiley Batista (Brasil) eta Britany Anderson (Jamaika).
Bigarren kaletik irten da Errandonea. Hasiera ona egin du, baina erdialdetik aurrera indarra galtzen joan da, luze egin zaio. Lasterketa amaieran ez zegoen pozik. "Gero ikusiko dut lasterketa. Baina lehen hiru hesien ostean ez dut ondo korritu. Ondo hasi naiz, baina ez dut errematatzen jakin. Arantza hori geratzen zait". Fisikoki ondo aurkitu da. "Tibian nuen mina ez dut nabaritu. Beroketa ariketetan neure burua oso ondo ikusten nuen, eta motibazio handiarekin nengoen. Pena da, gaia banuelako finalerdietan egoteko, Izan diren denborak kontuan hartuta, banuenaukera sailkatzeko. Nire markarik onena 13.04 da, eta berdindu izan banu barruan nengoen". Orain atseden hartuko du. "Gutxienez irailera arte".Guztira bost sailkatze lasterketa izan dira, eta denbora onena Puerto Ricoko Jasmien Camachok egin du:1 2.41. |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201394/ledeckyk-urrea-lortu-du-dresselek-urrea-eta-munduko-marka.htm | Kirola | Ledeckyk urrea lortu du; Dresselek, urrea eta munduko marka | Katie Ledeckyk irabazi egin du emakumeen estilo libreko 800 metroko probako finala. Ariarne Titmusi gailendu zaio. Gizonetan, Caeleb Dresselek eskuratu du urrezko domina tximeleta estiloko 100 metroan. Bere munduko marka hobetu du. | Ledeckyk urrea lortu du; Dresselek, urrea eta munduko marka. Katie Ledeckyk irabazi egin du emakumeen estilo libreko 800 metroko probako finala. Ariarne Titmusi gailendu zaio. Gizonetan, Caeleb Dresselek eskuratu du urrezko domina tximeleta estiloko 100 metroan. Bere munduko marka hobetu du. | Katie Ledecky, Ariarne Titmus eta Caeleb Dressel. Tokioko Olinpiar Jokoetan gehien nabarmendu diren igerilariak. Ledecky estatubatuarra, historiako emakumezko igerilari onena. Titmus, Tokion Ledecky bi aldiz garaitzea lortu duen australiarra. Eta Caeleb Dressel, Phelps joan zenetik gizonezkoen igeriketan sortu den izar berria.
Titmusek Ledeckyri irabazi zion estilo libreko 200 metroko eta 400 metroko finaletan. Garaipen psikologikoak izan ziren, gainera, atzetik aurrera irabazitakoak. 800 metroan, baina, hobeto moldatzen da Ledecky. Harenak dira distantzia horretan historian egin diren 24 denbora onenetatik lehen 23ak. 24.a Titmusek lortu du, gaurko saioan.
Hasiera-hasieratik nagusitu da Ledecky. Uretara jauzi egin, murgilean igeri egin eta burua atera duenerako lehiaren buruan jarri da. Metroak egin ahala, aldea handitu du bigarrenarekiko, Ariarne Titmusekiko. Estilo ezberdinak dituzte batak eta bestek: Ledeckyk hankekin ostikoak ematen dizkio urari, baina ez dira azkarrak eta etengabeak, pausatuagoak eta besoen mugimenduarekin koordinatuta, uretan dantza egingo balu bezala; Titmusek, berriz, ura etengabe jotzen du ostikoz, motorra du hanketan, apar zuriko ubera sortuz.
Ledeckyren aldea bi segundotik gorakoa ere izan da, gorputz oso batekoa, eta hala ekin die azken 50 metroei. Titmusek, azken luzean, abiadura azkartu du eta nabarmen gerturatu da Ledeckyrengana, baina ez haren garaipena arriskuan jartzeko bezainbeste. 8.13.83koa izan da Ledeckyren denbora. 1.26 segundo gehiago behar izan du Titmusek. Simona Quadarella izan da hirugarren, urrun, 5.78 segundora.
Ledeckyk bukatu ditu Tokioko Olinpiar Jokoak. Bost probatan parte hartu du eta bi urre eta bi zilar irabazi. Urrezko zazpi domina ditu guztira: bat Londresen (2012) 15 urte soilik zituela, lau Rion (2016) eta beste bi Tokion. Jokoak hasi aurretik batzuek esaten zuten berdindu edo gainditu zitzakeela Larisa Latynina gimnastikalariaren bederatzi urreak. Ez du lortu. Baina gaur esan du Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartzeko asmoa duela eta agian baita 2028ko Los Angeleskoetan ere.
Dressel, bi aldiz
Jakina zen gizonen tximeleta estiloko 100 metroko munduko marka kolokan zegoela: bai Dressel, bai Kristof Milak hungariarra asko hurbildu ziren finalerdietan. Finalean, Dressel hasieratik jarri da probaren buruan. Milak nabarmen atzerago abiatu da, baina atzetik aurrera egitea lortu du. Segundo erdi atzerago abiatu ditu azken 50 metroak. Tartea txikitu du, baina ez nahikoa. Dresselen denbora: 49.45. Milak bi hamarrenera heldu da (0.26). Eta Noe Ponti suitzarra 1.29ra. Dresselek urrezko hiru domina lortu ditu, oraingoz, Tokion. Gaur bertan, tximeletako proba bukatu, irabazi, marka jarri eta domina jaso eta gero, estilo libreko 50 metroko probako finalerdia jokatu du eta finalerako sailkatu da denbora onena eginez.
Erresuma Batuak munduko marka
Igeriketako beste bi final jokatu dira, gaur, Tokion. Emakumezkoen bizkar estiloko 200 metroetan Kaylee McKeownek (Australia) irabazi du urrezko domina, 2.04.68ko denbora eginez. Zilarra Kylie Masserentzat (Kanada) izan da 2.05.42ko denborarekin, eta brontzea Emily Seebohmentzat (Australia) 2.06.17ko denborarekin. Eta 4x400 estilo mistoan Erresuma Batuko selekzioak munduko marka ondu du, eta urrea kolkoratu: 3.37.58ko denbora egin du (aurreko marka onena Txinarena zen: 3.38.41). Zilarra, hain zuzen, Txinarentzat izan da (3.38.86), eta brontzea Australiarentzat (3.38.95).
Lehiaketa bihar bukatuko da. Bost final jokatuko dituzte: emakumezkoen 50 metroak, gizonezkoen 50 metroak, gizonezkoen 1.500 metroak, gizonezkoen 4x100 konbinatuak, eta emakumezkoen 4x100 konbinatuak. |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201395/munarrizek-bi-gol-sartu-ditu-espainiak-irabazitako-partidan.htm | Kirola | Munarrizek bi gol sartu ditu Espainiak irabazitako partidan | Ligaxkako laugarren jardunaldian 5-16 nagusitu zaio Australiari. Orain arteko partida guztiak irabazi ditu. | Munarrizek bi gol sartu ditu Espainiak irabazitako partidan. Ligaxkako laugarren jardunaldian 5-16 nagusitu zaio Australiari. Orain arteko partida guztiak irabazi ditu. | Espainia 5-16 nagusitu zaio Australiari gizonezkoen waterpoloko B multzoko ligaxkako laugarren jardunaldian, eta modu horretan lidertza sendotu du. Alberto Munarriz nafarra berriro nabarmendu da, eta gaurkoan bi gol sartu ditu. David Martin Espainiako selekzioaren hautatzailearen konfiantzazko jokalarietako bat da.
Ligaxkako aurreneko lau partidak irabazi ditu Espainiako selekzioak: 12-13 Serbiari; 6-8 Montenegrori; 16-4 Kazakhstani; eta gaur 5-16 Australiari. Ligaxkako azken partida asteartean jokatuko du Kroaziaren aurka, Euskal Herrian 08:30ak direnean. Final-laurdenak abuztuaren 4ean izango dira. Munduko eta Europako txapeldunordea izaki, dominetarako hautagaietako bat da Espainia. |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201396/biles-oreka-barrako-finalean-lehiatuko-da-gaur.htm | Kirola | Biles oreka barrako finalean lehiatuko da gaur | Domina bat lortzeko azken aukera izango da gimnastika artistikoko ikurrarentzat. Osasun arazoak medio, beste aparatuetako finaletan aritzeari uko egin dio azken astean | Biles oreka barrako finalean lehiatuko da gaur. Domina bat lortzeko azken aukera izango da gimnastika artistikoko ikurrarentzat. Osasun arazoak medio, beste aparatuetako finaletan aritzeari uko egin dio azken astean | Osasun arazoengatik jauzi zaldiaren, barra asimetrikoen eta lurreko ariketaren finaletan parte hartzeari uko egin ondoren, Simone Biles estatubatuarra, gimnastika artistikoko ikurra, oreka barrako finalean lehiatuko da asteartean, AEBetako Gimnastika Federazioak jakinarazi duenez. Euskal Herrian 10:50 direnean hastekoa da finala.
Joan den ostiralean, izaten ari den arazoen berri eman zuen, eta sare sozialetan esan zuen haren burua eta gorputza ez daudela «sinkronizatuta». Aurrena, taldekako lehiaketatik erretiratu zen, lehia hasi berritan. Presioaren ondorioz utzi zuen hura Bilesek. «Nire osasun mentalean zentratu behar dut. Gure burua eta gorputza babestu behar ditugu, eta ez dugu mugatu behar munduak nahi duena egitera», adierazi zuen, taldekako finala utzitakoan, 24 urteko gimnasta estatubatuarrak.
Gimnastika artistikoaren azken urteotako izar nagusia da Biles, 24 urtekoa. 2013az geroztik egindako Munduko Txapelketetan urrezko hemeretzi domina irabazi ditu. Azkeneko Olinpiar Jokoetan, Rion, urrezko lau domina eta brontzezko bat kolkoratu zituen estatubatuarrak.
Larry Nassar AEBetako gimnastika selekzioaren medikuaren sexu abusuen biktima izan zen Biles, eta, 2018an, nabarmendu zuen horrek antsietatea eragiten ziola eta sendagaiak hartzen zituela horri aurre egiteko. |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201397/oiartzabal-erabakigarria-izan-da-espainia-finalerdietara-eramateko-orduan.htm | Kirola | Oiartzabal erabakigarria izan da Espainia finalerdietara eramateko orduan | Espainiak 5-2 irabazi dio Boli Kostari. Eibartarrak garaipena bideratu duen gola sartu du, penaltiz. | Oiartzabal erabakigarria izan da Espainia finalerdietara eramateko orduan. Espainiak 5-2 irabazi dio Boli Kostari. Eibartarrak garaipena bideratu duen gola sartu du, penaltiz. | Gizonezkoen Espainiako futbol selekzioak 5-2 irabazi dio, gaur, Boli Kostari, final-laurdenetako kanporaketan, eta finalerdietarako txartela lortu du. Eta hori poltsikoratzeko orduan ezinbestekoa izan da Mikel Oiartzabalen lana, eibartarrak partidako gol erabakigarria sartu baitu, 3-2koa: luzapeneko lehen zatian izan da, penaltiz. Finalerdiak asteartean jokatuko ditu Espainiak, eta Japonia izango du aurkari (Euskal Herrian 13:00ak direnean).
Partida estua jokatu dute bi selekzioek Rifuko Miyagi estadioan, eta Mikel Merino, Martin Zubimendi eta Unai Simon euskal herritarrak ere hasieratik aritu dira, Oiartzabal bezala. Jon Moncayolak azkeneko hamabost minutuak jokatu ditu.
Boli Kostak hartu du aurrea 10. minutuan, Baillyren gol bati esker. Espainiak, baina, lehen zatia bukatu aurretik berdindu du, Olmoren bidez. Bigarren zatia oso orekatua izan da, eta ikus zitekeen lehia detaile txikiek erabaki zezaketela. Esaterako, Simonek huts egin egin du, Boli Kostaren bigarren golean. Gradelek egindako jaurtiketa atezainaren hanka azpitik pasatu da sareetarako bidean. 90. minutua zen, partida bukatzear zegoen, baina Mir zelairatu berriak berdinketaren gola sartu du arauzko denbora beteta zegoenean, Boli Kostako atzelarien gaizki ulertu bat baliatuz area txikian.
Eta luzapenean, jokalariak esfortzu pilaketagatik eta hezetasunagatik nekea nabaritzen hasi direnean, epaileak penaltia adierazi du 97. minutuan, iritzita Pau Torresek buruz egindako errematek Baillyren eskuan jo duela. Oiartzabalek penaltia gauzatu du.
Eta luzapeneko bigarren zatian, partida jada hautsita zegoenean, Mirrek beste bi gol sartu ditu. |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201398/1623-positibo-atzeman-dituzte-hegoaldean.htm | Gizartea | 1.623 positibo atzeman dituzte Hegoaldean | Datuek zertxobait hobera egin dute, Araban izan ezik. | 1.623 positibo atzeman dituzte Hegoaldean. Datuek zertxobait hobera egin dute, Araban izan ezik. | Osasunbideak eta Osakidetzak emandako behin-behineko datuen arabera, atzo 13.607 diagnostiko proba egin zituzten Hego Euskal Herrian. Horietatik 1.623 positibo izan ziren. Bi osasun zerbitzuetako datuak kontuan hartuta, egindako testen %11,9k positibo eman zuten. Hortaz, OME Osasunaren Mundu Erakundeak pandemia kontrolpean edukitzeko jarritako %5eko langatik urrun daude zenbakiok.
Lurraldez lurralde, datuek zertxobait hobera egin dute guztietan, Araban izan ezik. Lurralde horretan atzeman zen kopuru txikiena: 199 positibo. Halere, herenegun baino 68 gehiago izan ziren. Ohi bezala, Bizkaian atzeman zituzten kutsatu gehien: 669 izan ziren; herenegun baino 107 gutxiago, halere. Gipuzkoan antzeko datua izan zuten: 386 positibo —herenegun baino bi gehiago—. Nafarroan, zertxobait hobetu da egoera, 345 positiborekin —ostegunean 383 izan ziren—.
Ospitaletako egoerari dagokionez, atzo 63 lagun erietxera eraman zituzten, COVID-19a zela eta. Zaintza berezia behar dituzten lagunei dagokienez, herenegungo kopuru berdina mantendu zen atzo: orotara, 83 lagun zeuden Hegoaldeko ZIUetan. |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201399/ostadarra-bulebarrean.htm | Kirola | Ostadarra Bulebarrean | Annemiek Van Vleutenek irabazi du Donostiako Klasikoa, Murgilen gora erasoa jota. Winder izan da bigarren, eta Guderzo hirugarren. | Ostadarra Bulebarrean. Annemiek Van Vleutenek irabazi du Donostiako Klasikoa, Murgilen gora erasoa jota. Winder izan da bigarren, eta Guderzo hirugarren. | Aldez edo moldez, nagusi da. Annemiek Van Vleutenek (Movistar) irabazi du Donostiako Klasikoa, Olinpiar Jokoetan urrezko domina jantzi eta hiru egunera. Aise ari da Herbehereetako txirrindularia, eta gaur ere agerian utzi du bere nagusitasuna. Munduko Txapeldunaren elastikoa soinean, bakar-bakarrik ailegatu da helmugara. Ibilbide osoan euriak mardul bota badu ere, ostadarra gailendu da Donostiako da Bulebarrean.
Van Vleutenek nahi zuen unean jo du kolpea. Etaparen lehen zatian ezkutuan aritu da, tropelean sartuta, eta azken zatirako gorde ditu indarrak. Murgil mendatera ailegatu orduko, erasoa jo du maldan gora, eta hor hautsi du lasterketa. Ordura arte lider zirenei aurrea hartu, eta bakar-bakarrik heldu da helmugara. Bederatzi kilometroren faltan egin du aurrera, eta etenik gabeko peldakadaka lortu du irabaztea.
Aurrez, txirrindulari andana saiatu da lasterketaren buruaz jabetzen. Aiara igo orduko Giorgia Vettorellok (TOP) egin du lehendabiziko saialdia, eta hautsi egin da tropela. Jaizkibelen bildu dira berriz, harik eta hiru laguneko multzo batek hanka egin duen arte. Haien artean zen Ane Santesteban (Bike Exchange) errenteriarra ere. Lehen postuetan kokatu dira, ia bi minutuko errentarekin. Hura izan da lehen euskal herritarra helmugan.
Harik eta Van Vleuten piztu den arte. Taldekideen laguntzarekin aldeak murriztu eta gero tropeletik jauzi egin eta erritmoa bizkortu du. Aldeak murriztu ditu, lehenik, gero lidergoan kokatzeko. Halaxe heldu da lehendabiziko koskara, eta lehen postuan igaro du helmugako marra. Lasterketa aise kontrolatu du azken kilometroetan. Van Vleutenen atzetik, Ruth Winder (Trek-Segafredo) sailkatu da bigarren, 36 segundura, eta Tatiana Guderzo izan da hirugarren (Ale). |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201400/hernandez-eta-pena-makal-espainiaren-porrotean.htm | Kirola | Hernandez eta Pena makal, Espainiaren porrotean | Espainiak 29-24 galdu du Hungariaren aurka. Errusiaren aurkako norgehiagokan, etzi, jokoan edukiko dute final-laurdenetarako txartela | Hernandez eta Pena makal, Espainiaren porrotean. Espainiak 29-24 galdu du Hungariaren aurka. Errusiaren aurkako norgehiagokan, etzi, jokoan edukiko dute final-laurdenetarako txartela | Ezustekoa gaur, emakumezkoen eskubaloian. Hungaria partidarik irabazi gabea zen Tokioko Olinpiar Jokoetan, baina gaur 29-25 irabazi dio Espainiari, B multzoko ligaxkako laugarren jardunaldian. Espainiako selekzio guztia bezalaxe, Nerea Pena eta Ainhoa Hernandez euskal herritarrak ere makal aritu dira. Lehenak bi gol sartu ditu (bost jaurtiketa), eta bigarrenak bat. Etzi jokatuko dute ligaxkako azken jardunaldia, bosgarrena, eta Espainiak Errusia izango du aurkari (Euskal Herrian 07:15 direnean). Final-laurdenetarako sailkapena egongo da jokoan.
Hungaria hasieratik izan da nagusi, eta atsedenaldira aurretik iritsi da (14-11). Pentsatzekoa zen aldageletatik bueltan Espainiak azkar erreakzionatuko zuela, Hungaria ez bezala dominetarako hautagaia baita. Baina kontrakoa gertatu da, 41. minutuan zazpi golekoa baitzen aldea (23-16). Bai, Espainiak erreakzionatu du, gol batera jarri 50, minutuan (24-23), baina azkenean ezin izan du emaitza irauli. |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201401/elaine-thompsonentzat-urrea-emakumezkoen-100-metroko-lasterketan.htm | Kirola | Elaine Thompsonentzat urrea, emakumezkoen 100 metroko lasterketan | Rio 2016en bezala, nagusi izan da. Fraser-Pryce sailkatu da bigarren, eta Jackson hirugarren. Hirurak jamaikarrak dira. | Elaine Thompsonentzat urrea, emakumezkoen 100 metroko lasterketan. Rio 2016en bezala, nagusi izan da. Fraser-Pryce sailkatu da bigarren, eta Jackson hirugarren. Hirurak jamaikarrak dira. | Rio 2016an egin bezala, Elaine Thompsonek irabazi du urrea emakumezkoen 100 metroko lasterketan. Shelly-Ann Fraser-Pryce izan da bigarren, eta Shericka Jackson hirugarren. Hiru atletak dira jamaikarrak. Lasterketa oso azkarra izan da, eta Thompsonek inoizko bigarren marka onena egin du, 10,61, Olinpiar Jokoetako marka ezarriz. Aurrekoa Florence Griffith-Joynerrena (AEB) zen, Seul 1988koa: 10,62koa.
Finalerdietan Fraser-Prycek egin du denbora onena (10,73), eta ematen zuen baietz, irabazita historia egingo zuela: Olinpiar Joko batzuetan banakako proba berean hirutan gailentzen den aurreneko emakumea izatea. Eta lasterketaren hasiera aintzat hartuta, urrea berea izango zela zirudien, oso ondo atera baita bosgarren kaletik. Baina Thompsonek eutsi egin dio laugarren kaletik, eta aurrea hartu dio 50 metroetan. Helmugako marrarako bidea hegan egin du garaileak. Fraser-Prycek 10,74ko denbora egin du, eta Jacksonek 10,76koa.
Thompsonek 29 urte dauzka, eta Fraser-Prycek (34 urte) bezala, jada urrezko bi domina irabazi ditu 100 metroetan. Gaurko garaileak 200 metrokoan ere irabazi zuen urrea Rio 2016an.
Gizonezkoen 100 metroen finala bihar jokatuko da, Euskal Herrian 14:50 direnean. Trayvon Bromell (AEB) da irabazteko faborito nagusia, nahiz eta gaur, kanporaketetan, kostata sailkatu den finalerdietarako.
Diskoan, Stahl suediarra
Gaur jokatu da gizonezkoen disko jaurtiketako finala ere. Daniel Stahl suediarrak irabazi du urrezko domina. Bigarren saiakeran egin du jaurtiketa onena, eta 68.90 metrotara bota du diskoa. Munduko sailkapeneko lehen postuan dago Stahl, eta gaurkoan ez du hutsik egin. Bigarren postuan, berriz, haren herrikide den Simon Petterssonek amaitu du, 67.39 metrotako jaurtiketa eginda. Lukas Weisshaidinger austriarrak osatu du podiuma, brontzezko domina kolkoratuz 67.07ko jaurtiketarekin.
4x400 mistoen lasterketa jokatu da aurrenekoz Olinpiar Jokoetan, eta Polonia nagusitu da: 3.09,87. Bigarren Dominar Errepublika izan da (3.10,21); eta hirugarren AEB (3.10,22). |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201402/eaj-askatasuna-lortzeko-tresna-dela-nabarmendu-du-ortuzarrek-alderdiaren-126-urteurrenean.htm | Politika | EAJ «askatasuna lortzeko tresna» dela nabarmendu du Ortuzarrek alderdiaren 126. urteurrenean | Bilbon eginiko ekitaldian, EAJren bozak «doan» eskaini dizkio Ortuzarrek Gernikako Estatutua bete, kontzertu ekonomikoa errespetatu eta «herri honi modu askean bere patua erabakitzen» utziko dion Espainiako gobernuari. | EAJ «askatasuna lortzeko tresna» dela nabarmendu du Ortuzarrek alderdiaren 126. urteurrenean. Bilbon eginiko ekitaldian, EAJren bozak «doan» eskaini dizkio Ortuzarrek Gernikako Estatutua bete, kontzertu ekonomikoa errespetatu eta «herri honi modu askean bere patua erabakitzen» utziko dion Espainiako gobernuari. | EAJk bere 126. urteurrena ospatzeko ekitaldia egin du gaur Bilbon, Albiako Lorategietan Sabino Aranak duen estatuari eginiko lore eskaintzarekin. Andoni Ortuzar EBB Euzkadi Buru Batzarreko presidentea buru zutela, dozenaka alderdikide bildu dira EAJren sortzailea omendu eta alderdiaren historia goraipatzeko helburuarekin.
Ohorezko aurreskua egin ondoren, hitza hartu du Ortuzarrek, 1895eko uztailaren 31tik gaur arte EAJk nazio eraikuntzaren alde eginiko ibilbidea nabarmentzeko. «126 urteko bide bikaina, Euskadi bere askatasunera eramateko, Euskal Herria bere etorkizunaren jabe izan dadin; herri bat, Euskal Herria; aberri bat, Euskadi; eta askatasuna lortzeko tresna bat, Euzko Alderdi Jeltzalea», adierazi du.
Zentzu horretan, bere alderdia «gizon eta emakume askeen Euskadi aske bat lortzeko» sortu zela zehaztu du EBBko presidenteak, haren helburua berdina izaten jarraitzen duela azpimarratuz. Eta gehitu du EAJren bozak Espainiako egungo gobernuari eta etorkizunean osa daitezkeenei «doan» eskaintzen dizkiela, «[Gernikako] Estatutua bete, kontzertua errespetatu eta herri honi modu askean bere patua erabakitzen uzten badiote».
Hain zuzen, pandemiak eragindako kalteei erreferentzia eginez, Ortuzarrek gogoratu du «eskumenen burujabetza» dela «errekuperazioaren oinarria», eta hura babesteko eta «egunero zabaltzeko» deia egin du.
Espainiatik jasotako kritikei erantzuna
Espainiako autonomia erkidegoetako lehendakarien konferentziaren harira Urkullu lehendakariak azken egunetan jasotako kritikei erantzuteko ere erabili du Otuzarrek bere hitzartzea. Izan ere, beste autonomia erkidegotako zenbait lehendakarik eta Pablo Casado PPko buruak, besteak beste, Urkulluri leporatu diote atzoko bilerara joateko bere erabakia kontzertu ekonomikoaren batzorde mistoak ostegunean sinaturiko akordioaren arabera baldintzatu zuela.
Horiek horrela, EBBko presidenteak esan du «nazkatuta» daudela «xantaiagile» deitzen dietenekin: «Aspertuta gaude euskal autogobernua nola erabiltzen duten ikusteaz, xantaia erabiltzen dugula entzuteaz, eta gurea defendatzen dugulako pirata esaten digutela ikusteaz. Gure legearen eta euren legearen arabera gurea dena baino ez dugu nahi».
Lehendakarien bilerari dagokionez, Ortuzarrek seinalatu du Euskal Autonomia Erkidegoak Espainiarekin duen lotura «aldebikoa» dela, «Euskadiren eta estatuaren arteko harreman zuzen eta elkarrekiko leialarena». Halaber, gehitu du foro aldeaniztunak «bigarren mailakoak» direla, eta EAJk horietan soilik «hertsiki beharrezkoa denean» parte hartuko duela, «neurrigabeko erabilerak» onartu gabe. |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201403/powelss-esprintean-bizkorrena.htm | Kirola | Powelss, esprintean bizkorrena | Education Firsteko estatu batuarrak irabazi du gizonezkoen Donostiako Klasikoa. Azken metroetan nagusitu da, Matej Mohoricen (Bahrain) eta Mikkel Honoreren (Deceuninck) aurretik helmugaratuta. | Powelss, esprintean bizkorrena. Education Firsteko estatu batuarrak irabazi du gizonezkoen Donostiako Klasikoa. Azken metroetan nagusitu da, Matej Mohoricen (Bahrain) eta Mikkel Honoreren (Deceuninck) aurretik helmugaratuta. | Neilson Powless (Education First) eta Azken metroetan erabaki zen garailearen izena. Powlessek estutasun goreneko unean hartu die aurre Matej Mohoric (Bahrein-Victorious) eta Mikkel Honore (Deceuninck) bigarren eta hirugarren sailkatuei.
Ordura arte, lasterketa gora-beheratsua izan da. Jardunaldi goibelari distira atera asmoz aritu dira txirrindulariak, eta lanak lan, lortu dute lasterketako zati batean. Mendateetan ageriko utzi dituzte distira printzarik behinenak, eta amaierako esprintak erabat argitu du iluna.
Hasiera patxadatsu baten ostean, tropela Jaizkibelgo mendatean hasi da bizitzen. Javier Romoren (Astana) sinadura izan du eguneko lehen joaldi garrantzitsuak. Haren ekinaldiak ziklistaren asmo onak ageriko utzi arren, pelotoiak berandu baino lehen estutu duen, eta jan egin dio ordura artean lortutako aldea. Romoren saialdia gerora helduko zenaren aurrekari izan da. Izan ere, hurrengo mendatea Erlaitz zen, eta malda horiek ez dute zalantzarako tarterik uzten: indartsuenek soilik atera ditzakete aldeak. Poz handia jaso du euskal zaleak, Mikel Landa (Bahrein) lantegi horretan ikusi duenean. Italiako Giroan izandako erorikoaren ondotik lehen eguna zuen lehian, eta bere abilezia probatu nahi izan du. Simon Carrek berehala hartu dio neurria, eta hor amaitu da Landaren ametsa. Carrek lehen postuan igaro du Erlaitz, baina gerora helmugan bizkorrenak izango zirenek hura harrapatu nahiari ekin diote berehala. Baita lortu ere; bien bitartean, bezperatan hautagai nagusi izendatutakoek zirkinik ere ez dute egin.
Murgilek aurreikusitako garrantzia izan du. Powlessek jo, eta Honore, Mohoric eta enparauak ziztu bizian abiatu dira Igeldon gora, garaipenaren bila. Beherakoan hartutako kolpe eta guzti: Lorenzo Rota (Intermarche) eta Honorek errepide bazterra jo dute Igeldotik Donostiaruntz.
Dena den, onenen multzoan segitu dute azken metroetaraino, eta hor piztu da sua. Mohoric izan da lehendabiziko supiztailea, urrundik estututa, baina haren saiakera ezerezean geratu da. Aldiz, pixkanaka aurrera egin du Powlessek, eta Mohoricen eta Honoreren artetik igarota lortu du esprintean besoak altxa eta garaipena eskuratzea, ordura arteko ezjakintasunari akabera emanaz. |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201404/salbuespen-neurrien-desagertzea-eskatu-du-sarek-urola-kostan.htm | Gizartea | Salbuespen neurrien desagertzea eskatu du Sarek Urola Kostan | Ibilian-ibilian, etxerako bidean kanpainaren baitan, Oriotik eta Zumaiatik abiatutako bi zutabek bat egin dute Getarian, presoen eskubideak aldarrikatzeko ekitaldian. | Salbuespen neurrien desagertzea eskatu du Sarek Urola Kostan. Ibilian-ibilian, etxerako bidean kanpainaren baitan, Oriotik eta Zumaiatik abiatutako bi zutabek bat egin dute Getarian, presoen eskubideak aldarrikatzeko ekitaldian. | Gipuzkoako hainbat eskualde zeharkatu ostean, Sare Herritarrak maiatzean abiatutako Ibilian-ibilian, etxerako bidean kanpainak Urola Kostara (Gipuzkoa) eraman du gaur euskal preso, deportatu eta iheslarien etxeratze prozesuan bultzatzeko aldarria. Oriotik eta Zumaiatik abiatu diren bi zutabetan, eskualdeko dozenaka herritarrek Getariara arteko ibilbidea egin dute, parte zaharreko kaleetan itzulia egin ostean, Gudarien Enparantza plazan elkarretaratzea egiteko.
Eguraldia lagun izan ez badute ere, txistuek eta danbor soinuen laguntzarekin bidea girotzeko gai izan dira, eta, behin plazan izan direnean, Libe Goenagak zenbait bertso eskaini dizkie hor bildutakoei. Haren ondotik, Inaxio Oiartzabal Sareko bozeramaileak hartu du hitza, segidan bailarako presoak gogora ekartzeko: «Etxerako bidean jarri nahi ditugu, gertu izan arren, hiru laurdenak bete dituztenen kasuan baldintzapeko askatasuna egi bilakatuz».
Azken hilabeteetan emandako presoen gerturatzeak positibotzat jo eta «lehen pauso batzuk» direla onartu badu ere, «presoek bizi dituzten salbuespenezko neurri guztiak bertan behera gera daitezen» eskatu du Oiartzabalek, eta etxeratze prozesu hori guztiei zabaltzeko garaia dela azpimarratu.
Halaber, Sareko bozeramaileak gogoratu du orain arte Euskal Herriko hainbat eskualde zeharkatu dituen kanpainak urrira bitarte pausoak egiten jarraituko duela, eta hurrengo jauzia Oarsoaldea eta Bidasoara egingo dutela jakinarazi du. Bestalde, Gipuzkoan egitasmoari amaiera emateko abuztuaren 21ean Donostian egingo duten manifestazioan parte hartzera deitu ditu herritarrak.
Mobilizazioak hamazazpi hondartzatan
Sarerekin batera, Etxeratek ere presoen eskubideen aldeko mobilizazioak antolatu ditu astebururako. Hain zuzen, bihar elkarretaratzeak egingo ditu Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Lapurdiko hamazazpi hondartzatan, Salbuespenezko politikari stop! Etxera lelopean. Mobilizazioak Landako Urtegian (Araba), Bakion (Bizkaia), Ean (Bizkaia), Lagan (Bizkaia), Laidan (Bizkaia), Lekeition (Bizkaia), Mundakan (Bizkaia), Muskizen (Bizkaia), Ondarroan (Bizkaia), Deban (Gipuzkoa), Donostian, Hondarribian (Gipuzkoa), Mutrikun (Gipuzkoa), Orion (Gipuzkoa), Zarautzen (Gipuzkoa), Donibane Lohitzunen (Lapurdi) eta Hendaian (Lapurdi) egingo dituzte, eguerdian. |
2021-7-31 | https://www.berria.eus/albisteak/201405/hondarribia-eta-arraun-lagunak-erraz-nagusitu-dira-bilbon.htm | Kirola | Hondarribia eta Arraun Lagunak erraz nagusitu dira Bilbon | Hondarribiak Eusko label ligako bigarren bandera irabazi du Bilboko Ibaizabaleko ur geldoetan, erlojupekoan; bosgarrenez eremu horretan. Euskotren ligan, berriz, Arraun Lagunak izan da azkarrena, eta denboraldiko bosgarren garaipena eskuratu du | Hondarribia eta Arraun Lagunak erraz nagusitu dira Bilbon. Hondarribiak Eusko label ligako bigarren bandera irabazi du Bilboko Ibaizabaleko ur geldoetan, erlojupekoan; bosgarrenez eremu horretan. Euskotren ligan, berriz, Arraun Lagunak izan da azkarrena, eta denboraldiko bosgarren garaipena eskuratu du | Hondarribiak Bilboko estropada eremuari neurria hartu dio antza. Eusko Label ligan hamabi alditan jokatu da eremu sigi-sagatsu horretan, eta horietatik bostetan Ama Guadalupekoa ontzia izan da azkarrena; azkena, gaurkoan. Erlojuaren aurkako proban bakarrik aritzeak dakarren berezitasun horretan eroso sentitu dira Ioseba Amunarriz patroia eta haren arraunlariak. Ontzi arina izanik ere, bikain moldatu dira ur geldo eta sakonera gutxiko estropadan; hasi eta buka. Zierbena uretara itzuli da gaur, aurreko asteburuan taldean atzemandako koronabirus positiboagatik lehiatu gabe egon eta gero. Bada, COVID-19ak ez du etenik gorengo mailan; Isuntzari ere erasan dio izurriak. Taldean bi kasu atzeman dituzte goizean, eta, beraz, Osertz Aldairenak ezin izan dute arraun egin; ezta gaurko Santurtziko (Bizkaia) estropadan ere (12:00, ETB 1).
Marea behean 16:38an zen. Marea hilak izan arren, azken txandakoek itsaslaster gehixeago zuten aurrekoek baino. Alta, oro har, baldintza hobeagoak zituzten; haizearen indarra hutsaren hurrengoa baitzen. Ohorezko txandako lau ontziak ibai ertzetik atera dira, ur-lasterra saihesteko eta ontziari abiadura ez galtzeko asmoz. Hondarribiaren eta Santurtziren aldekoak izan dira lehen erreferentziak; ontzi bateko aldea ateratzen zieten Orio eta Zierbenari. Talde horiek zerbaitegatik daude Eusko Label Ligako lehen bi postuetan.
Dena den, Mikel Orbañanosenak lehen luzeko erditik aurrerako zatia Sotera ontzia baino hobeagoa egin du, eta, hala, lehen ziabogan denbora onena berdeek burutu dute. Hiru segundo eta bost segundotan hobetu dute Orioren eta Zierbenaren denborak, hurrenez hurren. Hondarribiaren atzetik, berriz, Santurtzi zetorren, baina Ama Guadalupekoa ontziarekiko hiru segundoko atzerapena izan du maniobran. Eneko Gonzalez Sotera traineruaren txopan estreinakoz aritu da, eta Gorka Aranberri lehorrean geratzeko erabakia hartu du Iker Zabala prestatzaileak.
Bigarren luzean, marea goraka zihoala, itsaslasterrak erditik joatea eskatzen zien ontziei; patroiek eta entrenatzaileek ondoasko zekiten hori. Bitartean, ordea, Hondarribia zen ur-lasterrari etekin handiena ateratzen ari zitzaion taldea. Sei segundora handitu ditu aldeak aurkariekiko. Bigarren ziabogara heltzen ari ziren bitartean, Amunarrizek ontzia apur bat istriborrerago eraman du; ziabogara estu sartzeko, maniobratik zabal irteteko eta ababorreko arraunlariak ez geratzeko. Ontzia azkar biratu dute Hondarribiko patroiak eta Julen Fernandez aurrekalariak. Orbañanosen taldeak zazpi segundo ateratzen zien Santurtzi eta Zierbenari; bederatzi Oriori.
Arraunean, presarik gabe Banderarako lehian baino gehiago, bigarren posturako borroka handiagoa zuten Zierbenak eta Santurtzik. Hirugarren luzean, Hondarribiaren eta Zierbenaren ontziak abiadura berean zihoazen; sei segundoan ziren biak. Santurtzi, berriz, zazpira zen; Orio, aldiz, hamarrera. Amunarrizek beren arraunlariei behin eta berriz esaten zien arrauna presarik gabe uretan pasatzeko eta erritmoa ez sarritzeko; minutuko 36 paladako erritmoa zihoazen berdeak. Hirugarren eta azken ziabogan, tarteak handiak ziren; zazpi Zierbenari, bederatzi Santurtziri eta hamabi Oriori.
Lau ontziak azken luzean lanean ari zirela, zeruak eta lurrak bat egin behar zuten hondarribiarrek garaipena kareletik botatzeko. Amunarrizek Zierbenak aurretik utzitako ubera zuen erreferentzia gisa. Juan Zunzunegirenak, berriz, bero-bero gibela bota beharrean ziren. Eman eta eman ari dira, minutuko 40 paladako erritmoan, baina ez da nahikoa izan estropada iraultzeko. Bigarrena izan da, Hondarribiarengandik zazpi segundora. Santurtzi hirugarren sailkatu da 11ra, eta Orio hamahirura.
Bigarren txandan Donostiarra, Urdaibai eta Caborekin batera, Tiran ariko da bihar Santurtzin (12:00, ETB 1); gaur galiziarrek zortzigarren egin baitute lehen txandatik arraun eginda. Sailkapenean, puntu sorta ederra pilatu dute, eta orain Zarautz hamabigarrenari sei puntuko aldea ateratzen die. Ondarroa, bestalde, lehen txandan ariko da bihar, gaur azkena izan baita.
Sailkapena
1. Hondarribia 19.21,74 2. Zierbena 7,44ra 3. Santurtzi 11,98ra 4. Orio 13,06ra 5. Donostiarra 20,18ra 6. Urdaibai 23,52ra 7. Cabo da Cruz 24,58ra 8. Tiran 25,36ra 9. Ares 30,44ra 10. Zarautz 31,96ra 11. Ondarroa 32,78ra
Arraun, nagusi
Arraun Lagunak-ek itsasoan ez ezik, ibaian ere talderik indartsuena dela berretsi du gaur, Bilboko bandera irabazita, erlojupekoan. Lugañene ontziak aurkariek markatutako denbora guztiak txikitu egin ditu, baita 2016an San Juanek ezarri zuen estropada eremuko marka hautsi ere; bost segundotan ondu du. Juan Mari Etxabek prestatutako taldeak denboraldiko bosgarren garaipena lortu, eta sailkapen nagusian beste kolpe bat eman du; izan ere, hiru jardunaldiren faltan, Oriori puntu bat ateratzeaz gain, bi jardunaldi gehiago ditu irabazita. Dena alde du beraz.
Sailkapena atzetik aurrera hartuta, Hondarribia izan da erlojupekoari ekiten aurrena; haren atzetik, Donostiarra irten da; gero, Orio; eta azkenik Arraun Lagunak egungo liderra. Marea behean 16:38an zenez, lehen luzean itsaslasterra aurka zuten lau ontziek, eta hori ekidite aldera, istribor aldetik joan dira, nahiz eta sakonera gutxiago zegoen. Arraun Lagunak-eko Andrea Astudillo patroiak, aldiz, ibai ertzera hainbesteko gerturatzeko erabakia ez du hartu, metro gutxiago egiteko asmoz.
Etxaberen taldeak lehen unetik erreferentziak alde zituen, eta aurreko estropadetan egindako gidoia errepikatu du gaur ere; lehen luzeko bigarren zatian, Astudilloren kuadrillak minutuko 36 paladako erritmoan ontziari abiadura handiagoa eman dio, eta ziabogara Orio baino lau segundo azkarrago heldu da. Donostiarrak sei segundo beranduago biratu dute beren ontzia, eta hamar geroago Hondarribiak. Lau ontzietako aurrekalariek ohi baino gehiago iraun dute arraun txikia sartuta, trainerua ziabogatik zabalegi ez ateratzeko.
Lehengo lepotik burua
Itzulerako luzean, Arraun Lagunak-ek bere bidea egin du, eta aldeak handitu egin ditu, Etxaberenak arraunean luze eta sarritu gabe ari zirela. Oriok bai sarritu duela; zirt edo zart egin behar zuen Xanti Zabaletaren taldeak eta erritmoa minutuko 40 paladetara igo du: bizi-bizi. Halere, haien saialdia hutsala izan da.
Hain zuzen, oriotarrek lehia handiagoa zuten Donostiarra eta Hondarribiarekin; segundo berean ziren hiru ontziak. Artean, Hondarribiak amaituta zituen bere lanak, eta Donostiarra zen atzetik. Jose Ramon Mendizabalen arraunlariek bereak eta bi eman dituzte azken txanpan, eta 68 ehunenekoengatik aurretik helmugaratu dira. Beste puntu bat gehiago Hondarribiari, laugarren postua saihesteko lehiari dagokionez. Orio ere ez zen aparte; oriotarrek hortzak estutu behar izan dituzte Donostiarra baino azkarrago egiteko; Nadeth Agirre eta haren arraunlariek 30 ehuneneko baino ez dizkiote atera.
Arraun Lagunak-ekoak, bestalde, gozatuz helmugaratu dira, bai baitzekiten garaipena eurena izango zela. Amaieran sei segundo Orio eta Donostiarrari; eta zazpi Hondarribiari. Gaurko estropada ere berdintasunaren eta lehiakortasunaren beste adibide bat izan da. Bihar Santurtzin (Bilbo) egingo dute arraun (11:40).
Sailkapena
1. Arraun Lagunak 10.31,24
2. Orio 6,44ra
3. Donostiarra 6,74ra
4. Hondarribia 7,42ra |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201442/aginagaldek-eta-gurbindok-suediaren-aurka-jokatuko-dituzte-final-laurdenak.htm | Gizartea | Aginagaldek eta Gurbindok Suediaren aurka jokatuko dituzte final-laurdenak | Asteazkenean jokatuko dute. Gaur Argentinari irabazi diote (36-27), ligaxkako azken jardunaldian. Gipuzkoarrak lau gol sartu ditu, eta nafarrak, berriz, bat. | Aginagaldek eta Gurbindok Suediaren aurka jokatuko dituzte final-laurdenak. Asteazkenean jokatuko dute. Gaur Argentinari irabazi diote (36-27), ligaxkako azken jardunaldian. Gipuzkoarrak lau gol sartu ditu, eta nafarrak, berriz, bat. | Tramite hutsa zen gaur Espainiak eta Argentinak jokatu duten neurketa, ligaxkako azkenekoa. Hala ere, arazorik gabe irabazi du Julen Aginagalderen eta Eduardo Gurbindoren taldeak (36-27), eta asteazkenean jokatuko duten final laurdenean izango duten aurkariaren zain geratu dira. Aukera gehien dituena Suedia zen, eta hura izango da gaur Danimarkari irabazi diolako. Munduko txapeldunordea da Suedia.
Gaurko neurketan lau gol sartu ditu Aginagaldek, eta bat Gurbindo. Dena den, Espainiako selekzioaren arazoak defentsan daude orain. Brasilen aurkako neurketan lesionatu zen Viran Morros defentsako espezialista —haren ordez sartu da Aginagalde azken bi deialdietan—, eta haren falta nabarmena da taldearen jokoan. Irungo piboteak ere espezialista gisa jokatu ohi du, baina erasoan.
Neurketa bitxia izan da. Argentinak ez zuen jada sailkatzeko aukerarik, eta hainbat jokalarik selekzioarekin jokatu duten azken neurketa izan da. Argentinak, erasoan, minutu asko jokatu ditu zazpi jokalarirekin, eta horrek gol errazak lortzea ahalbidetu dio Espainiari. Hala sartu dituzte 36 gol, baina ez dute lortu Frantziaren aurkako neurketan sortutako zalantzak uxatzea. |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201443/dressel-eta-mckeon-onenak-tokioko-igerilekuan.htm | Kirola | Dressel eta McKeon, onenak Tokioko igerilekuan | Estatubatuarrak urrezko bost domina lortu ditu, azken biak gaur, estilo libreko 50 metrokoan eta 4x100 metrokoan. Australiarrak, berriz, zazpi domina eskuratu ditu, haietatik lau urrezkoak. | Dressel eta McKeon, onenak Tokioko igerilekuan. Estatubatuarrak urrezko bost domina lortu ditu, azken biak gaur, estilo libreko 50 metrokoan eta 4x100 metrokoan. Australiarrak, berriz, zazpi domina eskuratu ditu, haietatik lau urrezkoak. | Igeriketan, bi izen propio nabarmendu dira aurtengo Tokioko Olinpiar Jokoetan: Caeleb Dressel eta Emma McKeon. Bart amaitu dira igeriketako lehiaketak, eta bi horien artean, denera, hamabi domina jantzi dituzte. Dresselek bost, denak urrezkoak, eta McKeonek zazpi, haietako lau urrezkoak.
Estatubatuarra ez da Michael Phelps, baina bai haren lekukoa hartzeko hautagairik sendoena. Izan ere, erakutsi du ez dela Phelps haren urrezko aroan baino makalagoa: bi munduko errekor lortu ditu, azkena gaur 4x100 metroko proban. Parte hartu duen proba guztietan nagusitu da Dressel.
McKeon, berriz, bere ibilbideko unerik gozoenean dago, 27 urterekin. Olinpiar Jokoen historian, aldi berean zazpi domina eskuratu dituen bigarren emakumea bilakatu da; lehenengoa Mariya Gorokhovskaya gimnasta izan zen, 1952ko Helsinkiko jokoetan. |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201444/beste-1237-positibo-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Beste 1.237 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian | Positibo tasa %13,3 da. | Beste 1.237 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Positibo tasa %13,3 da. | Osakidetzak eta Osasunbideak pandemiaren bilakaeraren inguruko azken datuak eguneratu dituzte. Ohikoa den moduan, asteburuan positibo gutxiago atzeman dituzte osasun zertzu biek, baina zertxobait gora egin du positibo tasak. Denera 1.237 positibo atzeman dituzte, eta %13,3 da positibo tasa.
Lurraldeka, Bizkaian izan dira kasu gehien: 555. Nafarroan, 310 izan dira; Gipuzkoan, 234 eta Araban, 122. Osakidetzak EAEtik kanpo bizi diren lagunen beste hamasei positiboren berri ere eman du.
Ospitaleei dagokienez, atzo 39 pertsona ospitaleratu zituzten COVID-19aren ondorioz. Denera, 83 lagun daude oraindik ere Hegoaldeko ZIUetan. |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201445/zornotzako-erasoarekin-lotutako-azken-atxilotua-ere-espetxeratzeko-agindu-du-epaileak.htm | Gizartea | Zornotzako erasoarekin lotutako azken atxilotua ere espetxeratzeko agindu du epaileak | Medina de Pomarren (Espainia) atxilotu zuen Guardia Zibilak atzo, baina Ertzaintzaren ardurapean utzi zuen gero. | Zornotzako erasoarekin lotutako azken atxilotua ere espetxeratzeko agindu du epaileak. Medina de Pomarren (Espainia) atxilotu zuen Guardia Zibilak atzo, baina Ertzaintzaren ardurapean utzi zuen gero. | Guardia Zibilak mutil bat atxilotu zuen atzo Medina de Pomarren (Espainia), Zornotzako (Bizkaia) erasoarekin lotura duelakoan. Ertzaintzaren esku utzi zuen, eta, Durangoko Auzitegian deklarazioa entzun ostean, espetxeratzeko agindu du epaileak. Atxilo hartutako hamargarrena da.
Orain arte, iragan asteburuan Zornotzako erasoan parte hartzea egotzita atxilotutako hamar mutiletatik bost dira adin nagusikoak, eta lau espetxeratzeko agindu du epaileak. Bosgarren adin nagusikoa baldintzapean utzi zuen aske epaileak, hilean behin auzitegira aurkezteko baldintzarekin. Adin nagusikoak ez diren gainerako atxilotuak fiskalaren esku daude, Segurtasun Saileko iturriek adierazi duenez.
Erasoa
Uztailaren 25ean goizaldean Zornotzan (Bizkaia) mutil bati eraso egitea egotzita atxilotu zituzten zortzi gazte. Erasoa jasan zuen 23 urteko mutila Gurutzetako ospitalera eraman zuten (Barakaldo, Bizkaia). Berri agentziek familia iturriak aipatuz jakinarazi dutenez, gaztea oso larri dago. Birritan operatu dute, odolbilduak ditu buruan, eta ez aurrera ez atzera, egonkor segitzen duela adierazi dute. Bilakaera ikusi beharko dela jakinarazi diete medikuek gaztearen senitartekoei.
Joan den asteburuan, Zornotzan (Bizkaia), istiluak izan ziren herriko hainbat tokitan, eta hiru lagun zaurituta eraman zituzten ospitalera. Gazte bat jipoitu egin zuten jende askoren arteko borroka batean. Segurtasun Sailaren arabera, Jauregibarria inguruan gertatu zen istilua, eta buruan eman zizkioten kolpeengatik konortea galduta eraman zuten gaztea Gurutzetako ospitalera.
Grabazioa
Erasotzaileek, gainera, grabatu egin zuten jipoia, eta bideoa sare sozialetan zabaldu zuten; irudietan, ikus daiteke herriko beste zenbait tokitan ere istiluak sortu zituztela. Asteburuko istiluetako beste bat Luis Urrengoetxea kalean gertatu zen: borroka bat izan zen bi kuadrillaren artean, eta kristalezko botilak ere jaurti zituzten. Udaltzaingoa eta Ertzaintza hara joan ziren, eta mutil bat atxilotu zuten.
Elkarretaratze soka luzea ekarri dute iragan asteburuko istiluek. «Erasoen eta giro oldarkorraren» aurkako jarrera agertzeko dozenaka pertsona elkartu ziren astearte iluntzean Zornotzan. Zauritutako gazteari elkartasuna agertu zioten, eta baita erasoak jasan zituzten gainerakoei ere. Salatu zuten arazoaren muina «betiko gizonen gizonkeria» dela: «Beti dago gizon talde bat, giro biolentoa sortzen eta jarrera matxiruloak izaten». Dei egin zuten herri moduan egoera errotik mozteko: «Herria denona denez, denon ardura da». Lemoan ere elkarretaratzea egin zuten ostegun iluntzean, larri zaurituta dagoen gaztea bertakoa baita.
Gorroto delitua
Bai Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzaren lehendakariak, bai Bingen Zupiria Jaurlaritzaren bozeramaileak, bai Josu Erkoreka Segurtasun sailburuak onartezintzat jo zuten erasoa.
Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak esan zuen litekeena dela «gorroto delitua egotea, erasoa jasan duten zenbait pertsonaren ezaugarriengatik egin dutelakoan eraso». Zupiriaren esanetan, bizikidetzaren eta pertsonen duintasunaren aurkako erasoak izan dira, eta «irmotasun osoz» egin behar da halako erasoen aurka. Erkorekak esan zuen Koala anaiak izeneko talde bateko partaide zirela atxilotuak, eta aurrekariak zituztela. Esan zuenez, litekeena da hilketa saio burutu gabea egoztea, atera diren bideo grabazioetako batean «hil ezazue» entzuten delako.
Denis Itxaso Espainiako Gobernuaren EAErako ordezkariak ere kezka agertu zuen: «Egiturazko indarkeriaren goratze bat dago», esan zuen, eta «gorroto delituei» erantzutera deitu zuen. |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201446/beste-bandera-bana-arraun-lagunak-entzat-eta-santurtzirentzat.htm | Kirola | Beste bandera bana Arraun Lagunak-entzat eta Santurtzirentzat | Etxean nagusitasunez gailendu da Sotera, Hondarribiari 11 segundo aterata; Lugañen-ek, berriz, bi punturen aldea ateratzen dio Oriori bi jardunaldiren faltan. | Beste bandera bana Arraun Lagunak-entzat eta Santurtzirentzat. Etxean nagusitasunez gailendu da Sotera, Hondarribiari 11 segundo aterata; Lugañen-ek, berriz, bi punturen aldea ateratzen dio Oriori bi jardunaldiren faltan. | Liderrak are eta liderrago bilakatu dira gaur Santurtziko (Bizkaia) estropadan. Euskotren Ligan bi jardunaldi soilik geratzen dira liga bukatzeko; garrantzi handia zuen gaurko jardunaldiak, eta Arraun Lagunak-ek ez du hutsik egin: sei segundo atera dizkio Oriori, eta bi puntuko errentarekin iritsiko da Zarautzera (Gipuzkoa). Hango bi jardunaldiak azkenak izango dira Euskotren Ligan.
Eusko Label Liga amaitzeko jardunaldi gehiago falta dira, baina gero eta nabarmenagoa da liga irabazteko lehia bi talderen artekoa izango dela: atzo Bilbon gailendu zen Hondarribia, eta gaur etxeko estropada irabazi duen Santurtzi. Sotera-k erakustaldia eman du gaur; hasieratik izan da buru, eta ez dio inori aukerarik eman.
Bigarren sailkatu da Hondarribia 11 segundora, hirugarren bigarren txandan jokatu duen Donostiarra eta laugarren Orio. Eguneko galtzailea Zierbena izan da. Azken asteetako arazoek eragin dietela dirudi, eta zortzigarren amaitu dute bizkaitarrek. Sailkapen nagusian hirugarren daude oraindik, baina bi puntu eskasera dute Orio. Lidergoaren lehian, berriz, Santurtzik bost ateratzen dizkio Hondarribiari.
Atzetik aurrera
Santurtziko estropada eremua ezohikoa da, eta, haizearen eta itsasaldiaren arabera, oso gogorra ere bai. Hori hasieratik ikusi da gaur: emakumezkoen estropada hustuta amaitu dute arraunlariek. Estropada Oriok hasi du aurretik, baina azken luzean nagusitu da Arraun Lagunak, eta berebiziko garaipena eskuratu du. Oriok, behintzat, ez dio utzi Donostiarrari aurrea hartzen, eta liga irabazteko lehian jarraitzeko bidea ematen dion dion bigarren postua ziurtatu du. |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201447/marcell-jacobsentzat-urrea-100-metroko-proban.htm | Kirola | Marcell Jacobsentzat urrea 100 metroko proban | Atzetik aurrera etorrita, 9.80ko denbora egin du, eta, hala, Usaint Bolten lekukoa hartu du. Bigarren izan da Fred Kerley (9.84), eta hirugarren Andre de Grasse (9.89). | Marcell Jacobsentzat urrea 100 metroko proban. Atzetik aurrera etorrita, 9.80ko denbora egin du, eta, hala, Usaint Bolten lekukoa hartu du. Bigarren izan da Fred Kerley (9.84), eta hirugarren Andre de Grasse (9.89). | Usain Boltek badu ordezkoa: Marcell Jacobs italiarra. Hura da 100 metroko probako olinpiar txapeldun berria. Egin duen marka: 9.80. Europako marka hobetu du. Haren atzetik sailkatu dira AEBetako Fred Kerley (9.84) eta Kanadako Andre de Grasse (9.89). Italiarrak atzetik aurrera egin du, eta azken txanpa indartsu bati esker lortu du garaipena. 1992ko Bartzelonako Olinpiar Jokoetatik ez zuen Europako atleta batek irabazten proba hori. Linford Christie (Britania Handia) izan zen, eta 9.96ko denbora egin zuen.
Zalerik gabe, eta Bolten faltan, finalak ez du aurrekoen ikuskizuna izan. Hotzagoa izan da, eta irekiagoa. Ez zegoen faborito argirik. Lehen irteera baliogabea izan da, eta epaileek Zharmel Hughes kanporatu dute, nabarmen aurretik ateratzeagatik. Bigarrena bai, balekoa. Lehen 50 metroetan Kerley izan da nagusi. Baina atzo emakumezkoen finalean gertatu bezala, atzetik etorrita Jacobesek aurrea hartu dio bigarren zatian, eta garaipen argia lortu du. Kerleyk zilarrarekin konformatu behar izan du, eta De Graseek, 2016ko Rioko Olinpiar Jokoetan bezala, brontzearekin. Proba amaitzerako Jacobsenek zain zuen Gianmarco Tamberi herrikidea. Tamberik urrea irabazi du gorako jauzian.
Paolo Camossi da Jacobsen entrenatzailea. Saskibaloia aukeratzear egon zen, hori baitzen bere aitak egiten zuen kriola. Aita AEBetakoa da, eta ama italiarra. Baina azkenean atletismoa aukeratu zuen. Eta ez zuen hanka sartu. Ikaragarria izan da azken bi urteetan izan duen bilakaera. Izan ere, Dohako Munduko Txapelketetan ez zen finalean ere egon. Finalerdietan 10.20ko marka egin zuen. Pandemian gogor entrenatu zen, eta horrek saria izan du. Atletismoaz gain, 1 Formula du gustuko. Lewis Hamilton miresten du.
Berez, finala baino lehen denborarik onena Kerleyrena eta Bingtian Su txinatarrarenak ziren. Biek 9.83ko denbora egin dute finalerdietan. Baina Jacobsek eman du abisua, Europako marka ezarri baitu: 9.84. Finalerdietan ezustea izan da Trayvon Bromell, Bolten ordezko izateko hautagai nagusia, kanpoan geratu dela. Atzo ere denborengatik sailkatu zen finalerdietarako. 9.77ko marka zuen aurten, onena. Baina oso urruti geratu da hortik. 10.00eko marka egin du finalerdietako lasterketan. Bestalde, adierazgarria baita ere, ez da Jamaikako atletarik izan finalean. 2004ko Atenaseko Jokoetatik ez zela Jamaikako atleta bat falta 100 metroko probako podiumean.
Yulimar Rojasen munduko marka
Baina izan da atletismoan beste albiste azpimarragarri bat: Venezuelako Yulimar Rojasek munduko marka ezarri du salto hirukoitzean, 15.67 metro.Txiki utzi du aurreko marka, 17 zentimetroan gainditu baitu. Artean, Inessa Kravet ukrainarrak zuen: 15.84 metro, 1995eko Gobeborgeko Munduko Txapelketan lortu zuen.
Rojasek finala baino lehen iragarri zuen ikuskizuna izango zela, eta hala gertatu da. Bera zen Olinpiar ziklo honetan 15 metroak gainditzea lortu duen atleta bakarra. Hamabost aldiz zuen egina, eta gaurkoan izugarria izan da erakutsi duen maila. Lehen saltoan jada 15 metroak erraz gainditu ditu: 15.41, hain zuzen ere. Marka horrekin, finalean hasterako eskuetan zuen urrezko domina. Txapelketa osoan erakutsi du, gainera, oraindik gehiago saltatzeko ahalmena duela. Zalantza bakarra zen ea Kraveten marka gaindituko zuen, eta hala izan da. |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201448/yulimar-rojasek-jauzi-hirukoitzeko-munduko-errekorra-hautsi-du.htm | Kirola | Yulimar Rojasek jauzi hirukoitzeko munduko errekorra hautsi du | Venezuelarrak 15,67 metroko saltoa egin du. Aurreko markak 26 urte zeramatzan indarrean, 1995etik. Altuera jauzian urrea partekatu dute Mutaz Essa Barximek eta Gianmarco Tamberik. | Yulimar Rojasek jauzi hirukoitzeko munduko errekorra hautsi du. Venezuelarrak 15,67 metroko saltoa egin du. Aurreko markak 26 urte zeramatzan indarrean, 1995etik. Altuera jauzian urrea partekatu dute Mutaz Essa Barximek eta Gianmarco Tamberik. | Denbora kontua zela diote adituek. Yulimar Rojas venezuelarrak gaitasun bikainak ditu jauzi hirukoitzerako, eta gaur historiarako une bat egin du munduko errekorra hautsita: 15,67 metroko saltoa egin du. Aurreko marka Inessa Kravets ukrainarrak 1995ean jarritakoa zen, hamabost metro eta erdikoa. Horri esker, urrea lortu du Rojasek; bigarren izan da Patricia Mamona portugaldarra, eta hirugarren Ana Peleteiro galiziarra.
Finaleko lehen saltotik eman du abisua Rojasek, 15,41 metroko saltoa egin eta errekor olinpikoa hautsita. Hirugarren saltoan, berriz, balio ez zuen salto bat egin du, baina hura ere hamabost metrotik gorakoa. Begi bistakoa zen urrea lortzeko lehian ez zela borroka handirik izango. Seigarren eta azken jauzirako ziurtatua zuen hori Rojasek, baina helburu bakarrarekin egin du salto hura: munduko errekorra haustea. Saiatu, eta lortu.
Jauzitik altxatzerako bazekien errekorra hautsi zuela, eta zoro moduan ospatu du venezuelarrak; ez da gutxiagorako.
Etorkizuna berea da
Rojasek urteak daramatza jauzi hirukoitza menderatzen, eta azken ziklo olinpikoan hamabost metro baino gehiagoko jauzia egin duen atleta bakarra da; hamazazpi aldiz gaurko finala baino lehen. Gaitasun fisiko zoragarriak ditu kirol horretarako (1,92 metroko altuera du, eta 72 kilo), eta gaztea da: 25 urte besterik ez ditu.
Hitzemana zuen gaurko finala ikusgarria izango zela, eta gaur hedabideei egin dizkien adierazpenetan beste erronka bat jarri dio bere buruari, hamasei metroko jauzi bat egitea: «Egunetik egunera gertuago ikusten dut, eta uste dut neure buruak eta bihotzak nahi dutena lor dezakedala», esan du.
Urrea bientzat
Tokioko gauak beste final ikusgarri bat ere utzi du: gorako jauzikoa. Mutaz Essa Barxim qatartarra eta Gianmarco Tamberi italiarra akatsik egin gabe iritsi dira 2,37 metroko altuerara, baina hor geratu dira biak. Ezi izan dute 2,39ko muga gainditu.
Gauzak hala, euren esku geratu da erabakia, eta garaipena partekatzea erabaki dute. Euren marka bera egin du Maksim Nedasekau bielorrusiarrak ere, baina aurretik, 2,19ko saltoan, akats bat egin izanak brontzea irabaztera kondenatu du. |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201449/basterrak-ez-du-dominarik-kolkoratuko.htm | Kirola | Basterrak ez du dominarik kolkoratuko | Espainiako selekzioak 3-1 galdu du final-laurdenetan Belgikaren aurka. Aulkitik aterata jokatu du getxotarrak. | Basterrak ez du dominarik kolkoratuko. Espainiako selekzioak 3-1 galdu du final-laurdenetan Belgikaren aurka. Aulkitik aterata jokatu du getxotarrak. | Espainiako belar hockey selekzioak 3-1 galdu du Belgikaren aurka final-laurdenetan, eta, horrenbestez, Jose Maria Basterra getxotarrak ez du dominarik irabaziko Tokioko Olinpiar Jokoetan. Basterra bigarren zatian zelairatu du Espainiako hautatzaileak.
Atsedenaldira 0-1 irabazten joan da Espainia, baina bigarren zatian penalti kornerrak bikain baliatu ditu Belgikak, eta finalerdietarako txartela lortu du.
Australia-Alemania eta India-Belgika izango dira finalerdiak, bihar. |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201450/etxeratek-euskal-preso-askok-kalean-egon-beharko-luketela-gogorarazi-du.htm | Gizartea | Etxeratek euskal preso askok kalean egon beharko luketela gogorarazi du | Euskal Herriko hamazazpi hondartzatan elkartu dira. Patricia Velez bozeramaileak esan du «oraindik jende askok ez dakien errealitatea» ezagutarazi egin behar dela. | Etxeratek euskal preso askok kalean egon beharko luketela gogorarazi du. Euskal Herriko hamazazpi hondartzatan elkartu dira. Patricia Velez bozeramaileak esan du «oraindik jende askok ez dakien errealitatea» ezagutarazi egin behar dela. | Ohiko legedia ezarriko balitzaieke, euskal preso asko kalean egongo lirateke. Besteak beste, hori gogorarazi du gaur goizean Etxeratek Euskal Herriko hamazazpi hondartzatan. «Egia da geroz eta euskal preso gehiago daudela Euskal Herriko kartzelatan, baino oraindik urrun jarraitzen dute askok, eta gaixo daudenek eta zigorraren hiru laurden bete dituztenek kalean egon beharko lukete», gogorarazi du Patricia Velez bozeramaileak.
Esan du Euskal Herriko espetxeetan badagoela haientzako lekua, eta nahikoa litzatekeela haiei ohiko legedia ezartzea. Gehitu du «euskal gizartearen gehiengoak» presoak euskal herriratzea nahi duela, eta «bizikidetzaren onagatik» ez dela komeni haiei politika bereziak aplikatzea.
Eman ditu datuak ere: «Kolektiboko 206 presoei ohiko legedia ezarriko balitzaieke, 168 hirugarren graduan egongo lirateke, edo kalera irteteko baimenekin. Ez dugu beste 30 urtez egoera hori onartzeko asmorik».
Hemeretzi preso aske uzteko ere eskatu du Etxeratek, gaixo daudelako edota 70 urte baino gehiago dituztelako. 33 erbesteraturen itzulera errazteko ere eskatu du elkarteak. |
2021-8-1 | https://www.berria.eus/albisteak/201451/87-urteko-gizon-bat-hil-da-zeberion-gidatzen-zuen-autoa-sakan-batetik-erori-ostean.htm | Gizartea | 87 urteko gizon bat hil da Zeberion, gidatzen zuen autoa sakan batetik erori ostean | Haren sendiak 14:30ak aldera eman du desagerpenaren berri, eta ordubete geroago aurkitu du Ertzaintzak. | 87 urteko gizon bat hil da Zeberion, gidatzen zuen autoa sakan batetik erori ostean. Haren sendiak 14:30ak aldera eman du desagerpenaren berri, eta ordubete geroago aurkitu du Ertzaintzak. | Zeberion (Bizkaia), 87 urteko gizon bat hil da gaur eguerdian. Gidatzen zuen autoa sakan batetik behera erori da, eta aurkitu dutenerako hilda zegoen gizona.
Haren sendiak eguerdiko 2:30ak aldera eman du desagerpenaren berri, eta normalean ibili ohi zen lekuetan bila hasi da Ertzaintza. Ordubete geroago aurkitu dute. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201452/motorzale-bat-hil-da-istripu-batean-zuian.htm | Gizartea | Motorzale bat hil da istripu batean, Zuian | Errepidetik irten da motorra, eta bidea itxi behar izan dute. | Motorzale bat hil da istripu batean, Zuian. Errepidetik irten da motorra, eta bidea itxi behar izan dute. | Motorra errepidetik irten zen bart, gaueko 21:00ak aldera. Larrialdi zerbitzuak bertaratu ziren, baina ezin izan zuten ezer egin, eta motorzalea hil egin zen, istripuak eragindako zaurien ondorioz. Errepidea minutu batzuez itxi behar izan zuten. Ertzaintza gertatutakoa ikertzen ari da. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201453/hassanek-lortu-du-aurreneko-urrea-5000-metrokoan.htm | Kirola | Hassanek lortu du aurreneko urrea, 5.000 metrokoan | Jatorri etiopiarreko herbeheretarrak 1.500 metrokoa eta 10.000 metrokoa ere irabaztea du helburu | Hassanek lortu du aurreneko urrea, 5.000 metrokoan. Jatorri etiopiarreko herbeheretarrak 1.500 metrokoa eta 10.000 metrokoa ere irabaztea du helburu | Sifan Hassanek (Herbehereak) helburu bat dauka Tokioko Olinpiar Jokoetan: urrezko domina lortzea 1.500 metrokoan, 5.000 metrokoan eta 10.000 metrokoan. Eta gaur lortu du aurrenekoa jatorri etiopiarreko 28 urreko atletak, 5.000 metrokoan. Ia lasterketa osoan taldetxoan ezkutatuta joan ondoren, azken itzulian erritmoa aldatu du; ondo irabazi du, 14.36,79ko denbora eginez. Hellen Obiri (Kenya) sailkatu da bigarren, 14.38,36ko denborarekin, eta Gudaf Tsegay (Etiopia) hirugarren, 14,38,87ko denborarekin.
Eta handia egin du Hassanek, hamabi ordu lehenago, 1.500 metrokoaren kanporaketan, balentria egin behar izan baitu. Azken itzulia hastear zirenean, erori egin da, baina, amore eman beharrean, altxatu, hortzak estutu, erritmoa bizitu, eta kontrario guztiak aurreratu ditu, kanporaketa irabaziz. Ikusgarria izan da.
Hiru urreak kolkoratu nahi baditu, datozen egunetan beste hiru lasterketa korritu beharko ditu: asteazkenean, 1.500 metrokoan finalerdia; ostiralean, finala; eta larunbatean, 10.000 metrokoaren finala.
Bestalde, Olinpiar Joko batzuetan atletismoan lortutako aurreneko domina eman dio gaur Jasmine Camacho-Quinnek Puerto Ricori. 100 metroko hesidunean nagusitu da, 12,37ko denborarekin, lasterketan hesi bat bota duen arren. Bigarren izan da Kendra Harrison (AEB) 12,52ko denborarekin, eta hirugarren Megan Tapper (Jamaika), 12,55ekin. Puerto Rico AEBetako Estatu Libre Elkartua da, 1952tik.
Modu horretan, 2016ko Rioko arantza atera ahal izan du. Duela bost urte, Brasilen, 19 urterekin, erori egin zen finalerdietan. Gaur ere erortzekotan egon da: «Marka lortzeko korri egiten ari nintzen, eta hesi bat jo dut. Dena arrazoi batengatik gertatzen da», adierazi die kazetariei, lasterketa eta gero.
Camacho Quinn-ek 100 metroko hesidunaren munduko marka hautsi nahi zuen —Harrisonek du marka, 12,20rekin—, finalerdietan Olinpiar Jokoetako marka ezarri eta gero: 12,26. Lortutako urrearekin, uharteko haurrak inspiratu nahi dituela esan du: «Pozten naiz hori egin ahal izango duen pertsona banaiz».
Gizonezkoen luzera jauzian Miltiadis Tentoglou (Grezia) Europako txapeldunak irabazi du urrea, azken jauzian, 8.41 metroko jauzi batekin. Marka bera egin du Juan Miguel Echevarriak (Kuba), baina zilarrezko dominarekin konformatu behar izan du, greziarrak bigarren jauzi hobea egin duelako —8.15 Tentoglouk eta 8.09 Echevarriak—. Brontzea ere kubatar batek kolkoratu du, Maykel Massok: 8.21 metro.
Beste finalak
Beste bi final jokatuko dira gaur atletismoan. Emakumezkoen disko jaurtiketan, Valarie Allmanek (AEB) irabazi du urrea, 68.98 metroko jaurtiketa batekin. Bigarren Kristin Pudenz (Alemania) izan da, 66.86 metrorekin, eta hirugarren Yaime Perez (Kuba), 65.72rekin. Eta gizonezkoen 3.000 metro hesidunetako finalean, Soufiane Bakkali marokoarra nagusitu da, 8.08,90eko denborarekin; bigarrena Lamecha Girma (Etiopia) izan da, 8.10,38ko denborarekin; eta hirugarrena, Benjamin Kigen (Kenya), 8.11,45eko denbora eginda. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201454/pena-eta-hernandez-final-laurdenetatik-kanpo.htm | Kirola | Pena eta Hernandez, final-laurdenetatik kanpo | Espainiako selekzioak 31-34 galdu du Errusiaren aurka | Pena eta Hernandez, final-laurdenetatik kanpo. Espainiako selekzioak 31-34 galdu du Errusiaren aurka | Espainiako emakumezkoen eskubaloi selekzioak 31-34 galdu du, gaur, Errusiako Olinpiar Batzordearen selekzioaren kontra, B multzoko ligaxkako bosgarren jardunaldian, eta, horrenbestez, ez da final-laurdenetarako sailkatu. Nerea Pena eskuin alboko euskal herritarra Espainiako selekzioaren onenetakoa izan da berriro, sei gol sartuta. Ainhoa Hernandez piboteak ere jokatu du. Galduta ere final-laurdenetarako sailka zitekeen Suediak Hungariari irabazita, baina ez da halakorik gertatu: Hungariak 26-23 irabazi dio Suedia liderrari, eta final-laurdenetarako sailkatu da.
Dominen lehian egoteko hautagaietako bat zen Espainia, kontuan hartuta azkeneko Munduko Txapelketan (2019) bigarren izan zela.
Lehen zatia oso berdindua jokatu dute Espainian eta Errusiak, baina aldageletara gol bateko aldearekin joatea lortu du Errusiak (17-18). Atsedenalditik bueltan 18na berdindu du Espainiak, Penak kontraerasoan sartutako gol bati esker. Baina hurrengo hamar minutuetan hautsi da partida, Rion urrea lortu zuen selekzioak 8-2 partziala lortu baitu, eta markagailuan 20-26 aurreratu 40. minutuan. Partida amaitu bitartean ez du gehiegi sufritu Errusiak. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201455/munarrizek-final-laurdenak-jokatuko-ditu.htm | Kirola | Munarrizek final-laurdenak jokatuko ditu | Espainiako selekzioak 8-4 irabazi dio gaur Kroaziari, eta AEBak izango ditu aurkari kanporaketan. | Munarrizek final-laurdenak jokatuko ditu. Espainiako selekzioak 8-4 irabazi dio gaur Kroaziari, eta AEBak izango ditu aurkari kanporaketan. | Espainiako gizonezkoen waterpolo selekzioa jaun eta jabe izan da B multzoko ligaxkan, jokatutako bost partidak irabazita; azkenekoa, gaur, Kroaziari (8-4). Eta selekzio horren zutarrietako bat da Alberto Munarriz euskal herritarra. Gaurko partidan Espainiako selekzioarekin minutu gehien jokatu dituen jokalaria izan da —23 minutu—, eta gol bat sartu du. Final-laurdenak asteazkenean jokatuko dituzte, eta Espainiak AEBak izango ditu aurkari.
Gaurko partidako lehen bi laurdenak estuak izan dira (2-1 eta 3-1), baina Espainia une oro joan da aurretik. Hirugarren laurdenean hautsi du partida (7-3), eta ia erabakita utzi. Dominarako bi hautagai sendoren arteko lehia izan da gaurkoa, kontuan hartuta 2019ko Munduko Txapelketan Espainia bigarren izan zela, eta Kroazia hirugarren.
Asteazkeneko partidarako faboritoa Espainia da. AEBek ozta-ozta lortu dute sailkapena, bi partida irabazita eta hiru galduta. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201456/peponnetek-asteartean-izango-du-estropada-erabakigarria.htm | Kirola | Peponnetek asteartean izango du estropada erabakigarria | Gaurko programatuta zeuden bi estropadak atzeratu behar izan dituzte, itsasoaren baldintzengatik | Peponnetek asteartean izango du estropada erabakigarria. Gaurko programatuta zeuden bi estropadak atzeratu behar izan dituzte, itsasoaren baldintzengatik | Gizonezkoen belako 470 modalitatean gaur jokatu behar ziren dominarako estropadaren atariko azkeneko bi estropadak, bederatzigarrena eta hamargarrena, baina itsasoaren baldintzengatik atzeratu egin behar izan dituzte antolatzaileek. Asteartean jokatuko dira, ondo bidean, 05:10etik aurrera, eta horien ondoren jakingo da Kevin Peponnet euskal herritarra eta haren bikotekide Jeremie Mion Frantziako selekzioko kideak finalerako sailkatuko diren. Aurreneko hamarrak sailkatzen dira, eta oraingoz hamargarren daude sailkapen nagusian.
Zazpigarren eta zortzigarren lasterketak jokatu zituzten igandean, eta hamaikagarren postuan sailkatu ziren. Peponnet eta Mion espero baino makalago ari dira Olinpiar Jokoetan, aintzat hartuta aurten bertan Europako Txapelketa irabazi dutela, eta duela hiru Mundukoa. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201457/jakinarazi-dute-eutanasia-egin-dela-lehen-aldiz-euskal-herrian.htm | Gizartea | Jakinarazi dute eutanasia egin dela lehen aldiz Euskal Herrian | Osakidetzak egindako kasu bat dela esan dute, eta beste bi kasu aztertzen ari dela. DHE elkarteak eman du albistea; Jaurlaritzako Osasun Sailak ez du baieztatu. | Jakinarazi dute eutanasia egin dela lehen aldiz Euskal Herrian. Osakidetzak egindako kasu bat dela esan dute, eta beste bi kasu aztertzen ari dela. DHE elkarteak eman du albistea; Jaurlaritzako Osasun Sailak ez du baieztatu. | Osakidetzak egindako lehen eutanasia kasuaren berri eman du DHE Duintasunez Hiltzeko Eskubidea elkarteak, eta esan du Euskal Herrian egindako lehena izan dela; areago, zehaztu du Espainiako Kongresuak eutanasia onetsita legea egin zuenetik izandako lehenbiziko kasua dela. Elkarteak emandako informazioaren arabera, 86 urteko emakume batek eskatu du prozesua. Gehitu du beste bi lagunek ere abiatu dituztela eutanasia erabiltzeko tramiteak Osakidetzan. Dena den, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi du ez duela prozesuei buruzko informaziorik emango.
Ekainaren 25ean sartu zen indarrean eutanasia despenalizatzen duen legea Hego Euskal Herrian, eta hilabete pasatxora heldu da lehen kasua. Bide luzea egin zuen Espainiako Kongresuaren onespena lortu arte: tartean izan ziren gaixo larrien senitartekoek egindako sinadura bilketak; milioi batetik gora eraman zituzten Kongresura.
Legeak prozesua zehazten du, prozesua 40 bat egunen buruan bideratzeko helburuarekin. Eta, horretarako, eman beharreko pausoak zehazten ditu. Lehenengo, pazienteak eskaera boluntario bat egin beharko du era formalean, mediku baten aurrean. Medikuak gehienez bi eguneko epea izango du pazienteari argi adierazteko zein diren bere pairamena arintzen lagun dezaketen zaintza aringarriak. Pazienteak eskari hori berretsi beharko du, gutxienez hamabost egunen bueltan. Eta medikuak berriz aztertuko du kasua, eskea era «librean, autonomoan eta kanpoko presiorik gabe» egin duela ziurtatzeko.
Horren ostean, gaixoak duen arazoan aditua den bigarren mediku aholkulari batek aztertu beharko du kasua. Eta hamar eguneko epean txosten bat aurkeztu beharko du, baldintzak betetzen direla erakusteko. Pazienteak ondorio horien berri izan beharko du. Baina bi medikuak ez dira igaro beharreko galbahe bakarra: pauso horiek beteta, eskaria Berme eta Ebaluazio Batzordeko presidenteari helarazi behar baitio medikuak. Horrek, gehienez bi egunen buruan, batzordeko mediku eta legelari bat izendatuko ditu, zazpi egunen buruan aurkeztu beharreko txosten bat egiteko. Gainera, mediku arduradunarekin eta eskaera egin duenarekin hitz egiteko aukera izango dute.
Behin medikuaren eta legelariaren txostena aurkeztuta, bi egun izango dituzte ebazpena emateko, eta presidenteak mediku arduradunari jakinarazi beharko dio. Erabakia ezezkoa bada, errekurtsoa jartzeko aukera egongo da administrazioarekiko auzien jurisdikzioan. Baiezkoa bada, berriz, pazienteak medikuari adierazi beharko dio nola egin nahi duen. Hala nahi badu, eskaria atzeratzeko aukera ere badu. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201458/saundersen-keinua-aztertzen-ari-da-nob.htm | Kirola | Saundersen keinua aztertzen ari da NOB | Pisu jaurtiketako zilarrezko domina jasotzeko podiumean, besoak gurutzatu zituen buruaren gainean, «zapaldu guztiekin elkartasunez». NOBen arautegiaren arabera, Olinpiar Jokoetan debekatuta dago podiumean aldarrikapen keinuak egitea. | Saundersen keinua aztertzen ari da NOB. Pisu jaurtiketako zilarrezko domina jasotzeko podiumean, besoak gurutzatu zituen buruaren gainean, «zapaldu guztiekin elkartasunez». NOBen arautegiaren arabera, Olinpiar Jokoetan debekatuta dago podiumean aldarrikapen keinuak egitea. | Emakumezkoen pisu jaurtiketan zilarrezko domina lortu duen Raven Saundersek (AEB) atzo podiumean egindako keinu bat aztertzen ari dela jakinarazi du NOB Nazioarteko Olinpiar Batzordeak. Saundersek besoak gurutzatu zituen buruaren gainean, haren esanetan, «zapaldu guztiekin elkartasunez». NOBen arautegiaren arabera, Olinpiar Jokoetan debekatuta dago lehiaketan bertan edo podiumean aldarrikapen keinuak egitea. «Gertatutako guztia ulertu behar dugu, eta ondoren erabaki bat hartu. Harremanetan gaude AEBetako Olinpiar Batzordearekin. Ikertu egingo dugu», adierazi du Maark Adams NOBen bozeramaileak.
Homofobiaren kontrako borrokaren ikurretako bat da Saunders —gay da—, eta, atzo, podiumetik jaitsi ondoren, nabarmendu zuen keinuarekin «argia» eskaini nahi ziela «borrokatzen diren baina beren buruaz hitz egiteko plataformarik ez dutenei».
Saundersen itxurak atentzioa eman du Olinpiar Jokoetan, Hulk komikietako pertsonaiaren maskara bat jantzita zuela lehiatu baita. Saundersen esanetan, pairatu izan dituen arazo mentalei egindako keinu bat da hori. «Nire ibilbidea arazo mentalek markatu dute, eta horiek konpartitzen ikasi dut. Gutxi gorabehera, Hulken historiaren antzekoa da. Nire barneko Hulk ateratzea lortzen dut une zailetan», adierazi izan du, horri buruz galdetuta.
Saundersek 25 urte dauzka, eta aitortu izan du 2018an suizidatzekotan egon zela, eta kirolak aurrera egiten lagundu diola: «Gaztea, beltza eta gay nintzen. Estigma asko daude horren inguruan, eta pentsatu nuen ez nuela irtenbiderik topatuko». |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201459/herri-akusazio-gisa-baztertu-dituztela-salatu-dute-zaldibar-argitu-k-eta-gizarte-eskubideen-gutunak.htm | Gizartea | Herri akusazio gisa «baztertu» dituztela salatu dute Zaldibar Argitu-k eta Gizarte Eskubideen Gutunak | Bi elkarteek argudiatu dute herritar moduan herri akusazio gisa aurkezteko eskubidea dutela, auzian «argitu gabeko kontu ugari daudelako». Horregatik uste dute ez dagoela «benetan zer gertatu zen argitzeko» interesik. | Herri akusazio gisa «baztertu» dituztela salatu dute Zaldibar Argitu-k eta Gizarte Eskubideen Gutunak. Bi elkarteek argudiatu dute herritar moduan herri akusazio gisa aurkezteko eskubidea dutela, auzian «argitu gabeko kontu ugari daudelako». Horregatik uste dute ez dagoela «benetan zer gertatu zen argitzeko» interesik. | Zaldibar Argitu-k eta Euskal Herriko Gizarte Eskubideen Gutunak ohar bateratu batean adierazi dute birritan ukatu egin dietela Zaldibarko zabortegiaren luiziaren inguruko auzian herri akusazio gisa aurkeztu ahal izatea. Apirilaren 30ean atzera bota zen eskaera, eta, errekurtsoa jarri ostean, orain erabaki bera hartu dute bigarren aldiz: «Orain berriro esan digute ezin dugula herri akusazio gisa aurkeztu langileen eskubideak defendatu ahal izateko».
2020ko otsailaren 6ko luizian langileen eskubidearen aurkako delitua egon ote zen argituko du auziak, eta, bi plataformen arabera, «argitu gabeko kontu ugari daude» oraindik. Hala, oharrean nabarmendu dutenez, herritar gisa eskubidea dute auziaren barruan egoteko. «Juridikoki ez dago arrazoi nahikorik prozeduratik kanpo utziak izateko», salatu dute.
Autoan aipatzen denez, herri akusazio gisa aurkezteko, «interes gehigarri berezia» badela aurkeztu behar da, eta, epaitegiaren arabera, ez dute halakorik egiaztatu. Haatik, bi elkarteek oharrean salatu dute interes berezi hori ez dagoela arautua, «herritar gisa eskubidea dugu horretarako». Oharrean diotenez, auzian argitu nahi dute zer harreman diren «Eusko Jaurlaritzaren eta enpresen artean, langileen segurtasun neurriak eta eskubideak urratu diren, ingurumenaren aurkako jarduerak egin diren zabortegian...».
Haien ustez, horregatik, «funtsezkoa» da herri akusazio «sendo» bat egon ahal izatea. «Horregatik utzi nahi gaituzte kanpoan, ez dute interesik benetan zer gertatu zen argitzeko», ondorioztatu dute. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201460/eaeko-industria-asko-suspertu-da-baina-ez-da-2019ko-mailara-iritsi.htm | Ekonomia | EAEko industria asko suspertu da, baina ez da 2019ko mailara iritsi | Eustaten arabera, iazko ekainean baino %13,3 handiagoa izan da jarduera aurtengoan. Metalgintza da gehien suspertu den arloa. | EAEko industria asko suspertu da, baina ez da 2019ko mailara iritsi. Eustaten arabera, iazko ekainean baino %13,3 handiagoa izan da jarduera aurtengoan. Metalgintza da gehien suspertu den arloa. | Ekainak beste urrats bat egin du krisia gainditzeko bidean. Industriaren jarduera hazten ari da oraindik ere, eta ez du urrun 2019ko ekoizpen maila. Eustaten arabera, 2019ko seigarren hilabetean 116,6ko indizea zuen Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako industria jarduerak; aurten, 115,3ra igo da.
Iazko ekainarekiko hobekuntza nabarmena da, %13,3koa (110,8ko indizea). Ez da, gainera, hilabete bakar bateko kontua: urteko lehen sei hilabeteetan iaz baino %13,9 gehiago ekoitzi dute hiru lurraldeetako industriek.
Sektore bakar batek izan du urte arteko tasa negatiboa: garraio materialenak, hain zuzen ere (-10,6). Hazkunde handiak izan ditu sektore nagusiak, metalgintzak (+%26,7), eta ez daude urrun plastikoak (+%20,9) eta makineria (+%16,8).
Bada aldea lurralde batetik bestera: 2021 erdian %17,3 handitu da jarduera Gipuzkoan, %13 Araban, eta %11 Bizkaian. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201461/presoen-etxeratzea-eskatzeko-martxa-bat-antolatu-du-sare-herritarrak-urriaren-7tik-9ra-araban.htm | Politika | Presoen etxeratzea eskatzeko martxa bat antolatu du Sare Herritarrak urriaren 7tik 9ra, Araban | 'Ibilian ibilian etxerako bidean' lelopean, manifestazio bat abiatuko da bihar 18:30ean, Gazteizko Bilbo plazatik, eta parte hartzeko deia egin du Sarek. | Presoen etxeratzea eskatzeko martxa bat antolatu du Sare Herritarrak urriaren 7tik 9ra, Araban. 'Ibilian ibilian etxerako bidean' lelopean, manifestazio bat abiatuko da bihar 18:30ean, Gazteizko Bilbo plazatik, eta parte hartzeko deia egin du Sarek. | Arabako hainbat herri zeharkatuko ditu Sare Herritarrak Ibilian ibilian etxerako bidean kanpainan antolatutako martxak. Gainera, bihar 18:30ean Gasteizko Bilbo plazatik abiatuko den manifestazioan parte hartzeko deia egin du. Euskal presoen etxeratzea eskatzeko, martxa bat antolatu du Sare Herritarrak: Araba zeharkatuko du, urriaren 7tik 9ra.
Sare Herritarrak adierazi duenez, soilik presoen %33 daude Euskal Herriko espetxeetan. Horrekin batera, salatu du gehienak bigarren graduan daudela oraindik, eta hirugarren graduan egon beharko luketela legearen arabera.
Urriaren 7tik 9ra egingo duten martxa Agurainen (Araba) hasiko da, eta herrialdeko hainbat herri zeharkatuko ditu, hala nola Kanpezu, Bernedo, Zaballako espetxea, Izarra eta Amurrio. 185 kilometroko martxa izanen da, eta Gasteizen amaituko da. Sare Herritarrak ontza jo du azken urtea, baina adiera du badela zer eginik oraindik: «Lanean jarraitu behar dugu denak etxean izan arte». |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201462/mila-positiboren-langatik-gora-gaur-berriz-hegoaldean-1047-izan-dira.htm | Gizartea | Mila positiboren langatik gora gaur berriz Hegoaldean: 1.047 izan dira | Osasunbideak eta Osakidetzak atzo egindako testetatik %11,3 izan ziren positiboak. | Mila positiboren langatik gora gaur berriz Hegoaldean: 1.047 izan dira. Osasunbideak eta Osakidetzak atzo egindako testetatik %11,3 izan ziren positiboak. | COVID-19aren 9.214 test egin zituzten atzo Osasunbideko eta Osakidetzako profesionalek, eta positibo gehien Bizkaian atzeman zituzten: 457. Atzetik, Nafarroa: 280 izan ziren. Azkenik, Gipuzkoan 200 izan ziren, eta Araban 95. Osakidetzak atzemandako kasuen artean hamabost izan ziren erkidegotik kanpo diren pertsonenak.Uztailaren 10ean mila kasuko langa gainditu zenetik izan den kopuru apalena izan da.
COVID-19aren ondorioz erietxeetara heldutako pazienteen berri ere eman dute bi osasun sistemek. Osasunbideak lau lagun ospitaleratu behar izan zituen atzo, eta bi eraman behar izan zituen ZIU zaintza intentsiboetako unitateetara; denera, 123 paziente dituzte COVID-19arekin, horietako hogei ZIUetan. Osakidetzak jakinarazi du atzo beste 33 gaixo ospitaleratu behar izan dituela; 239 paziente dituzte erietxeetako gela arruntetan, eta 60 ZIUetan daude.
Gaur emandako datuetan, aurreko asteetako ildo berean, deigarria da pertsona oso gazteetan atzematen ari direla kasu positibo gehienak. Horren erakusgarri, adibidez, Osakidetzak jakinarazitako datuak: 100.000 biztanleko hamalau eguneko intzidentzia metatua, 10-19 adin tartean, 2.445 kasukoa da; 20-29 adin tartean, 2.667koa. Mailaketan hurrengoa 30-39 adin tartea da, baina erdira ere ez da iristen: 907 kasukoa da intzidentzia adin tarte horretan.
Positiboen ehunekoak (%11,3) oraindik erakusten du bidea egin behar dela izurria kontrolpean hartzeko; OME Osasunaren Mundu Erakundearen arabera, datu hori %5etik jaistean has daiteke prozesua onbideratzen. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201463/gaur-25-urte-indurainek-urrea-irabazi-zuela-eta-olanok-zilarra.htm | Kirola | Gaur 25 urte Indurainek urrea irabazi zuela, eta Olanok zilarra | Atlantako Olinpiar Jokoetako erlojupeko lasterketan izan zen. | Gaur 25 urte Indurainek urrea irabazi zuela, eta Olanok zilarra. Atlantako Olinpiar Jokoetako erlojupeko lasterketan izan zen. | 1996ko Frantziako Tourra akituta bukatu berritan iritsi ziren Atlantara (AEB) Miguel Indurain eta Abraham Olano. Nafarrak ez zuen baikorra izateko motiborik, urteko lasterketarik garrantzitsuenean ezinean aritu baitzen: sailkapen nagusian 11. bukatu zuen. Olanok ere ez zituen bulartsu agertzeko arrazoi askorik, ia Tour osoan podiuma eskura izan ondoren azken astean beherantz egin zuelako. Bederatzigarren sailkatu zen azkenean. Baina Olanok eta Indurainek lortuak zituzten urrea eta zilarra 1995eko Munduko Txapelketako errepideko lasterketan. Atlantako Olinpiar Jokoetan, ordea, errepideko probara bideratu beharrean, erlojupekoan, hau da, beren espezialitatera bideratu zituzten ahaleginak, eta urrea eta zilarra kolkoratu zituzten —uztailaren 31n jokatu zen errepidekoa: Indurain 26. izan zen, eta Olano 67.—. Indurain nagusitu zen, 1.04.05eko denbora eginez; Olano izan zen bigarren, 12 segundora, eta Chris Boardman (Erresuma Batua) hirugarren, 31 segundora. Abuztuaren 3a zen, eta bi euskal herritar Olinpiar Jokoetako podiumeko bi koskatara igo ziren, estreinakoz. Gaur bete dira 25 urte. Orduz geroztik ez da halakorik berriro gertatu.
Indurain eta Olano podiumean elkarrekin ikustea ohiko bihurtu zen sasoi hartan. Hamar hilabete lehenago Duitaman (Kolonbia) jokatutako Munduko Txapelketan, bitan egon ziren podiumean elkarrekin. Erlojupekoan, Indurainek urrea irabazi zuen, eta Olanok zilarra; egun batzuk geroago, errepidekoan, Olanok urrea, eta Indurainek zilarra.
Indurain, 1996an, Atlantan. MOVISTAR TEAM
Indurainek Atlantan aukera zuen bere garaipen zerrenda mardula guztiz biribiltzeko. Olinpiar Joko haietan aurrenekoz lehiatu ziren txirrindulari profesionalak, eta orduko puntako ziklista ia guztiak joan ziren Atlantara. Nolanahi ere, Indurainena ez zen debut bat, hamabi urte lehenago parte hartu baitzuen Los Angeles 1984ko Olinpiar Jokoetan, errepideko lasterketan. Ez zuen bukatu. 20 urte zituen.
Ullrich gabe
Erlojupeko espezialista handiena zen nafarra 1996an. Tira, orduantxe bazen beste txirrindulari bat diziplina horretan aurretik zuena: Jan Ullrich, 22 urteko gaztea, Tourrean bigarren sailkatutakoa. Baina Alemaniako selekzioaren hautatzaileak ez zuen aukeratu erlojupekorako. Abuztuaren 3a baino bi aste lehenago, uztailaren 20an, Ullrich aise nagusitu zen Tourreko azken erlojupeko luzean (63 kilometro). 56 segundo atera zizkion Induraini, bigarrenari, eta 2.06 Olanori, hirugarrenari.
Ullrichek ez zuen parte hartuko. Bai, ordea, Tony Romingerrek, Alex Zuellek, Evgeni Berzinek, eta, besteak beste, Bjarne Riis Tourraren garaileak. 52 kilometroko distantzia bete beharko zuten, 13 kilometroko zirkuitu urbano bati lau itzuli emanez. Ez zen espezialistentzako barruti bat; hau da, ez zuen zuzengune amaiezinik aldeak egiteko. Ez zen distantzia ertaineko erlojupeko bat, luzea baizik, eta, horrenbestez, hori baliatu beharko zuten espezialistek.
Eta aprobetxatu zuten. Izan ere, aurreneko bi itzuliak osatuta, Boardman aurretik zuten Indurainek eta Olanok, baina hirugarrenera bidean sailkapenaren buruan jarri zen nafarra, eta postuari eutsi zion. Azken itzulian gipuzkoarrak egin zuen denbora onena, baina ezin izan zuen hobetu nafarraren denbora.
Olinpiar Jokoetan urrea irabazi eta hilabete pasatxora, Indurainek azkeneko aldiz jarri zuen dortsal bat: Espainiako Vueltako 13. etapan erretiratu zen. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201464/bi-gizonezko-atxilotu-dituzte-araban-indarkeria-matxista-egotzita.htm | Gizartea | Bi gizonezko atxilotu dituzte Araban, indarkeria matxista egotzita | Atzoko ordu txikietan gertatu zen Gasteizko erasoa, Iparraldeko parkean. Beste erasoa Arabako Errioxan gertatu da. | Bi gizonezko atxilotu dituzte Araban, indarkeria matxista egotzita. Atzoko ordu txikietan gertatu zen Gasteizko erasoa, Iparraldeko parkean. Beste erasoa Arabako Errioxan gertatu da. | Atzo 49 urteko gizonezko bat atxilotu zuten Gasteizko udaltzainek, emakume bati eraso egitea leporatuta.
Udaltzaingoaren arabera, herritar baten deia jaso zuten atzo 05:30 aldera. Deitzaileak ohartarazi zienez, emakume bat laguntza eskatzen ari zen Iparraldeko parkean. Udaltzain talde bat joan zen parkera, eta emakume bat aurkitu zuten, negarretan. Emakumeak esan zien bikotekideak jo egin zuela. Lekuko batek baieztatu egin zuen salaketa.
Erasotzailearen deskripzioa zabaldu zuten orduan udaltzainek, eta beste talde batek susmagarria aurkitu zuen inguru haietan, eta atxilotu egin zuten.
Beste erasoa, Ekoran
Arabako Errioxako Ekora herrian, berriz, 41 urteko gizonezko bat atxilotu dute, haren emaztearen lagun batek Ertzaintzari deitu ostean. Laguna Andaluziatik (Espainia) hots egin du, eguerdi partean, eta kontatu du lagunak deitu egin diola, urduri eta beldurrez, eta esan diola senarrak tratu txar fisiko zein psikologikoak ematen zizkiola sarri.
Ertzainak joan dira haren etxera, eta estu eta larri topatu dute. Soinean zituen hainbat ubeldura erakutsi dizkie. Erietxe batera eraman dute. Handik ordu batzuetara, senarra aurkitu dute, eta atxilotu egin dute. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201465/lehen-mailan-lehiatuko-diren-lau-euskal-taldeek-ekin-diote-sasoi-aurreari.htm | Kirola | Lehen Mailan lehiatuko diren lau euskal taldeek ekin diote sasoi-aurreari | Alaves hasi zen lehenengo, uztailaren 19an; aste bat geroago ekin zioten Athleticek eta Eibarrek, eta gaur Realaren txanda izan da. Bilbokoek eta Eibarkoek nobedade handirik gabe hasi dute denboraldi-aurrea. Ez, aldiz, donostiarrek eta gasteiztarrek; hainbat jokalari etorri dira taldera, eta beste hainbatek alde egin dute. | Lehen Mailan lehiatuko diren lau euskal taldeek ekin diote sasoi-aurreari. Alaves hasi zen lehenengo, uztailaren 19an; aste bat geroago ekin zioten Athleticek eta Eibarrek, eta gaur Realaren txanda izan da. Bilbokoek eta Eibarkoek nobedade handirik gabe hasi dute denboraldi-aurrea. Ez, aldiz, donostiarrek eta gasteiztarrek; hainbat jokalari etorri dira taldera, eta beste hainbatek alde egin dute. | Lehen Mailako lau euskal taldeetatik hiruk dute emakumezko bat entrenatzaile lanetan: Natalia Arroyo (Realean), Iraia Iturregi (Athleticen) eta Ana Junyent (Eibarren). Alavesek du gizonezko bakarra, Mikel Crespo. Denboraldiko lehenengo jardunaldia irailaren 4 edo 5ean hasiko da, eta hauek izango dira euskal taldeen partidak: Alaves-Betis, Eibar-Sevilla, Reala-Valentzia, eta Madril-Athletic.
Alaves
Joan den denboraldian azkeneko partidara arte ibili zen nor baino nor gehiago Osasunarekin, eta, ligako azkeneko norgehiagokan Atletico de Madrilen aurka lortu zuen garaipenari esker, Lehen Mailan ariko da datorren sasoian. Gasteiztarrak aurrenekoz egongo dira gorengo mailan, eta Mikel Crespo entrenatzaileak jarraituko du taldea gidatzen. Helburu argia izango du: mailari eustea.
Aldaketa ugari jasan ditu taldeak, eta ez da harritzekoa. Izan ere, mailaz igotzean, ohikoa da kanpoko jokalariak fitxatzea; taldearen maila hobetzeko. Etorri diren gehienak gazteak dira: Jana Xin atezaina (17 urte) Atletico Madrileko bigarren taldetik etorria; Sonia Garcia Majarin atzelaria (18 urte), Atletico Madrilek utzia; Nerea Nevado atzelaria (20 urte), Athleticek utzia; Garazi Facila hegaleko atzelaria (21 urte) eta Sara Carrillo aurrelaria, (18 urte) Osasunatik etorriak; Carla Armengol erdilaria (23 urte), Bartzelonatik etorria; eta Abdulai Mukarama aurrelaria (18 urte), AEBetatik heldua. Horietatik, soilik Nevadok eta Armengolek jokatu dute Lehen Mailan. Joan den sasoian Sevillan aritu zen Armengol, Bartzelonak utzita, eta hamasei partida jokatu zituen. Aurrelariak aurrerapauso bat eman dezake, eta aurreko jokalarien artean erreferente izan daiteke. Hari laguntzen, Marta San Adrian aurrelaria eta Ane Miren hegaleko aurrelaria egongo dira. Aurrelari donostiarrak 11 tanto eskuratu zituen Bigarren Mailan, eta maila horretako Ipar B multzoko golegile nagusia izan zen joan den denboraldian.
Atzeko lerroa indartzeko asmoz, eskarmentu handiko bi jokalari ere fitxatu dituzte arabarrek: Osinachi Ohale eta Cristina Auñon. Ohalek hamasei partida jokatu zituen joan den sasoian Madrilekin Lehen Mailan, eta 29 urte ditu nigeriarrak. Auñon eskuin hegaleko atzelariak 32 urte urte ditu, eta Rayo Vallecanon egon da azken 11 sasoitan. Ohalek eta Auñonek ez ezik, taldean dauden hainbatek ere eskarmentua dute gorengo mailan: hain justu, Itziar Gastearenak, Cristina Cornejok eta Alba Aznarrek. Crespo entrenatzailea esperientzia eta gaztetasuna uztartzen ahaleginduko da.
Zortzi jokalari etorri dira, eta beste zazpik, berriz, taldea utzi behar izan dute; denentzako tokirik ez baitago. Amancay Urbanik, Uxue Mendiak, Silvia Meridak, Silvia Ruizek, Erika Samirak, Minori Chibak, eta Maialen Martinezek ez dute Alavesen jarraituko. Martinezek, ez du segituko jokalari moduan, baina talde teknikoan egongo da datorren sasoian. Denboraldia prestatzeko bederatzi lagunarteko jokatuko ditu Alavesek; lehena uztailaren 31n izango da: Alaveseko jokalarien artean arituko dira, eta hurrengoa abuztuaren 4an izango da, Laurusen (Errioxako taldea) aurka.
Eibar
Eibarrentzat bigarren denboraldia izango da Lehen Mailan. Aurreko sasoian helburua aise bete zuten; hiru partidaren faltan lortu zuten mailari eustea, Logroñoren aurkako lehian. Eibar sendotasunez estreinatu zen gorengo mailan. Iker Dorronsororen taldea indartsu eta seguru aritu zen defentsan, eta kontraerasora azkar ateratzeko abilezia ere badutela erakutsi zuten jokalariek.
Bereziki, Thembi Kgatlanak egin zuen distira. Hegoafrikarra taldeko golegile nagusia izan zen, hamar golekin. Hori gutxi ez, eta goleko paseak ere eman zituen: zazpi guztira. Aurrelariak ez du taldean jarraituko, Atletico Madrilek fitxatu du, eta armaginek haren falta sumatuko dute. Kgatlanaz gain, beste lau jokalarik ez dute taldean jarraituko: Nerea Abancens Napo-k eta Esti Aizpuruak erretiroa hartu dute, eta Jujuba Cardozo eta Mar Torrasi kontratua amaitu zitzaien. Horiek utzitako hutsunea betetzera etorri dira Amaia Peña atezaina, Alejandra Bernabe ezker hegaleko atzelaria eta Elba Verges atzelaria. Peña eta Bernabe Athleticek eta Athletico Madrilek utzita etorri dira, hurrenez hurren. Vergesek, berriz, sasoi baterako sinatu du; Espanyoletik dator. Horiez gain, fitxaketa gehiago etorriko direla iragarri du aurkezpenaren prentsaurrekoan Eibarko entrenatzaile berriak: Ana Junyentek.
Kataluniako entrenatzaileak ordezkatuko du aulkian Dorronsoro. Junyent Bigarren Mailan egon da Bartzelonako Seagull taldean azken bi denboraldietan, eta jokalari ere izandakoa da Bartzelonan. Haren aurkezpeneko prentsaurrekoan adierazi zuen nolakoa nahi duen izatea Eibar: «Klubaren identitatea galdu gabe, nik emandako ñabardurak izango ditu taldeak». Ikusteko dago zer-nolako estiloa nahiko duen Junyentek, eta horretarako daude lagunartekoak; gauzak probatzeko eta ikusteko zerk funtzionatzen duen ondo eta zerk gaizki. Bost lagunarteko jokatuko dituzte; lehena, Osasunaren aurka, Zangozan (Nafarroa), abuztuaren 7an.
Ana Junyent, Eibarreko entrenatzaile berria, sasoi-aurreko lehenengo entrenamenduan. @SDEibar
Athletic
Athleticek azken denboraldiko akatsetatik ikasi eta hobetu nahiko du. Joan den sasoian bederatzi partida kateatu zituzten garaipena lortu gabe; beren historian inoizko boladarik txarrena izan zuten. Zuri-gorriak hamaikagarren postuan zeuden sailkapenean; jaitsiera postuetatik soilik lau puntutara. Bolada txar horrek eragin zuen Angel Villacampa entrenadorea kargutik kentzea. Iraia Iturregik hartu zuen haren lekukoa, Eguberrien ondoren. Athleticeko jokalari ohiak estreinako lehia galdu zuen arren, taldearen dinamika aldatzea lortu zuen, eta beste freskotasun bat eman zion taldeari: hamaikagarren postuan amaitu zuten liga, jaitsiera postuetatik urrun.
Bizkaitarrek berri handirik gabe hasi dute sasoi-aurrea. Taldearen bizkarrezurra mantendu dute, eta Lehen Mailan esperientzia duten hiru fitxaketa egin dituzte: Mariasun Quiñones atezaina eta Itxaso Uriarte erdilaria Realetik, eta Ainize Barea Peke aurrelaria Deportivotik. Harrobiko bi jokalariri ere lehen taldeko fitxa egin diete: Irene Ogiza erdilariari eta Leire Monente aurrelariari. Ogizak sei gol sartu zituen joan den denboraldian, eta, Lucia Garciaren atzetik, taldean gol gehien sartu zituen jokalaria izan zen. Horiez gain, harrobikoen aldeko apustua egin nahi du Iturregik; zortzi jokalariei eman die aukera denboraldi-aurrea lehenengo taldearekin egiteko. Klubera jokalari berriak etorri diren bezala, beste hainbat joan dira. Andene Leginak eta Leia Zaratek futbola utzi dute; Andrea Sierrak, Jone Ibañezek, Marta Pereak eta Maria Diazek ez dute kontratua berritu; eta Bibiane Schulze, Nerea Nevado eta Amaia Peña beste talde batera joan dira, utzita.
Iturregik, joan den astean egin zuen prentsaurrekoan, taldearen helburua finkatu zuen: jaitsiera postuetatik urrun egotea, eta, ahal bada, sailkapenaren erditik gora. Taldea «itxita» dagoela adierazi zuen bizkaitarrak: «Ondo indartu gara, eta talde lehiakorra osatu dugu». Zuri-gorriak, denboraldia prestatzeko asmoz, Osasunaren aurka ariko dira abuztuaren 10ean, Lerinen (Nafarroan).
Athleticeko jokalariak denboraldi-aurreko lehenengo entrenamenduan. @AthleticClubFem
Reala
Realak inoizko denboraldirik onena egin zuen: bosgarren postuan amaitu zuen sasoia. Txapeldunen Ligako lehen hiru postuetan sartzeko borrokan aritu zen denboraldian; nahiz eta bukaera aldera lehen hiru postu horietatik urrundu. Emaitza eta joko aldetik sasoi ezin hobea izan dena pixka bat zapuztu da, hamar jokalarik ez dutelako taldean jarraituko. Nahikari Garciak, Mariasun Quiñonesek, Itxaso Uriartek, Leire Bañosek, Nuria Mendozak, Kiana Palaciok, Barbara Latorrek, Lucia Rodriguezek, Maitane Lopezek eta Manu Lareok kluba utzi dute. Taldean ez jarraitzeko zenbait arrazoi egon dira; entrenatzailearekin izandako desadostasunak, klubak egindako kontratuaren eskaintzarekin konforme ez egotea, eta arrazoi pertsonalak, besteak beste.
Natalia Arroyok lanak izango ditu denboraldi-aurrean; taldea goitik behera aldatu da, eta hamar jokalari horien hutsunea betetzea ez da erraza izango. Izan ere, taldea utzi zutenetako askok hainbat urte zeramatzaten Realean: Itxasok, hamar; Bañosek eta Nahikarik, zortzi; Quiñonesek, zazpi; eta Mendozak eta Lareok, sei. Gainera, ez dira nolanahiko jokalariak, horietako bost talde indartsuetara joan dira; joan den sasoian lehen lau postuetan sailkatu ziren taldeetara, hain zuzen. Madrilera (Nahikari eta Lucia), Athletico Madrilera (Maitane Lopez eta Barbara Latorre), eta Levantera (Nuria Mendoza eta Leire Baños). Jokalariak ez ezik, talde teknikoa ere aldatu da: Iñaki Goikoetxea bigarren entrenatzaileak eta Ander Ruiz atezainen entrenatzaileak taldea utzi dute. Horien ordez, Eder Maestre eta Beñat Etxebeste egongo dira.
Inor ez da ezinbestekoa, eta horretarako etorri dira Iris Arnaiz, Clare Pleurer, Manuela Vanegas, Emma Ramirez, eta Allegra Poljak; Nahikarik eta enparauek utzi duten hutsunea betetzera. Atzeko lerroa indartzera etorri dira Arnais, Vanegas, eta Ramirez. Ez, ordea, Pleurer, eta Polja; erdian eta aurrean jokatzen baitute. Arnaiz jaitsi berri den Deportivotik etorri da, eta atzean zein euskarri moduan jokatu dezake; Pleurer estatubatuarra eta Poljak serbiarra Granadillatik datoz; Vanegas kolonbiarra, berriz, Espaynoletik etorri da; eta, azkenik, Ramirez sasoi baterako etorri da, Bartzelonak utzita. Horiez gain, Mirari Uria harrobiko aurrelariari lehen taldeko fitxa egin diote. Taldea ez dago itxia, eta litekeena da fitxaketa gehiago iragartzea datozen asteetan.
Nerea Eizagirrek, Amaiur Sarriegik eta Sanni Franssik sasoi ona burutu zuten; tolosarrak eta donostiarrak hamahiru gol zakuratu zituzten, eta finlandiarrak, 11. Haiek dira datorren denboraldian taldearen zama bizkarrean hartu beharko dutenak. Ikusteko dago talde txuri-urdina nola moldatuko den ligan; taldeak aldaketa ugari jasan ditu, eta pieza guztiak bat etortzen ahalegindu beharko du Arroyok. Horretarako daude lagunartekoak; lehena abuztuaren 14an eta 15ean izango da: txapelketa bat jokatuko dute Leonen, Madrilen, Real Madrilen eta Cacereñoren aurka.
Realeko jokalariak eta talde teknikoa denboraldi-aurreko lehendabiziko entrenamenduan. @realsociedadfem |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201466/txertaketa-kanpaina-hain-zabalduta-egon-ez-balitz-hau-sarraski-bat-izango-zen.htm | Gizartea | «Txertaketa kanpaina hain zabalduta egon ez balitz, hau sarraski bat izango zen» | COVID-19aren gaineko ezagutza izugarri handitu da urte eta erdi eskasean, eta, horretarako, ezinbestekoa izan da zientzialarien lana. Lopez-Goñi mikrobiologoak hilabete hauetan gertatutakoaren jarraipena egin du, bai herritar gisa, bai zientzialari gisa. | «Txertaketa kanpaina hain zabalduta egon ez balitz, hau sarraski bat izango zen». COVID-19aren gaineko ezagutza izugarri handitu da urte eta erdi eskasean, eta, horretarako, ezinbestekoa izan da zientzialarien lana. Lopez-Goñi mikrobiologoak hilabete hauetan gertatutakoaren jarraipena egin du, bai herritar gisa, bai zientzialari gisa. | Gizarte osoan bezala, zientzian ere aldaketa sakonak eragin ditu pandemiak, eta, inoiz baino gehiago, gizateria laborategian amantala zuria daramatenei begira dago, erantzun bila. Horietako batzuk ziztu bizian etorri dira; txertoak izan daitezke horren lekuko, Nafarroako Unibertsitateko mikrobiologo Ignacio Lopez-Goñik (Iruñea, 1962) nabarmendu duenez. Beste erantzun batzuek, ordea, denbora gehiago beharko dute. Izan ere, biziak salbatzeko, zientziak erritmoak azkartu behar izan dituen arren, presak ez dira ezagutzaren bidean urratzeko bidaiderik hoberenak.
Zientzialariak nahi gabeko protagonista bihurtu zarete. Gizarteak asko jo du zuengana pandemiari buruz galdezka?
Bai, eskari handia egon da. Gizarteak eta politikariek zientziari begiratu diote, ziurtasunen bila. Baina arazoa da gai honetan ziurgabetasun handia dagoela. Gainera, zientziak denbora asko behar du aurrera egiteko: ikerketaren prozesua egiteko urteak behar dira, baina gizartea orain baino ez da horretaz konturatu. Gainera, zientziak beti aurrera egiten du pauso bat aurrera eta bi atzera eginez. Datuak eta ebidentziak eskuratzen diren heinean, ezagutzak aldatu egin daitezke. Adibidez, pandemiaren hasieran nik neuk esaten nuena eta orain esaten dudana desberdina da. Ez nuen uste arriskua hain handia izango zenik.
Garai horietan nahiko zaila zen mezua ondo fintzea, ezta?
Bai. Batetik, pandemia handi bat itxaroten ari ginen, baina uste genuen gripeari lotuta egongo zela. Koronabirusei lotuta egon diren beste gaitz handiak, SARS eta MERS, azkenean ez ziren pandemikoak izan. Bestetik, zaila zen gauzei neurria hartzea, tartean, Txinak zenbait muga dituelako haren komunikazioan, eta, horregatik, inoiz ez zenekien norainokoa zen egia kontatzen ari zirena. Osasunaren Mundu Erakundearen [OME] prestigioa ere ez zegoen punturik gorenean. 2009an pandemia bat etorri behar zela esana zuten, baina azkenean ez zen uste bezain larria izan. Orain, egoera ikusita, agerikoa da OMEren zenbait txostenek ziotenari kasu egin behar izan geniola.
Halere, denborarekin gero eta datu fidagarriagoak lortu dira.
Hain justu. Horregatik, ni ez naiz oso kritikoa lehen olatuan gertatu zenarekin; ez zegoen guztiz argi zer egin behar zen. Egia da bi aste aurreratu zitezkeela hainbat erabaki, baina hori gauzak gertatu ondoren aiseago ikusten da. Kritikoagoa naiz, ordea, ondorengo olatuekin, horietan estrategia falta nabarmena izan zelako. Pandemiak globalak dira, eta birusak ez ditu mugak aintzat hartzen. Halere, nazioartean ez dago egon behar bezalako kolaboraziorik. Ez da lidergorik egon. Eta hori maila guztietan jazo da. Gauza bat da, adibidez, erkidegoetan antolatutako estatu bat edukitzea, eta beste gauza bat da horien arteko kolaboraziorik ez egotea. Koordinazioa oso eskasa izan da. Gaia gehiegi politizatu da askotan. Maskararen erabilerarekin, etxeratze aginduekin eta antzeko gauzekin erkidegoen artean gertatzen ari dena katramila galanta da.
Australian neurri zorrotzak jarri dituzte mugetan, eta, halere, iritsi zaie delta aldaera...
Bai, kudeaketa zaila da. Zeelanda Berria, Indonesia, Vietnam, Txina... herrialde horietan badirudi nolabaiteko pandemiaren kultura bat dutela garatua. Zero COVID estrategia baten alde apustu egin dute, eta oso neurri indartsu eta drastikoak hartu dituzte berehala. Hiri batean 60 kasu atzeman dituztenean, hiri oso bat ixteko gai izan dira, hamabost egunez. Ikusi dugu neurri horiek oso eraginkorrak izan direla birusari aurre egiteko. Epe luzera begira, ekonomiari begira adibidez, onerako izan dira. Europan beste estrategia bat jarraitu dugu, birusarekin batera bizitzeari lotuta. Erresuma Batuan adibidez, adinekoak babestu eta gainerakoak kutsatzearen alde egin zuten, baina gero ikusi zen horrek ez zuela funtzionatu, eta oso arriskutsua zela.
Aipatu duzun pandemia kultura hori gurean ere geratuko da agian?
Teorian, bederen, azkar erantzuteko gaitasun handiagoa izan beharko genuke. Baina, egia esanda, praktikan zalantzak ditut. Izan ere, osasungintzan, lehen mailako arreta indartu behar izan genukeen, baina, berriro ere, kolapsatuta egin dugu. Jende guztiak zioen gehiago inbertitu behar zela osasungintzan, baina ez da egin. Osasun sistema egokia izatea funtsezkoa da horrelakoei aurre egiteko. Ehun hildako egun batean izan ahal dituzu, edo kopuru berdina hilabete batean. Lehen aukerak osasun sistemaren kolapsoa dakar. Hori da hasieran horrenbeste aipatzen zen leloa: kurba leundu; eta ideia hori baliagarria da oraindik. Garai hartan konfinamenduaren bitartez lortu genuen kurbari eustea, eta, orain, txertoekin. Honek gogorra eman dezakeen arren, hildakoen kopuru onargarri bat lortu behar dugu. Gripearekin ere urtero milaka pertsona hiltzen dira, baina ez da sistema kolapsatzen.
Estatu bakoitzak inteligentzia zerbitzuak ditu bere interesak babesteko, baina ez dago halakorik gizateriaren interesak babesteko. Pandemia lagungarria izango al da horretan?
Konplexua da, baina argi dago paradigma aldaketa bat beharrezkoa dela. Bigarren Mundu Gerraren ostean nazioarteko hainbat erakunde sortu ziren Nazio Batuen Elkartearen inguruan. Agian orain da beste aurrerapauso bat emateko garaia. OMEk ez du botere exekutiborik, kontsultiboa baino ez da, eta haren finantzaketa oso mendekoa da zenbait herrialderekiko. Independentzia handiagoa izanez gero, agian gauzak hobeto kudea litezke. Adibidez, nazioarteko osasun indar bat egon liteke, haien laguntza behar denean azkar batean zabaltzeko, kasko urdinen antzera. Era berean, elkartasunean oinarritutako ekinbideak indartu behar dira; adibidez, diru asko ez duten herrialdeetan txertoak zabaltzea helburu duen Covax programa indartuta. Ikusten ari gara arazoak globalak direla. Horretan agian lagungarria izan daiteke klima aldaketari buruz orain dugun pertzepzioa. Gainera, ingurumenak eta osasunak badute harreman bat.
One Health kontzeptuaz ari zara, ezta? Zer da hori, eta nola eraman daiteke hitzetatik ekintzetara?
Kontzeptu horrekin adierazi nahi dugu osasun bakarra dagoela, eta osasunaren inguruko kontuak gizakiei, animaliei eta ingurumenari lotuta daudela. Gizarteari ideia hori transmititzea ondo dago, noski, baina agintariei helarazi behar diegu benetan. Errealitatera eramateko, hezkuntza sisteman txertatu behar da, irakasgaien bitartez edo. Mediku askok oraindik uste dute animalien osasuna albaitariei baino ez dagokiela. Eta erakundeek deialdi bereziak egin beharko lituzkete, kasurako, kontzeptua jorratzen duten proiektuetarako bekak eta diru laguntzak ahalbidetuta.
Liburu batean diozu osasunean inbertitu behar dela, baina oinarrizko zientzia ahaztu gabe. Zergatik?
Gero eta argiago dagoelako hasieran erabilera zehatz bat ez duen zientzia ere baliagarria dela. Orain badirudi dena dela osasuna, baina ez da soilik hori. Tximeleten inguruan ikertzea onuragarria izan daiteke, urte luzez saguzarren inguruan ikertzea baliagarria izan den era berean.
Hau amaitzean, eta alfonbra altxatzen dugunean, zaindu ez ditugun gauza asko ikusiko al ditugu?
Baiezkoan nago. Leku askotan indar guztiak pandemiari aurre egitera bideratu behar izan dituzte; sua amatatzen ibili gara, nolabait esateko. Baina tentuz ibili behar gara. Afrikan ebolaren agerraldia gertatu zenean ere ikusi zen txertaketa programak bertan behera utzita zeudela, eta orain ere OMEk ohartarazi du haurren ohiko txertaketa ez dugula zaindu. Bestetik, auskalo zer-nolakoa izan den COVID-19aren benetako eragina: Afrikako datuei erreparatzen badiegu, askotan zuriz agertzen dira. Eta hori ez da izango, noski, kutsatuak eta hildakoak egon ez direlako.
Txertaketari lotutako zenbakiak itzelak dira, ezta?
Bai, txertoak arrakasta izugarria izan du. Aurretik ere halako txertoen gainean lan egiten ari ziren, eta dagoeneko 200 txerto mota baino gehiago garatzen ari dira; horietatik batzuk jada merkatuan daude. 4.000 milioi dosi baino gehiago jarri dira jada, eta hori guztiz historikoa da. Gure artean, badira bosgarren olatu hau iazko udararekin alderatzen dutenak. Inondik ere: konparazioa egin behar duzu aurreko olatuekin. Hala izanik, orain daukagun intzidentziarekin, populazioaren erdia txertatuta egon ez balitz, hau benetako sarraskia izango zen. Eta hala jarraitu beharra dago: gizateria osoaren %70 txertatu behar da, eta ez du balio nire herrian egiteak eta albokoan ez.
Nola eragin dio pandemiak zientziari berari?
Modu askotan; adibidez, argitaratze sisteman. Ohiko sistema da ikerketa aldizkari bati bidaltzea, eta beste zientzialari batzuek berrikusi ostean argitaratzea. Adituen ebaluazioa deitzen den prozesu hori oso luzea da. Argitaratzeko ordaindu behar duzu, edo, bestela, irakurleak ordaindu behar du. Ikertzaileen curriculuma horren arabera neurtzen da, eta negozio handia da aldizkarientzat. Pandemiarekin asko zabaldu da beste sistema bat: argitaratu bitartean, artikuluak modu irekian argitaratzen dira Interneteko biltegi batean, adituen ebaluaziorik gabe. Prozesu arina da, baina arriskutsua ere bai: edozein gauza sar daiteke bertan, eta hedabideen eta sare sozialen bitartez azkar zabaldu daitezke bermerik gabeko artikuluak. Baina, oro har, nik uste dut egoera honek agian aldatuko duela zientzian argitaratzeko ditugun moduak, baita zientzialarien lana ebaluatzeko sistema ere.
Nolakoa izango da etorkizuna, zure ustez?
Hor espekulazioak baino ezin ditut egin. Ez dut uste birusa desagerraraziko dugunik; orain arte baztanga eta behi izurria baino ez ditugu akabatu, eta ez da kontu erraza izan. Joera ikusita, pandemiko izan ordez, birus endemiko bihurtuko da agian, eta urtaroen arabera zabalduko da. Birusa aldatzen ari da, gu immunizatzen ari gara, eta baliteke oreka batera iristea.
Txertoak munduan zabaldu ala adinean behera jo beharko genuke?
Erabaki zaila da. Munduan pertsonarik zaurgarrienak babestu behar dira, hemen ere adinekoekin hasi ginen moduan, berdin egin beharko genuke maila globalean. Adingabeei dagokienez, tarte horretan gaitzak sortzen dituen heriotzen kopurua oso txikia da, eta, hortaz, txertoen onura eta arriskuen arteko harremanaren arabera, nire ustez, ez du konpentsatzen. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201467/herritarren-7k-hartu-dute-parte-mexikoko-galdeketan.htm | Mundua | Herritarren %7k hartu dute parte Mexikoko galdeketan | Parte hartu duten herritar gehienek baiezkoa eman dute. Loteslea izateko, herritarren %40k eman behar zuten boza. Egiaren batzordea sortuko dutela iragarri du Morena alderdiko buruak. | Herritarren %7k hartu dute parte Mexikoko galdeketan. Parte hartu duten herritar gehienek baiezkoa eman dute. Loteslea izateko, herritarren %40k eman behar zuten boza. Egiaren batzordea sortuko dutela iragarri du Morena alderdiko buruak. | Igandean, goizeko zortzietan, ateak ireki zituzten Mexikon herrialde osoan jarritako ehunka hauteslekuk, nazio mailako lehen galdeketa egiteko. Herritarren parte hartzea oinarri, 1988. eta 2018. urteen artean karguan egon ziren presidenteen jarduerak epaitzearen inguruko galdeketa egin zuten. Jasotako erantzuna, baina, eskasa izan zen. Mexikon bizi diren 96 milioi herritarri zabaldu zieten parte hartzeko deialdia, baina 6 milioi eta erdik (%7 inguruk) bakarrik eman zuten boza, egitasmoa abian jartzeko beharrezkoa zen %40ko parte hartzetik urruti.
Boza eman zutenen artean, %89 inguruk presidente ohien jarduerak ikertzeko prozesuaren alde egin zuten; ezezkoa eman zuten herritarren %1,5 inguruk; eta bozen %2 baliogabeak izan ziren.
Andres Manuel Lopez Obrador Mexikoko presidenteak berak bultzatu zuen galdeketa, eta herritarren parte hartzea apala izan zen arren, egitasmoa «arrakastatsutzat» jo zuten haren alderdikoek. Morena alderdiko kideek lortutako emaitzak txalotu zituzten. Honelaxe idatzi zuen Mario Delgado buruzagi nazionalak Twitterreko kontu ofizialean: «Baiezkoak irabazi du, eta biktimak protagonista izango diren inpunitatearen aurkako etapa berri bat hasi da gure herrialdean. Jendearen justizia goseak ezezkoari irabazi dio. Haien ahotsa ez dadila inoiz ahaztu!».
Lege proposamena ezartzeko herritarren %40k hartu behar zuten parte. Hala ere, Morena alderdiko buruak egiaren batzorde bat sortuko dutela iragarri zuen: «Ez dut uste gaurko galdeketa kalifikatzeko parte hartzean oinarritu behar dugunik. Lorpen handia da». Gainera, INE jo zuen parte hartze txikiaren erantzuletzat, eta galdeketa «boikotatu» izana leporatu zion. Ekainean 163.000 hautesleku jarriko zituela iragarri zuen institutuak, baina 57.000 baizik ez zituen jarri. INEk, berriz, salatu zuen «eskasa» zela kongresuak emandako aurrekontua.
Nazio mailako lehen galdeketaren emaitzak modu oso desberdinean interpretatu zituzten oposizioko alderdiek. Haiek porrot hitzarekin definitu zuten atzoko jardunaldia. Are gehiago, PRD Iraultza Demokratikoaren Alderdiko buruak salatu zuen galdeketa «gezur hutsa» izan zela: «Legea aplikatu egin behar da. Dagoeneko presidente ohiak epaitzeko tresnak badituzte, erabili ditzatela, eta ez badituzte, jendea engainatzen aritu diren demagogo hutsak dira».
PRDko buruaren kritikekin bat egin zuen Marko Cortes PAN Ekintza Nazionalerako Alderdiko buruak, eta galdeketa gobernuaren «kapritxo bat» zela esan zuen. Gainera, galdeketa egiteko 500 milioi dolar (420.804.576 euro) xahutu izana leporatu zion Mexikoko Gobernuari.
Galderak airean
Nazio mailako galdeketaren helburua garbia zen: herritarren babesa lortzea bost presidente ohiren jardueren ikerketa abian jartzeko. 2018an bozak irabazi zituenetik, Lopez Obradorrek sarritan adierazi izan du presidente ohi horiek auzitara eramateko asmoa. 1988tik 2018ra bitartean Mexikoko agintean egon ziren bost presidenteei egotzi zien ondasun publikoak pribatizatzea, iruzurra egitea, herritarren aurkako segurtasun estrategiak martxan jartzea eta ustelkeria kasuetan parte hartzea. Ekintza horien arduradunak izango liratekeen: Carlos Salinas de Gortari (1988-1994), Ernesto Zedillo (1994-2000), Vicente Fox (2000-2006), Felipe Calderon (2006-2012) eta Enrique Peña Nieto (2012-2018).
Mexikoko presidentearen helburua zehatza zen arren, herritarrek zalantza ugari izan dituzte azken asteotan. Galdeketan egin zuten galdera «orokorregia» zela salatu zuten askok. Hau zen herritarrek erantzun beharreko galdera: «Ados al zaude ekintza egokiak gauzatzearekin, esparru konstituzionalari eta lege esparruari atxikiz, aurreko urteetan eragile politikoek hartutako erabaki politikoak argitzeko ekintzei ekiteko, justizia eta biktima posibleen eskubideak bermatze aldera?». Gobernuak ez zuen azaldu, ordea, behin legea onartutakoan zein izango ziren eman beharreko hurrengo pausoak, eta horrek areagotu egin zuen herritarren mesfidantza.
Galderak zalantza ugari utzi zituen airean, eta herritarrak bitan banatu zituen: galdeketak herrialdeko goi kargudunen inpunitatea amaitu zezakeela uste zutenak batetik, eta legea aplikatzeko boza ematea zentzugabea zela uste zutenak bestetik. Erakundeen artean ere nabarmena zen bi iritzien arteko aldea. Zapatistek, esaterako, galdeketaren alde egin zuten, «masakreetako biktimen justiziaren alde». HRW Human Rights Watch erakundeko kideek, berriz, galdeketa «zirku politikoa» zela esan zuten.
Eta orain zer? Horixe da galdera. Atzoko galdeketa arrakasta borobila izan zen batzuentzat, sekulako porrota besteentzat. Anabasaren erdian, Lopez Obrador isilik mantendu da, eta oraingoz ez du hurrengo pausoen inguruko informaziorik eman. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201468/azken-orduetan-izandako-bi-eraso-matxista-salatu-dituzte-barakaldon.htm | Gizartea | Azken orduetan izandako bi eraso matxista salatu dituzte Barakaldon | Erasoetako bat atzo gertatu zen; bigarrena, gaur goizean. Udalak jakinarazi duenez, Poliziak gizonezko bat atxilotu du indarkeria matxista leporatuta. | Azken orduetan izandako bi eraso matxista salatu dituzte Barakaldon. Erasoetako bat atzo gertatu zen; bigarrena, gaur goizean. Udalak jakinarazi duenez, Poliziak gizonezko bat atxilotu du indarkeria matxista leporatuta. | Beste bi eraso matxista Euskal Herrian. Barakaldon gertatu dira, Bizkaian. Udalak eman du erasoen berri: argitaratutako informazioaren arabera, erasoak atzo eta gaur gertatu dira. Atzokoari dagokionez, emakumezko batek salatu du bikotekideak bortxatu egin duela. Ertzaintzak ikerketa bat abiatu du, eta, udalak jakinarazi duenez, biktimak babes psikologikoa eta juridikoa jaso du jadanik. Beste eraso matxista gaur gertatu da, goizaldean. Oraingoz ez dute eman hari buruzko informaziorik.
Halaber, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi du atzo gizonezko bat atxilotu zutela indarkeria matxistarekin loturiko delituak egotzita, Barakaldon.
Barakaldoko Udalak erasoen kontrako mahaira deitu du gaurko. Mahaia hiriko elkarte feministek, emakume taldeek, poliziek, LGBTI kolektiboek eta herriko talde politikoek osatua da, besteak beste. Zer gertatu den aztertu eta erantzuna emateko ekintzez jardun dute bilkuran. Hala, Barakaldo-Argitan emakumearen arreta zentroak elkarretaratzea egitera deitu du biharko. Arratsaldeko 18:30ean eginen dute protesta, herriko Udaletxe plazan. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201469/euskal-herriko-hamar-kirolari-lehiatuko-dira-gaur.htm | Kirola | Euskal Herriko hamar kirolari lehiatuko dira gaur | Simon, Zubimendi, Moncayola, Merino eta Oiartzabal futboleko finalerdietan lehiatuko dira; Aginagalde eta Gurbindo, eskubaloiko final-laurdenetan; Lopez-Arostegik saskibaloiko final-laurdenak jokatuko ditu; Peponnetek estropada erabakigarria izango du; eta Asier Martinezek bihar ekingo dio, 110 metroko hesidunean. | Euskal Herriko hamar kirolari lehiatuko dira gaur. Simon, Zubimendi, Moncayola, Merino eta Oiartzabal futboleko finalerdietan lehiatuko dira; Aginagalde eta Gurbindo, eskubaloiko final-laurdenetan; Lopez-Arostegik saskibaloiko final-laurdenak jokatuko ditu; Peponnetek estropada erabakigarria izango du; eta Asier Martinezek bihar ekingo dio, 110 metroko hesidunean. | Euskal Herriko hamar kirolari lehiatuko dira bihar, abuztuak 3, Tokion. Kevin Peponnet izango da lehena, 05:10ean. Gizonezkoen belako 470 modalitateko bederatzigarren eta hamargarren probetan ariko da, eta horien ondoren jakingo da ea lapurtarra finalerako sailkatuko den. Gaur jokatu behar ziren estropada horiek, baina, itsasoaren baldintzengatik, atzeratu egin dituzte.
Julen Aginagalde eta Eduardo Gurbindo final-laurdenetan lehiatuko dira Suediaren kontra, 06:15ean. Aurrera egiten badute, abuztuaren 5ean izango dituzte finalerdiak.
06:40ean, berriz, Xabier Lopez-Arostegiren txanda izango da. Espainiako gizonezkoen saskibaloi selekzioarekin ariko da final-laurdenetan, AEBetako selekzioaren aurka.
Asier Martinezek 110 metroko hesiduna korrituko du, 12:10ean. Proba hori izango da aurtengo Olinpiar Jokoetan jokatuko duen lehenengoa, eta aurrera egiten badu, abuztuaren 4an finalerdiak izango ditu.
13:00etan Unai Simon, Martin Zubimendi, Jon Moncayola, Mikel Merino eta Mikel Oiartzabal finalerdietan lehiatuko dira, Japoniaren kontra.
Bihar, gainera, gimnastika artistikoko zenbait final jokatuko dira, 10:00etatik aurrera. Atletismoan ere jokatuko dira finalak, 03:50ean hasita.
Kontsultatu hemen 2020ko Tokioko Jokoen egutegia eta proben ordutegia: egutegia eta proben ordutegiak, egunez egun |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201470/kirolari-guztiek-bizi-beharko-genituzke-joko-batzuk.htm | Kirola | «Kirolari guztiek bizi beharko genituzke Joko batzuk» | Bihar Japoniari finalerdietan irabaziz gero (13:00), finala jokatuko du, beste lau euskal herritarrekin batera: Unai Simon, Martin Zubimendi, Mikel Merino eta Jon Moncayola. Sasoi onean dagoela dio. | «Kirolari guztiek bizi beharko genituzke Joko batzuk». Bihar Japoniari finalerdietan irabaziz gero (13:00), finala jokatuko du, beste lau euskal herritarrekin batera: Unai Simon, Martin Zubimendi, Mikel Merino eta Jon Moncayola. Sasoi onean dagoela dio. | Entrenamendua amaitu, eta afaldu ostean erantzun die galderei Mikel Oiartzabal Realeko jokalariak (Eibar, Gipuzkoa, 1997). Japoniaren aurkako finalerdia «zaila eta gogorra» izango dela dio.
Oso luze doa denboraldia. Liga amaitu eta gero, Eurokopa jokatu zenuen, eta orain, Olinpiar Jokoetan ari zara. 60 partida baino gehiago jokatu dituzu, 4.000 minutu inguru. Ez al zaude nekatuta?
Ondo nago. Egia da Espainiako Kopako finalaren eta Liga amaieraren arteko partidak zertxobait luze egin zitzaizkidala, eta hanketan nekea antzeman nuela. Baina Eurokopa amaitu eta Jokoetarako egonaldia hasi arteko denboran lauzpabost egun izan nituen atseden hartzeko, eta, batez ere, mentalki oso ondo etorri zitzaizkidan. Askotan hori baita beharrezkoa. Buruak atsedena behar du, eta egun batzuez futbola ahaztea. Orain hankak ondo ari zaizkit erantzuten, eta ilusio eta gogo handiarekin nago domina bat lortzeko. Ea posible den. Sentipen onekin segitu nahi dut, horrek ere asko lagunduko baitit Realarekin liga ondo hasteko. Ez nik bakarrik, baita Martinek [Zubimendi] eta Mikelek [Merino] ere. Gainera, garbi dut taldearen arrakasta dela batek edo besteak jokatu taldea ondo aritzen dela. Alde horretatik, zaleak lasai egon daitezela.
Nola ari zara bizitzen Olinpiar Joko batzuetan egotea?
Duela egun batzuetara arte, hotel batean egon ginen. Baina orain olinpiar hirian gaude. Esperientzia izugarria da. Hain toki txikian hainbeste kirolari ikustea oso polita da. Kirolaren balio guztiak islatzen dira: ahalegina, batasuna, elkartasuna... eta gugan indartu egiten dira. Kirolari guztiek izan beharko genuke halako zerbait bizitzeko aukera, zure kirolari nortasuna indartzen baitu. Zorte handia dut.
Hala ere, ezohiko Olinpiar Jokoak dira hauek. Ez al ziren atzeratu behar?
Kirolariek, baita antolatzaileek ere, ahalegin handia egin dugu, eta ahalegin horrek merezi izan du, ikuskizuna ederra izaten ari baita.
Beste gai batzuk azaleratzeko ere balio izan dute Olinpiar Joko hauek: besteak beste, kirolarien buruko osasunarena. Zuk sentitu duzu presio eta zama hori?
Goi mailako kirolean zaudenean, badakizu presio egoerak biziko dituzula. Guk, Realean, psikologoarekin egiten dugu lan horretarako. Alde horretatik, uste dut aurrerapausoak ematen ari direla kirolean. Baina halakoak gehiago ikusaraztea falta da. Orkatilan edo belaunean lesio bat dugunean, adibidez, esan egiten da. Baina buru osasuneko kontuekin, ezkutatzea izan da joera. Bada garaia hori aldatzeko.
Presio edo zama hori batzuetan zuek jartzen diozue zeuen buruari; beste batzuetan, berriz, zaleek edo hedabideek jartzen dizuete presioa. Errazegi epaitzen zaituztete?
Onerako eta txarrerako, baietz uste dut. Gainera, sare sozialek areagotu egin dute joera hori. Edozer esan eta idatz daiteke hor. Bada garaia horri neurria hartzeko. Jendeak gure lekuan jarri behar du. Ez gure lekuan bakarrik, baita gure senide eta lagunenean ere. Haiek ere asko sufritzen dute, eta guk ere bai, haiek sufritzen ikusita. Biles oso ausarta izan da.
Sufrituta, baina finalerdietara iritsi zarete, eta, bihar Japoniari irabaziz gero, ziurtatua izango duzue domina bat.
Hala da. Hasieratik ikusi da zein txapelketa gogorra eta parekatua izan den. Aurkariek maila ona dute, eta, jokotik harago, sekulako eragina duen beste faktore bat ere nabarmendu nahiko nuke: beroa. 30 gradutik gora egiten du, eta %80ko hezetasuna. Zelaian, sentsazio termikoa 40 gradu ingurukoa da. Oso gogorra da baldintza horietan ondo eta bizi jokatzea, guri gustatzen zaigun moduan. Gorputzak sekulako tratua hartzen du, eta kosta egiten da ahalegin horretatik indarberritzea. Horrek berdindu egiten ditu gauzak. Arlo tekniko-taktikotik harago, freskoen dagoen taldeak azken txanpa honetan asko izango du irabazia. Japoniak ez dizkigu gauzak erraz jarriko. Etxeko selekzioa izanda, ohituago dago baldintza hauetan jokatzera, eta erakutsi du talde ausarta eta teknikoki ona dela. Gu gure jokoa egiten ahaleginduko gara, jokoaren ekimena izaten.
Eurokopan eta Olinpiar Jokoetan utzi duzu penaltiak botatzeko duzun trebeziaren arrastoa. Zein da gakoa?
Gauzak garbi izatea da garrantzitsuena, zeure buruan konfiantza izatea, eta ingurukoen babesa izatea. Normalean baloia modu berean jartzen dut, eta lasterketa ere berdin egiten dut. Gero, unean bertan hartzen dut erabakia.
Ikusi duzu Realaren denboraldi-aurreko partidaren bat?
Bai. Lehen biak, Alavesen eta Monakoren aurkakoak. Ordutegi aldetik zaila da. Baina justu egun horietan partida genuen guk. Halako egunetan gehiago kostatzen da lokartzea, eta aprobetxatu egin nuen ikusteko. Oso goiz da, baina taldea ondo ikusi nuen. Irabazi egin zuen, eta lan txukuna egin. Konfiantzaz ikusi nituen taldekideak. Lagunartekoak dira, baina beti da ona irabazteko ohitura hartzea.
Aurreko denboraldi ahaztezinaren ondoren, non jarri behar da muga?
Guk urtetik urtera hobetu egin nahi dugu. Ez diogu geure buruari mugarik jarri nahi, hobetzeko tartea dugula uste baitugu. Horrretarako egiten dugu lan, eta anbiziotsuak gara. 34 urteren ostean, titulu bat lortu genuen, eta denek nahi dugu halako zerbait bizi. Baina kontziente izan behar dugu ez dela erraza. Hortik harago, erasora jokatzea da gure filosofiaren oinarria, eta horri eutsi nahi diogu. Gustatuko litzaiguke Europan aurrerapauso bat egitea ere. Ligaxkako partida batzuetan, eta batez ere final-zortzirenetako joanekoan, ez genuen partida ona egin. Baina itzulikoan gai izan ginen Manchester Uniteden aurka ondo lehiatzeko. Gainera, zaleak Anoetara itzuliko dira, eta hori motibazio handia da.
Hilabeteak pasatu dira Kopa irabazi zenutenetik. Asko pentsatzen duzu oraindik horretan?
Ordutik ez dut atseden hartu, eta egunerokoan horren sartuta gaude, ez baitut tarterik izan hori guztia barneratzeko. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201471/azkarretan-azkarrenak.htm | Kirola | Azkarretan azkarrenak | Michael Phelps ikurraren osteko Olinpiar Jokoak izan dira Tokiokoak, eta igerilekuan hainbat izarrek egin dute distira: Dressel, Ledecky, Titmus, McKeon... Lehia eta marka ikusgarriak egin dituzte. | Azkarretan azkarrenak. Michael Phelps ikurraren osteko Olinpiar Jokoak izan dira Tokiokoak, eta igerilekuan hainbat izarrek egin dute distira: Dressel, Ledecky, Titmus, McKeon... Lehia eta marka ikusgarriak egin dituzte. | Igerilarien agendan gorriz markatuta daude Olinpiar Jokoak; parte har dezaketen txapelketarik garrantzitsuenak dira. Eta Tokioko Jokoetan ikuskizun aparta izan da, epikoa. Hainbat lasterketa, hainbat lehia, hainbat marka eta hainbat izen. Badira nabarmendu beharreko igerilari batzuk, eta, nola ez, haien zenbait lorpen. Michael Phelps ikurraren osteko Jokoak izan dira Tokiokoak, eta Caeleb Dressel, Katie Ledecky, Emma McKeon edota Ariarne Titmus dira haren itzala argitu duten izarrak. Hemen lehiaketako gako batzuk.
CAELEB DRESSEL
Urrezko sei domina zituen jomugan igerilari estatubatuarrak, eta hori lortzeko bidean azken urratsa falta izan zaio. Kontent egoteko moduko uzta bildu du, halere: bost urre kolkoratu ditu, eta Phelpsen lekukoa hartzeko hautagairik sendoena dela berretsi du; uretako tronuak badu jabe berria —lau estiloetako 4x100 metrokoan soilik egin zuen kale, proba mistoan; AEBek bosgarren amaitu zuten—.
Estatubatuarrak emandako ikuskizunak haren jarraitzaile oro gogobete du. Azkarrena izan da uretan, eta igerilekuan duen nagusitasuna sendotu du. Urrezkoa izan da haren parte hartzea, eta, dominetatik harago, markak ere hautsi ditu. Tximeleta estiloko 100 metroko munduko marka ezarri du. Hasieratik jarri zen probaren buruan, eta 49,45 segundoko denbora erdietsi zuen. Munduko errekor berria, Dresselek berak zeukana baino bost ehunen azkarragoa —2019ko Munduko Igeriketa Txapelketan lortu zuen hura—.
Eta, txapelketa bukatzeko, urrezko dominari munduko beste errekor bat ere erantsi zion. Lau estiloetako 4x100 metrokoan lortutakoa. AEBen garaipenean funtsezko pieza izan zen Dressel. Nota onarekin bukatu ditu Jokoak.
LEDECKY-TITMUS
Katie Ledecky estatubatuarra da historiako emakumezko igerilaririk onenetakoa, eta haren garaipen zerrendak ez du mugarik: hamar domina ditu Jokoetan. Tokion ere, ohi bezala, fin aritu da, baina oraingo honetan aurkari bat izan du: Ariarne Titmus australiarra. Bi aldiz garaitu du Ledecky.
Estua izan da estatubatuarraren eta australiarraren arteko lehia, eta zale askoren arreta bereganatu du. Ez da gutxiagorako. Titmusek aurrea hartu zion estilo libreko 400 eta 200 metroko finaletan. Baina zenbat eta distantzia luzeagoa, orduan eta hobeto moldatzen da Ledecky, eta hori baieztatu du: hura izan zen nagusi 800 metrokoan, baita 1.500ekoan ere. Azken horretan ez zen aritu australiarra.
Bien arteko lehiak, gainera, gero ere jarraituko du. Ledeckyk 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartzeko asmoa du, eta ez du baztertu 2028ko Los Angeleskoetan ere parte hartzea. 24 urte ditu egun. Titmusek, 20.
EMMA MCKEON
Badago azpimarratu beharreko beste igerilari bat, bildutako domina sorta tarteko: Emma McKeon australiarra. Bere ibilbideko unerik gozoenean dago, eta Olinpiar Jokoen historian aldi berean zazpi domina eskuratu dituzten emakumeetan bigarrena bilakatu da; lehenengoa Mariya Gorokhovskaia gimnasta izan zen, 1952an.
McKeonek Tokion lortu dituen zazpi dominetatik lau izan dira urrezkoak, eta beste hiru brontzezkoak. Esprintean azkarrena izan da.
AEB-AK NAGUSI
AEBak izan ohi dira Olinpiar Jokoetan igerilekuaren jabe eta podiumeko protagonista. Hala izan da Tokion ere. 30 domina eskuratu dituzte estatubatuarrek: 11 urrezkoak, hamar zilarrezkoak eta bederatzi brontzezkoak. Atzetik segitu dio Australiak, hogei domina lortuta, eta koska bat beherago amaitu du Erresuma Batuak, zortzi lortuta.
AEBen nagusitasunaren gainetik, baina, australiarren lana goraipatu behar da. Eta, batez ere, emakumezkoena. Ez da makala lortu dutena: zortzi urre pilatu dituzte.
Ertz ugari ditu balentriak: Titmusek aurre egin dio Ledecky izarrari; McKeonek zazpi domina lortu ditu; Kaylee McKeown txapelduna izan da bizkar estiloan, 100 eta 200 metroko finalak irabazita. Eta beste hamaika kontu.
Eta ez bakarrik banaka, baita taldean ere. Australiarrek irabazi dituzte, esaterako, estilo libreko eta lau estiloetako 4x100 metroko txandakako probak.
MARKAK
Olinpiar Jokoetan urrezko dominen bila lehiatzen dira igerilariak; baina ez hori bakarrik. Zeharka begiratzen diete markei, eta horiek haustea ere bada asmoa. Tokion makina bat olinpiar errekor ezarri dira, eta baita munduko batzuk ere.
Tartean daude Tatjana Schoenmaker hegoafrikarrak bular estiloko 200 metroko proban lortutakoa, 2.18,95 minutuko denbora eginda; baita Dresselek tximeleta estiloko 100 metrokoan ezarritakoa ere. Gainerakoak taldean egin dituzte: Australiak emakumezkoen estilo libreko 4x100 metrokoan; Txinak emakumezkoen estilo libreko 4x200 metrokoan; AEBek gizonezkoen lau estiloetako 4x100 metrokoan; eta Erresuma Batuak lau estiloetako 4x100 metrokoan, mistoan. |
2021-8-4 | https://www.berria.eus/albisteak/201472/pandemiak-agerian-utzi-du-pertsonen-arteko-lotura-sozialen-disoluzioa.htm | Gizartea | «Pandemiak agerian utzi du pertsonen arteko lotura sozialen disoluzioa» | Antropologiaren bitartez ikertu ditu COVID-19aren izurriteak herritarrei ekarri dizkien ondorioak. Begiz jota dauzka izua eta bakardadea, zeren, nabarmendu duenez, biak ala biak biziki presente izan baitira azken hilabeteotan. | «Pandemiak agerian utzi du pertsonen arteko lotura sozialen disoluzioa». Antropologiaren bitartez ikertu ditu COVID-19aren izurriteak herritarrei ekarri dizkien ondorioak. Begiz jota dauzka izua eta bakardadea, zeren, nabarmendu duenez, biak ala biak biziki presente izan baitira azken hilabeteotan. | Antropologoa eta pedagogoa da Melania Moscoso (Bilbo, 1974). Zientzia Politikoetako doktorea eta Filosofia Institutuko ikerlaria ere bada, CSIC Espainiako Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusian. Izurrialdian, antropologoak begirada zorrotzez egin dio so pandemiak gizartera ekarri duenari, eta, behaketa erne horretan murgildurik, ez dira gutxi ondorioztatu dituenak: beldurra izan du aztergai nagusi, batik bat. Izua zerk eragiten duen galdetuta, Moscosok argi du erantzuna: «Heriotza dago beldur guztien oinarri-oinarrian». Edonola ere, izuari ez ezik, bakardadeari ere erreparatu dio ikerlariak. Dioenez, pandemiak agerian utzi baitu pertsonen arteko lotura soziala ahula dela, «guztiz».
Argazkiak: RAUL BOGAJO / FOKU
Hamasei hilabete joan dira birusa Euskal Herrira ailegatu zenetik. Iragan den denbora hartu, eta beldurra aztertu duzu. Zergatik?
Ikusi nuenak arreta piztu zidan. Izan ere, pandemiak oso agerian utzi du herritarron beldurrak oso antzinakoak direla, betikoak. Mende batzuk atzera eginez gero, erraz ikusiko genuke ez dagoela hainbesteko alderik orduko eta egungo beldurren artean. Alde batetik, bistan da kutsatzeari diogun izua, zer esanik ez izurrite honetan. Gainera, debekuei ere badiegu izua, eta, Emile Durkheim soziologoak zioen bezala, debekuek bi alderdi dituzte. Batetik, izurrialdiko muga asko profanoak dira, birusari kontra egiteko neurri asko zientziak gidatutakoak baitira, eta, horiei dagokienez, zalantzarik ez da oso neurri eraginkorrak direla birusa ez hedatzeko. Era berean, profanoak dira txertoak eta maskarak, eta ezinbestekoak dira izurritean. Baina, bestalde, Rene Girard mitologoak zioen kutsatzea mitema bat zela, haren alde mitologikoa agerikoa baita. Fikzioari begiratzea besterik ez dago hori ondorioztatzeko. Liburuetan eta pelikuletan makina bat aldiz ateratzen da kutsatzearen gaia. Alde horretatik, kutsatzeari diogun beldurra zientziak berak ere kontrolatu edo sendatu ezin duen zerbait da, eta horretara zuzendu dut begirada. Oro har, herritarrek sentitu dute inoiz COVID-19aren pandemian adinako beldurrik? Izurria guztiz globalizatua izan da, eta pentsatzekoa da birusak mugarik ez duela ikusteak gogortu egiten duela izua. Gainera, beldurrak indar handiz hartu du gizartea, eta, nire ustez, hori gertatu da, batik bat, hilabete hauetan guztietan heriotzak presentzia handia izan duelako. Izurritearen lehenbiziko hilabeteetan bereziki. Hein handi batean, normala iruditzen zait horrela sentitzea. Gogora dezagun, adibidez, birusak sekulako agerraldia izan zuela Gasteizen, izurria lehertu berritan. Ezusteko handia izan zen.
Zer da beldurra, zehazki? Beldurra esaten zaio zure bizitzako esparruren batean zerbait kolokan sumatzen duzunean sentitzen duzunari, zure egoera edozein izanik ere parez pare mehatxu bat ikusten duzunean sentitzen duzunari. Begiak izurrialdiko bizipenei zuzendurik, aise ikusi dugu askok beldurra sentitu dutela kutsatzeko arriskuagatik; hori izan da mehatxu nagusia. Hari dagokionez, XIV. mendean izandako prozesu ia berdinak gertatu dira berriki. Ondoan dugun pertsonak kutsatu egingo gaituela pentsatzeak eragiten duen sentimendua barren-barrenean sentitu dugu askok eta askok. Hurbilekoak arriskutzat jo ditugu, eta, hala, elkartasunaren funtsa irauli egin da, nolabait. Pandemiak hainbat gorabehera izan ditu azken urte eta erdian. Beldur erauntsia noiz izan da handiena? Boladak izan dira, eta, jakina, nork bere modura bizi izan du gertatutakoa. Nolakotasunari dagokionez, izurritearen hasieran beldurrak lotura oso estua zuen ukimenarekin. Gero, baina, gaitzaren transmisio bideak zein diren aztertu, eta ikusi zen airearen bidezko kutsatzea nabarmen arriskutsua zela. Horregatik, beldurra bizitzeko modua ere aldatu egin zen. Eraldaketa kasik etenik gabekoa da. Halaber, talde zaurgarrien artean aski indartsuagoa izan da sentimendu hori. Kutsatzeaz gainera, zerk eragin du beldurra izurrialdian? Herritar batzuk bizimoduarekin zerikusia duten mehatxu batzuengatik egon dira beldurtuta: lana galtzeko beldurra, ondorio ekonomiko lazgarriak sufritzeko arriskua hurbil sentitzea... Mehatxu ugari izan ditugu aurrean. Edonola ere, beldurra zernahik eragina izan daitekeen arren, funtsezko beldurra heriotzarena da. Beldur mota guztien atzean dagoena heriotza da. Zergatik hartzen du guztia heriotzak? Apenas dugun trebeziarik heriotzari buruz hitz egiteko, gai horri aurre egiteko. Azken batean, ez dugu inolako abileziarik mundu sakratuan murgiltzeko, eta pandemiak oso agerian utzi du hori. Ez dakigu gai tabuei aurre egiten, eta, are gehiago, hori hala dela onartzen ere ez dakigu; gabezia asko ditugu horretarako. Erreminta eta gaitasun asko ditugu faltan. Zerk ekarria da gabezia hori? Heriotza asko ezkutatu da. Pentsa: hildakoak ez daude hirietan, hilerriak hiriaren erdigunetik urrun izaten dira gehien-gehienetan. Gaur egungo hilerriak ez dira garai bateko nekropolien antzerakoak, eta beilatokiak igarobideetan kokatutako eraikinetan ditugu jarriak. Gure hurkoak han agurtzen ditugu, ez-toki batean, Mark Augek esango lukeen bezala. Historiarik gabeko lekuak dira, tramite hutsak. Hala moduzko espazioak izan arren, jende askok zama handia sentitu zuen joan den udaberrian horiek erabiltzeko aukera ukatu zitzaionean. Erritu horiek ukendu ere badira, ezta? Bai, zalantzarik gabe, eta, hori dela eta, heriotza baten ondoko dolu prozesua nabarmen ilundu da pandemiaren eraginez. Horrek ere beldurra ekarri du, jendeak ez baitu bizi nahi halakorik.
Izua sentitzea beti da txarra? Ez, funtzionala ere bada, neurri batean. Kontua da beldurraren parte bat kontrolatua izan daitekeela, zientziak ematen dizkigun azalpenei esker, adibidez. Beste batek, ordea, antzinakoagoa denak, ihes egiten digu. Bada izua hauspotu duenik? Hainbat faktorek eragin dute. Egia esan, udaberrian kaleak guztiz hutsik ikuste hutsa jadanik bada irudi ile-lazgarria. Ezezaguna zaigun guztiak izutzen gaitu ia. Ahal bezala aritu gara. Beldurrik ez duena ez al da are babesgabeago? Bai, hala da zentzu askotan. Izan ere, zenbaitetan, beldurra sentitzeak ardura dakar berarekin. Halere, ardurari dagokionez, hainbestetan eskatu diguten zuhurtziari so, ezin dugu ahaztu biztanleria beldurrarazteak erabilera estrategikoa izan dezakeela zenbaitetan. Populazioaren egoera emozionalean eragitea oso eraginkorra da gauza batzuetarako. Egin da halakorik azkenaldian? Dudak ditut. Beharbada, hori gertatu denetan ez da guztiz kontzienteki egin, baina bada kasurik. Adibidez, askotan, herritarrei leporatu zaie berez erakundeen edo instituzioen ardura ziren gauza askoren errua. Dena norbanakoen erantzukizuna balitz bezala hitz egin da maiz.
Berriki, pandemiari buruzko hiztegi filosofikoa argitaratu duzu, beste zenbait aditurekin. Bakardadea landu duzu. Zergatik? Iazko udaberriko etxeko konfinamenduaren ondotik, landa lan txiki bat egin nuen Madrilen. Hartan, argi ikusi nuen jende asko bakar-bakarrik zegoela. Bakardadea oso pil-pilean dago, eta, noski, ez naiz ari bakardade fisikoaz. Jende asko dago kapital sozialik gabe bizi dena: premia bat dutenean, ez dute norengana jo, ez dute laguntza nori eskatu, ez dira deusen parte sentitzen. Ez da soilik pandemiak ekarri duen zerbait; lotura sozialen disoluzioa aspaldi hasi zen gurean, baina orain bistan gelditu da, oso nabarmen. Kontrara, batzuek esan dute pandemiak indartu egin duela talde sentimendua. Gezurra da? Goiz da hori esateko; beharbada, hemendik urte batzuetara izango da hori baieztatuko duen historialaririk. Oraingoz, baina, ez da posible. Edonola ere, pandemia estres-test bat izan da, ezusteko azterketa bat, eta kale egin dugu gauza askotan. Bistan gelditu da pertsonen arteko lotura sozialak izugarri ahulak direla eta apenas dela komunitate sentimendurik. Hamarkadak dira gizarteak joera hori hartua duela. Norbanakoak gara, eta ez gara ezeren parte.
Ohartarazpen bat ere egin duzu bakardadeari buruz: ez da erromantizatu behar. Huts egin da horretan? Bai. Bi kontzeptu nahasten ditugulako gertatu da, besteak beste. Batetik, existitzen da pribilegiozko bakardadea. Batzuek hori desiratzen dute, baina, egia esateko, gutxi batzuek dute hori egiteko bizi baldintza aski onik. Pertsona horiei posible zaie ingurukoez arduratu behar ez izatea eta soilik beren interesei erreparatzea. Picasso margolariak hori egin eta defendatzen zuen, zioenez hori behar baitzuen sorkuntza artistikorako. Bestalde, bada beste bakardade mota bat: lotura sozialen faltak ekarritakoa. Askok hori bizi izan dute pandemian, eta are nabarmenagoa da zenbait pertsona taldetan: adinekoengan, desgaitasunak dituztenengan, erietxeraturik edo espetxeraturik izan direlako denbora tarte batez gizartetik urrun izan diren horiengan... Hori ezin da erromantizatu.
Bakardadean ere pozik egoteko eskatu zaio jendeari? Are gehiago, Picasso bat izateko eskatu zaigu, sekulako produktibitatea edukitzeko. Ordea, inork ez digu eman horretarako kapaz izateko baliabiderik. Hori tranpa bat da, engainu bat, eskakizun maltzurra, eta, era berean, kontrako eragina duena. Ez bazara horrela jokatzeko gai, errudun sentiarazten zaituzte, eta eskatzen dizute animatzeko, nahi duenak beti omen duelako horretarako aukera. Baikortasun krudela da, eta pandemian izugarritan gertatu da. Itxialdian oso agerikoa izan zen, baina oraindik ere ikusten dugu haren zantzurik. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201473/argindarrak-markak-hautsi-ditu-uztailean-eta-garestitzen-segitzen-du.htm | Ekonomia | Argindarrak markak hautsi ditu uztailean, eta garestitzen segitzen du | Facuaren arabera, batez beste 85 euro ordainduko dituzte uztailean merkatu arautuan daudenek, iaz baino %36 gehiago. Prezio handienetan bigarrena ordainduko da bihar, 106 euro megawatt-ordua | Argindarrak markak hautsi ditu uztailean, eta garestitzen segitzen du. Facuaren arabera, batez beste 85 euro ordainduko dituzte uztailean merkatu arautuan daudenek, iaz baino %36 gehiago. Prezio handienetan bigarrena ordainduko da bihar, 106 euro megawatt-ordua | Facua Espainiako kontsumitzaileen elkarteak zenbaki bat jarri dio hurrengo egunotan Hego Euskal Herriko etxeetan jasoko duten argindarraren faktura gero eta puztuagoari: %36,2 garestitu da aurtengo uztailean, iazkoarekin alderatuz gero. Eta abuztuko faktura ere handia izan daiteke, hilabetea preziorik garestienetan bigarrenarekin hasi duelako argindar merkatuak.
Garestitzea, noski, tarifa arautua dutenek nabarituko dute hasiera batean, hamar herritarretik lauk, gutxi gorabehera. Haiek ordaintzen dutena orduero aldatzen da, merkatu maioristan argindar ekoizpenak lortzen duen prezioen arabera. Hamarretik seik, berriz, tarifa librea dute, finkoa, argindar konpainiak eskainitakoa, eta, orain arte behintzat, garestiagoa dena.
Facuaren arabera, familia batek 85,34 euro ordainduko ditu uztailean batez beste, 2020an baino ia 23 euro gehiago. Garestitzea handiagoa zatekeen, baldin eta, Espainiako Gobernuak, fakturaren igoerak eragindako haserrearengatik kezkatuta, ez balu argindarraren BEZa jaitsi: %21 izan beharrean, %10 izango da megawatt-ordua, 45 eurotik gora dagoen bitartean.
Hori gabe, 85,34 euro izan beharrean, batez besteko faktura 93,88 euro izango litzateke, inoizko garestiena. Orain arteko marka 2012ko lehen hiruhilekokoa da, 88,66 eurorekin.
Bihar, oso garesti
Hurrengo hilabeteetan argindarraren prezioak garesti jarraituko duela ohartarazi zuen duela gutxi Teresa Ribera Espainiako Trantsizio Ekologiko ministroak. Aurreikuspen horretan bete-betean asmatu zuen Riberak, abuztua goranzko joerarekin hasi baitu argindarraren prezioak. Batez beste, 106,27 euro ordainduko da bihar megawatt-ordua, inoizko preziorik garestiena uztailaren 22an markatu zuenaren ondoren (106,27 euro MWh).
Gainera, orduaren araberako oso gorabehera txikia izango denez, 113 eta 100 euro artekoa, ez du eragin handirik izango gastu handiko ekintza batzuk —garbigailua jartzea, esaterako— ordu batean zein bestean egiteak, ez bada sarbide tarifa desberdinak baliatu nahi direla —merkeagoa gauean, garestiagoa egunez—.
Merkatu maioristaren prezioa herritarren tarifaren laurden bat inguru da. Gainontzekoa, berriz, sarea erabiltzeagatik ordaintzen den tarifa, energia berriztagarriak bultzatzeko sariak, eta zergek osatzen dute. Horregatik, Facuak eskatu dio Espainiako Gobernuari elektrizitatearen zerga %10era jaisteko erabakia ez izatea behin-behinekoa.
Susmo txarrak
Argindarraren prezio igoeraren arrazoien artean gasaren eta CO2 isurketa eskubideen garestitzea aipatzen dira gehien. Horrek eragin du Espainiako argindar merkatuan ez ezik besteetan ere argindarra garestitu izana. Baina badira argindar konpainien ezkutuko eskua ikusten dutenak ere.
Horien artean dago ASE energia aholkularitza. Efe agentziari egindako adierazpenetan, ASEk ohartarazi du azken asteetan erdira jaitsi izan dela ekoizpen eolikoa eguneko hainbat ordutan, eta azalpena ez dela «klimatologikoa». Hau da, haize errotak ez direla geratu haizerik ez zegoelako. Egunaren erdialdean gertatu da hori, argitasunaren ondorioz zentral fotovoltaikoek ekoizpena asko handitu duten orduetan. Eolikoa erdizka baizik sartu ez denez ordu horietan, ziklo konbinatuko zentralak erabili dituzte argindar beharra betetzeko, eta horrek igo du prezioa, teknologia garestiagoa delako. Izan ere, energiagatik ordaintzen den azken prezioa eskaria estaltzen duen azken eskaintzak zehazten du; kasu gehienetan ziklo konbinatuko zentralak (gasa) eta ikatza erretzen dutenek.
Uztaileko kasuan, gainera, bada ASEri susmagarria iruditzen zaion beste zerbait: zentral hidroelektriko bat sartu izana. Azken energia horrek oso kostu txikia du, eta horregatik etekin izugarriak eman ditzake argindarra ziklo konbinatuaren prezioan ordaintzen denean. Horregatik, ikerketa bat hasteko eskatu dio ASEk Espainiako Gobernuari. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201474/egoiliar-babestu-estatusa-eskaini-diete-xeikh-jarrahko-familia-palestinarrei.htm | Mundua | «Egoiliar babestu» estatusa eskaini diete Xeikh Jarrahko familia palestinarrei | Israelgo Gobernuak zehaztu du palestinarrek etxeetan jarraitu ahalko dutela, baina Nahalat Ximon elkartea izango dela haien jabe. Auzi saioa akordiorik gabe amaitu da. | «Egoiliar babestu» estatusa eskaini diete Xeikh Jarrahko familia palestinarrei. Israelgo Gobernuak zehaztu du palestinarrek etxeetan jarraitu ahalko dutela, baina Nahalat Ximon elkartea izango dela haien jabe. Auzi saioa akordiorik gabe amaitu da. | Xeikh Jarrah auzoan bizi diren palestinarrei «egoiliar babestu» estatusa ematea proposatu du Israelgo Auzitegi Gorenak. Proposamen horren arabera, ezingo dituzte etxetik bota 1950etik auzoan bizi diren palestinarrak. Kontua, baina, ez da hain sinplea: trukean egoiliarrek alokairu kuota bat ordaindu beharko diote Nahalat Ximon kolonoen elkarteari, 1948an auzoan bizi zen familia judu bati lurrak erosi zizkionari. Urtean 1.500 shekel ordaindu beharko dituzte familiek, 400 euro inguru.
Nahalat Ximon elkarteko abokatu Ilan Xemer-ek, proposamena baztertu, eta eskatu du familia palestinarrek onar dezatela juduena dela lurren jabetza. Palestinarrek, berriz, uko egin diote kolonoei errenta ordaintzeari. Bi aldeen desadostasunak ikusita, Isaac Amit epaileak ohartarazi die: «Jendeak bertan bizitzen jarraitu behar du, eta hori da asmoa, akordio praktiko bat lortzen saiatzea».
Jordaniako Gobernuak eraiki zituen etxe horiek 50eko hamarkadan, NBE Nazio Batuen Erakundearekin elkarlanean, helburu garbi batekin: 1948ko Israelgo Independentzia Gerraren ondoren errefuxiatu palestinarrei ostatu ematea. Hareetz egunkariaren arabera, Jordaniako Gobernuak aurrerapauso garrantzitsuak eman zituen palestinarrei emateko Jerusalem ekialdeko Xeikh Jarrah auzoko eraikinen jabetza, baina Sei Eguneko Gerrak prozesua eten zuen.
Orduz geroztik, gero eta zailagoa izan da palestinarrentzat etxeak beren izenean erregistratzea. Sami Arxid abokatuaren arabera, gerragatik izan ez balitz, jabetzak egoiliarren izenean erregistratuko zituztela frogatzen dute dokumentuek, eta, beraz, «Israelen betebeharra da jabetza hori aitortzea».
Epaiketa akordiorik gabe amaitu ostean, epaileek «egoiliar babestu» estatusa lor zezaketen pertsonen zerrenda aurkezteko eskatu die palestinarrei, zazpi eguneko epean, eta hurrengo auzi saiorako eguna programatu dute.
Auzo horretan bizi diren dozenaka familia palestinarrek etxea uzteko aginduak jaso zituzten 2009an, eta geroztik gora egin dute jasotako mehatxuek. Nazioarteko erakundeek salatu dute horrelako ekintzak Israelen politika sistematikoaren parte direla, «palestinarrak lekualdatzeko eta lur gehiago eskuratzeko».
Familia palestinarrek etxegabetzea eragozteko duten azken aukera dela uste dute askok, akordiorik ez balego, egoera bertsuan diren bederatzi familia etxerik gabe gelditzeko arriskuan baitaude. Gainera, egunetik egunera gora doa kaleko tentsioa. Asteburuan, esaterako, israeldarrak eta palestinarrak Xeikh Jarrahn bildu ziren manifestatzeko, asteleheneko epaiketa baino lehen. |
2021-8-2 | https://www.berria.eus/albisteak/201475/tafallako-eh-bilduko-zinegotzi-batek-dimisioa-aurkeztu-du-etxeratze-agindua-urratu-eta-gero.htm | Gizartea | Tafallako EH Bilduko zinegotzi batek dimisioa aurkeztu du etxeratze agindua urratu eta gero | Igandean lagun talde batekin kalean zegoela geldiarazi zuen Udaltzaingoak, eta handik ordu batzuetara dimisioa aurkeztu zuen. | Tafallako EH Bilduko zinegotzi batek dimisioa aurkeztu du etxeratze agindua urratu eta gero. Igandean lagun talde batekin kalean zegoela geldiarazi zuen Udaltzaingoak, eta handik ordu batzuetara dimisioa aurkeztu zuen. | Xabier Alkuaz Tafallako Udaleko (Nafarroa) EH Bilduko zinegotziak dimisioa aurkeztu du, herrian ezarritako etxeratze agindua ez betetzeagatik zigortua izan ostean. Igande goizaldean, Udaltzaingoak lagun talde batekin kalean zegoela geldiarazi zuen, eta zigortu egin dute.
EH Bilduk ohar batean jakinarazi duenez, Alkuazek dimisioa aurkeztu zion atzo bere udal taldeari, eta astelehen honetan erregistratu dute Tafallako Udalean. Alderdiak Facebook bidez zabaldu duen ohar batean azpimarratu duenez, zinegotziak berak erabaki du dimisioa aurkeztea «erantzukizunez eta koherentziaz» jokatuta.
Nafarroan ezarritako etxeratze aginduak erasandako herrietako bat da Tafalla. Asteburuetan funtsezko jarduerak egiten ez dituzten pertsonek 01:00etik 06:00ak arte debekatua dute kalean egotea. Zinegotziak, «akatsa» onartu, eta bere gain hartu du zinegotzi gisa zuen erantzukizuna.
EH Bilduk «eskerrak» eman dizkio Alkuazi «Tafallagatik Udalaren egunerokotasunean egindako lanagatik», eta taldeak ohar horretan bertan adierazi du beste alderdien jokatzeko eren ondoan «desberdina» dela koalizioen jokatzeko modua. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201508/kevin-peponnet-dominarako-estropadatik-kanpo.htm | Kirola | Kevin Peponnet, dominarako estropadatik kanpo | Donibandarrak eta bere bikotekide Jeremie Mionek ezin izan dute aurreneko hamarren artean bukatu kanporaketa | Kevin Peponnet, dominarako estropadatik kanpo. Donibandarrak eta bere bikotekide Jeremie Mionek ezin izan dute aurreneko hamarren artean bukatu kanporaketa | Belako 470 modalitatean dominen lehian egoteko hautagaia zen Kevin Peponnetek eta Jeremie Mionek osatutako bikotea, baina Frantziako selekzioaren ordezkariek ezin izan dute dominarako estropadarako sailkatu. Hamar estropada jokatu dituzte kanporaketan, eta 11. postuan sailkatu dira —19 ontzi zeuden lehian—. Finalerako hamar txartel zeuden jokoan. Gaur jokatu dira azkeneko bi lasterketak Zushin (Japonia), eta Peponnet eta Mion sailkapen nagusian 10. postuan zeuden horiek hasi aurretik. Baina aurreko egunetan baino makalago aritu dira donibandarra eta bere bikotekidea: bederatzigarren estropadan 13. izan dira, eta azkenekoan, hamargarrenean, 16.
Joan den igandean, zazpigarren eta zortzigarren lasterketak bukatu eta gero, Peponnetek eta Mionek sare sozialetan onartu zuten haien nabigatzeko modua ez zela emaitzak ematen ari, eta irtenbide bat bilatzen ahaleginduko zirela. Ezin izan dute hobetu, ordea; are, okerrago aritu dira lasterketa erabakigarrietan. Asteazkenean da jokatzekoa dominarako estropada.
Peponnet eta Mion espero baino makalago aritu dira Olinpiar Jokoetan, aintzat hartuta aurten bertan Europako Txapelketa irabazi dutela, eta duela hiru mundukoa. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201509/gurbindo-eta-aginagalde-dominengatik-lehiatuko-dira.htm | Kirola | Gurbindo eta Aginagalde dominengatik lehiatuko dira | Espainiako selekzioak 33-34 irabazi dio Suediari final-laurdenetan, azkeneko hamabost minutuetan emaitza iraulita | Gurbindo eta Aginagalde dominengatik lehiatuko dira. Espainiako selekzioak 33-34 irabazi dio Suediari final-laurdenetan, azkeneko hamabost minutuetan emaitza iraulita | Julen Aginagalde eta Eduardo Gurbindo euskal herritarrak dominen lehian arituko dira, Espainiako eskubaloi selekzioak Suediari 33-34 irabazi ondoren. Espainiak emaitza irauli du azken minutuetan, partida amaitzeko hamabost minuturen faltan lau goleko aldegatik galtzen ari baitzen (29-25). Gurbindo eskuin albokoak bi gol sartu ditu, eta Aginagaldek bat. Biek ala biek Espainiarekin dominak irabazi izan dituzte Munduko eta Europako txapelketetan, baina Olinpiar Jokoetan ez dute lortu podiumera igotzea. 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuten, eta Espainia zazpigarren sailkatu zen. Finalerdia ostegunean jokatuko dute, Norvegiaren edo Danimarkaren aurka. Frantziak ere lortu du finalerdietarako txartela, eta Alemaniaren edo Egiptoren kontra arituko da.
Dominarako hautagaien arteko partida izan da Suediaren eta Espainiaren artekoa. Suediak zilarra lortu du, aurten, Munduko Txapelketan, eta Espainiak brontzea. 2018ko Europako Txapelketan finala jokatu zuten elkarren aurka, eta orduan ere Espainia nagusitu zen.
Gaur aurretik joan da aurreneko minutuetan, baina lehen zatia bukatu aurretik aurrea hartu du Staffan Olssonek entrenatutako selekzioak, eta atsedenaldira ere aurretik iritsi da (20-18). Bigarren zatian alde hori handitu dute suediarrek, eta ematen zuen finalerdietarako txartela poltsikoan zutela (29-25, 45. minutuan).
Hurrengo hamar minutuetan, ordea, Gonzalo Perez de Vargas Espainiaren atezainak hainbat geldiketa egin ditu, eta erasoan Alex Dujshebaevek hartu du ardura. 45. minututik 55. minutura 1-8ko partziala lortu du Espainiak (30-33), eta tarte horretan irabazi du kanporaketa. Azkeneko minutuetan lortutako aldeari eutsi ahal izan dio. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201510/aebek-81-95-irabazi-diote-espainiari-final-laurdenetan.htm | Kirola | AEBek 81-95 irabazi diote Espainiari final-laurdenetan | Xabier Lopez-Arostegi getxotarra deialditik kanpo gelditu da, berriro | AEBek 81-95 irabazi diote Espainiari final-laurdenetan. Xabier Lopez-Arostegi getxotarra deialditik kanpo gelditu da, berriro | Espainiako selekzioak 11 puntuko aldea ere izan du bigarren laurdena bukatu aurretik (40-29), baina azkenean 81-95 galdu du AEBak faboritoen kontra, final-laurdenetan, eta ezin izango du dominengatik lehiatu. Xabier Lopez-Arostegi getxotarra deialditik kanpo utzi du, berriro, Espainiaren hautatzaile Sergio Scariolok. Partidaren azken laurdenean estatubatuarren ahalmen fisikoak eta kalitateak erabaki dute kanporaketa.
2008ko eta 2012ko Olinpiar Jokoetan finalean egin zuten topo Espainiak eta AEBek, eta bietan estatubatuarrek kolkoratu zuten urrea. Gaur final-laurdenetan aritu dira elkarren aurka, eta, 2008an eta 2012an bezala, lehen hiru laurdenetan ondo eutsi die Espainiak NBAko izarrei, baina azkenean amore eman behar izan du.
Atsedenalditik (43-43) bueltan hasi da partida hausten Gregg Popovichek entrenatutako selekzioa, eta 6-22ko partzial bat lortu du, Kevin Durant izarrak gidatuta (27 puntu). Ez du etsi Espainiak, eta sei puntura ere hurbildu da (63-69). Azkenean, ordea, logika gailendu da, eta azkeneko hiru Olinpiar Jokoetan urrea irabazi duen selekzioak irabazi du. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201511/wlodarczyk-banakako-proba-bera-hiru-olinpiar-jokotan-irabazi-duen-lehen-emakume-atleta.htm | Kirola | Wlodarczyk, banakako proba bera hiru Olinpiar Jokotan irabazi duen lehen emakume atleta | 2012an Londresen eta 2016an Rion egin bezala, urrea irabazi du mailu jaurtiketan. 200 metrokoan Thompson-Herah nagusitu da, berriro. | Wlodarczyk, banakako proba bera hiru Olinpiar Jokotan irabazi duen lehen emakume atleta. 2012an Londresen eta 2016an Rion egin bezala, urrea irabazi du mailu jaurtiketan. 200 metrokoan Thompson-Herah nagusitu da, berriro. | Egun historikoa izan da, gaurkoa, Tokioko olinpiar estadioan. Izan ere, banakako proba bera hiru Olinpiar Jokoetan irabazi duen lehen emakume atleta bihurtu da Anita Wlodarczyk. 35 urteko poloniarrak mailu jaurtiketan urrea irabazi du, berriro, Londres 2012an eta Rio 2016en egin bezala. 78.48 metroko marka egin du. Zheng Wangentzat (Txina) izan da zilarra 77.03 metrorekin, eta Malwina Kopronentzat (Polonia) brontzea, 75.49 metrorekin.
Poloniarrak du munduko marka, 2016ko abuztuan Varsovian egindakoa, 82.92 metroko jaurtiketa batekin. Bera izan zen, hain zuzen, 80 metrotik gorako jaurtiketa bat egin zuen aurreneko emakumezkoa. Lau aldiz izan da Europako txapeldun, eta beste hainbeste aldiz mundukoa.
Tokion bost emakume zeuden poloniarrak egin duena egiteko moduan. Shelly-Anne Fraser-Prycek (Jamaika) 100 metrokoan, Valerie Adamsek (Zeelanda Berria) pisu jaurtiketan, eta Sandra Perkovicek (Kroazia) pisu jaurtiketan ezingo dute lortu, eta ikusteko dago ea Barbora Spotakova (Txekia) gai izango den xabalinan.
Karsten Warholmek (Norvegia) ere balentria egin du. «Ero baten moduan amestu dut hau«, adierazi die kazetariei Warholmek. 400 metroko hesidunean berak joan den uztailaren 1ean ezarritako munduko marka ondu du, gaur, Tokion, eta urrezko domina kolkoratu: 46,70eko denbora egin zuen uztailaren 1ean Oslon, eta 45,94koa gaur. 400 metroko hesiduneko inoizko lasterketarik azkarrena izan da, Rai Benjamin (AEB) bigarren sailkatuak eta Alison Dos Santos (Brasil) hirugarrenak inoizko denborarik onenetan bigarren eta laugarren egin baitute, hurrenez hurren, Japoniako hiriburuko olinpiar estadioan: 46,17 Benjaminek eta 46,72 Dos Santosek.
Warholm zen irabazteko faboritoa, munduko azken txapelduna izaki, eta aintzat hartuta duela hilabete baino gehiago Oslon egindako marka. Eta pronostikoak bete ditu. «Nire bizitzako momenturik handiena da, historikoa; nire bilduman falta zen bakarra zen [olinpiar urrea]». Lasterketari berari dagokienez esan du ez duela hesi bakar bat ere ukitu.
Urte biribila osatzen ari da 25 urteko norvegiarra. Uztailean lortu zuen aurreko marka zaharra, Kevin Youngek (AEB)1992ko Olinpiar Jokoetan lortutakoa (46,78), hobetzea, eta gaurkoa are historikoagoa izan da, 46 segundo baino gutxiago behar izan baititu estadioari buelta osoa emateko.
Eta Elaine Thompson-Herahk (Jamaika) ere handia egin du, gaur, Tokion. Joan den larunbatean, 100 metroko lasterketan irabazi zuen urrea, eta, gaur, 200 metrokoan irabazi du; gainera, inoizko markarik onenetan bigarrena eginez: 21,53 —Florence Griffith zenarena da munduko marka, 1988tik: 21,34—. Modu honetan, Rio 2016en egindakoa errepikatu du jamaikarrak, orduan ere urrea irabazi baitzuen bi lasterketetan. Zilarrezko domina Christine Mbomarentzat izan da (Namibia) 21,81ekin, eta brontzezkoa Gabrielle Thomasentzat (AEB), 21,87ko denborarekin.
Emakumezkoen luzerako jauziko finala ere jokatu da dagoeneko, eta urrea Malaika Mihambok (Alemania) irabazi du, 7.00 metroko jauzia eginda. Zilarra Brittney Reeserentzat (AEB) izan da 6,97rekin, eta marka bera egin du brontzea kolkoratu duenak, Ese Brumek (Nigeria). |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201512/tsimanovskaia-bahitzen-saiatu-izana-egotzi-dio-poloniak-bielorrusiari.htm | Kirola | Tsimanovskaia bahitzen saiatu izana egotzi dio Poloniak Bielorrusiari | Nazioarteko Olinpiar Batzordeak iragarri du salaketa ikertuko duela. Polonian babesa eskatu du atleta bielorrusiarrak. | Tsimanovskaia bahitzen saiatu izana egotzi dio Poloniak Bielorrusiari. Nazioarteko Olinpiar Batzordeak iragarri du salaketa ikertuko duela. Polonian babesa eskatu du atleta bielorrusiarrak. | Kristina Tsimanovskaia atletak Bielorrusiako Olinpiar Batzordearen aurka egindako kritikekin hasi zen guztia. Tsimanovskaiak leporatu zion Aleksandr Lukaxenko presidentearen semeak zuzentzen duen batzordeari tarterik gabe esan izana 400 metroko oztopodun lasterketan parte hartuko zuela. Haren esanetan, proban parte hartzera derrigortu zuten taldeko gainontzeko atletek ez zituztelako osasun probak gainditu. Larunbatean izan zen hori, eta ordu gutxira, igande goizaldean, atletak berak sare sozialetan zabaldu zuenez, Bielorrusiako atletismo taldeko teknikariak gelan sartu ziren eta maletak egiteko agindu zioten. Lekukotzaren arabera, indarrez eraman zuten Hanedako aireportura, baina han Japoniako Poliziari laguntza eskatu zion, eta ez zen hegazkinera igo.
Tsimanovskaiak asiloa eskatu zuen Polonian, argudiatuta Bielorrusiara itzultzen bazen bere bizitza arriskuan izango zela. Atleta Poloniak Tokion dun enbaxadan dago orain, eta Varsoviak hura bahitzen saiatu izana egotzi dio Minski. Hark eta atletak berak egindako salaketa ikertzen hasi da NOB Nazioarteko Olinpiar Batzordea, eta, iragarri duenez, gaur bertan jakinaraziko ditu ondorioak. «Auzian nahasitako guztien testigantzak entzun nahi ditugu. Gure azken helburua atleten segurtasuna da», adierazi du NOBeko eledun Mark Adamsek.
Atleta ez da Polonian babesa hartu duen Bielorrusiako lehen disidentea. Varsoviak babes programa bat du martxan Bielorrusiatik ihesi doazen oposizioko kideentzat. Hain zuzen ere, Tsimanovskaiaren senarrak, Arseni Zhdanevitxek, Kieven hartu duela babes jakinarazi zuen aste hasieran Ukrainako Gobernuak, eta handik Poloniara joateko asmoa duela.
Oso bestelakoa da, ordea, Bielorrusiako Olinpiar Batzordeak adierazi duena. Erakundeko buru Viktor Lukaxenkoren arabera, haren buruko osasuna egoeragatik erabaki zuten atleta jokoetatik erretiratzea, «medikuen aholkuei jarraituta».
Abuztuaren 9an beteko da urtebete Bielorrusiako presidentetzarako hauteskundeak egin zituztela, eta horietan iruzurra egitea egotzi zion oposizioak Aleksandr Lukaxenko estatuburuari. Emaitzak jakin ostean, protestak piztu ziren herrialde osoan; geroztik 33.000 pertsona atxilotu dituzte, eta milaka izan dira erbestera jo dutenak, tartean oposizioko alderdi nagusietako buruzagiak. Izan dira krisiarekin lotutako ezbehar larriagoak ere. Gaur bertan, disidenteei Bielorrusiatik irteten laguntzen zien gobernuz kanpoko erakundeko bateko kide bat hilik agertu da Kieven. Ukrainako Polizia hilketa bat izan ote den ikertzen ari da. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201513/bielorrusiako-ekintzaile-bat-hilda-aurkitu-dute-ukrainan.htm | Mundua | Bielorrusiako ekintzaile bat hilda aurkitu dute Ukrainan | Bere buruaz beste egin duen edo hilketa bat izan den ikertzen ari da Polizia. Vitali Xixovek erbestera joandakoei laguntzen dien elkarte batean egiten zuen lan. Ekintzailea urkatuta aurkitu dute Kieveko parke batean. | Bielorrusiako ekintzaile bat hilda aurkitu dute Ukrainan. Bere buruaz beste egin duen edo hilketa bat izan den ikertzen ari da Polizia. Vitali Xixovek erbestera joandakoei laguntzen dien elkarte batean egiten zuen lan. Ekintzailea urkatuta aurkitu dute Kieveko parke batean. | Vitaly Xixov 26 urteko ekintzailea hilda aurkitu dute Kieveko parke batean. Xixov Bielorrusiako BDU Ukrainako Bielorrusiar Etxea elkarteko kidea zen, herrialdetik ihes egiten dutenei laguntzen dien GKE gobernuz kanpoko erakunde bateko kidea. Haren emazteak astelehen goizean salatu zuen haren desagerpena, ohiko korrika saiotik itzuli ez, eta haren berri ez zuelako. Erakundeko webgunean ere eman zuten Xixoven desagerpenaren berri.
Ukrainako Poliziak goizean aurkitu du Xixoven gorpua, bizi zen eremutik nahiko gertu. Urkatuta aurkitu duten arren, Poliziak adierazi du hilketagatik ikerketa bat abiatu dutela, eta aztarna guztiak ikertuko dituztela.
Xixoven gertukoek Poliziari adierazi diote gaztea birritan saiatu zela haiekin hitz egiten hilda agertu aurretiko orduetan. Antza, zenbait telefono dei egin zizkien, baina erantzuten zuten aldiro moztu egiten zuen norbaitek. Horrez gain, hildakoaren lagunek esan dute korrika egitera irten zen azken aldietan norbaitek jarraitzen zuen susmoa zuela.
Xixovek BDU erakundean egiten zuen lan. GKE horrek Bielorrusiatik ihes egiten dutenei babesa eta aholkularitza juridikoa eskaini, eta atzerrian lana aurkitzen laguntzen die. Bielorrusiako Gobernuak disidentzia mota ororen aurka erabilitako errepresio bortitzak bultzatuta, ehunka lagunek utzi dute herrialdea azken urtean, eta Ukraina, Polonia eta Lituania bihurtu dira erbesteratu gehienen babesleku.
Xixoven heriotza Kristina Tsimanovskaia atleta bielorrusiarra Tokioko Olinpiar Jokoetatik erretiratzera behartua izan ondoren iritsi da. Herrialdeko atletismo federazioa kritikatu ostean, lehiaketa utzi, eta herrialdera itzultzera behartzen saiatu ziren. Mateusz Morawiecki Poloniako lehen ministroak kirolaria bahitzen saiatu izana leporatu dio Bielorrusiari, eta adierazi du Bielorrusiako segurtasun indarrek erabilitako indarkeriari «erantzun irmoa» eman behar diola nazioarteak.
Hain zuzen, astelehenean Poloniak asiloa eskaini zion Tsimanovskaiari, eta datozen egunetan Varsoviara joatea espero da. Bitartean, Poloniak Tokion duen enbaxadan eman diote babesa. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201514/bilesek-brontzezko-domina-eskuratu-du-oreka-barrako-finalean.htm | Kirola | Bilesek brontzezko domina eskuratu du oreka barrako finalean | Estatubatuarrak Tokion jokatu duen final bakarra izan da, besteetan lehiatzeari uko egin ondoren, osasun arazoak medio. Chenchen Guan txinatarra izan da irabazlea. | Bilesek brontzezko domina eskuratu du oreka barrako finalean. Estatubatuarrak Tokion jokatu duen final bakarra izan da, besteetan lehiatzeari uko egin ondoren, osasun arazoak medio. Chenchen Guan txinatarra izan da irabazlea. | Gaur jokatu da emakumezkoen gimnastikako azken finala, oreka barrakoa. Txinatarrak ziren irabazteko faboritoak, eta ez dute huts egin. Chenchen Guanek lortu du urrezko domina, 14.633 puntu pilatuta; eta haren herrikide Xijing Tang izan da bigarren. Baina gaurko finalean egon da beste irabazle bat: Simone Biles gimnasta estatubatuarra. Urre zaporeko brontzezko domina eskuratu du Bilesek, eta ariketa amaitu ondorengo haren irribarrea izan da lorpenik handiena. Ondo osatu du ariketa, eta 14 puntu bildu ditu.
Atzo jakinarazi zuen AEBetako Gimnastika Federazioak Biles oreka barrako finalean lehiatuko zela, beste finaletan parte hartzeari uko egin ondoren, osasun arazoak tarteko. Presioa medio utzi zuen lehia. Aurrena, taldekako lehiaketatik erretiratu zen, lehia hasi berritan. «Nire osasun mentalean zentratu behar dut. Geure burua eta gorputza babestu behar ditugu, eta ez dugu mugatu behar munduak nahi duena egitera», adierazi zuen 24 urteko gimnasta estatubatuarrak. Gaur, azken finalean, lehiatzeko moduan sentitu da, eta parte hartzeko ausardia izan du. Ez hori bakarrik, hirugarren puntuaziorik onena ere lortu baitu. Halere, postuaz harago, haren irribarrea izan da emaitzarik onena.
Gimnastika artistikoaren azken urteotako izar nagusia da Biles, 24 urtekoa. Munduko Txapelketetan domina gehien lortu dituen gimnasta da: 25; horietako hemeretzi urrezkoak. Azkeneko Olinpiar Jokoetan, Rion, urrezko lau domina eta brontzezko bat kolkoratu zituen. Hain justu, orduan ere oreka barran lortu zuen brontzezko domina.
Gaurko beste finalak
Tokioko Jokoetan gimnastika artistikoko lehiaketari amaiera emateko, beste bi final jokatu dira gaur. Beste txinatar bat nagusitu da gizonezkoen barra paraleloetan ere: Jungyuan Zou. Lukas Dauserrek amaitu du bigarren, eta Ferhat Aricanek hirugarren. Azkenik, barra finkoan, Daiki Hashimotok irabazi du. Zilarrezko domina Tin Sribic eskuratu du, eta brontzezkoa Nikita Nagornyyk. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201515/emakume-batek-bortxaketa-bat-salatu-du-gasteizen.htm | Gizartea | Emakume batek bortxaketa bat salatu du Gasteizen | Igande iluntzean atzeman zuen gizon bat segika. Labanaz mehatxu eginda bortxatu zuen, eta ihesari eman zion. Emakumeak salaketa jarri du Ertzaintzan. Erasoa jasandakoa emakume transexuala da, eta Ikusgunek babes osoa agertu dio. | Emakume batek bortxaketa bat salatu du Gasteizen. Igande iluntzean atzeman zuen gizon bat segika. Labanaz mehatxu eginda bortxatu zuen, eta ihesari eman zion. Emakumeak salaketa jarri du Ertzaintzan. Erasoa jasandakoa emakume transexuala da, eta Ikusgunek babes osoa agertu dio. | Emakume batek bortxaketa bat salatu du Abetxukon, Gasteizen. Igande iluntzean gertatu zen. Labanaz mehatxatu eta bortxatu ostean, erasotzaileak ihesari eman zion, Vocento taldeak jasoa duenez. Emakumeak polizia etxera jo zuen, salaketa jartzera. Erasoa jasandakoa emakume transexuala da.
Ikusgune LGTBIfobiaren aurkako taldeak babes osoa helarazi dio emakumeari, eta eskura dituen baliabideak eskaini dizkio.
Gogora ekarri du azken eraso horrekin hamabost intzidentzia erregistratu dituela behatokiak maiatzetik. Homofobikoak bost, lesbofobikoak bi eta transfobikoak zortzi. Datuen argitara, Ikusguneren ustez «argi dago trans kolektiboaren aurkako etsaitasuna dela, hain zuzen ere, azken hilabeteetan gehien handitu dena».
Ikusgunek uste du «goraldi LGTBI+fobiko bat» dagoela. Ohar bidez salatu duenez, «inoiz baino beharrezkoagoa da indarrak biderkatzea erasoaren ataria diren diskurtsoak amaitzeko». Ikusguren esanetan, «gorroto diskurtso eta erasoen atzean kolektibo oso bati zuzentzen zaion mezu bat ezkutatzen da, eta horrek jendarte osoa interpelatzen du». Dei egin dute eraso LGTBIfobikoei erantzun kolektiboak ematera. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201516/asier-martinez-110-metroko-hesiduneko-finalerdietara.htm | Kirola | Asier Martinez, 110 metroko hesiduneko finalerdietara | Euskal herritarrak nagusitasunez irabazi du kanporaketa. «Garesti egongo da finalean egotea, baina amets egin daiteke». | Asier Martinez, 110 metroko hesiduneko finalerdietara. Euskal herritarrak nagusitasunez irabazi du kanporaketa. «Garesti egongo da finalean egotea, baina amets egin daiteke». | Asier Martinez euskal herritarra 110 metroko proba hesiduneko finalerdietarako sailkatu da, kanporaketa nagusitasunez irabazi ondoren. 13,32ko denbora egin du 21 urteko iruindarrak. Finalerdiak asteazkenean jokatuko dira, Euskal Herrian 04:00ak direnean.
Denboraldi bikaina egiten ari da Martinez, eta Olinpiar Jokoetako kanporaketan erakutsi du sasoi betean heldu dela Tokiora. Zazpigarren kaletik korri egin du, eta, ohi bezala, ez da ondo atera. Baina lasterketaren erdirako burura iritsi da, eta horri eutsi dio helmuga igaro bitartean. Martinez bere marka onenetik (13,31) ehunen bakarrera geratu da.
Lasterketaren ondoren hedabideei adierazi dienez —tartean BERRIAri—, finalerako sailkatzeko, finalerdietan egin beharko du «hanketan» duen marka. «Zergatik ez? Posible da. Garesti egongo da, baina amets egin daiteke. Bihar [asteazkenean] erakutsi behar da». Nolanahi ere, nahiago du «zuhurra» izan. «Orain atseden hartzea dagokit, hankak eta burua lasaitzea».
Kanporaketa aztertu du, eta nabarmendu irteera, ez oso ona, «ohikoa» dela haren lehiatzeko moduan. «Baina egoera kontrolatuta zegoen, taldetxoan nengoelako. Eta ondo kokatuta iritsi naiz nire indargunera, azken hesietara». Onartu du «urduri» zegoela —aurrenekoz ari da Olinpiar Jokoetan parte hartzen—, «oso urduria» dela berez, baina ahalegintzen dela itxura lasaia ematen.
Denboraldi bikaina
Europako 23 urtez azpiko txapelketa irabazi zuen Martinezek uztailean Tallinnen, eta joan den martxoan laugarren sailkatu zen pista estaliko Europako Txapelketako 60 metroko hesidunean. Egiten ari den denboraldiaz galdetu diote nafarrari, eta adierazi du oraindik ez duela eduki egiten ari dena baloratzeko denbora. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201517/lan-merkatua-konfinamendu-aurreko-datuetara-hurbiltzen-ari-da.htm | Ekonomia | Lan merkatua konfinamendu aurreko datuetara hurbiltzen ari da | Uztailean, ekainean baino 4.750 langabe gutxiago zeuden erregistratuta Hego Euskal Herriko enplegu bulegoetan. Afiliazioak, ordea, jaitsi egin dira, hezkuntzaren eraginez. | Lan merkatua konfinamendu aurreko datuetara hurbiltzen ari da. Uztailean, ekainean baino 4.750 langabe gutxiago zeuden erregistratuta Hego Euskal Herriko enplegu bulegoetan. Afiliazioak, ordea, jaitsi egin dira, hezkuntzaren eraginez. | Uztailak beste koska bat eman dio langabeziari. SEPE Espainiako enplegu zerbitzuaren arabera, Hego Euskal Herrian 153.895 lagun daude lanik gabe, ekainean baino 4.750 gutxiago. Kopururik txikiena da 2020ko otsailaz geroztik, hau da, konfinamendua ezarri aurreko hilabetetik. Enplegu bulegoetako errgistroetatik 2.700 langabe atera beharko lirateke koronabirusaren agerraldiaren aurreko egoerara itzultzeko.
Uztaileko datuak, ordea, badu ifrentzurik. Batetik, Gizarte Segurantzak 1.030 afiliatu galdu ditu. Uda guztietako ohiko galera da hori, eta hezkuntza sektoreko milaka langile oporraldian lanik gabe geratzeak eragiten du. Lanpostu horiek, normalean, irailean eta urrian berreskuratzen dira.
Beste alde iluna ere klasiko bat da jadanik: sortzen diren lanpostu gehienak aldi txiki baterako dira. Uztailean sinatutako kontratuen %6,5 baizik ez dira mugagabeak izan.
Lanpostu berrien prekaritatea nabarmendu dute sindikatuek. «Aldi baterako enpleguei zor zaie soldatapeko lanpostuen berreskuratze osoa; mugagabeko enplegua galtzen ari da, bai gizonena, bai emakumeena, eta lanaldi partziala zabaltzen ari da», ziurtatu du EAEko CCOOk.
Sindikatu horren Nafarroako adarrak, berriz, eskatu du iristear dauden EBren funtsak erabiltzea «desberdintasunak txikitzeko eta emakumeei, gazteei eta migratzaileaei eragiten dieten enplegu arrakalak gutxitzeko». Ildo horretatik, Nafarroako UGTk azaldu du lurralde horretan langabeen %60 emakumeak direla, %21,3 atzerritarrak, eta %10 gazteak.
Balantze baikorragoa egin dute, berriz, Iruñeko eta Gasteizko gobernuek. «Serie historikoan ez zen inoiz uztail batean langabezia hainbeste jaitsi», gogorarazi du Carmen Maeztuk, Nafarroako Eskubide Sozialen kontseilariak. Halaber, nabarmendu du azken hiru hilabeteetan Gizarte Segurantzako afiliatuen marka hautsi duela Nafarroak. Aitortu du, ordea, egoera okerragoan daudela emakumeak, gazteak eta atzerritarrak.
Afiliazioan oraindik marka historikoaren azpitik daude Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa —978.175 zeuden 2019ko abenduan, eta 964.391 2021eko uztailean—. Beste datu bati erreparatu dio Alfonso Gurpegi Eusko Jaurlaritzako Enplegu sailburuordeak: pandemian lana galdu zutenen %93k jada berreskuratu dute enplegua. Hutsunea ostalaritzan ikusi du Gurpegik, eta arrazoia bosgarren olatuaren eragina izan daitekeela aipatu du. Izan ere, ostalaritzan 2019ko uztailean baino %41 kontratu gutxiago egin dituzte aurtengoan; aisialdian eta kulturan, berriz, %32 gutxiago.
Enplegurik gabekoen kontratazioa handitu da gehien
Laugarren hilabetez jarraian jaitsi egin da langabe kopurua, eta ez gutxi. 4.740 langabe gutxiago ageri dira Lanbideren eta Nafar Lansareren bulegoetan. 1997ra egin behar da atzera uztail batean halako jaitsiera bat ikusteko. Horri esker, duela urtebete baino 29.500 lagun gutxiago daude zerrendetan. Pandemia aurreko mailara iristeko, beste 2.700 ateratzea beharrezkoa da, baina nekez lortuko da helburu hori abuztuan, langabeziak gora egiten duen hilabete bat izan ohi delako. Udazkenean gertatzea, ordea, oso litekeena da, urtaro ona delako enpleguarentzat.
Lurralde eta sektore guztietan jaitsi da langabezia uztailean, baina bada nabarmendu den arlo bat: aurretik enplegurik ez zuten 1.140 lagunek utzi diote langabe izateari. Uler daitekeenez, langile gazteak dira horietako gehienak, udarako hartutakoak.
35.000 kotizatzaile gehiago iazko abuztutik
Ia 39.000 enpleguren galera ekarri zuen pandemiak, 2020ko martxotik urte horretako abuztura. Dagoeneko, horietatik 35.000 berreskuratu dira, eta irailerako falta direnak berreskuratzea espero daiteke, hezkuntzako kontratazio berrien bitartez.
Kontratu asko, baina laburrak gehienak
Aurtengo uztailean 111.801 kontratu sinatu dira Hego Euskal Herrian, 2020koan baino 22.000 gehiago, eta koronabirusa iritsi arte ohikoa zen kopuru bat. Baina horietatik 7.266 baizik ez dira mugagabeak izan, hau da, %6,5. Halako kopuru txikirik ez da ikusi urte batean, eta horrek erakusten du sortu bezain bizkor desager daitezkeela sortutako enpleguak.
Emakume langabeak, %57,7
Enpleguari buruzko inkestetan ez bezala, enplegu bulegoetan askoz emakume gehiago ageri dira lanik gabe, ia 24 .000 gehiago. Langabeen %57,7 ziren emakumeak uztailean. Ezin daiteke esan pandemiaren ondorioa denik, 2019ko uztailean %58,5 baitziren. Emakumeen langabezia tasa %13,7 da; gizonena, %9,5.
5.000 langile gutxiago erregulazioan Uztailaren amaieran, 16.631 lagun zeuden aldi baterako enplegu erregulazioan, hilabete lehenago baino 5.625 gutxiago, eta kopururik txikiena 2020ko martxoan lanpostuak ez deuseztatzeko formula zabaldu zenetik. Duela urtebete, esaterako, 50.000 langile zeuden. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201518/1113-kasu-positibo-atzeman-dituzte-osakidetzak-eta-osasunbideak.htm | Gizartea | 1.113 kasu positibo atzeman dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak | Osasun sistema bien artean 11.631 test diagnostiko egin dituzte: proben %9,5 izan dira positiboak | 1.113 kasu positibo atzeman dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak. Osasun sistema bien artean 11.631 test diagnostiko egin dituzte: proben %9,5 izan dira positiboak | Plazaratu dituzte berriz Osakidetzak eta Osasunbideak COVID-19aren osasun krisiari jarraipena egiteko azken datuak. Bien artean 1.113 positibo atzeman zituzten atzo. Herrialdeka, hara egoera. Bizkaiak segitzen du goi-goian: 476 positibo atzeman zituzten atzo. 300 izan ziren Gipuzkoan, 206 Nafarroan eta 110 Araban. Osakidetzak jakinarazitako kasuetan, 21 dira bizilekua beste toki batean duten pertsonenak.
Erietxeetako egoerara begira, Osasunbidean sei pertsona eraman zituzten atzo ospitaleetara gaitzak eragindako arazoen ondorioz, eta denera 114 paziente daude erietxeetan, horietako 21 ZIUetan. Osakidetzak, berriz, 56 ospitaleratze berri izan zituen atzo. Orotara, 240 paziente daude erietxetako gela arruntetan, eta 63, berriz, ZIUetan.
Agerraldi bat egin du gaur goizean egoera epidemiologikoaren berri emateko Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik; datuak oraindik «kezkagarriak» direla onartu du, baina esan du baikortasunerako motibo izan daitekeela kasuen intzidentzia metatuan igartzen ari den beherakada; ohartarazi du oraindik goiz dela joera aldaketa bat gertatzen ari dela esateko, baina igartzen ari diren zantzu baikor horien bilakaera on ba espero dutela. 100.000 biztanleko hamalau eguneko intzidentzia tasa metatua 839,7 da Osakidetzak egindako azkena kalkuluetan, eta hiru herrialdeetan ari da beheraka. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201519/idoia-martinez-eta-urko-labeaga-aske-utzi-dituzte-baldintzapean.htm | Politika | Idoia Martinez eta Urko Labeaga aske utzi dituzte, baldintzapean | Hirugarren graduan zeuden orain arte. Bakoitzak 23 urte egin ditu espetxean. | Idoia Martinez eta Urko Labeaga aske utzi dituzte, baldintzapean. Hirugarren graduan zeuden orain arte. Bakoitzak 23 urte egin ditu espetxean. | Idoia Martinez eta Urko Labeaga euskal presoak baldintzapean aske geratu dira, Etxerat-ek jakinarazi duenez. Hirugarren graduan zeuden bi euskal presoak, Zaballan (Araba) eta Martutenen (Donostia), hurrenez hurren. Hemendik aitzinera ez dute jada kartzelara itzuli beharko.
Idoia Martinezek 23 urte eta erdi egin ditu espetxean, eta Urko Labeagak, bertze 23 urte. 2018an eta 2017an bete zituzten zigorraren hiru laurdenak. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201520/guztira-hamabi-gazte-atxilotu-dituzte-zornotzako-jipoiaren-harira.htm | Gizartea | Guztira hamabi gazte atxilotu dituzte Zornotzako jipoiaren harira | Gaur adin txikiko bat eta adin nagusiko bat atxilotu dituzte. Dagoeneko hamabi pertsona eraman dituzte polizia etxera. Biktimak larri jarraitzen du Gurutzetako erietxean. | Guztira hamabi gazte atxilotu dituzte Zornotzako jipoiaren harira. Gaur adin txikiko bat eta adin nagusiko bat atxilotu dituzte. Dagoeneko hamabi pertsona eraman dituzte polizia etxera. Biktimak larri jarraitzen du Gurutzetako erietxean. | Dagoeneko hamabi pertsona atxilotu dituzte uztailaren 25ean Zornotzako (Bizkaia) parke batean gazte bat jipoitzea leporatuta. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak esan duenez, beste adin txikiko bat eta adin nagusiko bat atxilotu dituzte erasoarekin lotura izan dezaketelakoan.
Igandean Guardia Zibilak mutil bat atxilotu zuen Medina de Pomarren (Espainia), Zornotzako (Bizkaia) erasoarekin lotura duelakoan. Ertzaintzaren esku utzi zuen, eta, Durangoko Auzitegian deklarazioa entzun ostean, espetxeratzeko agindu zuen epaileak. Atxilo hartutako hamargarrena zen.
Joan den astean, erasoan parte hartzea egotzita atxilotutako zortzi mutiletatik hiru iragan ziren epailearen aurretik Durangoko auzitegian; adin nagusikoak hirurak. Bi espetxeratzeko agindu zuen epaileak, eta hirugarrena aske geratu zen, baina hilean behin epaitegira joateko aginduarekin.
Erasoa jasan zuen 23 urteko mutila Gurutzetako ospitalera eraman zuten (Barakaldo, Bizkaia), eta ordutik egonkor dago, baina oso larri. Eman zizkioten kolpeengatik konortea galduta eraman zuten erietxera.
Erasotzaileek, gainera, grabatu egin zuten jipoia, eta bideoa sare sozialetan zabaldu zuten; irudietan, ikus daiteke herriko beste zenbait tokitan ere istiluak sortu zituztela. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201521/meme-bihurtu-da-djokovic.htm | Kirola | Meme bihurtu da Djokovic | Brontzezko domina lortzeko partida galtzean izan zuen jarrera bolo-bolo zabaldu da sare sozialetan. Zenbait txiolarik tenislariak presioari buruz egin zituen adierazpenei erreferentzia eginez sortu dituzte memeak. | Meme bihurtu da Djokovic. Brontzezko domina lortzeko partida galtzean izan zuen jarrera bolo-bolo zabaldu da sare sozialetan. Zenbait txiolarik tenislariak presioari buruz egin zituen adierazpenei erreferentzia eginez sortu dituzte memeak. | Zeresana eman du Novak Djokovic tenislari serbiarrak Tokioko Olinpiar Jokoetan, larunbateko partida galtzean izan zuen erreakzioagatik batez ere. Pablo Carreñoren kontra jokatu zuen brontzezko domina lortzeko norgehiagoka, eta Djokovicek indarrez eta amorruz bota zuen erraketa bat harmailetara, eta beste bat apurtu zuen sarearen aurka. Serbiarraren irudiak meme bihurtu eta bolo-bolo zabaldu dira sare sozialetan.
«Presioa pribilegio bat da» esan zuen asteon Djokovicek, eta zenbait txiolarik esaldi horri erreferentzia eginez sortu dituzte memeak. Batek, esaterako, serbiarraren erraketaren argazkiari zera gehitu dio: «Djokovicen erraketak ez dio presioari eutsi, ahula delako».
Erabiltzaile askok tenislariak esandakoa Simone Biles gimnasta erretiratu izanarekin lotu dute, nahiz eta Djokovicek ez zuen horregatik esan. Sudipto Ganguly galdera egin zion kazetariak Twitterren azaldu duenez, serbiarraren erantzuna bere buruarengan sentitzen zuen presioari buruzkoa zen, eta ez Bilesi buruzkoa. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201522/ernalkuntza-lagundua-lesbiana-bikoteei-eta-bikotekiderik-gabeko-emazteei-zabaldu-diete.htm | Gizartea | Ernalkuntza lagundua lesbiana bikoteei eta bikotekiderik gabeko emazteei zabaldu diete | Gametoak izozteko aukera ere hedatu du Frantziako Gobernuak. Gainera, lesbiana bikoteen kasuan, haurdunaldia egin ez duen amak haurrarekin filiazioa finkatzen ahalko du. | Ernalkuntza lagundua lesbiana bikoteei eta bikotekiderik gabeko emazteei zabaldu diete. Gametoak izozteko aukera ere hedatu du Frantziako Gobernuak. Gainera, lesbiana bikoteen kasuan, haurdunaldia egin ez duen amak haurrarekin filiazioa finkatzen ahalko du. | 2018an hasi zuen ibilbidea Bioetika Legea gaurkotzeko lege proiektuak, Frantziako joan-jinkari parlamentarioan. Besteak beste, ernalkuntza lagundua emakume orori zabalduko dio legeak. Orain arte, gizon batek eta emakume batek osatutako bikoteei baino ez zitzaien laguntzen, baldin eta egiaztatzen bazuten ez direla gai beren kabuz ugaltzeko. Bada, gaurtik aitzina, lesbiana bikoteek, eta bikotekiderik gabe ama izan nahi duten emakumeek ere egiten ahalko dute ernalkuntza lagunduaren prozesua. Gainera, lesbiana bikoteen kasuan, haurdunaldia egin ez duen amak haurrarekin filiazioa finkatzen ahalko du notarioan desmartxak aldez aurretik eginda. Orain arte prozesu hori atzerrian burutu duten bikoteek hiru urteko epea izanen dute gaurtik hasita filiazioa finkatzeko.
Bioetika Legearen berritze bidea luzea izan da, Frantziako eskuineko alderdiek egindako helegiteak ugariak izan baitira. Iragan ekainean, Frantziako Parlamentuak azken hitza eman zuen, eta legearen berritzea baieztatu. Hor ere, eskuineko talde politikoek Konstituzio Kontseilura jotzea erabaki zuten, baina instituzioak trenkatu du: legeak Frantziako Konstituzioarekin bat egiten du. Hala, gaur agertu da legea, bere osotasunean, Frantziako Agerkari Ofizialean.
Bioetika Legeak ernalkuntza lagundua hedatzeaz gain, gametoen izozteko prozesua ere hedatu du. Orain arte, osasun arazo jakin batzuk izan behar ziren obozitoak edota espermatozoideak izoztu ahal izateko, etorkizuneko haurdunaldi batera begira. Lege berriari esker, ez da gehiago baldintzarik izanen prozesu hori egin ahal izateko. Bestalde, gameto emaileen informazioa jasotzen ahalko dute prozesu horren bidez sortutako haurrek, 18 urte betetzean.
Protesta ugari eragin zituen Bioetika legearen berritzeak, batez ere eskuin muturreko mugimenduen eta katoliko integristen artean. Baionan, erraterako, manifestazio bat egin zuen La Manif Pour Tous kolektiboak, ernalkuntza lagunduaren hedatzea salatzeko. Ipar Euskal Herriko mugimendu feminista izan zuten parean. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201523/espainiak-finala-jokatuko-du.htm | Kirola | Espainiak finala jokatuko du | 0-1 nagusitu zaio Japoniari, luzapenean. Oiartzabal erabakigarria izan da berriro, eta Zubimendik, Merinok eta Simonek hasieratik jokatu dute. | Espainiak finala jokatuko du. 0-1 nagusitu zaio Japoniari, luzapenean. Oiartzabal erabakigarria izan da berriro, eta Zubimendik, Merinok eta Simonek hasieratik jokatu dute. | Gizonezkoen Espainiako futbol selekzioak 0-1 irabazi dio Japoniari finalerdietan, eta, modu horretan, finalerako sailkatu da. Brasil azkeneko txapelduna —finalerdietan Mexikori irabazi dio, penaltietan— izango du aurkari Espainiak, datorren larunbatean, Euskal Herrian 13:30ak direnean. Okerrik gertatu ezean, final horretan protagonismoa edukitzekoak dira euskal herritarrak, Unai Simonek, Martin Zubimendik, Mikel Merinok eta Mikel Oiartzabalek osatzen baitute Espainiako selekzioaren bizkarrezurra. Gaur, hasieratik aritu dira laurak —Jon Moncayolak minutu batzuetan jokatu du, aulkitik aterata—, eta aurrelari eibartarra erabakigarria izan da berriro, pase zehatz bat eman baitio Asensiori, eta partidako gol bakarra sartu du luzapenean.
Nekeak markatutako partida izan da gaurkoa. Lehia asko jokatzen ari dira selekzioak egun gutxiren buruan, eta kontuan hartuta behar da, gainera, bai Japoniak eta bai Espainiak luzapenak jokatu behar izan zituztela final-laurdenetan, aurreko larunbatean.
Hortaz, gaurkoan ikusi ahal izan dira baloi jabetza luzeak. Ez dute, baina, aukera garbi askorik sortu ez batzuek ez besteek, argitasuna eta zehaztasuna falta izan baitzaie zelaiaren azken laurdenean. Hain zuzen, argitasun eta zehaztasun hori erakutsi dute Oiartzabalek eta Asensiok 115. minutuan, luzapeneko bigarren zatian. Eskuin hegaletik egindako eraso batean, alboko sake baten ondoren, Oiartzabali pasatu diote baloia. Realekoak atzelariak erakarri ditu area handiaren inguruan, eta pase zehatz bat eman dio Asensiori japoniarren hanken artean. Real Madrilekok ez du bitan pentsatu, eta atera jaurti du, ezkerrarekin. Gurpil ederra eman dio baloiari, eta Tani atezainak ezin izan du ezer egin gelditzeko.
2000n Sydneyn gertatu bezala, gizonezkoen futbolean urrezko domina irabazteko aukera edukiko dute euskal herritar batzuek. 2000n Mari Lacruz, Unai Bergara eta Daniel Aranzubia euskal herritarrek eduki zuten aukera hori, baina finala galdu zuten Kamerunen kontra. Iñaki Saez izan zen Espainiaren hautatzailea. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201524/etxeratze-agindua-berritzeko-eskea-egin-du-nafarroako-gobernuak.htm | Gizartea | Etxeratze agindua berritzeko eskea egin du Nafarroako Gobernuak | Abuztuaren 12a bitartean luzatzeko eskatu dio Nafarroako Auzitegi Nagusiari, egoera epidemiologikoak hala eskatzen duela argudiatuta | Etxeratze agindua berritzeko eskea egin du Nafarroako Gobernuak. Abuztuaren 12a bitartean luzatzeko eskatu dio Nafarroako Auzitegi Nagusiari, egoera epidemiologikoak hala eskatzen duela argudiatuta | Beste astebete; abuztuaren 12ra arte luzatu nahi du Nafarroako Gobernuak epidemiologikoki arrisku oso handikoak diren herrialdeko tokietan etxeratze agindua. Neurri horrek 01:00etik 06:00etara kalean ibiltzea galarazten du larunbatetan eta igandeetan, jai egunetan, eta usadioz herrietan festak ospatzen diren egunetan eta jai horien bezperatan. Neurri hori hartzeko eskumenik ez du Nafarroako Gobernuak, eta aurrekoetan egin duen eran, eskea egin dio Nafarroako Auzitegi Nagusiari.
Neurri hori ezartzeko, epidemiologia aldetik honako irizpideen hauen barruan egon behar dute herriek; 100.000 biztanleko hamalau eguneko intzidentzia metatuak 250 handiagoa izan behar du; zazpi egunera begira, 125etik gorakoa izan behar du.
Nafarroako Gobernuak ohartarazi du epidemiaren «intzidentzia» oso handia dela oraindik, eta erietxeetan ere agerikoa dela horren «presioa»; horregatik deritzo ezinbesteko etxeratze agindua oraindik indarrean izatea. Onartu du, hain zuzen, erietxeetako ohiko jardunari eta COVID-19k eragindakoari eusteko «oreka» zailean ari direla ja egun. Delta aldaerarekin ere lotu dute, «kutsakorragoa» dela argudiatuta. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201525/asteazkenean-hasiko-dira-lehiatzen-euskal-herriko-hiru-kirolari.htm | Kirola | Asteazkenean hasiko dira lehiatzen Euskal Herriko hiru kirolari | Carlota Zigandak, Odei Jainagak eta Iñigo Peñak ekingo diote, eta Asier Martinez 110 metroko hesiduneko finalerdian lehiatuko da. Guztira, Euskal Herriko bost kirolari ariko dira golfean, atletismoan, piraguismoan eta waterpoloan. | Asteazkenean hasiko dira lehiatzen Euskal Herriko hiru kirolari. Carlota Zigandak, Odei Jainagak eta Iñigo Peñak ekingo diote, eta Asier Martinez 110 metroko hesiduneko finalerdian lehiatuko da. Guztira, Euskal Herriko bost kirolari ariko dira golfean, atletismoan, piraguismoan eta waterpoloan. | Euskal Herriko bost kirolari lehiatuko dira bihar, abuztuak 4, Tokion. Carlota Ziganda izango da lehenengoa: golfeko lehen txanda jokatuko du 00:30ean. Ziganda hogeigarrena da munduko zerrendan, eta, aurten, bigarrenez arituko da Olinpiar Jokoetan.
03:35etan izango da Odei Jainagaren txanda. Atletismoan lehiatuko da, xabalina jaurtiketako sailkatze proban. Aurrera egiten badu, abuztuaren 7an jokatuko du finala.
Iñigo Peña 04:38an hasiko da lehiatzen, esprint piraguismoko kayak bikoitzeko 1.000 metroko proban. Aurrera egiten badu, final-laurdenak izango ditu egun berean.
04:00etan, berriz, Asier Martinez 110 metroko hesiduneko finalerdian lehiatuko da. Aurrera egiten badu, ostegunean, abuztuak 5, jokatuko du finala.
Alberto Munarriz waterpoloko final-laurdenetan ariko da AEBen kontra, 11:20an hasita. Aurrera egiten badu, finalerdiak jokatuko ditu abuztuaren 6an.
Tokio 2020ko egutegia eta proben ordutegia kontsultatu hemen: Egutegia eta proben ordutegiak, egunez egun |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201526/1600-ahate-hil-dituzte-bidaxunen-hegazti-gripearen-protokoloagatik.htm | Ekonomia | 1.600 ahate hil dituzte Bidaxunen, hegazti gripearen protokoloagatik | ELB haserre azaldu da, animaliak sano zirelako, baina azaldu du Kriaxera eta Rouen-Landais arrazak salbatu ahal izan direla. | 1.600 ahate hil dituzte Bidaxunen, hegazti gripearen protokoloagatik. ELB haserre azaldu da, animaliak sano zirelako, baina azaldu du Kriaxera eta Rouen-Landais arrazak salbatu ahal izan direla. | Iragan urtarrilaren 14an, Bidaxuneko (Nafarroa Beherea) ahate haztegiko ahate saldoaren parte batean H5N8 birusaren aztarnak atzeman zituzten, hots, hegazti gripearenak, baina ahateek ez zuten sintomarik garatu. Baina, epizootia berriz agertu zenetik, Europako Batzordeak kaltetutako zonatzat jo zituen Frantzia, eta, beraz, Ipar Euskal Herria. Geroztik, hegaztien esportazioa debekatua izan da. Frantziako Laborantza Ministerioak adierazi du Bidaxuneko ahate arrazen atxikitzeko protokoloak oztopatzen zuela «kalterik gabeko» herrialde gisa sailkatua izatea, eta, beraz, Bidaxuneko ahateen hiltzea agindu du, lekuko arrazak babestuak zirela argudiatuta. 1.600 ahate hil dituzte, goizean.
Izan ere, Bidaxuneko ahate haztegia lekuko bi ahate arraza berezi dituen bakarra da, Kriaxera eta Rouen-Landais ahateak hazten baitituzte. Bi arrazen bizirautearen segurtatzeko, hainbat eragileren artean pentsatutako protokolo bat izenpetu zuten joan den martxoaren 9an: Frantziako Gobernuak, Pirinio Atlantikoetako Kontseiluak, Arrazen Kontserbatorioak, Laborantza Ganberak eta laborantza sindikatuek bat egiten dute. ELBk ere parte hartu du hitzarmenean, eta protokoloa onartu, betiere, berrikuspen klausula bat agertzen zelako. Klausula horren bitartez, «egoeraren araberako erabakiak hartzea» espero zuen ELBk.
Protokoloari esker, bi arrazen mantentzea segurtatu dute birusaz urrun txitatuak izan diren 1.900 arroltze baztertuz. Hori egin, eta protokoloa bazter utzi dute, eta 1.600 ahate sano hil dituzte goizean. ELBren erranetan, Bidaxuneko ahate haztegiko ahateek gripearen arrastorik ez dute gehiago, baina ANSES Janariaren, Ingurumenaren eta Lanaren Osasun Segurtasunaren Agentziak salatu du etxaldearen egoera «arriskutsua» dela «haztegi horren animaliak errezibitzen dituzten laborarientzat». Erraterako, Bidaxuneko etxaldeak arraza berezietako txitak saltzen dizkie ahate hazkuntzan ari diren inguruko laborariei.
«Bataila bat galdua; borroka, ez»
ELBk ahateen hilketa ez zuen onartu nahi, baina, Panpi Sainte Marie sindikatuko bozeramaileak azaldu duenez, Frantziako Laborantza Ministerioak mehatxatu egin du Bidaxuneko ahate haztegiaren jabe den Lataillade familia. Goizean, familiak ez balu onartu ahateak hilak izan daitezen, «ez lukete gehiago laguntzarik eskuratuko Frantziako Estatuaren partetik».
Gaur egun, Kriaxera eta Rouen-Landais arrazak salbatuak dira, eta, ahate sano guztiak hilak izan diren arren, Lataillade familiak bere etxaldea mantenduko du. ELBrentzat «konpromiso inposatua» izan da, baina «laborantza iraunkorra sostengatzen eta laborantza industrialen jokabideen salatzen jarraituko» dute. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201527/tkek-gaztelaniaz-egitera-derrigortu-du-arraunlari-bat.htm | Kirola | TKEk gaztelaniaz egitera derrigortu du arraunlari bat | Euskal Herrian Euskaraz-ek salatu duenez, Traineru Kluben Elkarteak gaztelaniaz egitera behartu nahi izan zuen Donostiarra klubeko arraunlari bat, bere borondatearen aurka. Lekeition jokatutako estropaden ostean izan zen, uztailaren 25ean. | TKEk gaztelaniaz egitera derrigortu du arraunlari bat. Euskal Herrian Euskaraz-ek salatu duenez, Traineru Kluben Elkarteak gaztelaniaz egitera behartu nahi izan zuen Donostiarra klubeko arraunlari bat, bere borondatearen aurka. Lekeition jokatutako estropaden ostean izan zen, uztailaren 25ean. | Lekeition Eusko Label eta Euskotren ligetako estropadak jokatu eta gero, Traineru Kluben Elkarteko komunikazio langileek elkarrizketa bat egiteko eskatu zioten Donostiarra Arraun Klubeko arraunlari bati, estropadaren ondorengo adierazpenak egitearren. Elkarrizketa egin aurretik, TKEko langileek arraunlariari jakinarazi zioten adierazpenak euskaraz eta gaztelaniaz egin behar zituela. Arraunlariak ezezkoa erantzun zien: «Nik euskaraz bakarrik egin nahi nuela adierazi nien, eta ezezkoa jaso nuen». Haiek argudiatu zuten gaztelaniaz egiten lagunduko ziotela. Donostiarra klubeko arraunlariak, berriz, jakinarazi zien arazoa ez zela «hizkuntza», baizik eta «printzipio kontua». Ika-mikak bere horretan jarraitu zuen, eta elkarrizketatzailea haserretu egin zen: «Haiek esan zidaten TKEn geundela, eta printzipioak baztertu behar zirela». Azkenean, arraunlariak erabaki zuen elkarrizketa ez egitea.
Euskal Herrian Euskaraz-ek (EHE) «onartezintzat» salatu du gertatutakoa, eta hizkuntza eskubideen «urraketa larria» dela deritzo. Horretaz gain, nabarmendu dute euskararen bigarren mailako egoera «elikatzen» duela, eta «guztiz arbuiatzen» dituztela horrelako jarrerak. EHEk hizkuntza praktikak berrikusteko eskatu die TKEko arduradunei: «Guztiz onartezina da TKEk euskarari komunikazio publikoan ematen dion erabilera hutsala». |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201528/tubacexek-langileei-ohartarazi-die-ez-duela-helegitea-bertan-behera-utziko.htm | Ekonomia | Tubacexek langileei ohartarazi die ez duela helegitea bertan behera utziko | Grebari eusteak «ondorio atzeraezinak» izan ditzakeela ziurtatu du, eta abuztuan bertan beharrera itzultzea eskaini die langileei | Tubacexek langileei ohartarazi die ez duela helegitea bertan behera utziko. Grebari eusteak «ondorio atzeraezinak» izan ditzakeela ziurtatu du, eta abuztuan bertan beharrera itzultzea eskaini die langileei | Askatzeko zaila dirudien korapilo batean sartuta dago Tubacexen gatazka. Arabako hodigilearen zuzendaritzak sindikatuei ohartarazi die «inolaz ere ez» duela kenduko 129 langileren kaleratzeak debekatzen zituen epaiaren aurka Espainiako Auzitegi Gorenean jarritako helegitea. Langile batzordeak ziurtatu du baldintza hori betetzen ez duen bitartean greba mugagabeak jarraitu egingo duela.
Tubacexeko gatazkak konpontzeko bidean zirudien joan den astean. Uztailaren 26an, astelehenean, bilera luze bat egin zuten enpresako zuzendaritzak eta langileen ordezkariek, kalean geratutakoak lanera itzultzeko baldintzak negoziatzeko. Baina azken egunotan berriro hoztu da giroa. Sindikatuek ez dute negoziatu nahi aurrerago epaileek ezerezean utz dezaketen akordio bat, eta zuzendaritzak ez du alde batera utzi nahi negoziazioetan indarra ematen dion tresna bat.
«Ez diogu uko egingo babes juridiko eraginkor bati», dio zuzendaritzak langileei bidalitako gutunean. Tubacexeko buruek «langile batzordearen zati bati» soilik egotzi diote helegitea erretiratzeko baldintza jarri izana, eta horrela sakondu egin nahi dute sindikatuen artean sortu den arrakala.
Amurrioko eta Laudioko langileen artean, ELAk du ordezkaritza gehien (lau kide langile batzordean), eta hark eta LABek (kide bat) otsailean hasitako grebari eustea defendatu dute batzordean. Azken bozketan abstentziora jo zuen STATek (lau kide), eta greba eteteko eskatu du CCOOk (hiru).
Tubacexeko zuzendaritzari «zentzugabea» iruditu zaio «blokeo egoera», eta ohartarazi du «guztientzat ondorio atzeraezinak» izan ditzakeela. Sei hilabeteko greba Laudioko eta Amurrioko lantegien geroa arriskuan jartzen ari dela ziurtatu du. «Egoera dramatikoa da guztientzat: langileentzat, haien familientzat, eta baita enpresarentzat ere».
«Lan egiteko eskubidea» aldarrikatu du Tubacexeko zuzendaritzak, eta, langile batzordeak dioena gorabehera, beharrera itzultzeko eskatu die langileei. «Lan egiteko interesa dutenentzat, abuztuan ahalik eta jarduera gehienari eutsiko diogu, hartara errazagoa izan dadin abuztuaren 30eko astean gaitasun guztiarekin lan egitea». |
2021-8-5 | https://www.berria.eus/albisteak/201529/gezurrak-birusa-baino-askoz-azkarrago-zabaltzen-dira.htm | Gizartea | «Gezurrak birusa baino askoz azkarrago zabaltzen dira» | Komunikazio zientzia hauspotzen jardun du beti, eta pandemiak horren beharra azaleratu du. Ramirez de la Piscinak dio krisi garaietan ezinbestekoa dela «argi, zehatz eta garden» komunikatzea; COVID-19aren krisian, ordea, «zaila» izan da hori lortzea. | «Gezurrak birusa baino askoz azkarrago zabaltzen dira». Komunikazio zientzia hauspotzen jardun du beti, eta pandemiak horren beharra azaleratu du. Ramirez de la Piscinak dio krisi garaietan ezinbestekoa dela «argi, zehatz eta garden» komunikatzea; COVID-19aren krisian, ordea, «zaila» izan da hori lortzea. | Txema Ramirez de la Piscina EHU Euskal Herriko Unibertsitatean Kazetaritzan doktorea da (Ibarra, Gipuzkoa, 1958), eta Komunikazio Zientzietan ikertzailea. Maiatzean arlo askotariko 40 profesional baino gehiagok plazaratutako COVID-19aren Liburu Zuria-ren egileetako bat ere bada. Izurriak komunikazio politikan utzitako arrastoaz jardun du liburuan, eta gogoeta horiek ardaztu dute BERRIAri eskainitako elkarrizketa ere. Ramirez de la Piscinak uste du azken mendean parekorik izan ez duen osasun krisi honek «ezustean» harrapatu dituela gobernariak, komunikabideak eta gizartea, eta erronka itzelak ezarri dizkiola komunikazio politikari.
Nolakoa izan behar du komunikazioak krisi egoera batean? Krisi guztiak desberdinak dira, baina badituzte ezaugarri komun batzuk: bat-batekoak, paregabeak, ezohikoak eta traumatikoak izaten dira. Baina krisi honek ez du aurrekaririk. Krisi egoeratan kaosa eta izua uxatzeko errezetarik onenak gardentasuna eta zehaztasuna dira. Eta hori da pandemia honetan huts egin duena. Gardentasunaren ordez, askotan, opakutasuna erabili da, eta zehaztasunaren ordez, nahasmena.
Errinozero grisaren teoria aplikatu daiteke osasun krisi honetan: arriskua zetorrela jakinda ere, agintariak ez dira gai izan aurrez ikusteko zer zetorren. Bai, denok ikusten zuten arriskua etor zitekeela, baina etorri arte inork ez dio kasurik egin. Eta hori da, hain zuzen ere, gertatu zaiguna. Etorri zen eta ustekabean harrapatu gintuen denok, gobernuak, nazioarteko erakundeak eta, jakina, herritarrok ere bai. Eta izan dituen ondorioak ikaragarriak izan dira maila guztietan, bai gizaterian, baita komunikazio alorrean ere.
Nolakoa izan da pandemia honetako komunikazioa? Lehenik eta behin, argi utzi behar da oso erraza dela gauzak gertatu eta gero kritikak egitea. Egoera hau oso oso zaila izan da guztiontzat, baita agintarientzat ere. Hau kudeatzea erronka oso konplikatua izan da. Egoera nahasi honetan oso nekeza izan da argi, zehatz eta labur komunikatzea. Baina, hori esanda, azpimarratu behar da hasieran herritarrok bagenuela konfiantza agintariengan; bagenekien egoera zaila zela, eta pentsatzen genuen ahal zutena ari zirela egiten. Baina krisia hasi eta lehenengo hilabetera konturatu ginen noraezean edo despistatu samar zeudela, eta hor hasi ziren arazoak. Lehenengo momentuan hanka sartzeak egitea barkagarria da, baina sei hilabete, urtebete edo hemezortzi hilabete igaro eta gero, oraindik ere datu faltan egotea oso kritikagarria da. Euskal Autonomia Erkidegoaren kasuan, behinik behin, hori gertatu da. Egoera hauetan gobernuek nahi baldin badute gizartearen konplizitatea lortzea bilatu behar dute jendearen konfiantza. Eta, hori lortzeko, sinesgarritasuna guztiz funtsezkoa da.
Horregatik jo dute komunikabideek hainbeste adituengana eta zientzialariengana? Bai, gizarteak eta komunikabideek ez dute agintariengan zehaztasun hori topatu. Agintariekiko konfiantza galdu ahala, konfiantza edo sinesgarritasun hori adituen eta zientzialarien analisietan eta informazioetan topatu dute. Eta horrek zer pentsa eman behar digu. Lehen kutsatzeak Euskal Herrira iritsi zirenetik gaur arte, aski aldatu da egoera, baita erakundeen komunikazioa ere. Hasieran, Madrilgo gobernuak gerra kutsuko mezuak erabili zituen birusaren aurkako neurriak azaltzeko. Berehala jabetu ziren hanka sartze bat zela, eta diskurtso belizista hura baztertu egin zuten. Eusko Jaurlaritzaren kasuan, berriz, ez du halako lengoaia belizistarik erabili, baina egia da pandemia osoan nahiko sigi-saga ibili dela, batetik bestera, zaluka. Ziurgabetasun horretan nahasmen informatiboa zabaltzen da, eta agintariekiko konfiantza falta.
Eta jendea nahastuta dagoenean eta datuak falta direnean, gezurrak hedatzen dira. Gezurrak birusa baino askoz azkarrago zabaltzen dira, eta hori gertatzen da jasotzen dugun informazioa ez dugulako zuzentzat hartzen. Egoera hauetan gardentasunez informatzea da gakoa. Informazioa kontrolatzeko modurik onena informazioa ematea da, eta, batzuetan, esan egin behar da jendeak entzun nahi ez duena. Ordea, gizarteari zabaldu zaion mezua izan da gizarteak entzun nahi izan duena. Hori politikoki zuzena izan daiteke, baina ez da egokiena, era horretan birusak bere bidea egin duelako. Zer ondorio ekarri ditu? Bi planteamendu ikusi dira mundu zabalean: toki gehienetan ekonomia lehenetsi da osasunaren aurretik, eta beste toki batzuetan, berriz, kontrakoa. Osasunari lehentasuna eman dioten herrietan hildako gutxiago izan dira, lehenago irten dira egoera honetatik, eta ekonomikoki ere lehenago berpiztu dira. Orain berandu da zero COVID estrategia horretara jotzeko, baina norbaitek ondorioak atera beharko lituzke. Politika komunikatiboa positiboegia izan da? Politikariek eta agintariek entzun nahi dutena esan izan diete herritarrei, baina hori ez da arduratsu jokatzea. Are, arduragabeak direla iruditzen zait. Rafael Bengoari ideia oso interesgarri bat irakurri diot elkarrizketa batean: normaltasunaren joera bat badela gizartean, hau da, gure burmuinak behar baino lehen ailegatu nahi duela normaltasunera, bizi dugun egoera dramatikoa eta katastrofikoa delako. Gobernuak ari dira nolabait normaltasunerako joera horri bultzada ematen, baina ez da estrategiarik egokiena. Pandemiak komunikatzeko manerak ere agerian utzi ditu. Arlo emozionala aski ahaztuta eduki dute agintariek. Ez dakit euskaldunon izaera izango den, baina nik komunikazio emozional horren falta sumatu dut. Ez gaude ohituta bihotzetik hitz egitera, eta hori guztiz funtsezkoa da. Erraietatik ere atera behar zaigu mezua, era horretan askoz ere modu errazagoan konektatzen baitugu jendearekin. Dena artifizio baldin bada, dena antzezpena baldin bada, dena irakurrita baldin bada, askoz ere konplikatuagoa da jendearengana iristea, eta hori jendeak sumatu egiten du. Etengabe agertzeak kamera baten aurrean eta paperaren gatibu izateak ez du komunikazio emozionala transmititzen. Komunikazio emozionalaren bidez, bestearen tokian jartzeko ahalegina egiten da. Pandemiaren hasierako momentu latz haietan, osasun langileek bidali zuten mezuak bereziki inpaktatu gintuen: «Gelditu etxean, bizitzak salba ditzagun». Mezu horrek izugarrizko inpaktua lortu zuen, gure bihotzari eta gure bizitzari zuzenean eragiten zielako. Baina gobernuak ez dira gai izan mota horretako komunikazio emozionala garatzeko. Hala ere, azpimarratu behar dut askotan kritikatzen ditugula bozeramaileak, baina denok kontziente izan behar dugula funtzio hori bete duten pertsonek izugarrizko eginkizun zaila izan dutela, oso zaila delako ia egunero kamera baten aurrean agertzea albiste latzak emateko. Bozeramaile batentzat egoerarik makurrena da egunero krisi hau kudeatu behar izatea. OME Osasunaren Mundu Erakundeak horrela definitu du infodemia: «Informazio erauntsia, zehatza zein faltsua, zaildu egiten duena herritarrek informazio iturri fidagarriak eta sinesgarriak topatzea». Koronabirusaren izurria ekaitz perfektua izan da infodemiarako? Zalantzarik gabe. Egoera nahasietan ez dugunez informazio zehatzik, egoera perfektua da gezurrak zabaltzeko. Eta halako egoeretan guztiz premiazkoa da desinformazioari aurre egitea. Hil ala biziko erronka bat da. Aditu talde batek Stewardship of global collective behavior izenburupean idatzitako artikulu batean parekatu egiten du desinformazioaren aurkako borroka aldaketa klimatikoaren aurkako borrokarekin. Desinformazioak demokrazia bera ez ezik, gure planetaren etorkizuna ere zalantzan jartzen du. Adibide argi bat dago algoritmoetan: haien bitartez, gure bizitza, gure nahiak, gure kontsumoa, gure botoa, dena bideratzen dute. Baina nork dauka algoritmoen kontrola? Guztiz opakuak dira enpresa horiek. Desinformazioari aurre egitea eta algoritmoen kontrola demokratizatzea guztiz premiazkoa da, planetaren etorkizuna egon daitekeelako jokoan. Desinformazioaren aliatu izan dira gobernari batzuk. Jair Bolsonarok eta Donald Trumpek, esaterako, koronabirusaren aurka hidroxiklorokina hartzea babestu zuten. Halakoek, eztabaida publikoa kutsatzeaz gain, herritarren osasuna ere arriskuan jarri dute. Noski. Sare sozialen bitartez ere teoria konspiratibo guztiak zabaldu dira pandemian. Hala ere, zehaztapen bat: 90eko hamarkadan paradisu akrataren adierazle zen Internet, eta eta orain badirudi deabruaren pareko dela. Baina ez da ez bata, ez bestea. Sare sozialen bitartez ere eraiki delako makina bat egitasmo solidario eta txalogarri. Ematen zaion erabileran dago gakoa.
Ongi informatuta egoteko, gakoa da informazioa filtratzea eta iturri fidagarriak lortzea. Baina hori ez da beti erraza izaten, besteak beste, ezjakintasun digitala oso zabalduta dagoelako. Zintzoak izan behar dugu. Mundu guztia ez dago digitalki alfabetatuta, eta gizarteari tresnak eskaini behar dizkiogu galbahe horiek aplikatu ahal izateko. Baina kontziente izan behar dugu jendeak ez duela heziketa hori. EHUn duela hamar urte inguru egin genuen azterketa batean azpimarratu genuen zer garrantzitsua zen heziketa komunikazioan. Herritar denek ez dute zergatik jakin behar informazio bat fidagarria den, eta horregatik da funtsezkoa heziketa komunikazioan. Funtsezkoa den bezala jakitea supermerkatu batera goazenean zeintzuk diren produktu naturalak, informazioa kontsumitzen dugunean ere ezinbestekoa da jakitea zer den benetakoa eta zer den faltsua. Komunikabideek zer eginkizun dute pandemian? Komunikabideak hasieran nahiko galduta ibili ziren, izurri honek ezustean harrapatu zituelako. Ezustean etorri zen distopia hau kudeatzeko tresnarik ere ez zeukaten, eta maiz ibili dira inertziak aginduta, ahal dutena egiten. Eta uste dut saturazio informatiboa ere elikatu egin dutela. Hau da, informazioa eman eta eman egin dute, baina askotan oso errepikakorra izan da, eta iturriak behar bezala kontrastatu gabe eskaini dute. Esango nuke, oro har, ahal dutena egiten saiatu direla, baina oso maiz jo behar izan dute adituengana, hau da, zientzialariengana. Hain zuzen ere, komunikabideak ere konturatu dira gobernuen aldetik zabaltzen ari zen informazioa ez zela guztiz garbia eta zuzena, mediatizatua eta interesatua baizik. Bestelako ikuspuntu bat bilatu behar izan dute. Izurri honetan, zer toki izan du zientzia komunitateak hedabideetan? Zientzia kazetaritza dago orain urrezko aroan. Inoiz baino zientzialari gehiago agertzen dira komunikabideetan, inoiz baino aditu gehiago. Positiboa da. Konturatu gara zer inportantea den informazio hori gure bizitzan.
Administrazioek, aldiz, gehienetan ez diete hitzik eman zientzialariei. Agintariak oso gotortuta eta harrotuta egon dira, eta beti interpretatu dute edozein kritika eraso gisa. Eta hori hanka sartze itzela da. Eusko Jaurlaritzaren gabezietako bat horixe izan da: propositiboa izatea falta izan zaio. Euskarak behar besteko garrantzia hartu du komunikazioan? Euskara bazterrekoa izan da. Euskal hiztunok pandemia honetan bigarren mailakoak izan gara. Onartuko genuke Fernando Simonek gazteleraz gaizki hitz egitea edo agerraldi guztietan paperaren gatibu izatea? Euskal hiztunok bigarren mailako herritarrak izan gara. Zer irakasgai atera daitezke izurri honetatik? Batetik, askoz ere kritikoagoak izan behar dugu gobernuen aldetik jasotzen dugun informazioarekin. Bigarrenik, oso kritikoak izan behar dugu komunikabideen eta sare sozialen bitartez jasotzen dugun sasi informazioarekin. Eta, hirugarrenik, desinformazioari aurre egin behar diogu, gure osasun demokratikoa arriskuan dagoelako. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201531/ikuskizun-betea.htm | Kirola | Ikuskizun betea | Distiraz bete dute olinpiar estadioa Karsten Warholmek, Anita Wlodarczykek, Elaine Thompson-Herahk eta Armand Duplantisek. Haiek izan dira atletismoko jardunaldiko izarrak. | Ikuskizun betea. Distiraz bete dute olinpiar estadioa Karsten Warholmek, Anita Wlodarczykek, Elaine Thompson-Herahk eta Armand Duplantisek. Haiek izan dira atletismoko jardunaldiko izarrak. | Egun betea izan da gaur Tokioko olinpiar estadioan. Markak eta izarrak izan dira nagusi: Karsten Warholm norvegiarrak txikitu egin du 400 metroko hesidunean zuen munduko marka: 45,94 (46,70 zen); Anita Wlodarczyk poloniarrak hirugarren aldiz jarraian irabazi du urrezko domina mailu jaurtiketan —banakako proba batean hirutan gailendu den lehen emakumea da—; Elaine Thompson-Herah jamaikarrak bigarren aldiz jarraian gehitu dio 200 metroko urrea 100 metrokoari; eta Armand Duplantis suediarra aurreneko aldiz igo da podiumeko koska gorenera, pertikan.
Ikuskizuna goizean hasi da. Warholmek ikaragarrizko balentria egin du. Aise hobetu du berak duela hilabete ezarritako munduko marka —Kevin Young estatubatuarrak zuen aurrekoa (46,78), 1992tik—. Hala, mugarria ezarri zuen 400 metroko hesidunean, inor ez baitzen jaitsi 46 segundotik. Balentriaren adierazle da 43,03 dela 400 metroko munduko marka: Wayde Van Niekerk hegoafrikarrak du. Kontuan hartuta Warholmek ia metro bateko garaiera duten hamar hesi gainditu behar dituela, ikaragarria da lortutakoa.
Final ikusgarria izan da. Izan ere, bigarren sailkatuak, Rai Benjamin estatubatuarrak, 46,17 egin du, Warholmek zuen aurreko munduko marka baino 53 ehunen hobea. Alison Dos Santos brasildarra sailkatu da hirugarren, eta hark Youngen marka hobetu du: 46,72.
Seigarren kalean aritu da Warholm. Tximista baten pare irten da, eta hesiz hesi lasterketa perfektua egin du. Norvegiarrarentzat obsesio bihurtu dira hesiak, eta kalean doanean ere pausoak kontatzen ditu. 40 metro eta hamahiru pauso: hori da ekuazioa. Eta gaurko lasterketan ekuazio hori muturreraino eraman du hesi guztien arteko bidean, teknikoki akats bakar bat ere egin gabe. Amaieran, begiak eta ahoa zabal-zabalik, korritu du indar berarekin, erditik apurtu du elastikoa, barruan pilatutako adrenalina guztia kanporatuz: «Nire bizitzako unerik garrantzitsuena da hau», esan du.
Hirugarrenez jarraian urrea
Wlodarczyk izan da eguneko beste protagonista. Poloniako mailu jaurtitzaileak hirugarren aldiz segidan kolkoratu du urrea: 78,48 metroko marka lortu du. Urruti geratu da haren eskuetan dagoen munduko markatik (82,98). Baina bere nagusitasuna indartu du. Hala ere, haren lorpena marketatik harago doa. Atletismoko banakako proba batean hiru aldiz nagusitu den lehen emakumezkoa da. Shelly-Ann Fraser-Pryce jamaikarrak (100 metrokoan), Valerie Adamsek zeelandaberritarrak (pisu jaurtiketan), Sandra Perkovic kroaziarrak (disko jaurtiketan) eta Barbora Spotakova txekiarrak (xabalina jaurtiketan) zuten hori egiteko aukera Tokion. Wlodarczykek lortua du, eta beste hiruretatik Spotakovak bakarrik lor dezake.
Thompson-Herah, berriz, 100 metrokoa irabazi eta gero, 200 metrokoan gailendu da. Hori eginda, abiaduran onena bera dela berretsi du. Izan ere, duela bost urte, Rion, beste horrenbeste egin zuen. Bitan jarraian lortu duen lehen emakumea da. Marka aparta egin du gaur: 21,53. Inoizko onenetan bigarrena da. 100 metrokoan bezala, Florence Griffith-Joyner estatubatuarra bakarrik du aurretik: 21,34. Zilarra Christine Mboma 18 urteko namibiarrarentzat izan da (21,81), eta brontzea, Gabrielle Thomas estatubatuarrarentzat (21,87).
Duplantisek, berriz, aise irabazi du urrezko domina pertikan: 6,02 metro. Saiatu da bere munduko marka hobetzen (6,17), baina hirutan egin du huts 6,18ko altueran. Christopher Nilsen estatubatuarrak irabazi du zilarra (5,97), eta Thiago Braz brasildarrak brontzea (5,87). |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201532/presoak-etxeratzeko-eskatu-dute-gasteizen.htm | Politika | Presoak etxeratzeko eskatu dute Gasteizen | Sarek deituta egin dute protesta. Gradu progresioak ahalbidetu eta presoak Euskal Herriratzea galdegin dute: «Ez gara mesederik eskatzen ari». | Presoak etxeratzeko eskatu dute Gasteizen. Sarek deituta egin dute protesta. Gradu progresioak ahalbidetu eta presoak Euskal Herriratzea galdegin dute: «Ez gara mesederik eskatzen ari». | «Bidea egin egiten da; urratsez urrats, ibilian-ibilian». Hala uste du euskal presoen eskubideen aldeko Sare mugimenduak, eta horixe irudikatzeko manifestazioa egin dute gaur Gasteizen, «euskal preso guztiak etxera itzultzeko bidea» galdegiteko.
Manifestazioaren akaberan irakurritako oharrean nabarmendu dutenez, «etapa berri bati» eman diote hasiera: «Urruntze politika atzean utzi eta euskal preso eta iheslarien etxerako bidea egiteko etapari». Euskal presoak Euskal Herriratzeko eta gradu progresioak ahalbidetzeko eskatu dute hurrengo urrats gisa, ohartarazita legez behar duela horrela: «Ez gara inolako pribilegio ez mesederik eskatzen ari».
Eskerrak eman dizkiete mobilizatutako herritarrei: «Ekimen eta ekintza txiki bakoitzarekin, kalera irten den pertsona bakoitzari esker, antolatu garen herri eta auzo bakoitzean sortutako dinamikei esker, aldaketaren motorra garela erakusten ari gara; elkarbizitzan aurrera egin eta bakea ipar duen motorra». |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201533/arbonako-lursailaren-eroslearen-parisko-etxera-joan-dira-ekintzaileak.htm | Gizartea | Arbonako lursailaren eroslearen Parisko etxera joan dira ekintzaileak | Lapurdiko laborantzarako lurren «salmenta espekulatiboa» salatzeko ekintzak operazioko protagonisten egoitzetara eraman ari dira Lurzaindia eta ELB. | Arbonako lursailaren eroslearen Parisko etxera joan dira ekintzaileak. Lapurdiko laborantzarako lurren «salmenta espekulatiboa» salatzeko ekintzak operazioko protagonisten egoitzetara eraman ari dira Lurzaindia eta ELB. | Maiatzaren 24an, Lurzaindiak eta ELBk Arbonako (Lapurdi) laborantza lur bat okupatu zuten, haren «salmenta espekulatiboa» salatzeko. Geroztik hainbat ekintza egin dituzte operazioa salatzeko. Gaurkoan beste urrats bat egin dute: Pariseraino joan dira, espekulazioa salatzera lur sailaren eroslearen etxearen atarian.
Parisko 16. barrutiko etxeraino eraman dute protesta. Utzi laborantzarako lurrak erosteari leloa zuen pankarta bat zabaldu dute, eta eroslearen etxeko txirrina jo dute.
Borroka operazioko protagonisten egoitzetara eramaten ari dira ELB sindikatua eta Lurzaindia. Uztailaren 15ean, hamar bat ekintzailek lurraren saltzailearen arkitektura bulegoak okupatu zituzten Miarritzen (Lapurdi).
Kasu «adierazgarria» da Arbonakoa, ELB eta Lurzaindiaren iritziz. «Hamabi hektareako lurra da, aukera agronomiko handiak ditu, Baionako ateetan», adierazi dutenez. 3,2 milioi euroan saldu nahi dituzte, eta ohartarazi dute laborari batek ezin duela halakorik ordaindu. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201534/urrezko-brontzea.htm | Kirola | Urrezko brontzea | Tokioko Jokoetan amaiera eman diote gimnastika artistikoko lehiaketari. Bilesek hirugarren postua lortu du oreka barrako finalean, eta haren irribarrea izan da irabazle. Hashimoto nagusitu da gizonezkoetan. | Urrezko brontzea. Tokioko Jokoetan amaiera eman diote gimnastika artistikoko lehiaketari. Bilesek hirugarren postua lortu du oreka barrako finalean, eta haren irribarrea izan da irabazle. Hashimoto nagusitu da gizonezkoetan. | Gimnastika artistikoko atletek azken puntua ipini diote Tokioko Olinpiar Jokoei, asteartean, eta irudi hunkigarri batekin agurtu dituzte: Simone Biles gimnasta estatubatuarraren irribarrearekin. Emakumezkoen aparatuetako azken finalean, oreka barrakoan, lehiatzea erabaki du Bilesek, eta haren parte hartze hutsa lorpen bat da. Podiumean amaitzea, zer esanik ez; nahiz eta emaitza gutxienekoa izan. Puntuaziorik altuenetan hirugarrena erdietsi du gimnasta estatubatuarrak, eta brontzezko domina kolkoratu: urre zaporeko brontzea. Garaipenik handiena, baina, ariketa amaitutakoan marraztutako irribarrea izan da. «Oso gogorra izan da. Jokoetan lehiatzeko aukera bat gehiago izateak mundua esan nahi zuen niretzat». Asteon ez da lehiatu Biles. Final guztietarako sailkatzea lortu zuen, baina ez zuen horietan parte hartu, osasun arazoak tarteko. Aurrena, taldekako lehiaketatik erretiratu zen, finala hasi berritan. «Nire osasun mentalean zentratu behar dut. Geure burua eta gorputza babestu behar ditugu, eta ez dugu soilik munduak nahi duena egin behar», adierazi zuen 24 urteko gimnasta estatubatuarrak. Geroago, esan zuen bere burua eta gorputza ez zeudela «sinkronizatuta». Finalean, baina, oreka barran aritzeko moduan sentitu da: «Niregatik egin nahi nuen, eta horixe egin dut». Azaldu du azken bost urteak «oso luzeak» izan direla. Bilesen kasuak mahai gainean jarri du buru osasunaren gaia. «Ez gara entretenimendu hutsa; gizakiak gara», azpimarratu zuen atzo AEBetako gimnastak. Tokion lortutako bi dominekin —AEBek zilarra eskuratu zuten taldekakoan—, zazpi irabazi ditu guztira Bilesek Olinpiar Jokoetan. Azkenekoetan, Rion, urrezko lau domina eta brontzezko bat kolkoratu zituen. Gimnastika artistikoaren azken urteotako izar nagusia da estatubatuarra. Bi txinatarrekin batera izan da podiumean: 16 urteko Chenchen Guanek eskuratu du urrezko domina, 14,633 puntu pilatuta, eta haren herrikide Xijing Tang izan zen bigarren. Final horrekin itxi dute lehiaketa. Alabaina, aurtengo Jokoetan badago goraipatu beharreko beste emakumezko gimnasta bat: Rebeca Andrade brasildarra. Banakakoa irabazteko faboritoa zen, baina azken ariketan egindako pare bat akatsen ondorioz eskapatu zitzaion urrea. Bigarren amaitu zuen, Sunisa Lee estatubatuarraren atzetik. Arrastoa utzi du historian, ordea: Brasilgo lehen domina olinpikoa lortu zuen emakumezkoen gimnastikan. Hiru egun geroago jo zuen goia, jauzi zaldian irabazita: 15,083 puntu pilatu zituen. Fin aritu da brasildarra Tokioko Olinpiar Jokoetan. Ezin alboratu Lee gimnasta estatubatuarraren parte hartzea ere. Hiru domina lortu ditu: urrezkoa banakakoan, zilarrezkoa taldekakoan eta brontzezkoa barra asimetrikoetan. Hashimoto nagusi Gizonezkoetan, Daiki Hashimoto nabarmendu behar da. Japoniako gimnastak balentria egin du Tokion. Banakako finala irabazi du, eta gizonezkoetan gimnastikako inoizko txapeldunik gazteena bilakatu da; laster 20 urte beteko ditu, abuztuaren 7an. Barra finkoko azken ariketan lortu du urrezko domina ziurtatzea; 88,465 puntu batu zituen guztira. Eta, hain justu, barra finkoko finalean ere hura nagusitu da: bigarren urrea eskuratu du. Horrez gainera, zilarrezko domina lortu zuen taldekakoan. Hasieran, Kohei Uchimura 32 urteko gimnastarengan zegoen jarrita arreta guztia, baina kale egin du. Azken urteotako ikurra eta izarra izan da Uchimura, eta podiumaren gorenean esan nahi zien agur Olinpiar Jokoei. Lesioak tarteko, barra finkoan soilik hartu du parte, baina erori egin da, eta ez da sailkatu finalerako ere. Hura zen banakakoan azken bi Jokoetako garaile; Tokion, Hashimotok hartu dio lekukoa. Azkenik, hor dago Errusiak taldekakoan lortutakoa ere. Haiek irabazi dute bai emakumezkoetan, bai gizonezkoetan. Gizonezkoek 25 urte zeramaten podiumeko koska gorenera igo gabe; 25 urteren ostean lortu dute atzera irabaztea. Emakumezkoetan, berriz, Jokoen historian aurrenekoz irabazi du Errusiak urrezko domina. |
2021-8-3 | https://www.berria.eus/albisteak/201535/maskara-ez-da-beti-jantzi-beharko-gipuzkoako-eta-bizkaiko-hondartzetan.htm | Gizartea | Maskara ez da beti jantzi beharko Gipuzkoako eta Bizkaiko hondartzetan | EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak bertan behera utzi du hondartza eta igerilekuetarako desplazamendu eta paseoetan derrigorrez maskara jantzi beharra agintzen duen Jaurlaritzaren dekretua. | Maskara ez da beti jantzi beharko Gipuzkoako eta Bizkaiko hondartzetan. EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak bertan behera utzi du hondartza eta igerilekuetarako desplazamendu eta paseoetan derrigorrez maskara jantzi beharra agintzen duen Jaurlaritzaren dekretua. | Pertsonen artean metro eta erdiko segurtasun tartea errespetatzen bada, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hondartza eta igerilekuetan ez da nahitaezkoa izango une oro maskara janztea. Eusko Jaurlaritzak COVID-19ari aurre egiteko dekretuan jasoa du eremu horietan egiten diren desplazamendu eta paseoetan derrigorrez maskara jantzita eraman behar dela, baina EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak bertan behera utzi du gaur.
Bizitza plataformako kide den Asgascon kontsumitzaile elkarteak aurkeztutako errekurtsoaren ondorioz etorri da epaia. Epaileen ustez, maskararen erabilera arautzen duen Espainiako legeak zehazten duena aintzat hartzekoa da, eta Espainiako Gobernuak emandako irizpideez harago ezin du egin Jaurlaritzak; gainerakoan «desberdintasunak» sor ditzake estatuko biztanleen artean. Epaileek diote Jaurlaritzak ezin duela argudiatu osasun publikoaren defentsa, «pentsatzekoa delako erkidegoko zein estatuko administrazioek alor horretan helburu bera dutela». |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.