date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-9-25 | https://www.berria.eus/albisteak/203722/crai-nou-filmak-irabazi-du-urrezko-maskorra.htm | Kultura | 'Crai nou' filmak irabazi du Urrezko Maskorra | Alina Grigorek zuzendutako ekoizpen errumaniarra ez zegoen Donostiako Zinemaldiko sari nagusia irabazteko hautagai nagusien artean. | 'Crai nou' filmak irabazi du Urrezko Maskorra. Alina Grigorek zuzendutako ekoizpen errumaniarra ez zegoen Donostiako Zinemaldiko sari nagusia irabazteko hautagai nagusien artean. | Donostiako 69. Zinemaldiak badu irabazlea: Crai Nou / Blue Moon (Aline Grigore). Film errumaniarra nahiko oharkabean pasatu zen jaialdian eman zutenean, eta ez zegoen festibala segitzen duten kritikarien gustukoenen artean. Neska gazte bat du protagonista, bere familia disfuntzionalaren indarkeriatik ihes egin eta goi mailako hezkuntza lortzea nahi duena.
Zuzendari onenarentzako Zilarrezko Maskorra, berriz, Tea Lindeburg zinemagile daniarrak jaso du Du som er i himlen / As in Heaven filmagatik.
Epaimahaiaren Sari Berezia, berriz, Lucile Hadzihalilovic zinemagile frantziarraren Earwig filmarentzat izan da.
Aurten, lehenengo aldiz, generoak bereizi gabeko interpretazio sariak eman ditu Donostiako Zinemaldian, eta epaimahaiak bi emakume saritzea erabaki du. Batetik Flora Ofelia Hofmann, Du som er i himlen / As in Heaven filmagatik, eta bestetik, Jessica Chastain, The Eyes of Tammy Faye filmean egindako lanagatik.
Zinemaldiak ematen duen lehen Taldeko aktore onenaren saria Jonas Trueba zinemagile espainiarraren Quien lo impide filmeko aktore talde osoak jaso du: Candela Recio, Pablo Hoyos, Silvio Aguilar, Pablo Gavira, Claudia Navarro, Marta Casado, Rony-Michelle Pinzaru eta Javier Sánchez.
Terence Daviesen Benediction zen aurtengo faboritoetako bat, eta azkenean gidoi onenaren saria jaso du. Argazki onenaren saria, berriz, Claire Mahonek eskuratu du Enquete sur un scandale d'etat filmagatik.
Euskal zinemaren saria Iciar Bollainen Maixabel-ek jaso du, eta epaimahaiak erabaki du aipamen berezi bat egitea Maider Oleagaren Kuartk Valley filmari. |
2021-9-26 | https://www.berria.eus/albisteak/203760/ea-nork-luzeagoa.htm | Iritzia | Ea nork luzeagoa | Ea nork luzeagoa. | Ahanzturak irentsitako emakumeak erreskatatzen eta geuretzen ahalegindu ginen, beste ezer baino lehen. Belarriratu ziguten maiuskulazko historia hari atximur egin eta izen eta izan berriak erantsi nahi izan genizkion tolesetan. Gizonak ezin hanka zabalikago agertzen ziren metroko argazkiak ikusarazi nahi izan genituen, azkar ohartu ginelako gu geu ginela haien ondoan izterrak elkarrengana estututa eseri ohi ginenak. Andre adituen hitzaldi ugari gizonezkoen luzimendurako hitzartzeekin amaitu ohi direla salatu nahi izan genuen. Arzalpenaz jardun dugu luze, aldiro azken hitza izateko batzuen beharraz eta maila fisiko nahiz sinbolikoan ahalik eta gutxien okupatzeko besteon agindu barneratuegiaz. Hitz egin dugu espazioaren banaketa dikotomikoaz; publikoaz eta pribatuaz.
Eta, ia oharkabe, luzakin moduko bat josi diogu espazio publikoari. Dema-plaza bat gehiago eraiki dugu; bere koskaz betetako zoru, iturri emaritsu eta harrizko petril eta guzti. Beste behin ere, ordea, argi dago nori dagokion plazaren erdigunea eta nori kanpo-begirale rola. Erdiguneko zenbait suminduta irudika ditzaket espazio banaketaren errua trollei egozten. Egiari zor, dagoeneko behin baino gehiagotan geratu da agerian sareetan ezkutuan dabiltzanek emakume publikoenganako darabilten bortxa. Nago, baina, Umap-en zerrendetan aldiro islatzen den desberdinkeriaren oinarrian ez daudela trollak, edo, behintzat, ez daudela trollak soilik.
Berriki, beraien azken birtxioen artean andreek idatzitakoak zenbat ote ziren neurtu dute txiolari batzuek. Plazaren erdigunean kokatzen den izen-abizendunetako bati ere irakurri diot lehenago sareetan presentzia handiagoa zuten emakume interesgarri asko isilik sumatzen dituela azkenaldian. Neuk ere hartzen ditut faltan ahots horiek. Zenbaitek aitortu didate zeharo nagituta daudela, eta nigan ere topatzen ditut nagi horren zantzuak.
Pantailari beherantz eragiten diodanero agertzen baitzaizkit gizonak, antzu samar deritzedan eztabaidetan katigatuta. Ez omen da eztabaidarako lekurik aproposena, hala diote, baina, zer den testosterona, hizpidea zeinahi delarik ere —demagun, adibidez, euskara batua edo euskal musika eszena— ezin mihiari ahoko zuloan eta hatzei geldirik eutsi. Nork bere jakinduria printzak jarri nahi ditu erakusgai, nork bere hitz pisutsu, argudio ukaezin eta aipu parafraseatu kuttunenak —espazio publikoan aurretik ere beren lekutxoa bazuten gizonenak, nola ez—. Horrela, zeinahi hizpide bihur daiteke norgehiagokarako aitzakia. Ea nork azken hitza. Ea nork luzeagoa; haria, eta beste zerbait. | |
2021-9-26 | https://www.berria.eus/albisteak/203761/ortuzar-eajk-euskal-gizarteari-bere-helburuak-lortzen-lagunduko-dion-autogobernua-aldarrikatzen-du.htm | Politika | Ortuzar: «EAJk euskal gizarteari bere helburuak lortzen lagunduko dion autogobernua aldarrikatzen du» | EAJk ezohiko Alderdi Eguna ospatu du gaur Forondan; 1.300 lagun inguru elkartu dira. Nagusiki autogobernua izan dute hizpide, eta Iñigo Urkulluk «inoizko aurrekontu handienak» iragarri ditu. | Ortuzar: «EAJk euskal gizarteari bere helburuak lortzen lagunduko dion autogobernua aldarrikatzen du». EAJk ezohiko Alderdi Eguna ospatu du gaur Forondan; 1.300 lagun inguru elkartu dira. Nagusiki autogobernua izan dute hizpide, eta Iñigo Urkulluk «inoizko aurrekontu handienak» iragarri ditu. | «Gizarte oparo batera eramango gaituen autogobernua eraikitzea, gizartea behar bezala zaintzeko, herri iraunkorra izateko, abegitsua. Euskadi burujabea». Andoni Ortuzar Euskadi Buru Batzarreko presidenteak hala hitz egin du gaur autogobernuaz Forondan (Gasteiz), EAJk ospatu duen 45. Alderdi Egunean. Izan ere, autogobernua izan da buruzagi jeltzaleek ahotan gehien izan duten hitza gaur.
Ez da aipatutako gai bakarra izan. Besteak beste, Ortuzarrek iragarri du hurrengo hilabeteetan abian jarriko dutela «gure gizarteari entzuteko plan bat»: «Uste dugu jakin badakigula zer egin behar den eta nola egin behar den, baina garrantzitsua ere bada gizarteari galdetzea zer nahi duen eta gugandik zer espero duen», esan du EBBko presidenteak.
Ortuzarren arabera, hainbat helburu ditu prozesu horrek. Garrantzitsuena da hainbat erronkari «bultzada erabakigarria» ematea, eta adibide horietako batzuk zehaztu ditu: erakundeen eta esparru politikoen digitalizazioa; klima aldaketa; iraunkortasuna; eta emakumeen eta gizonen arteko berdintasuna; baita krisi demografikoari erantzutea eta ongizate estatua indartzea ere.
Esan bezala, ordea, nagusiki autogobernuaz jardun du jeltzaleen buruak. «Lifting bat egingo al diogu gure autogobernuari gazteago egiteko, eta kito?», galdetu du. Horren ordez «bidezko autogobernua» aldarrikatu du, «Euskadiri eta euskal gizarteari bere helburu pertsonal eta kolektiboak lortzen lagunduko diena, euskal herritarrenak eta Euskal Herriarenak».
Ortuzarren ostean hartu du hitza Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak, eta bide beretik jo du. Iaztik «birzentralizazio eta eskuduntzen ahultze prozesu bat» izan dela salatu du, baina aldi berean azpimarratu du Espainiako Gobernuak lehen aldiz Gernikako Estatutua osorik betetzeko hitza eman duela. «Itun politiko berria» adosteko aukeraz hitz egin du lehendakariak: «Gure nazio errealitatea aitortuko du, baita euskal autogobernuaren berezitasuna ere; estatuan aldebiko harremana finkatuko du, eta Euskadi Basque Country kontzeptuaren presentzia eta nazioarteko proiekzioa ahalbidetuko du”, azaldu du.
Pandemiak baldintzatuta
Aurretik, pandemiaz jardun du Urkulluk; zehazki, haren amaieraz: «Gaur, funtsezko zerbitzu guztien lanari, dedikazioari eta eskuzabaltasunari esker, osasun larrialdia bertan behera uzteko momentura hurbiltzen ari gara, etapa berri bat hasteko. Lortuko dugu Euskadi ekonomikoki eta sozialki suspertzea». Horretarako, gainera, «gure historiako aurrekontu proiekturik handiena» aurkeztuko dutela iragarri du: «Sozialena, inbestitzeko gaitasunik handienarekin», amaitu du.
Bi buruzagien aurretik Aitana Agirre EGI gazte antolakundeko kideak hitz egin du Forondan. Hark euskararen garrantzia azpimarratu du, eta erabakitzeko eskubidearen alde hitz egin ere bai: «Hitzak eta erabakiak herritarrena izan behar du, modu demokratiko eta baketsuan gauzatua».
Pandemia dela eta, ez da ohiko alderdi egun bat izan, baina 1.300 lagun inguru elkartu dira Gasteizko ekitaldi politikoan. Hasieran, lore eskaintza bat egin diete Euskal Herrian COVID-19ak eragin dituen biktimei; jarraian, ikurrina jaso dute; eta, hitzaldien aurretik, Euzko Abendaren Ereserkia abestu dute. Pandemia aurreko Alderdi Egunetan, hainbat txosna jarri ohi zituzten jeltzaleek Forondako zelaietan, eta milaka lagun elkartu ohi ziren. |
2021-9-26 | https://www.berria.eus/albisteak/203762/eh-bilduk-eneko-goiari-eskatu-dio-babes-ditzala-donostiako-metroak-kalte-egindako-herritarrak.htm | Gizartea | EH Bilduk Eneko Goiari eskatu dio babes ditzala Donostiako metroak kalte egindako herritarrak | Reyes Carrerek salatu du herritar horiek «erabat babesgabe» daudela. Haietako batzuk UTEen eta ETSren presioak jasaten ari direla azaldu dute. | EH Bilduk Eneko Goiari eskatu dio babes ditzala Donostiako metroak kalte egindako herritarrak. Reyes Carrerek salatu du herritar horiek «erabat babesgabe» daudela. Haietako batzuk UTEen eta ETSren presioak jasaten ari direla azaldu dute. | Donostiako EH Bilduk eta metroaren obrek kaltetutako dozenaka bizilagunek «beste aldera begiratzeari uzteko» eskatu diote gaur Eneko Goia Donostiako alkateari. Salatu dutenez, herritar horiek «erabat babesgabe» daude, eta azaldu dute ezinbestekoa dela koalizio subiranistako kideek haiei laguntza ematea.
Herritar horien artean, bereziki nabarmendu dituzte «UTEen eta Euskal Trenbide Sarearen presioak» jasaten ari direnak. Reyes Carrere EH Bilduk Donostiako Udalean duen bozeramaileak azaldu duenez, bizilagunek kalte ordaina eskaintzen dien gutun bana jaso dute, baina, horren truke, «letra txikian», ezingo dute salaketarik jarri etorkizunean: «Gutun horiek babesgabetasun egoeran uzten dituzte herritarrak, ez baitakite zer egin enpresa handi horien aurrean», gaitzetsi du Carrerek.
Hortaz gain, Goia alkatearen jarrera lotsagarritzat jo du; enpresen alde jartzea eta herritarrak bakarrik uztea aurpegiratu dio: «Donostiako herritarrak babesteko eskatzen diogu Goiari, donostiar guztien alkatea delako eta bere betebeharra delako guztien eskubideak defendatzea», gehitu du EH Bilduren bozeramaileak.
Oraingoz, geldirik daude Donostiako metroaren obrak, maiatzean Mirakontxa-Easo tartean hirugarren zuloa agertu zenetik. Satorralaia plataformak, ordea, salatu zuen abuztuan berriz ekin zietela lanei. Lehen zuloa iazko ekainean agertu zen, Zubieta kalean, eta bigarrena, kale berean, iazko azaroan. ETSk berak aitortu du obrek eraikinei eragin diezaieketela. |
2021-9-26 | https://www.berria.eus/albisteak/203763/osasunak-hirutik-hiru-irabazi-ditu-etxetik-kanpo.htm | Kirola | Osasunak hirutik hiru irabazi ditu etxetik kanpo | Javi Martinezek 88. minutuan hautsi du berdinketa, eta Mallorcari penalti bat baliogabetu diote 96. minutuan. | Osasunak hirutik hiru irabazi ditu etxetik kanpo. Javi Martinezek 88. minutuan hautsi du berdinketa, eta Mallorcari penalti bat baliogabetu diote 96. minutuan. | Cadizen 2-3, Gasteizen 0-2, eta Mallorcan 2-3. Horiek dira Osasunak aurtengo denboraldian etxetik kanpo eskuratu dituen emaitzak. Hiru norgehiagoka, hiru garaipen; bederatzi puntu. Jagoba Arrasateren taldeak bere erreinua Sadarretik urrun eraiki nahi duela dirudi.
Gaur Mallorcan poltsikoratu dituzte hiru puntuak gorritxoek. Gogor borrokatu behar izan dute. Izan ere, bikain hasi dute neurketa, baina atsedenaldira 2-1 galtzen heldu dira nafarrak. Lehen gola, ikusgarria, Cotek sartu du jaurtiketa gogor bati esker, baina Dani Rodriguezek eta Fer Niñok erantzun diote aldageletara itzuli aurretik.
Bigarren zatian, berriz, Osasunak izan du golen monopolioa. Iñigo Perezek falta jaurtiketa bikain bati esker berdindu du neurketa 57. minutuan, eta hura Javi Martinezek hautsi du 88. minutuan gorritxoen alde. Osasunak garaipena eskuetan zuela zirudien, baina oraindik azken ezustekoa zetorren: epaileak Mallorcaren aldeko penalti bat adierazi du 96. minutuan, baina jarraian baliogabe utzi du VARak, aurretik jokoz kanpoko egoera bat zegoela eta.
Gauzak hala, 11 puntu ditu Arrasateren taldeak eta zazpigarrena da behin-behineko sailkapenean.
Mallorca: Greif; Sastre, Valjent, Olivan, Jaume Costa; Baba, Salva Sevilla (Galarreta, 88'), Kang In Lee (Lago Junior, 58'), Dani Rodriguez; Amath (Angel, 88') eta Fer Niño (Abdon, 64').
Osasuna: Herrera; Areso (Vidal, 83'), Aridane (Unai Garcia 71'), David Garcia, Cote (Manu Sanchez, 81'); Moncayola, Brasanac, Oier, Javi Martinez, Iñigo Perez (Ruben Garcia, 70'); eta Chimy Avila (Kike Garcia, 70'). |
2021-9-26 | https://www.berria.eus/albisteak/203764/zelai-iiia-eta-izeta-via-euskal-pentatloiko-txapeldun.htm | Kirola | Zelai III.a eta Izeta VI.a euskal pentatloiko txapeldun | Gizonetan, garai berrietako denborarik onena egin zuen Izeta VI.ak: 33:29. Bigarren izan zen Joseba Otaegi, eta hirugarren Julen Gabirondo. Zelai III.a da emakumezkoen lehen ekitaldiko txapelduna. | Zelai III.a eta Izeta VI.a euskal pentatloiko txapeldun. Gizonetan, garai berrietako denborarik onena egin zuen Izeta VI.ak: 33:29. Bigarren izan zen Joseba Otaegi, eta hirugarren Julen Gabirondo. Zelai III.a da emakumezkoen lehen ekitaldiko txapelduna. | Emakumezkoetan Karmele Gisasola Zelai III.a, eta gizonezkoetan Andoni Iruretagoiena Izeta VI.a. Horiek dira Banakako Euskal Pentatloiko txapeldunak, atzo Azpeitiko (Gipuzkoa) zezenplazan erabakitakoak. Gisasola lehen emakume txapelduna da, eta Iruretagoiena, berriz, azken hiru ekitaldiak irabaziak zituen Xabier Zalduaren ondorengoa.
Gizonezkoetan, bi kanporaketen ostean, sei herri kirolari aritu ziren bart gauean Azpeitiko zezen plazan Banakako Pentatloiaren finalean. Zalduak irabazi zituen azken hiru ekitaldiak, baina ez zen aritu atzo, eta ikusmina zegoen txapeldun berria nor izango zen jakiteko. Hauek izan ziren sei hautagaiek egin behar izan zituzten lanak: ehun kiloko bola 25 aldiz altxatu; 400 kiloko harriarekin bi plaza egin (56 metro); hiru kana-erdiko moztu; 50 kiloko txingekin sei plaza egin (168 metro); eta plazari 30 buelta korrika (hiru kilometro).
Nagusitasunez gailendu zen Izeta VI.a, denbora bikaina eginda gainera, garai modernoko onena. Aurkariek, ordea, ez zioten erraz jarri, denbora onak egin baitzituzten haiek ere. Bigarren izan zenak, Joseba Otaegik, Iruretagoienak baino minutu bat eta 39 segundo gehiago behar izan zituen lanak amaitzeko, eta Julen Gabirondok, bi minutu eta hamahiru segundo gehiago.
Emakumezkoetan, berriz, hemeretzi minutu baino lehenago amaitu zituen lanak Gisasolak. Lucia Orbe izan zen bigarren, eta Garazi Arruti hirugarren. |
2021-9-26 | https://www.berria.eus/albisteak/203765/lidergoa-puntu-bakarrera-du-realak.htm | Kirola | Lidergoa puntu bakarrera du Realak | Txuri-urdinek Elx hartu dute mendean gaur Anoetan, Oiartzabalen gol bati esker. Aukera gehiago izan dituzte etxekoek, baina kosta egin zaie gola sartzea. | Lidergoa puntu bakarrera du Realak. Txuri-urdinek Elx hartu dute mendean gaur Anoetan, Oiartzabalen gol bati esker. Aukera gehiago izan dituzte etxekoek, baina kosta egin zaie gola sartzea. | Realaren gainetik Real Madril soilik dago uneotan Espainiako Ligako sailkapenean. Imanol Alguacilen taldeak denboraldiko lehen neurketa galdu egin zuen, baina ibilbide bikaina egin du ordutik: bost garaipen eta berdinketa bat lortu ditu ordutik. Hiru norgehiagoka jokatu ditu azken astean, eta zazpi puntu poltsikoratu. Gaurkoan Elx izan da biktima.
Valentziako taldeak ondo eutsi dio Realaren joari ia neurketa osoan. Baloi jabetza etxekoena izan da, gol aukerarik onenak ere bai, baina bat berak ere ez du sarean amaitu 80. minutura arte. Aukerarik argienak izan dituzten jokalarien artean aipatzekoa da gaur lehen aldiz hasieratik jokatu duen Julen Lobete aurrelaria; harrobiko jokalari lezoarrak lan bikaina egin du, baina ez du asmatu azken jaurtiketetan.
Bestetik, azpimarratzekoa da Alex Remiro atepera itzuli dela gaur (Ryanek jokatu zuen Granadan). Erabakigarria izan da, gainera, atezaina: Piattiri 72. minutuan sekulako geldiketa egin dio.
Azkenean, asmatu duena, betikoa: Mikel Oiartzabal. Baloi luze batean sekulako oparia egin dio Enzo Roco atzelariak, eta ezin hobeto baliatu du Realako kapitainak. Baloia lurrera jaitsi du, atezainari izkin egin dio, eta baloia bultza besterik ez du egin behar izan. Jada ohikoa bilakatu den moduan, armarria musukatuz eta Aitor Zabaleta Harmailari begira oihuka ospatu du Oiartzabalek.
Gauzak hala, txuri-urdinek hamasei puntu dituzte, eta sailkapeneko bigarren postuan dira. Min hartuta jokalaria mordoa ditu Alguacilek, baina ez dirudi aitzakia horrek taldea kikiltzen duenik.
Reala: Remiro; Gorosabel, Zubeldia, Le Normand, Aihen (Cristo, 73'); Turrientes (Gebara, 83'), Zubimendi, Merino (Elustondo, 89'); Oiartzabal (Valera, 83'), Januzaj (Portu, 73') eta Lobete.
Elx: Casilla; Palacios, Roco, Gonzalez, Mojica; Mascarell, Guti (Gumbau, 66'), Fidel (Pastore, 86'); Piatti (Milla, 76'), Lucas Perez (Carrillo, 66') eta Benedetto (Tete Morente, 76'). |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203766/spdk-irabazi-ditu-alemaniako-hauteskundeak-puntu-batez.htm | Mundua | SPDk irabazi ditu Alemaniako hauteskundeak, puntu batez | Oso estuak izan dira emaitzak Merkel gabeko lehen hauteskundeetan. Behin-behinean, SPDk botoen %25,7 eskuratu ditu, eta CDU/CSUk, %24,1. Parte hartzea %76 izan da. | SPDk irabazi ditu Alemaniako hauteskundeak, puntu batez. Oso estuak izan dira emaitzak Merkel gabeko lehen hauteskundeetan. Behin-behinean, SPDk botoen %25,7 eskuratu ditu, eta CDU/CSUk, %24,1. Parte hartzea %76 izan da. | Hauteskundeek ez dute argitu nork aginduko duen Alemanian datozen lau urteetan. Izan ere, emaitzak oso estuak izan dira. SPD alderdi sozialdemokratak botoen %25,7 eskuratu ditu, eta CDU/CSU demokristauak, %24,1. Alemaniak bozketa sistema bikoitza du, eta, horren ondorioz, Bundestageko 730 eserlekuetatik 206 lortuko dituzte sozialdemokratek, eta 196 Merkelen bazkideek. Parte hartzea handia izan da: botoa eman zezaketenen %76,6k bozkatu dute.
Boto gehien bildu duten bi alderdiek, SPD Alderdi Sozialdemokratak eta Merkelen CDU Batasun Kristau-Demokratak eta CSU Batasun Sozial Kristauak osatzen duten aliantzak, gobernua osatzeko asmoa erakutsi dute biek, baina bakoitzak gutxienez beste bi alderdiren sostengua beharko du.
Olaf Scholz SPDko liderrak emaitza horiek arrakastatzat jo ditu, eta gobernua osatzeko asmo argia erakutsi du: «Pozik nago, noski. Hautesle askok argi utzi dute gobernuan aldaketa nahi dutela, eta hurrengo kantzilerra ni izatea nahi dutela», esan du emaitzak jakindakoan. Alderdiak bost puntu baino gehiago irabazi ditu aurreko bozekin alderatuta: 20,5 lortu zuen 2017an.
Armin Laschet CDUren hautagaiak, berriz, gainontzeko alderdiei koalizio bat osatzeko gonbita egin die, «ezkerreko gobernu baten aurka». Hark ere, beraz, CDU/CSU buru duen gobernu bat osatzeko nahia azaldu du. Bi hautagaietako batek ere ez du aipatu bi alderdien arteko koalizio handi bat osatzeko aukera. Angela Merkelen agurra garesti ordaindu dute demokristauek botoetan. Alemaniako Legebiltzar Federalerako (Bundestag) hauteskunde batzuetan inoiz lorturiko emaitzarik kaskarrena izan dute. 2017an botoen %32,9 jaso zituzten, eta, beraz, 7,2 puntu galdu dituzte.
Berdeak, hirugarren alderdia
Bi alderdi nagusien atzetik, Berdeak (%14,8 eta 118 eserleku) eta FDPko liberalak (%11,5 eta 92 eserleku) datoz.
Berdeen lider Annalena Baerbockek esan duenez, «gehiago» nahi zuten. «Geuk kanpainaren hasieran egindako akatsen ondorioz ez dugu lortu, baina etorkizunerako erronka asko ditugu», adierazi du. Berdeak legebiltzarreko hirugarren alderdi bihurtu dira, 118 eserlekurekin, eta euren historiako emaitzarik onenak lortu dituzte. 2017an, botoen %8,9 lortu zituzten; beraz, bost puntu inguru irabazi dituzte. Erabakigarriak izango dira nork gobernatuko duen erabakitzeko orduan, eta dagoeneko adierazi dute sozialdemokratekin osatu nahi dutela koalizioa.
Bundestagen 735 aulki daude, eta, beraz, 368 behar dira gehiengo osoa lortzeko. Koalizio posibleen inguruko hausnarketak bolo-bolo ibili dira hauteskundeen aurretik. Sozialdemokratek eta berdeek 324 dituzte elkarrekin; hortaz, beste alderdi baten laguntza beharko lukete. Demokristauek eta liberalek 288 bilduko lituzkete.
Die Linkek 4,9 lortu ditu (2017an baino 4,3 puntu gutxiago), eta 39 eserleku lortuko dituzte. Legebiltzarrean sartzeko mugan geratu dira.
Kolpe handia hartu du eskuin muturreko AfD alderdiak (Alemaniaren Aldeko Alternatiba): hirugarren indarra zen orain arte, eta hemendik aurrera bosgarrena litzateke, botoen %10,3 eskuratuta (%12,6 jaso zituzten 2017an). |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203767/europan-historia-egitear-geratu-da-islandia.htm | Mundua | Europan historia egitear geratu da Islandia | Emakumez osaturiko gehiengoa duen mendebaldeko Europako lehenengo legebiltzarra osatzear geratu dira atzoko hauteskundeetan (%47,6). | Europan historia egitear geratu da Islandia. Emakumez osaturiko gehiengoa duen mendebaldeko Europako lehenengo legebiltzarra osatzear geratu dira atzoko hauteskundeetan (%47,6). | Albistea zabaldu zen atzo: mendebaldeko Europan lehen aldiz, herrialde bateko legebiltzarrean ordezkarien erdiak baino gehiago emakumeak izango ziren. Baina gutxi iraun du. Azken datuen arabera, islandiarrak gertu geratu dira, baina ez dute mugarri historikoa lortu, aulkien %47,6 hartuko baitituzte emakumeek.
Islandiako Legebiltzarrak 63 aulki ditu. Bozen osteko lehenengo emaitzen arabera, horietako 33 emakumezko hautagaiek lortu zituzten (%52). Historikoa litzateke hori, Europan ez baita gertatu emakumeek aulkien erdiak baino gehiago lortzea legebiltzar batean. Hurbilenen Suedia egon da: eserlekuen %47.
Uharteko agintariek beraiek sortu zuten atzo albistea: «Historiaren eta nazioarteko argitan begiratuta, albiste nagusia da emakumezkoak lehen aldiz gehiengo direla Islandiako Legebiltzarrean, eta lehen aldiz gertatu dela hori Europan. oso albiste ona da», esan zuen Gudni Johannesson herrialdeko presidenteak. Baina botoak berriz zenbatu zituztenean, ikusi zuten emakumeek beste sei aulki irabazi dituztela legebiltzarrean, baina gehiengotik hiru bat puntura geratu direla. Beraz, gizonezkoak nagusi izango dira aurrerantzean ere.
Oso boto gutxiren tartea egon zen herrialdeko ipar-mendebaldeko barrutian, eta, hori dela eta, berriz zenbatu zituzten botoak. Orduan ikusi zuten hainbat akats gertatu zirela lehen bozketan. Bigarren zenbaketak ez dio eragin alderdien arteko eserlekuen banaketari; bai, ordea, sei hautagairi, eta horrek aldatu du gizonezko-emakumezko banaketa. Orduan, Johann Pall Johannssonek hartu du Rosa Bjork Brynjolfsdottir aulkia; Gisli Rafn Olafssonek hartu du Leyna Run Taha Karimena; eta Orri Pall Johannssoni eman diote hasieran Holmfridur Arnadottirri egokitutakoa.
Agintean egon den Katrin Jakobsdottirren (Ezkerreko Mugimendu Berdea) koalizio gobernuak gehiengoa handitu du bozetan, baina, ziurrenera, lehen ministroak berriz negoziatu beharko du alderdiekin, eta baliteke haren postua kolokan egotea.
Interesgarria da Islandiako kasua, han ez baitago kuotarik emakume legebiltzarkideentzat. Alderdi bakoitzak erabakitzen du emakumezko hautagaien gutxieneko bat ezarri edo ez.
Oraingoan ezinezkoa izan da, baina herrialdeak egin du historia lehen ere. 1980. urtean, munduko lehen herrialdea izan zen emakumezko presidentea aukeratzen, Vigdis Finnbogadottir. 1996ra arte egon zen agintean, baina, geroztik, herrialdeko presidente guztiak gizonezkoak izan dira.
Edonola ere, munduan badira emakumezko gehiengoa daukaten legebiltzarrak aukeratu dituzten herrialdeak. Ruandan, esaterako, emakumeek aulkien %61,3 dituzte Kongresuan; Kuban, %53,4 dira; Nikaraguan, %50,6; eta Arabiar Emirerri Batuetan, %50. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203768/taldeko-bortxaketa-bat-salatu-dute-bilbon.htm | Gizartea | Taldeko bortxaketa bat salatu dute Bilbon | Adin ertaineko emakume batek salatu duenez, hainbat gizonezkok drogatu eta bortxatu egin zuten Zazpikaleetatik gertuko etxebizitza batean. | Taldeko bortxaketa bat salatu dute Bilbon. Adin ertaineko emakume batek salatu duenez, hainbat gizonezkok drogatu eta bortxatu egin zuten Zazpikaleetatik gertuko etxebizitza batean. | Ostiral gauean gertatu ziren emakumezko batek Ertzaintzaren aurrean salatutakoak: hainbat gizonezkok drogatu eta bortxatu egin zutela Bilbon.
Ertzaintzak ikerketa hasi du. Zabaldu dutenez, emakumeak ez zuen gertaera ondo gogoratzen, baina sakelako telefonoan aurkitu dituen irudietan bera agertzen da ustezko bortxatzaileak inguruan dituela.
Plentzian elkartu omen zen biktima lau gizonezkoekin, eta emakumezkoarekin gauean zeuden adiskideei deklarazioa hartzeari ekin dio Ertzaintzak. Antza, haiek ikusi egin zituzten susmagarriak, eta haien deskripzioa eman zuten. Bortxaketa Bilboko Zazpikaleetatik gertuko etxebizitza batean gertatu zen, zabaldu dutenez. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203769/kanarietako-sumendia-laba-jariatzen-ari-da-berriz-eta-isuria-laster-irits-liteke-itsasora.htm | Mundua | Kanarietako sumendia laba jariatzen ari da berriz, eta isuria laster irits liteke itsasora | Sumendiaren aktibitatea etena izan da zenbait orduz. Berriki, baina, laba atera da aho nagusitik. Jarioaren aurrealdea itsasotik 800 eta 1.000 metro artean dago. | Kanarietako sumendia laba jariatzen ari da berriz, eta isuria laster irits liteke itsasora. Sumendiaren aktibitatea etena izan da zenbait orduz. Berriki, baina, laba atera da aho nagusitik. Jarioaren aurrealdea itsasotik 800 eta 1.000 metro artean dago. | La Palmako Cumbre Vieja sumendiak (Kanaria uharteak, Espainia) sortu duen laba isuria itsasora iritsi daiteke datozen orduetan, adituen iritziz. Kostaldera heltzeko kilometro bat baino gutxiago falta zaiola ikusita, gaur iristea «litekeena» dela adierazi du Miguel Angel Morcuende Arrisku Bolkanikoetarako Prebentzio Planen (Pevolca) zuzendari teknikoak. Dena den, ez du ziurtzat jo. Laba Todoqueko media inguratzen inguratzen ari da, eta abiadura moteldu du tarte horretan.
Labak itsasoko urarekin bat eginez gero sortu daitekeen arriskuarengatik, hainbat neurri hartu dituzte irlako agintariek. Tazacorte herriko kostaldean, laba itsasoratzea espero den eremuan, segurtasun eremu bat ezarri dute, eta itxi egin dute ingurua. Horrez gain, Tazacorteko zenbait auzotan etxetik ez irteteko eskatu diete herritarrei.
Arriskua labaren eta uraren arteko «talka termikoak» eragin dezake. 1.000 gradu baino gehiagotara dagoen isuriak 20 gradura dagoen itsasoko urarekin bat egingo balu, lurrin zutabeak sortuko lirateke. Lurrin hori urarena izango litzateke nagusiki, baina nahasirik izango lituzke azido klorhidrikoa eta beira bolkaniko partikula txikiak ere.
Involcan Kanarietako Bolkanologia Institutuak ohartarazi du gas eta likido azidoek azala, begiak eta arnas aparatua narritatu ditzaketela. Bereziki, aurretik arnas gaixotasunak dituztenen kasuan. Dena den, «talka termikoak» eragingo lukeen arriskua «tokikoa» litzatekeela gaineratu dute, eta, beraz, kontrolatzeko modukoa.
Itsasorako bidean, labak 500 eraikin baino gehiago eta 240 hektarea inguru suntsitu ditu, irailaren 19an erupzioa hasi zenetik, Copernicus Europako Batasunaren satelite bidezko behaketa proiektuaren arabera.
Azken inguru kaltetua Todoque izan da. Atzo arratsaldean erabat zeharkatu zuen laba isuriak herria, eta Tazacorte aldera doa orain, punturik zabalenean 600 metro dituen harkaitz urtu erreka lodiak.
Sumendian aktibitate handia atzeman zuen Espainiako Geografia Institutuak. Goizaldeko 4:00ak eta 7:00ak artean, hamasei lurrikara zenbatu dituzte, zazpi eta hamalau kilometro arteko sakoneran. Ondoren, Cumbre Vieja «atsedenaldi» batean sartu da, eta erupzioa gelditu egin da 8:00ak aldera. Laba eta errautsak botatzeari utzi dio, hiru ordu inguruan. 11:00ak aldera hasi berriz laba jariatzen
Kanarietako telebista publikoa zuzeneko emisioa egiten ari da sumendiaren aktibitatearen gaineko egoeraren berri emateko. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203770/aurki-beste-era-batean-bizi-ahal-izango-dela-iragarri-du-sagarduik.htm | Gizartea | Aurki «beste era batean» bizi ahal izango dela iragarri du Sagarduik | Intzidentziak 62 egunean segidan beherako joera izan duela nabarmendu du Osasun sailburuak, eta «adi» jarraitu behar bada ere baikor izateko motiboak badirela | Aurki «beste era batean» bizi ahal izango dela iragarri du Sagarduik. Intzidentziak 62 egunean segidan beherako joera izan duela nabarmendu du Osasun sailburuak, eta «adi» jarraitu behar bada ere baikor izateko motiboak badirela | Elkarrizketa egin diote gaur goizean Euskadi Irratian Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduiri, eta COVID-19ak eragindako osasun krisiaren eboluzioari begira, iragarpen baikorra egin du: laster «beste era batean» bizi ahal izango dela esan du. Aurki egoera «ondo» egongo dela aurreratu du, eta beste arintze bat egin ahal izango dela izurria kontrolpean izateko neurrietan.
Nolanahi ere, zuhurtasun mezu bat ere erantsi nahi izan du: «Ikusi dugu 62 egunean intzidentziak behera egin ostean, atzo igo egin zela pixka bat; horregatik, adi jarraitu behar da».
Prebentzio irizpideak arintzera eginda ere, zenbait neurri betetzen jarraitu beharko dela iragarri du, eta esan du horietako bat izango dela maskararen erabilera: «Batez ere, toki itxietan». Eta eskoletan maskara erabiltzen jarraitzea ere aski garrantzitsua izango dela nabarmendu du: umeentzat txertorik ez dagoenez, eremu horietan neurriekin zorrotz jarraitu behar dela azaldu du.
Aste honetan txertoa jartzeko toki handiak itxi egingo ditu Osakidetzak. Osasun sailburuak adierazi du «nabarmentzekoa» izan dela toki horiek txertaketa kanpaina aurrera eramateko bete duten funtzioa.
Lehengo astean Nafarroako Gobernuko lehendakari Maria Txibitek ere baikor hitz egin zuen izurriaren eboluzioaz; ez zuen «epidemiaren bukaeraz» hitz egin nahi izan, baina nabarmendu zuen «helmuga oso gertu» dagoela.
Kontzertuak eta dantzalekuak
Eusko Jaurlaritzak emaniko azken arauen arabera, dantzalekuetan dantza egin daiteke gaur, baina kontzertuetan ez, eta azken horietan entzuleek ez dute zutik egoterik. Horren zergatiaren inguruan galdetu diote sailburuari.
Erantzun duenez, bi kasuak ezberdinak dira: «Dantzara zoazenean, bazoaz inguru batean, eta distantzia mantenduz, edo zure hurkoarekin. Kontzertuetan pilatu egiten gara. Musikaren arabera, gure mugimenduak ezberdinak dira, eta bateratzera joaten gara, salto egitera, gure gorputzak beste modu batean erantzuten du, eta arriskua handitzen dugu». |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203771/berlindar-gehienek-higiezin-agentzien-etxeak-desjabetzearen-alde-bozkatu-dute.htm | Mundua | Berlindar gehienek higiezin agentzien etxeak desjabetzearen alde bozkatu dute | Boto emaileen %56,4k baietz esan diote proposamenari: Berlingo Gobernuari eskatuko diote lege bat idatz dezala 240.000 etxebizitza «sozializatzeko». | Berlindar gehienek higiezin agentzien etxeak desjabetzearen alde bozkatu dute. Boto emaileen %56,4k baietz esan diote proposamenari: Berlingo Gobernuari eskatuko diote lege bat idatz dezala 240.000 etxebizitza «sozializatzeko». | Alemaniako Legebiltzarrerako bozak egin zituzten atzo, baina Berlingo biztanleek bazuten beste gai bat botoen bidez ebazteko, erreferendumean, eta baietz bozkatu dute: funts handien 240.000 etxebizitza desjabetzeko proposamenaren alde egin dute gehienek.
Berlindarren %56,4k baietz esan diote Desjabetu Deutsche Wohnen & Co egitasmoari, eta %39k aurka bozkatu dute. Horren bitartez, Senatuari eskatuko diote lege bat egin dezala 3.000 etxebizitza baino gehiago dituzten «irabazi asmoko higiezin enpresa handien» 240.000 etxebizitza desjabetzeko, eta horiek jabego publikora pasatzeko. Berlingo etxebizitzen %15 inguru dira horiek.
Ez dute esan zenbat herritarrek bozkatu duten galdeketan, baina, bozketa baliokotzat jotzeko, botoa emateko eskubidea duten herritarren gutxienez %25en parte hartzea behar zen, eta hori lortu dela adierazi du hauteskunde batzordeak. Hau da, milioi bat pertsonak baino gehiagok bozkatu du galdeketan. Hiriko hamabi barrutietatik hamarretan irabazi du ekinaldi horren aldeko jarrerak, erdialdean zein kanpoaldean. Steglitz-Zehlendorf eta Reinickendorf barrutietan bakarrik irabazi du aurkako bozak. Ostera, azken urteotan alokairu igoera handienak pairatu dituzten erdialdeko auzoetan oso argi irabazi du. Esaterako, Friedrichshain eta Kreuzberg auzoak biltzen dituen barrutian %72,4k bozkatu dute desjabetzearen alde.
Noski, enpresei konpentsazio bat eman beharko liekete, eta, kalkulatu dutenez, horiek 13.700 milioi euro inguru balioko lukete.
Erreferendumaren emaitza ez da loteslea, ekinaldi baten ingurukoa delako, ez aurrez idatzitako egitasmo bati buruzkoa. Gaur arratsaldean jakinaraziko dituzte datu ofizialak, baina gaur goizerako zenbatuta zeuden barruti ia guztiak. Egitasmoa martxan jarri zutenen ustez, erreferendumaren emaitzak presio egingo die Berlingo agintariei, gaiari heltzeko, eta alokairuaren prezioak merkatzeko.
«Eredu neoliberalaren amaiera eskura dago lehenbiziko aldiz», idatzi dute Berlingo Die Tageszeitung egunkariaren editorialean. Egunkariak nabarmendu du kanpainak arrakasta eduki duela ez delako «ideologia batetik planteatu», eta ez delako «dogmatikoki argudiatu».
2019ko apirilean abiatu zuten Desjabetu Deutsche Wohnen & Co kanpaina. Rouzbeh Taherik sustatu du, 45 urteko enpresari eta aktibista berlindar batek. Deutsche Wohnen Berlingo higiezinen konpainiarik handiena da, eta 110.000 etxebizitzatik gora dauzka alokairuan. Burtsan kotizatzen du. AEBetako BlackRock inbertsio funtsak horren akzioen %10,2 ditu.
Vonovia da Alemaniako higiezinen konpainiarik handiena, eta hark 40.000 etxebizitza dauzka alokairuan Berlinen. BlackRockek horren akzioen %8,6 ditu. Norvegiako Gobernuaren Pentsio Funtsak beste %6,9 dauzka. Handietan hirugarrena ADO Properties Luxenburgoko konpainia da: 24.000 etxebizitza ditu. AEBetako Vanguard inbertsio funtsak horren akzioen %2,14 ditu.
Taheriren mugimenduak argudiatu du etxejabe erraldoi horiek ari direla alokairuaren prezioa puzten, eta erantzun erradikal bat eman behar zaiola egoerari.
Alemaniako Gobernu Federalak alokairu errentaren prezioa mugatzeko arau bat egin zuen 2015ean, urtetik urtera prezioa %10 baino gehiago ez hazteko, baina ez du eraginik izan. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203772/itpren-jabeen-artean-sapa-arma-enpresa-ere-izango-da.htm | Ekonomia | ITPren jabeen artean SAPA arma enpresa ere izango da | AEBetako Bain Capital funtsak hartuko du gehiengoa, baina Carlos Alzolak jarraituko du buru. Euskal Herriko egoitzari eta enpleguei eutsiko diela ziurtatu du. Bazkide berriak sar daitezke aurrerago, tartean Eusko Jaurlaritza bera. | ITPren jabeen artean SAPA arma enpresa ere izango da. AEBetako Bain Capital funtsak hartuko du gehiengoa, baina Carlos Alzolak jarraituko du buru. Euskal Herriko egoitzari eta enpleguei eutsiko diela ziurtatu du. Bazkide berriak sar daitezke aurrerago, tartean Eusko Jaurlaritza bera. | Guztiz ez bada ere, hasi da argitzen ITP Aeroren etorkizuna. Haren jabeak, Rolls Roycek, akordio bat lortu du Bain Capital AEBetako funtsarekin, eta oraingoz hark lotu dituen bi bazkiderekin: SAPA Placencia Gipuzkoako armagintza enpresa eta JB Capital Espainiako inbertsio funtsa. Aurrerago litekeena da Bain Capitalek industria alorreko enpresa gehiagori lekua egitea eta Eusko Jaurlaritzak ere akzioen zati bat erostea. Gutxienez akzioen %70 gordeko ditu Bain Capitalek.
Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuak azaldu duenez, akordio baten aurrekoa dute Bain Capitalekin, eta 2022ko ekainera arteko epea dute hura behin betiko akordio egiteko eta bazkide gehiago sartzeko. Besteak beste, erabakitzeke dago Gasteizko gobernuak lekua izango lukeen ITP Aeroren kontseiluan. Kopuru ofizialik ez badago ere, Jaurlaritza prest legoke Finkatuz funtsaren bitartez 60 milioi inbertitzeko ITP Aeron, eta horrek akzioen %3-4 emango lizkioke.
Negoziazioa ixteko epea amaitzen zen egunean bertan lortu zuten akordio bat ITP Aerori buruz. Abuztuan, Rolls Roycek Bain Capital aukeratu zuen negoziatzeko, hark eskaini ziolako diru gehien Zamudioko enpresa aeronautikoaren truke. 1.700 milioi euro jasoko ditu Rolls Roycek, eta horrekin arindu nahi du azken urteetan pilatu duen zor handiaren zama. ITP salduta ere, haren bezero nagusia izango da aurrerantzean Rolls Royce. Ez da negoziazio erraza izan Rolls Royceren eta Bainen artekoa, osagai politiko bat izan duelako. Izan ere, Espainiako Gobernuak beto eskubidea zuen, ITP hegazkin militarren sektorean ere aritzen delako, eta, hura sektore estrategikoa izendatu duenez, Madrilen oniritzia behar zuelako ezein operaziok. Espainiako Gobernuak garbi jarri zituen bere baldintzak: «bazkide espainiar» bat edo gehiago izatea, eta industria alorrekoek ere parte hartzea, luzerako begirada baitute, inbertsio funtsek ez bezala —lauzpabost urteko epean atera ohi dira enpresetatik, haien inbertsioa errentagarri bihurtzeko gai direnean—. Agiri baten bidez, Espainiako Industria Ministerioak ontzat hartu du salmenta, «ITP Aeroren garrantzi estrategikoa» bermatzen duelako.
«Abiapuntu egokia»
Eusko Jaurlaritzak ere parte hartu du negoziazioetan, ziurtatu nahian ITP Aero ez zela deserrotuko. Azken egunotan hainbat desadostasun konpondu ondoren, emaitzarekin gustura azaldu da Tapia: «Abiapuntu egokia da», baina nabarmendu du operazioa ez dela oraindik itxi.
Jaurlaritzak ontzat jo du errotzearen aldeko konpromisoa hartu duela Bain Capitalek. Agindu du ITP Aerok Zamudion jarraituko duela, eta industria plan bat egingo du «enpresaren jarraipena ziurtatzeko eta enpleguari eusteko». Gainera, bere karguan utziko du 2019az geroztik zuzendari izandakoa, Carlos Alzola, ibilbide profesionala ITP Aeron egin duen euskal herritarra. ITP Aerok 4.300 langile ditu, eta horietatik 1.500 baino gehiago daude Euskal Herrian. Langileei salmentaren berri emateko bidalitako oharrean, Alzolak azaldu du «fase berri batean» sartu dela konpainia, «hazkundea eta aukerak izango dituena». Bain Capital akziodun nagusi berriaren inbertsiorako gaitasuna nabarmendu du, 140.000 milioi dolarreko aktiboak kudeatzen dituelako.
Lan gatazkak
Lan gatazkengatik ere zeresana eman du azken hilabeteotan ITPk. Irailean, Zamudioko egoitzatik 194 langile kaleratu nahi zituela iragarri zuen, industria aeronautikoaren arazoak argudiatuta; azkenean, 121 izan ziren kaleratuak. Azaroan, ITP Aero Casting adarretik 136 langile kaleratu nahi zituela jakinarazi zuen. Aurretik PCB izena zuen enpresa horrek, eta fundizio lanak eta motorretako osagaiak egiten ditu ITPrentzat, Barakaldon eta Sestaon. Otsailean, 87 langile joan ziren kalera, baina maiatzean EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak baliogabetu egin zuen enplegua erregulatzeko espedientea. Atzo zabaldu zenez, ABEE aldi baterako enplegu erregulazio bat ere baliogabetu dute epaileek.
Senerren aukera
Euskal enpresa hori Sener izatekoa zen, Getxoko ingeniaritza enpresa, ITP Aeroren sortzaileetako bat izan baitzen, eta akzioen erdiak izan baitzituen bere zatia Rolls Royceri saldu aurretik, 2016an. Baina negoziazio horrek ez du fruiturik eman, eta ITPtik kanpora geratuko da Sener.
Haren ordez, ordea, beste euskal enpresa bat sartu dela baieztatu du Carlos Alzola ITPko kontseilari ordezkariak, langileei igorritako oharrean: SAPA Placencia. Soraluzen (Gipuzkoa) sortutako enpresa da, baina Andoainen du gaur egun egoitza, eta armagintzan aritzen da. Haren presidentea Jokin Aperribai da, Realeko lehendakaria. Aperribai familiak badu lotura ITPrekin, Jokinen lehengusu Luis Aperribai sei urtez izan baitzen aeronautika enpresako kontseilari ordezkaria. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203773/serbiak-alerta-gorenean-jarri-ditu-mugako-militarrak.htm | Mundua | Serbiak alerta gorenean jarri ditu mugako militarrak | Pristinak Polizia bidali du serbiarrak gehiengoa diren Kosovoko mugako herrietara. Azken egunetan, serbiarrek errepideak trabatu dituzte, ibilgailuetan Kosovoko matrikula jartzera behartu dituztelako. | Serbiak alerta gorenean jarri ditu mugako militarrak. Pristinak Polizia bidali du serbiarrak gehiengoa diren Kosovoko mugako herrietara. Azken egunetan, serbiarrek errepideak trabatu dituzte, ibilgailuetan Kosovoko matrikula jartzera behartu dituztelako. | Astebete da Serbiaren eta Kosovoren arteko tentsioa lehertu dela. Azken aurrez aurrekoa eragin duen auzia ez da berria. Serbiak urteak daramatza Kosovon erregistratuta dauden eta herrialdean sartzen diren ibilgailuen matrikulak Serbiakoekin aldatzen. Izan ere, Belgradek ez du onartzen Kosovo estatu independente gisara, eta bien arteko muga «oztopo administratibo eta behin-behinekotzat» dauka. Joan den astean, ordea, urrats bera egin zuen Kosovok, eta agindua eman zuen herrialdean sartzen ziren eta Serbiako matrikula zuten ibilgailuei matrikulak aldatzeko. Urrats horrek, baina, mugan bizi eta Kosovon gutxiengoa diren serbiarren haserrea eragin zuen, eta, protesta modura, errepideak oztopatu zituzten. Manifestazioei erantzunez, Pristinak Polizia bidali zuen mugara.
Serbiako presidente Aleksandar Vucicen haserrea eragin du Pristinaren erabakiak, eta alerta gorenean jarri ditu mugako militarrak. Horrez gain, ohar egin dio NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeari, eta 24 ordu eman dizkio Kosovoren aurkako neurriak hartzeko: «NATOk ez badu ezer egiten, Serbiak egingo du».
EBko diplomaziaburu Josep Borrellek tentsioaren gorakadaz ohartarazi du, eta nabarmendu ez dutela onartuko «probokazio ekintzarik». Hain zuzen ere, Kosovo, Montenegro eta Serbiara joatekoa da bihar Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyen. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203774/psikologoek-sinesgarritasuna-eman-diete-saioa-agirreren-eta-naia-zuriarrainen-tortura-testigantzei.htm | Politika | Psikologoek sinesgarritasuna eman diete Saioa Agirreren eta Naia Zuriarrainen tortura testigantzei | Olatz Barrenetxea eta Haizea de la Llosa psikologoek 13/13ko auzipetuei Istanbulgo Protokoloa nola aplikatu zieten azaldu dute Espainiako Auzitegi Nazionalean. Urriaren 29an segituko du epaiketak. | Psikologoek sinesgarritasuna eman diete Saioa Agirreren eta Naia Zuriarrainen tortura testigantzei. Olatz Barrenetxea eta Haizea de la Llosa psikologoek 13/13ko auzipetuei Istanbulgo Protokoloa nola aplikatu zieten azaldu dute Espainiako Auzitegi Nazionalean. Urriaren 29an segituko du epaiketak. | 13/13 epaiketak bertze saio bat izan du gaur Espainiako Auzitegi Nazionalean. Peritu gehiagok deklaratu dute: grafologian, hatz marketan eta DNA probetan adituak diren zenbait poliziak, eta Olatz Barrenetxea eta Haizea de la Llosa psikologoek. Azken bi horiek Saioa Agirreren eta Naia Zuriarrainen psikologoak izan ziren, eta haiek aplikatu zieten Istanbulgo Protokoloa, zeina tortura testigantzen egiatasuna aztertzeko ezartzen den. Biek eman diete sinesgarritasuna 13/13 auzian torturak salatu zituzten auzipetuei: adierazi dute protokoloaren araberako hamar adierazleak «sendoak» izan zirela bien kasuan.
Agirreren psikologoa izan zen Barrenetxea, eta azaldu du trauma ondorengo estresa eta «depresio arina» zituela etorri zitzaiola Agirre kontsultara, 2011n: «Justu orduan Istanbulgo Protokoloaren metodologia zorrozteko ikerketa bat egiten ari ginen, eta Saioari proposatu nion parte hartzeko. Ados zegoela esan zidan». «Erdi egituratutako» elkarrizketa «luze» bat eta proba psikometrikoak egin zizkion, eta, protokoloak haren bizipenak baieztatzeaz gain, terapia ere egin zuen auzipetuak Barrenetxearekin: «Ondorioa izan zen hark kontaturikoak eta sintomek bat egiten zutela».
Gauza bertsua adierazi du De la Llosak Zuriarrainen egoeraz. Haren kasuan, Eusko Jaurlaritzaren torturari buruzko ikerketaren barnean aplikatu zioten Istanbulgo Protokoloa. Emaitza bera izan zen: «Erabateko bateragarritasuna atzeman genuen ustezko torturen eta haren sintomen artean». Zuriarrainek talde terapia batean parte hartu zuen ondotik, «trauma bera eta haren ondorioak» artatzeko.
Urriaren 29an
Hurrengo auzi saioa urriaren 29an eginen dutela adierazi du Angela Murillo epaileak. Azaroaren 3rako eta 4rako ere deitu dute auzi saioetara. Espero da orduan ematea epaiketaren ondorioak eta alde bakoitzaren argudioak. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203775/beste-92-positibo-atzeman-dituzte-hegoaldean.htm | Gizartea | Beste 92 positibo atzeman dituzte Hegoaldean | Egindako testen %1,8k eman dute positibo. Atzo, 11 lagun ospitaleratu zituzten gaitzak jota. | Beste 92 positibo atzeman dituzte Hegoaldean. Egindako testen %1,8k eman dute positibo. Atzo, 11 lagun ospitaleratu zituzten gaitzak jota. | Azken asteotako joerari eutsita, koska bat beherago daude transmisioari buruzko aldagaiak Hego Euskal Herrian. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuen arabera, atzo 5.009 diagnostiko proba egin ziren birusa atzemateko, eta horien guztien %1,8 izan ziren positibo. Zehazki, 92 kasu detektatu ziren. Horietako 43 Bizkaian atzemandakoak dira; 18, Gipuzkoan; 17, Nafarroan; eta 11, berriz, Araban.
Bestalde, ospitaleetako presioa ere arintze bidean da. Osakidetzak eta Osasunbideak jakinarazi dutenez, birusarekin eri diren 162 pertsona daude Hegoaldeko zentroetan, eta horietatik 54 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan daude, bezperan baino bat gehiago. Gainera, osasun sistemek emandako datuen arabera, atzo 11 gaixo erietxeratu zituzten COVID-19agatik. Paziente horiek guztiak Osakidetzaren ardurapeko zentroetara eraman zituzten; izan ere, atzo ez zuten inor ospitaleratu Nafarroan. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203776/eajrekin-batu-beharrean-ezkerreko-alderdiekin-batu-nahi-du-soraya-morla-pseko-hautagaiak.htm | Politika | EAJrekin batu beharrean, ezkerreko alderdiekin batu nahi du Soraya Morla PSEko hautagaiak | Basauriko hautagaiak PSE-EEren «esentzia sozialista» berreskuratzeko aurkeztu du bere burua idazkaritzarako. | EAJrekin batu beharrean, ezkerreko alderdiekin batu nahi du Soraya Morla PSEko hautagaiak. Basauriko hautagaiak PSE-EEren «esentzia sozialista» berreskuratzeko aurkeztu du bere burua idazkaritzarako. | «Alderdi Sozialistak denekin egiten du berba, baina oso kuriosoa da Euskadin beti berberekin egiten dituela itunak». Hainbatetan errepikatu du ideia hori Soraya Morlak, gaur goizean PSE-EEren idazkari nagusirako hautagaitza aurkeztu eta gero. «Ez daukagu zertan konformatu alderdiari [EAJri] egonkortasuna ematen, ezta Euskadiri ere». Morlak PSE-EEren eginkizuna aldatu nahi du, eta EAJrekin egindako hitzarmenak eteteko garaia dela iradoki du; bakarrik gobernatu nahi du, edo behintzat «ezkerreko» gobernu bat eratu.
EH Bildurekin gobernua eratuko lukeen galdetuta, argi erantzun du: «Jakina». Koalizio abertzalearekin eta Elkarrekin Podemos-IUrekin ezkerreko gobernua eratzea proposatu du, eta udaletako itunekin lotu du aukera hori: «Udalerri askotan aritmetikak ahalbidetzen zuen EAJri lekua kentzea».
Hala ere, Morlak nabarmendu du ez duela bere hautagaitza eraiki nahi «EAJrekiko aurkakotasunean», eta gauza asko dauzkatela komunean, baina jeltzaleek ez diotela PSE-EEri onartzen «Euskadiko politikan» izandako garrantzia. «Ez dute onartzen Ramon Rubial lehen lehendakaria izan zela ere».
Eneko Anduezak ere aurreko astean aurkeztu zuen idazkari posturako bere hautagaitza, eta haren aldean, «aukera oso gutxi» dauzkala onartu du Morlak. Baina gehitu du Pedro Sanchezek ere aukera gutxi zeuzkala 2017ko primarioetan, Espainiako Alderdi Sozialistako idazkari nagusi izateko. Morla bera izan zen Sanchezen hautagaitzaren alde aritu zen taldearen buru Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Irabazi ezean ere, oraingoan, ahalik eta boto gehien lortzea izango du helburu Morlak: «Oxala ehuneko garrantzitsu bat lortzea, entzun gaitzaten edo taldean sar gaitzaten».
Morlak kazetariei gogorarazi die PSE-EEren bozeramaile izan zela Basaurin 2015-2019 legegintzaldian, eta udal gobernuan sartzeko aukera izan arren Alderdi Sozialistak kanpoan geratzea erabaki zuela, oposizioko lehen alderdia izateko. Helburu bera du Eusko Jaurlaritzarako: oposizioko lehen indarra izatea berriro. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203777/pentsiodunak-bruselara-abiatu-dira-sistema-publikoa-blinda-dezatela-eskatzera.htm | Ekonomia | Pentsiodunak Bruselara abiatu dira sistema publikoa «blinda dezatela» eskatzera | Asteartean hainbat europarlamentarirekin biltzekoak dira, eta ostiralerako mobilizazioak antolatu dituzte Hego Euskal Herriko hiriburu eta herrietan | Pentsiodunak Bruselara abiatu dira sistema publikoa «blinda dezatela» eskatzera. Asteartean hainbat europarlamentarirekin biltzekoak dira, eta ostiralerako mobilizazioak antolatu dituzte Hego Euskal Herriko hiriburu eta herrietan | Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua ez dago geldirik egoteko asmoz. Espainiako pentsioen erreforma eta Europako Funtsen baldintzak negoziatzen ari diren honetan, beren ahotsa inoiz baino garrantzitsuagoa dela iritzi diote, eta, horregatik, hainbat mobilizazio egingo dituzte hurrengo egunetan. Aste honetan, esaterako, bi aldiz mobilizatuko dira: asteartean Bruselara iritsiko dira, hainbat parlamentarirekin eta Eskubide Sozialen Batzordearekin biltzeko; ostiralean, berriz, adinekoen nazioarteko egunaren karietara, manifestazioetara deitu dute Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan (12:00).
Euskal Herriko Pentsiodunak Espainiako hainbat elkarterekin bat eginda abiatuko dira Bruselara. Bi autobus irtengo dira Bilbotik. Hainbat bilera lotu dituzte. Europako Batzordearen pentsioen liburu berdea sistema publikoaren aurkako «mehatxu» bat dela kritikatu dute, eta erakundeari berari egotzi diote bankuen lobbyaren «ordezkari gisa» aritzea, bere neurriarekin pentsio pribatuak sustatuz. Alde horretatik, «oso larrituta agertu dira Europako Funtsek pentsioetan izan dezaketen eraginarengatik». Hainbat eskaera zehatz eramango dituzte: besteak beste, pentsio publikoak «eskubide gisa blindatzea», Europako Funtsen banaketan pentsio sistema publiko baten bermea lehenestea, eta pentsioen errebalorizazio automatikoa bermatzea «gutxienez» KPIaren arabera.
Ostiralean, mobilizazioak Euskal Herrian izango dira. Manifestazio bat hiriburu bakoitzean, eta elkarretaratzeak herrietan. Urriaren 1a zaharren nazioarteko eguna da, eta pentsiodunak zahar etxeetako erabiltzaileen elkarteekin batera irtengo dira kalera. Pentsio duinak, eta etxebizitza eta zentro soziosanitario egokiak aldarrikatuko dituzte. Ez da izango hurrengo egunetako mobilizazio bakarra, beste manifestazio batera ere deitu baitute azaroaren 13rako. Hor pentsioen erreformaren negoziazioetan eragitea izango dute helburu. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203778/arabako-zurgintzaren-ituna-egin-dute-labek-ccook-eta-ugtk-searekin.htm | Ekonomia | Arabako zurgintzaren ituna egin dute LABek, CCOOk eta UGTk, SEArekin | Sektoreko soldatak igotzea jaso dute akordio berrian, "erosteko ahalmena bermatzeko", sindikatuen arabera | Arabako zurgintzaren ituna egin dute LABek, CCOOk eta UGTk, SEArekin. Sektoreko soldatak igotzea jaso dute akordio berrian, "erosteko ahalmena bermatzeko", sindikatuen arabera | "Negoziazio konplexu baten ondotik", egurraren sektorearen lan itun berria egin dute SEA patronalak eta hiru sindikatuk: LABek, CCOOk eta UGTk. "Erreibindikazio guztiak jaso ez arren", UGTk esan du sektoreko soldatak hobetu dituela, eta erosteko ahalmena ez galtzea "bermatzen" duela akordio berriak. Pandemiaren ostean "egonkortasuna" emateko tresna garrantzitsutzat jo du UGTk hitzarmen berria.
Hala, hiru urteko indarraldia izango du, 2021., 2022., eta 2023. urteetan, baina mugagabeko ultraaktibitaea ere jaso du akordioak, eta, beraz, beste bat egiten ez den bitartean hori egongo da indarrean. %1,5eko soldata igoera adostu dute aldeek 2021. urterako, 2022.erako eta 2023.erako. Urte bakoitzeko KPI igoera horiek baino handiagoa bada, igoera egokituko da, erosteko ahalmena ez galtzeko.
Sektoreak aspaldian erreklamatzen zuen beste gai bati soluzioa eman dio itunak, gainera. San Jose eguna ordainsaria jasoko dute egurraren sektoreko beharginek aurrerantzean: 25 egunekoa 2021. eta 2022. urteetan, eta 30 egunekoa 2023. urtean. Horrez gain, hamabost hilabetera luzatu dute gaixotasun baimenaz egonda ere soldata osorik jasotzeko osagarri berezia. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203779/basque-culinary-centerren-hamargarren-urteurrena-ospatu-dute.htm | Bizigiro | Basque Culinary Centerren hamargarren urteurrena ospatu dute | Gastronomia gara lelopean egin dute ekitaldia, Donostian. Erakundeetako, enpresetako eta gastronomia arloko ordezkaritza zabala bildu da ospakizunean, eta Urkullu lehendakariak eman du amaierako hitzaldia. | Basque Culinary Centerren hamargarren urteurrena ospatu dute. Gastronomia gara lelopean egin dute ekitaldia, Donostian. Erakundeetako, enpresetako eta gastronomia arloko ordezkaritza zabala bildu da ospakizunean, eta Urkullu lehendakariak eman du amaierako hitzaldia. | Hamar urte bete ditu Basque Culinary Centerrek, eta tamainako ospakizuna egin dute haren egoitza nagusian, Donostian. Gastronomia gara lelopean, erakunde eta enpresetako ordezkaritza zabala bildu da ekitaldian, baita hainbat sukaldari eta gastronomiaren arloko profesionalak ere. «BCC komunitatea» osatzen dutenak, Joxe Mari Aizega Basque Culinary Centerreko zuzendariak adierazi duenez. «Gastronomiak lortu ezinak ziruditen helburuak lortu ditu. Horregatik, hamargarren urteurrena ospatzen dugu, ilusioz eta erronkaz beteta. Komunitate gastronomiko handi bateko kide gara, eta elkarrekin 10 urte zoragarri partekatu ditugu. Ekintzailetza eta berrikuntzako hamarkada bat unibertsitatearen eta ezagutzaren munduan, gastronomiaren zerbitzurako ekosistema bat sortzeko. Gaur, hori posible egin duten pertsona guztiekin batera eskuratutako lorpenak ospatuko ditugu», nabarmendu du Aizegak.
Ekitaldian izan dira, besteak beste, Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakaria, Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburua, Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko presidentea, Denis Itxaso Espainiako Gobernuaren ordezkaria, Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusia, Eneko Goia Donostiako alkatea eta Jose Miguel Herrero Espainiako Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioko Zuzendari nagusia.
Han izan dira, halaber, Basque Culinary Centerreko patronatuko ordezkariak: Vicente Atxa Mondragon Unibertsitateko errektorea, Pedro Subijana, Andoni Luis Aduriz, Juan Mari eta Elena Arzak, Eneko Atxa, Hilario Arbelaiz eta Diego Guerrero sukaldariak, eta zentroa osatzen duten enpresen ordezkariak: Rogelio Pozo (Azti), Agustin Marcaide (Eroski), Joseba Martikorena (Martiko), Ricardo Delgado (Covap), Iker Alberdi (Fagor) eta Guillermo Arrieta (Mahou San Miguel).
Maite Larburu musikariak girotu du ekitaldia, eta Pablo Mendez koreografoaren akrobaziak ere ikusi ahal izan dira. BCCn ikasitako zenbait ikasleren solasaldi bat ere izan da Izaro Iraeta kazetariak gidatuta, eta Aizega zuzendariak, Atxa patronatuko presidenteak eta Iñigo Urkullu lehendakariak hartu dute hitza.
Ekitaldia amaitu ondoren, Basque Culinary Centerreko irakasleek eta ikasleek prestatutako otordua egin da. Ekitaldi horretan, bertaratuek, azken hamar urteotan bizi izandako esperientziak eta erdietsitako lorpenak partekatzeko eta gogoratzeko aukera izan dute, eta, aldez aurretik, erakundearen hamargarren urteurrenerako argitaratutako liburu berezi bat jaso dute: Gastronomía. Diálogos en torno a la cocina de hoy y de mañana. Liburu dendetan eta BCC Store webgunean eskuratu ahal izango da urriaren 20tik aurrera. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203780/gaur-hasi-da-egunean-behin-jokoaren-zortzigarren-denboraldia.htm | Bizigiro | Gaur hasi da Egunean Behin jokoaren zortzigarren denboraldia | EITBk babestuko du bi astez, eta, gainontzekoetan, beste babesle bat izango du astero. Galdetegi berriez gain, «sorpresa ugari» eta ekitaldi berezi bat iragarri dituzte. Finala ere EITBk emango du, zuzenean, abenduko hirugarren astean. | Gaur hasi da Egunean Behin jokoaren zortzigarren denboraldia. EITBk babestuko du bi astez, eta, gainontzekoetan, beste babesle bat izango du astero. Galdetegi berriez gain, «sorpresa ugari» eta ekitaldi berezi bat iragarri dituzte. Finala ere EITBk emango du, zuzenean, abenduko hirugarren astean. | Gaur hasita, hamaika astez arituko dira lehian euskaldun asko, Egunean Behin jokoan. Jada txapelketaren zortzigarren denboraldia da, eta antolatzaileek hainbat berritasun iragarri dituzte: galdera eta gai berriak, sari gehiago... Baina bada beste nobedade garrantzitsu bat ere: lehiaketa EITBk babestuko du bi astez, eta gainerako bederatzi asteetako bakoitzean babesle bat izango du Egunean Behinek, orain arte bezala.
Code Syntax jokoa sortu duen enpresak azaldu duenez, 60.000 lagunek hartu zuten parte egunero aurreko denboraldian. Gainera, EITBk zuzenean eman zuen txapelketako finala uztailean, Biba zuek! saioan, eta bertan 20.000 lagun aldi berean lehian ibili zirela ere jakinarazi dute. Aurten, berriz, abenduko hirugarren astean izango da finala, oraingoan ere EITBn, eta EITB Maratoiarekin bat egingo du, gainera.
Horrez gain, iragarri dute azaroan ekintza berezi bat antolatuko dutela, eta «sorpresa ugari» izango direla, sakelakoak euskaratzearekin zerikusia izango dutenak. Lehenengo asteari hasiera emateko ere ez dira sariak faltako: bi smarthphone izango dira, bat irabazlearentzat eta bestea zozketa bidez banatzeko.
Sakelakoan jokatzen da Egunean Behin. Trivial estiloko hamar galderari erantzun behar diete jokalariek, hiru erantzunetatik bat aukeratuta, eta bakarrik egunean behin joka daiteke. Codesyntax enpresak 2019an sortu zuen, eta arrakasta handia lortu du. Zale ugari lortu ditu, eta duela egun batzuk Eibarko Hankamotxak bertso eskolak antolatutako bertso saio batean ere hizpide izan zuten lehiaketa. Beñat Gaztelumendi, Uxue Alberdi, Oihana Iguaran eta Miren Artetxe ibili ziren Egunean Behinen inguruan. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203781/gaur-abiatuko-da-miarritzeko-latinoamerikako-30-jaialdia.htm | Kultura | Gaur abiatuko da Miarritzeko Latinoamerikako 30. jaialdia | Gaur hasiko da Miarritzeko Latinoamerikako jaialdiaren 30. aldia. Independentziaren bigarren mendeurrena kari, Peru da gonbita berezia: bertako hamar filma, literatura eta gastronomia erakutsiko dituzte igandera bitarte. | Gaur abiatuko da Miarritzeko Latinoamerikako 30. jaialdia. Gaur hasiko da Miarritzeko Latinoamerikako jaialdiaren 30. aldia. Independentziaren bigarren mendeurrena kari, Peru da gonbita berezia: bertako hamar filma, literatura eta gastronomia erakutsiko dituzte igandera bitarte. | Gaur hasi eta igandera bitarte ospatuko dute Miarritzeko Latinoamerikako jaialdiaren 30. urteurrena. Iazkoa egin ahal izan bazuten ere, COVID-19ak erabat baldintzatu zuen: aretoetako ikusle kopurua mugatua zen, filmen egile anitz ezin izan ziren joan... Aurten, berriz, usaiak itzuli dira, Nicolas Azalbert film programatzaile arduradunaren hitzetan: «Guretako normalitatera itzultze bat da aurtengoa. Hiru kenduta, bertze egile guziak jinen baitira, herrixka ere arra-muntatu dugu, ostatuak eta guzi, eta, aretoak ikuslez betetzen ahalko ditugu».
Usaian bezala, hiru film mota lehiatuko dira sei egunez: hamar film luze, eta bertze horrenbertze film labur eta fikziozko film.
Lehiaz kanpo, berriz, Peruri jarri dira begira, bertako hamar film ekarriz, bai ere gastronomia eta literatura. «Peruko independentziaren berrehungarren urteurrena denez, parada egokia da bertako filmez interesatzeko. Haien ekoizpenaren ikuspegi garaikidea erakutsi nahi dugu; horregatik, hondar hamar urteotako lanetara mugatu dugu geure burua«, erran du Azalbertek.
Gehitu du 1990eko hamarkadara arte Lima hiriburura mugatzen zirela film ekoizpen guziak. Orain, ordea, «digitalizazioaren demokratizatzearekin», herrialdearen errepresentazio gehiago dagoela; horrela, filmek Peru «hobeki ordezkatzen» dute. Gisa horretan, paisaia urbanoaz bertze, hiriburutik kanpoko eskualdeetara bidaiatzen ahalko du ikusleak.
Bestalde, aurtengo festibalak badu berezitasunik, aspalditik egin gabekoa: film egile baten film erakusketa. Hala, Igancio Aguero txiletarraren obra zinematografiko osoa ikusgai izanen baita, hamahiru film orotara, dokumental nahiz fikziozkoak, luzeak eta laburrak. Bertan egotekoa da bera. «Dokumental egile oso handia da. Izugarri harro gaude bere lanaren erakusteaz. Egile zinez ezezaguna da Europan; alta, zinez goi mailakoa da», azpimarratu du programatzaileak.
Film estreinaldiei dagokionez, larunbat gaueko itxiera ekitaldian erakutsiko dutena aitzinerat ezarri du programatzaileak: Apichatpong Weerasethakul thailandiarraren Memoria filma, zeinak Kolonbia eta Thailandia lotzen dituen: «Izugarriko filma da, liluragarria. Egilea lehen aldiz joan da Kolonbiara filmatzera. Bi herrialdeen arteko loturak egiten ditu, paisaia, historia odoltsua... Bien memorioak ditu partekatzen. Sekulako filma da. Cannesen ere egona da eta sari bat bildu du». Dolu du zuzendaria eta Tilda Swinton aktorea ezin izanen direla jin, obra Kolonbian ere estreinatuko baitute aste honetan berean.
Eusko Jaurlaritzaren Kimuak Euskadiko film laburren programak bultzatutako hiru egileren obrak ere zabalduko dituzte, zeinak Euskal Herrian ekoitziak izan diren. Batetik, Larry Mankusoren Bizardunak; bertzetik, Pablo Hernandoren Eguzki-zarata, eta azkenik, Maria Elorza eta Koldo Almandozen Quebrantos.
Lehen aldiz, publiko gaztearendako bi film ere aurreikusiak ditu festibalak.
Bazterrerat utzi gabe, igandera arte ikusgai izanen da Daniel Mordzinski «idazleen argazkilariaren» erakusketa, zeinak festibalaren ibilbidea islatzen duen bere lanen bidez. Bertzeak bertze, Gabriel Garcia Marquezi atera zion argazkia Miarritzeko hondartzan, 1995ean.
Hari beretik, Isaac Barreda kaleko arte egilea Limatik jinarazi dute, eta bere sorkuntza preziatzen ahalko da festibala kari, merkatuko karrikako murru batean.
Filma eta erakusketez gain, egunero eztabaidak egonen dira, bai ere musika latinoamerikarraz gozatzeko parada, chicha musikaz, konparazione, eta merkatua. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203782/jaurlaritzak-espetxeetako-langileen-baldintzak-mantenduko-ditu-nahiz-eta-gehiengo-sindikala-ados-ez-egon.htm | Gizartea | Jaurlaritzak espetxeetako langileen baldintzak mantenduko ditu, nahiz eta gehiengo sindikala ados ez egon | Ostiral honetan espetxeen eskumena jaso aurretik, Jaurlaritzak kartzeletako langileen baldintzak zehazteko akordioa lortu du ACAIP-UGT sindikatuarekin, baina gehiengo sindikala konbentzitu gabe. | Jaurlaritzak espetxeetako langileen baldintzak mantenduko ditu, nahiz eta gehiengo sindikala ados ez egon. Ostiral honetan espetxeen eskumena jaso aurretik, Jaurlaritzak kartzeletako langileen baldintzak zehazteko akordioa lortu du ACAIP-UGT sindikatuarekin, baina gehiengo sindikala konbentzitu gabe. | Ostiralean gauzatuko den eskumen aldaketaren atarian, Eusko Jaurlaritzak Araba, Bizkai eta Gipuzkoako espetxeetako langileen lan baldintzak zehazteko akordio bat sinatu du gaur ACAIP-UGT sindikatuarekin, funtsean, langileen orain arteko baldintzak datozen bi urteetan mantenduko dituena. Sektoreko gehiengo sindikala adostasun horretatik kanpo geratu da, ordea, negoziazio mahaian eserita zeuden ELA eta CCOO sindikatuek ez baitute Jaurlaritzak eginiko proposamena onartu.
Jaurlaritzak azaldu duenez, ACAIP-UGT sindikatuarekin lorturiko akordioak 2023aren amaierara bitarte «negoziatzen jarraitzeko eta espetxeetako lanpostuak zehazteko» aukera emango du, urriaren 1ean gauzatuko den espetxe eskumenen transferentziari «esparru juridiko egonkor eta argi» bat eskaintzen dion bitartean. Halaber, sindikatuak adierazi du sinaturiko dokumentua ez dela negoziazioaren amaiera, «lan baldintzak ezartzeko hasiera baizik».
Hala, Berdintasun, Justizia eta Gizarte politiketako Sailak iragarri du espetxeetako langileen lanaldiak, ordutegiak eta baimenei dagozkien baldintzak berdinak izango direla datozen bi urteetan ere. Soldatak ere, oro har, berdinak izango direla jakinarazi du, eta «beharrezkoa den kasuetan» erkidegoko administrazio publikoaren gutxiengoko baldintzetara egokituko direla eta horrek zenbait langileri soldata igoera bat ekarriko diela gehitu. Gainera, administrazio berriarekiko parekatze horrek langileen antzinatasunaren arloan ere «zenbait aldaketa positibo» eragingo dituela nabarmendu du Jaurlaritzak, besteak beste.
Adosturiko baldintzek, ordea, ez dute lortu gehiengo sindikala osatzen duten gainerako sindikatuen onespena, eta ELAk eta CCOOk sektoreko ia 700 langileen baldintzak hobetuko dituen beste akordio bat lortzeko lanetan jarraitzeko asmoa dutela adierazi dute.
«Estatuko ereduari jarraika»
Mahai sektorialaren bilera egiten ari ziren bitartean, ELAk protesta egin du goizean, Lakuan, Jaurlaritzak ACAIP-UGTrekin itxitako akordioa gaitzetsi eta «euskal espetxe sistema propioa» aldarrikatzeko. Sindikatuaren arabera, sinaturiko dokumentuarekin, Jaurlaritzak «behin eta berriz aldarrikatu duen eredu aldaketa hipotekatzen du», eta azpimarratu du aurkezturiko dokumentuak ez duela administrazio sektorialaren ordezkaritzaren %15 ere lortu. Horiek horrela, akordioa «gutxiengoan» eta «printzipio demokratikoak eta langile publikoek legitimoki hautatutako gehiengoak errespetatu gabe» sinatu izana leporatu dio ELAk Jaurlaritzari.
Akordioaren edukiei dagokienez, «estatuko ereduari» bide ematen diotela adierazi du sindikatuak, eta eredu propio baten alde egiteko neurriak albo batera utzi direla nabarmendu du. Besteak beste, ELAk salatu du sinaturiko dokumentuan ez dela «jada eskasak diren lantaldeak» handitzeko lan eskaintza publikoa planteatu, pribatizazioari «atea are gehiago irekitzen» zaiola, ez direlakontuan hartu langileen kolektiboak egindako eskaerak eta ez dela txertatu euskalduntze eta berdintasun planen hasiera.
Halaber, sindikatuak gaineratu du espetxe sistema propio baten alde «borrokan» jarraituko duela, «iraganeko hipotekarik gabekoa» izan eta «askatasunik gabeko pertsonen gizarteratzea» bilatuko duena, eta helburu hori soilik «kolektiboaren eskaerak kontuan hartuz» lortu ahalko dela ohartarazi du. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203783/eskubide-biktima-eta-memoria-guztiak-aldarrikatu-ditu-sortuk.htm | Politika | Eskubide, biktima eta memoria «guztiak» aldarrikatu ditu Sortuk | Memoria elkarteek eta senideek omenaldiak egin dizkiete Txiki eta Otaegiri, Zarautzen eta Nuarben. Kontakizun «inklusiboa» eskatu du Sortuk, Euskal Herrian «elkarbizitza demokratikoa» eraikitzeko. Protestak eginen dituzte iluntzean. | Eskubide, biktima eta memoria «guztiak» aldarrikatu ditu Sortuk. Memoria elkarteek eta senideek omenaldiak egin dizkiete Txiki eta Otaegiri, Zarautzen eta Nuarben. Kontakizun «inklusiboa» eskatu du Sortuk, Euskal Herrian «elkarbizitza demokratikoa» eraikitzeko. Protestak eginen dituzte iluntzean. | Gaur 46 urte bete dira Juan Paredes Manot Txiki, Angel Otaegi Etxeberria eta FRAPeko hiru kide fusilatuta hil zituztela, eta haien oroimenez ekitaldiak egin dituzte haien hilerrietan, Zarautzen eta Nuarben (Gipuzkoa), hurrenez hurren. Haimar Altuna Sortuko Nazio Kontseiluko kideak adierazpenak egin ditu Txikiren hilerrian: adierazi du «behar-beharrezkoa» dela «nondik gatozen oroitzea», eta gogoratu du Txiki eta Otaegi ez ezik «1936tik gaur arte Euskal Herrian bakea eta askatasuna lortzeko ahaleginean bizitza galdu duten herrikideak» izanen dituztela gaur gogoan.
Gaurko egunez «eskubide guztiak, biktima guztiak, memoria guztiak» aldarrikatu ditu Sortuk, «bizikidetzan aurrera egiteko ezinbesteko printzipio» gisa. Izan ere, ezker abertzaleko alderdiak uste du «soilik kontakizun inklusibo batetik eraiki ahal izango» dela «elkarbizitza demokratikoa» Euskal Herrian: «Horrexegatik da garrantzitsua erantzukizunez jokatzea, faxismoari eta faxismoa ezartzen ari den agendari bizkar emanez, horrek ondorio latzak dakartzalako. Eta horri buruz zerbait badakigu hemen gaudenok».
Larunbatean ekitaldia egin zuen Sortuk Oiartzunen (Gipuzkoa), eta gaurko elkarretaratzeak deitu ditu Euskal Herriko hainbat herri eta hiritan. 30 protestatik gora eginen dituzte, Euskal Herria bihotzean, independentzia! lelopean. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203784/gazte-batek-arrautza-bat-bota-dio-macroni-azoka-gastronomiko-batean.htm | Mundua | Gazte batek arrautza bat bota dio Macroni azoka gastronomiko batean | Poliziak berehala atxilotu du gaztea, Lyonen (Frantzia). Arrautzak sorbaldan jo du Macron, baina ez da lehertu. | Gazte batek arrautza bat bota dio Macroni azoka gastronomiko batean. Poliziak berehala atxilotu du gaztea, Lyonen (Frantzia). Arrautzak sorbaldan jo du Macron, baina ez da lehertu. | Ezusteko galanta hartu du gaur goizean Emmanuel Macron Frantziako presidenteak: gazte batek arrautza bat bota dio, eta bete-betean eman dio sorbaldan. Zortea izan du, ordea, eta ez da lehertu. Bizkartzainek berehala babestu dute presidentea, eta Poliziak atxilotu egin du gaztea. Hark, arrautza bota bitartean, «gora iraultza!» oihukatu du.
Jarraian, Macronek gaztearekin hitz egitea eskatu du: «Esateko zerbait badu, etor dadila», galdegin du presidenteak. Oraindik ez dute argitu zein zen arrautza jaurti duenaren asmoa edo aldarrikapena.
Ez da Macroni arrautza bat botatzen dioten lehen aldia, 2017an ere bota baitzioten bat nekazaritza azoka batean. Aurtengo ekainean belarrondoko bat ere hartu zuen Tain-l'-Hermitage (Frantzia) herrian. Ordukoan lau hilabeteko kartzela zigorra ezarri zioten erasotzaileari. Belarrondokoa eman aurretik bi oihu egin zituen: lehenik «Montjoie Saint-Denis» esan zuen; erregezaleen oihu bat da hori, gaur egun Frantziako ultraeskuindarrek erabiltzen dutena. Jarraian, «utikan macronismoa!», egin zuen oihu.
Euskal Herrian ere badira antzeko esperientziak bizi izan dituzten politikariak. Arrautzakada ospetsuena, ziurrenik, Alfonso Alonso Gasteizko alkate izandakoak 2006ko Andre Maria Zuriaren jaien txupinazoan jaso zuena da. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203785/bigarren-mundu-gerraz-geroztik-bizi-itxaropenak-izaniko-jaitsierarik-handiena-eragin-du-koronabirusak.htm | Gizartea | Bigarren Mundu Gerraz geroztik bizi itxaropenak izaniko jaitsierarik handiena eragin du koronabirusak | Gizonezkoetan izan da jaitsierarik nabarmenena: 2,2 urte. 29 herrialdek hartu dute parte ikerketan, eta horietatik 27tan sei hilabeteko jaitsiera izan da, batez beste. | Bigarren Mundu Gerraz geroztik bizi itxaropenak izaniko jaitsierarik handiena eragin du koronabirusak. Gizonezkoetan izan da jaitsierarik nabarmenena: 2,2 urte. 29 herrialdek hartu dute parte ikerketan, eta horietatik 27tan sei hilabeteko jaitsiera izan da, batez beste. | Ikerketan, kontuan hartu dituzte Europako herrialde gehienak, Ameriketako Estatu Batuak eta Txile: guztira, 29 herrialde. 2019ko datuekin alderatuta, bizi itxaropena sei hilabete baino gehiago laburtu da ikertu dituzten herrialdeetatik 27tan.
Oxfordeko Unibertsitateak argitaratu du ikerketa, eta, adituen arabera, COVID-19ak zerikusi zuzena dauka jaitsiera horrekin. «Gure ikerketaren emaitzak erakusten dute zuzenean koronabirusa dela bizi itxaropena laburtzeko arrazoi nagusia, eta horrek erakusten du nolako kaltea eragin dien pandemiak herrialde gehienei», nabarmendu du ikerketako egileetako batek, Ridhi Kashyap-ek.
Herrialde gehienetan gizonezkoen bizi itxaropena laburtu da gehien, batez ere Ameriketako Estatu Batuetan: han, 2,2 urte jaitsi da. Horrez gain, ikerketan parte hartu duten 29 herrialdeetatik hamabostetan ondorioztatu dute 2020. urtean jaio ziren emakumeek bizi itxaropen laburragoa dutela 2015. urtean jaio zirenek baino, eta gizonekin beste hainbeste gertatu da hamar herrialdetan.
Heriotza tasa ere handitu egin da, batez ere 18 eta 60 urte artekoen artean Estatu Batuetan, eta 60 urtetik gorakoetan Europan.
2015-2019 bitarteko datuekin konparatuz egin dute ikerketa, eta, behin heriotza tasak kalkulatuta, heriotza horietatik COVID-19ari zenbat dagozkion ere kalkulatu dute ikertzaileek. Azterlanetik ondorio garbiak atera dituzte: COVID-19 pandemiaren ondorioz, heriotza tasa nabarmen handitu zen 2020an, Mendebaldeko Europan Bigarren Mundu Gerratik edo Ekialdeko Europan Sobietar Batasuna desagertu zenetik ikusi ez den neurrian.
Ikertzaileek nabarmendu dute ezberdintasun handiak aurkitu dituztela herrialdeen artean. AEBetan, adibidez, jaitsiera nabarmena izan da, baita Espainian ere. Eskandinaviako herrialdeetan, berriz, jaitsiera txikiak erregistratu dituzte. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203786/uber-eta-beste-igak-ez-dira-ordu-erdi-lehenago-eskatu-beharko.htm | Ekonomia | Uber eta beste IGak ez dira ordu erdi lehenago eskatu beharko | Lehiaren Euskal Agintaritzari arrazoia eman diote, eta bide berean emaniko bigarren ebazpena da. Geolokalizazioa ere baimendu diete. | Uber eta beste IGak ez dira ordu erdi lehenago eskatu beharko. Lehiaren Euskal Agintaritzari arrazoia eman diote, eta bide berean emaniko bigarren ebazpena da. Geolokalizazioa ere baimendu diete. | Ibilgailu gidaridunak (IG) ez dira derrigorrez ordu erdi lehenago kontratatu beharko, eta zerbitzu hori ematen duten autoek geolokalizazioa piztuta eraman ahal izango dute bezeroek nondik dabiltzan jakin dezaten. EAEko Auzitegi Nagusiak arrazoia eman dio Lehiaren Euskal Agintaritzari (LEA), eta indarrik gabe utzi ditu 2019an Eusko Jaurlaritzak garraio mota hori arautzeko onarturiko dekretuko bi arau. Bide berean emaniko bigarren ebazpena da, ekainaren 11n ere haien aurka agertu baitzen. Ordukoan Uber plataforma digitalak irabazi zuen auzia. Jaurlaritzak helegitea jarri dio ebazpen hari Auzitegi Gorenean. Duela bi urteko taxiaren gatazka berriz ere piztea nahiko zaila dirudi, baina ez sektorearen haserrea. Duela hamarkada bat hasi ziren ugaritzen IG lizentziak Hego Euskal Herrian, 2015era arte liberalizatuta zegoen jardun bat baitzen. Gerora ezarri zuen Espainiako Gobernuak IG lizentzien ratioa: bat 30 taxiko, eta horrek giroa lasaitu zuen. Hala ere, 2018an tentsio une handiak egon ziren IGetako gidarien eta lizentziadun taxilarien artean. Taxi gidariek hainbat mobilizazio egin zituzten eta grebara ere jo zuten. Jaurlaritzak 2019an arautu zuen IGen jarduna, dekretu bidez. Oinarrian lau muga ezarri zizkien: ordu erdiko epearekin kontratatu behar dira telefonoz; ezin dute geolokalizazioa piztu —aplikazio bidezko sistemaren oinarrietako bat da—; kalean dabiltzala ezin dira gelditu; eta ezin dira kaleko toki finko batean geldirik egon. Ordukoan LEAk ohartarazi zuen arauen legezkotasunaren inguruko zalantzak zituela. Orain, baina, Auzitegi Nagusiak arau horietako bi indargabetu ditu. Epaitegiaren arabera, zerbitzua ordu erdi lehenago kontratatu behar izateak «modu oso larrian» kaltetzen du IGek merkatuansartzeko duten aukera, haien lan gehienak hiri barnekoak eta motzak direlako, eta horiek «bat-batean» kontratatzen dira. Geolokalizazioa erabili ahal izatea ere abantaila handia da IGentzat; bezeroak, telefono aplikazio baten bitartez, ibilgailua non dagoen ikusi ahal izango duelako, eta horrela hobeto jakin ahalko du hari deitzea komeni zaion ala ez. Ebazpena Luis Garrido epaileak idatzi du, besteak beste, Uberri arrazoia eman ziona, edo pandemia garaiko ostalaritzaren inguruko dekretuak indargabetu zituen bera da. Orain ikusi beharko da zein den taxilarien erantzuna. Egun 174 IG baimen daude Araba (108), Bizkaia (39) eta Gipuzkoan (27), eta beste 185 eskaera dauden zain —Nafarroan 37 baimen daude—. Gehienak liberalizatuta zegoen garaikoak dira, baina hala ere aldundiek beste 79 eskaera onartu dituzte azken bi urteetan.
1/30 ratioa, auzibidean IG baimenen kopurua handitzea oso zaila da. Egun 1.229 taxi lizentzia daude Bizkaian, 654 Gipuzkoan eta 238 Araban, eta 1/30 ratioak ez du gehiagorako ematen. Dena den, Cabify plataforma digitala ratio hori berriz aztertu dadin eskatu zuen uztailean, Europako legea urratzen duelakoan. Espainiako Auzitegi Gorenak eskaera onartu zuen eta horretan dihardu. Aldatuko balu, orduan bai berpiztuko litzakeela gatazka. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203787/nafarroan-euskararen-aldeko-jarrerak-indartzeko-jardunaldi-bat-antolatu-du-euskaltzaleen-topaguneak.htm | Gizartea | Nafarroan euskararen aldeko jarrerak indartzeko jardunaldi bat antolatu du Euskaltzaleen Topaguneak | Urriaren 14an izango da, Iruñeko Kondestablearen jauregian, eta egun osoko egitaraua izango du. Urriaren 8ra arte edo edukiera bete arte dago izena emateko aukera. | Nafarroan euskararen aldeko jarrerak indartzeko jardunaldi bat antolatu du Euskaltzaleen Topaguneak. Urriaren 14an izango da, Iruñeko Kondestablearen jauregian, eta egun osoko egitaraua izango du. Urriaren 8ra arte edo edukiera bete arte dago izena emateko aukera. | Nafarroan euskararen aldeko jarrerak indartzeko aukerak jardunaldia antolatu du Euskaltzaleen Topaguneak urriaren 14rako, Nafarroako Gobernuarekin elkarlanean. Euskararekiko aldekotasuna nola landu pentsatzea izango du helburu, eta, hitzaldiak eta mahai inguruak tarteko, egun osoko egitaraua izango du. Saioak Iruñeko Kondestablearen jauregian egingo dira, eta streaming bidez ikusteko aukera ere izango da.
Nafarroan gero eta herritar gehiago euskararen indarberritze prozesuarekiko enpatiko izateko diskurtsoaz, praktikaz eta bestelako baliabideez hausnartuko dute egun osoan, eta jarrerei jarriko diete arreta berezia. Gaiari ikuspegi eta jakintza eremu desberdinetatik heldu nahi dio Topaguneak, hala nola ikerketatik, ikuspegi filosofiko-etikotik eta komunikaziotik.
Urriaren 8ra arte edo edukiera bete arte egongo da jardunaldian izena emateko aukera. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203788/scholzek-hiruko-koalizioa-osatu-nahi-du-berdeekin-eta-liberalekin.htm | Mundua | Scholzek hiruko koalizioa osatu nahi du Berdeekin eta liberalekin | Inoizko emaitzarik txarrena izan arren, CDU/CSU aliantzak ere aldarrikatu du Alemaniako Gobernua osatzeko zilegitasuna. Ekologistek eta FDPk emango dute lehen pausoa: elkarrekin ados jartzea. | Scholzek hiruko koalizioa osatu nahi du Berdeekin eta liberalekin. Inoizko emaitzarik txarrena izan arren, CDU/CSU aliantzak ere aldarrikatu du Alemaniako Gobernua osatzeko zilegitasuna. Ekologistek eta FDPk emango dute lehen pausoa: elkarrekin ados jartzea. | Txalo zaparrada luzea jaso ostean, eta bere alderdia garaipenera eraman duela jakitun dagoela, Olaf Scholzek ez ditu bere asmoak ezkutatu jarraitzaileen aurrean: «Alemaniaren historiako oinarri bilakatuko litzateke koalizio sozial-liberal-ekologiko bat osatzea. Herritarrek gobernu aldaketa nahi dute».
SPD Alemaniako Alderdi Sozialdemokrataren kantzilergaiaren gaurko adierazpen horrek era ezin hobean laburbiltzen du bozek ekarritako paisaia politikoa. Hogei bat urtean lehen aldiz, SPD da babesik handiena lortu duen alderdia, eta, Scholzek argudiatu duenez, gobernua osatzeko zilegitasuna jaso duen indarra. Baina ez hori bakarrik: herrialdea are gehiago zatitu da politikoki, eta, ezustekorik ezean, hiruko koalizio batek hartuko du agintea datozen hilabeteetan.
Horretaz, sozialisten hautagaiak ez du ezkutatu zein den bere hautua eta lehentasuna, beren ibilbideko emaitzarik onenak lortu dituzten Aliantza 90/Berdeak-eko ekologistekin eta FDP Alderdi Demokratiko Libreko liberalekin elkartzea, hirurek egin baitute gora hauteskundeotan. Eta, bide batez, CDU Batasun Kristau-Demokratak eta CSU Batasun Sozial Kristauak osatzen duten aliantza boteretik botatzea; ez litzateke gutxiagorako izango, 1949tik hona gehien gobernatu duen indarra baita.
Oro har, SPDn oso pozik daude, baina jakitun daude Alemaniako hauteskundeen emaitzek are gehiago elikatu dutela hilabeteotako ziurgabetasun politikoa; askotan esan ohi den modura, orain baitator zailena. Eta batez ere CDU/CSUren hautagai Armin Laschetek ez duelako amore eman, aliantza horrek bere inoizko emaitzarik txarrena izan duen arren: «Kantzilerra zera izan daiteke: soilik kontrakoak elkartzean eta datozen lau urteetarako proiektu komun on bat garatzean arrakasta izango duena».
Borroka politikoaren, edo lasterketa politikoaren abiapuntua izan da gaurko eguna, eta hasiera batean bi protagonista izango ditu: ekologistak eta liberalak. Izan ere, hauteskunde gaueko eta biharamuneko adierazpenak aztertuz gero, nahiko argi geratu da Berdeak eta FDP indar handiz sartuko direla hurrengo gobernua osatzeko negoziazioetan, bai baitakite bi indar handiek, SPDk eta CDU/CSUk, beraiekin elkartu nahi dutela datorren agintaldian boterean egoteko. Liberalen buruzagi Christian Lindnerrek ideia hori nabarmendu du gaur, bere alderdia eta ekologistak «aldaketarenak» direla adierazita.
Lindnerrek berak, gainera, jokaldi interesgarri baten berri eman du, gerora ekologisten hautagai Annalena Baerbockek baieztatu zuena: SPDrekin eta CDU/CSUrekin mintzatu aurretik, Berdeak eta FDP elkarrekin ados jartzen saiatuko direla lehenik. Erronka handia izango da, 2017an porrot egin baitzuten negoziazioek —kontserbadoreak ziren balizko koalizio horren hirugarren alderdia—, eta gaur egun handiak baitira bien arteko desadostasunak. Baina, aldi berean, egoera ez da duela lau urtekoaren berdina, oraingoan Lindnerrek ezinbestean sartu nahi baitu gobernuan, eta ekologistek beren buruzagiak aldatu baitituzte.
SPDren esperientziak
Scholzen kasuan, aldeko du bere alderdiaren historia, SPDk XX. mendean koalizioan gobernatu baitzuen liberalekin, eta ekologistekin ere partekatu baitzituen zenbait agintaldi, azkena Gerhard Schroeder buru zuena. Eta, egun, SPD bi indar horiekin ados jarri baita lander batzuetako aginteetan.
CDU/CSUko Laschetek ere argudio bera erabili izan du, hura buru den aliantza datozen negoziazioetako beste protagonistekin ados jarri izan delako. Baina atzo inoizko emaitzarik txarrena izatea eta horrek alderdian eragin dituen gatazka eta eztabaida Berdeek eta FDPk nahi ez duten desegonkortasun baten erakusle bilaka litezke.
Nolanahi dela ere, babesik handiena lortu duten bi alderdien eskaintzak giltzarri izango dira ekologistek eta liberalek alde batera edo bestera egin dezaten. Programaz eta balizko (des)adostasunez gain, jakinak dira eskarietako batzuk: Lindnerrek Finantza ministro izan nahi du, eta Berdeek kantzilerorde postua nahi dute alderdiko buruzagikide Robert Habeckentzat, Frankfurter Allgemeine Zeitung egunkariaren arabera.
SPDrentzat, erronka batez ere FDPkoak konbentzitzea izango da, haiek nahiago baitute CDU/CSU buru duen Jamaika izeneko koalizioa; baina, liberalek sozialistekin eta ekologistekin Semaforoa-n elkartzea baztertu ez dutenez, oraindik ez dago batere argi zer gertatuko den. Are gehiago kontuan harturik Berdeek Jamaika-ren parte izatea ere begi onez ikusten dutela.
Baerbocken arabera, negoziazioetan erabakigarriak izango dira helburu hauek: «Karbono neutraltasuna lortzea da gure erronkarik handiena. Gure boto emaileen partetik herrialdea aldatzeko agindua jaso dugu».
Paradoxikoa da egonkortasuna hainbeste gogoko duten herritarrek inoizko emaitzarik estuenak eta testuingururik ziurgabeena eragin dutela. 2017ko negoziazioak luzeak izan baziren, baliteke aurtengoak are gehiago irautea, gutxienez 2022 hasiera arte. Scholzen eta Lascheten asmoa da abendurako dena adostua izatea, baina aurtengo zailtasuna da negoziatzaileek SPD-Berdeak eta CDU/CSU-FDP aliantza klasikoez haratago joan beharko dutela. Eta, noski, horrelako aldaketak eragitea ez da batere erraza izango. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203789/gogora-institutuak-2021-2024-aldirako-plana-onartu-du.htm | Politika | Gogora institutuak 2021-2024 aldirako plana onartu du | Datozen urteetan, Bilbon Gogoragunea erakusketa espazioa sortzeko asmoa dute, baita 1976ko martxoaren 3ko Gasteizko gertakarien biktimen memoriala ere. Horrez gain, Gernikako Museoa berritu nahi dute. | Gogora institutuak 2021-2024 aldirako plana onartu du. Datozen urteetan, Bilbon Gogoragunea erakusketa espazioa sortzeko asmoa dute, baita 1976ko martxoaren 3ko Gasteizko gertakarien biktimen memoriala ere. Horrez gain, Gernikako Museoa berritu nahi dute. | Gogora institutuak datozen urteetarako jardunaldi plana onartu du. 2021-2024 urteen artean, aurreko aldiko lan ildoak «sendotzea» jarri dute helburutzat, betiere, «etorkizunerako memoria partekatua eraikitzeko oinarriak ezarri ahalko dituen hausnarketa eta eztabaida prozesua sustatuz». Gaur egin du bilera Gogorako zuzendaritzak, Bilbon. Bertan izan dira Iñigo Urukullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua, eta Aintzane Ezenarro Gogora Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuko zuzendaria.
Bertan adostu dutenez, hiru proiektu aurrera eramango dituzte datozen lau urteetan. Batetik, Bilbon Gogoragunea izeneko erakusteka espazioa sortu nahi dute. Bestetik, Gasteizen 1976ko martxoaren 3ko sarraskiaren biktimak oroitzeko memoriala egin nahi dute. Azkenik, Gernikako (Bizkaia) Museoa berritzea adostu dute. Eusko Jaurlaritzak adierazi duenez, «zentro horiek bizikidetzarako memoriaren zerbitzura dauden espazio bizi gisa sortu dira».
Bestalde, Gogora institutuak EITBrekin daukan hitzarmena berritu dute. «Akordio honen helburua da printzipio eta balio demokratikoen defentsaren memoria gordetzea eta zabaltzea, ondare kolektiboa dela ulertuta». |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203790/nafarroako-auzitegiko-bigarren-atalak-alabaordea-bortxatzea-egotzitako-gizona-absolbitu-du-bigarrenez.htm | Gizartea | Nafarroako Auzitegiko Bigarren Atalak alabaordea bortxatzea egotzitako gizona absolbitu du, bigarrenez | Nafarroako Auzitegi Nagusiak sententzia berriz idazteko agindu zion Bigarren Atalari, akusatua errugabetzeko «justifikazio nahikorik ez zegoelakoan». Bide beretik idatzi du sententzia, ordea, bigarrenez. | Nafarroako Auzitegiko Bigarren Atalak alabaordea bortxatzea egotzitako gizona absolbitu du, bigarrenez. Nafarroako Auzitegi Nagusiak sententzia berriz idazteko agindu zion Bigarren Atalari, akusatua errugabetzeko «justifikazio nahikorik ez zegoelakoan». Bide beretik idatzi du sententzia, ordea, bigarrenez. | Nafarroako Auzitegiko Bigarren Atalak bigarren aldiz absolbitu du 14 urteko alabaordea bortxatzea egotzi zioten gizona. Auzitegian egindako deklarazioan, neskatoak errugabetzat jo zuen aitaordea, eta esan zuen aitaordea sofan «mozkortuta eta lo zegoen artean» neskatoa bera izan zela aitaordearekin sexu harremanak izan zituena, «auzipetua ohartu gabe». Neskatoa haurdun geratu zen, eta erditu egin zen. DNA probek egiaztatu zuen aitaordeak utzi zuela haurdun.
Nafarroako Auzitegi Nagusiak atzera bota zuen lehen absoluzio sententzia iragan ekainean, eta Bigarren Atala berriz sententzia idaztera behartu zuen. Nafarroako Auzitegi Nagusiak ebatzi zuen errugabetzeak ez zuela «justifikazio nahikorik». Auzitegiko Bigarren Atalak berriz idatzi du sententzia, eta lehenaren ildotik egin du. Bigarren sententzia honek jasotzen duenez, «ezin izan da behar beste egiaztatu auzipetuak sexu harreman hartan modu kontziente eta boluntarioan parte hartu zuenik».
Neskatoak Nafarroako ospitaleko gizarte langileari esan zion abusu sexuala egin ziola pertsona batek edo batzuek, txakurra paseatzen zuen bitartean «norbaitek begiak itxi eta lokartu» egin zuela. Baina hilabete batzuk beranduago, aldatu egin zuen bertsioa.
Iragan martxoan izandako epaiketan, fiskalak eta akusazio partikularrak sei urteko kartzela zigorra eskatu zuten auzipetuarentzat, abusu sexualak egiteagatik neskatoari. Defentsak errugabetzea eskatu zuen. |
2021-9-27 | https://www.berria.eus/albisteak/203791/aldi-baterako-espedienteak-luzatzeko-akordioa-lortu-dute-espainiako-gobernuak-eta-eragile-sozialek.htm | Ekonomia | Aldi baterako espedienteak luzatzeko akordioa lortu dute Espainiako Gobernuak eta eragile sozialek | 2022. urteko otsailaren 28ra arte luzatuko da pandemiarekin lotutako araudi berezia | Aldi baterako espedienteak luzatzeko akordioa lortu dute Espainiako Gobernuak eta eragile sozialek. 2022. urteko otsailaren 28ra arte luzatuko da pandemiarekin lotutako araudi berezia | Espainiako Gobernuak, CCOO eta UGT sindikatuek eta CEOE patronalak akordioa egin dute pandemiarekin lotutako enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteak luzatzeko. Otsailaren 28ra arte izango da indarrean araudi berezia. Gizarte Segurantzako kotizazioen salbuespena trebakuntzara lotua egongo da hamar langiletik gorako enpresentzat. Alegia, langileak aldi baterako espediente batean dituen enpresak trebakuntza ikastaroak eman beharko dizkie behargin horiei, haien kotizazioak aurrezteko. Hamar langiletik gorako enpresek soilik izango dute derrigortasun hori.
Euskal Herrian 12.000 langile inguru geratzen dira oraindik pandemiak eragindako aldi baterako espediente berezietan. Iazko maiatzean, ordea, behargin andana zegoen egoera kaltebera horretan. Azken urte eta erdian lanera itzuliz joan dira gehienak, eta lortu ez dutenek gero eta aukera gutxiago izango dituzte berriro beren enplegura bueltatzeko. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203818/wikileaksen-sortzailea-bahitzeaz-eta-hiltzeaz-eztabaidatu-zuten-ciako-buruek.htm | Mundua | Wikileaksen sortzailea bahitzeaz eta hiltzeaz eztabaidatu zuten CIAko buruek | Donald Trumpen agindupean, Julian Assange bahitzeaz eta hiltzeaz aritu ziren, 2017an, plataformak CIAren espioitza tresnak agerian utzi zituenean. | Wikileaksen sortzailea bahitzeaz eta hiltzeaz eztabaidatu zuten CIAko buruek. Donald Trumpen agindupean, Julian Assange bahitzeaz eta hiltzeaz aritu ziren, 2017an, plataformak CIAren espioitza tresnak agerian utzi zituenean. | Julian Assange Wikileaksen sortzailea hiltzeko «plan zirriborroak» eskatu eta «aukerak» aztertu zituzten CIAko buruek 2017. urtean, Donald Trumpen agintaldian, Yahoo News atariak berriki argitaraturiko lekukotasunen arabera.
AEBetako espioitza agentziako kide ohien adierazpenak aipatu ditu atariak. Horien arabera, Assange bahitzeko eta hiltzeko planek eztabaida sutsua eragin zuten agentzian, besteak beste halako ekintza baten legezkotasunaz eta praktikotasunaz. Asange Londresen zegoen garai hartan. Bost urte zeramatzan Ekuadorrek han duen enbaxadan babestuta.
CIAko kide ohi baten arabera, Trumpen gobernuaren «maila gorenetan» eztabaidatu zuten ekintzailea bahitzeaz edo hiltzeaz.
AEBetako Gobernua eta CIA bera oso haserre zeuden Assangerekin orduan. Izan ere, Wikileaksek informazioa argitaratu zuen CIAk espioitzarako erabiltzen zituen tresnen inguruan. Filtrazioak erakutsi zuen zelako programa informatikoak zituen agentziak herritarrak zelatatzeko, besteak beste biktimen Applen telefonoak, Android eta Windows sistema eragileak eta telebista adimendunak erabilita.
CIAko kide ohien arabera, Etxe Zuria eta agentzia bera sutan zeuden filtrazioarekin, eta Trumpek CIAn buru jarri zuen Mike Pompeok «mendekua» nahi zuen. «Agentziako buruak errealitatetik at zeuden, lotsaturik zeudelako» filtrazioarengatik, lekukook adierazi dutenez.
Kanpaina bat martxan jarri zuten orduan Wikileaksen eta Assangeren aurka, eta horien mugimenduak eta komunikazioak zelatatzeko operazio handia egin zuten. Pompeok «estaturik gabeko zerbitzu sekretu etsai» gisa definitu zuen orduan plataforma hura.
AEBetako 30 funtzionario baino gehiago elkarrizketatu dituzte erreportajea egiteko. Horietako zortzik kontatu dute CIAk proposatu zuela Assange bahitzea.
Adierazi dutenez, proposamenok hautsak harrotu zituzten agentzian bertan, eta hainbat buruk argudiatu zuten halakorik egitea legez kanpokoa litzatekeela, nazioartean eskandalua sortuko lukeela eta, gainera, zaildu egingo lukeela Assange AEBetara estraditatzea lortzea.
Londresko Belmarsheko segurtasun handiko espetxean daukate orain Assange. Espioitza leporatuta, estradizioa eskatua du Washingtonek. Baina aurtengo urtarrilaren 4an, ekintzailea ez estraditatzea erabaki zuen Vanessa Baraitser epaileak, AEBetara eramateak kazetariaren buru-osasun arazoak okerragotuko lituzkeelako.
Assangeren abokatuek eskatu zuten hura behin-behinean aske uzteko, baina Baraitserrek atzera bota zuen eskaria.
Duela hamar urte pasa Assangek sortutako Wikileaks atariak Iraken eta Afganistanen egindako sarraskiei buruzko informazioa zabaldu zuen. Washingtonen arabera, Chelsea Manning analista estatubatuarra lagundu zuen kazetariak hark AEBetako Espioitza Legea urra zezan, eta informazio klasifikatua lor zezan ondoren bere atarian argitaratzeko.
2017an Erresuma Batuko Poliziak Ekuadorren enbaxadan atxilotu zuen, eta kartzelara eraman. Haren gertukoek salatu zuten enbaxadan eta espetxean igaro duen denborak buruko arazoak eragin dizkiola. Haren estradizioari buruzko auzi saioan, medikuek esan zuten Assangek Aspergerren sindromearen sintomak zituela eta espetxean jarraitzeak bere buruaz beste egitera bultza zezakeela. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203819/arabako-eh-bilduk-elkarlanerako-eskua-luzatu-dio-foru-gobernuari.htm | Politika | Arabako EH Bilduk elkarlanerako eskua luzatu dio foru gobernuari | «Norabide aldaketa» aldarrikatu du Kike Fernadez de Pinedo eledunak, eragile sozial eta politikoekin akordioa oinarri hartuta. | Arabako EH Bilduk elkarlanerako eskua luzatu dio foru gobernuari. «Norabide aldaketa» aldarrikatu du Kike Fernadez de Pinedo eledunak, eragile sozial eta politikoekin akordioa oinarri hartuta. | Arabako Batzar Nagusietan politika orokorreko saioaren bigarren eguna dute gaur, eta EH Bilduko eledun Kike Fernandez de Pinedok Ramiro Gonzalez ahaldun nagusiari erantzun dio gaur. Esan dio koalizioa prest dela foru gobernuarekin elkarlanean aritzeko, baina salatu du gobernuak orain arte «alde bakarrez» jardun duela eta ez duela erakutsi akordiorako prestasunik. Kritikatu du, halaber, gobernatzeko modu horren isla direla gobernuaren «moteltasuna» eta «ekimen falta», eta eragile sozial eta politikoekin harremanik ez izatea leporatu dio. Fernandez de Pinedok gobernuaren jardunaren hutsuneak aipatu ditu, besteak beste, gizarte zerbitzuetan eta energia berriztagarrien arloan. Gainera, zerga alorrean politika «atzerakoiak» ezartzea aurpegiratu dio: «Zuen eredu fiskala hurbilago dago Isabel Diaz Ayusorengandik, Angela Merkelegandik baino». Nolanahi ere, azpimarratu du EH Bilduk elkarlanerako eskua luzatua duela foru gobernuarekin akordioak lortzeko. Besteak beste, gogoratu du koalizioak eginak dituela hainbat proposamen egoera sozioekonomikoa hobetzeko, zaintza krisiari aurre egiteko eta larrialdi klimatikoari erantzuteko. Proposamen horiek «norabide aldaketa» baten berme direla azpimarratu du Fernandez de Pinedok, eta eragile sozial eta politikoekin ados jartzea lortzeko eskatu du. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203820/donostiako-fires-gune-autogestionatua-hustu-egin-dute-udaltzainek.htm | Gizartea | Donostiako Fires gune autogestionatua hustu egin dute udaltzainek | Gauerdian hasi dira Añorga auzoan den eraikina husten, eta hura eraisten ari dira orain. Donostiako Udalak plan bat onartu du okupaturiko lantegiaren eremuan eta haren inguruetan 248 etxebizitza eraikitzeko. | Donostiako Fires gune autogestionatua hustu egin dute udaltzainek. Gauerdian hasi dira Añorga auzoan den eraikina husten, eta hura eraisten ari dira orain. Donostiako Udalak plan bat onartu du okupaturiko lantegiaren eremuan eta haren inguruetan 248 etxebizitza eraikitzeko. | Hustua da dagoeneko. Donostiako Udaltzaingoak gauerdi aldera ekin dio Añorga auzoko Firestone lantegi okupatuan ziren pertsonak kanporatzeari. Pixkanaka atera dituzte, eta, oraintxe bertan, eraikina eraisteko zereginetan dira zenbait langile, garabiarekin.
Orain arte, etxebizitza alternatiborik ez duten dozenaka lagunen bizitoki izan da Fires gune autogestionatua. Udaltzaingoak erakina hustuta, ordea, pertsona horietako asko lo egiteko lekurik gabe geratu dira. Hori dela eta, horiei laguntzeko eskea egin du Infernu Bizirik taldeak. Galdegin dute ahal duenak bere etxean har ditzala babeslekurik gabe diren horiek.
Ikusi gehiago: argazki bilduma.
Husteak sumindu egin ditu hainbat herritar, eta protesta egitera deitu dute gaur arratsalderako. Elkarretaratzea egingo dute 19:00etan, Donostiako udaletxearen parean.
Etxebizitza berriak
Donostiako Udalak okupaturiko lantegiaren eremuan eta haren inguruetan 248 etxebizitza eraikitzeko plana onartu duelako hustu dute orain arte gune autogestionatua izan dena. Jakina zen udalak aurrera eginen zuela asmo horrekin, eta, hori dela eta, Donostiako Añorga Txikiko auzotarrek protesta egin zuten joan den larunbatean. Salatu zuten auzoan horrenbesteko eragina izango duen proiektua izanda ere ez dela beren iritzia kontuan hartu.
Abandonaturiko lantegia 2015eko maiatzaren 1ean okupatu zen, bi helburu nagusirekin: Donostialdeko herri mugimendua saretzea eta ekoizpenerako bideak langileentzako berreskuratzea. Azken hilabeteetan, berriz, etxebizitza alternatiborik ez zutenentzako bizitoki ere izan da. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203821/eusle-programa-28-ikastetxetara-zabaldu-dute-euskarazko-komunikazio-gaitasuna-sustatzeko.htm | Gizartea | Eusle programa 28 ikastetxetara zabaldu dute, euskarazko komunikazio gaitasuna sustatzeko | Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak lau ikastetxetan ezarri zuen programa, joan den ikasturtean, eta, «emaitza positiboak» izan dituela ikusita, hedatzea erabaki du. | Eusle programa 28 ikastetxetara zabaldu dute, euskarazko komunikazio gaitasuna sustatzeko. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak lau ikastetxetan ezarri zuen programa, joan den ikasturtean, eta, «emaitza positiboak» izan dituela ikusita, hedatzea erabaki du. | Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak 28 ikastetxetara hedatu du iritsi berri diren ikasleei euskarazko komunikazio gaitasuna ematea helburu duen Eusle programa. Begoña Pedrosa Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuordeak eman du programaren nondik norakoen berri, Lucia Torrealdai Aniztasunerako eta Hezkuntza Inklusiorako zuzendariarekin batera Bilbon egin duen agerraldian. Finean, hauxe da Eusle: iritsi berri diren ikasleak bost eta hamar ikasle bitarteko taldeetan elkartzea aparteko gela batean, euskarazko komunikazio gaitasuna eskuratzeko.
Lehen Hezkuntzako laugarren, bosgarren eta seigarren eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako lehenengo eta bigarren mailako ikasleei zuzenduta dago programa, eta astean hamar eta hamabi ordu bitartean igarotzen dituzte aparteko gela horietan, ohiko gelan sartzeko hizkuntza gaitasunak eskuratu arte. Ikasleek euskaraz A2 maila eskuratzea du helburu, horrekin batera ikasleen inklusioa eta «hezkuntza arrakasta» lortuko dutelakoan. Ikasgelako tutoreaz gain, Eusle programako tutorea ere izaten dute bidelagun.
Eusle iazko ikasturtean jarri zuen lehenengoz martxan, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako lau ikastetxetan. «Emaitza positiboak» ikusita, eskola gehiagotara zabaltzea erabaki dutela nabarmendu du Pedrosak. 28k parte hartuko dute: Arabako zortzik, Gipuzkoako hamalauk eta Bizkaiko seik. Gainera, berrikuntza bat ere sartu dute: unibertsitateen parte hartzea. Hezkuntza Sailarekin batera, haiek arduratuko dira programa ebaluatzeaz. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203822/fires-lantegi-okupatua-hustu-dute-eraikina-eraisteko.htm | Gizartea | Fires lantegi okupatua hustu dute, eraikina eraisteko | Ertzaintzak Donostiako Añorga Txiki auzoko Fires lantegi okupatua hustu du, eta hasi dira eraikina eraisteko lanak. Hor bizi ziren hainbat lagun kalean geratu direla salatu dute. | Fires lantegi okupatua hustu dute, eraikina eraisteko. Ertzaintzak Donostiako Añorga Txiki auzoko Fires lantegi okupatua hustu du, eta hasi dira eraikina eraisteko lanak. Hor bizi ziren hainbat lagun kalean geratu direla salatu dute. | Aurreikusita zegoen modura, Ertzaintzak Donostiako Añorga Txiki auzoko Fires lantegi okupatua hustu du, eraikinaren eraiste lanei bide emateko. Gauerdian hasitako operazioarekin, Polizia lantegi barruan zeuden lagunak identifikatuz eta kanporatuz joan da, 10:00ak aldera gunea hustutzat jo duten arte. Gune autogestionatuko kideek azaldu dutenez, ordea, eraikina etxebizitza alternatibarik ez duten zenbaiten bizitokia zen, eta salatu dute haietako asko lo egiteko lekurik gabe geratu direla.
Abandonaturiko lantegia 2015eko maiatzaren 1ean okupatu zuten: Eraldia mugimenduaren izenean 150 pertsona inguru eraikinera sartu ziren. Eraikinaren okupazioak bi helburu nagusi zituen jatorrian: Donostialdeko herri mugimendua saretzea, sustatzea eta ekoizpenerako bideak langileentzako berreskuratzea. Sei urteko ibilbidearen ostean, berriz, Fires Donostian bizitzeko lekurik ez zutenentzako aterpe ere bilakatu zen duela zenbait hilabete.
Ikusi gehiago: argazki bilduma.
2018tik hona, ordea, Fires hustua izateko mehatxupean izan da, eraikinaren jabetza duen enpresak hura bota eta etxebizitzak eraikitzeko asmoa duelako. Hain zuzen, Donostiako Udalak Añorga Txikiko lantegiaren eremuan eta haren inguruetan 248 etxebizitza eraikitzeko plan berezia onartu du, eta Fires hustea «hiriaren gentrifikazioaren ondorio» dela salatu izan dute hango kideek horregatik.
Larunbatean, Añorga Txikiko ehunka bizilagunek manifestazio bat egin zuten udalak onarturiko hirigintza planaren aurka. Izan ere, auzotarrek diote ez dela bertakoen iritzia kontuan hartu auzoan horrenbesteko eragina izango duen proiektu hori garatzeko –600 biztanle inguru ekarriko lituzkeela uste da–; seinalatu dute azpiegitura publiko gehiago sortu beharko liratekeela auzoan, «masifikazioa» eragin dezaketen etxebizitza horiek eraiki beharrean.
Horiek horrela, gaur arratsaldean elkarretaratze bat egingo dute Donostiako udaletxearen aurrean, 19:30ean, Fires hustu izanaren eta Añorga Txikiko hirigintza planaren aurka. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203823/nafarroak-bertan-behera-utziko-ditu-neurri-murriztaileak-ostiralean.htm | Gizartea | Nafarroak bertan behera utziko ditu neurri murriztaileak ostiralean | Toki itxietan oraindik ere derrigorrezkoa izanen da maskara erabiltzea, Nafarroako Gobernuko presidente Maria Txibiteren esanetan. Jakinarazi dute lehen arretako presentzialtasuna «guztiz» leheneratuko dela. | Nafarroak bertan behera utziko ditu neurri murriztaileak ostiralean. Toki itxietan oraindik ere derrigorrezkoa izanen da maskara erabiltzea, Nafarroako Gobernuko presidente Maria Txibiteren esanetan. Jakinarazi dute lehen arretako presentzialtasuna «guztiz» leheneratuko dela. | Pandemiak Nafarroan hartutako bidea aski ona dela iritzita, izurriari kontra egiteko Nafarroako Gobernuak hartutako neurri gehienak bertan behera uztea erabaki du gobernuak. Nafarroako Gobernuko presidente Maria Txibitek egin du iragarpena: «Ostiraletik, Nafarroan ez da izanen murrizketarik». Txibitek azaldu du pandemiaren zikloan «aldaketa sakona» egon dela, eta ostiraletik pandemia aurreko garaietara itzuliko dela Nafarroa. Horiek hala, gobernuaren esku dauden neurri murriztaile oro bertan behera geratuko dira, eta, beraz, jarduera orotako ordutegiak eta edukierak lehengora bueltatuko dira. Halaber, kalean zein espazio pribatuetan nahi adina lagun elkartu ahalko da.
Hala ere, zehaztapen bat egin du Txibitek: azaldu duenez, maskararen erabilera derrigorrezkoa izanen da gaur egun hala arautua dagoen egoeretarako. Horiek horrela, ostiraletik aurrera ere maskara erabili beharko da toki itxietan. Halaber, herritarrei eskatu die higiene neurriak hartzen jarrai dezatela. Zehaztu du, halaber, Espainiako Lurralde Arteko Osasun Batzordean onartzeko dutela oraindik kirol ekitaldietako edukierak nola geratuko diren, eta horien arabera arinduko dituztela horri dagozkion neurriak ere. Batzorde horretan aztergai izango dituzte, era berean, hezkuntzari lotutako bestelako neurriak: besteak beste, atsedenaldietan maskara kentzeko aukera.
Bestalde, Santos Indurain Osasun kontseilariak iragarri du Lehen Hezkuntzako protokoloa eguneratu egingo dutela. Hala, hemendik aurrera gela batean positibo bat atzematen dutenean diagnostiko probak egingo zaizkie kutsatutako ikaslearen kontaktu zuzenei, baina ez dute automatikoki talde guztia konfinatuko. Indurainek argitu du Haur Hezkuntzan ez dutela protokolo hori ezarriko, egoera bestelakoa delako hor, ez baita derrigorrezkoa maskara erabiltzea. Horrez gain, Indurainek iragarri du osasun arloan aurrez aurreko arreta «guztiz» leheneratuko dutela, pandemiaren aurreko egoerara itzuliaz. Gai horren inguruan, Osasun sailburuak gaineratu du «profesional batek ikusi behar duen guztiari aurrez aurre» erantzungo zaiola. Helburua da urtea amaitzerako aurrez aurreko arreta %60-%70ekoa izatea, Indurainek iragarri duenez. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203824/hamalau-lagun-atxilotu-dituzte-gasteizen-pcr-negatiboen-agiri-faltsuak-ekoizteagatik.htm | Gizartea | Hamalau lagun atxilotu dituzte Gasteizen PCR negatiboen agiri faltsuak ekoizteagatik | Guardia Zibilaren arabera, agiriak saldu egiten zituzten, jendeak hegazkinak har zitzan. Joan den astean egin zituzten atxiloketak. | Hamalau lagun atxilotu dituzte Gasteizen PCR negatiboen agiri faltsuak ekoizteagatik. Guardia Zibilaren arabera, agiriak saldu egiten zituzten, jendeak hegazkinak har zitzan. Joan den astean egin zituzten atxiloketak. | PCR proban negatibo eman dutela baieztatzen duten agiri faltsuak ekoiztea, erabiltzea eta saltzea. Hori egozten die Guardia Zibilak joan den astean atxilotu zituen Gasteizko hamalau bizilaguni. Espainiako Gobernuak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan duen ordezkaritzak jakinarazi duenez, bi miaketa ere egin zituzten, eta hainbat dokumentuz gain, agiriak egiteko erabiltzen zituzten ordenagailuak eta inprimagailuak atxiki zizkieten atxilotuei.
Hainbat hilabetez, bidaiatzeko derrigorrezkoa izan da COVID-19rik ez zenuela baieztatzen zuen agiri bat. Horiek hala, ekainean atzeman zituzten agiri faltsu batzuk Madrilgo Adolfo Suarez aireportuan, eta jakin zuten Gasteizen erositakoak zirela. Izan ere, Guardia Zibilaren arabera, nagusiki hegazkinez bidaiatzeko saltzen zituzten agiri horiek, «Marokora edo Europako hiriburu batzuetara» joan ahal izateko.
Dirutruk, jatorrizkoaren ia berdinak ziren agiriak egiten zituzten faltsutzaileek, eroslearen beharrei egokitutakoak. Horretarako, hainbat osasun zentrotako idazpuruak erabiltzen zituzten, baita benetako medikuen datuak ere. Ondorioz, dokumentuak faltsutzea da atxilotuei egozten dieten delitu nagusia.
Europolen abisua
Gasteizkoak ez dira, ordea, Europan antzeko lanetan ibili diren bakarrak. Europolek joan den otsailean jakinarazi zuen geroz eta agiri faltsu gehiago aurkitzen zituela, eta behar horretan zebiltzan hainbat talde desegin zituela. Batzuek agiriko 300 euro ere eskatzen zituzten. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203825/armada-gasolindegietara-erregaia-garraiatzeko-pronto.htm | Mundua | Armada, gasolindegietara erregaia garraiatzeko pronto | Garraiolari gabezia dela eta, erregairik gabe dira Erresuma Batuko hainbat gasolindegitan. Hornidura falta beste sektore batzuetan ere jasaten ari dira azkeneko hilabeteotan. Garraiolariek ohartarazi dute gobernuak egoerari aurre egiteko hartutako neurriak ez direla nahikoa. | Armada, gasolindegietara erregaia garraiatzeko pronto. Garraiolari gabezia dela eta, erregairik gabe dira Erresuma Batuko hainbat gasolindegitan. Hornidura falta beste sektore batzuetan ere jasaten ari dira azkeneko hilabeteotan. Garraiolariek ohartarazi dute gobernuak egoerari aurre egiteko hartutako neurriak ez direla nahikoa. | BP British Petroleum multinazionalak iragarri zuen, joan den ostegunean, Erresuma Batuko gasolindegi batzuk behin-behinean ixtera behartuta zegoela, gasolindegi horiek erregairik gabe geratu zirelako, eta ezin zutelako erregairik garraiatu. Iragarpen horren ondoren, eta pentsatuz berandu baino lehen erregairik gabe geratuko zirela, herritarrek gasolindegietara jo zuten beren ibilgailua erregaiz hornitzera. Horren ondorioz, ezinbestean, ibilgailuen ilara luzeak sortu dira gasolindegietan, eta gasolindegi gehiago geratu dira erregairik gabe.
Garraiolari gabezia du Erresuma Batuak, eta egoera hori larriagotu egin da brexit-a gauzatu zutenetik. Nolanahi ere, gabezia horrek ez dio eragiten soilik gasolindegietako hornidurari, zeren industriaren sektorean eta supermerkatuetan ere, esaterako, ari baitira nozitzen gabezia hori. Horiek horrela, behin-behinean findegietatik gasolindegietara erregaia eramateko prest daude armadaren 150 kamioi, beharrezkoa balitz. Gobernuak atzo esan zuen oraingoz ez zuela beharrezkoa ikusten armadarengana jotzea, baina Kwasi Kwarteng Merkataritzako estatu idazkariak adierazi du «zentzuzko pausoa» izan dela armada erregaia garraiatzeko pronto edukitzea. «Beharrezkoa bada, militarrek, neurri gehigarri bezala eta behin-behinean, erregaia garraiatuko dute».
Eta, egoera kontuan hartuta, Erresuma Batuko petrolio enpresa nagusiek ohar bateratu bat kaleratu dute, eta nabarmendu ez dagoela petrolio gabeziarik. «Erresuma Batuko findegietan erregai asko dago».
Hortaz, arazoa beste bat da: garraiolari gabezia. Rachel Reeves Alderdi Laboristako Ekonomia bozeramaileak atzo hedabideen aurrean salatu zuenez, garraiolarien sektoreak hilabeteak daramatza garraiolari gabeziaz ohartarazten. Reevesek gobernuari leporatu dio mezu horiei kasurik ez egitea.
Gobernuaren neurriak
Gaur egun, Erresuma Batuan 100.000 ere ez dira, gutxi gorabehera, kamioiak gidatzeko baimena duten gidariak. Eta horrek eragin du azken hilabeteotan hainbat sektoretan gertatutako hornidura falta. Horri aurre egiteko ahaleginean, zenbait neurri hartu ditu gobernuak. Asteburuan iragarri zuen, adibidez, behin-behineko 5.000 bisa jaulkiko dituela, datozen hiru hilabeteetan atzerriko gidariek hutsuneak bete ditzaten. Halere, Europako garraio sindikatu nagusiek adierazia dute behin-behineko bisekin ez dela aski izango. Eta RHA Errepide Bidezko Garraioaren Erresuma Batuko sindikatua ohartarazten ari da 100.000 gidari gehiago beharko direla krisia konpontzeko.
Brexit-aren ondoren, ezin dira EB Europako Batasunak herritarrak kontratatu lanerako bisarik ez baldin badute, eta, gainera, pandemia garaian EBko herritar asko jaioterrira itzuli ziren Erresuma Batutik. Garraiolarientzat eta beste sektore batzuentzat, bi aldagai horiek ere eragina izan dute azken egunotako krisian.
Gobernuak hartutako beste neurrietako bat da salgaiak garraiatzeko lizentzia dutenei erregaia garraiatzeko ematen dien baimena luzatzea, behin-behinean. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203826/jaurlaritzak-baimendu-eginen-du-pazienteak-lagunduta-sartzea-osasun-zentroetara.htm | Gizartea | Jaurlaritzak baimendu eginen du pazienteak lagunduta sartzea osasun zentroetara | Gotzone Sagardui Osasun sailburuak iragarri du hainbat moldaketa eginen direla lehen arretako osasun zentroetako araudietan. Besteak beste, ordutegi batzuk zehaztuko dira COVID-19aren sintomak dituzten eriak ordu horietan azal daitezen. | Jaurlaritzak baimendu eginen du pazienteak lagunduta sartzea osasun zentroetara. Gotzone Sagardui Osasun sailburuak iragarri du hainbat moldaketa eginen direla lehen arretako osasun zentroetako araudietan. Besteak beste, ordutegi batzuk zehaztuko dira COVID-19aren sintomak dituzten eriak ordu horietan azal daitezen. | Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik «trantsizio» hitza erabili zuen orain bi aste pandemiak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan hartua zuen bidea deskribatzeko, izurritearen bilakaera onbidean zela iritzita. Orain, eboluzioa «egonkortze fase batean» dela adierazi du Sagarduik, eta, hain zuzen, jakinarazi du egoera epidemiologikoak zenbait malgutze egiteko bide eman duela. Lehen arretako osasun zentroetan indarrean diren zenbait arau leunduko ditu Osakidetzak, «apurka».
Pandemiak eztanda egin zuenetik, osasun zentroetako geletara beste pertsona batek lagunduta sartzea galarazia izan da oro har. Aurki, baina, baimendua izanen da hori egitea. Bestalde, Jaurlaritzak jakinarazi du pazienteek beren ohiko osasun etxeetara joateko aukera izanen dutela, eta, gainera, zehaztu dute zentroetan dagoeneko ez dela izurriaren araberako bereizketa fisikorik izanen. Hau da, ez da izanen soilik COVID-19a dutenei bideratutako espaziorik, behintzat ez besteengandik aldendurik. Kutsatzeak eragozte aldera, bestelako neurri bat jarriko dute martxan: ordutegi batzuk zehaztuko dituzte, arnasarekin loturiko sintomak edota COVID-19arekin bateragarriak diren sintomak dituzten pertsonak ordu jakin horietan ager daitezen zentroetara.
Osasun sailburuak nabarmendu du aurrez aurreko arta pixkanaka leheneratzea dela lehentasun nagusietako bat. Hain justu, adierazi du artaren %65 aurrez aurrekoa izatea dela asmoa, hori baita, haren esanetan, izurritearen aurreko egoerako ehunekoa. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203827/testen-13-izan-dira-positibo-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Testen %1,3 izan dira positibo Hego Euskal Herrian | Beste 125 kasu detektatu dituzte proba diagnostikoetan, eta hemezortzi lagun erietxeratu dituzte gaitzak jota. | Testen %1,3 izan dira positibo Hego Euskal Herrian. Beste 125 kasu detektatu dituzte proba diagnostikoetan, eta hemezortzi lagun erietxeratu dituzte gaitzak jota. | OME Osasunaren Mundu Erakundeak esana du izurria kontrolaturik izateko egun bakarrean egindako testen %5ek izan behar dutela, gehienez, positiboak. Hego Euskal Herrian, ehuneko hori langa horretatik beherakoa izaten ari da aspaldi honetan: atzo egindako proben %1,3k eman zuten positibo. Izan ere, 8.968 proba egin ziren COVID-19a atzemateko, eta 125 kasu zenbatu zituzten.
Lurraldez lurralde, astelehenean Bizkaian detektatu zen positibo gehien: 53 izan ziren. Gipuzkoan, berriz, 36 atzeman ziren; Nafarroan, 25, eta Araban, 9.
Ospitaleei dagokienez, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak jakinarazi dute atzo hemezortzi lagun erietxeratu zituztela gaitzak jota, eta une honetan 50 eri daudela ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan daude, bezperan baino lau gutxiago. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203828/elizak-hamahiru-etxebizitza-utziko-dizkio-nafarroako-gobernuari-alokairu-publikorako.htm | Gizartea | Elizak hamahiru etxebizitza utziko dizkio Nafarroako Gobernuari alokairu publikorako | Hitzarmenean zehaztutako etxebizitza kopurua «urria» dela esan dute alderdi guztiek. Nafarroan, 2.518 ondasun erregistratu zituen elizak 1998 eta 2008 bitartean. | Elizak hamahiru etxebizitza utziko dizkio Nafarroako Gobernuari alokairu publikorako. Hitzarmenean zehaztutako etxebizitza kopurua «urria» dela esan dute alderdi guztiek. Nafarroan, 2.518 ondasun erregistratu zituen elizak 1998 eta 2008 bitartean. | Elizak Nafarroako Gobernuarekin egindako hitzarmenaren arabera, hamahiru etxe utziko dizkio Nasuvinsa elkarte publikoak alokairu programa publikoan erabiltzeko. Nafarroako Parlamentuan agerraldia egin dute gaur, eta Jose Maria Aierdi Nafarroako Gobernuko kontseilariak hitzarmenaren nondik norakoak azaldu ditu. Alderdi guztiek «urritzat» jo dute etxebizitza kopurua.
Hitzarmenaren arabera, inork erabiltzen ez dituen hamahiru etxebizitza utziko ditu Elizak; gutxienez zazpi urtez. Etxebizitzak Iruñean, Tuteran, Lizarran, Orkoienen, Ihaben, Arrizabalagan, Bargotan eta Undion daude. Aierdik azaldu duenez, bi helburu ditu hitzarmenak: «Etxebizitza alokairu eskuragarriaren kudeaketa handitzea, eta etxebizitza hobeki dibertsifikatzea Nafarroako herri guztietan».
Aierdiren arabera «onuragarria» da hitzarmena, eta, iragarri duenez, beste bi hitzarmen bidean daude. Horien arabera, posible izan daiteke 41 etxebizitza sartzea alokairuaren poltsan. Nasuvinsa elkartea etxebizitzak berritzeaz arduratuko da, eta, lanak amaitzean, Iruñeko eta Tuterako Artzapezpiku Barrutiak gastuak ordaindu beharko ditu, edo alokairutik kenduko diete.
Nafarroaren Ondarearen Defentsarako Plataformak 1998 aurretik eginiko immatrikulazioen zerrendatik ateratako datuen arabera, 2008 urtera arte gutxienez 2.518 ondasun publiko erregistratu zituen. Hala ere, 2008tik 2015era bitartean egindakoak falta dira.
Juan Luis Santzez de Muniain Navarra Sumako parlamentariaren arabera, hitzarmena «erabat urria» da alokairuaren eskaria betetzeko.
Arantza Biurrun PSNeko parlamentariak adierazi du etxebizitza kopurua «urria dela», baina alde agertu da: «Hitzarmena beharrezkoa da, etxebizitzak ez zituelako inork erabiltzen, eta, beraz, ez zutelako funtzio soziala betetzen». Horrez gain, gehitu du beste batzuek ere bide hori hartzeko aukera izan daitekeela.
Ana Ansa Geroa Baiko parlamentariak dio etxebizitza «gutxi» direla agian, baina beste batzuek ere bide hori hartzeko «baliagarria» izan daitekeela.
Maiorga Ramirez EH Bilduko bozeramaileak adierazi du Elizaren aldeko «fabore tratua» dela; hain zuzen ere, behin etxebizitza legez utzita Nasuvinsak ordaindu beharrekoa Elizari emango diolako. Partikularren kasuan, berriz, behin errendamendu kontratua sinatu ostean ordainduko dio. Beraz, haren arabera: «Etxebizitza alokatu edo ez, berdin-berdin kobratuko du Elizak, eta ez dugu ulertzen, eta ez dugu bat egiten».
Marisa de Simon Ezkerrako parlamentariak azpimarratu du: «Aldez aurretik ordainduko zaio Elizari, eta hemendik zazpi urtera Elizak berrituak izan diren eta baldintza paregabean dauden pisuak izanen ditu». |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203829/normaltasun-kutsua-hartu-du-lau-eta-erdiko-txapelketak.htm | Kirola | Normaltasun kutsua hartu du Lau eta Erdiko Txapelketak | Ostiral honetan hasiko da lehia, Mallabian (Bizkaia), Elordiren eta Artolaren artekoarekin, eta azaroaren 14an jokatuko da finala, Bilbon. | Normaltasun kutsua hartu du Lau eta Erdiko Txapelketak. Ostiral honetan hasiko da lehia, Mallabian (Bizkaia), Elordiren eta Artolaren artekoarekin, eta azaroaren 14an jokatuko da finala, Bilbon. | Osasun egoerak hobera egin ahala, normaltasunera bueltatzen ari da kirol lehia. Iaz, koronabirusaren pandemiak lehenbizi eta Baiko enpresako pilotarien lan gatazkak ondoren, hankaz gora jarri zuten esku pilota profesionalaren egutegia. Ezohikoa izan zen erabat, eta hiru txapelketa nagusiei eragin zien bete-betean. Horren ondorioz, Eskuz Pilotako Enpresen Liga (EPEL) aspaldiko ordena aldatu beharrean izan zen: lehenbizi, urrian, 2019-2020ko binakakoaren finalerdietako ligaxkako azken bi partidak jokatu zituzten; jarraian, buruz burukoa, azaroan hasi eta bukatu; ondoren, binakakoaren finala; segidan, lau eta erdikoa, abenduan hasi eta bukatu; eta azkenik, urtarriletik maiatzera 2020-2021eko binakakoa.
EPELek helburu zehatza jarria zion bere buruari: osasun egoerak aukera emanez gero, pixkanaka-pixkanaka pilotaren jarduna ohiko datetara bueltatzea. Eta asmo horretan lehen urratsa da, iraganean bezala, lau eta erdikoa izatea denboraldiko aurreneko txapelketa nagusia. Nahi eta egin. Gaur aurkeztu dute, Bilbon, Miribilla pilotalekuan. Hasi, berriz, ostiralean hasiko da, Mallabian (Bizkaia), eta bukatu, azaroaren 14an, Bilbon. Egun horretan jokatuko da finala.
Pilotaren jarduna normaltasunera itzultzen ari den beste seinale bat da aurtengo lau eta erdikoa ez dela jokatuko hasi eta buka, etenik gabe, hilabete eskasean. Iaz halaxe egin zen. Aurten, ordea, sei asteburutan luzatuko da: batetik, final-laurdenetan ligaxka jokatuko baita; eta bestetik, finalerdien eta finalaren artean hirugarren eta laugarren posturako neurketa jokatuko baita. Beraz, finalera ailegatzen diren bi pilotariek bi asteko epea izango dute azken partida hori prestatzeko. Ez da atzerapenik onartuko, eta bi finalistetako batek min hartuz gero, hirugarren sailkatuak ordezkatuko luke. Hain zuzen, horixe gertatu zen azken buruz burukoan: Iñaki Artolak min hartu zuen Beñat Rezustaren aurka, finalerdietan, eta uko egin zion finala jokatzeari. Atzelari bergararra aritu zen haren ordez finalean, Jokin Altunaren kontra.
Bada beste aldaketa oso garrantzitsu bat. Azkeneko hiru txapelketa nagusiak ikuslerik gabe jokatu ziren, baina osasun egoerak hobera egin eta neurriak arindu direnez, ikusleak egongo dira pilotalekuetako harmailetan: gaur-gaurkoz, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, gehienez %75eko edukiera bete daiteke. Nafarroan, berriz, ez da mugarik egongo ostiraletik aurrera, bertako Gobernuak bertan behera utzi baitu neurri murriztaile guztiak.
Pilotari kopurua, berriz, azken lau eta erdikoaren berbera izango da: hamabi, enpresa bakoitzetik sei. Hiru aldaketa bakarrik daude azken ekitaldiarekin alderatuta: Unai Lasok, Victor Estebanek eta Aitor Elordik jokatuko dute, Iker Irribarriaren, Axier Arteagaren eta Iraitz Zubizarretaren ordez.
Ostiral gauean jokatuko dute final-zortzirenetako lehen partida, Mallabian: Elordik etxean egingo du debuta maila nagusiko txapelketa batean, eta Artola izango du aurkari. Larunbatean, berriz, Laso eta Jon Ander Peña ariko dira Donostian. Igandean, Lekeition (Bizkaia), Mikel Urrutikoetxeak eta Victorrek neurtuko dituzte indarrak. Eta, azkenik, astelehenean, Tolosan (Gipuzkoa), Peio Etxeberria eta Danel Elezkano izango dira aurrez aurre. Final-zortzirenetako irabazleak final-laurdenetako ligaxkarako sailkatuko dira. Elordi-Artola eta Peio Etxeberria-Elezkano II.a partidetako garaileek Altuna III.a eta Oinatz Bengoetxea izango dituzte aurkari hiru jardunaldiko ligaxkan; Urrutikoetxea-Victor eta Laso-Peña III.a neurketakoek, berriz, Erik Jaka eta Joseba Ezkurdia. Bi multzoetako lehen bi sailkatuak ariko dira finalerdietan: aurreneko multzoko lehenak bigarren multzoko bigarrenaren aurka jokatuko du, eta bigarren adarreko lehenak beste adarreko bigarrenaren kontra. Urriaren 30ean eta 31n jokatuko dituzte finalerdiak. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203830/estatus-politiko-berri-baten-beharra-azaleratu-du-olanok.htm | Politika | Estatus politiko berri baten beharra azaleratu du Olanok | Gipuzkoako Batzar Nagusietan politika orokorreko saioa egin dute. Olanoren arabera, Espainiako Gobernuak ikuspegi zentralizatzailea erabili du pandemiaren eta Europako funtsen kudeaketan, eta horrek «areagotu» egin du estatus politiko berri baten beharra. | Estatus politiko berri baten beharra azaleratu du Olanok. Gipuzkoako Batzar Nagusietan politika orokorreko saioa egin dute. Olanoren arabera, Espainiako Gobernuak ikuspegi zentralizatzailea erabili du pandemiaren eta Europako funtsen kudeaketan, eta horrek «areagotu» egin du estatus politiko berri baten beharra. | Gipuzkoako Batzar Nagusietan politika orokorreko saioa egin dute gaur, eta Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak estatus politiko berri baten beharra azaleratu du. Haren arabera, Espainiako Gobernuak ikuspegi zentralizatzailea erabili du pandemiaren eta Europako funtsen kudeaketan, eta horrek «areagotu» egin du estatus politiko berri baten beharra.
Olanok adierazi du EAEk «bide propioa» garatu behar duela «borondate demokratikoari eta bere izaera nazionalaren errespetuari bide emateko». Horrez gainera, azpimarratu du euskal autogobernuaren zilegitasuna defendatzen jarraitu behar dela, «beharrezko akordioak bilatuz», baina euskal gizarteak bere etorkizuna erabakitzeko duen borondateari «uko egin gabe».
Halaber, gobernantza kolaboratiboaren garrantzia nabarmendu du, etorkizuneko politika sozialetan eta ekonomiaren alorreko eraldaketan sakontzeko.
Oposizioa, haserre
Oposizioko taldeek, berriz, adierazi dute Olanoren mezua «azalekoa» eta «adeitsuegia» dela. Bat egin dute ahaldun nagusiarekin «batera lan egiteko» egin duen proposamenean, baina eskatu diote «zertarako» lan egin nahi duen argitzeko.
Besteak beste, EH Bilduko bozeramaile Juan Karlos Izagirrek nabarmendu du Olanok ez duela autokritika egin pandemiaren kudeaketaren inguruan, Gipuzkoa «munduan pandemiak gogorren jo duen guneetako bat» izan den arren. Gaineratu du klima larrialdia eta krisialdi ekonomikoa ere «pandemiaren aurrekoak» direla, eta ahaldun nagusiak ez duela hori onartzen.
Elkarrekin Gipuzkoako Joanes Fielek, berriz, adierazi du Olanok Aldundia bereganatu duela: «Aldundia gela beldurgarri bat bilakatu du. Bertatik lurralde osoa kontrola dezake orain, beste inori sartzen utzi gabe». Alderdi Popularreko Juan Carlos Canok, ordea, Olanori leporatu dio «ezer ere ez esateko» hitz egin duela, eta ez dituela gai garrantzitsuenak landu.
Azkenik, Susana García Chueca PSEko bozeramaileak nabarmendu du sozialistek rol garrantzitsua izan dutela diputatu nagusiak bere diskurtsoan nabarmendu duen «agenda sozialdemokratan» eta, bereziki, «enplegu duina, gizarte politikak eta klima aldaketaren aurkako borrokan». |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203831/eako-kritikoek-zentzugabetzat-jo-dute-zuzendaritzak-gorenera-jo-nahi-izatea.htm | Politika | EAko kritikoek «zentzugabetzat» jo dute zuzendaritzak Gorenera jo nahi izatea | Maiorga Ramirezen esanetan, auzitegiek onartu dute «defizit demokratikoa» egon zela 2019ko primarioetan, eta prozesua errepikatu beharko litzatekeela aldarrikatu du | EAko kritikoek «zentzugabetzat» jo dute zuzendaritzak Gorenera jo nahi izatea. Maiorga Ramirezen esanetan, auzitegiek onartu dute «defizit demokratikoa» egon zela 2019ko primarioetan, eta prozesua errepikatu beharko litzatekeela aldarrikatu du | Uztailean, Arabako Probintzia auzitegiak ebatzi zuen 2019ko primarioetan Maiorga Ramirez hautagaiaren eskubideak urratu zirela. Aurretik ere emana du bere iritzia, baina prentsaurrekoa egin du sektore kritikoko eledun Ramirezek, Donostiako Gros auzoko alkartetxean. Haren hitzetan, epai horrek agerian utzi du duela bi urteko prozesu hartan «defizit demokratikoa» egon zela, eta zuzendaritzari eskatu dio ez dezala errekurtsorik jarri.
Ramirezek «zentzugabetzat» jo du egungo zuzendaritzak auzia Gorenera eraman nahi izatea. Haren irudiko, epaitegiek argi hitz egin dute eta garaia heldu da auzia amaitzeko eta «zentzuz» jokatzeko: «Ziklo juridikoa amaitu da, eta ziklo demokratikoari heltzeko unea da».
Sektore kritikoak dei egin dio sektore ofizialari «primarioen prozesua berritzera», afiliatuek hautetsontzietan iritzia eman dezaten alderdiak EH Bildu koalizio barruan jokatu beharreko rolaz: bat egin erabat, edo koalizioaren parte izan «ekarpenak egiteko ahalmena berreskuratuz eta nortasun propioarekin».
Maiorga Ramirezek eta sektore kritikoak bigarren aukeraren alde egiten dute, eta EH Bilduri eta Arnaldo Otegiri eskatu diete barne gatazka horretan «neutraltasunari» eusteko, «arazo hau modu demokratikoan konpontzea ahalbidetuz, esku hartzerik gabe». Ramirez sinetsita dago EAk bere nortasuna berreskuratuko duela eta «inoiz galdu behar ez zuen bide demokratikora itzuliko» dela.
Sektore kritikoak aldarrikapen hori eginagatik, sektore ofizialak aurretik aipatua du auzitegien epaiek ez duela ondorio praktikorik izango alderdiak aurrera begira kongresua prestatzeko antolatu duen bide orrian. Kritikoek lehenago egitea nahi zuten, baina berez kongresua martxoan egingo dela dago aurreikusita. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203832/aragones-laquoestrategia-irabazle-bakarra-dago-espainia-negoziatzera-behartzearaquo.htm | Mundua | Aragones: «Estrategia irabazle bakarra dago: Espainia negoziatzera behartzea» | Puigdemonten atxiloketaren ondoren, Juntsek eta CUPek negoziazio mahaiaren kontrako kritikak areagotu dituzte. Azken horrek ebazpen bat aurkeztuko du legealdi honetan autodeterminazio erreferendum bat antolatzearen alde. | Aragones: «Estrategia irabazle bakarra dago: Espainia negoziatzera behartzea». Puigdemonten atxiloketaren ondoren, Juntsek eta CUPek negoziazio mahaiaren kontrako kritikak areagotu dituzte. Azken horrek ebazpen bat aurkeztuko du legealdi honetan autodeterminazio erreferendum bat antolatzearen alde. | Kataluniako alderdi independentistek oraindik ez dute adostu autodeterminazioa gauzatzeko bide orririk, eta indar horien arteko desadostasunak agerian geldituko dira, beste behin, gaur eta bihar Kataluniako Parlamentuan egingo den politika orokorreko eztabaidan. Prozesu independentistari segida emateko, zein norabidetan egin aurrera? Galdera horrentzako erantzun desberdinak dituzte ERCk, Juntsek eta CUPek. Azken biek gobernua gidatzen duen ERCrekiko kritikak indartu zituzten joan den ostiralean, Italiako Poliziak Carles Puigdemont Kataluniako presidente ohi erbesteratua atxilotu zuenean Sardiniako Alghero hiriko aireportuan, Espainiako Auzitegi Gorenak haren kontra igorritako euroagindu bati jarraituz.
Pere Aragonesek, baina, ERCren apustua berretsi du osoko bilkuraren lehen hitzaldian. «Egun daukagun indar harremanarekin, estrategia irabazle bakarra dago independentzia lortzeko: Espainiako Estatua negoziatzera behartzea, eta gehiago eta indartsuago izateko lan egitea». Aragonesek nabarmendu du Kataluniak ezinbestean behar duela nazioarteko komunitatearen aitortza estatu independente bilakatzeko, eta ulertzera eman du nazioartetik badela nolabaiteko eragin bat Kataluniako eta Espainiako gobernuen arteko negoziazioen alde. «Hain justu, nazioarteko komunitateak ere bultzatu gaitu negoziazio prozesu honetara».
Juntsek eta CUPek mahai horrekiko mesfidantza agertu dute publikoki hasieratik, eta konfiantza eskasia hori are handiagoa da Italiako Poliziak Espainiako justiziaren eskariz Puigdemont atxilotu ostean. Bi alderdi horien iritziz, Espainiako Gobernuak «ez du gatazka politikoa gainditzeko borondaterik», eta hala frogatzen du Puigdemonten kontrako «jazarpen judizialak».
Hori dela eta, CUPi beharrezkoa iruditzen zaio Generalitateak autodeterminazio eskubidea gauzatzeko B plan bat zehaztea. CUPek bere proposamena aurkeztuko du politika orokorreko eztabaidan: Legealdi honetan autodeterminazio erreferendum bat antolatzea. Parlamentuak antikapitalisten ebazpen proposamena bozkatuko du eztabaidaren amaieran.
Aragonesen esanetan, baina, independentismoak ezin ditu elkarrizketarako espazioak baztertu. Espainiarekin martxan den negoziazio mahaia «aukera historikoa» da, eta hura «aprobetxatu» behar dute. Generalitateko buruari «normala» iruditzen zaio politikari independentistak Madrilekiko «eszeptiko» agertzea. Are gehiago, independentismoa «eszeptiko izatera behartuta» dago, baina, aldi berean, negoziaziorako saiakeran «ahalegin guztia» egitera «derrigortuta».
Negoziazio mahaian bi gobernuen arteko akordio bat lortuko ez balitz ere, independentismoa indartuta atera daitekeela uste du Aragonesek. «Estatuak negoziaziorako aukera baliatuko ez balu, agerian utz dezake, prozesuari kanpotik eta barrutik begira ari direnen begietara, ez duela irtenbide politiko baterako proposamen bat egiteko egiazko borondaterik».
Oraindik orain, Espainiako Gobernuak Kataluniako gatazka gainditzeko proposamenik ez duela aurkeztu nabarmendu du presidenteak.
Negoziazioa «izugarri konplexua» izango dela ohartarazi du, bestalde. «Badakigu zein izango den estatuko gobernuaren tentazioa. Prozesu independentista lozorrora eramatea, zatiketa bilatzea eta ahalik eta kontzesiorik txikienak egitea». Horri aurre egiteko, mugimendu independentistaren «erabakimena» eta «batasuna» galdegin ditu, «helburu ahalik eta handienak lortzeko».
Ez zen batasunik izan negoziazio mahaiaren azken bileran. Mahaia irailaren 15ean berreskuratu zuten Kataluniako eta Espainiako gobernuek, baina Generalitatearen aldetik ERCko ordezkariek soilik hartu zuten parte, gobernuan haren koaliziokide den Juntseko kiderik gabe. Aragonesek ez zuen Juntsen ordezkaritza proposamena onartu, Jordi Puignero presidente ordea salbu, izendatutako kideak ez zirelako gobernuaren parte. Erabakiak berriro ere gaiztotu zituen ERCren eta Juntsen arteko harremanak.
Puigdemonten atxiloketak are gehiago urrundu zituen bi indarren diskurtsoak. Elsa Artadi Juntseko bozeramaileak azalpenak eskatu zizkion Espainiako Gobernuari, eta Pedro Sanchez Espainiako presidentea jo zuen Puigdemonten atxiloketaren «arduradun». ERCk ez dio Espainiako Gobernuari leporatu Kataluniako presidente ohiaren atxiloketa, baina neurriak hartzera deitu du «errepresioaren konplize» ez izateko. Hala, justizian eta Polizian erreformak egiteko eta amnistia lege bat onartzeko eskatu dio Marta Vilalta ERCko eledunak.
Aragonesek ere hizpide izan du Puigdemonten atxiloketa. Presidentearen hitzetan, halako gertaerek «ez diote batere laguntzen konponbide prozesuari». Ez dio atxiloketaren ardura gobernuari egotzi, baina dagokion erantzukizuna bere gain hartzeko eskatu dio. «Espainiako Gobernuak errepresioa amaitzen laguntzen ez badu, askoz ere zailagoa izango da hitz egitea». |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203833/ibai-llanos-bilbotarra-laugarren-aldiz-zigortu-du-twitchek.htm | Bizigiro | Ibai Llanos bilbotarra laugarren aldiz zigortu du Twitchek | Streamer-ak ezingo du erabili bere kanala 24 orduz, zuzeneko batean zakil bat agertu zitzaiolako. Hainbat eduki sortzailek greba egin zuten irailaren 1ean plataformaren politiken aurka. | Ibai Llanos bilbotarra laugarren aldiz zigortu du Twitchek. Streamer-ak ezingo du erabili bere kanala 24 orduz, zuzeneko batean zakil bat agertu zitzaiolako. Hainbat eduki sortzailek greba egin zuten irailaren 1ean plataformaren politiken aurka. | Erabiltzaileek ezingo dute Ibai Llanosen Twitcheko kanalean sartu gaur. Bilboko streamer ospetsua zigortu egin du plataformak, jada laugarren aldiz. Oraingoan, arrazoia da irailaren 26an egindako zuzeneko batean zakil bat agertu izana, erakusten ari zen txio baten erantzunetan. @DjMaRiiO youtuberrak txio batean zabaldu zuen Ibai blokeatzea eragin duen bideo zatia. Eduki sortzailearen aurpegiak argi uzten du berehala jabetu zela gertatutakoak izan zitzakeen ondorioez.
Ibai Llanos munduko streamer-ik ospetsuenetako bat da, baina gainontzeko sortzaileei bezalaxe ezartzen dizkio plataformak bere arauak (Llanosek berak txalotu izan du politika hori). Zigortu duten aurreko hiru aldietan azkenekoaren antzekoak izan dira zigortzeko arrazoiak; haren esku ez zeuden kontuak izan dira guztietan. Konponbide bakarra, oraingoz, zuzenekoetan Twitter ez begiratzea dela dirudi.
Izan ere, ezinezkoa da streamer-ak hirugarren pertsonek jartzen dituzten edukiak kontrolatzea. Azken-aurrekoan, adibidez, zigortu zuten bi rap abeslariren arteko oilar joko bat ikusten ari zela lehiakideetako batek ipurdia erakutsi zuelako. Llanosek argi utzi du nazka-nazka eginda dagoela: «Twitchekin barrabiletaraino nago. Azken finean txorakeria bat da, egun bat soilik zigortu naute, baina jada laugarren aldia da zakil edo ipurdi batengatik hori gertatzen zaidana».
Hirugarren aldiz zigortu zutenean ere argi utzi zuen bere iritzia: «Zigortu nauten hiru aldietan nire esku ez zeuden gauzengatik izan da. Testuinguruak berdin du; jendeak, hala nahi izanez gero, zu blokeatzeko aukera du. Kontuz ibili zuen kanalera gonbidatzen dituzuen lagunekin», txiokatu zuen.
Sortzaileen greba
Twitchek erabiltzaileei ezartzen dizkien politiken aurka, irailaren 1ean greba egin zuten hainbat streamer garrantzitsuk, besteak beste, Ibai Llanosek. A day off Twitch (Egun bat Twitch gabe) egitasmoa oso ospetsuak ez diren eduki sortzaileek abiatu zuten, baina, pixkanaka, gazteleraz ematen duten sortzailerik handienen babesa eskuratu zuen. Haiek ez zuten zuzenekorik egin egun hartan, eta nabarmen egin zuten behera plataformak izan zituen bisitek.
Dena den, askok gaitzetsi zuten greba hura helburu jakinik gabe antolatu zela, eta bakoitzak bere interes propioak defendatzeko baliatu zuela: harpidetzeen prezio aldaketak gaitzesteko batzuek, zigorrak kritikatzeko besteek...
Aguerorekin, euskaraz
Bilbotarra da Ibai Llanos, baina Bartzelonan bizi eta lan egiten du gaur egun. Oso urriak dira jendaurrean euskaraz egin dituen saiakerak eta hitzak, nahiz eta bere hainbat jarraitzailek horren inguruko jakin-mina erakutsi izan dioten.
Irailaren 7an, ordea, Kun Aguero Bartzelonako futbol jokalari argentinarrarekin zuzeneko bat egiten ari zela, hizpide izan zuten euskararen gaia. Bartzelonaren aldagelako hizkuntza ohiturez hizketan ari zirela, Aguerok Llanosi aipatu zion «hizkuntza zaila» dela «euskaldunen hizkuntza». Hark euskaraz erantzun zion: «Nik apur bat hitz egin ahal dut». Harrituta utzi zuen Aguero: «Zer dio honek? Nondik atera duzue hizkuntza hori?», galdetu zuen.
Katalana errazagoa dela aipatu ondoren, «zelan zaude?» esaten erakutsi zion streamer-ak futbolariari. Bideoak Youtuben bi milioi eta erdi ikustaldi baino gehiago ditu. 16:25. minututik aurrera hitz egiten dute euskarari buruz. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203834/aurora-berde-eta-gorri-distiratsuak-lurraren-inguruan-astronauta-baten-argazki-ikusgarrian.htm | Bizigiro | Aurora berde eta gorri distiratsuak Lurraren inguruan, astronauta baten argazki ikusgarrian | Thomas Pesquet astronauta izan da aurora horien dizdira harrapatu duena. Kargaz beteriko eguzki partikula askotarikoek planetako magnetosferarekin talka egitean gertatzen da fenomeno hori. | Aurora berde eta gorri distiratsuak Lurraren inguruan, astronauta baten argazki ikusgarrian. Thomas Pesquet astronauta izan da aurora horien dizdira harrapatu duena. Kargaz beteriko eguzki partikula askotarikoek planetako magnetosferarekin talka egitean gertatzen da fenomeno hori. | Uhin berde eta gorri lausoak Lurra inguratzen. Une horixe harrapatu du Thomas Pesquet astronautaren gailuak: aurora berde eta gorri distiratsuak Lurra inguratzen eta espazioaren belztasun amaigabea dir-dir egiten. Europako Espazio Agentzian lan egiten du, eta planeta lurtarretik 402 kilometro ingurura erretratatu du.
Kargaz beteriko eguzki partikula askotarikoek planetako magnetosferarekin talka egitean gertatzen den fenomeno bat omen da, eta, Pesqueten irudian ikusten denez, dir-dir lauso eta ikusgarriak sortzen ditu, kolore askotarikoak eta hainbat noranzkotan barreiatuak.
Arrakasta sareetan
Bere Twitter kontuan partekatu du: «Beste aurora distiratsu bat. Ilargi betea dagoenean, Lurra hain ondo argiztatuta dago, ezen ia egunez dela ematen baitu». Arrakasta itzela izan du txioak, eta lau egunetan 3.000 birtxio baino gehiago eta 20.000 atsegite baino gehiago izan ditu. Gainera, askok eta askok irudiaren ikusgarritasuna eta edertasuna nabarmendu dute iruzkin bat jarriz. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203835/natura-ondarea-kontserbatzeko-legea-adostu-dute-jaurlaritzak-eta-eh-bilduk.htm | Politika | Natura Ondarea Kontserbatzeko Legea adostu dute Jaurlaritzak eta EH Bilduk | Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkidearen ustez, «legearen aspektu asko hobetzea» lortu dute. Jaurlaritzak baztertu egin ditu Elkarrekin Podemos IUren proposamenak, eta koalizioak prentsaurrekoa eskainiko du bihar. | Natura Ondarea Kontserbatzeko Legea adostu dute Jaurlaritzak eta EH Bilduk. Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkidearen ustez, «legearen aspektu asko hobetzea» lortu dute. Jaurlaritzak baztertu egin ditu Elkarrekin Podemos IUren proposamenak, eta koalizioak prentsaurrekoa eskainiko du bihar. | Eusko Jaurlaritzak eta EH Bilduk Natura Ondarea Kontserbatzeko Lege berria adostu dute gaur. Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkidearen arabera, araudiak «berritze bat» behar zuen; izan ere, duela 27 urte onartu zen legea, eta, geroztik, ingurumen legedi osoa «asko» aldatu da. Gaineratu du egindako proposamenen %75 onartu dietela, eta «legearen aspektu asko hobetzea» lortu dutela. Legebiltzarkideak azaldu duenez, araudi berriarekin, besteak beste, Eudelek, Aldundiek eta Ingurumen Sailak koordinazio batzorde bat sortuko dute; aurrekontu partida zehatzak egingo dituzte, eta korridore ekologikoei bultzada emango zaie.
Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IUko buruaren iritziz, ordea, Jaurlaritzak «aukera paregabea» galdu du «ingurumen politika indartsuen alde» egiteko. Izan ere, koalizioak 67 zuzenketa egin zizkion lege proiektuari, eta, Gorrotxategiren ustez, horiek kanpoan geratzea «akatsa» da.
Elkarrekin Podemos IUk «ingurumen politikak hobetzeko borrokan» jarraituko duela adierazi du, eta jakinarazi du prentsaurrekoa eskainiko duela bihar Eusko Legebiltzarrean, gaiari buruzko «xehetasun gehiago» emateko eta «balorazio lasaiagoa» egiteko. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203836/azaroaren-11tik-13ra-eginen-dute-nazioarteko-iv-konferentzia-marxista-feminista.htm | Gizartea | Azaroaren 11tik 13ra eginen dute Nazioarteko IV. Konferentzia Marxista Feminista | Online izanen da, osoki. Donostian aurkeztu dituzte xehetasunak. | Azaroaren 11tik 13ra eginen dute Nazioarteko IV. Konferentzia Marxista Feminista. Online izanen da, osoki. Donostian aurkeztu dituzte xehetasunak. | Iaz egin behar zuten, baina bertan behera gelditu zen, koronabirusaren egoeraren ondorioz; eta aurten eginen dute azkenean Nazioarteko IV. Konferentzia Marxista Feminista. Euskal Herrian behar zuen, baina online eginen dute osoki. Antolatzaileen artean dira EHU Euskal Herriko Unibertsitatea eta Iratzar fundazioa, nazioarteko hainbat erakunderekin batera.
Gaur aurkeztu dituzte konferentziaren xehetasunak, Donostian egindako agerraldi batean, eta, azaldu dutenez, «asko eta asko hausnartuta» erabaki dute guztia online egitea. Hizlariak, berriz, iaz etorri behar zuten berak izanen dira: tartean dira Tithi Bhattacharya, Lorena Cabnal, Ochy Curiel, Christine Delphy, Ana Cecilia Dinerstein, Elsa Dorlin, Silvia Federici, Nancy Fraser, Frigga Haug eta Daniele Kergoat. Banakako panelak zein panel kolektiboak ere antolatu dituzte.
Antolatzaileek zehaztu dutenez, konferentzia Internet bidez zuzenean igorriko denez, ez dute izen ematerik eginen, eta horrek publiko zabalagoari bidea erraztuko dio hitzaldiak entzuteko. Dena dela, parte hartzea baieztatu beharko da Zoom plataformaren bidez eginen diren lantaldeetan.
Gaiak askotarikoak izanen dira: intersekzionalitatea, korronteen arteko eztabaidak, greba feminista, bestelako erresistentziak, eta emakume langileen antolakuntza berriak, bertzeak bertze. Agerraldian nabarmendu dutenez, bertzalde, «Hegoaldeko ahotsak batzeko» ahalegina egin dute, baita ikuspuntu teoriko eta praktikoak uztartzekoa ere. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203837/frantziako-konstituzioaren-berrikuspena-ezinbestekoa-dela-erran-du-eskolimek.htm | Gizartea | Frantziako konstituzioaren berrikuspena «ezinbestekoa» dela erran du Eskolimek | Hizkuntza gutxituetako murgiltze ereduetako ordezkariek agiri batean adierazi dute irailaren 15ean Frantziako Gobernuarekin egin zuten bilkura «giro lasai eta eraikikor» batean iragan zela, eta bakoitzarekiko «arretazko elkartrukaketarako» modua egin zuela. «Lurraldeetako hizkuntzei buruzko kontsulta erakunde iraunkor bat» sortzeko xedea iragarri zien Frantziako lehen ministroak. | Frantziako konstituzioaren berrikuspena «ezinbestekoa» dela erran du Eskolimek. Hizkuntza gutxituetako murgiltze ereduetako ordezkariek agiri batean adierazi dute irailaren 15ean Frantziako Gobernuarekin egin zuten bilkura «giro lasai eta eraikikor» batean iragan zela, eta bakoitzarekiko «arretazko elkartrukaketarako» modua egin zuela. «Lurraldeetako hizkuntzei buruzko kontsulta erakunde iraunkor bat» sortzeko xedea iragarri zien Frantziako lehen ministroak. | Heldu den udaberrian iragatekoak diren Frantziako presidentetzarako hauteskundeak aitzin hizkuntza gutxituen gaia itxitzat eman nahiko luke Frantziako Gobernuak, hauteskunde kanpainan arazo bilakatu ez dadin. Joan den ekainean Frantziako Konstituzio Auzitegiak hizkuntza gutxituen legearen kontra hartutako erabakiak hautsak harrotu zituen, eta, ordutik, eragileak lasaitu nahian ari dira Parisen. Konstituzio Kontseiluaren ebazpenaren ondorioak aztertu eta proposamenak egiteko eskatu zien Jean Castex Frantziako lehen ministroak Martxan alderdiko bi diputaturi, Christophe Euzeti eta Yannick Kerlogoti, eta uztailean egin zuten publiko haien txostena. Hizkuntza gutxituetako murgiltze ereduetako ordezkariak bitzen dituen sareak «dezepzio» bat zela erran zuen.
Bestelako sentipen batekin atera ziren joan den irailaren 15ean bideokonferentziaz egin zuten bilkuratik. Castexekin eta Jean Michel Blanquer Hezkuntza ministroarekin bildu ziren, Eskolim sareko sei elkarteetako buruak, hizkuntzen erakunde publikoetako lehendakariak -tartean, Antton Kurutxarri EEP Euskararen Erakunde Publikoko lehendakaria-, eta Gilles Simeoni Korsikako lehendakaria. Agiri batean adierazi dute bi ordu eta erdi iraun zuen elkarrizketa «giro lasai eta eraikikor» batean iragan zela, eta bakoitzarekiko «arretazko elkartrukaketarako» modua egin zuela.
Azaldu dute ondoko asteetan hizkuntza gutxituen irakaskuntzan parte hartzen duten eragileekin eta tokiko kolektibitateekin «irakaskuntza baldintzak zehazteko» eraman beharreko «lana ahalbidetzea» nahi duela Frantziako lehen ministroak, «indarrean diren arauak errespetatuz, legezko esparruan, mende erdi baino gehiago daraman koadro pedagogiko ezagutua bermatuz». Eskolimen arabera, Castexek segurtatu zien «konzertatzio honi esker murgiltze sarearen zailtasunei buruz ere -kontratazio, irakaskuntza eta formakuntza baliabideak, azterketa politika-» aritzeko xedea duela. «Agintaldia bukatu baino lehen, bere agindupean liteken lurraldeetako hizkuntzei buruzko kontsulta erakunde iraunkor baten sortzeko xedea iragarri du Lehen Ministroak, hizkuntza guttituen irakaskuntza eta hizkuntzen politiken gaiak jorratzeko gisan».
Bilkuran, erakundeetako ordezkariek berretsi zuten «eraginkortasuna frogatu duen murgiltze pedagogia, gure hizkuntzen transmisioa eta babesa segurtatzen duen oinarria dela, eta hezkuntza ministerioaren betebeharrak segurtatzen dituela». Halaber, azpimarratu zuten Frantziako Konstituzioaren berrikuspena «ezinbestekoa» dela «hizkuntza gutxituak iraunarazteko eta transmisio metodoa babesteko». «Eskolim sareak gobernuburuaren hitz lasaigarriak kontuan hartzen ditu. Iragarritako kontzertazioaren bideratzeari izugarri adi egonen da, eta hartu beharreko neurriak hurbiletik segituko ditu», adierazi dute. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203838/netflixek-bere-telesailetan-eta-filmetan-gehien-ikusien-rankinga-argitaratu-du.htm | Bizigiro | Netflixek bere telesailetan eta filmetan gehien ikusien rankinga argitaratu du | Bridgerton telesailaren aurreneko denboraldiak du lehenbiziko postua. Aurki alda liteke sailkapena, ordea; korearren Squid Game telesailak ken liezaioke zerrendaburutza. Filmei dagokienez, Bird Box da gehien ikusia. | Netflixek bere telesailetan eta filmetan gehien ikusien rankinga argitaratu du. Bridgerton telesailaren aurreneko denboraldiak du lehenbiziko postua. Aurki alda liteke sailkapena, ordea; korearren Squid Game telesailak ken liezaioke zerrendaburutza. Filmei dagokienez, Bird Box da gehien ikusia. | Netflix plataformak konferentzia bat izan zuen atzo Beverly Hillsen (Amerikako Estatu Batuak), eta ordura arte ezkutuan gordea zuten datu bat atera zuten argitara: Zein dira Netflixen filmetan eta telesailetan gehien ikusiak? Telesail edo film bakoitza kaleratu ondoko lehenbiziko 28 egunak hartu dituzte aintzat kalkulua egiteko, eta erabiltzaileek eduki bakoitza zenbat orduz ikusi duten hartu dute irizpide nagusitzat.
Ted Sarandos Netflixeko zuzendari nagusiak iragarri zuen plataformaren eduki arrakastatsuen zerrenda, diapositiba bat erakutsiz. Bridgerton telesailak du lehenbiziko postua; 625 milioi ordu baino gehiago dituzte pilatuta haren ikustaldiek. Halaber, La casa de papel telesailak du bigarren tokia, 619 milioi orduz ikusi baita. Sarandosek zehaztu zuen, ordea, plataformak berriki estreinatutako Squid Game telesaila bolada betean dela, eta, beraz, hark erdiets dezakeela lehenbiziko postua laster batean.
Filmei ere erreparatu dio Netflixek, horien arrakasta neurtzeko. Sandra Bullock protagonista duen Bird Box filmak erregistratu ditu kontsumo ordu gehien: 282 milioi. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203839/milaka-langilek-ikastaroak-beharko-dituzte-aldi-baterako-espediente-berezietan-segitzeko.htm | Ekonomia | Milaka langilek ikastaroak beharko dituzte aldi baterako espediente berezietan segitzeko | Enpresek formakuntza ikastaroak eman beharko dituzte beren langileen kotizazioen deskontuei eusteko. 12.500 behargin gelditzen dira pandemiari lotutako aldi baterako erregulazio espedienteetan. | Milaka langilek ikastaroak beharko dituzte aldi baterako espediente berezietan segitzeko. Enpresek formakuntza ikastaroak eman beharko dituzte beren langileen kotizazioen deskontuei eusteko. 12.500 behargin gelditzen dira pandemiari lotutako aldi baterako erregulazio espedienteetan. | Pandemiari lotutako aldi baterako erregulazio berezien luzapena egintzat jotzen zen, eta eragile sozialek akordioa lortu dute Espainiako Gobernuarekin. Badira berritasun batzuk, ordea, Hego Euskal Herrian azken urte eta erdian milaka enplegu salbatu dituen tresnaren inguruan.
Hasteko, uste baino adostasun handiagoarekin onartu du Madrilgo gobernuak luzapen hori, CCOO eta UGT sindikatuek ez ezik, CEOE patronalak ere oniritzia eman baitio aldi baterako espediente berezien azken luzapenari. SMI lanbide arteko gutxieneko soldataren igoeran ez zuen ezer jakin nahi izan CEOEk, baina oraingoan ados jarri da.
Bigarrenez, luzapenaren iraupena uste baino urrutirago heldu da, urtarrilaren amaierara arte izan ordez, otsailaren 28ra arte izango baita indarrean enplegua erregulatzeko araudi berezia.
Eta azken berritasuna da aldi baterako espediente horietan segitzeko asmoz langileek trebakuntza ikastaroak jaso beharko dituztela; alegia, enpresek erraztu beharko dituztela ikastaro horiek bere beharginen kotizazioetan deskontuei eusteko.
Hamar langiletik gorako enpresek bete beharko dute baldintza hori Gizarte Segurantzaren %80ko deskontuak lortzeko; lantalde txikiagoa dutenek ez. Hego Euskal Herrian, 12.590 langile zeuden aldi baterako erregulazioan, abuztuaren amaieran, hilabete lehenago baino 4.041 gutxiago. Kopururik txikiena da 2020ko martxoan lanpostuak ez galtzeko formula zabaldu zenetik. 2020ko abuztuan, esaterako, 50.000 langile inguru zeuden, eta horietako gehien-gehienak itzuli dira beharrera. Kontua da oraindik ABEE batean dauden 12.500 horietatik kopuru handi bat langabeziara joan daitekeela, eta horregatik nahi du Madrilek formakuntza zerrendatan daudenentzat. Urte bukaeran argiago ikusi ahal izango da zenbat izan daitezkeen.
Bi ABEE mota
Urriaren 31 arte, orain arteko baldintzekin egingo dute aurrera ABEEak, eta azaroaren 1ean sartuko da indarrean azken orduetan adostutako formula berria. Urriaren 31 arte, modu automatikoan berrituko dira erregulazioak, baina, azarotik aurrera, erregulazioan segitzeko eskaerak berritu beharko dituzte enpresek, eta eskaera horietan formakuntza ikastaroen xehetasunak jakinarazi beharko dizkiote administrazioari.
Hala, jarduera mugatzeagatik eskatu ahal izango da aldi baterako espediente bat, kotizazioetan deskontuak lortzeko, betiere langileen trebakuntzari lotuak. Gainera, jarduera garatzeko ezintasunarengatik eskatu ahal izango da, eta euskarri horretan ez da trebakuntzaren baldintza bete beharko. Deskontuak %100ekoak izango dira, gainera, kasu horretan.
Ikastaroak ematen ez dituzten enpresetako langileek, ordea, jarraitu ahal izango dute enplegua aldi baterako erregulatzeko espediente batean, baina enpresek ez dituzte jasoko abantailak beharginen kotizazioak pagatzeko. 30 orduko formakuntza eskatzen die gobernuak 50 langile arteko enpresei, eta 40koa lantalde handiagokoei; ikastaro horien kostuaren zatirik handiena administrazioak berak pagatuko du, baina enpresek ere pagatu beharko dute zati bat. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203840/yannick-jadot-izango-da-frantziako-ekologisten-presidentegaia.htm | Mundua | Yannick Jadot izango da Frantziako ekologisten presidentegaia | Eurodiputatua alde txikiaz gailendu zaio primarioetan Sandrine Rousseau ekonomialariari, botoen %51 bilduta. | Yannick Jadot izango da Frantziako ekologisten presidentegaia. Eurodiputatua alde txikiaz gailendu zaio primarioetan Sandrine Rousseau ekonomialariari, botoen %51 bilduta. | Frantzian datorren urtean egitekoak diren presidentetzarako bozetarako, ekologistek «moderazioa» eta «batasunaren eta gobernuko ekologia» aukeratu dute. Hori izan baita Yannick Jadot eurodiputatuak primarioetan defendatu duen mezua, eta alde txikiaz berriz ere garaipena lortzeko modua eman diona, Sandrine Rousseau ekonomialariaren aldean. Barne prozesuaren bigarren itzuliko emaitza kanpainaren ziurgabetasunaren erakusle izan da, Jadot ozta-ozta gailendu baitzaio Rousseauri, botoen %51,03 bilduta; hala, oraingoan bai, datorren apirileko lehian egoteko asmoa defendatu du berdeen presidentegaiak, amaieraraino iristekoa.
«Familia handi eta elkartu bat gara [2022ko] kanpaina hau irabazteko. Gaur gauetik hasita, batasun askoz ere zabalago bat eraikiko dugu», adierazi du Jadotek emaitzak jakin eta berehala. Eurodiputatuak bigarrenez jarraian irabazi ditu ekologisten primarioak —2016koetan babesen %54,35 jaso zituen—, baina 2017ko hauteskundeetan ez zen aurkeztu, lehiatik ateratzea erabaki baitzuen Benoit Hamon PS Alderdi Sozialistaren hautagaia babesteko. Datorren urterako, berriz, hainbatetan adierazi du ez duela erabaki bera hartuko, eta Eliseorako lasterketan izango den presidentegaietako bat izango dela.
Primarioen bigarren itzuliko emaitza estuek agerian utzi dute ekologismoari buruzko bi ikuspegiren arteko lehia gogor bat izan dutela, Rousseauk «erradikaltasuna» eta «produkzio ereduak eraldatzeko eta kontsumoaren gizartetik ateratzeko» mezua ordezkatzen baitzuen «ekofeminismotik».
Alde horretatik, Jadotena profil «pragmatikoagoa» da, eta Emmanuel Macron Frantziako presidentearekiko gertuagoa; horren erakusle, zenbait hedabidek jada adierazi dutela Macronek ekologisten presidentegaia nahiko lukeela hurrengo gobernuan. Edonola ere, jarraitzaileen gehiengoak esperientziaren alde egin du, Jadot ibilbide luzeko ekintzaile eta politikaria baita: Greenpeacen kanpainaburu izandakoa da, eta 2009tik da eurodiputatua.
Hain justu, hura zerrendaburu zuela, EELV Europa Ekologia-Berdeak alderdiak bere inoizko emaitzarik onena lortu zuen 2019ko Europako Parlamenturako bozetan, botoen %13,48 eta bederatzi aulki eskuratuta. Jadot arrakasta horretatik tiraka aritu da urteotan, uste baitu presidentetzarako bozetarako garaipena ekologismoaren inguruan egin beharko dela; egun, inkestek batez beste %9ko babesa aurreikusten diote, eta, hortaz, lan asko luke egiteko 2022an garaipena eskuratzeko.
Ekologisten primarioetan, behintzat, inoizko parte hartzerik handiena izan da, klima larrialdiak sortu duen kezkaren erakusle: 122.675 lagunek eman zuten izena, eta horietako %85,41ek eman dute botoa bigarren itzulian.
Paisaia politikoari begiratuta, Jadoten garaipena albiste txar bat da ezkerraren batasunaren aldekoentzat, eta batez ere Anne Hidalgo Parisko auzapez eta, ziurrenik, PSren hautagai izango denarentzat, Jadotek eta hark espazio politiko bera okupatuko baitute 2022ko bozen kanpainan.
Zer neurri defendatu diren
Jadotek ekologisten primarioen kanpainan hainbat neurri defendatu ditu, eta, ezustekorik izan ezean, horietako gehienak ere mahaigaineratuko ditu datorren urteko presidentetzarako bozetakoan. Besteak beste, eurodiputatuaren helburuetako bat da egungo nekazaritza sistema «produktibista» amaitzea, «biodibertsitatea suntsitzen» baitu; horren ordez, lehentasuna «baserriko nekazaritza» sustatu beharko litzateke, presidentegai berdearen iritziz.
Energia nuklearra erabiltzeari uztea; kalamuaren legeztatzea; «telelanerako eskubidea finkatzea» eta lanerako metodo eta antolaketa berriak adostea; eta 665 eurotik 840ra doan gutxieneko errenta baten beharra 18 urtetik gorakoentzat —RSA ordezkatuko lukeena—, horiek dira eurodiputatuak egindako beste proposamenetako batzuk. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203841/brent-upelak-80-dolarreko-muga-hautsi-du.htm | Ekonomia | Brent upelak 80 dolarreko muga hautsi du | Azken urtean ia biderkatu egin da prezioa, eskaria eskaintza baino gehiago handitzen ari delako. | Brent upelak 80 dolarreko muga hautsi du. Azken urtean ia biderkatu egin da prezioa, eskaria eskaintza baino gehiago handitzen ari delako. | Energiaren garestitzearen inguruko kezkak zabaldu egin dira, petrolioa batu baitzaie gasaren eta argindarraren prezio igoerari. Aste batzuk daramatza goranzko bidean petrolioak, baina aste honetara arte ez du Brent upelak 80 dolarreko marka hautsi, lehen aldiz azken hiru urteetan. Edonola ere, egunak aurrera egin ahala, berriro merkatu da, eta 79 dolarretik behera salerosten ari da arratsaldean.
Brent upelaren prezioa ia bikoiztu egin da azken urtean, eta horren eskutik itzuli da 80 euroren mailara, baina muga hori ere laster gaindituko dutela uste dute analistek, eskaintza ez delako gai eskaintzaren hazkundeari erantzuteko. Goldman Sachsek, esaterako, iragarri du urtea amaitu aurretik 90 dolarrera helduko dela —2014ko uda arte egin behar da atzera prezio horiek ikusteko—.
Garestitzearen arrazoien artean dago herrialde batzuetan erreserba maila apal dagoela, eta horiek bete beharrak eskaria handitu duela, noiz eta kontsumoa pandemia aurreko mailara gerturatzen ari den honetan. Gainera, Txinan eskaria handitzen ari da, zentral elektriko batzuk erregai gisa erabiltzen ari baitira ikatzaren ordez. |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203842/jaurlaritzak-ezohiko-beste-inbertsio-plan-bat-onartu-du-250-milioi-eurokoa.htm | Ekonomia | Jaurlaritzak «ezohiko» beste inbertsio plan bat onartu du: 250 milioi eurokoa | 101 milioi digitalizazioa bultzatzeko dira, 41 epaitegiak berritzeko eta 26 Alokabidek etxeak eros ditzan. Aurrekontuetatik kanpo onarturiko sorta bat da. | Jaurlaritzak «ezohiko» beste inbertsio plan bat onartu du: 250 milioi eurokoa. 101 milioi digitalizazioa bultzatzeko dira, 41 epaitegiak berritzeko eta 26 Alokabidek etxeak eros ditzan. Aurrekontuetatik kanpo onarturiko sorta bat da. | Eusko Jaurlaritzak estalkia kendu dio berriz itsulapikoari, eta beste 250 milioi euro atera ditu inbertsioak egiteko. Aurrekontuetan agertzen ez zen diru sorta bat da, eta hiru arlotako azpiegituretarako erabiliko du: gizarte mailakoak —epaitegiak, etxebizitzak...—, ekonomikoak eta energetikoak. Jaurlaritzak berehalako eragina izan dezan nahi du, eta 170 milioi aurten bertan erabiliko ditu. Beste 80 milioien banaketa hiru urteko epean tartekatuko du.
Jaurlaritzak, eskuak patriketan sartu, eta diruzaintza eta erkidego autonomoetako traspasoetako geldikinak aurkitu ditu, eta sos hori gizarteratzea erabaki du. Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaileak azaldu du gobernuaren asmoa inbertsio publikoa ahalik eta gehiena handitzea dela, «baimenduriko mugak errespetatuz». Muga horiek, baina, aurreko urteetan baino lasagoak dira aurten. Jaurlaritzak BPGaren %2,2rainoko defizita adostu zuen Espainiako Gobernuarekin, eta malgutasun horrek ahalbidetu du inbertsio programa berezi berria onartzea.
2021erako aurrekontuak egitean Jaurlaritzak 1.000 milioi euro jarri zituen inbertsioetarako, eta, orain, 250 milioi gehituko dizkio, «plan gehigarri eta ezohikoan». Besteak beste, gastatu gabeko diru sortekin eta aurreikuspenen gainetik bildutakoarekin hornitu dute funtsa. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ogasunek espero baino 537 milioi euro gehiago bildu zituzten iaz, eta 375 milioi Jaurlaritzarentzat izan dira.
Eta zertan inbertituko du diru hori? Erdia «gizarte azpiegituretarako» izango da, eta beste erdia industriaren eraldaketarako, azpiegitura energetikoetarako eta portu zein trenbideetako egitasmoetarako. Gizarte azpiegituretara bideraturiko sortarik handiena epaitegiak berritzeko izango da: 41 milioi euro guztira. 26 milioi Alokabiderentzako etxeak erosteko izango dira; 29 milioi Osakidetza ekipamendu berriekin hornitzeko; lau milioi Visesak etxebizitzak eraikitzeko lur berriak lor ditzan; eta 3,3 milioi EITBko azpiegitura batzuk berritu eta euskal artisten artelanak erosteko.
Zupiriak azaldu duenez, 101 milioi euro «eraldaketa digitalarekin harremana» duten proiektuetarako erabiliko dira. Horietatik 70 milioi industria eremuko egitasmoetarako erabiliko dituzte—hori da planeko sailik handiena—, eta beste 35 milioiak hezkuntza arlokoetan. Enplegua sor dezaketen inbertsioak lehenetsi dituzte.
Plana ez da Eusko Jaurlaritzak 2021ean indarrean dauden aurrekontu orokorren inguruan egin duen inbertsio publikoen arloko lehen esku hartze gehigarria. Iragan maiatzean, 180 milioi euroko beste sorta bat onartu zuen Enkarterri, Ezkerraldea, Meatzaldea, Oarsoaldea eta Aiaraldea eskualdeetan inbertitzeko.
Elikadura eta egurra Plan oparoa ez da izan Gobernu Kontseiluak onarturiko laguntza bakarra, milioi bat euroko beste bat bideratu baitu berrikuntza sustatzeko elikaduraren eta egurraren sektorean. 800.000 euro sektore horietako enpresetan ikerketa departamentuak bultzatzeko dira, eta beste 200.000 Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik kanpoko enpresak erakartzeko. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203843/hendaiako-atxikitze-zentroa-ez-ixtea-erabaki-du-paueko-administrazio-auzitegiak.htm | Gizartea | Hendaiako atxikitze zentroa ez ixtea erabaki du Paueko Administrazio Auzitegiak | Atzerritarren Defentsarako Abokatuen Kolektiboak ezarri zuen helegitea, Lapurdiko atxikitze zentroak segurtasun neurriak betetzen ez dituela kontsideratuta. Estatu Kontseilura joko dutela iragarri dute. | Hendaiako atxikitze zentroa ez ixtea erabaki du Paueko Administrazio Auzitegiak. Atzerritarren Defentsarako Abokatuen Kolektiboak ezarri zuen helegitea, Lapurdiko atxikitze zentroak segurtasun neurriak betetzen ez dituela kontsideratuta. Estatu Kontseilura joko dutela iragarri dute. | Hendaiako (Lapurdi) atxikitze zentroa ez dute itxiko. Hala erabaki du asteartean Paueko (Okzitania) Administrazio Auzitegiak. Bezperan iragan zen auzi saioa, Atzerritarren Defentsarako Abokatuen Kolektiboak jarritako eskaeraren harira. Abokatuek argudiatu zuten Hendaiako atxikitze zentroak segurtasun neurriak ez dituela betetzen. Auzitegiaren berri izan bezain laster, Frantziako Estatu Kontseilura joko dutela iragarri dute, oinarrizko eskubideak babesteko berehalako prozedura bat abiatzeko. «Errefuxiatuak administrazioaren kondenatuak dira», deitoratu du Francisco Sanchez abokatuak.
Abokatu kolektiboaren iritziz, gaur egun Hendaiako zentroak ez ditu baldintzak betetzen. Batetik, iragan irailaren 19an gertatutako sute denboran, alarmak ez zuen jo, eta larrialdi ateek ez zuten funtzionatu. Bestetik, higiene neurriak betetzeko protokolo nahikorik ez dela salatu zuten. Hortaz, obrak egitea ezinbestekotzat jo zuten abokatuek, eta, anartean, zentroa ixteko eskatu zioten Paueko Auzitegi Administratiboari. Suteen aditu batek azaldu zuen, gainera, iragan igandeko sutearen ondorioz, kea oraindik ere toxikoa dela bertan dauden atxikientzat eta langileentzat. Horregatik, hain zuzen, behin-behinean ixteko eskaria egin zuen abokatuen kolektiboak.
CIMADE laguntza juridikorako elkarteko langileak, bestalde, iragan astetik ez dira atxikitze zentroan egon. Egoera ikusirik, bertatik lekutzea erabaki zuten, eta zentroa ixteko eskatu. «Bertan atxikiak diren pertsonen segurtasuna bermatua ez deino, ez gara bertara hurbilduko», adierazi zuten orduan. Erabakiaren harira, ez dakite oraino zer segida izanen duen aferak. Frantziako administrazioaren jarrera salatu zuen BERRIAn Maud Steuperaert, atxikitze zentroen CIMADE elkarteko eskualdeko arduradunak.
Hendaiako atxikitze zentroan 30 egun pasatu zituen Kadiri E.-k. Zentroan izandako sutearen ondorioz, Nimesera lekualdatu dute, eta beste 28 egun pasatuko ditu han. Handik lekukotasuna eman nahi izan dio BERRIAri, nahi baitu jendeak «egia» jakin dezan: «Zer eskubidez ari gara? Administrazio arazoengatik gauzkate preso hemen». |
2021-9-28 | https://www.berria.eus/albisteak/203844/pfizerrek-lehen-urratsak-egin-ditu-aebetan-umeen-txertoa-baimentzeko.htm | Gizartea | Pfizerrek lehen urratsak egin ditu AEBetan umeen txertoa baimentzeko | Txertoaren gaineko hastapeneko datuak aurkeztu dizkio administrazioari, eta datozen asteetan txertoa jartzen hasteko baimena eskatzekoa da. | Pfizerrek lehen urratsak egin ditu AEBetan umeen txertoa baimentzeko. Txertoaren gaineko hastapeneko datuak aurkeztu dizkio administrazioari, eta datozen asteetan txertoa jartzen hasteko baimena eskatzekoa da. | Pfizer eta BioNTech konpainiek adierazi dute umeentzat garatu duten txertoaren gaineko lehen datuak aurkeztu dituztela oraingoz, AEB Ameriketako Estatu Batuetako Elikagaien eta Botiken Administrazioak azter ditzan. Argudiatu dute datu horietan ikus daitekeela txerto horrek haurrei COVID-19aren aurkako erantzun immunitario «mardula» eragiten diela, eta txertoaren erabilera baimentzeko eskearen aurreko urratsa dela. 5-12 urte arteko umeentzako txerto bat da; oraindik ez dago merkatuan adin tarte horretarako COVID-19aren aurkako txertorik.
Helduentzat ondu duten txertoa du oinarri umeentzako ekoizpenak, baina dosi txikiagoetan. 2.300 umerekin probatu dutela esan dute botika etxeetako arduradunek, eta helduengan txertoak duen eraginaren «parekoa» duela umeengan.
Esan dute, halaber, txertoa erabiltzen hasteko baimena AEB Ameriketako Estatu Batuetan ez ezik Europako Batasunean ere eskatzeko asmoa dutela. «Datozen asteetan» egingo diren urratsak izan dira horiek. Ez dute, oraingoz, gehiagorik zehaztu.
Oroitarazi dute ikertzen ari direla txertoa nola egokitu daitekeen 5 urtetik beherako haurrei emateko ere, eta datozen hilabeteetan ere zenbait emaitza espero dituztela ikerketa horietan. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203866/la-palmako-sumendiko-laba-delta-bat-osatzen-hasi-da-itsaslabarrean.htm | Mundua | La Palmako sumendiko laba delta bat osatzen hasi da itsaslabarrean | Laba osatzen ari den piramidea 50 metro garai da jada. Inguruko herritarrei konfinatzeko eskatu diete, badaezpada ere, eta gutxienez hiru kilometro eta erdira urrutiratzeko bestela; itsasoan, bi milia nautikoko segurtasun distantzia markatu dute. | La Palmako sumendiko laba delta bat osatzen hasi da itsaslabarrean. Laba osatzen ari den piramidea 50 metro garai da jada. Inguruko herritarrei konfinatzeko eskatu diete, badaezpada ere, eta gutxienez hiru kilometro eta erdira urrutiratzeko bestela; itsasoan, bi milia nautikoko segurtasun distantzia markatu dute. | La Palmako sumendia lehertu eta ia hamar egunera iritsi da laba itsasoko uretara, bart gauerdian, Kanaria uharteetan (Espainia). Ehun metro inguruko itsaslabar batetik erori da itsasora, Tazacorte herritik gertu. Hasieran ke adar beltz bat eragin du horrek, eta goizean delta bat sortzen hasi da, jada 50 metro garai dena. Mila gradu edo gehiagoko tenperatura izan dezake labak, eta, itsasoko ura 20 bat graduan egonik, diferentzia termikoak eragiten du hori. Adituek ohartarazi dute pilatu eta pilatu jarraituko duela labak.
Keak gai kimiko eta toxikoak ere aska ditzake, eta adituak eta agintariak adi behatzen ari zaizkio, ikusteko laino azidorik sortzen ote den. Inguruko herritarrei konfinatzeko eskatu diete, badaezpada ere, eta gutxienez hiru kilometro eta erdira urrutiratzeko bestela; itsasoan, bi milia nautikoko segurtasun distantzia markatu dute. Izan ere, haizearen ondorioz, barnealderatzen ari da kea. Laba itsasora iritsi eta minutu batzuetara, Richter eskalako 3,3 graduko lurrikara bat ere izan da.
Ura ukituz gero, sufre dioxidoa aska dezake lurrundutako labak, beste substantzia eta material batzuen artean. Ehun metro inguruko malkar batetatik isuri da laba uretara, eta irudi ikusgarriak izan dira, baina, orain, sor litezkeen kalteei behatzen ari dira, eta uretara iritsiko den laba kantitatearen araberakoa izango da hori. Oraingoz, itsasora iristen ari den laba erreka ez da oso handia, baina garapenari adi daude adituak, ezin baita seguru iragarri zer gertatuko den. La Palman XVI. mendetik gertatu diren zortzi erupzioetatik, sei iritsi izan dira itsasoraino, eta azaldu dute prozesua ohikoa dela oraingoz.
Ikusi gehiago: argazki bilduma
Irailaren 19an zartatu zen sumendia, eta, itsasoa oso urrun ez dagoenez, laba bertaraino iristeko kezkak larritu ditu biztanleak azkeneko egunotan. Tazacorte herrian uretaratzen hasi da laba, Guirres hondartzaren inguruan, 1979. urtean izan zen sumendia itsasoratu zen lekutik oso gertu. Oraingoan, 700 bat etxebizitza suntsitu ditu, eta 6.000 lagunek baino gehiagok utzi behar izan dute etxea. Espainiako Gobernuak hondamendi eremutzat hartu zuen asteartean, kaltetuei laguntzak ematen hasi ahal izateko.
Sumendiak bederatzi aho gutxienez izan ditu, eta joan den igandean gelditzen hasi zen laba; astelehen goizean ordu pare batez itzali ere egin zen, baina ordu pare baten buruan berriz zartatu, eta aurrekoa baino laba arinagoa askatzen hasi zen. Azkeneko laba hori lehengoaren gainetik irristatu da, azkarrago.
Azpiko bideoan ikus liteke sumendia nola dagoen oraintxe, Kanariako telebista publikoa zuzenean ematen ari den seinalean:
Itsas hondoko kalteak
Laba eta material bolkanikoa uretara jausita, itsas hondoan sortuko ditu kalteak orain. Arrezifeetara lotuta bizi diren izaki bizidunak erre eta hilko ditu ia erabat. Baina ekosistema horiek berpizteko indar handia zutela ikusi zuten duela hamarkada bat Hierro uhartean, Kanaria uharteetan, gertatu zen beste erupzio batean: labak itsas hondoko bizia hil eta hiru urtera ia erabat osatua zen berriro.
Ezin da ziurtatu sumendiak datozen egunetan zer bilakaera izango duen. Teneguia sumendiak, La Palman piztutako azkenak, 24 eguneko erupzio bat izan zuen, 1971n, baina beste sumendi batzuek hiru hilabete ere egin izan dituzte piztuta. Astelehenetik aurrera lehertutako ahoak eta azken egunotako lur mugimenduek iradokitzen dute lur azpiko plakak egokitzen ari direla oraindik. Goiz da zer gertatuko den jakiteko, baina, beste ahorik pizten ez bada, labak orain arteko bidean jarraituko du seguruena. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203867/sagarduik-dio-kirol-zelaien-edukiera-ez-dela-100era-handituko-araban-bizkaian-eta-gipuzkoan.htm | Gizartea | Sagarduik dio kirol zelaien edukiera ez dela %100era handituko Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan | Osasun sailburuak adierazitakoaren arabera, Jaurlaritzak bizkarra emanen dio Osasun Sistemaren Lurralde Kontseiluak ebatzitakoari. Kontseiluak %100era handitu du edukiera toki irekietarako, eta %80ra estadio itxietarako. Urkulluk datorren astearterako deitu du Labi batzordera. | Sagarduik dio kirol zelaien edukiera ez dela %100era handituko Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Osasun sailburuak adierazitakoaren arabera, Jaurlaritzak bizkarra emanen dio Osasun Sistemaren Lurralde Kontseiluak ebatzitakoari. Kontseiluak %100era handitu du edukiera toki irekietarako, eta %80ra estadio itxietarako. Urkulluk datorren astearterako deitu du Labi batzordera. | Espainiako Osasun Sistemaren Lurralde Kontseiluak jakinarazi duenez, ostiralean bertan behera geldituko dira toki irekietan diren kirol zelaietan eta bestelako azpiegituretan orain arte edukiera baldintzatu duten mugak. Hala, ordutik aurrera edukiera osoa erabiltzen ahalko da Hego Euskal Herriko zelaietan, futbol estadioetan esaterako. Hala eta guztiz ere, Eusko Jaurlaritzak beste bide bat hartuko duela iragarri du Osasun sailburu Gotzone Sagarduik: Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ez dituzte zelaien edukierak %100era handituko, oraingoz.
Sagarduik azaldu du Osasun Sistemaren Lurralde Kontseiluak gehienezko mugak baizik ez dituela zehazten, eta, beraz, nabarmendu du Jaurlaritzak baduela beste muga batzuk zehazteko eskumena. Hain zuzen ere, gai honen gainean ika-mikak izan ziren Jaurlaritzaren eta epaileen artean, irail erdialdean. Orduko hartan, EAEko Auzitegi Nagusiak erabaki zuen %60ra handitzea futbol zelaietako gehienezko edukiera, Jaurlaritzak %30ekoari eutsi nahi zion arren.
Bestalde, Espainiako Osasun Ministerioak argitaratu duenez, toki itxietan diren zelaietan %80ekoa izanen da gehienez erabiltzen ahalko den edukiera ostiraletik aurrera. Edonola ere, Carolina Darias Osasun ministroak oroitarazi du maskara erabiltzea derrigorrezkoa izanen dela aurrerantzean ere, eta debekatua izanen dela gune horietan jatea edo edatea.
Labi urriaren 5ean bilduko da
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan COVID-19aren izurritea kontrolatze aldera neurriak ezartzen dituen Labi batzordea datorren astearteanbilduko da, urriaren 5ean, egoera aztertu eta indarrean izanen diren arauak zehazteko; hala zehaztu du Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk. Arratsaldeko lau eta erdiak aldera aldera eginen dute bilkuraren ondoko prentsaurrekoa.
Dena dela, lehendakariak ez du argitu batzordera deituko duen azken aldia izanen den edo ez: «Ezin dut aurreratu. Kontseilu zientifiko-teknikoaren ebazpenaren zain nago». Aukera hori zabalik da gaur egun, litekeena baita Jaurlaritzak bertan behera uztea osasun larrialdia. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203868/fumio-kishidak-irabazi-ditu-ldpko-primarioak-eta-japoniako-lehen-ministroa-izango-da.htm | Mundua | Fumio Kishidak irabazi ditu LDPko primarioak, eta Japoniako lehen ministroa izango da | 2012 eta 2017 artean Atzerri ministroa izandakoa izango da gobernuan dagoen alderdiaren hautagaia aste batzuk barru egitekoak diren hauteskunde orokorretan | Fumio Kishidak irabazi ditu LDPko primarioak, eta Japoniako lehen ministroa izango da. 2012 eta 2017 artean Atzerri ministroa izandakoa izango da gobernuan dagoen alderdiaren hautagaia aste batzuk barru egitekoak diren hauteskunde orokorretan | Fumio Kishidak irabazi ditu LDP Alderdi Liberal Demokratikoaren primarioak, eta Japoniako lehen ministroa izango da, horrenbestez. 2012 eta 2017 artean Atzerri ministro izandakoa izango da, gainera, gobernuan dagoen alderdiaren hautagaia aste batzuk barru egitekoak diren Japoniako hauteskunde orokorretan. Yoshide Suga (LDP) azkeneko urtean lehen ministroa izandakoa ordezkatuko du karguan. Izan ere, Sugak dimisioa eman zuen hilaren hasieran, haren kudeaketaren aurkako kritikek bultzatuta.
Primarioen bigarren itzulian, 257 boto lortu ditu Kishidak, eta 170 Taro Konok, Administrazio Erreformako ministroak. Kono oso aktiboa da sare sozialetan, eta bozen aurreko inkestetan hura zen irabazteko faboritoa. Baina azkenean erabakigarriak izan dira alderdiak parlamentuko bi ganberetan dituen ordezkarien botoak, eta horiek, LDPko kide beteranoek bezala, Kishida babestu dute. Bigarrenean ez bezala, alderdiaren barne bozetako lehen itzulian oso-oso txikia izan da botoen aldea: 256 Kishidak eta 255 Konok. Bozketa horretan Sanae Takaichi (188) eta Seiko Noda (63) hautagaiek ere parte hartu dute.
Behin primarioak eginda, lehen ministro izendatuko dute Kishida. Datorren astelehenean da egitekoa horretarako osoko bilkura, eta, sekulako ezustekorik ezean, Suga ordezkatuko du karguan, LDPk gehiengo nabarmena baitu parlamentuko bi ganberetan. Eta jada aurrera begira jarri da Kishida: «Orain hauteskundeetarako prestatu behar dugu», adierazi du gaur, aukeratua izan ondoren egindako aurreneko adierazpenetan. COVID-19ak eragindako pandemia alboratu gabe, nabarmendu du lehentasun izango duela aurrekontu orokorren zirriborroa osatzea, eta, esaterako, jaiotza tasaren gisako «premiazko gaiei» heltzea, horrek azken urteetan behera eta behera egin baitu Japonian.
Datozen hiru urteetan da LDPren buru izatekoa, eta aurreneko erronka aste batzuk barru edukiko du Kishidak. Indarrean dagoen legegintzaldia urriaren 21ean da bukatzekoa, eta, hortaz, hauteskundeetara deitu beharko du. Azkeneko bi hauteskunde orokorretan, 2014koetan eta 2017koetan, erraz nagusitu zen LDP, botoen %33 inguru lortuta hautetsontzietan. Ikusteko dago zer gertatuko den hurrengo bozetan, baina alderdiak ez du pandemia hasi aurretik zuen babesa. Izurria herrialdea gogor jotzen ari zen arren, gobernua Olinpiar Jokoak egitearen alde agertu zen, eta hori ez zitzaien gustatu herritarrei. Jokoak hasi aurreko asteetan egindako hainbat inkestaren arabera, japoniarren %80 inguru jokoak egitearen aurka zeuden.
Profil ekonomikoa
Politikarien familia batetik dator Kishida, eta herritarren kritikak apaltzea izango du helburu datozen asteetan. Haren ingurukoen iritziz, profil bateratzaile bat du hori egin ahal izateko. Hori dela eta, haren kontrarioek zozotzat eta aspergarritzat hartzen dute. Eta Kishidak eman ditu arrasto batzuk egin nahi duenaz. Agindu du, esaterako, «dozenaka bilioi yen» —dozenaka milioi euro— gastatuko dituela pandemiak ekonomian eragindako kaltea konpontzeko. Oro har alderdiaren ildoarekin bat egiten du, baina kritiko agertu zen Shinzo Abe lehen ministroaren garaian (2012-2020), gobernuak ekonomikoki hartutako bidearekin, eta adierazi zuen politika horiekin aberatsak are gehiago aberasten zirela, eta enpresa ertain eta txikiei kalte egiten zitzaiela.
Atzerri politikari dagokionez, Txinarekin eta AEBekin eduki beharreko harremanetan jarriko du fokua. Kishidari iruditzen zaio Pekinek bere «sistema autoritarioa» esportatu nahi duela.
Azkeneko hiru legegintzaldietan LDP egon da gobernuan. Abe izan zen lehen ministroa 2012tik 2020ra, baina kargua utzi zuen, osasun arazoengatik. Sugak hartu zuen haren lekukoa, baina handik urtebetera dimisioa eman zuen. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203870/tubacexeko-zuzendaritza-eta-sindikatuak-bihar-bilduko-dira-akordio-baten-aurrekoa-lotzeko.htm | Ekonomia | Tubacexeko zuzendaritza eta sindikatuak bihar bilduko dira, akordio baten aurrekoa lotzeko | Otsailean hasitako greba amaitzeko bidean dago, enpresak langileen azken eskaintza bati oniritzia eman diolako. | Tubacexeko zuzendaritza eta sindikatuak bihar bilduko dira, akordio baten aurrekoa lotzeko. Otsailean hasitako greba amaitzeko bidean dago, enpresak langileen azken eskaintza bati oniritzia eman diolako. | Tubacexeko langileen greba luzearen amaiera ordu gutxiko kontua izango da; urrats bakar bat falta da enpresako zuzendaritzaren eta sindikatuen arteko akordioaren aurrekoa lortzeko. Izan ere, langile batzordeak proposamen bat egin dio beren borondatez kaleratzea onartu zuten 22 langileen etorkizunari buruz, eta zuzendaritzak ontzat hartu du.
Eusko Jaurlaritzaren Lan Sailaren bitartekaritzarekin aritu dira azken asteotan negoziatzen, eta hark bilera batera deitu ditu bi aldeak biharko, 16:00etatik aurrera. Litekeena da bilera horretan lotzea akordioaren aurrekoa.
Joan den astean, bazirudien bitartekaritzak arrakasta izan zezakeela, baina osteguneko bileran berriro haustura gertatu zen, langileek ez baitzuten azken eskaintza onartu, azken orduko aldaketen ondorioz.
Iragan otsailean abiatu zuten greba mugagabea Tubacexek Araban dituen bi lantegietan, Amurrioko Aceralavan eta Laudioko TTIn. Horrekin salatu nahi zuten zuzendaritzak 150 langile kaleratu nahi zituela, zailtasun ekonomikoak argudiatuta. Jesus Esmoris kontseilari ordezkariak 2020ko ekainean bertan ohartarazi zuen enpresak zailtasun handiak zituela, COVID-19ak eragindako arazoak batu zitzaizkiolako Tubacexen hidrokarburo konpainien inbertsioen jaitsierari —haiek dira Arabako enpresaren hodien bezero nagusiak—.
Apirilean gauzatu ziren kaleratzeak, eta hasieran zuzendaritzak nahi zituenak baino gutxiago izan ziren: 129.
EAEko Justizia Auzitegiak, ordea, kaleratzeak baliogabetu zituen uztailaren hasieran, Tubacexen arazoak behin-behinekoak zirela argudiatuta. Erabaki horren aurkako helegiteak trabatu egin du orduz gero gatazkaren konponketa: ezer hitzartu aurretik helegitea kentzeko eskatu dute langileen ordezkariek, eta eusteko asmoari eutsi dio enpresak. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203871/araban-egin-asmo-zituzten-lau-parke-eolikoetatik-bi-geratu-egin-ditu-jaurlaritzak.htm | Gizartea | Araban egin asmo zituzten lau parke eolikoetatik bi geratu egin ditu Jaurlaritzak | Ingurumenean kalteak eragin ditzaketela argudiatu du Arkamon eta Iturrietan egin nahi zuten proiektua geratzeko. Aitzitik, Labrazako eta Azazetako proiektuen tramiteekin aurrera egiteko baimena eman dio Aixeindar sozietateari, zeina Iberdrolak eta Energiaren Euskal Erakundeak kudeatzen duten. | Araban egin asmo zituzten lau parke eolikoetatik bi geratu egin ditu Jaurlaritzak. Ingurumenean kalteak eragin ditzaketela argudiatu du Arkamon eta Iturrietan egin nahi zuten proiektua geratzeko. Aitzitik, Labrazako eta Azazetako proiektuen tramiteekin aurrera egiteko baimena eman dio Aixeindar sozietateari, zeina Iberdrolak eta Energiaren Euskal Erakundeak kudeatzen duten. | Arkamoko eta Iturrietako (Araba) parke eolikoek ez dute aurrera egingo, Eusko Jaurlaritzako Ingurumen Sailak baimena ukatu baitie ingurumen baldintzak aztertu ondoren. Labrazako eta Azazetako (Araba) proiektuen tramiteekin, ordea, aurrera egiteko baimena eman dio Aixeindar sozietateari. Iberdrolak eta Energiaren Euskal Erakundeak kudeatzen dute sozietate hori.
Iazko abenduan jakinarazi zuen Araban lau parke eoliko jartzeko asmoa. Bertan behera geratu diren bi proiektuak ziren, hain zuzen ere, proposatutako parkerik handienak: Arkamokoak 95 MWeko ahalmena zuen, eta Iturrietako mendietakoak, berriz, 75 MWekoa; Azazetakoa eta Labrazakoa txikiagoak dira, 40 MWekoak.
Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburuak ondorengo adierazpenak egin ditu gaiaren inguruan: «Parke eoliko gehiago, bai, baina azterketa zorrotz baten pean eta, ingurumenari dagokionez, bermatzaileak izanda». Are, esan du energia berriztagarria sortzea, «erronka» bat izateaz gain, «beharrezkoa» dela, eta horren aldeko «apustua» egingo duela Jaurlaritzak.
Araban ingurumen gune babestuan daude proiektaturiko lau parke eolikoak, eta Arabako Foru Aldundiak eginiko txosten teknikoak ohartarazia zuen zer kalte eragin zezakeen. Arabako Mendiak Aske plataformak eta EH Bilduk, Podemosek eta Equok 20.000 alegaziotik gora aurkeztu dituzte proiektu horien aurka.
«Adostasun sozial eta politikoa»
Oposizioko alderdi politikoek ere adierazpenak egin dituzte Jaurlaritzak hartutako erabakiaren harira. EH Bilduk «adostasun sozial eta politikoa» eskatu dio gobernuari energia berriztagarrien hedapen ordenatu eta kontrolatua adosteko. EH Bilduko Arabako Batzar Nagusiko eledun Kike Fernandez de Pinedok adierazi du «albiste ona» dela Jaurlaritzak Arkamu eta Iturrietako zentral eolikoei uko egin izana, baina oraindik ere Lurralde Plan Sektoriala izateko «beharra» dagoela. «Aktibazioak eta erantzun sozialak fruituak eman dituzte; orain lanean jarraitu behar dugu trantsizio energetiko egoki eta orekatu bat adosteko», gaineratu du Fernandez de Pinedok.
Equo Berdeak alderdiak Eusko Jaurlaritzari eskatu dio uko egin diezaiola Azazetan eta Labrazan parke eolikoak jartzeari, Arkamon eta Iturrietan baztertutakoak bezalako kokaleku desegokiak baitira. Alderdi horrentzat, beste eremu batzuetan eraikitzea da alternatibarik onena: «Energia berriztagarriak hedatzeko badaude beste toki alternatibo batzuk; ulertezina eta onartezina da kokapen horiek aukeratzea. Hain da handia eremu horietan landa, natura, historia, kultura eta paisaia ondareak duen eragina».
Alderdi ekologistak ere garapen deszentralizatuaren bidez lurraldean berriztagarriak ezartzearen aldeko apustua berretsi du. Era berean, esan du berriztagarriekin sortzen den energiaren kontrola «gutxi batzuen esku» egon beharrean tokiko populazioaren esku egon behar dela.
Jardunaldiak Nafarroan
Araban bezala, Nafarroan ere proiektu berriztagarrien aurkako hainbat mobilizazio eta ekintza antolatu dituzte azken hilabeteotan. Oraingo honetan, NEE Nafarroako Energia Eraldatzen eguzki eta haize poligonoek kalte egindako Nafarroako herri eta eskualdeetako plataformen koordinakundeak jardunaldiak antolatu ditu, Berriztagarriak BAI, honela EZ lelopean.Jarunardiak Iruñean izango dira, urriaren 4an eta 6an. 18:30ean hasi eta 21:00ean amaituko dira. Mintzaldiek, baliabide energetiko eta mineralen murrizketaren testuingurua kontuan hartuta, trantsizio energetikoa izango dute ardatz nagusi.
Jardunaldi horiek egitearen arrazoi nagusia urriaren 6an eta 7an Iruñeko Nafarroa Arenan egingo den Trantsizio Ekologikorako Industriaren II. Nazioarteko Biltzarra izeneko kongresua da. Horregatik, mintzaldiez gain, urriaren 6rako eta 7rako elkarretaratzeak antolatu dituzte Aizagerria plazan, Nafarroa Arena eraikinaren ondoan. Lehenengoa 08:30ean izango da, kongresuaren hasierarekin batera. Bigarrena, berriz, 17:30ean izango da, kongresua amaitzen denean. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203872/josetxo-zaldua-kazetaria-zendu-da.htm | Politika | Josetxo Zaldua kazetaria zendu da | Elizondon sortu zen, baina Ipar Euskal Herrira errefuxiatu zen gero, ETAko kide izatea leporatu zioetenean. 1980ko hamarkadan Mexikora joan zen, eta La Jornada egunkarian aritu zen han, kazetari eta edizio arduradun. | Josetxo Zaldua kazetaria zendu da. Elizondon sortu zen, baina Ipar Euskal Herrira errefuxiatu zen gero, ETAko kide izatea leporatu zioetenean. 1980ko hamarkadan Mexikora joan zen, eta La Jornada egunkarian aritu zen han, kazetari eta edizio arduradun. | Egin egunkarian egin zituen lehen urratsak, argazkilari gisa, baina Ipar Euskal Herrira joan behar izan zuen segidan, 1978an, ETAko kidea izateaz akusatuta. 1980 bukaeran iritsi zen Mexikora, eta han kazetari eta edizio arduradun aritu da hainbat urtez, La Jornada egunkarian. Josetxo Zaldua kazetaria atzo zendu zen (Elizondo, Nafarroa, 1951 - 2021), eritasun baten ondorioz, 70 urte zituela, La Jornada egunkariak berak jakinarazi zuenez. Kazetak jakinarazi duenez, hedabideko «zutabe» zen Zaldua, eta «erreportari eta argazkilari belaunaldi oso baten irakasle».
BERRIAk 2016an egin zion elkarrizketan adierazi zuenez, Mexikora iritsi zenean hasi zen bere bizitza «berreraikitzen». Berehala lana topatu zuen Unomasuno egunkarian, eta 1984an La Jornada sortu zuen, beste kide batzuekin batera. 1983tik 1990era, berriemailea izan zen Erdialdeko Amerikan, bertzeak bertze Nikaraguan; 1990etik 1995era, Latinoamerika osoan. Egunkariaren edizio arduraduna izan zen 1996tik.
Orduan BERRIAri erran zion eskertuta zegoela bizitzarekin, «zorte oso ona» eduki zuela iruditzen zitzaiolako, eta oso eskertuta Mexikorekin ere. Euskal Herria gertutik jarraitzen zuen, ordea. Honela adierazi zuen elkarrizketan egoera politikoaz: «Politika egin behar da. Batez ere, Euskal Herrian; asko baitago egiteko. Ez ginen soilik okertu, beharbada, borroka armatua luzatzean. Okertu ginela pentsatzen dutenetakoa naiz, baina tira: egindakoa eginda dago, eta horren gainean lan egin behar da. Guk, independentistok, politika egiten ikasi beharra daukagu». |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203873/inflazioa-4-ingurura-igotzea-espero-da-energiak-bultzatuta.htm | Ekonomia | Inflazioa %4 ingurura igotzea espero da, energiak bultzatuta | Hego Euskal Herrian, KPIa %3,3koa zen abuztuan, baina argindarraren, gasaren eta petrolioaren garestitzeak %4 inguruan utziko duela aurreikus daiteke Espainiako indizeari begira | Inflazioa %4 ingurura igotzea espero da, energiak bultzatuta. Hego Euskal Herrian, KPIa %3,3koa zen abuztuan, baina argindarraren, gasaren eta petrolioaren garestitzeak %4 inguruan utziko duela aurreikus daiteke Espainiako indizeari begira | Espainiako INEk Hego Euskal Herriko inflazioaren datua emango du luze gabe, eta oso litekeena da Atzeraldi Handiaren lehen urteetara jo behar izatea jakinaraziko duen KPIaren erreferentziak aurkitzeko. Izan ere, bizitzaren garestitzea gora eta gora doa pandemiaren osteko susperraldiak hauspotuta, eta dagoeneko %3,3 da KPIa Hegoaldean. Bada, %4ko langatik hurbil geratuko da irailean, kontuan hartuta INEk gaur jakinarazi duela Espainiako inflazioa %4ra igo dela. 2008. urtetik ez da garestitze handiagorik izan adierazle horretan.
Horregatik, Hego Euskal Herrian ere gorakada handia espero da inflazioan, energia izugarri bultzatzen ari delako gora, inoizko preziorik garestienetakoekin. Argindarra kontrolik gabe doa gora, eta, atzo, handizkako merkatuan 190 euroan zegoen kilowatt-ordua, beste errekor bat. Horri gehitu behar zaio petrolioa gero garestiago saltzen ari dela, eta Brent upelak 80 dolarrak gainditu dituela. Autoaren biltegia betetzea ez da orain baino garestiagoa izan 2018. urtetik. Esan beharrik ere ez dago: janariaren ekoizpena eta garraioa garestitu egin dira azken hilabeteetan, eta produktu asko dira urte hasieran baino garestiagoak: olioa, kafea, haragia, barazkiak....
Beraz, inflazioa %4 ingurukoa izango dela aurreikus daiteke, eta horrek ondorio handiak izan ditzake negoziazio kolektiboan, batetik, baina pentsioetan ere bai, bestetik. Ikusteko dago 2021. urtearen amaieran non kokatuko den KPIa; adituek uste dute %3tik behera izango dela, baina, hala ere, igoera handiak egon beharko dira soldatetan erosteko ahalmena ez galtzeko. Pentsioen sistema publikoak ere ahalegin handia egin beharko du aurten, pentsioak KPIa bezainbeste igo beharko dituenez; igoera hori %3 ingurukoa izan daiteke. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203874/espainiako-gobernuak-beste-bi-batxilergo-mota-sortzea-proposatu-du.htm | Gizartea | Espainiako Gobernuak beste bi batxilergo mota sortzea proposatu du | Irakasgaien diseinu berria egin du Espainiako Gobernuak. Ikasleek bost batxilergo mota izango dituzte aukeran: zientziak eta teknologia; giza eta gizarte zientziak; artea musikaren eta arte eszenikoen adarrarekin; artea arte plastikoen, irudiaren eta diseinuaren adarrarekin; eta batxilergo orokorra. Aldaketek eragina izango dute Hego Euskal Herrian. | Espainiako Gobernuak beste bi batxilergo mota sortzea proposatu du. Irakasgaien diseinu berria egin du Espainiako Gobernuak. Ikasleek bost batxilergo mota izango dituzte aukeran: zientziak eta teknologia; giza eta gizarte zientziak; artea musikaren eta arte eszenikoen adarrarekin; artea arte plastikoen, irudiaren eta diseinuaren adarrarekin; eta batxilergo orokorra. Aldaketek eragina izango dute Hego Euskal Herrian. | LOMLOE garatu nahian, irakasgaien diseinu berria egin du Espainiako Gobernuak. Behin-behineko dokumentuan hainbat aldaketa egin dituzte, batez ere Batxilergoan eta DBH Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan. Gaur bilduko da Hezkuntza Batzorde Orokorra, eta autonomia erkidegoetako ordezkariei bertan jakinaraziko diete antolaketa akademiko berria. Aldaketek eragina izango dute Hego Euskal Herriko ikastetxeetan ere, dekretu bidez onartuko dituztelako. Datorren ikasturtetik aurrera indarrean egongo dira maila bakoitietan, eta hurrengotik aurrera, bikoitietan.
Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak proposamena jaso dute, eta iradokizunak egiteko aukera izango dute orain. Berez, LOMLOEren arabera, Madrilek curriculumaren erdia zehaztu dezake gehienez, baina, oraingo honetan, dekretu bidez onartu asmo ditu aldaketak Espainiako Gobernuak. Beraz, Hego Euskal Herriko ikastetxeetan ere nahitaez ezarri beharko dituzte.
Aldaketarik handienetako bat Batxilergoko ikasleek nabarituko dute. Egun, hiru batxilergo mota dituzte aukeran —zientziak, giza eta gizarte zientziak, eta artea—; bost izango dituzte aurrerantzean: zientziak eta teknologia; giza eta gizarte zientziak; artea musikaren eta aste eszenikoen adarrarekin; artea arte plastikoen, irudiaren eta diseinuaren adarrarekin; eta batxilergo orokorra. Azken horrek arlo zientifikoko eta letretako gaiak uztartuko ditu, eta DBH amaitutakoan zer ikasi ziur ez dakitenei bideratuta dago, edo gero ikasi nahi dutenerako arlo bateko eta besteko jakintzak behar dituztenei.
Irakasgai berriak
DBHn, berriz, errotiko aldaketarik ez da izango, baina irakasgai berriak izango dituzte ikasleek. DBHko lehenengo mailatik hirugarrenera, Teknologia eta Digitalizazioa izeneko irakasgai bat izango dute, gutxienez ikasturte batean. Laugarren mailan, berriz, bi aukera izango dituzte: Teknologia edo Digitalizazioa. Gainera, maila horretako Ekonomia irakasgaia Ekonomia eta Ekintzailetza bihurtuko da, eta «sorkuntza izpiritua eta ekimena» bultzatuko du. Gainera, DBH4an aukerako beste irakasgai bat ere izango dute: Formakuntza eta Orientazio Pertsonala eta Profesionala. Dokumentuan jaso dutenez, psikologian, soziologian eta antropologian oinarrituta egongo da.
Hego Euskal Herriko ikastetxeek Balio Zibikoak ikasgaia ere eskaini beharko dute. Lehen Hezkuntzako bosgarren edo seigarren mailako eskola umeek jaso beharko dute, baita DBHko lehenengo, bigarren eta hirugarren mailakoek ere, ikasturte batean bederen. Filosofian ere, aldaketak: ez da derrigorrezkoa izango DBHko laugarren mailan; bai, ordea, Batxilergoko lehenengoan eta bigarrengoan —orain, lehenengoan soilik da derrigorrezkoa—.
Ikasgai berriez gain, beste aldaketa garrantzitsu bat ere egongo da DBHko azken mailan: batxilergo mota ikasturte hasieran aukeratu beharrean, amaieran aukeratu ahal izango dute.
DBHn ez ezik, Batxilergoan ere irakasgai berriak izango dituzte aukeran. Zientziak eta Teknologia Batxilergoa hautatzen dutenek, ohiko matematikaz gain, Giza Zientzietara Aplikatutako Matematikak ikasi ahal izango dituzte, «datuen analisiak eta interpretazioak pisu handiagoa» izango duten ikasgaia. Giza eta gizarte zientzien Batxilergoan, ez dute orain arte bezala Latina edo Matematika aukeratu beharko, eta biak egiteko aukera izango dute. Gainera, Marrazketa Teknikoa ikasgaiak bi aldaera izango ditu: teknologiari eta arkitekturari lotutako ikasketak egin nahi dituztenentzako bat, eta alderdi artistikoari lotuago egongo den beste bat. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203875/psikologo-kontsultak-ordaintzen-hasiko-da-gizarte-segurantza-iparraldean.htm | Gizartea | Psikologo kontsultak ordaintzen hasiko da Gizarte Segurantza Iparraldean | Emmanuel Macron Frantziako presidenteak iragarri du 3 urtetik aurrerako herritarrentzat aplikatuko dutela neurria. | Psikologo kontsultak ordaintzen hasiko da Gizarte Segurantza Iparraldean. Emmanuel Macron Frantziako presidenteak iragarri du 3 urtetik aurrerako herritarrentzat aplikatuko dutela neurria. | Buruko osasunaren eta psikiatriaren jardunaldiak atzo amaitu zituen Frantziako Gobernuak. Frantziako presidente Emmanuel Macronek iragarri zuen Gizarte Segurantzak bere gain hartuko dituela psikologo kontsulten ordainketak. Halere, medikuaren aginduz joaten direnei bakarrik aplikatuko zaie neurria, 3 urtetik aurrera. Gainera, prezio finko bat aplikatzen duten psikologoentzat soilik balioko du ordainketak: lehen kontsultak 40 eurokoa izan beharko du, eta gainerako seiek 30 eurokoak. Izan ere, hastapenean zazpi kontsulta egiteko balioko du neurriak, baina terapia luzatzen ahalko da medikuaren agiriaren bidez.
Macronek azaldu du ezen, pazienteentzat ez ezik, «zailtasunak dituzten» psikologoentzat ere badela neurria. «Kontsultak egiteko neurri hori bada beren lanbidetik bizi ezin diren psikologoentzat ere». Hala, 30 eta 40 euro baino tarifa goragoa duten kontsultak ez ditu bere gain hartuko Gizarte Segurantzak. Macronek ez du zehaztu noiz sartuko den neurria indarrean, baina hitzeman du 2022. urterako funtzionatuko duela.
Bestalde, Olivier Veran Frantziako Osasun ministroak goiz honetan adierazi du larrialdi psikologikoetarako zenbaki bat jarriko duela martxan Frantziako Gobernuak, eta etzitik aitzina izanen da abian. 3114 zenbakia izanen da; asteko egun oroz funtzionatuko du, 24 orduz jarraian. Psikiatriako langileek kudeatuko dute linea. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203876/ebren-eta-marokoren-arteko-arrantza-eta-nekazaritza-akordioak-baliogabetu-dituzte.htm | Mundua | EBren eta Marokoren arteko arrantza eta nekazaritza akordioak baliogabetu dituzte | Europako Batasuneko Auzitegi Orokorrak arrazoia eman dio Fronte Polisarioari, itunek ez zutelako Mendebaldeko Sahararen oniritzirik. Hori bai, adostasunek behin-behinean jarraituko dute indarrean, talde komunitarioaren «atzerriko jarduna mantentzeko». | EBren eta Marokoren arteko arrantza eta nekazaritza akordioak baliogabetu dituzte. Europako Batasuneko Auzitegi Orokorrak arrazoia eman dio Fronte Polisarioari, itunek ez zutelako Mendebaldeko Sahararen oniritzirik. Hori bai, adostasunek behin-behinean jarraituko dute indarrean, talde komunitarioaren «atzerriko jarduna mantentzeko». | EB Europako Batasuneko Auzitegi Orokorrak talde komunitarioaren eta Marokoren arteko arrantza eta nekazaritza akordioak baliogabetzea erabaki du, bi aldeek Mendebaldeko Saharako herritarren onespenik gabe onartu zituztelako itun horiek. Fronte Polisarioak aurkezturiko helegiteei emandako erantzuna da, erakundeak argudiatu baitzuen adostasun horiek Mendebaldeko Sahararen oniritzirik gabe onartu zituztela, aurrez Luxenburgoko auzitegiak ebatzi zuen arren ezin zutela halakorik egin.
Erabaki judiziala kolpe gogorra da Marokorentzat, akordio horien bidez Mendebaldeko Saharan lukeen «subiranotasuna» inposatu nahi baitu. Auzitegiak argudiatu du eremu hori deskolonizazio prozesu baten zain dagoela, eta, hortaz, itunek ez dutela baliorik, akordioek Mendebaldeko Saharako produktuak eta baliabideak ere hartzen dituztelako kontuan; era berean, EBko Auzitegi Orokorrak onartu egin du Fronte Polisarioa dela sahararren ordezkaria talde komunitarioko auzitegietan.
Hori bai, akordioek behin-behinean jarraituko dute indarrean —auzitegiak zehaztu ez duen epean—, EBren «atzerriko jarduna mantentze» aldera eta «nazioarteko konpromisoen segurtasun juridikoa» bermatzeko, Europako Batasuneko Auzitegi Orokorrak sententzian azaldu duenez: «Orain bertan behera utziz gero, ondorio larriak izango lituzke. Sekulako garaipena da guretzat».
Fronte Polisarioak Efe berri agentziari adierazi dionez, behin-behineko epe hori bi hilabetekoa izango da, eta, beraz, «leiho bat izango da [Europako] Batzordearentzat eta [Europar] Kontseiluarentzat itunetik ateratzeko». Naser Burita Marokoko Atzerri ministroak eta Josep Borrell talde komunitarioko diplomaziaburuak, berriz, komunikatu bateratu bat helarazi dute, eta adierazi «beharrezko neurriak» hartuko dituztela bi aldeen arteko harreman komertzialak «bermatzeko»; Bruselak zein Rabatek, biek ala biek izango dute helegitea aurkezteko aukera epe horretan.
EBk eta Marokok arrantza akordio bat sinatu zuten 2006an, eta, horren bidez, Espainiako barkuek —eta beste estatu kideetakoek— Marokoko eta Mendebaldeko Saharako ur eremuetan sartzeko baimena eskuratu zuten. Gerora, 2012an, bi aldeek nekazaritza ituna adostu zuten, eta horren bidez, Rabatek sahararren produktuak saltzeko baimena izan zuen.
Hiru urte geroago, ordea, Europako Justizia Auzitegiak bertan behera utzi zuen nekazaritza akordioa, argudiatuta Europar Kontseiluak ez zuela kontuan hartu nazioarteko erakundeek ez dutela aitortzen Marokoren Mendebaldeko Sahararekiko subiranotasuna; aldiz, 2016an, Luxenburgoko auzitegiak atzera egin zuen, eta itunaren aplikazioa baimendu. Hori bai, Rabaten subiranotasuna onartu gabe.
Arrantza akordioaren kasuan, Western Sahara Campaign gobernuez kanpoko erakundearen salaketen harira, Europako Justizia Auzitegiak 2018an ebatzi zuen akordio hori ezin zela Mendebaldeko Saharan aplikatu, «nazioarteko zuzenbideko arau jakin batzuk hausten» zituelako; batez ere, «determinazio askerako printzipioa».
Hori ikusirik, Bruselak erabaki zuen arrantza ituna berriz egitea, eta Europako Batzordeak beste akordio bat proposatu zuen 2018ko urrian, argudiatuta Marokoren menpeko «aktore batzuekin eta besteekin» hitz egingo zuela horretaz, Luxenburgoko auzitegiaren erabakia betetzeko.
Fronte Polisarioa, negoziazioetatik kanpo
Fronte Polisarioak, ordea, ez zuen parte hartu elkarrizketa horietan, argudiatuta Rabatek ez zuela «autoritaterik» EBrekin negoziatzeko Mendebaldeko Saharako urez.
Hala, talde komunitarioko estatu kideen eta Europako Parlamentuaren babesarekin, bi aldeek arrantza akordio berria onartu zuten 2019ko martxoan; besteak beste, eurodiputatuek eta gobernuburu eta estatuburuek ontzat jo zituzten Europako Batzordeak Mendebaldeko Saharako herritarrekin egindako «kontsultak».
Fronte Polisarioak kontrakoa argudiatu zuen, EBk ez ziola utzi Mendebaldeko Saharako herria ordezkatzeko bere «eskumena erabiltzen», eta Europako Batzordeak azkenean horixe bera aitortu zuen iragan martxoan; azken horrek azaldu zuenez, ondorioztatu zuen sahararrak «itunaren alde egingo luketela, ez baita auzi politiko bat, garapen ekonomiko eta sozial bati buruzkoa baizik».
Luxenburgoko auzitegiaren erabakiak ondorio politiko eta ekonomikoak izango ditu, EB baita Marokoren lehen bazkide komertziala, eta Rabat baita talde komunitarioaren lehena ere bere hegoaldeko estatuen artean.
Esaterako, arrantza akordioak aurreikusten dituen arrantzen %90 Mendebaldeko Saharako uren inguruan egiten dira; horietan sartzeko, Bruselak urtean 52 milioi euro ordaintzen dizkio Rabati. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203877/manny-pacquiaok-boxeoa-utzi-du-eta-presidentetzarako-hautagai-izango-da.htm | Mundua | Manny Pacquiaok boxeoa utzi du, eta presidentetzarako hautagai izango da | Zortzi kategoriatan munduko hamabi garaikur eskuratu dituen boxeolari bakarra da filipinarra. Duela hamar egun aurkeztu zuen 2022ko hauteskundeetarako bere hautagaitza. | Manny Pacquiaok boxeoa utzi du, eta presidentetzarako hautagai izango da. Zortzi kategoriatan munduko hamabi garaikur eskuratu dituen boxeolari bakarra da filipinarra. Duela hamar egun aurkeztu zuen 2022ko hauteskundeetarako bere hautagaitza. | Boxeoaren munduan mito bat da Manny Pacquiao, baina ez du gehiago borrokatuko. Ez, behintzat, ringaren gainean. Hurrengo lehia hauteslekuetan jokatuko du 42 urteko boxeolari ohiak, 2022ko Filipinetako presidentetzarako bozetan. Duela hamar egun iragarri zuen haietara aurkeztuko zela, eta gaur, berriz, boxeoa utziko duela.
Pacmanek sare sozialetan argitaratu duen bideo batean eman du erabakiaren berri: «Sekula hartu dudan erabakirik zailena da, baina bakean sentitzen naiz. Borrokatu zuen ametsengatik, egin lan gogor, eta ikusiko duzue zer gertatzen den», esan du, eskerrak eman aurretik boxeoari, jarraitzaileei, eta, batez ere, bere entrenatzaile izan den Freddie Roachi. Bideoan ingelesez eta tagaloz hitz egiten du Pacquiaok.
Boxeoak azken urteetan izan duen izar nagusietako bat da, eta milioika lagunek idolotzat daukate Filipinetan. Zortzi kategoriatan munduko hamabi gerriko eskuratu dituen boxeolari bakarra da, nahiz eta 26 urterekin ekin zion bere ibilbide profesionalari. Azkar egin zuen gora filipinarrak, baita haren ospeak ere. Denera 62 garaipen lortu ditu profesionaletan, haietako 39 aurkaria K.O. utzita; bi borrokatan berdindu du, eta zortzitan galdu.
Porrot horietako bat inoiz egin den borrokarik famatuenetako batean izan zen, 2015ean, Floyd Mayweather estatubatuarraren aurka borrokatu zenean. Ikusmin handia eragin zuen borroka hark, eta telebista eskubideetan soilik 350 milioi euro baino gehiago sortu zituen. Bere azken borrokan ere galdu egin zuen, joan den abuztuaren 21ean, Las Vegasen, Yordenis Ugas kubatarraren aurka.
Boxeolari bikaina izateaz gain, balioaniztuna izan da Pacman, eta horren erakusgarri da zortzi kategoriatan munduko txapeldun izan dela: gerriko hori eskuratu du euli pisuan, superoilar pisuan, luma pisuan, superluma pisuan, pisu arinean, pisu superarinean, welter pisuan eta superwelter pisuan.
Duterte: lehen lagun, orain etsai
Aurtengoa ez da Pacquiao politikan arituko den lehen aldia, hamar urte baino gehiago baitaramatza boxeoa eta jardun politikoa uztartzen. Filipinetako kongresuko kide hautatu zuten 2010ean, eta senatari 2016an.
Betidanik Rodrigo Duterte presidentearen aliatua izan da boxeolaria, joan den ekainean aurkari bihurtu ziren arte. Pacquiaok gaitzetsi egin zuen Filipinek Txinarekin zuten harremana, eta ustelkeria kasuak salatu zituen. Politikoki, ordea, Duterterekin bat egiten du gai askotan: iraganean argi utzi izan du ezkontza homosexualen aurka dagoela, eta heriotza zigorraren alde agertu izan da, zeina ez baitago ezarrita Filipinetan.
Orain bi joera daude Filipinetako Alderdi Demokratikoaren barnean: Pacquiaoren aldekoa, eta Christopher Bong Goren aldekoa. Duterte da Goren hautagaitzako presidenteordea, eta, kritikoen arabera, mugimendu horri esker agintzen jarraitzeko asmoa du egungo presidenteak.
Bere hautagaitza aurkeztean, herritar pobreenen alde egingo zuela azpimarratu zuen Pacmanek: «Zapalduek irabazteko garaia da, azken urteetan gehien sufritu dutenek irabaztekoa». Azken urteetan ezer ez dela aldatu gaitzetsi zuen, eta esan zuen horregatik egin duela hautagaitza propio bat aurkezteko hautua. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203878/aburto-gupidarik-gabe-jarriko-ditugu-isunak.htm | Gizartea | Aburto: «Gupidarik gabe jarriko ditugu isunak» | Azkenaldian Bilbon izan diren kale zurrutak kritikatu ditu hiriko alkate Juan Mari Aburtok, eta iragarri du kontrol poliziala indartu eginen dutela. | Aburto: «Gupidarik gabe jarriko ditugu isunak». Azkenaldian Bilbon izan diren kale zurrutak kritikatu ditu hiriko alkate Juan Mari Aburtok, eta iragarri du kontrol poliziala indartu eginen dutela. | Kale zurrutak izatea eragozteko neurriak zorroztu eginen dituztela jakinarazi du Juan Mari Aburto Bilboko alkateak gaur, kazetariei egindako adierazpen batzuetan. Udalak gogor eginen du indar horretarako, azaldu duenez. Zehaztu du azken urteetan aski handitu dutela Bilbon lanean ari diren udaltzainen kopurua, lehenago baino 300 gehiago baitira orain, eta, adierazi du orain are gehiago indartu nahi dutela Poliziaren lana. «Polizia gehiago izango dira Bilboko kaleetan. Halere, ez da erraza pertsona bakoitzaren atzetik polizia bat jartzea», esan du. Gaztelaniaz egindako adierazpenetan, gainera, zigorrei buruz mintzatu da, irmo: «Gupidarik gabe jarriko ditugu isunak». Mezua ez da bera izan euskaraz esandako hitzetan: «Isunak jarriko ditugu, dudarik gabe».
Bestalde, Aburtok azaldu du herritar gehienak arauak betetzen ari direla, baina salatu du beste batzuen jokabidea ez dela bera. «Batzuek ez dituzte betetzen arauak. Horregatik, esan beharra dugu ez dugula ulertzen, ezta onartzen ere, aisialdia kontrolik gabe edatea izatea, edo ondarea hondatzea, edo bizilagunak molestatzea. Hori ezin da aisialdia izan». |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203879/elak-salatu-du-donostiako-txara-i-egoitzan-14-orduz-jan-barik-eduki-izan-dituztela-erabiltzaileak.htm | Gizartea | ELAk salatu du Donostiako Txara I egoitzan 14 orduz jan barik eduki izan dituztela erabiltzaileak | Sindikatuak Maite Peña Gipuzkoako Aldundiko Gizarte Politiketako diputatuaren dimisioa eskatu du | ELAk salatu du Donostiako Txara I egoitzan 14 orduz jan barik eduki izan dituztela erabiltzaileak. Sindikatuak Maite Peña Gipuzkoako Aldundiko Gizarte Politiketako diputatuaren dimisioa eskatu du | ELAren salaketa baten harira egindako ikuskapen batek ekarri du argitara Donostiako Txara I zahar etxeak ez dituela langileen ratioak betetzen. Sindikatuak ohar bidez adierazi du egoitzak kudeatzen dituzten enpresa pribatuek «ahaztu» egiten dutela pertsonekin egiten dutela lan, eta «ez torlojuak egiten». Hamalau ordu jan barik izateaz gain, egoiliarrak gosaltzera askotan fardelak aldatu gabe eramaten dituztela nabarmendu du txostenak. Beste kasu batzuetan, afaldu ostean jarraian oheratzen dituztela jakinarazi dute, eta batzuek gonbitoka egiten dutela horregatik.
Gipuzkoako zahar etxeetako langileek 252 egun daramatzate greban, eta, sindikatuaren arabera, Eldiario.es egunkari digitalak argitara ekarri duen ikuskapenak agerian utzi du haien «aldarrien zilegitasuna». Esan dutenez, egoera ez da mugatzen Txara I zahar etxera, eta Gipuzkoako zentro gehienetan erizainak falta direla azpimarratu dute. ELAk Gipuzkoako Aldundia jo du erantzule nagusitzat, diruz laguntzen dituelako sektoreko enpresa pribatu guztiak eta ratioak zehazten dituelako.
ELAko bozeramaile Aimar Etxeberriak hiru eskaera egin ditu Euskadi Irratian: langile bakoitzak egoiliar bakoitzarentzat daukan denbora luzatzea, langile kopurua handitzea, eta Maite Peña Gipuzkoako Aldundiko Gizarte Politiketako diputatuak dimititzea.
Peñak onartu du abuztuan langile gutxiago egon direla, baina udako oporrekin eta ordezko langileak lortzeko zailtasunarekin lotu du arazoa. Txarakoa «325 ikuskapenetatik bat bakarrik» dela nabarmendu du, eta jan barik hamalau ordu pasatu zutenak 116 egoiliarretatik hamasei izan zirela. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203880/movistarrek-alex-aranburu-fitxatu-du.htm | Kirola | Movistarrek Alex Aranburu fitxatu du | Azken bi urteetan Astanan ibili den txirrindulariak hiru urterako kontratua sinatu du. | Movistarrek Alex Aranburu fitxatu du. Azken bi urteetan Astanan ibili den txirrindulariak hiru urterako kontratua sinatu du. | «Oso pozik nago datozen hiru urteetan etxeko taldean jardungo dudala iragartzeaz». Hala jakinarazi du Alex Aranburu txirrindulariak (Ezkio-Itsaso, Gipuzkoa, 1995), hain zuzen, Astana taldea utzi eta hurrengo hiru urteetan Movistarrekin korrituko duela; 2024ra arteko kontratua sinatu du. Aurretik Muriasen (2016) eta Caja Ruralen (2017-2019) ibili zen Aranburu.
Etengabe hobetzen ari den txirrindularia da ezkiotarra, balio anitzekoa, eta emaitza bikainak eskuratu ditu azken urteetan: Euskal Herriko Itzuliko etapa bat, bi zazpigarren postu Milano-San Remon, bigarren postua Espainiako Vueltako erlojupeko batean... Flandrian jokatu berri den mundialean ere bera zen Espainiako selekzioaren liderra, baina erori eta lasterketatik kanpo geratu zen.
Fitxaketa ofizial egin ostean, Aranburuk aitortu du ezagutzen dituela taldeko kide gehienak, eta uste duela «giro ederra» izango dutela lankideen artean: «Ilusioz beteta nator, txirrindulari eta pertsona gisa hazten jarraitzeko asmoarekin. Ea guztion artean gauza politak lortzen ditugun», esan du Movistarrek berak plazaratutako adierazpenetan. Taldeak fitxatu duen hirugarren txirrindularia da, Oscar Rodriguezen eta Max Kanterren ostean. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203881/ondarroako-arrantzale-bat-hil-da-lan-istripu-batean.htm | Ekonomia | Ondarroako arrantzale bat hil da lan istripu batean | Itsas zabalean izan da istripua. Gaztea porturatu egin dute, baina ezin izan dute ezer egin. Aurten hildako 49. behargina da. | Ondarroako arrantzale bat hil da lan istripu batean. Itsas zabalean izan da istripua. Gaztea porturatu egin dute, baina ezin izan dute ezer egin. Aurten hildako 49. behargina da. | Abdoulaye Diome Ondarroako Kaxarra itsasontziko marinela hil da asteazken honetan, 11: 45ak aldera. Sindikatuen zenbaketaren arabera, 49 pertsona hil dira aurten lan istripuz. Ezbeharra itsas zabalean gertatu da. Antza denez, 27 urteko gazteak polea handi baten kolpea hartu du sabelean. Istripua izan eta berehala zerbitzu medikoetara deitu dute, eta porturako bidea hartu. 10:30ak aldera iritsi dira hara. Osalanek bere gain hartu du gertaturikoari buruzko ikerketa. Diomek hamar urte zeramatzan Ondarroan bizitzen, eta bi seme-alaba zituen. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203882/bederatzi-euskal-preso-euskal-herriratuko-dituzte.htm | Politika | Bederatzi euskal preso Euskal Herriratuko dituzte | Andoni Goikoetxea eta Joanes Larretxea Martutenera ekarriko dituzte; Ibai Beobide, Jon Crespo eta Joseba Borde, Basaurira; Unai Bilbao eta Alaitz Aramendi, Zaballara; eta Igor Portu eta Jesus Maria Gomez Ezkerro, Iruñera. Gomez eta Crespo, gainera, hirugarren graduan jarriko dituzte. | Bederatzi euskal preso Euskal Herriratuko dituzte. Andoni Goikoetxea eta Joanes Larretxea Martutenera ekarriko dituzte; Ibai Beobide, Jon Crespo eta Joseba Borde, Basaurira; Unai Bilbao eta Alaitz Aramendi, Zaballara; eta Igor Portu eta Jesus Maria Gomez Ezkerro, Iruñera. Gomez eta Crespo, gainera, hirugarren graduan jarriko dituzte. | Espainiako Espetxe Erakundeek iragarri dutenez, bederatzi euskal preso ekarriko dituzte Euskal Herrira: bi Martutenera (Donostia), hiru Basaurira (Bizkaia), bi Zaballara (Araba) eta bertze bi Iruñera. Bi euskal presori, gainera, hirugarren gradua emanen diete.
Martutenera ekarriko dituztenak Andoni Goikoetxea eta Joanes Larretxea dira: Dueson zegoen Goikoetxea (Kantabria, Espainia, 170 kilometro), eta Villabonan Larretxea (Asturias, Espainia, 385 kilometro). Basaurira Ibai Beobide, Jon Crespo eta Joseba Borde ekarriko dituzte, Burgosetik (Espainia, 215 kilometro) eta Duesotik, hurrenez hurren. Zaballara Unai Bilbao eta Alaitz Aramendi ekarriko dituzte, Darocatik (Zaragoza, Espainia 345 kilometro) eta Brievatik (Espainia, 475 kilometro). Iruñera, azkenik, Igor Portu eta Jesus Maria Gomez Ezkerro ekarriko dituzte, Darocatik eta Villabonatik. Hirugarren gradua Gomezi eta Crespori emanen diete.
Azken asteetan batere iragarpenik egin gabe egon ondotik etorri da gaurkoa. Azkeneko mugimenduen iragarpena abuztuaren 31n egin zuten Espainiako Espetxe Erakundeek.
70etik goiti Euskal Herrian
Gaur egun 63 euskal preso daude Euskal Herriko kartzeletan. Bertze bik iragarria dute lehendik Euskal Herriratuko dituztela, beraz, horiek eta gaurko mugimenduak gauzatzen direnean, 74 izanen dira Euskal Herrian egonen direnak. Hau da, euskal presoen %36tik gora.
Sarek deituta, bertzalde, euskal presoen eskubideen aldeko martxa hasiko dute gaur. Lesakatik abiatuko da protesta, 18:00etan, eta Berriozarrera larunbatean ailegatuko da. 352 kilometro, 74 errelebo eta 72 ordu eginen dituzte ibilian, euskal presoak «etxean izateraino». |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203883/garbine-aranburu-egin-dezagun-euskal-herrian-madrilen-posible-ez-dena.htm | Ekonomia | Garbiñe Aranburu: "Egin dezagun Euskal Herrian Madrilen posible ez dena" | LAB sindikatuak manifestazioa egin du gaur, Bilbon, Eusko Jaurlaritzaren egoitzaren eta Iberdrola Dorrearen artean. | Garbiñe Aranburu: "Egin dezagun Euskal Herrian Madrilen posible ez dena". LAB sindikatuak manifestazioa egin du gaur, Bilbon, Eusko Jaurlaritzaren egoitzaren eta Iberdrola Dorrearen artean. | LAB sindikatuak, bere Programa Sozioekonomikoaren aurkezpenean ondoren, manifestazioa egin du gaur, Bilbon, enpleguaren, zaintza lanen eta ondasunaren banaketaren alde. Eusko Jaurlaritzaren egoitzaren eta Iberdrola Dorrearen artean egin du martxa sindikatu abertzaleak, eta amaiera ekitaldian Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak hartu du hitza Hego Euskal Herrian greba orokor bat egiteko dagoen aukerari erreparatzeko. «Euskal Herritik eta Euskal Herrirako Greba Orokorra» egiteko garaia dela azpimarratu du: «Posible egin dezagun Euskal Herrian, Madrilen posible ez dena. Euskal Herrian borroka dezagun, Jaurlaritza eta Confebask, Nafarroako Gobernua eta CEN estu hartzeko eta langileen aldeko erabaki eta politika publikoak garatzeko».
Izan ere, Aranbururen ustez, «ziklo mobilizatzaile berri bat» irekitzeko arrazoiak badira, «sobera» gainera. Lanuzte orokorra urtea amaitu aurretik egin nahi du LABek, eta ELAren erantzunaren zain dago. Bitartean, Aranburu gero eta sarriago eskatzen ari da abenduan litzatekeen balizko greba hori. «Greba orokor berri baterako arrazoiak sobera daude. Greba Madrilera begira, bai; greba Madrileko erabakietan eragiteko helburuarekin, bai, baina greba, batez ere, Euskal Herritik eta Euskal Herriarentzat».
ELArentzat mezua, hura aipatu gabe
ELA sindikatuak ez dio atea itxi greba orokorra antolatzeko aukerari, baina tentuz aztertzen ari da noiz egin beharko litzatekeen. Mitxel Lakuntza idazkari nagusi duen sindikatuak lan eta pentsioen erreformen harira egin nahiko luke mobilizazio handi hori, eta, horretarako, Espainiako Gobernuaren agendari begira dago. Erreforma horiek Espainiako Kongresuan aurrera ateratzeko euskal alderdien botoak beharko dira, eta alderdiak estu hartu nahiko lituzke ELAk greba orokor baten bidez.
LABeko buruak gaur esan du, «irekitzen ari den mobilizazio ziklo berriak emaitzak» emango dituela «ziurtasun osoarekin» joaten badira lanuzte orokorrera. «Bagoaz grebara irekiak ditugun borroka sindikal eta sozialei babesa eta bultzada berri bat emateko, etorkizunean borroka gehiago pizteko baldintza berriak sortzeko. Greba orokorrak bestelako herri mugimenduekin elkarlana sustatzeko aukera ere ematen digu; pentsiodunak, mugimendu feminista, gazteak, migranteen eskubideen defentsan ari direnak... Bagoaz grebara Madrilen eta Euskal Herrian eragin asmoz, patronalari eta bere menpeko gobernuei abisu argi bat bidaltzeko». |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203884/victor-jararen-hilobia-apurtu-dute-haren-jaiotzaren-urteurrenean.htm | Mundua | Victor Jararen hilobia apurtu dute, haren jaiotzaren urteurrenean | Victor Jara fundazioak eraso faxista bat izan dela salatu du. Kantariaren izena jarri zioten atzo Santiago erdialdeko etorbide bati. | Victor Jararen hilobia apurtu dute, haren jaiotzaren urteurrenean. Victor Jara fundazioak eraso faxista bat izan dela salatu du. Kantariaren izena jarri zioten atzo Santiago erdialdeko etorbide bati. | Ezezagun batzuek Victor Jara kantari txiletarraren hilobia apurtu dute bart, Santiagon. 89 urte bete ziren atzo, hain zuzen, Jara jaio zela. Kantariaren izena daraman fundazioak sare sozialetan eman du erasoaren berri. Hilobi gaineko harlauzan zulo bat ikus daiteke. «Ez da kasualitatea horrelako eraso bat artistaren jaiotza ospatzen dugun egunean eta etorbide bati haren izena jarri diogun egunean gertatzea», azaldu du fundazioak ohar batean.
Azken bi urteetan Jararen hilobiaren aurka izan den hirugarren erasoa da. Daniel Jadue Txileko Alderdi Komunistaren presidentetzarako hautagai zenak Twitterren adierazi du horrelako gorroto ekintzak soilik «atzo eta gaur» giza eskubideen urraketak ukatzen dituztenak egin ditzaketela.
Victor Jara 1932. urteko irailaren 28an jaio zen, laborari familia batean, eta, kutsu soziala duten abestiekin, Txileko kantagintza berriaren ikur nagusietako bat izan zen, 1960ko eta 1970eko hamarkadetan. Salvador Allenderen Herri Batasunaren Gobernuarekin engaiatu zen. Te recuerdo Amanda, El Arado eta El Derecho a vivir en paz abestiak belaunaldi bat baino gehiagoren ereserki izan dira.
1973an Augusto Pinochet eta Txileko beste militar batzuek Allenderen aurka estatu kolpea eman zutenean, Jara ere atxilotu zuten. Hainbat egunez torturatu zuten Txile estadioan, eta, eskuak moztu ondoren, hil egin zuten. Estadio horrek haren izena darama gaur egun.
«Erasoa urteurrenaren kontrako erantzun burubero bat da, herriak Victor Jarari eta askatasunari dion maitasuna erakusten duen edozer suntsitzeko faxisten jazarpen bat», zehaztu du Victor Jara fundazioak. Kezka agertu du, gainera, eraso «onartezin, bortitz eta xenofoboak inpunitate osoz» izaten ari direla adierazita. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203885/juntsek-laquokonfrontazioaraquo-eskatu-dio-aragonesi-cupek-beste-erreferendum-bat.htm | Mundua | Juntsek «konfrontazioa» eskatu dio Aragonesi; CUPek, beste erreferendum bat | ERCk negoziazio mahaiaren aldeko apustuari eustea kritikatu dute bi alderdiek. Haien esanetan, Madrilek erakutsi du ez duela borondaterik gatazka politikoa gainditzeko. | Juntsek «konfrontazioa» eskatu dio Aragonesi; CUPek, beste erreferendum bat. ERCk negoziazio mahaiaren aldeko apustuari eustea kritikatu dute bi alderdiek. Haien esanetan, Madrilek erakutsi du ez duela borondaterik gatazka politikoa gainditzeko. | «Jarri data bat erreferendumari, presidente», mintzatu zaio gaur Carles Riera CUPeko diputatua Pere Aragones Kataluniako presidenteari, herrialdearen politika orokorreko eztabaidan. Antikapitalistek ziurtzat dute Kataluniako eta Espainiako gobernuen arteko negoziazio mahaiak ez duela uztarik emango, eta bigarren erreferendum bat eskatu dute legealdi honen amaierarako, galdeketak Espainia eta nazioartea mugiarazteko balio dezakeelakoan. Juntsek ere ez du ezer espero mahai horretatik, eta negoziaziorako baldintzarik ez dagoela uste du, Espainiako Gobernuak independentismoaren aurka «konspiratzen» jarraitzen duelako. Hark ere estrategia aldaketa eskatu du, eta Espainiarekiko «konfrontazioa» areagotzea.
Aragonesek ERCren apustua berretsi zuen atzo parlamentuan, politika orokorreko eztabaidaren lehen saioan: autodeterminazioa eta amnistia lortzeko ahalegina egitea negoziazio mahaian. Hura da, haren esanetan, «estrategia irabazle bakarra». Juntsen eta CUPen iritziz, ordea, Madrilek ez du negoziazioan konprometitzeko asmorik.
Bi indar horiek ohartarazi dute Espainiako Gobernuaren borondate falta are nabarmenagoa dela joan den ostiralean Italiako Poliziak Carles Puigdemont Kataluniako presidente ohia atxilotu zuenetik. Sardiniako Alghero hiriko aireportuan atxiki zuten, Espainiako Auzitegi Gorenak igorritako euroagindu baten ondorioz, eta hurrengo egunean utzi zuten aske. «Esku batekin azpijokotan ari dira, eta atxiloketa txalotzen dute; bestearekin, elkarrizketaren aldeko apustua egiten dutela ikusarazten dute», salatu du Albert Batet Juntsen parlamentari taldeko buruak.
Puigdemonten atxiloketan zuzeneko ardura izatea egotzi dio Batetek Espainiako Gobernuari. «Hainbat hedabideren bitartez jakin dugu [Espainiako] Barne Ministerioak, edo baliteke presidenteak, Puigdemont atxilotzeko operazioa gainbegiratu zuela». Baldintza horietan negoziatzea ezinezkoa dela salatu du.
Juntsek ez bezala, atxiloketaren ardura Pedro Sanchezen gobernuaren bizkar jartzea baztertu zuen Aragonesek atzoko hitzaldian. Aldiz, «errepresioa» amaitzeko neurriak hartzera deitu zuen, bestela «askoz ere zailagoa» izango delako hitz egiten jarraitzea.
Alderdi independentistei, berriz, «batasuna» eskatu zien Aragonesek, Espainiako Gobernuaren aurrean ahalik indartsuen agertzeko. Batetek erantzun dio ERCren eta Juntsen arteko gobernua «koalizio gobernu bat»dela, eta ez «mendekotasunezkoa». Presidenteari ohartarazi dio negoziazio mahaian ari dela jartzen indar guztia, baina gobernu akordioak Espainiarekiko «konfrontazio zibiko eta baketsuaren beharra» ere jasotzen duela. Aragonesek ildo horri ez ziola aipamenik egin salatu zuen atzo Juntsek.
Aragonesek erreplikaren txandan «eskuzabaltasuna» eskatu dio Juntsi, eta «sinetsita» agertu da negoziazio mahaiaren apustuaren balioan. «Indartsuago egiten gaitu Katalunia barruan eta kanpoan. Horrek ez ditu baztertzen beste estrategia batzuk beste arlo batzuetan». Bateten «konfrontazio» galdeari dagokionez, Aragonesek adierazi du mahaia proposamenen «konfrontaziorako eremu bat» dela bere horretan.
«Eskoziako trena»
Espainiako Gobernuarekin «egiazko negoziazio eraginkorra» behartzeko, CUPek ezinbestekotzat jo du bigarren autodeterminazio erreferendumera deitzea. «Nazioarteko eragileak eta Espainia mugiarazteko baldintzak sortu behar ditugu. Erreferenduma da esparru politiko mobilizatzaile eta demokratikoa, estatua gehien tenkatzen duen elementua delako, urriaren 1ak frogatu duen moduan», nabarmendu du Carles Riera CUPeko diputatuak.
Erreferendum hori Eskoziaren bigarren erreferendumarekin batera antolatzera deitu du presidentea. «Ezin dugu aukera hau galdu. Ez galdu Eskoziako trena, eta jar ezazu data 2025a baino lehen».
Parlamentuak CUPen proposamena bozkatuko du bihar, taldeek aurkeztuko dituzten beste hainbat ebazpenen artean.
Aragonesek ezezkoa eman dio jada CUPen proposamenari. Presidenteak gogorarazi duenez, ERCren eta CUPen arteko inbestidura akordioak jasotzen du negoziazio mahaiari bi urteko epe bat ematea, eta haren bidez gatazkari irtenbidea ematea lortuko ez balitz, «oldarraldi demokratiko bat» prestatzeko baldintzak sortzea, datarik zehaztu gabe. «Akordioak dioena beteko dugu», ziurtatu du presidenteak.
Elkarrizketa Katalunian
Salvador Illa PSC oposizioko alderdi nagusiaren buruak Katalunian ere elkarrizketa sustatzeko eskatu dio Generalitateko presidenteari. Amnistiaren eta autodeterminazioaren «helburu irrealak» baztertu eta gatazka politikoa bideratuko duen adostasun bat bilatzera deitu du Kataluniako indarren artean.
Horretarako, alderdien mahaia biltzeko galdegin dio. Illak salatu du behin bakarrik bildu dela elkarrizketa gune hori, Quim Torra presidentearen agintaldian.
En Comu-Podem alderdiaren parlamentari taldeko presidente Jessica Albiachek uste du beharrezkoa dela Kataluniako eta Espainiako gobernuen arteko negoziazio mahaia «blindatzea». Puigdemonten atxiloketak are larriagoa bihurtu du behar hori, haren esanetan.
Ildo horretan, Espainian sedizio delitua erreformatzearen garrantzia nabarmendu du Albiachek. PSOEk baztertu egin du neurria oraingoz, baina En Comu-Podemek nahi du proposamena gobernuen arteko negoziazio mahaiak aztertzea.
Kataluniako gatazka politikoa gainditzeko haien proposamenaren oinarriak aletu ditu Albiachek bere hitzaldian: politikaren judizializazioa amaitzea, Kataluniaren nazio izaera aitortzea, finantza eredu berri bat adostea eta eskumen esparrua zabaltzea. «Lorpen horiek ez gaituzte ortzi mugatik urruntzen. Erreferendum adostu baten eta Espainiako Errepublika plurinazionalaren ortzi mugara gerturatzen gaituzte».
Urriaren 1aren urteurrena
Kataluniako Gobernuak 2017ko urriaren 1eko erreferendumaren garrantzi politikoa aldarrikatuko du bihar, ekitaldi instituzional batekin. Bartzelonako Industria Eskolan egingo du, erreferendumaren egunean Kataluniako hauteslekurik handiena izan zenean. ANC Kataluniako Biltzar Nazionalak, berriz, hainbat mobilizazio prestatu ditu datozen hiru egunetarako. Igandean, manifestazio bat egingo dute Bartzelonan.
Hurrengo egunean, berriz, Puigdemontek Sardinian deklaratuko du, Sassariko Helegite Auzitegiaren aurrean, Espainiako Auzitegi Gorenak haren kontra igorria duen euroagindua dela eta. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203886/hego-euskal-herrian-35-lagun-hil-dira-koronabirusarekin-astebetean.htm | Gizartea | Hego Euskal Herrian 35 lagun hil dira koronabirusarekin astebetean | 9.231 probetatik 112k eman dute positibo Hegoaldean; hala, positibo tasa %1,2koa da. | Hego Euskal Herrian 35 lagun hil dira koronabirusarekin astebetean. 9.231 probetatik 112k eman dute positibo Hegoaldean; hala, positibo tasa %1,2koa da. | Egoera epidemiologikoa egonkortzen ari da, datuek erakusten dutenez. Atzo, 112 kasu positibo detektatu zituzten Hego Euskal Herrian, egindako 9.231 probetatik. Hala, positibo tasa %1,2koa da. Lurraldez lurraldeko egoerari begiratuz gero, Bizkaian atzeman dituzte positibo gehien, 43 izan baitira. Gipuzkoan 32 atzeman dituzte; Nafarroan, 23; eta Araban, hamahiru.
Bestalde, 26 herritar sartu ziren Osasunbideko eta Osakidetzako osasun egoitzetan atzo gaitzak jota. Orain, guztira, 168 lagun daude ospitaleratuta, horietako 49 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan.
Heriotzei dagokienez, koronabirusarekin 35 lagun hil dira Hego Euskal Herrian irailaren 20tik 26rako epean, Osakidetzak eta Osasunbideak emandako informazioen arabera. Iragan astean 37 izan ziren hildakoak. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203887/etbko-zuzendaritzak-ez-zekien-kazetari-bat-guardia-zibilaren-txalekoarekin-agertuko-zela-albistegian.htm | Bizigiro | ETBko zuzendaritzak ez zekien kazetari bat Guardia Zibilaren txalekoarekin agertuko zela albistegian | Uztailean sare bat itsas hondotik jasotzeko operazioa egin zuten hainbat erakundek Pasaian, eta ETBko kazetariek Guardia Zibilaren ontzi batetik eman zuten horren berri. | ETBko zuzendaritzak ez zekien kazetari bat Guardia Zibilaren txalekoarekin agertuko zela albistegian. Uztailean sare bat itsas hondotik jasotzeko operazioa egin zuten hainbat erakundek Pasaian, eta ETBko kazetariek Guardia Zibilaren ontzi batetik eman zuten horren berri. | ETBk ez du Guardia Zibilarekin «lankidetza orokorrik», eta zuzendaritzak ez zuen jakin kazetari bat erakunde horren ontzi batera igoko zenik pantailan ikusi arte. Horrela erantzun dio gaur Andoni Aldekoa EITBko zuzendari orokorrak Eusko Legebiltzarretik eginiko galderari.
Gertaera uztailaren 27an jazo zen. Pasaiako itsasaldean arrantza sare zahar arriskutsu bat atera zuten itsas azpitik. Operazioan, besteak beste, Eguzki talde ekologistak, BuceoDonosti urpekari taldeak, AZTI itsas ikerketa institutuak eta Gurutze Gorriak hartu zuten parte, hainbat ontzirekin. Guardia Zibilak dauka merkataritza portuen eta kosten zaintzaren inguruko eskuduntza, eta patruila ontzi bat bidali zuen ekinean jardutera. ETBko kazetari taldea Guardia Zibilaren ontzira igo zen operazioaren berri emateko, eta kameren aurrean aritu zen esataria Guardia Zibilaren txaleko bat jantzita agertu zen albistegian.
Irudiak zeresana eragin zuen sare sozialetan, eta EH BIlduko Gasteizko legebiltzarkide Josu Estarrona Elizondok iragarri zuen galdera egingo ziotela EITBren zuzendaritzari gertaeraren inguruan. «Pasaian ez da egongo, ez, beste itsasontzi edo txaluparik gai honen inguruan informazioa emateko».
Kazetariak zergatik igo ziren Guardia Zibilaren ontzira, eta beste aukerarik ez ote zuten galdetu zion Estarronak EITBren zuzendaritzari. Horrez gain, informazio zerbitzuetako buruek ba ote zekiten kazetariak haien ontzitik arituko zirela, eta telebista publikoko zuzendaritzak irudiak zabaldu aurretik ikusi ote zituen galdetu zion. «Egokia iruditzen al zaio zuzendari nagusiari ETB Komunikazio Taldearen elkarlana Guardia Zibilarekin?».
Gaur jaso du legebiltzarkideak Aldekoaren erantzuna. Horren arabera, ekinbidearen berri Eguzkiren berri eduki zuen ETBk. «Albistea emateko, eta deialdiari erantzuteko, talde ekologistako kideekin batera, EITBko profesionalak itsasontzira igo ziren», idatzi du erantzunean. Halako egoerak «mota guztietako erakunde eta kolektiboekin» gertatzen direla azaldu du Aldekoak, «baina horrek ez du esan nahi lankidetza orokorrik dagoenik».
EITB ez zen Guardia Zibilarekin harremanetan jarri, azaldu duenez. «Kazetaria pantailan ikusi arte, informazio-zerbitzuek ez zekiten kazetaria, kamera eta audio operadorea zein ontzitara igo ziren», gaineratu du. «Albistearen berri ematera joan zen taldeko inork ez zion editoreari deitu, ezta arloko bururik eta ETBko zuzendaritzako kiderik ere». |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203888/sortuk-herrigaia-txostena-aurkeztu-die-militanteei.htm | Politika | Sortuk 'Herrigaia' txostena aurkeztu die militanteei | «Ariketa kolektibo erraldoi baten emaitza» da Nazio Kontseiluak kongresu prozesurako aurkezturiko txostena, Sorturen hitzetan. 7.900 lagunek baino gehiagok eman dute izena eztabaidarako,eta datozen asteetan 140tik gora auzo eta herritan eginen dituzten batzarretan arituko dira. | Sortuk 'Herrigaia' txostena aurkeztu die militanteei. «Ariketa kolektibo erraldoi baten emaitza» da Nazio Kontseiluak kongresu prozesurako aurkezturiko txostena, Sorturen hitzetan. 7.900 lagunek baino gehiagok eman dute izena eztabaidarako,eta datozen asteetan 140tik gora auzo eta herritan eginen dituzten batzarretan arituko dira. | «Ariketa kolektibo erraldoi baten emaitza» den txostena aurkeztu dio gaur Sorturen Nazio Kontseiluak militantziari: Herrigaia. Eta, horrekin, hasiera ofiziala eman diote hainbat hilabete iraun duen kongresu prozesuari. Abian eta Zohardia txostenen ondotik ailegatu da Herrigaia, baina ez da oraindik behin betiko dokumentua: datozen asteetan 140tik gora auzo eta herritan eginen dituzten batzarretan eztabaidatuko dute, eta osoko zein atalkako zuzenketak egiten ahalko dizkiete kongresu prozesurako izena eman duten militanteek: 7.900 lagunek baino gehiagok.
2017ko urtarrilean egin zuen Sortuk azken kongresua, eta oraingoa aurtengo urtarrilean egitekoa zen berez: pandemiaren ondorioz, ordea, urtebetez gibelatu zuten. 2022ko urtarrilaren 22an emanen diote akabera, eta zuzendaritza berria ere orduan aurkeztuko dute.
Nazio Kontseiluak azaldu duenez, Herrigaia txostena idazteko «500 militante erreferentzialengana» jo zuten lehenbizi, eta «buruz buruko elkarrizketa sakonak» izan zituzten haiekin: «Banan-banan bildu eta iritziak eta kezkak jaso genituen». Ekainaren 19an Atarrabian (Nafarroa) egindako nazio batzarrean onartu zuten iritzi horien araberako balantzea, %76,3ko babesarekin. Azaldu dutenez, orduan onartu zituzten kongresu prozesuaren araudia eta berme batzordea ere, %77,9ko eta %80,8ko babesarekin, hurrenez hurren. Ondotik, bertze bi «saio erabakigarri» egin zituzten militanteekin, udan: 470 militantek parte hartu zuten horietan, eta, Nazio Kontseiluaren hitzetan, han izandako eztabaidak «funtsezkoak» izan ziren Herrigaia txostenaren «oinarriak» finkatzeko.
Atarrabian onarturiko balantzeak biltzen duenez, «estrategia aldaketatik» hona «mugimendu gisa» egiten ari diren «trantsizio luze eta korapilatsuan» urrats «garrantzitsuak» egin dituzte azken lauzpabortz urteotan, eta independentistmoa «eragile garrantzitsua» da «agertoki politikoan». Ordea, «nazio taupadaren ahultzea» sumatzen dutela ere jaso dute, baita «mugimendu eraldatzaileen artikulazioan indarren sakabanaketa handia» ere. Hori ikusirik, «jauzi» bat eman beharra nabari du Sortuk, «Euskal Herriak behar duen susperraldia bultzatu eta burujabetzarako bidea azkartzeko», horretarako «ezker abertzalearen komunitate historikoa» aktibatuta. «Konpromiso feministan» ere sakondu nahiko lukete kongresuaren bidez.
Epeak eta zuzenketak
Irailaren 15ean bukatu zen kongresu prozesuan izena emateko epea, eta, behin Herrigaia txostena aurkeztuta, hari osoko zuzenketak egiteko aukera zabalduko dute gaurtik urriaren 24ra arte. Espero izatekoa da ezker abertzaleko hainbat kidek txosten alternatibo bat aurkeztea: Lurrari lotuz. «Herrigintzaren ildoa indartzeari» emanen dio lehentasuna ildo horrek, Joseba Alvarezek irail hasieran BERRIAn argitaraturiko iritzi artikuluan azaldu zuenez.
Urrian eginen dituzte herri batzarrak, eta azaroaren 19tik 21era bozkatuko dituzte osoko zuzenketak. Zuzenketa partzialak, berriz, abenduaren 17tik 19ra bozkatuko dituzte. Nazio Kontseiluaren hautagaitza abendu akaberan aurkeztuko dute, eta urtarrilaren 5era arte emanen dute bertzelako hautagaitzak aurkezteko aukera. Urtarrilaren 19tik 21era bozkatuko dute nor izanen den Nazio Kontseiluaren parte, eta ekitaldi batekin emanen diote akabera kongresuari, ilbeltzaren 22an. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203889/abiatu-da-euskal-presoen-eskubideen-aldeko-nafarroako-martxa.htm | Politika | Abiatu da euskal presoen eskubideen aldeko Nafarroako martxa | Lesakan eman diote hasiera, eta urriaren 2an bukatuko dute, Berriozarren. 352 kilometro, 74 errelebo eta 72 ordu eginen dituzte oinez, gauez eta egunez, euskal presoak «etxean izateraino». | Abiatu da euskal presoen eskubideen aldeko Nafarroako martxa. Lesakan eman diote hasiera, eta urriaren 2an bukatuko dute, Berriozarren. 352 kilometro, 74 errelebo eta 72 ordu eginen dituzte oinez, gauez eta egunez, euskal presoak «etxean izateraino». | Abiatu da lau egunez Nafarroa zeharkatuko duen euskal presoen eskubideen aldeko martxa. Lesakan eman diote abiapuntua, ekitaldi batekin, eta, Nafarroa osoa zeharkatu ondoren, Berriozarren emanen diote akabera, larunbatean.
Guztira 352 kilometro, 74 errelebo eta 72 ordu eginen dituzte oinez, gauez eta egunez, eta Nafarroako eskualde anitzetatik igaroko da martxa: bertzeak bertze, Malerrekatik, Sakanatik, Lizarraldetik, Tafallaldetik, Pirinioetatik eta Iruñerritik. Euskal presoen etxeratzea irudikatzen duen gezi bat eramanen dute martxaren hasieran, «lekuko» gisa. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203890/iberdrolak-bezero-handiei-argindarra-garestituko-die-madrilen-neurriengatik.htm | Ekonomia | Iberdrolak bezero handiei argindarra garestituko die, Madrilen neurriengatik | Kontratuak berriz negoziatu edo bertan behera utzi, aukera hori eman die epe luzeko kontratuak dituzten bezeroei. Horrez gain, Iberdrolak gelditu egin ditu abian zituen berriztagarrien lizitazioak. | Iberdrolak bezero handiei argindarra garestituko die, Madrilen neurriengatik. Kontratuak berriz negoziatu edo bertan behera utzi, aukera hori eman die epe luzeko kontratuak dituzten bezeroei. Horrez gain, Iberdrolak gelditu egin ditu abian zituen berriztagarrien lizitazioak. | Argindarraren handizkako prezioak errekorretan, elektrizitate merkaturatzaile nagusiek erabaki dute ez dietela eutsiko bezero handiekin zituzten epe luzeko kontratuei. Kontratuok berriz negoziatu edo bertan behera utzi, bere bezero handiei ez die beste aukerarik eman, esaterako, Iberdrolak. Haien artean, milaka lantegi eta enpresa txiki ere badaude, bere garaian argindar merkaturatzailearekin epe luzeko argindar prezio finkoak hobetsi zituztenak, edota zuzenean Iberdrolaren adar sortzailearekin argindar berriztagarriko epe luzerako PPA kontratuak dituztenak.
Egungoetatik oso azpira dauden argindar prezioekin, kontratu horietan dagoen «ageriko desoreka» aipatu du Iberdrolak bezeroei bidalitako gutunetan. «Ezohiko, ustekabeko, gaineratutako zirkunstantziek», konpainiaren arabera, «ezin eutsizko bihurtzen dituzte ezarritako baldintza ekonomikoak».
Ez Iberdrolak ez Endesak ez dute ezkutatu mugimendu honen arrazoia: ez daudela konforme Espainiako Gobernuaren azken neurriekin. Ez da berria, Espainiako Gobernua auzitara ere eraman dute arrazoi horrengatik.
Ezohiko etekinak
Pedro Sanchezen gobernuak «larrialdiko behin-behineko neurriak» hartu ditu orain gutxi, kontsumitzaileek euren fakturetan ahalik eta gutxiena igartzeko argindarraren eta gasaren izugarrizko prezioei. Eta neurri horien artean dago «ezohiko etekinak» izaten ari ziren konpainiei mozkinen zati bat kentzea, Iberdrola, Endesa, Naturgy eta halakoen haserrerako. «Ezohiko etekin» horiek pool sistemarekin sortu dira: handizkako merkatuan ordu edo egun hori itxi duen sorkuntza garestiena, haren prezioa da pool horretan sartu diren sorkuntza guztiek jasotzen duten prezioa. Horrela, orain arte, gas oso garestia eta karbono eskubide oso garestiak ordaindu behar dituen ziklo konbinatuko zentraletako argindarraren prezio —garesti— berean saldu da gasik behar ez eta karbono dioxidorik isuri —eta ordaindu— gabe lan egiten duten zentral hidrauliko eta nuklearretako eta berriztagarrietako argindarra.
Espainiako Gobernuaren kalkuluen arabera, 2.600 milioi euro bilduko dira etekin horietatik, eta dirutza hori argindar eta gas fakturak arintzeko neurrietan erabiliko da.
Iberdrolak eta Endesak argudiatzen dute Gobernuaren neurri berrien aurretik hitzartutako epe luzerako kontratuetan jasotzen diren prezioak azken asteetako handizkako merkatukoak baino txikiagoak direla. Hori horrela, gobernuari bezeroak ordaindutakoa baino kopuru handiagoa itzuli beharko dutela diote.
Teresa Ribera Trantsizio Ekologikorako ministroa «kezkatuta» agertu da bezero handien tarifak aldatzeko Iberdrolaren mugimenduarekin, haren ustez «ez dagoelako justifikatuta». Riberak susmoa du argindar konpainiek aurretik egin nahi zutela kontratuen moldaketa, Gobernuaren neurrien aurretik. Egia da, halaber, merkaturatzaile asko larri dabiltzala, kontratuak berritzeko unea iritsi artean kontsumitzaileei hitzartutako prezioan saldu behar dietelako argindarra, inoiz baino garestiago erosi behar dutenean.
Orain arte, kontsumitzaile arrunten artean, merkatu arautuan daudenek igarri diote argindar garestiari. Baina kontsumitzaile elkarteak jada antzematen hasi dira merkatu libreko kontratuak berritzeko ordua iritsi zaien kontratu askotan jada prezio igoera handiak izan direla.
Berriztagarrien proiektuak
Baina bezero handien kontratuak moldatzeko mugimenduarekin zalantzarik balego Espainiako Gobernuari presio egiteko Iberdrolaren eta besteen asmoak direla-eta, dudarako tarte txikia uzten du beste erabaki batek: gelditu egin ditu berriztagarrietako proiektu berrietarako irekiak zituen lizitazioak, Gobernuaren neurrien ostean proiektuak ekonomikoki bideragarriak diren aztertzeko. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203891/australiak-daintreeko-oihana-itzuli-die-aborigenei.htm | Mundua | Australiak Daintreeko oihana itzuli die aborigenei | Akordioaren arabera, aborigenek Queenslandeko agintariekin batera gobernatuko dute 160.108 hektareako natur parkea, baina jatorrizko biztanleek esan dute euren azken helburua dela eurek bakarrik kudeatzea. | Australiak Daintreeko oihana itzuli die aborigenei. Akordioaren arabera, aborigenek Queenslandeko agintariekin batera gobernatuko dute 160.108 hektareako natur parkea, baina jatorrizko biztanleek esan dute euren azken helburua dela eurek bakarrik kudeatzea. | Gaur Bloomfielden eginiko zeremonia batean, Australiako agintariek Ekialdeko Kuku Yalanji herriari itzuli diote Daintree oihan tropikala. 160.108 hektareako natur parkeko zaindari ofizial bihurtu dira aborigenok, eta Queensland estatuko gobernuarekin batera kudeatuko dute gunea.
Unescok Munduaren Ondasun izendatuta du oihana, eta aborigenen bizileku izan da mendeetan, lehen europarrak uhartera heldu baino asko lehenagotik. Basoz, mendiz, ur jauziz eta hondartzaz beterik dago Daintree, eta Australiako ipar-ekialdeko kostako Koral Hesi Handiarekin egiten du muga.
Daintreez gain, aborigenek Ngalba Bulal deitzen duten Cedar Bay, Kalkajaka edo Black Mountain, eta Hope uharteak ere sartu dira aborigenen eta Australiako Gobernuaren arteko itunean.
Jabetza itzulita, Australiako Estatuak adierazi du aborigenak «munduko kultura bizirik zaharrenetako bat» direla, eta onartu die euren herrialdearen jabe izateko eskubidea, «hura kudeatzeko, euren kultura babesteko, eta hura bisitariekin partekatzeko, turismoaren industrian lider bihurtu ahala», Meaghan Scanlon Ingurumen ministroak adierazi duenez.
1988. urtean izendatu zuen Unescok Munduko Osasun Daintree eskualdea. Erakundeak nabarmendu zuen ingurunearen bioaniztasunaren aberastasuna eta originaltasuna. 3.000 landare espezie baino gehiago bizi dira han, eta 588 animalia espezie.
Ekialdeko Kuku Yalanji herriaren ordezkariek adierazi dute euren helburua gunea eurek bakarrik kudeatzea izango dela. |
2021-9-29 | https://www.berria.eus/albisteak/203892/realak-geraezin-segitzen-du.htm | Kirola | Realak geraezin segitzen du | Talde txuri-urdinak 0-1 irabazi du Real Madrilen zelaian. Athletic ere nagusi izan da Valentziaren aurka (1-3). Punturik gabe itzuli dira etxera, berriz, Alaves eta Eibar. Atletico Madrilen (2-3) eta Levanteren aurka (5-0), galdu dute hurrenez hurren. | Realak geraezin segitzen du. Talde txuri-urdinak 0-1 irabazi du Real Madrilen zelaian. Athletic ere nagusi izan da Valentziaren aurka (1-3). Punturik gabe itzuli dira etxera, berriz, Alaves eta Eibar. Atletico Madrilen (2-3) eta Levanteren aurka (5-0), galdu dute hurrenez hurren. | Realak une gozoan segitzen du. Natalia Arroyoren taldeak geraezin hasi du denboraldia, eta 0-1 irabazi du Real Madrilen zelaian. Nerea Eizagirrek sartu du penaltiz txuri-urdinen gola 38. minutuan. Lehen zatian nagusi izan da Reala, eta bigarrenean ondo eutsi die etxekoen erasoei. Jokatutako lau lehiak irabazi ditu Arroyoren taldeak. Txuri-urdinez gain, Bartzelonak eta Atletico Madrilek baino ez dute lortu hori.
Goiko postuetan kokatu da baita ere Athletic, etxetik kanpo lortutako azken bi garaipenei esker. Laugarren dago Iraia Iturregiren taldea. 1-3 azpiratu du Valentzia. Etxekoak jarri dira aurretik 25. minutuan. Baina zuri-gorriak gai izan dira partidaren azken txanpan neurketa iraultzeko. Yulemak bi gol egin ditu (38. eta 75. min.). Une onean dago aurrelaria, azken bi partidetan hiru gol sartu baititu. Beste gola Ane Azkonak lortu du 93.ean.
Partidarik galdu gabe zen Alaves. Igo berria izateko denboraldi hasiera bikaina arabarrentzat. Atletico Madrilek eten du, ordea, bolada on hori. Dena den, burua tente itzul daitezke etxera. Izan ere, madrildarren zelaian puntu bat urratzetik gertu egon dira. Izan ere, atzetik joan arren, Mikel Cresporenek bi aldiz berdindu dute norgehiagoka. Baina 75. minutuan Stefania Baniniren gol batek erabaki du lehia. Alavesen golak Marta San Adrianek (21. min.) eta Sara Carrillok (49. min.) sartu dituzte.
Belarrondokoa jaso duena Eibar izan da, 5-0 galdu baitu Levanteren kontra. Ana Junyenten jokalariek lehen zati ona egin dute, partida ondo irakurriz. Aukeraren bat ere izan dute gola egiteko. Baina ez da hala izan. 0-0 joan dira aldageletara. Bigarrenean, ordea, Levantek bi gol sartu ditu ia segidan, eta hor erabaki da partida. Etxekoek beste bi egin dituzte gero. |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203916/gutxienez-116-pertsona-hil-dituzte-ekuadorko-espetxe-bateko-borrokan.htm | Mundua | Gutxienez 116 pertsona hil dituzte Ekuadorko espetxe bateko borrokan | Droga trafikoan dabiltzan taldeen aurkako borroka batek eragin du sarraskia. Gutxienez bost presori burua moztu diete. Pistolak eta granadak ere erabili dituzte presoek. | Gutxienez 116 pertsona hil dituzte Ekuadorko espetxe bateko borrokan. Droga trafikoan dabiltzan taldeen aurkako borroka batek eragin du sarraskia. Gutxienez bost presori burua moztu diete. Pistolak eta granadak ere erabili dituzte presoek. | Egoera «ikaragarria» dela esan du Ekuadorko Espetxe Zerbitzuko zuzendari Bolivar Garzonek. Izan ere, herrialdeko espetxeetan inoiz gertaturiko borrokarik odoltsuena gertatu da Guayaquil hiriko Litoral presondegian. Agintarien arabera, gutxienez 116 preso hil dira eta beste 80 zauritu gaizkile taldeen arteko borroka batean. Gutxienez bosti burua moztu diete, eta beste batzuk tiroz hil dituzte. Borrokan granadak ere erabili dituztela adierazi du Poliziak.
Azkenean, espetxearen kontrola hartu dute poliziek, baina 400 agente behar izan dituzte horretarako. Herrialdean 14:00ak zirela sartu dira espetxean, eta gorpuak zenbatzen hasi dira.
Gatazka giroa dute Ekuadorko espetxeetan. Joan zen otsailean, 79 preso hil zituzten aldi berean pizturiko borroketan.
Poliziaren arabera, espetxeko eraikin bateko presoak beste batera joan ziren tunel batetik, eta han eraso zieten beste taldeko presoei.
Herrialdeko presidente Guillermo Lassok larrialdi egoera deklaratu du espetxe sisteman 60 egunez. Adierazi duenez, biktima guztiak presoak dira.
Mexikoko kartelen eskua
Ekuadorko hedabideen arabera, Mexikoko droga kartelek agindu dute matxinada. Izan ere, Litoral espetxean Los Choneros taldeko presoak daude, eta, uste denez, horrek lotura du Mexikoko Sinaloako kartelarekin.
Droga merkatua kontrolatzeko lehian ari da harekin Jaliskoko Belaunaldi Berria kartela.
«Penagarria da kartzelak gaizkile taldeen arteko lehia eremu bihurtu nahi izatea», adierazi du Lasso presidenteak. |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203917/kamioi-batek-zazpi-txirrindulari-harrapatu-ditu-eibarren-eta-bat-larri-dago.htm | Gizartea | Kamioi batek zazpi txirrindulari harrapatu ditu Eibarren, eta bat larri dago | Gutxienez zazpi txirrindulari zauritu dira ezbeharrean. | Kamioi batek zazpi txirrindulari harrapatu ditu Eibarren, eta bat larri dago. Gutxienez zazpi txirrindulari zauritu dira ezbeharrean. | 09:30 aldera, kamioi batek txirrindulari talde bat jo du, Zaldibar (Bizkaia) eta Eibarren (Gipuzkoa) arteko saihesbidean, N-634 errepidean, Donostiarako noranzkoan. Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren arabera, zazpi txirrindulari zauritu dira ezbeharrean, eta horietako bat, gutxienez, larri dago. Zabaldu dutenez, txirrindulariak ermuarrak dira, eta larri dagoenak 70 urte ditu. Helikopteroan eraman dute erietxera. |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203918/sarkozy-errudun-jo-dute-2012ko-bozetako-kanpainaren-legez-kanpoko-finantzaketagatik.htm | Mundua | Sarkozy errudun jo dute 2012ko bozetako kanpainaren legez kanpoko finantzaketagatik | Epaileak urtebeteko espetxealdira zigortu du Frantziako presidente ohia; helegitea aurkeztuko duenez, kartzelaldia etengo diote horretaz erabaki arte. Eliseoa utzi zuenetik bigarrenez kondenatu dute. | Sarkozy errudun jo dute 2012ko bozetako kanpainaren legez kanpoko finantzaketagatik. Epaileak urtebeteko espetxealdira zigortu du Frantziako presidente ohia; helegitea aurkeztuko duenez, kartzelaldia etengo diote horretaz erabaki arte. Eliseoa utzi zuenetik bigarrenez kondenatu dute. | Eliseoa utzi zuenetik bigarrenez, Frantziako justiziak herrialdeko estatuburu ohi Nicolas Sarkozy (2007-2012) zigortu du, oraingoan 2012ko presidentetzarako bozetako kanpainaren legez kanpoko finantzaketagatik. Hala, Caroline Viguie epaileak urtebeteko espetxealdia ezarri dio, baina ez du kartzelan sartu beharko, eskumutur elektronikoaren bitartez bete ahalko baitu kondena.
Sententziaren arabera, UMP Herritarren Mugimenduaren Aldeko Batasunak eta Bygmalion komunikazio enpresak faktura faltsuak sortu zituzten hauteskunde kanpaina horretan 20,5 milioi euroko gainkostua ezkutatzeko; izan ere, alderdiek gehienez 22,5 milioi euro gasta ditzakete.
Iragan ekaineko saioan, Sarkozyk argudiatu zuen «politikoki eta administratiboki» gainkostu horien erantzule zela, baina ez justiziaren ikuspuntutik. Viguie, ordea, ez da iritzi berekoa, argudiatu baitu «ezinezkoa» zela Frantziako presidente ohiak gastu gehigarri horien berri ez izatea; boz haietan, politikari eskuindarrak Alderdi Sozialistako François Hollanderen aurka galdu zuen bigarren itzulian.
Sententziaren berri izan eta berehala, Sarkozyren abokatuak jakinarazi du helegitea aurkeztuko diotela epailearen erabakiari; hortaz, pausoa ematean, kartzelaldia etengo diote horretaz erabaki arte. Frantziako presidente ohia ez da auzitegian izan gaur, epaia irakurri dutenean.
Sarkozyrekin batera, beste hamahiru lagun epaitu dituzte, eta horiek ere erruduntzat jo dituzte. Hala, Bygmalion enpresako agintari ohiek 81.237 euro eman beharko diote Errepublikanoak alderdiari, horrek 16 milioi euro eskatu baitzituen «kalteengatik eta interesengatik».
Zigorrik gogorrenak Bygmalionen fundatzaile eta buruzagi Bastien Milloti eta Sarkozyren kanpainako zuzendari izandako Guillaume Lamberti jarri dizkiete, hiru urteko espetxealdia ezarri baitiete legez kanpoko finantzaketan konplize izateagatik; Malloti, urte eta erdiko gibelamenduarekin, eta Lamberti, bi urtekoarekin. Hori bai, haiek ere aukera izango dute kondena eskumuturreko elektroniko batekin betetzeko.
Gaurkoa ez da Sarkozyk aurten izan duen zigor bakarra. Iragan martxoan, Frantziako presidente ohiari hiru urteko espetxealdia ezarri zioten, ustelkeriagatik eta trafiko influentziagatik. Halere, zigorraren bi urte gibelamenduarekin dira, eta, hortaz, soilik urtebeteko kartzelaldiari egin beharko dio aurre; printzipioz, etxeko atxiloaldi modura bete beharko luke.
Haren abokatu Thierry Herzogi eta Kasazio Auzitegiko epaile izandako Gilbert Aziberti ere zigor berberak jarri zizkieten joan den martxoan. Epaileek frogatutzat jo zuten Frantziako presidente ohiak zin egin ziola Aziberti ahal zuena egingo zuela Monakoko postu garrantzitsu bat lor zezan, trukean berari buruz sekretupean zegoen informazio bat helarazten bazion; Christine Mee epailearen arabera, «ustelkeria itun bat» egin zutela dioten froga argiak egon dira.
Zehazki, Sarkozyk jakin nahi zuen zer egoeratan zen 2007. urteko presidentetzako hauteskundeetako kanpainaren finantzaketa irregularrari buruzko beraren kontrako ikerketa. Ustez, garai hartan eskuindarren hautagai izan zenak dirua jaso zuen Muammar Gaddafi Libiako agintaria zenarengandik.
Sarkozy ustelkeriagatik zigortu duten V. Errepublikako lehen estatuburua da. |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203919/sindikatuek-uste-dute-jaurlaritzak-mespretxatu-eta-diskriminatu-egiten-duela-ertzaintza.htm | Gizartea | Sindikatuek uste dute Jaurlaritzak «mespretxatu» eta «diskriminatu» egiten duela Ertzaintza | Legebiltzarraren aurrean elkartuko dira, Ertzaintzan dagoen «kaosa» salatzeko. | Sindikatuek uste dute Jaurlaritzak «mespretxatu» eta «diskriminatu» egiten duela Ertzaintza. Legebiltzarraren aurrean elkartuko dira, Ertzaintzan dagoen «kaosa» salatzeko. | Erne eta Euspel Ertzaintzaren sindikatuek elkarretaratzea egingo dut bihar Eusko Legebiltzarraren aurrean, han kontrol saioa egingo dutela baliatuz, haien ustez Ertzaintzan dagoen «kaosa» salatu eta «begirunea» eskatzeko. «Ezin dugu onartu Ertzaintza mespretxatzen, diskriminatzen eta umiliatzen jarrai dezatela», adierazi dute.
Ertzaintzak begirunea merezi du izango da elkarretaratzearen leloa, eta, horrekin, Ertzaintza «kaosean murgilduta» dagoela salatuko dute. Sindikatuen arabera, azken bolada honetan arazo ugariri aurre egin behar izan diote: material eta bitarteko falta, ertzainen eskasia, agenteen prestakuntzarik eza, indarrean dagoen lan hitzarmena iraungita egotea, gainerako funtzionarioekin alderatuta «lanaren eta soldataren aldetiko diskriminazioa», eta Segurtasun Sailarekin mintzatzeko aukerarik ez izatea.
«Horrek guztiak, euskal Poliziarekin darabilten harrokeriarekin batera, lan gatazka baino ez dakar», adierazi dute Erne eta Euspel sindikatuek. Horregatik, mobilizazioak areagotuko dituztela iragarri dute.
Bihar Legebiltzarraren aurrean egingo duten elkarretaratzea ordubetekoa izango da, 08:30ean hasi eta 09:30 arte. Ez da protesta bakarra izango: urriaren 6an Iñigo Urkullu lehendakaria eta Espainiako errege Felipe Borboikoa Bilboko Euskalduna jauregian egongo dira, eta han ere elkarretaratzea egingo dute ertzainek. |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203920/arbonako-ondasunen-jabearen-erosketa-proposamena-errefusatu-du-saferak.htm | Gizartea | Arbonako ondasunen jabearen erosketa proposamena errefusatu du SAFERak | Lehentasunezko erosketa partziala errefusatu zuen jabeak, eta 3,15 milioi euro galdegiten zizkion SAFERari ondasun guztiak erosteko. | Arbonako ondasunen jabearen erosketa proposamena errefusatu du SAFERak. Lehentasunezko erosketa partziala errefusatu zuen jabeak, eta 3,15 milioi euro galdegiten zizkion SAFERari ondasun guztiak erosteko. | ELBk eta Lurzaindiak jakinarazi dute lehentasunezko erosketa galdearen prozesua bukatu dela. Arbonako (Lapurdi) laborantza lurrak erosteko proposamena egin zion SAFER laborantza lurren kudeaketarako egiturak jabeari, baina jabeak ez zuen onartu lurrak SAFERak estimatutako prezioan saltzea. Hala, jabeak ondasun guztiak saldu nahi izan dizkio SAFERari —hiru bastiza eta lurrak— 3,15 milioi euroan: egiturak ez du onartu.
Bestalde, ELBk eta Lurzaindiak atzo egin zuten bilera SAFER egiturarekin. Bertan adostu zuten SAFER egitura jabearekin jarriko dela harremanetan, EPFL Lurraren Erakunde Publikoaren partaidetzarekin, ondasun guztien estimazio bat egin, eta erosketa prezio bat negoziatzeko.
ELBk eta Lurzaindiak, halere, gogorarazi dute okupazioari eta sortu den BOST sostengu taldeari esker, salmenta oztopatzea lortu dutela. Izan ere, larunbatean, 100 egun beteko dira Arbonako okupazioa hasi zutenetik. Hala, mobilizazio eguna izanen dela iragarri dute: goizean, Euskal Hirigune Elkargoaren batzarrera hurbilduko dira, protesta egiteko eta elkargoari laborantza lurrak babesteko neurriak har ditzala eskatzeko. Arratsaldean, zuhaitzak landatuko dituzte Arbonako lurretan. Urriaren 24ra arte atxikitzeko asmoa dute, Lurrama azokarekin bururatzeko. |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203921/legebiltzarrak-bide-eman-dio-presoen-gizarteratzea-eta-laneratzea-kudeatzeko-aukerak-elkargoari.htm | Gizartea | Legebiltzarrak bide eman dio presoen gizarteratzea eta laneratzea kudeatzeko Aukerak elkargoari | Espetxeen transferentziaren bezperan, presoen gizarteratzerako erakunde publikoa sortzeko legea onartu dute osoko bilkuran, irakurraldi bakarreko prozedura bitartez eta Jaurlaritza osatzen duten alderdien, EH Bilduren eta Elkarrekin Podemosen bozekin. | Legebiltzarrak bide eman dio presoen gizarteratzea eta laneratzea kudeatzeko Aukerak elkargoari. Espetxeen transferentziaren bezperan, presoen gizarteratzerako erakunde publikoa sortzeko legea onartu dute osoko bilkuran, irakurraldi bakarreko prozedura bitartez eta Jaurlaritza osatzen duten alderdien, EH Bilduren eta Elkarrekin Podemosen bozekin. | 2022ko urtarrilaren 1etik aurrera, Aukerak izeneko Gizarteratzearen Euskal Elkargoa izango da Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako espetxeetako presoen gizarteratzea eta laneratzea kudeatzeaz arduratuko den erakundea. Eusko Legebiltzarrak goizeko osoko bilkuran eman dio onespena elkargoaren sorrerari bide emago dion legeari, espetxeen eskumenaren transferentziaren bezperan, irakurraldi bakarreko prozedura bitartez eta Jaurlaritza osatzen duten alderdien, EH Bilduren eta Elkarrekin Podemosen bozekin. PP+Cs-ek eta Voxek, berriz, aurka bozkatu dute.
Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak bere agerraldian azaldu duenez, agentzia publikoaren helburua izango da presoak «lan munduarekin zerikusia duten alderdi guztiak landuz» gizarteratzea, «prestakuntzatik hasita lan munduan eta gizartean txertatu arte». Hala, zehaztu du Aukerak-en programa ez dela zigorra betetzen den bitartean «okupazio hutsean» oinarrituko: «Gizarteratzeko eta laneratzeko ibilbideak ere definituko ditu, trebetasunak edo inklusioa kontuan hartuta».
Horiek horrela, Espainiako Espetxe Lana eta Enplegurako Prestakuntza erakundeak orain arte betetako funtzioa bere gain hartuko du Aukerak-ek, baina entitate batetik besterako trantsizioa ez da berehala gertatuko. Izan ere, Espainiako erakundeak urte amaierara arte jarraituko du Basauriko, Martuteneko eta Zaballako espetxeetan duen jardunarekin, euskal elkargoaren sorrera osatu bitarte kartzeletako ekoizpen lantegiei jarraipena eman ahal izateko. Halaber, hango langileek postu beretan jarraituko dute urtarrilaren 1etik aurrera, Aukerak-en lantaldean inskribatuta.
«Bigarren aukerak erraztuko ditu»
Sailburuak emandako datuen arabera, egun 350 bat preso langile daude erregistratuta Araba, Bizkai eta Gipuzkoako espetxeetan. Horietatik, 240 preso kartzeletako ekoizpen lantegietako langileak dira, eta beste 114k kanpoko enpresekin elkarlanean kudeatutako lantegietan dihardute.
«Presoei beren gaitasun profesionalak, prestakuntza eta lan esperientzia garatzeko aukera emateak gizarteratze prozesuak errazten ditu, autoestimua hobetzen du, eta, behin aske daudela, lan ordaindua aurkitzeko aukerak areagotzen ditu; eta egiaztatuta dago aukera horiek gutxitu egiten dutela delituetan berrerortzea», adierazi du Artolazabalek, Aukerak-ek espetxeetan dauden pertsonentzako «bigarren aukerak» erraztuko dituela azpimarratuz.
Hala, helburu horren lorpenerako, euskal elkargoak kartzelako lan produktiboa eta haren ordainsaria kudeatuko ditu, lantegiak, nekazaritzako ustiategiak eta bestelako zerbitzuak kudeatuz, eta zigorraren azken fasean edo erdiaskatasuneko erregimenean dauden presoen artean lanbide heziketa eta enplegurako orientazioak sustatuko ditu.
Ezohiko prozedura
Eusko Jaurlaritzaren Kontseiluak abuztuan onartu zuen Aukerak sortzeko Gizarteratzeko Euskal Agentziaren lege proiektua, eta, gaur, legebiltzarrak irakurketa bakarreko prozeduraren bidez onartu du. Lege tresna horrek eragotzi egiten du, ordea, legebiltzar taldeek zuzenketen bidez euren ekarpenak egitea, baina Jaurlaritza osatzen duten alderdiek haren beharra azpimarratu dute, espetxeen transferentziaren atarian izanik elkargoaren presazko sorrera ezinbestekoa dela argudiatuta.
Azalpen hori onartu gabe, PP+Cs taldearen sei legebiltzarkideek lege proiektuaren aurka bozkatu dute, Luis Gordillo bozeramailearen arabera «gehiegizko presaz» garaturiko prozedura horrek ganberari eztabaidarako aukera eta informazioa «lapurtu» dizkiolako. |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203922/bildarratz-eta-kilometroak-jaiaren-antolatzaileak-bildu-dira-gaur.htm | Gizartea | Bildarratz eta Kilometroak jaiaren antolatzaileak bildu dira gaur | Urriaren 3an izango da Gipuzkoako ikastolen festa, eta Hezkuntza sailburuak parte hartuko du. | Bildarratz eta Kilometroak jaiaren antolatzaileak bildu dira gaur. Urriaren 3an izango da Gipuzkoako ikastolen festa, eta Hezkuntza sailburuak parte hartuko du. | Igandean ospatuko dituzte 45. Kilometroak Beasainen, Lazkaon eta Ordizian (Gipuzkoa). Gipuzkoako ikastolen jaiaren harira, Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburua festaren antolatzaileekin bildu da gaur, besteak beste, Nekane Artola Kilometroak Elkarteko lehendakariarekin eta Ordizia, Beasain eta Lazkakoko ikastoletako zuzendariekin. Antolatzaileek jaiaren ezaugarrien berri eman diote Hezkuntza sailburuari, eta Bildarratzek jakinarazi die igandeko festan parte hartuko duela.
Andramendi, San Benito eta Jakintza ikastolek antolatu dute jaia aurten, Batera, bagara, bat gara lelopean. Kilometroak egungo egoerara moldatuta antolatu dute, prebentzio neurriak kontuan hartuta. Horregatik, ekintzetan parte hartu nahi dutenek izena eman beharko dute, Internet bidez. Hala ere, jaia ez da egun bakarrera mugatuko, eta larunbatean ere antolatu dituzte zenbait ekintza hiru herrietan. |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203923/gipuzkoako-zahar-etxeetan-egoera-laquoinhumanoa-eta-lotsagarriaraquo-dela-salatu-dute-langileek.htm | Gizartea | Gipuzkoako zahar etxeetan egoera «inhumanoa eta lotsagarria» dela salatu dute langileek | Esan dute Gipuzkoako Foru Aldundiak Txara I egoitzan onartutako hainbat oker ez direla salbuespena: «Egoitza gehienetara zabal daitezke». ELA sindikatuak antolatutako agerraldi batean mintzatu dira. | Gipuzkoako zahar etxeetan egoera «inhumanoa eta lotsagarria» dela salatu dute langileek. Esan dute Gipuzkoako Foru Aldundiak Txara I egoitzan onartutako hainbat oker ez direla salbuespena: «Egoitza gehienetara zabal daitezke». ELA sindikatuak antolatutako agerraldi batean mintzatu dira. | Gipuzkoako Foru Aldundiko Gizarte Gaietako diputatu Maite Peñak atzo onartu zuen, zahar etxe baten ikuskaritzan atzemandako arazo baten harira, egoitza horretako egoiliarrek, egoera jakin batean, hamalau ordutik gora egin zituztela oheratuta. Udan oporretako ordezkapenak egiteko zailtasunekin lotu zuen arazoa, eta saihesten zail izan zen salbuespen egoera baten gisara aurkeztu zuen. Gaur, egoitzetako langileek hartu nahi izan dute hitza, ELA sindikatuak antolatutako agerraldi batean, eta adierazi dute ikuskaritza horretan atzemandakoa «egunerokoan» zahar etxeetan gertatzen denaren «adibide txiki bat» besterik ez dela. «Harrigarria dena da hau orain argitaratu izana; egoera, egiturazkoa izateaz gain, aspaldikoa da», salatu du ELA sindikatuak. Maite Peñak ere, duen ardurarengatik, zahar etxeetako martxa ondo ezagutu beharko lukeela esan dute, kritiko: «Izan ere, Maite Peñak esan zuena ez da egia».
Hainbat langile solastatu dira agerraldian, ikuskaritza horretan arazoak atzemandako Txara I egoitzakoak baziren tartean, baina beste askotakoak ere bai, eta esan dute tankera horretako arazoak ohikoak direla: «Egoitza gehienetan ematen dituzte egoiliarrek hamalau orduren bueltan oheratuta, eta ezer jan gabe». Hain zuzen ere, egun dauden ratioekin arazo hori «estrukturala» dela nabarmendu nahi izan dute. Gaueko lantaldea oso urria denez, eta aski langile ez daudenez, 19:30ak alderako adinekoak oheratzen hasten dira, eta gehienek adierazi dute hamarrak aldera arte ez dietela gosaririk ematen. Oheratuta, baraurik, ordu asko egiten dituzte, beraz, egoiliarrek.
Esplikatu dute ordutegi horiekin, otorduak hain tarte txikian eginda, egoiliarrei botikak hartzeko orduak pilatu egiten zaizkiela, eta botikak hartzeko emandako preskripzio «pautak» ezin izaten dituztela bete. Bestelako arazoak ere utzi dituzte agerian. Esaterako, «astean behin» dutxatzen dituzte egoiliarrak; mendekotasun handiak dituzten pertsonekin, behintzat, gehiagorako erarik ez dute izaten. Gainerako egunetan «toalla heze» antzeko batzuekin garbitzen dituzte. Egun dituzten lantaldeekin egoiliar bakoitzari hori baino arta hobea ematea ezinezkoa dela nabarmendu dute. Erizain zerbitzurik gabeko aldi luzeak ere salatu dituzte langileek. Hortik salaketa: egoitzetan ematen den tratua «inhumanoa eta lotsagarria» dela esan dute.
ELA sindikatuak egoera hau guztiz lotu du langileek lan itun baten eske orain hiru urte hasitako borrokarekin. 252 greba egun egin dituzte ordutik, eta aldarrien artean beti egon da lantaldeak indartzea. ELA sindikatuko ordezkari Txomin Lasak azaldu du arta egokia emateko «bikoiztu» ere egin beharko liratekeela egungo lantaldeak. «Ekuazioa oso sinplea da: zenbat eta hobeak izan langileen lan baldintzak, orduan eta duinagoa izango da egoiliarrei eman diezaieketen zaintza», ekarri dute gogora sindikatuko ordezkariek. Horiek horrela, beste askotan egin duten eran, bilera baterako deia egin diete Gipuzkoako ahaldun nagusi Markel Olanori eta Maite Peña diputatuari. Gai honetan «propaganda» egiteari uzteko eskatu diete, eta lan gatazka bideratzeko aterabide bat bilatzen laguntzeko. Arazoaren muinean zaintza lanen «merkantlizazioa» dagoela deitoratu dute. |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203924/auzitegi-nazionalak-david-beriain-eta-roberto-fraile-kazetarien-hilketa-ikertuko-du.htm | Gizartea | Auzitegi Nazionalak David Beriain eta Roberto Fraile kazetarien hilketa ikertuko du | Auzia irekitzeak modua emango du haien senideek "terrorismoaren biktimen" laguntza jaso ahal izateko eta kausari buruzko informazioa izateko. | Auzitegi Nazionalak David Beriain eta Roberto Fraile kazetarien hilketa ikertuko du. Auzia irekitzeak modua emango du haien senideek "terrorismoaren biktimen" laguntza jaso ahal izateko eta kausari buruzko informazioa izateko. | Espainiako Auzitegi Nazionaleko Ismael Moreno epaileak instrukzioa irekiko du David Beriain eta Roberto Fraileren hilketak ikertzeko. Fiskaltzak egindako eskaera onartu du epaileak, peskizak aztertu ostean. Auzibidea irekita, senideek “terrorismoaren biktimei” ematen zaizkien laguntzak jaso ahal izango dituzte, eta instrukzioan informazioa izateaz gain, kausan parte hartu ahal izango dute.
David Beriain eta Roberto Fraile kazetariak dokumental bat egiten ari ziren, Burkina Fasoko parke naturaletako isileko ehizari buruz, eta iragan apirilaren 28an hil egin zituzten. 40 bat laguneko talde batean zihoazen Burkina Fasoren eta Beninen arteko parke natural batean, Afrikan. Guardia Zibilak eta Espainiako Poliziak Al Qaedak Sahelen duen azpitalde bati egotzi diote hilketa: Islama eta Musulmanak Babesteko Taldeari. |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203925/flnc-indarkeriara-itzuli-da-bere-gain-hartu-du-atentatu-saiakera-bat.htm | Mundua | FLNC indarkeriara itzuli da: bere gain hartu du atentatu saiakera bat | Talde armatuak hilabete hasieran Frantziako Estatuari egindako mehatxua bete du. | FLNC indarkeriara itzuli da: bere gain hartu du atentatu saiakera bat. Talde armatuak hilabete hasieran Frantziako Estatuari egindako mehatxua bete du. | FLNC Korsikako Nazioa Askatzeko Frontea Mediterraneoko irlako eguneroko politikora itzuli da, eta bete egin du hilabete hasieran Frantziako Estatuari egindako mehatxua: indarkeriara itzultzearena. Hala, talde armatuak bere gain hartu du Korsika hego-mendebaldeko Capo di Fenoko atentatu saiakera, lau bungalowren kontrakoa; duela hiru bat aste egin zuten, eta poliziek lehergailuak indargabetu zituzten.
Irailaren 2an, FLNCk Korsikako bozen balorazioa egin zuen, eta mezu argia helarazi: bakearen bideak «huts egin» duela, eta mugimendu nazionalista boterean egoteak ez duela «ezer aldatuko». Iragan ekaineko hauteskundeetan, zerrenda autonomistek eta independentistek botoen %68 bildu zituzten denera, eta Gilles Simeoni berriz aukeratu zuten irlako gobernuburu.
Prentsaurreko horretan, FLNCko bi adarrek —Borrokalarien Batasuna eta Urriak 22— komunikatu bateratua aurkeztu zuten, eta Simeonirentzako kritikak ere izan zituzten: klan politiko berri bat sortzea egozten diote, eta «Nazio Askapenerako Borrokaren anbizioak sakrifikatzea» bozetako garaipenaren truke.
Hain justu, talde armatuak bere gain hartu duen eraso saiakera agerraldi horren aurretik egin zuten, eta ez dago argi zergatik ez zuten horren berri eman adierazpenean; ezta atentatu bakarra izango den ere, ala gehiago egingo dituzten datozen hilabeteetan.
Aldarrikapen horren berri emateko komunikatuan, FLNCk «espekulazioaren» kontrako mezu argia helarazi du, eta kritikatu egin du Korsikako gazteek ezin dutela «bizitzeko eta ustiatzeko» lurrik aurkitu.
2014an Simeoni Bastiako auzapez hautatu zutenetik, gora baizik ez du egin Korsikako mugimendu nazionalistak, eta arrakasta besterik ez du ezagutu hauteskunde bakoitzean, nahiz eta bidean desadostasunak gero eta agerikoagoak bilakatu diren. Halere, nazionalismoko sektore guztiek argi dute orain arteko garaipenak oso garrantzitsuak izan direla, eta FLNCk ahalbidetu zuela joera hori, 2014an armak uztea erabaki zuenean.
Hala, 2015eko Korsikako hauteskundeetan irauli zuten paisaia politikoa lehenengoz nazionalistek: urte hartako abenduaren 13an, eta XVIII. mendeaz geroztik aurrenekoz, nazionalistaz osaturiko gobernu bat jarri zen boterean Mediterraneoko uharte horretan, bozen bigarren itzulian autonomistek eta independentistek aliantza bat eginda. Simeoni hautatu zuten presidente, eta Jean-Guy Talamoni legebiltzarreko presidente.
Nazionalisten onarpena hasi besterik ez zen egin 2015eko abenduan. 2017ko ekainean, lautik hiru diputatu lortu zituen nazionalisten koalizioak, Pe a Corsicak, Frantziako Asanblea Nazionaleko hauteskundeetan, eta, horrekin batera, Parisi mezu argi bat bidali zioten: mugimendua zabaltzen ari dela Korsikan, eta emaitzak kontuan hartzeko modukoak direla. Eliseoan, ordea, ia jaramonik ez korsikarren aldarrikapenei, azken lau urte eta erdian bezala.
Sei hilabete geroago, herritarrak berriz deitu zituzten bozkatzera, 2017ko abenduan, lurralde kolektibitate berriko legebiltzarra hautatzeko. Pe a Corsicaren helburua, argia: orain arteko joerari eustea, eta ahalik eta indar gehien lortzea. Emaitza sekulakoa izan zen: gehiengo osoa lortu zuten, eta inoizko boto eta eserleku gehien.
Horren ostean, eta lehenengoz, ordezkari bat bidali zuten Frantziako Senatura, iaz; eta, aurten, botoen %68 biltzearekin batera, Simeoniren alderdiak aulkien gehiengo osoa eskuratu zuen.
Korsikako gobernuburuak hainbatetan errepikatu du FLNC indarkeriara itzultzeko aukera egiazkoa zela, Frantziako Gobernuak ezezkoa ematen dielako mugimendu nazionalistaren aldarrikapenei: autonomia estatusa; korsikera koofiziala izatea; «preso politikoen» amnistia; eta egoiliar estatusa finkatzea. |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203926/hiru-urtean-140-milioiko-fakturazioa-lortzeko-plan-estrategikoa-du-tecnaliak.htm | Ekonomia | Hiru urtean 140 milioiko fakturazioa lortzeko plan estrategikoa du Tecnaliak | 2021. utetik 2024. urtera doan bide orriak jaso du hiru urte barru 1.525 kideko lantaldea egongo dela ikerketa zentroan, orain baino 80 gehiago. Esku artean dituen proiektu deigarrien artean, aurrera doa aerotaxiarena. | Hiru urtean 140 milioiko fakturazioa lortzeko plan estrategikoa du Tecnaliak. 2021. utetik 2024. urtera doan bide orriak jaso du hiru urte barru 1.525 kideko lantaldea egongo dela ikerketa zentroan, orain baino 80 gehiago. Esku artean dituen proiektu deigarrien artean, aurrera doa aerotaxiarena. | Tecnaliak taxi hegalaria garatzen ari zela jakinarazi zuen duela bi urte, eta orduko prototipoa garatzen jarraitzen du ikerketa zentroak, inbertsio funts baten babesarekin. Dagoeneko bost milioi eurotik gora baliatu dituzte aerotaxia aurrera ateratzeko. Hori da Tecnaliaren proiektuen artean arreta ematen dutenetako bat, eta datozen urteetan ikerkerta zentroak fruituak ematea espero duena.
Tecnaliako presidente Alex Belaustegik eta zuzendari nagusi Jesus Valerok zentroaren plan estrategikoa aurkeztu dute 2021-2024 urte arterako. Hiru urte barru fakturazioa nabarmen igotzeko plana dauka Tecnaliak, 113 milioi eurotik 140 milioira. Lantaldea ere handituko duela uste dute: 1.440tik 1.525era. Gainera, urtero bost start-up enpresa bihurrarazteko gaitasuna edukitzeko oinarriak jarri dituzte. Gaur egun, urtero 1,2 bilakarazten dituzte.
Tecnaliak 750 euskal enpresarekin kolaboratzen du, teknologia berriak garatu eta industrian aplikatzeko. Ziklo berrian, teknologia oso berritzaileetan jarri nahi du indarra eta ahalegina. Lehenik eta behin, hidrogenoan; "iraultza izango da", esan du Valerok; "haren ekoizpen teknologia hidrogeno berde gisa garatu behar da, eta biltegiratzea ere bai". Duela bi urte start-up bat sortu zuen Tecnaliak alor horretan, eta, energiaren sektorean, berritzaileenetakotzat jotzen da gaur egun. Nazioarteko funts bat sartu da berriki enpresa horretan.
Adimen artifiziala eta komunikazio kuantikoa dira beste bi esparru Tecnaliaren interesekoak: "Epe motzera ez dugu etxean izango ordenagilu kuantikorik, baina teknologia hori giltzarri izango da zenbait sektoretan", azaldu du Valerok. "Enpresen aurretik joan behar dugu guk, bost urte aurretik. Gaur ez dute ordenagailu kuantikorik eskatzen, baina bost urte barru eskatuko dute. Horregatik behar ditugu orain ikerlari adituak esparruan".
Aerotaxia
Tecnaliaren proiekturik deigarriena, ordea, gaur-gaurkoz aerotaxia da. Hegaldii probak egiteko prototipo bat badu, "eta badabil". "Ez dut zalantzarik: prototipo hori entregatzeko gai izango gara, eta funtsak dozenaka milioi euro inbertituko ditu", esan du Valerok.
Belaustegi presidenteak esplikatu du seguruenera Europatik kanpo hasiko duela bere jarduera taxi hegalariak, arautegien kontuengatik. "Europako hiriak ez daude egokiturik aerotaxiak hartzeko, baina munduko beste hiri batzuetan ikusiko ditugu hegan egiten". Belaustegik uste du, dena den, Bilbon eta beste hiri batzuetan urte gutxi barru ikusiko direla horrelako taxiak. "Teknologia ez da arazoa, araudia baizik". |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203927/kosovok-eta-serbiak-matrikulen-auzia-konpontzeko-akordio-bat-lortu-dute-bruselan.htm | Mundua | Kosovok eta Serbiak matrikulen auzia konpontzeko akordio bat lortu dute, Bruselan | Bi aldeek adostu dute, behin-behineko neurri gisa, bi herrialdeen arteko mugan dituzten polizia indarrak erretiratzea hurrengo larunbateko 16:00etarako. KFORek hartuko du kontrola. Itunaren arabera, urte erdiko epean zirkulazioaren auziari behin betiko irtenbide bat ematea dute helburu Belgradek eta Pristinak | Kosovok eta Serbiak matrikulen auzia konpontzeko akordio bat lortu dute, Bruselan. Bi aldeek adostu dute, behin-behineko neurri gisa, bi herrialdeen arteko mugan dituzten polizia indarrak erretiratzea hurrengo larunbateko 16:00etarako. KFORek hartuko du kontrola. Itunaren arabera, urte erdiko epean zirkulazioaren auziari behin betiko irtenbide bat ematea dute helburu Belgradek eta Pristinak | Serbiaren eta Kosovoren arteko mugan azken hamar egunotan ibilgailuen matrikula dela-eta sortutako tentsioa baretzeko ahaleginean, behin-behineko akordio bat lortu dute bi herrialdeek, Bruselan. Kosovoren eta Serbiaren arteko harremanak normaltzeko EB Europako Batasunak 2011n sortutako elkarrizketa mahaiaren Bruselako ordezkari Miroslav Lajcakek kaleratutako dokumentuaren arabera, bi aldeek adostu dute bi herrialdeen arteko mugan dituzten polizia indarrak erretiratzea hurrengo larunbateko 16:00etarako. Hurrengo hamabost egunetan NATOK Kosovon dituen KFOR tropek hartuko dute Jarinjeko eta Brnjakeko pasabideen kontrola, «giro seguru bat mantendu eta mugimendu askatasuna bermatze aldera»
EBk akuilatuta, atzo eta gaur bildu dira alde bakoitzaren negoziazio taldeetako arduradunak Bruselan. Eta matrikulen beraien auzia konponbidean jartzeko modua ere lortu dute, behin-behinean. Bi herrialdeen arteko harremanak inoiz ez dira onak izan, eta tentsioa gorenera iristen da batzuetan. Hori gertatu da azkeneko hamar egunotan. Izan ere, joan den irailaren 21ean, Kosovo Serbiako matrikula duten ibilgailuei herrialdera sartzea debekatzen hasi zen bi herrialdeen arteko mugako kontroletan, Serbiak aspalditik ezarria duen politika bat bere eginez. Horrek tentsio militarra areagotu du mugan. Baina lortutako akordioaren ondorioz, mekanismo bat ahalbidetu dute herrialde bateko zein besteko matrikula duten ibilgailuei herrialde batera zein bestera sartzeko modua erraztuko diena, behin-behineko matrikulen bidez.
Bi aldeek adostu dute, gainera, Bruselak hauspotutako elkarrizketa esparruaren barruan elkartzen jarraitzea, eta urriaren 21ean egingo dute hurrengo bilera. Urte erdiko epean zirkulazioaren auziari behin betiko irtenbide bat ematea dute helburu.
Akordioa iritsi da, hain zuzen, Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak Balkanetara bisita ofizial bat egin eta gero. Von der Leyen aurrez aurre elkarrizketatu da bai Aleksandar Vucic Serbiako presidentearekin, bai Albin Kurti Kosovoko lehen ministroarekin, eta biei harremanak normalizatzeko eskatu die. «Ez da bakarrik matrikulen auzia. Kontua da ea eskualdeak aurrera egingo duen, eta ea gai izango ote garen elkarrekin ibiltzeko integrazioaren eta balio europarren bidean», adierazi zuen Von der Leyenek, atzo, Kurtirekin bildu ondorengo agerraldian. |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203928/asensio-ingurumen-diputatuak-bere-burua-aurkeztu-du-gipuzkoako-pseren-idazkaritzarako.htm | Politika | Asensio Ingurumen diputatuak bere burua aurkeztu du Gipuzkoako PSEren idazkaritzarako | Adierazi du EH Bildurekin hitzarmenak egiteko koalizio abertzaleak «gutxieneko etiko batzuk» bete beharko dituela | Asensio Ingurumen diputatuak bere burua aurkeztu du Gipuzkoako PSEren idazkaritzarako. Adierazi du EH Bildurekin hitzarmenak egiteko koalizio abertzaleak «gutxieneko etiko batzuk» bete beharko dituela | Jose Ignacio Asensio Gipuzkoako Aldundiko Ingurumen eta Obra Hidraulikoen diputatuak goizean egin du aurkezpena alderdiak Donostian duen egoitzan. Adierazi du «umiltasun eta ilusio osoz» eman duela izena, eta «elkarrizketarako» eta «itun handietarako» prest agertu da gizarte politikei bultzada emateko, ez kontu «identitarioetan» aritzeko. Esan du «atea zabalik» daukala gainerako alderdiekin hitzarmenak egiteko, baina «helburu etiko batzuk oso argi egon behar direla». Era horretan, EH Bilduri zuzendu zaio, eta argi utzi du koalizio abertzaleak oraindik «bide bat» daukala egiteko eta «gutxieneko etiko batzuk» betetzeko.
ETAren eta COVID-19aren biktimak oroitu ditu aurkezpenean, eta esan du «askatasuna, demokraziaren defentsa, berdintasunaren borroka eta justizia soziala» defendatuko dituela. Gainera, Gipuzkoa «bidezkoago eta jasangarriago» baten alde egin du, ekonomia «berde eta zirkularra» izango duena. PSE-EEk euskal gizartearen «benetako arazoak» lehenesten dituela esan, eta berriro errepikatu du alderdia kontu «identitarioetatik» aldentzen dela: «[PSE-EEk] Batzen gaituen horretan jartzen du arreta, ez gizartean tentsioa sortzen duten planteamendu identitarioetan». Halaber, azpimarratu du alderdiak pluraltasuna errespetatzen duela, eta LGTBI kolektiboaren aurkako eraso «zentzugabeak» eta genero indarkeria gaitzesten dituela.
Urriaren 3ra arte egongo da zabalik hautagaitzak aurkezteko epea, baina, inor gehiago aurkeztu ezean, Asensio izango da Gipuzkoako PSE-EEren idazkari nagusia. Hala bada, egun Eneko Anduezarena den postua eskuratuko du.
Bizkaian, Torres
Bizkaian, Mikel Torres Portugaleteko alkateak bakarrik aurkeztu du hautagaitza oraingoz. Torres egungo idazkari nagusia da, eta, inor aurkezten ez bada edo hauteskundeak irabazten baditu, hirugarren agintaldia izango du Bizkaiko PSE-EEren buru. |
2021-9-30 | https://www.berria.eus/albisteak/203929/gipuzkoak-aurreikusten-du-orain-halako-hiru-bilduko-duela-kamioien-bidesariekin.htm | Ekonomia | Gipuzkoak aurreikusten du orain halako hiru bilduko duela kamioien bidesariekin | Araudi berria aurkeztu du, eta 2023an sartu nahi du indarrean. N-1 eta A-15 autobideetako edozein zati erabiltzeagatik pagatu beharko dute garraiolariek. 25 milioiko kostua izango du azpiegitura berriak. | Gipuzkoak aurreikusten du orain halako hiru bilduko duela kamioien bidesariekin. Araudi berria aurkeztu du, eta 2023an sartu nahi du indarrean. N-1 eta A-15 autobideetako edozein zati erabiltzeagatik pagatu beharko dute garraiolariek. 25 milioiko kostua izango du azpiegitura berriak. | Karga astunak dituzten garraiolari guztiek ordaindu beharko dute N-1 eta A-15 autobideetako edozein zati erabiltzeagatik, diputazioak ostegun honetan onartu duen foru aurreproiektua indarrean sartu eta azpiegitura guztiak prest egotean, 2022aren amaierarako edo 2023aren hasierarako. Aldundiaren aurreikuspenen arabera, sistema berriarekin 31 milioi euro bilduko lituzke, gaur egun halako hiru.
Duela lau urte ezarri zituzten kamioientzako bidesariak Gipuzkoan, eta, ordutik, bi errepide horiek erabilita lurraldea zeharkatzen dutenek soilik pagatzen dute, 19 kilometroko tarte bat erabiltzeagatik: Etzegaratetik edota Andoaindik Nafarroarako joan-etorriak egiten dituztenek, eta Astigarragatik Lapurdirakoek. Hiru puntu horietan daude ordainketa arkuak gaur egun. Araudi berria indarrean sartzean, beste lau arku eta 109 detektagailu jarriko dituzte, ordainpekoak izango diren 76 kilometroetako sartu-irtenak kontrolatzeko.
Aldundiak erabaki hori hartu du justiziak atzera bota ondoren orain arteko sistema arautu duten bi foru arauak. EAEko Auzitegi Nagusiak bietan ebatzi du diskriminatzaileak direla, bidesarien sistema horrek soilik lurraldea zeharkatzen duten kamioilariei eragiten dielako, Gipuzkoan bakarrik aritzen direnen mesedetan. Aurreko astean amaitu zen auzibidea, Espainiako Auzitegi Gorenak argitzeko zegoen aldundiaren azken helegitea atzera bota ostean.
Doakoak, tarte batez
Ondorioz, bi errepide horiek ordainpekoak izateari utziko diote denbora batez, araudi berria ezarri arte, BERRIAk aurreko astean aurreratu zuen moduan: aldundiaren aurreikuspenen arabera, 2023aren hasierara arte izango da hori. Baina noiztik izango dira doakoak? Oraingoz, kamioilariek pagatzen jarraitzen dute, eta hala izango da EAEko Auzitegi Nagusiak bidesariak bertan behera uzteko agindu judiziala edo ediktua kaleratu arte. Aintzane Oiarbide Bide Azpiegituretako diputatuak berretsi du hori jasotzean «berehala» etengo dituztela ordainsariak.
Oiarbidek ziurtatu duenez, epaitegiaren agindu hori gabe foru arauak indarrean jarraitzen du, eta, kobratzeari utziko baliote, arau haustea egingo luke aldundiak. Gogorarazi du EAEko Auzitegi Nagusiak maiatzean kaleratu zuela ebazpena, eta ordutik agindu zezakeela hori egitea. «Gu zain gaude. Ez dakigu zergatik ez duen egin. Baliteke Gorenaren zain egotea horretarako, baina ez dakigu».
Garraiolariak ez daude ados horrekin: uste dute aldundiak bere kabuz maiatzetik har zezakeela erabakia. Hala, azpiegituretako diputatuaren eta Bidegi enpresa publikoaren aurkako salaketa bat eta kereila kriminal bat aurkeztu dituzte, eta jakinarazi dute biak tramiterako onartu dituztela. Kereila kriminalari buruz, Oiarbidek adierazi du ez duela jakinarazpenik jaso epaitegietatik.
Horrez gain, urte hauetan ordaindutako dirua itzultzeko exijitu dute garraiolariek, baina, Oiarbidek azaldu duenez, ez dago horretarako agindu judizialik. «Sententzia bakar batek ez du esaten legez kanpo kobratu dugunik eta diru hori bueltatu behar dugunik». Berretsi du aldundiak ez duela halakorik egingo «ofizioz», eta adierazi du garraiolariren batek dirua itzuli behar zaiola uste badu aurrena Bidegin erreklamazioa jarri behar duela; azpimarratu du talde baten izenean ezin dela halakorik egin. Fedanismer elkarteak kalkulatu duenez, aldundiak hamabost milioi euro itzuli beharko lizkieke kamioilariei.
Araudi berriari buruz, berriz, Oiarbidek nabarmendu du auzitegiek esandakoa «zorrotz» bete dutela, diskriminaziorik egon ez dadin. Eta gogorarazi du Europatik datorren agindua betetzen ari direla, gaitasun handiko errepideetan kamioientzako ordainsariak jarrita. Azpimarratu du gainerako euskal lurraldeak ere horretan ari direla, eta Europako herrialde gehienetan jada jarri dituztela. «Baina garraiolariek han ordaintzen dute hemen eztabaidatzen dutena».
Jakinarazi du araua egiteko orduan sektoreko elkarteekin ez direla bildu haien iritziak edo proposamenak jasotzeko. Aurretik izan diren guztietan bidesaririk ez jartzea eta auzitara jotzea beste proposamenik ez dutela egin nabarmendu du. «Aurkakotasuna beti izan da erabatekoa; orain gehiago ordaindu beharko dute».
25 milioiko azpiegitura
Araudi berriarekin, beste lau arku eta 109 detektagailu jarriko dituzte, eta bi autobide horien Gipuzkoako zati osoa izango da ordainpekoa. Beraz, lurraldean soilik aritzen direnek ere pagatu beharko dute. Lau arku berrietatik hiru N-1 errepidean jarriko dituzte: Itsasondon, Tolosan eta Lasarte-Orian, eta laugarrena A-15ean egongo da, Oindolar tunelaren inguruan. N-1 errepidean 89 kontrol kamera jarriko dituzte, eta A-15ean, hogei. Azpiegitura horrek guztiak 25,3 milioi euroko kostua izango duela aurreikusi du aldundiak.
Kamioilariek ordaindu beharko dituzten tarifen inguruan «egungo berberak» mantenduko dituztela azaldu du Oiarbidek: 1 taldeko ibilgailu astunek (3,5 eta 12 tona arteko kargak garraiatzen dituztenek) 0,22 euro kilometroko, eta 2 taldekoek (12 tona baino gehiagokoek), 0,28 euro. Baina ordainpeko kilometro kopurua nabarmen handituko denez, eta, halaber, kamioi gehiagori eragingo dienez, diru gehiago bilduko du aldundiak. 2019an bederatzi milioi euro jaso zituen; sistema berriarekin, urtean 31 milioi euro biltzea aurreikusten du. Oiarbidek nabarmendu du bildutako dirua bi errepide horien mantentze eta hobetze lanetan erabiliko dela. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.