date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204664/ezker-independentistak-etaren-biktimei-adierazi-die-haien-minak-ez-zuela-inoiz-gertatu-behar.htm | Politika | Ezker independentistak ETAren biktimei adierazi die haien minak ez zuela «inoiz gertatu behar» | Arnaldo Otegik eta Arkaitz Rodriguezek agerraldia egin dute, Aieteko jauregian, Donostian, Aieteko Adierazpenaren 10. urteurrenaren harira mintzatzeko. | Ezker independentistak ETAren biktimei adierazi die haien minak ez zuela «inoiz gertatu behar». Arnaldo Otegik eta Arkaitz Rodriguezek agerraldia egin dute, Aieteko jauregian, Donostian, Aieteko Adierazpenaren 10. urteurrenaren harira mintzatzeko. | Ezker Independentistak ETAren biktimei adierazi die haien minak ez zuela «inoiz gertatu behar». «Bihotzez esan nahi diegu asko sentitzen dugula jasan duten sufrimendua eta ahal dugun neurrian arintzeko konpromisoa hartzen dugula», esan dute EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegik eta Sortuko idazkari nagusi Arkaitz Rodriguezek, Donostiako Aiete Jauregian eginiko agerraldian.
Urriaren 18ko adierazpena izenburupean ari dira Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusia eta Rodriguez Sortuko idazkari nagusia. Hemen irakur daiteke adierazpen osoa.
Agerraldia bateratua egin dute, 11:00etan, Aieteko jauregian (Donostia), Aieteko Adierazpenaren hamargarren urteurrenaren harira. Iragarria zuten «adierazpen solemnea» egingo zutela.
Aieteko Nazioarteko Konferentziatik zein ETA erakundearen indarkeria armatuaren amaieratik hamar urte igaro direla nabarmendu dute, eta euskal ezker independentistak euskal gizartearekin, espainiar eta frantziar gizartearekin, zein nazioarteko iritzi publikoarekin partekatu nahi duten hausnarketa plazaratu dute.
Adierazpenaren lehenengo puntuan esan dute ETAk indarkeriaren amaiera iragarri zuenetik hamar urte igarota, «konpromiso hura osorik bete» dela, hau da, erakundearen jardueraren amaiera «osoa eta erabatekoa» izan dela, eta armagabetze eta desegite prozesua modu egokian egin direla, «nazioarteko estandarrek zehazten duten bezala».
ETA zatitu ez izana nabarmentzekoa dela esan dute, «antzeko ezaugarriak dituzten beste prozesu batzuetan gerora sortu izan diren arazo larriak agertzea saihestu baitu horrek». «Ez zen iruzurrik egon, ez zen kalkulu taktiko bat izan. Igarotako denborak agerian utzi du orduan hartutako erabakiaren izaera estrategikoa». Erabakia betirako dela gaineratu dute, bigarren puntuan.
Hirugarren puntuan heldu diote biktimen gaiari. Bake justu eta iraunkorrak biktima guztien aitortza eta erreparazioa eskatzen duela adierazi dute, eta biktima guztiei eman behar zaiela nabarmendu dute. «Ez dugu haietako bat bera ere ahazten». Adierazi dutenez, «atsekabea eta mina adierazi nahi diegu jasan duten sufrimenduagatik. Gure egiten dugu haien mina, eta sentimendu zintzo horretatik baieztatzen dugu hura ez zela inoiz gertatu behar, inork ezin du gogoko ukan hura guztia gertatu izana, ezta denboran hainbeste luzatu izana ere. Aietera lehenago iristea lortu behar genuen».
Halere, iraganak atzera-bueltarik ez duela nabarmendu dute. «Baina konbentzituta gaude arintzea behintzat posible dela, errespetuan, adeitasunean eta memorian oinarrituta. Bihotzez esan nahi diegu asko sentitzen dugula jasan duten sufrimendua eta ahal dugun neurrian arintzeko konpromisoa hartzen dugula. Beti izango gaituzte horretarako prest».
Laugarren puntuan presoak hartu dituzte aintzat. Esan dute «nazioarteko esperientziak erakusten duela beharrezkoa dela preso politikoen auziari irtenbidea» ematea. Aieteko Adierazpenak hori ere jasotzen zuela nabarmendu dute. Salbuespenezko espetxe politika amaitzeko eskatu dute, eta «konponbide integrala» ematea. «Aldarrikatu nahi dugu presoek estrategia armatua gainditzeko izandako parte hartze aktibo, irmo eta erabakigarria, baita bide baketsu eta demokratikoekiko haien konpromisoa ere. Haiek gabe, ez zen posible izango».
Azkeneko puntuan, berriz, «gatazkaren jatorrian dagoen arazo politikoari» irtenbide demokratikoa emateko eskatu dute. «Gure nazio nortasunarekiko errespetua» galdegin dute, eta erabakia euskal gizartearen esku jartzea, «bestelako etorkizuna eraikitzeko».
Hamargarren urteurrena
Azken egunotan Aieteko Adierazpenen inguruko ekitaldiak egin dituzte Aieteko jauregian.
Igandean, Baionan, iragandakoaz eta gelditzen diren erronkez mintzatu ziren bertako eta nazioarteko eragileak. Presoen auzia konpontzeko mekanismoak sortzera deitu zuen Brian Currinek.
Donostian, erabakitzeko eskubidea, erreferenduma, estrategia partekatua, gizarte zibila, desobedientzia, eta bide demokratikoak eta baketsuak nabarmendu zituzten Juan Jose Ibarretxe Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohiak (1999-2009), Quim Torra Kataluniako Generalitateko presidente ohiak (2018-2020), Amalur Alvarez Gure Esku dinamikako bozeramaileak eta Jordi Cuixart Kataluniako Omnium Culturaleko presidente eta preso ohiak.
Veronique Dudouet Berghof fundazioko aholkulari nagusiak adierazi zuenez, «presoek egiteko bat dute elkarbizitzaren eraikuntzan».
Eta Brian Currin nazioarteko artekariaren hitzetan, «ez duzue subiranotasunaren zain egon behar; hasi pentsatzen euskal nazioa nola eraiki». |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204665/hazkundearen-erritmoa-moteldu-egin-da-araban-bizkaian-eta-gipuzkoan.htm | Ekonomia | Hazkundearen erritmoa moteldu egin da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan | Eustaten lehen kalkuluen arabera, uztailetik irailerako tartean %0,8 hazi da BPGa hiru lurraldeetan, aurreko hiruhilekoko %2,2tik nabarmen behera. Enplegua %0,6 hazi da. | Hazkundearen erritmoa moteldu egin da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Eustaten lehen kalkuluen arabera, uztailetik irailerako tartean %0,8 hazi da BPGa hiru lurraldeetan, aurreko hiruhilekoko %2,2tik nabarmen behera. Enplegua %0,6 hazi da. | Gutxitan bezalako zapore mingotsa eragin du %0,8ko hazkunde batek. Aurreko hiruhilekoarekin alderatuz gero, portzentaje horretan hazi da barne produktu gordina udako hilabeteetan Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, Eustatek aurreratu duenez. Asko izango litzateke garai gehienetan, baina aurreko hiruhileko %2,2tik urrun geratu da, eta baieztatu du konfinamenduaren amaieran hasitako suspertze ekonomikoa indarra galtzen ari dela, besteak beste, munduko industria jasaten ari den hornikuntza arazoen ondorioz.
Urte arteko tasan, berriz, erorikoa oso handia izan da: %18,6 bigarren hiruhilekoan, eta %3,8 hirugarrenean. Baina kontuan hartu behar da urteko bigarren hiruhilekoko datuari tentu handiz egin behar zaiola so, iaz sasoi horren zati handi batean konfinamendua izan zelako, eta aurtengo errebote efektuak desitxuratu egiten duelako edozein konparazio. Edonola ere, %3,8ko datua Eusko Jaurlaritzak espero zuena baino nabarmen gutxiago da. Joan den hilean berritu zituen bere iragarpenak, eta %5,5eko hazkunde tasa bat aurreratu zuen udako hilabeteetarako.
Urteko azken hiruhilekorako hazkunde handiagoa espero du Pedro Azpiazu Ekonomia sailburuak, %7,4koa. Bizkortze hori azal dezake 2020ko udazkenean berriro ere neurri murriztaile asko jarri zirela indarrean, batez ere ostalaritzan, COVID-19aren bigarren olatuari aurre egiteko. Aurten, berriz, egoera bestelakoa izango da, pandemiari aurre egiteko neurri gehien-gehienak bertan behera geratu baitira.
Enpleguan ere ez dira bete Eusko Jaurlaritzaren iragarpenak, baina tartea ez da hain handia. Eustatek aurreratu du enplegua %0,6 hazi dela bigarren hiruhilekotik hirugarrenera, eta %3,2 urte arteko tasan —Gasteizko gobernuak uste zuena baino hiru hamarren gutxiago—.
Txinan, %0,2
Euskal Herritik urruti ere ari dira antzematen hazkundearen moteltzea. Horrela, Txinako BPGa soilik %0,2 hazi zen hiruhileko arteko tasan. Urte artekoan, berriz, %4,9 hazi da udako hilabeteetan, udaberriko %7,9tik urruti. Beste eremu batzuetan ere gertatzen ari denaz gain —hornikuntza arazoek industriaren ekoizpena gutxitzen ari direla—, Txinan hazkundeak badu beste oztopo bat, eragindakoa gainera: Xi Jinpingen gobernua etxebizitzen eta eraikuntzaren inguruan dagoen burbuila zulatu nahian dabil, gehiegizko zorpetzea geratzeko. Horren ondorioz, zaildu egin du higiezin sektoreak maileguak eskuratzea, eta horrek oso ataka estuan jarri ditu Evergrande eta beste konpainia batzuk. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204666/ehunka-iheslari-heldu-dira-asteburuan-espainiako-kostaldera.htm | Mundua | Ehunka iheslari heldu dira asteburuan Espainiako kostaldera | Almeriako kostaldetik gertu hondoratutako ontzi batean zihoazen hamabi pertsonaren bila jarraitzen dute itsas erreskateko taldeek. Cadizen, berriz, joan den ostegunean hondoratutako ontzian zihoazen bi pertsonaren gorpuak aurkitu dituzte. | Ehunka iheslari heldu dira asteburuan Espainiako kostaldera. Almeriako kostaldetik gertu hondoratutako ontzi batean zihoazen hamabi pertsonaren bila jarraitzen dute itsas erreskateko taldeek. Cadizen, berriz, joan den ostegunean hondoratutako ontzian zihoazen bi pertsonaren gorpuak aurkitu dituzte. | Gehienak Kanarietara eta Balear uharteetara heldu dira azken orduetan, baina izan dira kontinentera jo dutenak ere. Orotara, 500dik gora iheslari heldu dira asteburuaz geroztik. Balear uharteetara jo dute gehienek. 230 pertsona iritsi dira hara, 18 ontzitan. Murtziara beste 118 pertsona heldu dira, hamar txalupatan, tartean 11 adingabe. Guztiak dira aljeriar jatorrikoak, eta, iturri ofizialen arabera, osasunez ondo iritsi dira Espainiako kostaldera.
Ez dute guztiek zorte bera izan. Erreskate taldeek lanean jarraitzen dute, joan den ostegunean hondoratutako ontzian zihoazen iheslarien bila. Barbaten izan zen ezbeharra, Cadizko kostaldetik gertu. 28 lagun zihoazen bertan, eta horietatik hamarren gorpuak aurkitu dituzte, azken biak atzo bertan. Almeriatik gertu, berriz, desagertutako hamabi lagunen bila jarraitzen dute salbamendu taldeek.
Kanaria Handira ere hainbat ontzi iritsi dira. Horietako batean 45 pertsona zihoazen. Gurutze Gorriak zabaldu duenez, astebete zeramaten itsasoan noraezean. Ontzia 45 lagunekin irten zen, baina soilik 44 iritsi dira bizirik, tartean hainbat adingabe. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204667/ekarpena-eta-aurrerapausoa-nabarmendu-dituzte-etaren-lau-biktimak.htm | Politika | «Ekarpena» eta «aurrerapausoa» nabarmendu dituzte ETAren lau biktimak | BERRIAk galdekatutako ETAren biktimek azaldu dute «aspaldi» espero zuten berri ona dela, baina eszeptizismoa ere agertu dute. | «Ekarpena» eta «aurrerapausoa» nabarmendu dituzte ETAren lau biktimak. BERRIAk galdekatutako ETAren biktimek azaldu dute «aspaldi» espero zuten berri ona dela, baina eszeptizismoa ere agertu dute. | Aurrez sekula erabili gabeko terminoetan hitz egin dute gaur Sortuk eta EH Bilduk. Hainbat dira azken urteetan ezker independentistari «autokritika» hori egiteko eskatu dioten alderdiak, eragileak eta biktimak, eta, behin helduta, erreakzio andana eragin du adierazpenak. Mezuak harrera ona izan du BERRIAk biktimen artean bildutako iritzien artean; oro har, nabarmendu dute albiste pozgarria dela eta horixe zela eskatzen zutena.
Maixabel Lasa ETAk hildako Juan Mari Jauregiren alargun eta Jaurlaritzaren Biktimen Bulegoko zuzendari ohiari, esaterako, ETAren biktima batek eman dio adierazpenaren berri: «Esan diot: ‘Albiste ona, ezta?’. Gero alabak bidali dit testua, eta irakurtzeko aukera izan dut». Azaldu du «aspaldian espero» zuten pausoa dela: «Biktimen aldetik eskatzen genuena zen». Halere, PSOEri begiratu dio Lasak: «Orain nire galdera da ea zer egiten duen Alderdi Sozialistak; bere hausnarketa egin beharko luke, etxean dituen trapu zaharrak astintzeko. Inplikatuta zeuden gauzak argitzeko: GAL eta abar».
Lasaren iritziz, PSOEk «aukera ezin hobea» du «hausnarketa» egiteko: «Ausartak izan behar dute hori argitzeko. Orain ezin dute esan besteek egin ez dutenik. Ezinbestekoa da; Juan Mari oso ausarta izan zen egin zituen gauzekin, eta ausardia hori eskatzen diot PSOEri; ez nuke bestela ulertuko». Lasak berak eguerdian hitz egin du Euskadi Irratia-n, eta azaldu du garai egokia izan daitekeela berriz ere ETAko kide ohien eta haien biktimen arteko topaketei berrekiteko. Ofizialki, ez dira egin 2012tik.
Jendaurrean eskerrak eman dizkieten lehenengoetako bat Maria Jauregi izan da, ETAk hildako Juan Mari Jauregiren alaba.
Roberto Manrique Bartzelonako Hipercor dendan ETAk egindako atentatuan zaurituak aukera izan du beste biktima batzuekin albisteari buruz aritzeko, eta horien artean orokortua da albistearekiko ikuspegi positiboa: «Itxi beharreko beste atal bat itxi da. Duela hamar urte garrantzitsuena itxi zen: ETAk borroka terrorista amaitzea. Horraino, primeran; biktima gehienek eta herrialde honetako pertsona gehienek espero genuena zen». Manriqueren hitzetan, orain berretsi da biktima askok eskatu dutena: «Hainbeste urteren ondoren biktimen ondoan egon ez denak akats hori onartzea. Egin da; zoragarri. Oso urrats garrantzitsua da biktima askorentzat». Azaldu du ezin duela ETAren biktima guztien izenean hitz egin, baina bai «tratu jarraitua» daukan horien izenean: «Oso pozik gaude, helburu bat lortu delako: beste alde batera begiratzen zutenen aldetik biktimok izan dugun abandonua aitortzea».
Manriqueren arabera, biktima horietako askoren «helburu komuna» zen «inork ez sufritzea» eurek jasan duten oinazea. Atzokoa, berriz, norabide berean emandako beste pauso baten gisara dauka: «Beste urrats bat da bihar hamar urte beteko dituena egonkortzeko: bizikidetza Euskadin eta handik kanpo».
«Aurrerapausoa»
Norabide berean mintzo da Alberto Muñagorri ere. ETAk motxila batean jarritako lehergailu batek eztanda egin zuen, eta Muñagorri zauritu. 10 urte zituen. Harentzat ere «berri ona» da: «Nik nahiago ditut ekintzak hitzak baino; oraindik pausoak falta dira, baina elkarbizitzari egiten zaion ekarpen oro positiboa da. Lehenago iritsi behar zuen, baina inoiz ez da berandu. Albiste onak dira; duela hamar urtekoa eta oraingoa».
Naiara Zamarreño ETAk hildako Manuel Zamarreñoren alabak ere «aurrerapauso bat» antzeman du: «Horrelako pausoak behar dira, eta horrek eramango gaitu beste mota bateko elkarrizketa batzuetara. Eta hori behar da; desblokeatzea, hitz egitea». Halere, «eszeptikoa» da, eta nahiago zukeen Aieteko Konferentziaren eta ETAk jardun armatua eten zueneko urteurrenaren testuingurutik aparte egin izan balute adierazpena: «Eskertzekoa da hausnarketa, baldin eta benetakoa bada». «Oso berandu» iritsi da, haren iritziz. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204668/pse-ee-eta-psn-laquosendotutaraquo.htm | Politika | PSE-EE eta PSN, «sendotuta» | Asteburuan PSOEk egindako 40. Kongresu Federalean Santos Cerdan antolamendu idazkari izendatu dute, Idoia Mendia Ikerketa eta Programen idazkari eta Patxi Lopez Memoria Demokratikoaren eta Laikotasunaren idazkari. | PSE-EE eta PSN, «sendotuta». Asteburuan PSOEk egindako 40. Kongresu Federalean Santos Cerdan antolamendu idazkari izendatu dute, Idoia Mendia Ikerketa eta Programen idazkari eta Patxi Lopez Memoria Demokratikoaren eta Laikotasunaren idazkari. | Hiru euskal herritar izango dira PSOEko zuzendaritza berrian. Espainiako Alderdi Sozialistak 40. Kongresu Federala egin zuen asteburuan, Valentzian, eta, Pedro Sanchezen lidergoa baieztatzearekin batera, 34 pertsonaz osatutako zuzendaritza baten alde bozkatu zuten 975 ordezkarik —%95eko babesa jaso zuen zuzendaritzak—. Santos Cerdan nafarra alderdi barruko antolamendu idazkari izango da aurrerantzean ere, eta PSE-EEko azken bi idazkari nagusiek ere, Patxi Lopezek eta Idoia Mendiak, toki bat izango dute alderdiaren erabaki nagusiak hartzen diren mahaian: bata, Memoria Demokratikoaren eta Laikotasunaren idazkari; bestea, Ikerketa eta Programen idazkari. Izendapen horiekin pozik agertu dira PSE-EE eta PSNko ordezkariak, eta kongresutik «sendotuta» atera direla uste dute.
PSE-EEk eta PSNk lau lurraldeetako 39 ordezkari bidali zituzten Valentziara. Nafarroako ordezkaritzaren buru, Maria Txibite joan zen. Haren hitzetan, «batasuneko kongresua» izan da asteburukoa, eta PSNren kasuan, poztekoa da Cerdan eragin handiko karguduna izatea alderdian: «Nafarroakoa Espainiako federazio txikienetako bat izaki, Antolamendu idazkari bat izatea guretzat harro egoteko modukoa da», adierazi du, Iruñean.
Cerdan, konfiantzazko eremuan<br />Izendapenaren berri jakin ostean, Txibitek besarkada estua eman zion Cerdani. Politikari milagroarra itzal handiko pertsona da bai PSOE barruan bai eta PSN barruan ere. Haren izendapenak erakusten du Pedro Sanchezen konfiantzazko pertsona dela orain ere. Izan ere, mugimendu esanguratsuak izan dira alderdi barruan, eta, agintari batzuk eragin eremuetatik at geratu dira, baina Cerdanek bere postu garrantzitsuari eutsi dio. Halaber, aintzat hartu behar da zeresan handia izan duela PSNk EH Bildurekin izandako negoziazioetan eta bultzaturiko ildo politikoan.
PSE-EEk 30 ordezkari bidali zituen Valentziara, eta Mendia bera izan zen ordezkaritzaren buruzagi. Kontentu agertu da emaitzarekin. Uste du alderdia bera «sendotuta» atera dela bere politikak etorkizuneko erronketara bideratzeko. Idoia Mendiak berriki iragarri du ez dela hirugarren aldiz aurkeztuko PSE-EEko buruzagi izateko lehiara. Atzeranzko urrats hori egin arren, PSOEko zuzendaritzan postu bat izango du. Patxi Lopezek bezala. Jaurlaritzako lehendakari ohia Memoria Demokratikoaren eta Laikotasunaren idazkari izango da. Kargu hori izatea «ohorea» dela nabarmendu zuen Lopezek.
Kongresuaren ondotik, baikortasun mezuak zabaldu dira agintari sozialisten artean. «Konbentzituta nago Idoia Mendiak eta Patxi Lopezek Sanchezen proiektu sozialista hobetzen lagunduko dutela Espainiak bidezko susperraldi bat izan dezan», txiokatu zuen, adibidez, Eneko Anduezak, PSE-EEko idazkari nagusi izateko hautagaietako batek.
PSN eta PSEren kongresuak
Kongresu federalaren ondotik, datozen asteetan euren zuzendaritzak eta buruzagiak aukeratu beharko dituzte militante sozialistek, federazioz federazio. Datorren larunbatean, PSNk XII. kongresua egingo du, baina argi dago emaitza: Maria Txibite idazkari nagusi izateko berretsiko dute. Zuzendaritza berritu beharko da, eta txostenak onartu, baina koalizio gobernuko lehen alderdia izanik, garai onean dago.
PSE-EEk, berriz, hilabete barru egingo du bere kongresua, azaroaren 20an eta 21ean. Bozketak berez, aurretik egingo dira, telematikoki, eta irabazlea azaroaren 17an izendatuko da. Soraya Morla eta Eneko Andueza dira alderdiaren lema hartzeko bi hautagaiak.
Kongresu federala amaituta, Pedro Sanchezek iraganean bere konfiantza galdu zuten bi pertsona izendatu ditu Moncloako kabineteko zuzendaritzarako: Antonio Hernando Kongresuko eledun ohia eta Oscar Lopez. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204669/elak-afiliatu-galera-eten-du-azken-lau-urteetan-eta-100000ko-langa-igaro-du-berriz.htm | Ekonomia | ELAk afiliatu galera eten du azken lau urteetan, eta 100.000ko langa igaro du berriz | Sindikatuak 100.925 afiliaturekin iritsiko da aurtengo kongresura, duela lau urte zituenak baino 2.000 gehiagorekin. | ELAk afiliatu galera eten du azken lau urteetan, eta 100.000ko langa igaro du berriz. Sindikatuak 100.925 afiliaturekin iritsiko da aurtengo kongresura, duela lau urte zituenak baino 2.000 gehiagorekin. | ELA sindikatuak 2011ko krisi ekonomikoak eragin zion afiliatu galera eten du, eta hasia da duela hamarkada bateko kopuruetara gerturatzen. Azken lau urteetan 2.000 afiliatu berrik eman dute izena, eta 100.925ekin iritsiko da azaroko kongresura. Krisi ekonomikoak eragindako enplegu galeraren ondorioz, 98.960 afiliaturekin egin zuen 2017ko bilera orokorra, baina dagoeneko eten du joera hori, eta 100.000 afiliatuen langa igaro du berriz. Dena den, oraindik urrun du 2008ko kopurua, 109.318 afiliatu zituen orduan, eta 2012kotik behera dago: 105.312 afiliatu.
ELAk kongresu bakoitzaren aurretik egiten duen gardentasun ekitaldian eman du datuen berri. Ohitura denez, afiliatu zerrendak hainbat kazetariren esku uzten ditu, besteak beste, kuota ordaintzen dutela egiazta dezaten. Afiliazioaren estatistikak beste datu esanguratsu batzuk utzi ditu, esaterako, egun ELAko afiliatuen %46 emakumeak direla, duela lau urte baino hiru puntu gehiago, eta 39 urtetik beherakoen artean %50era igotzen da batezbesteko hori.
Diru kontuen berri ere eman du ELAk, eta, haien datuen arabera, finantzaketaren %93 «iturri propioetatik» jasotzen dute. Batezbesteko hori duela lau urteko bera da. Mitxel Lakuntza idazkari nagusiak nabarmendu du afiliatuen konpromiso pertsonalari esker lorturikoa kopuru bat dela, eta horrek ematen diola indarra ELAri, «autonomia» bermatzen diolako.
Sindikatuaren borroka erreminta ezagunetako bat erresistentzia kutxa da, greban dauden langileek borrokan eusteko jasotzen duten kalte ordaina. ELAk azaldu duenez, grebalariek, 1.163 euroko kalte ordaina jasotzen dute hilean, eta afiliatu kuota guztien %25 erabiltzen du funts hori elikatzeko (Afiliatu bakoitzak 22,62 euroko kuota ordaintzen du hilero). Kalte ordainaren zenbateko %25 handitu da azken lau urteetan. Egun, besteak beste, Novaltiako edo Guggenheimeko garbitzaile grebalarien sostengu nagusia da kalte ordain hori. Lakuntzaren ustez, funtsa «elkartasun laguntza paregabea» da, eta gogoratu du lan gatazkaka ez direla arrazoiarekin bakarrik irabazten. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204670/ikastetxeek-lanbide-heziketa-inklusiboa-lortzeko-itun-bat-eskatu-dute.htm | Gizartea | Ikastetxeek Lanbide Heziketa inklusiboa lortzeko itun bat eskatu dute | Hetel elkarteak nabarmendu duenez, Oinarrizko lanbide Heziketa «aukera eskola bat» da, besteak beste, hezkuntzan arazoak dituzten gazteei edo migratzaileei laguntzen dielako. | Ikastetxeek Lanbide Heziketa inklusiboa lortzeko itun bat eskatu dute. Hetel elkarteak nabarmendu duenez, Oinarrizko lanbide Heziketa «aukera eskola bat» da, besteak beste, hezkuntzan arazoak dituzten gazteei edo migratzaileei laguntzen dielako. | Lanbide Heziketa inklusiorako zer-nolako tresna den nabarmendu du Julen Elgeta Heteleko presidenteak, gaur goizean Bilbon eman duen prentsaurrekoan. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Lanbide Heziketako 27 ikastetxe biltzen dituen elkartea da Hetel, eta ikasturte honetarako erronka bat jarri diote haien buruari: LH Lanbide Heziketa inklusiboa dela erakustea. Ildo horretatik joz, itun bat eskatu du Elgetak: «Enpresen, erakundeen, ikastetxeen eta gizartearen arteko konpromiso edo itun soziala behar dugu, euskal LH inklusiboa lortzeko. Horrek esan nahi du inor ez dela kanpoan utzi behar, bere jatorria, generoa edo gaitasunak edozein direla ere, eta pertsona guztien ikaskuntza premiei erantzun behar zaiela, arreta berezia jarriz marjinalitatearen eta gizarte bazterkeriaren aurrean kalteberak direnei».
Oinarrizko Lanbide Heziketa zenbait ikaslerentzat «aukera eskola bat» dela nabarmendu du Elgetak, besteak beste, hezkuntza arazoak dituzten gazteei edo migratzaileei laguntzen dielako. Azaldu duenez, Heteleko ikastetxeetako Oinarrizko Lanbide Heziketan matrikulatzen diren ikasleen %26 ez dira Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan eskolatuta egon; %13,1ek «eskola premia bereziak» dituzte; %11k gizarte zerbitzuen laguntza jasotzen dute; eta %32 etorkinak dira. Ikasketa horiekin lortzen dituzten emaitzak goraipatu ditu: «%72k baino gehiagok erdi mailako heziketa ziklo batean jarraitzen duten ikasten, lan merkatuan sartzeko aukera gehiago izango dutelako».
2021-2022ko ikasturtean hainbat berrikuntza txertatu dituzte. Eredu dualean programa pilotu bat martxan jarriko dute, erdi mailako eta goi mailako zikloetako lehen mailako ikasleek 2022ko apiriletik aurrera enpresetan praktikak egin ditzaten. Asteko hiru egunetan ikastetxera joango dira, eta beste bietan enpresara.
Hiru sari
Hetel sariaren VII. edizioko irabazleak zein diren ere jakinarazi du Elgetak. Haizea Windek, Ulma Packaging enpresak eta Julia Liberalek jasoko dituzte sariak. Elgetaren hitzetan, Lanbide Heziketa inklusiboa bultzatzeko egin duten ekarpena saritu du epaimahaiak. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204671/hiru-gizon-atxilotu-dituzte-donostian-urretxun-eta-lazkaon-haur-pornografiagatik.htm | Gizartea | Hiru gizon atxilotu dituzte Donostian, Urretxun eta Lazkaon haur pornografiagatik | Haur pornografia izatea eta Interneten zabaltzea leporatzen diete. | Hiru gizon atxilotu dituzte Donostian, Urretxun eta Lazkaon haur pornografiagatik. Haur pornografia izatea eta Interneten zabaltzea leporatzen diete. | Donostian, Urretxun eta Lazkaon (Gipuzkoa) hiru gizon atxilotu dituzte haur pornografia edukitzea eta Interneten zabaltzea leporatuta. Espainiako Poliziaren arabera, euren artean ez dago inolako harremanik. Ikerketa otsailean hasi zen. Sarean banatzen ari ziren haur pornografia edukiak aurkitu zituen Poliziak, eta horiei segika jakin zuten Gipuzkoako zenbait udalerritan deskargatu zituztela.
Lehen atxiloketa Urretxun izan zen, irailaren hasieran. Atxilotuaren etxea miatu ondoren, pedofilia edukiak aurkitu zizkioten ordenagailuan, eta bi disko gogor atzeman zituzten, Madrilen ikertzeko. Komisaldegian, Poliziaren arabera, atxilotuak aitortu egin zuen delitua, eta poliziekin kolaboratu zuen. Aske utzi zuten, kargupean, epaiketaren zain.
Beste atxiloketa irailaren erdialdean izan zen Lazkaon. Poliziaren esanetan, 5.000 pedofilia argazki eta bideo aurkitu zituzten atxilotuaren ordenagailuetan. Eta hurrengo atxiloketa urriaren hasieran izan zen, Donostian. Hor ere haur pornografia edukiak aurkitu zituzten disko gogor batean eta bi USBtan. Pertsona hori lehenago ere atxilotu zuten delitu bera leporatuta. Bi atxilotu horiek ere aske utzi zituzten, kargupean, epaiketa noiz egingo zain. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204672/astebetean-939-positibo-atzeman-dituzte-hegoaldean.htm | Gizartea | Astebetean 939 positibo atzeman dituzte Hegoaldean | COVID-19ak jotako 97 pertsona daude erietxeetan, horietako 31 ZIUetan; astebetean zortzi gaixo hil direla jakinarazi du Osakidetzak. | Astebetean 939 positibo atzeman dituzte Hegoaldean. COVID-19ak jotako 97 pertsona daude erietxeetan, horietako 31 ZIUetan; astebetean zortzi gaixo hil direla jakinarazi du Osakidetzak. | Utzi dio Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak COVID-19aren gaineko datuen egunean eguneko jarraipena egiteari. Astean behingo jakinarazpena iragarri zuen, eta, beraz, gaur da gaitzaren eboluzioari erretratu bat egiten ahalegintzeko egun egokia, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako datuen asteko txostena plazaratu baitu Osakidetzak. Nafarroak egunero jarraipen epidemiologikoa egiteko datuak ematen jarraitzen du, eta bi administrazioek argitara emandako datuei begira, argitu da azken zazpi egunetan 939 positibo atzeman dituztela Hegoaldean.
Atzo Osakidetzak atzemandako kasuak 85 izan ziren, egindako testen %3,7. Nafarroan 38 izan ziren: testen %5. Positiboen hamalau eguneko batezbestekoari begira, Hegoaldean, oro har, gorako koska bat ikus daiteke: hain zuzen ere, lehengo aste hasieran 111,2 zen, eta atzo, 123,5.
Arinduta daude, oro har, Euskal Herri osoan izurriaren aurkako prebentzio neurriak, eta aparteko garrantzia du datuen atzean zer eboluzio dagoen antzemateak. Positibo berrien intzidentzia tasa metatuan, adibidez, gorako joera bat bada Osakidetzak emandako datuetan, beste gorako koska txiki bat: aste hasieran 55,4 zen, eta orain, 63,64. Hilaren 6ra arte 60ko langatik behera egon zen tasa hori, baina 12tik aurrera gora ari da. Osasun agintariek nabarmendu izan dute egoera kontrolpean izate aldera garrantzitsua dela tasa muga horretatik behera egotea. Herrialdetik herrialdera, bada aldea. Apalenetik handienera, horra zein den egoera gaur jakinarazitako datuetan: Araban, 46; Nafarroan, 49,7; Bizkaian, 60,9; Gipuzkoan, 73,1.
Gaurko zenbaketaren arabera, Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetan 97 pertsona daude COVID-19ak jota; horietako 32, ZIUetan. Urriaren 1ean, 167 ziren, eta bada aldea. Erietxeetan COVID-19ak jota dauden gaixoak %41,9 urritu dira hila hasi zenetik. Hainbat astez beherakada argia izan zuen transmisioak, eta pentsatzekoa da horren ondorioa dela erietxeetako eboluzioa. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak esan du zortzi pertsona hil direla gaitzaren ondorioz iragan zazpi egunetan. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204673/atxondon-bizi-den-familia-bateko-zazpi-ahaide-hil-dira-europara-iritsi-nahian.htm | Gizartea | Atxondon bizi den familia bateko zazpi ahaide hil dira Europara iritsi nahian | Asteazkenerako bilkura batera deitu dute, 19:00etarako, euren senideak galdu dituzten hiru atxondarrei elkartasuna adierazteko, Anboto.org-k jakinarazi duenez. | Atxondon bizi den familia bateko zazpi ahaide hil dira Europara iritsi nahian. Asteazkenerako bilkura batera deitu dute, 19:00etarako, euren senideak galdu dituzten hiru atxondarrei elkartasuna adierazteko, Anboto.org-k jakinarazi duenez. | Atxondoko Harrera Herritik elkarteak jakinarazi duenez, ostegunean Espainiako hegoaldean hondoratu zen patera batean, Atxondoko familia bateko zazpi ahaide zihoazen: bost lehengusu, emazte bat eta 5 urteko haur bat. Anboto.org atariak jaso duenez, 28 pertsona zihoazen, eta Trafalgar lurmuturraren inguruetan hondoratu ziren, Europara migratzen ari zirela.
«Atxondoko Harrera Herria elkartean argi dugu hildako pertsona migratzaile horiei heriotza aldez aurretik heldu zaiela, bizitza horiek salba zitezkeelako. Hori dela eta, ondo dakigu pertsona hauek sistemak erailak izan direla», adierazi dute Harrera Herrikoek, Anboto.org-ren arabera.
Atxondoko Harrera Herritik sareak nabarmendu du, horrelako egoerak egunero gertatzen diren arren oraingoan tragediak bete-betean jo duela herria. Bilal, Soufiane eta Sadik dute izena hiru atxondarrek. Elkartasuna adierazteko, asteazkenerako bilkura batera deitu dituzte bizilagunak, 19:00etarako. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204674/ezker-abertzalearen-adierazpena-iraultzailea-eta-funtsezkoa-dela-esan-du-brian-currinek.htm | Politika | Ezker abertzalearen adierazpena «iraultzailea eta funtsezkoa» dela esan du Brian Currinek | Nazioarteko artekariak adierazi du espero duela alde guztiek «bake iraunkorrerako eta adiskidetzerako urrats esanguratsu gisa» hartzea adierazpena. | Ezker abertzalearen adierazpena «iraultzailea eta funtsezkoa» dela esan du Brian Currinek. Nazioarteko artekariak adierazi du espero duela alde guztiek «bake iraunkorrerako eta adiskidetzerako urrats esanguratsu gisa» hartzea adierazpena. | Brian Currin abokatu hegoafrikarrak goraipatu egin du gaur Ezker Abertzaleak plazaratu duen adierazpena. Mezu batean gogoratu du joan zen astean Euskal Herrian egon zela, Aieteko Adierazpenaren hamargarren urteurrenaren inguruan antolaturiko ekitaldietan.
«Gaur, independentziaren aldeko ezkerrak adierazpen iraultzaile eta funtsezkoa argitaratu du, ETAren indarkeriaren biktimek pairaturiko minaren inguruan». Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak eta Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiak irakurritako agiriaren hirugarren puntua aipatu du Currinek. Horretan, biktimen gaiari heldu diote. Bake justu eta iraunkorrak biktima guztien aitortza eta erreparazioa eskatzen duela adierazi dute, eta biktima guztiei eman behar zaiela nabarmendu dute. «Ez dugu haietako bat bera ere ahazten». Adierazi dutenez, «atsekabea eta mina adierazi nahi diegu jasan duten sufrimenduagatik. Gure egiten dugu haien mina, eta sentimendu zintzo horretatik baieztatzen dugu hura ez zela inoiz gertatu behar, inork ezin du gogoko ukan hura guztia gertatu izana, ezta denboran hainbeste luzatu izana ere. Aietera lehenago iristea lortu behar genuen».
Currinek gogoratu du Euskal Herrirako Nazioarteko Harreman taldeko buru gisa aukera izan duela azken hamar urteotan bake prozesuaren garapenaren egoera aztertzeko, euskal gizartearekin, buruzagi politikoekin eta gatazkak konpontzen adituak diren nazioarteko artekariekin. Horrez gain, etorkizunerako estrategia finkatzeko aukera eduki duela nabarmendu du.
«Benetan espero dut denek ongi hartzea onarpen agiri hori, Euskal Herrian eta Espainia osoan, bake iraunkorrerako eta adiskidetzerako urrats esanguratsu gisa». |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204675/foro-sozialak-adierazpenari-dagokion-balioa-emateko-eskatu-die-gainontzeko-eragileei.htm | Politika | Foro Sozialak adierazpenari «dagokion balioa» emateko eskatu die gainontzeko eragileei | EH Bilduk eta Sortuk gaur emandakoa «urrats garrantzitsua eta beharrezkoa» dela gehitu du. | Foro Sozialak adierazpenari «dagokion balioa» emateko eskatu die gainontzeko eragileei. EH Bilduk eta Sortuk gaur emandakoa «urrats garrantzitsua eta beharrezkoa» dela gehitu du. | «Urrats garrantzitsua eta beharrezkoa». Foro Sozial Iraunkorraren iritziz, hori da gaur ezker abertzaleak egindakoa. Horregatik, dei egin die eragile instituzional, politiko, sozial eta sindikal guztiei Urriaren 18ko adierazpena deiturikoari «dagokion balioa» emateko.
Orain, Foro Sozialaren arabera, iritsi da abagunea «kontakizunaren bataila delakoaren inguruko eztabaida politiko katramilatua eztabaida sosegatu eta konstruktibo batera igarotzekoa». Txalotu dute adierazpena Foro Sozialak proposatutako bidetik egin izana EH Bilduk eta Sortuk; atzo bertan jardun zuen gaiaz, Bartzelonan, Agus Hernan foroaren bozeramaileak.
Gatazkan inplikatutako eragile guztiei ardurak hartzeko ere eskatu diete, «konpromiso multilateralak lortzeko ekosistema egoki bat sor dadin»: «Erantzukizun propioa hartzeak kritikoa, partekatua eta konstruktiboa izan behar du».
Azkenik, erantzukizunez jokatzea galdegin du Foro Sozialak, eta helburu nagusiak hasierako berberak direla esanez amaitu dute idatzia: «Memoria kritiko inklusibo batetik abiatuta, bizikidetza demokratikoa eraikitzea, gizarte adiskidetzearen beharrezko oinarriak sentitzeko». |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204676/urkulluk-ezker-independentistari-eskatu-dio-indarkeriaren-gaineko-balorazioa-egin-dezala.htm | Gizartea | Urkulluk ezker independentistari eskatu dio «indarkeriaren gaineko balorazioa» egin dezala | Eusko Jaurlaritzako lehendakariak esan du adierazpena «aurrerapauso positiboa» izan dela; ordea, azaldu duenez, ez du uste nahikoa denik. | Urkulluk ezker independentistari eskatu dio «indarkeriaren gaineko balorazioa» egin dezala. Eusko Jaurlaritzako lehendakariak esan du adierazpena «aurrerapauso positiboa» izan dela; ordea, azaldu duenez, ez du uste nahikoa denik. | EH Bilduren eta Sorturen urriaren hemezortziko adierazpenaren harira, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkullu azaldu du egindakoa «aurrerapausoa» izan dela. «Beharrezkoa eta positiboa», haren hitzetan. Hala eta guztiz ere, kritiko azaldu da, eta gaur emandako mezuarekin aski ez dela aldarrikatu du. Hain zuzen, Urkulluk balorazio bat egiteko galdegin dio ezker independentistari, «biktimei eta gizarteari eragindako minaren iturri izan den indarkeriaren gaineko balorazioa».
Urkullurena ez da gaur EAJ-k gaiari buruz eginiko lehenbiziko adierazpena; bai ordea adierazpenaren ondoko estreinakoa. Izan ere, urriaren hemezortziko adierazpena ailegatu baino are lehenago mintzatu da Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua. Ezker abertzaleari eskatu dio aurrerapausoak egiten jarraitzeko, baina esan dio ezin dela «iragana ezabatu eta hutsetik hasi». Gehitu du, gainera, ETAren ekintza armatuaren amaieran ezker abertzalea ez zela «funtsezko eragilea» izan: «Hainbat aldagai izan ziren gakoak: Polizia indarren lana eta presioa, nazioarteko eragileen eta alderdien arteko elkarlana... Baina gakoa euskal gizartea izan zen».
Gertatutakoaren kontakizunaz galdetuta, sailburuak esan du Jaurlaritzak beti egin izan duela «biktima guztien memoria» biltzearen alde: «Ez dakit zenbat kontakizun egongo diren; dakidana da ETAren indarkeriak 850 lagun hil zituela, eta milaka mehatxatu», gehitu du.
Koldo Mediavilla EAJko ordezkari instituzionalak ere hitz egin du, Radio Euskadin. Besteak beste, EH Bilduko ordezkariei zuzendu zaie, eta «umiltasuna» eskatu die «hainbat urtez eragin zuten mina» aitortzeko: «Indarkeria ez da sekula justifikatu behar, eta oraindik falta zaie eragin zuten min zehatza aitortzea».
Josu Erkoreka Jaurlaritzako bozeramaileak ildo beretik jo du ETB1en. Esan du ezker abertzaleak ez duela «erabat aitortu» indarkeria «gaizki egon zela», ezta indarkeria eta jardun politikoa ezin direla batu ere: «Pauso batzuk emateke daude, eta bide bat dago egiteko», amaitu du. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204677/santos-cerdanekzauriak-sendatzeko-bidea-gogoratzea-ezinbestekoa-dela-esan-du.htm | Politika | Santos Cerdanek zauriak sendatzeko «bidea gogoratzea ezinbestekoa» dela esan du | Patxi Lopezen arabera, «demokratok urte asko eskatzen generaman urrats bat egin dute». Unidas Podemosek, berriz, txalotu egin du adierazpena: «Orain demokratoi dagokigu aurrerapausoa aitortzea», esan du Ione Belarrak. | Santos Cerdanek zauriak sendatzeko «bidea gogoratzea ezinbestekoa» dela esan du. Patxi Lopezen arabera, «demokratok urte asko eskatzen generaman urrats bat egin dute». Unidas Podemosek, berriz, txalotu egin du adierazpena: «Orain demokratoi dagokigu aurrerapausoa aitortzea», esan du Ione Belarrak. | PSOEk ere hitz egin du EH Bilduk gaur egin duen adierazpenaz, zehazki, Patxi Lopez Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohiak. Madrilen izan da, alderdiaren zuzendaritza berriaren lehen bileraren ostean. Lopezek begi onez ikusi du Otegik eta Rodriguezek esandakoa: «Badakigu mundu horri [ezker abertzaleari] urratsak egitea zenbat kostatzen zaion, eta, gaur, demokratok urte asko eskatzen generaman urrats bat egin dute». Adierazpena Otegik iraganean izan zuen rolaren «zuzenketa bat» dela gehitu du Lopezek.
Santos Cerdan PSOEko antolakuntza idazkariak, berriz, zauriak sendatzeko «bidea gogoratzea ezinbestekoa» dela esan du: «Gaur, inoiz baino gehiago, elkarbizitzari eta elkarrizketari balioa eman behar zaie, gakoak dira demokrazia indartsu batean».
Eneko Andueza PSE-EEren Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak gaurkoa ospatzeko egun bat dela esan du: «Duela 10 urte, euskal sozialistok bakearen eta askatasunaren alde egin genuen apustuak bere fruituak eman zituen, eta gaur, ekarpen hori ospa dezekagu», adierazi du.
Anduezak «ontzat» jo du EH Bilduren eta Sorturen adierazpena, eta urrats esanguratsua dela aitortu du: «Espero dugu egiazkoa izatea eragindako mina eta sufrimendua aitortzea, bai eta terrorismoak ekarri zuen akatsa onartzea ere», gehitu du. Ez du ezer esan PSOEk euskal gatazkan izandako jokabideari buruz, besteak beste, Maixabel Lasak galdegin duen moduan.
Aurretik, Rafaela Romero Gipuzkoako Batzar Nagusietako diputatuak idatzi du gaiaz, bere izenean. Esan du gaurkoa dela bidea «euskal gizarte hobeago bat eraikitzeko»: «Itxaro genuen ekintza bat da, beharrezkoa eta eraikitzailea. Positiboki aztertu behar da, aitzakiarik gabe», amaitu du.
Podemosek txalotu egin du
Unidas Podemoseko ordezkariak izan dira ezker abertzaleak eman duen «aurrekaririk gabeko aurrerapausoa» txalotu duten lehenengoak. Halaxe definitu du adierazpena Ione Belarrak, moreen idazkari nagusiak. Goraipatu du «biktimen sufrimendua» erdigunean jarri izana, baita bide posible bakarrak demokratikoak direla aitortu izana ere: «Orain demokratoi dagokigu aurrerapausoa aitortzea», amaitu du.
Antzeko hitzak erabili ditu Pablo Iglesias Espainiako presidenteorde ohiak ere. Gehitu du ezker abertzaleak emandako pausoa aitortzea justizia kontu bat dela, eta hori dagokiola orain estatuari. Pilar Garrido Podemos Euskadiko idazkari nagusiak eta Jaume Asens alderdiko presidenteak ere txalotu dute adierazpena, baita Irene Montero Espainiako Berdintasun ministroak ere.
«Otegirena gustu txarreko txantxa bat»
PPri dagokionez, adierazpenak Onda Cero katean harrapatu du Pablo Casado idazkari nagusia. Hark, lehengo lepotik burua: «Bilduk 300 hilketa argitzen lagundu behar du. Otegi ez da bake gizon bat, terrorista bat da, eta ETA Poliziak eta auzitegiek garaitu zuten», idatzi berri du Twitterren.
Araba, Bizkai eta Gipuzkoako PPko buruak, Carlos Iturgaizek, «Otegirena gustu txarreko txantxa bat» dela esan du: «Ez du sekula ETA kondenatuko, bera hango kidea izan baitzen. Biktimez barre egiten ari da».
Eragileei dagokienez, Paul Rios Lokarriko koordinatzaile ohiak idatzi du «arreta handiz» irakurtzen ari dela adierazpena, eta aitortu du badaudela «lasaitasunez eta begirada zabalarekin» aztertu beharreko ideia eta kontzeptu berriak.
Biktimen elkarteek, ordea, PPren bidetik jo dute. Terrorismoaren Biktimen Erakundeak gehiago eskatu dio Otegiri: aitor dezala ETAren ekintza batek berak ere ez zuela justifikaziorik izan, eta barkamena eska dezala «hiltzaileen bozeramaile izateagatik». Hilketak argitzen laguntzeko ere eskatu diote. Mari Mar Blancok ere, Miguel Angel Blanco fundazioko presidenteak, eskaera berberak egin ditu.
«Biktimak iraindu dituzte»
UPNk ere egin du ezker independentistaren adierazpenen gainerako balorazioa: ohar baten bidez, azaldu dute gaurko mezua «ETA laudatzea» dela, eta biktimak «iraindu» besterik ez duela egiten. Oso kritiko azaldu dira Otegiren jarrerarekin: «Ez du barkamenik eskatu», nabarmendu dute. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204678/ustez-farcek-errekrutatutako-adingabeen-bila-hasiko-dira.htm | Mundua | Ustez FARCek errekrutatutako adingabeen bila hasiko dira | Caqueta eskualdean lurperatutako identifikatu gabeko hainbat hilotz ikertuko dituzte gaurtik. | Ustez FARCek errekrutatutako adingabeen bila hasiko dira. Caqueta eskualdean lurperatutako identifikatu gabeko hainbat hilotz ikertuko dituzte gaurtik. | Kolonbiako Bakerako Jurisdikzio Bereziko kideak Caqueta eskualdean dagoen Union de Peneya herriko hilerrian hobiak ikertzeko lanetan hasiko dira gaurtik, ustez FARC Kolonbiako Indar Armatu Iraultzaileak gerrillak errekrutatu eta borroketan hildako adingabeen gorpuak identifikatzeko. ADN sareak instituzioentzat egindako txosten batean oinarrituta hasiko dituzte ikerketa lanak. Bertan jasotzen denez, gatazka armatuaren biktima izandako hainbat pertsonaren identifikatu gabeko hilotzak daude lurperatuta aipatutako hilerrian.
Dena den, Union de Peneyako hilerria ez da izango ikertuko duten bakarra; beste hainbat udalerritan ere hasiko dituzte hobiak ikertzeko lanak: besteak beste, Dabeiban, Puerto Berrion eta Samanan. Baina azken hiru horietan ez bezala, Union de Peneyan FARCek borrokarako errekrutatutako adingabeen gorpuak leudekeela uste dute adituek.
Ez da lehen aldia halako lanak egiten dituztena, eta, aurrekoetan bezala, oraingoan ere helburua litzateke gorpuak atera eta identifikatu ondoren horiek senideen esku uztea. Halako lehen ikerketa Puerto Berrion egin zuten, iazko urtarrilean eta otsailean. Han, orotara 416 edukiontzi aurkitu zituzten identifikatu gabeko gorpuekin. Haietatik 373 berehala identifikatu ahal izan zituzten, eta auzoko apaizaren esku utzi zituzten. Gainontzekoak nortzuk diren jakiteko lanetan jarraitzen dute auzitegi medikuek.
Bestalde, Garapenerako eta Bakerako Kolonbiako Ikerketa Taldearen arabera (Indepaz), FARCeko 290 gerrillari hil dituzte 2016an gobernuak eta gerrillak bake akordioak sinatu zituztenetik —horietatik 41 urtea hasi zenetik—. Azken hilketa Caqueta eskualdean salatu dute. Jorge Eliecer Garzon Manrique gerrillari ohia tiroz hil zuten atzo. Indepazek zabaldu duenez, 6PM talde paramilitarrak kontratatutako soldatapeko hiltzaileak dira erasotzaileak.
Iaztik hona, ugaritu egin dira giza eskubideen aldeko ekintzaileen eta gerrillari ohien aurkako erasoak. Arartekoak berak ohar bat plazaratu zuen urte hasieran, nabarmenduz ugaritu egin zirela mehatxu, hilketa eta errekrutatzeak |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204679/ibarrolaren-gernika-erakutsiko-du-bilboko-arte-ederren-museoak.htm | Kultura | Ibarrolaren 'Gernika' erakutsiko du Bilboko Arte Ederren Museoak | Agustin Ibarrolaren 'Gernika' koadroari eta haren testuinguruari buruzko erakusketa zabaldu du Bilboko Arte Ederren Museoak. Erakundeak 1980ko hamarkadan Picassoren 'Gernika' hartzeko aurkeztutako aurreproiektua ere jarri dute ikusgai. | Ibarrolaren 'Gernika' erakutsiko du Bilboko Arte Ederren Museoak. Agustin Ibarrolaren 'Gernika' koadroari eta haren testuinguruari buruzko erakusketa zabaldu du Bilboko Arte Ederren Museoak. Erakundeak 1980ko hamarkadan Picassoren 'Gernika' hartzeko aurkeztutako aurreproiektua ere jarri dute ikusgai. | Euskal Herrian da Pablo Picassoren Gernika. Edo haren parte bat behintzat. Bilboko Arte Ederren Museoak erakusketa oso bat eskaini baitio Agustin Ibarrola artistak 1977 inguruan sortutako Gernika koadroari, eta, bertan, zuri-beltzeko trama geometrikoen artean harrapaturik topatuko ditu bisitariak Picassoren koadroko zaldia, txoria, soldadu hila eta hildako umeari negar egiten dion emakumea. Ibarrolaren sinadura daraman giza figura batek besoak altxatzen ditu erdialdean, ezker eskuarekin ukabila erakutsiz, eta eskuinarekin garaipenaren keinua eginez, jende talde bat Gernika dioen seinalea garraiatzen dabil eskuinerago, eta beste jende multzo txikiago bat ikus daiteke sufrimendu keinuak egiten. Bi metro garai eta hamar metro zabal da lana, eta omenaldiaren eta aldarrikapenaren artean dabil Ibarrolaren eskua bertan, pintoreak Picassoren lana Euskal Herrira ekartzeko eskaria egiteko sortutako Gernika Gernikara mugimendu zabalagoa bultzatzeko ere baliatu baitzuen. Ibarrolaren lanarekin batera, haren sorrerako testuinguruaren berri ematen duten hainbat dokumentu ere bildu ditu erakusketan Bilboko Arte Ederren Museoak, eta, horregatik, erakundeak 1980ko hamarkadan Picassoren Gernika hartzeko aurkeztu zuen hautagaitza eta horretarako eskatutako aurreproiektua ere jarri ditu ikusgai.
«Badago arteagatik sortutako arte bat, eta badago gizartearekin konprometitutako arte bat, eta bigarren ildo horretan dago Ibarrolaren ibilbidea, eta baita, zehazki, koadro hau ere». Miguel Zugaza Bilboko Arte Ederren Museoko zuzendariak hitz horiekin abiatu du artistaren lana kokatzeko azalpena aurkezpen ekitaldian. Eta segidan estu lotu du koadroaren nondik norakoa azken hamarkada luzeetako historiaz egin duen kontakizunarekin. «Espainiako eta Euskadiko historiaren sasoi oso baten gailurra da koadro hau, zeinak, Gerra Zibilarekin hasi, eta, frankismoko urte luze eta gogorren ostean, trantsizio demokratikoarekin topatu baitzuen irtenbidea, koadroa pintatu eta bi urtera, Gernikako estatutuaren onarpenarekin amaitzeko».
Lanik «lortuena»
Salaketa eta aldarrikapen metaketa baten emaitza ere bada koadroa, Zugazaren hitzetan. «Bera lanik lortuenetako bat da», laburtu du.
1970eko hamarkada amaiera aldera indartsu zegoen Picassoren koadroa Euskal Herriratzeko eskatzen zuen mugimendua, eta Ibarrola ere haren parte izan zen beste hamaika euskal artista eta gizarte eragilerekin batera. Franco hil berri zen, eta Picassoren lana oraindik New Yorkeko Arte Modernoko Museoan zegoen arren, gogor zebilen hura mugitzeko aukerari buruzko hotsa, eta horregatik sortu zen Gernika Gernikara izeneko kanpaina, koadroa Euskal Herrira ekartzeko asmoarekin. Eta, hain justu, eskari hori bultzatzeko baliatu zuen Ibarrolak ere bere Gernika. Horren berri ere ematen du Bilboko erakusketak orain, eta, artistaren margolan erraldoiaz gainera, artistaren posizioa zehatz erakusten duten hainbat eskuizkribu eta publikazio ere bildu dituzte horretarako.
Picassoren Gernika Bilbon hartzeko plana
Bilboko Arte Ederren Museoak berak ere egin zuen bat eskari harekin 1980ko hamarkadan, eta hori frogatzen duten hainbat dokumentu topatuko ditu bisitariak erakusketan. Koadroa hartu ahal izateko egin beharreko moldaketa eta egokitzapen guztien berri ematen duen aurreproiektu bat da dokumentu horietako bat. Juan Ignacio Macua eta Pedro Garcia Ramos diseinatzaileek osatzen zuten Eguipo de Diseño izeneko taldeari eskatu zion lana museoak, eta Picassoren obra kristalezko kutxa moduko batean biltzea proposatu zuten haiek, besteak beste, artelana balizko erasoez babesteko.
Guztira, 31 plano zituen aurreproiektu hark, eta haien hautaketa bat jarri dute orain ikusgai. Historia «ezezaguna» zela onartu du museoko egungo zuzendariak, baina, edonola ere, margolana Bilbora ekartzeko eskaria «iraganeko historia» dela. Zugaza: «Koadroa hartzeko lurreratze pista modura aurkeztu zuen bere burua museoak, ez zegoen lana Bilbon gordetzeko asmorik».
Jose Ibarrola artista eta Agustin Ibarrolaren semeak gogoratu duenez, Ibarrolak ere bazterrean utzi zuen Picassoren obra Euskal Herrira ekartzeko eskaria, Gernika Madrilgo Reina Sofia museora heldu zenean. «Bere lekua hori zela ulertu zuen, eta berak bultzatu eta, hein batean, sortutako Gernika Gernikara mugimendua amaitu egin zela».
Errealismoaren eta abstrakzioaren artean
Uztailean eskuratu zuen Ibarrolaren lana museoak, Madrilgo Arco arte azokan, 300.000 euroko prezioan. Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Aldundiak eta Bilboko Udalak onartu dute erosketa, eta, Zugazak eskerrak eman dizkie guztiei «ezohiko aurrekontua» dela eta. Erosketa «aho batez» eta «berehalakoan» erabaki zutela ere esan du. Aurrez, beste bitan izan da lana ikusgai Bilboko museoan, 1977an lehenik, eta 1980an bigarrenik, baina artistaren etxean egon da gorderik orduz geroztik, eta egin beharreko konponketa eta garbiketa lanak egin ostean, behin betirako geratuko da orain bertan, artistak dohaintzan emandako sasoi bereko beste bi lan geometrikorekin batera.
Hain zuzen ere, Jose Ibarrolaren hitzetan, trantsizio une batean erakusten du artista erakusketako margolanak: hanka bat figurazio errealistan duela, eta beste hanka bat abstrakzio geometrikoan. Picassoren koadroko zuri beltza da nagusi Ibarrolaren koadroan ere, baina, badira, han-hemenka, gorri tanta batzuk ere.
Picassoren Gernika obrari buruzko hitzaldi bat prestatu dute, bai eta Ibarrolaren Gernika-ri buruzko beste bat ere. Picassoren Gernika-ren kokapenari buruzko polemika izango du mintzagai Genoveva Tusell arte historialariak urriaren 25ean, eta Ibarrolaren lanari buruz arituko da hizketan Miriam Alzuri arte kontserbatzailea hurrengo urteko otsailaren 22an.
Doako sarrera
Hastear da Bilboko Arte Ederren Museoa handitzeko lanen lehen fasea ere, eta, horien ondorioz, itxita egongo da eraikin klasikoa. Itxi berri dituzte, horregatik, bertan ikusgai egon diren erakusketak, eta aurrerantzean eraikin modernoa bakarrik egongo da bisitatzeko moduan. Lanek iraun bitartean, ordea, sarrera doakoa izango dela jakinarazi dute gaur. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204680/iturgaiz-otegirena-gustu-txarreko-txantxa-bat-da.htm | Politika | Iturgaiz: «Otegirena gustu txarreko txantxa bat da» | PPko ordezkariek gaitzetsi egin dute EH Bilduren eta Sorturen adierazpena. Biktimen elkarteek ere gehiago eskatu dute. | Iturgaiz: «Otegirena gustu txarreko txantxa bat da». PPko ordezkariek gaitzetsi egin dute EH Bilduren eta Sorturen adierazpena. Biktimen elkarteek ere gehiago eskatu dute. | PPri dagokionez, adierazpenak Onda Cero katean harrapatu du Pablo Casado idazkari nagusia. Hark, lehengo lepotik burua: «Bilduk 300 hilketa argitzen lagundu behar du. Otegi ez da bake gizon bat, terrorista bat da, eta ETA Poliziak eta auzitegiek garaitu zuten», idatzi berri du Twitterren.
Araba, Bizkai eta Gipuzkoako PPko buruak, Carlos Iturgaizek, «Otegirena gustu txarreko txantxa bat» dela esan du: «Ez du sekula ETA kondenatuko, bera hango kidea izan baitzen. Biktimez barre egiten ari da».
Eragileei dagokienez, Paul Rios Lokarriko koordinatzaile ohiak idatzi du «arreta handiz» irakurtzen ari dela adierazpena, eta aitortu du badaudela «lasaitasunez eta begirada zabalarekin» aztertu beharreko ideia eta kontzeptu berriak.
Biktimen elkarteek, ordea, PPren bidetik jo dute. Terrorismoaren Biktimen Erakundeak gehiago eskatu dio Otegiri: aitor dezala ETAren ekintza batek berak ere ez zuela justifikaziorik izan, eta barkamena eska dezala «hiltzaileen bozeramaile izateagatik». Hilketak argitzen laguntzeko ere eskatu diote. Mari Mar Blancok ere, Miguel Angel Blanco fundazioko presidenteak, eskaera berberak egin ditu. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204681/colin-powell-aebetako-estatu-idazkari-ohia-hil-da-covid-19agatik.htm | Mundua | Colin Powell AEBetako Estatu idazkari ohia hil da, COVID-19agatik | Familiak eman du heriotzaren berri. 84 urte zituen. AEBetan Estatu Idazkari karguan aritutako lehenbiziko afro-amerikarra izan zen. 2001ean hartu zuen kargua, eta dimisioa aurkeztu zuen 2004an. Irakeko gerraren defendatzaile sutsua izan zen. | Colin Powell AEBetako Estatu idazkari ohia hil da, COVID-19agatik. Familiak eman du heriotzaren berri. 84 urte zituen. AEBetan Estatu Idazkari karguan aritutako lehenbiziko afro-amerikarra izan zen. 2001ean hartu zuen kargua, eta dimisioa aurkeztu zuen 2004an. Irakeko gerraren defendatzaile sutsua izan zen. | Colin Powell zendu da, COVID-19arekin eri. Senideek Facebook bidez jakinarazi dutenez, gaitzak larriki gaixotu zuen Powell, eta hil egin da ondorioz, 84 urterekin. George W. Bushen agintaldian Ameriketako Estatu Batuetako Estatu idazkari izandakoa da Powell, militarra, armadako buru aritua.
Berebiziko rola izan zuen Irakeko gerran. Sutsuki defendatu zuen Iraken kontra borroka egin beharra. Besteak beste, sona handiko hitzartzea izan zuen 2003an, NBE Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluan. Hartan, Powellek irmoki azaldu zuen Irak mehatxu arriskutsua zela mundu osorako, eta, hala, grinaz aldarrikatu zuen indarrez geldiarazi beharra. Haren esanetan, Irakek suntsipen handiko armak zituen; gaur egun, oraindik ere ez da hori baieztatzeko frogarik.
Colin Powell izan zen Ameriketako Estatu Batuetan Estatu idazkariaren karguan izandako lehenbiziko afro-amerikarra. Lau urtez izan zen idazkari, 2001etik 2005era. Dimisioa aurkeztu zuen 2004ko azaroan, baina ordezko batek lekukoa hartu arte aritu zen jarduneko idazkari gisan. Alderdi Errepublikanoko kidea izanik ere, ez zuen Donald Trump babestu 2020ko hauteskundeetan; Joe Bidenen alde azaldu zen publikoki. Lehendik ere izan zuen babes keinurik Alderdi Demokratarekin: 2008an, Barack Obamaren aldeko adierazpenak egin zituen kanpainarako aste gutxi batzuk falta zirela. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204682/japoniako-sumendi-baten-erupzioak-azaleratu-egin-ditu-bigarren-mundu-gerrako-zenbait-itsasontzi.htm | Mundua | Japoniako sumendi baten erupzioak azaleratu egin ditu Bigarren Mundu Gerrako zenbait itsasontzi | Ogasawara artxipelagoan gertatu da: sumendi bat piztu egin da, eta uharte berri bat sortu da ondorioz. Orain arte urpean ziren zenbait ontzi utzi ditu bistara. | Japoniako sumendi baten erupzioak azaleratu egin ditu Bigarren Mundu Gerrako zenbait itsasontzi. Ogasawara artxipelagoan gertatu da: sumendi bat piztu egin da, eta uharte berri bat sortu da ondorioz. Orain arte urpean ziren zenbait ontzi utzi ditu bistara. | Uharte bolkanikoz osatua da Japoniako Ogasawara artxipelagoa. 30 uharte inguruk osatzen dute, sumendi ugari dira bertan, eta aski ohikoa da horietakoren bat piztea, tarteka. Orain hilabete, beste sumendi batek eztanda egin zuen, eta, ondorioz, uharte berri bat sortu da artxipelagoan. Ordea, uharte berria eratzen duen lurra ez ezik, beste zerbait ere atera dute lurrazalera sumendiak eragindako indar tektonikoek: itsasontzi batzuen aztarnak gelditu dira bistan, Iwojima izeneko uhartean.
Ikerlariek jakinarazi dutenez, Bigarren Mundu Gerran erabilitako ontziak dira, zehazki. Emandako datuen arabera, Amerikako Estatu Batuetako Armadaren ontziak ote diren dute aztergai. Izan ere, armada estatubatuarra inguru horretan portu bat eraikitzeko ahaleginean zebilen gerra garaian.
Uhartea sortu zenetik, ikerketan murgilduak dira hainbat geologo, eta, baldintzak zein diren ikusirik, ondorioztatu dute seguruenera sortu berri den uhartea urperatu eginen dela hemendik gutxira. Hala gertatzen bada, urak berriz estaliko ditu azaleratu berri diren ontzi horiek ere. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204683/bi-urteko-kartzela-zigorra-ezarri-diote-gizon-bati-13-urteko-gazte-bati-sexu-abusuak-egiten-saiatzeagatik.htm | Gizartea | Bi urteko kartzela zigorra ezarri diote gizon bati 13 urteko gazte bati sexu abusuak egiten saiatzeagatik | Lau urtean ezingo du biktimarengana gerturatu, eta bost urtean zaintzapeko askatasunean egongo da. | Bi urteko kartzela zigorra ezarri diote gizon bati 13 urteko gazte bati sexu abusuak egiten saiatzeagatik. Lau urtean ezingo du biktimarengana gerturatu, eta bost urtean zaintzapeko askatasunean egongo da. | Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak berretsi egin du Nafarroako Probintzia Auzitegiak gizon bati jarritako zigorra 13 urteko gazte bati sexua abusuak egiten saiatzeagatik: bi urteko kartzelaldia ezarri diote.
23 urteko gizonak, espetxe zigorra ez ezik, beste zigor batzuk ere bete beharko ditu: lau urtean ezingo du biktimarekin komunikatu, ezta harengana gerturatu ere; 6.000 euro ordaindu beharko dizkio, eta bost urtean zaintzapeko askatasunean egongo da. Espainiako Auzitegi Gorenean errekurtsoa jartzeko aukera dauka.
Sententzian jaso dutenez, 2018ko azaroan orduan 20 urte zituen gizonezkoa neska batekin hitz egiten hasi zen Instagram bidez. Gizonak emakumea bistaz ezagutzen zuen, eta bazekien haren adina. Hurrengo hilabeteetan aurrez aurre geratu ziren, eta 2019ko apirilaren 1ean akusatuaren etxera joan ziren. Sententziaren arabera, «musukatzen eta ukitzen» hasi ziren bertan, neskaren baimenarekin. Gizonak biluzarazi egin zuen, eta neskarekin sexu harremanak edukitzen saiatu zen. Honek hiru aldiz eskatu zion geratzeko, baina ez zion kasurik egiten. Azkenean, neskak bultza egin zion, eta orduan geratu zen. Gertatu zenaren ondorioz, neskak trauma osteko estresa izan zuen. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204684/madrilek-bere-promesari-eutsi-dio-2018koaren-parekoa-izango-dela-argindarraren-prezioa.htm | Ekonomia | Madrilek bere promesari eutsi dio: 2018koaren parekoa izango dela argindarraren prezioa | Industria elektrointentsiboaren eta konpainia elektrikoen arteko itun bat espero du «egun gutxian» Espainiako Trantsizio Ekologikorako ministro Teresa Riberak. | Madrilek bere promesari eutsi dio: 2018koaren parekoa izango dela argindarraren prezioa. Industria elektrointentsiboaren eta konpainia elektrikoen arteko itun bat espero du «egun gutxian» Espainiako Trantsizio Ekologikorako ministro Teresa Riberak. | Aurreko astean onartu zuen Espainiako Kongresuak argindarraren dekretua indarrean jarraitzea, ezkerreko botoei esker, eta, ondorioz, Iberdrolari eta argindar ekoizleen oligopolioa osatzen duten beste lau konpainiei beren irabazien murrizketa nabarmen bat ezarri die Pedro Sanchezen gobernuak. Zerutik eroritako irabaziak esaten dioten gainsari hori itzuli beharko dute 2022ko martxoaren 31 arte: 2.600 milioi, hasieran egindako kalkuluen arabera; orain, kopuru hori handiagoa gerta daiteke, argindarraren prezioak gora eta gora jarraitzen duelako.
Bada, garestitzeak ez badu etenik ere, Espainiako Trantsizio Ekologikorako ministro Teresa Riberak eutsi egin dio bere gobernuaren promesari: 2021aren bukaeran kontsumitzaileek ez dutela pagatuko 2018an baino gehiago argindarraren truke; orduko prezioaren parekoa ordainduko dutela, alegia. Horrekin batera, berretsi du bonu soziala duten kontsumitzaile zaurgarriek deskontu handiagoa izango dutela. Sanchezen ahotsez helarazitako promesa da 2018ko argindar prezioa izango dutela kontsumitzaileek 2021aren bukaeran, eta, datozen hauteskundeei begira, agindutakoa betetzeak ala ez betetzeak pisu handia izan dezake.
Ituna enpresentzat
Baina argindarraren dekretua onartuta ere, ez zaizkio bukatu arazoak Sanchezen gobernuari, esparru horretan. EAJk abisu argia eman dio Kongresuan, abstentziora joaz, Iberdrolak euskal industriari egindako mehatxua dela eta. Eusko Jaurlaritzak eta Confebask patronalak konponbide bat nahi dute industriarentzat. Sidenorrek hogei egunez geratuko du ekoizpena urte bukaera arte, eta haren atzetik enpresa gehiago etor daitezke antzeko neurriekin, energiaren prezioei aurre egin ezinda.
Konpainiek esan dute bezero handiekin zituzten luzerako kontratuak bertan behera utziko dituztela, eta prezio berriak (askoz garestiagoak) aplikatuko dizkietela. Gainsariak itzularazten dizkieten dekretuaren aurkako presio neurriak ondorio jakin batzuk izan ditu, beraz, eta Madril irabazien murrizketa hori ez aplikatzeko prest dago, altzairutegiek eta beste industria batzuek dituzten kontratuetan itun bat egiten badute konpainia elektrikoek. Riberak «egun gutxi barru» espero du akordio bat.
Ministroak azaldu duenez, argindarra ekoizpen kostuaren %60tik gorakoa duten enpresek beren argindar beharren %20 lortzen dute soilik, kontratu luze eta prezio finkoen bidez. «Zatirik handiena handizkako merkatura joaz lortzen dute», esan du ministroak; «hor dago alderik handiena Europako industriarekin: haiek kontratu luzeagoak dituzte konpainiekin, eta prezio egonkorrekin». Arazo hori konpontzeko Iberdrolarekin eta industria elektrointentsiboarekin negoziatzen ari direla jakinarazi du Riberak, «gasaren prezioaren gorabeherak alde batera uzten dituzten eskaintzak egon daitezen industriarentzat». Trukean Madrilek ez luke aplikatuko gainsarien murrizketa kontratu horietan.
Espainiako ministroak zehaztu du «bakarrik konpainia batek» igorri dizkiola gutunak industriari, ohartaraziz ez dituela orain arteko argindarren prezioak errespetatuko. «Uste dugu ekinbide hori gelditu egin dela», esan du Riberak. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204685/34-urteko-gizonezko-bat-atxilotu-dute-mendiolan-bikotekidea-jotzeagatik.htm | Gizartea | 34 urteko gizonezko bat atxilotu dute Mendiolan, bikotekidea jotzeagatik | Bikotekidea buruan jotzea egotzita atxilotu zuen Gasteizko Udaltzaingoak, igandean. | 34 urteko gizonezko bat atxilotu dute Mendiolan, bikotekidea jotzeagatik. Bikotekidea buruan jotzea egotzita atxilotu zuen Gasteizko Udaltzaingoak, igandean. | Gasteizko Udaltzaingoak 34 urteko gizon bat atxilotu zuen igandean, Mendiolako kontzejuan (Gasteiz), bikotekidea jotzea egotzita. Gasteizko Udaltzaingoak jakinarazi duenez, 04:00ak aldera izan ziren gertakariak, etxebizitza batean.
Poliziek, bertaratu zirenean, ikusi zuten biktimak zauriak zituela buruan, eta atxilo eraman zuten gizona. Udaltzainek epailearen esku utzi zuten erasotzailea. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204686/txirrindulari-bat-hil-da-donibane-lohizunen-autobus-batek-harrapatuta.htm | Gizartea | Txirrindulari bat hil da Donibane Lohizunen, autobus batek harrapatuta | Ezbeharra 12:30 aldera gertatu da, tren geltokiko biribilgunean. Ospitalera bidean hil da txirrindularia; 73 urte zituen, eta Ziburukoa zen. | Txirrindulari bat hil da Donibane Lohizunen, autobus batek harrapatuta. Ezbeharra 12:30 aldera gertatu da, tren geltokiko biribilgunean. Ospitalera bidean hil da txirrindularia; 73 urte zituen, eta Ziburukoa zen. | Hegobus konpainiako autobus batek bizikletan zebilen gizon bat harrapatu du gaur Donibane Lohizunen (Lapurdi), eta ospitalera bidean hil da 73 urteko gizona. Eguerdiko 12:30 aldera gertatu da, tren geltokiko biribilgunean. Autobus gidaria ere shock egoeran geratu da, eta ospitalera eraman dute.
Hegobus autobus sareaz arduratzen den Transdev enpresak adierazpenak egin ditu, eta doluminak bidali dizkio hildakoaren sendiari. Gidariari behar duen guztian laguntzeko hitza hartu dute. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204687/barakaldar-bat-laquomodu-basatianraquo-atxilotu-dutela-salatu-du-afrikako-komunitate-beltza-elkarteak.htm | Gizartea | Barakaldar bat «modu basatian» atxilotu dutela salatu du Afrikako Komunitate Beltza elkarteak | Barakaldoko poliziak Mamadou atxilotzean «neurriz kanpoko indarra» erabili zutela salatu dute, eta adierazi dute atxilotu bitartean orkatila zapaldu ziotela eta besoetan beltzuneak egin zizkiotela. «Poliziaren aurkako atentatua» egotzi diote. | Barakaldar bat «modu basatian» atxilotu dutela salatu du Afrikako Komunitate Beltza elkarteak. Barakaldoko poliziak Mamadou atxilotzean «neurriz kanpoko indarra» erabili zutela salatu dute, eta adierazi dute atxilotu bitartean orkatila zapaldu ziotela eta besoetan beltzuneak egin zizkiotela. «Poliziaren aurkako atentatua» egotzi diote. | Hozkailua matxuratu zitzaiolako higiezinen bulegora egin zuen dei batekin hasi zen guztia, eta, azkenean, irainak eta tratu txarrak jasan ondoren, polizia etxean bukatu zuen Mamadou barakaldarrak. Matxuraren berri emateko egin zuen deia, eta ez zioten konponbiderik eman. «Langile bat bidali zuten hasieran hozkailua konpontzera, baina horrek esan zien etxetresna berri bat erosi behar zela, ezin zela konpondu».
Mamadouk ez zuen erantzunik jaso, eta berriro ere haiekin kontaktuan jartzen saiatu zen, bizikide batek etxea utziko zuela jakinarazteko. Higiezinen agentziaren erantzuna hau izan zen, elkarteak salatu duenaren arabera: 3.620 euroko zorra zeukala, eta etxebizitza hilabete horretan bertan utzi beharko zuela. Kaltetuak adierazi du zor hori agentziak asmatu duela, eta, azaldu duenez, Mamadou bulegora joan zen arazoa konpontzeko, ordura arte hilero egin zituen ordainketen ziurtagiriak eskuetan zituela.
«Ez dizute esan hona ez etortzeko? Hemen ez zaituzte hartuko», adierazi zion bertako langile batek sartu bezain laster. «Bultzatu» ere egin zutela adierazi du elkarteak. Eztabaida hasi zen orduan, eta langileak Poliziari deitu zion.
«Poliziak Mamadouri esan zion etxe hori gustuko ez bazuen beste bat bilatzeko. Kaltetuak erantzun zion ez zuela oraindik bere bertsioa entzun, eta poliziak ahotsa altxatuz erantzun zion», salatu dute. Bulegoa itxi behar zutela esan zuen orduan bertako langileak, eta Mamadouri joateko eskatu zioten. «Berak ezetz esan zuen, azalpen bat behar zuela horrenbeste denbora zain egon ondoren, eta, gainera, etxetik zergatik botatzen zuten ere argitu nahi zuen». Elkarteak azaldu du Poliziak orduan «paretaren kontra» bultzatu zuela. Mamadouk ere bultza egin zien, eta polizia gehiagori deitu zieten orduan.
«Heldu zirenean, sei poliziaren artean lurrera bota eta atxilotu egin zuten, eta besoetan eta hanketan min eman zioten». Atxilotu zuten unean orkatila zapaltzen ibili zitzaizkiola ere salatu dute, eta besoetan beltzuneak egin zizkiotela. Min egiten zebiltzala adierazi zienean, poliziek «izorratu zaitez» esanez erantzun zioten, elkartearen hitzetan. Polizia autoan sartu zutenean «beltz kaka hori» eta halako irainak jasan behar izan zituela ere salatu dute.
Mugikorra ere apurtu, eta polizia etxera eraman zutenean hurrengo egunean epaiketa zuela jakinarazi zioten, poliziaren aurkako atentatuagatik. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204688/ema-hasi-da-ebaluatzen-pfizerrek-5-11-urte-arteko-haurrentzat-egin-duen-txertoa.htm | Gizartea | EMA hasi da ebaluatzen Pfizerrek 5-11 urte arteko haurrentzat egin duen txertoa | Pfizer-BioNtech botika konpainiaren arabera, erantzun immunitario egokia dakar COVID-19aren aurka | EMA hasi da ebaluatzen Pfizerrek 5-11 urte arteko haurrentzat egin duen txertoa. Pfizer-BioNtech botika konpainiaren arabera, erantzun immunitario egokia dakar COVID-19aren aurka | Sendagaien Europako Agentzia EMAk jakinarazi du hasi dela ebaluatzen Pfizer-BioNtech botika konpainiak 5-11 urte arteko umeentzat garatu duen txertoa. Egun oraindik ez dago COVID-19aren kontrako txertorik baimenduta adin tarte horretako haurrentzat. Botika konpainiak datuak aurkeztu dizkio agentziari, adierazteko gaitzaren aurkako erantzun immunitarioa indartu egiten dela txertoarekin.
12 urtetik gorakoentzat ere baimenduta dago gaur egun botika konpainia horren txertoa; maiatzean eman zion oniritzia Europako Batzordeak. Pfizerreko eledunek adierazi izan dute umeentzat garatu duten txertoa helduentzat garatu dutenaren antzekoa dela, RNA-mezularia teknika erabiliz egindakoa da hori ere, baina birusaren aurkako karga apalagoa du. Teknika hori bera darabil Moderna botika etxearen txertoak ere, eta hori ere baimenduta dago nerabeentzat.
AEB Ameriketako Estatu Batuetan aurki haurrei txertoa jartzen hasteko onespena izatea espero dute konpainiako arduradunek. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204689/nafarroak-gaur-zortzi-abiatuko-du-gripearen-txertaketa-kanpaina.htm | Gizartea | Nafarroak gaur zortzi abiatuko du gripearen txertaketa kanpaina | 70 urtetik gorakoek eta bestelako pertsona zaurgarriek COVID-19aren kontrako hirugarren zizta jasotzeko aukera izanen dute gripearen txertoarekin batera. Jadanik zabalik da ordua eskatzeko bidea. | Nafarroak gaur zortzi abiatuko du gripearen txertaketa kanpaina. 70 urtetik gorakoek eta bestelako pertsona zaurgarriek COVID-19aren kontrako hirugarren zizta jasotzeko aukera izanen dute gripearen txertoarekin batera. Jadanik zabalik da ordua eskatzeko bidea. | Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak jakinarazi duenez, Osasunbidea datorren astelehenean hasiko da gripearen kontrako txertoa jartzen, hilaren 25ean. Kanpainak abenduaren 2ra arte iraunen du aurten, eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako kanpainaren urrats berberak eginen dituzte Nafarroan ere. Gripeari ez ezik, COVID-19ari erreparatzeko ere baliatuko dute prozesua. Hain zuzen, nahi izanez gero, pertsona kalteberek bi zizta jasotzen ahalko dituzte egun berean; gripearen kontrakoa eta COVID-19aren aurkakoa. Gobernuak zehaztu du 70 urtetik gorakoak eta arrisku handiko parametroan sailkatuak direnek izanen dutela horretarako parada.
Gripearen txertoa jaso nahi dutenek gaurtik dute horretarako aukera Nafarroan. Osasunbidea hasia da 60 urtetik gorako biztanleei SMS mezuak bidaltzen, eta hiru bide dituzte ordua galdegiteko: telefono bidez, posta elektronikoz edo webgunean sartuz egin dezakete. Nork bere zita eska dezake. Edonola ere, Osasunbideak deiak eginen dizkie txertoa hartzera deituak diren herritarrei.
Osasun zentroetan ez ezik, Forem fundazioan ere jarriko dituzte gripearen kontrako txertoak. Azpiegitura hori astelehenetik igandera izanen da zabalik, 08:15etik 21:00ak arte. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204690/etorkizunera-begirakoa-ere-bai.htm | Politika | Etorkizunera begirakoa ere bai | Etorkizunera begirakoa ere bai. | Adierazpen esanguratsua egin du ezker independentistak Aieten, Arnaldo Otegiren eta Arkaitz Rodriguezen bitartez. Aieteko konferentziaren eta ETAren jarduera armatuaren bukaeraren 10. urteurrena baliatu du atzera begirako bat egiteko, eta, ETAren biktimei «aipamen berezia» eginez eta «jasan duten sufrimenduagatik atsekabea eta mina adieraziz», hori «inoiz ez zen gertatu behar», adierazi du. «Bihotzez esan nahi diegu asko sentitzen dugula». EH Bilduko eta Sortuko arduradun nagusien adierazpenak badu etorkizunerako proiekzioa ere, ezker independentistaren egitasmo politikoaren garapenerako baldintzak ereiten segitzeko asmoz.
ETAren biktimen arloan, haien eremu soziopolitikoaren aurrerapauso bat da gaurkoa. Azken hamarkadan atzera joz gero, beste bi adierazpen nabarmendu daitezke. Batetik, ETAk jardun armatuaren akabera jakinarazi eta lau hilabetera, ezker abertzaleak, Kursaaleko ekitaldi jendetsu batean, jarrera berri bat azaldu zuen: «ETAren jarduerek eragindako minarekiko sentikortasunik eza irudika zezakeela onartzen du Ezker Abertzaleak. Bere jarrera politikoarekin nahi gabe gehitu duen mina sentitzen du. Onartzen dugu Ezker Abertzaleari alde bateko biktimekiko erakutsitako sentsibilizazio maila falta izan zaiola beste aldeko biktimekiko». Bestetik, ETAk, 2018ko apirilaren 8ko agirian, bere desegitea baino lau aste lehenago, aitortu zuen «zinez sentitzen» zuela berak eragindako «samin handia», eta «barkamena» eskatu zien «gatazkan parte hartze zuzenik ez zuten» biktimei. Azkeneko hiru urteetan Etxeraten adierazpen bat egon da, baina, bestela, ezker independentistak ez du ETAren biktimekiko urrats kualitatiborik egin. Gaurkoari garrantzi handia ematen diote haiek, eta espero dute beste eragileek aitortzea.
Bere pauso berriarekin, euskal presoen auziari konponbidea ematen laguntzea bilatzen du. Gaurko adierazpeneko laugarren puntuan gogoratu du afera hori, ETAren biktimei buruzko gogoetaren eta aitortzaren ondoren.
«Gatazkaren jatorrian dagoen arazo politikoari irtenbidea» ematearen beharra ere azaldu dute Rodriguezek eta Otegik. Halako prozesu baterako euskal subiranistei gutxienik bateratasuna izatea falta zaie, eta ezker independentistari berari, lidertza politikorako botere instituzional handiagoa. Taktikak taktika, EH Bildu aliatuen beharrean da; adibidez, eremu konstituzional progresistan, jakitun izanik horrek bide subiranistarako sortuko lizkiokeela kontraesanak eta arriskuak.
PSOEren eta EH Bilduren arteko harremana erabat normalizatze aldera, beste pauso bat da Otegiren-eta adierazpena. PSEk ETArekiko azterketa kritiko handiagoa eskatu ohi dio EH Bilduri; Jose Luis Rodriguez Zapatero Espainiako gobernuburu ohiak udan Berriako elkarrizketa batean zioen espero zuela ezker abertzaleak «autokritika bizkortzea». Bi sektore politikoek badute elkarren gogoeten berri. Inguruabar horretan, ezker independentistak espero du bere adierazpen berriaz bihar Zapaterok zerbait esatea Gernikan daukan ekitaldian.
Aldeak alde eta exajeratu gabe, sekuentziak badauka antzekotasunik 2005-2007ko elkarrizketa prozesuaren egoste fasearekin. Batasunak 2004ko azaroaren 14an aurkeztu zuen Anoetako proposamena. Bake nahia agertzeaz gain, ezker abertzale barruan prozesu politikoaren gidaritza behingoz bere esku geratzeko saio argi bat zen. Zapatero zegoen orduan Moncloan, urte erdi bat lehenagotik, eta Batasunak proposamena aurkeztu bezperan jaso zuen edukia hark: Txillarre baserriko nagusiak bidali zuen Moncloara, Elgoibarko denda bateko faxetik [Bakerako giro intimoan, BERRIA, 2018-7-29]. Handik bi hilabetera Otegik, Batasunaren izenean, konponbide elkarrizketatua abian jartzeko aukeraz Zapaterori zuzendutako gutun baten berri eman zuen; urtarrilaren 14a zen, eta hedabideen aurrean irakurri zuen eskutitza, Bilbon, gaur bezala kazetarien galderak onartu gabeko agerraldi batean. Biharamunean Kursaalen mitina zeukan Zapaterok, eta, han, elkarrizketarako prestasuna agertu zuen. Giro bat sortzea zen bi aldeen xedea; berehala etorri zen elkarrizketa prozesua.
Ez daude oso gertu presoen auziaren aterabidea eta sozialisten eta EH Bilduren arteko gobernu akordioak, baina gaurkoa norabide horretan egindako mugimendua izan da, ahaztu gabe euskal gizarteak ezker independentistari aspalditik exjitzen ziola ETAren biktimei buruzko azterketa sendoago edo zehatzago bat. | |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204691/planto-egin-dute-umeek-eskolan-maskararik-ez-erabiltzea-eskatzeko.htm | Gizartea | «Planto» egin dute, umeek eskolan maskararik ez erabiltzea eskatzeko | Eserialdiak egin dituzte hainbat gurasok gaur arratsaldean eskoletako atarietan, protesta egiteko: «Ez dugu haurretan maskararen derrigorrezko erabilera onartzen» | «Planto» egin dute, umeek eskolan maskararik ez erabiltzea eskatzeko. Eserialdiak egin dituzte hainbat gurasok gaur arratsaldean eskoletako atarietan, protesta egiteko: «Ez dugu haurretan maskararen derrigorrezko erabilera onartzen» | Haurrak Ere Bai familien sareak «planto egiteko» deia egina zuen gaurko, LH Lehen Hezkuntzan umeek eskolan maskararik ez erabiltzea eskatzeko. Horiek horrela, gaur arratsaldean, haurrak eskolatik irteteko orduan, eserialdiak egin dituzte hainbat ikastetxetako atarietan. Hego Euskal Herriko hainbat zentrotan izan dira protestak; besteak beste, Donostian, Lekeition eta Iruñean.
Gogora ekarri dute aspaldiko eskea dutela maskararen ingurukoa, orokorra dela eskaera, baina nabarmendu dute bereziki kritikoak direla Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak eskoletarako prestatu duen azken protokoloarekin. «Azken hezkuntza protokoloaren ostean, zur eta lur gaude; ez diogu zentzurik ikusten 6-12 urte bitarteko haurrek aire zabalean maskara jantzita egon beharraren argudioari, haurrak herriko parkeetan eta plazetan maskararik gabe baitabiltza».
«Argi utzi nahi dugu ekintza ikastetxeetan egitea proposatu dugula guraso zein hezkuntzako profesionalak antolatu, batu eta aktibatzeko helburuarekin, hezkuntza komunitatearen parte garen heinean hitza eta erabakietan parte hartzeko gaitasuna ditugula gogoratzeko», adierazi zuten lehengo astean ekintzaren berri emateko plazaratu zuten oharrean: «Denok gara gure haurren ongizatearen arduradun».
Salatu dute umeen beharrak ez direla aintzat hartzen: «Haien garapenari dagozkion beharrak kontuan hartu gabe hartzen dira erabakiak. Hau bukatu beharra daukagu». |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204692/jarduera-fisikoaren-eta-kirolaren-legearen-aurreproiektua-aurkeztu-dute.htm | Gizartea | Jarduera fisikoaren eta kirolaren legearen aurreproiektua aurkeztu dute | Kirol ekitaldi guztietarako «leihatila bakarra» izateko oinarriak jasotzen ditu, eta kiroletan «indarkeriarekin eta intolerantziarekin» lotutako arau hausteak ere jasotzen ditu, eta horiengatik 6.000 eta 60.000 euro bitarteko isunak ezartzen. | Jarduera fisikoaren eta kirolaren legearen aurreproiektua aurkeztu dute. Kirol ekitaldi guztietarako «leihatila bakarra» izateko oinarriak jasotzen ditu, eta kiroletan «indarkeriarekin eta intolerantziarekin» lotutako arau hausteak ere jasotzen ditu, eta horiengatik 6.000 eta 60.000 euro bitarteko isunak ezartzen. | 1998. urtekoa da orain kirola arautzen duen legea, eta hori berritzeko asmoz aurkeztu du gaur Jaurlaritzak aurreproiektu berria. Jarduera fisikoak eta kirolak izan dituzten aldaketak «islatu» eta «haien oraingo premiei eta erronkei» erantzuten diela azaldu dute gaur Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak eta Jon Redondo Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren zuzendariak.
Jaurlaritzaren arabera, helburu jakin batzuk ditu aurreproiektuak: «jarduera fisikoa eta kirola sustatzea; kirol inklusiboagoa lortzeko helburua; gobernantza onaren ereduak barneratzea; desberdintasunak errotik erauztea; emakumezkoen kirola sustatzea eta kirol erakundeetan organo paritarioak edukitzeko betebeharra», besteak beste.
Praktikari dagokionez, aldaketak iragarri dituzte inklusibotasunaren arloan, esaterako. Kiroletan indarkeriarekin eta intolerantziarekin lotutako arau hausteak jasotzen ditu, adibidez, «arrazismoa, xenofobia, sexu orientazioagatiko, genero identitateagatiko edo arrazoi erlijiosoengatiko diskriminazioa». Horrelako gertaerak lizentzia behin betiko etenez zigortuko ditu legeak kasu larrietan, edo baita 6.000 eta 60.000 euro bitarteko isunak jarriz zein kirol esparruak itxiz ere.
Beste aldaketa esanguratsu batzuk ere jasotzen ditu. Besteak beste, lege berriak kirol ekitaldi guztietarako leihatila bakarra izateko oinarriak ezartzen ditu, eta «osasun sistema publikoak» emango du herritarrek kirol lehiaketa autonomikoetan eta beheragokoetan egiten den kirol jardueraren ondoriozko osasun laguntza, adierazi dutenez.
Adingabeei ere eragingo die, aurkeztu duten aurreproiektua onartzen bada: orain arte, 6 eta 16 urte bitarteko adingabeek osatzen zuten eskolatze garaian daudenen taldea, baina, orain, 0-6 urte bitarteko adin tartea ere jasoko du legeak. Adingabeetan «indarkeria, arrazismoa, xenofobia eta intolerantzia» eragozteko ohiturak transmitituko direla ere jakinarazi dute. |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204693/arabako-trenbideetako-azpiegiturak-hobetzeko-eskatu-dute-plataforma-eta-sindikatuek.htm | Gizartea | Arabako trenbideetako azpiegiturak hobetzeko eskatu dute plataforma eta sindikatuek | Miranda Ebro (Burgos) eta Altsasu (Nafarroa) arteko trenbide sarea egokitzeko eskatu dute Lautada eta Arabako Haranak Trenaren Alde plataformek, Arabako Batzar Nagusietan. | Arabako trenbideetako azpiegiturak hobetzeko eskatu dute plataforma eta sindikatuek. Miranda Ebro (Burgos) eta Altsasu (Nafarroa) arteko trenbide sarea egokitzeko eskatu dute Lautada eta Arabako Haranak Trenaren Alde plataformek, Arabako Batzar Nagusietan. | Lautada eta Arabako Haranak Trenaren Alde plataformetako kideek Arabako trenbideetako azpiegiturak egokitzea eta hobetzea eskatu dute. Bi plataformetako ordezkariak Arabako Batzar Nagusietan izan dira gaur, Arabako Trenbide Garraioaren Aldeko Akordioa azaltzeko, eta akordioarekin bat egiteko deia egin diete Batzar Nagusietan ordezkaritza duten indar politikoei.
SF Intersindical, EAEko CCOO, CGT eta SCF sindikatuek maiatzaren 14an sinatu zuten trenaren aldeko akordioa. Horren helburua da Miranda Ebro (Burgos) eta Altsasu (Nafarroa) artean trenbide korridore moderno eta eraginkor bat lortzea, bidaiariak eta salgaiak garraiatuko dituena. Korridore horren bitartez, bermatu nahi dute lotura erraz bat izango dutela Atlantikoko Ardatzarekin, Kantauri-Mediterraneo ardatzarekin eta Europako gainerako herrialdeekin.
Plataformetako kideen arabera, akordioa onartuz gero, «geltokiak berriro irekiko lirateke», eta, horrekin batera, «eskualdeko garraioa hobetuko litzateke». Azaldu dutenez, horrelako proiektuek orain arte egin nahi direnek baino «inbertsio kostu txikiagoa» dute, eta epe «laburragoetan» egiten dira. Iñigo Leza Arabako Haranak Trenaren Alde plataformako bozeramailearen arabera, trenaren azpiegitura hobetzeko proposamena «justifikatuta» dago, eta «oso errentagarria» da. Gaineratu du «garaiz» daudela «ingurumenean eta gizartean kalte atzeraezinak» eragingo lituzkeen «abiadura handiko plataforma berri bat eraikitzea eragozteko». |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204694/aitor-elizegi-williamsek-athleticen-eskaintza-onartu-zuenean-europako-talde-indartsu-baten-eskaintza-zuen.htm | Kirola | Aitor Elizegi: «Williamsek Athleticen eskaintza onartu zuenean Europako talde indartsu baten eskaintza zuen» | Aitor Elizegi Athleticeko presidenteari eginiko elkarrizketa argitaratuko du bihar BERRIAk. Aurrerapena da hau. | Aitor Elizegi: «Williamsek Athleticen eskaintza onartu zuenean Europako talde indartsu baten eskaintza zuen». Aitor Elizegi Athleticeko presidenteari eginiko elkarrizketa argitaratuko du bihar BERRIAk. Aurrerapena da hau. | Athleticeko presidente Aitor Elizegiren (Bilbo, 1966) hitzak jasoko ditu bihar BERRIAk, sakon. Klubaren egoeraz, itxaropenez eta erronkez, eta Athleticen ekonomiaren gainean eginiko zenbait gai izanen ditu hizpide, besteak beste. Hona hemen elkarrizketan esandako zenbait esaldi aipagarri:
- «Bazkideei eskatzen dizkiegun 120 euroei esker beste klubek baino azkarrago eta indartsuago egingo dugu aurrera».
- «Anbizioa izan behar dugu, baina talde honi gutxienez sailkapeneko erdialdean egotea eskatu behar zaio».
- «Emakumezkoen futbola arduratik begiratu behar da, eta ez errentagarritasunetik». |
2021-10-18 | https://www.berria.eus/albisteak/204695/okerreko-norabidea-hartu-du.htm | Kirola | Okerreko norabidea hartu du | Borja Iglesiasen gol berantiar batek punturik gabe utzi du Alaves, etxean Betisen kontra jokatu duen partidan. Itxura lehiakorra eman arren, golari bizkarra emanda jarraitzen du | Okerreko norabidea hartu du. Borja Iglesiasen gol berantiar batek punturik gabe utzi du Alaves, etxean Betisen kontra jokatu duen partidan. Itxura lehiakorra eman arren, golari bizkarra emanda jarraitzen du | Bidegurutze batean zegoen Alaves, Atletico Madrili irabazi eta Athleticen kontra galdu ostean. Bi aukera zituen gaur, Betisen aurka: etxean bigarren garaipena kateatu, eta putzutik ateratzeko urratsa egitea, ala bigarren partida jarraian galdu, eta denboraldi hasierako joera ezkorrari jarraipena ematea. Bada, okerreko bidea hartu du, 0-1 galdu baitu Manuel Pellegriniren taldearen aurka. Emaitza ez ezik, galtzeko modua ere oso mingarria izan da, neurketaren hondarrean jaso baitu gola Arabako taldeak. Ez da aurkaria baino gutxiago izan, bigarren zatian bereziki, baina gasteiztarren ahaleginak ez du islarik izan markagailuan. Zaharrak berri.
Sekulako zailtasunak dituzte golak sartzeko: bi besterik ez dituzte egin orain arte. Gaur, zorteak ere bizkarra eman die, bi baloi bidali baitituzte langara, norgehiagoka oraindik hutsean zela. Tematu dira jaurtiketak egiten, baina baloiak sareratzea ia ezinezkoa da, gaur-gaurkoz, Javier Callejaren taldearentzat. Aldiz, aurkariek ia beti topatzen dute Alavesen atea zulatzeko modua. Eta bi areetan kale eginez gero, alferrik da. Ezin da punturik lortu.
Erasoan aurrerako urratsa egin nahian, lauko defentsa berrezarri du arabarren teknikariak, eta bostekoa alde batera utzi. Jokalariek ez dute jaso teknikariak igorritako mezua, eta herabe hasi dute partida. Mendizorrotzako giro beroak ere ez ditu xaxatu –harmailetara itzuli da Iraultza 1921 zale taldea–. Hala, aurkariaren menpe egon dira minutu luzez. Betisek bere egin du baloia, eta arabarren area inguruan jokatu du neurketako lehen ordu erdian.
Bere txarrean, estualdi horretan zehar aukera gutxi sortu dizkiote Callejaren taldeari. Bosgarren minutuan Miazgak baloia atepetik atera dio Canalesi, baina Realeko jokalari ohiak jokoz kanpo hasi du jokaldia. Gero, Fekirrek gelditu erabakigarria egitera behartu du Pacheco, Betisek ezkerretik ehundu duen jokaldi landu baten ostean.
Hasieran, gasteiztarrek modu bakarra aurkitu dute arriskua sortzeko: geldikako jokoa. Batzuetan ez da gehiagoren beharrik izaten markagailuan aurrea hartzeko, eta, korner batean, Toni Moyak oso gertu izan du 1-0ekoa, 15. minutuan. Jaurti egin du, erdiratu beharrean, baloiari gurpila barrurantz emanda. Langak galarazi du gol ikusgarria bezain baliotsua zatekeena.
Gauzak aldatu egin dira lehen zatiko azken ordu laurdenean, Rioja eta Pellistri agertzen hasi ahala. Uruguaitarrak oso aukera garbia izan zuen 38. minutuan, Betiseko atzelarien nahasmena baliatuz, baina kanpora jaurti du area txikiaren ertzetik. Barkatu ezin diren abagune horietako bat izan da.
Atsedenaldira hazita iritsi da Alaves, eta hobekuntzari jarraipena eman dio bigarren zatian. Neurketa orekatu egin du erabat, eta prest agertu da Betisekin kolpeak trukatzeko. Fekirrek gertu izan du gola 53. minutuan, zutoinetik oso gertu irten den ezkerkada batekin. 60. minutuan iritsi da arabarren ihardespena, De la Fuentek ateko zuloan buruz egindako errematearekin. Beste garai batean, akaso, baloiak ate barruan bukatuko zukeen, baina gaur, langarekin egin du talka berriro.
Partida bukaerara arte egon da irekita, eta Iglesiasen gol berantiarrak itxi du. Alavesek aldeko korner bat atera ostean jaso du kolpe erabakigarria. Rui Silvaren sake azkar batekin hasi da jokaldia, eta Joaquin eta Iglesiasen arteko konexioarekin bukatu. Zaila da neurketa bat modu mingarriagoan galtzea. Alta, Callejarenek ezin dute amore eman. Haize kontra bada ere, arraun egiten jarraitzea besterik ez zaie geratzen. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204730/indarkeria-matxista-amaitzeko-eskatu-dute-latinoamerikako-emakume-indigenek.htm | Mundua | Indarkeria matxista amaitzeko eskatu dute Latinoamerikako emakume indigenek | Liman egin dute Abya Yalako Emakume Indigenen bigarren batzarra. Nazio Batuen Erakundeko Foro Iraunkorrera eramango dituzte aldarrikapenak. | Indarkeria matxista amaitzeko eskatu dute Latinoamerikako emakume indigenek. Liman egin dute Abya Yalako Emakume Indigenen bigarren batzarra. Nazio Batuen Erakundeko Foro Iraunkorrera eramango dituzte aldarrikapenak. | Peruko hiriburuan bilduta egon dira astebetez Latinoamerika osoko emakume indigenen ordezkariak, Abya Yalako Emakume Indigenen bigarren batzarrean. Orotara 650 ordezkari inguru bildu dira Liman, eskualdeen arteko aliantzak eraiki eta euren eskubideak bermatuko dituen agenda bat adosteko. Batzarrak egindako eskaeren artean daude patriarkatuaren aurkako politikak bultzatzea eta indarkeria matxista amaitzea: «Ez gaituzte gizakitzat hartzen, objektu sexualtzat baizik. Gobernuek, Elizak, eta gizarte zibilak ez dute gure gorputzen gainean erabakitzeko eskubiderik», aldarrikatu du Lourdes Huancak, Peruko Emakume Nekazari, Indigena Artisau eta Soldatapekoen Federazioko presidenteak. «Patriarkatuak hil eta bortxatu egiten du. Askotan esaten da ohitura dela herri indigenetan aitak, anaiak edo ilobak neskak bortxatzea; baina hori ez da kultura, hori eskubideen urraketa da».
Patriarkatuaren eta indarkeria matxistaren aurkako aldarriez gain, baina, bestelako eskariak ere adostu zituzten foroan. Besteak beste, elikadura subiranotasuna bermatzea eta indigenen antzinako botikak «errespetatu eta baloratzea». Horri lotuta, batzarra Peruko Gobernuari mintzatu zitzaion, eta eskatu zion emakume indigenen beharrak ere aintzat har ditzala Pedro Castillo presidenteak bultzatutako bigarren nekazaritza erreforman. «Patriarkatuaren aurka egin behar du erreformak. Emakumerik gabeko erreforma ez da benetako erreforma».
Txilek eta Boliviak hasitako bideei jarraituz, emakumeen eta batez ere neska gazteen eskubideak bermatuko dituen konstituzio berri bat idazteko beharra ere aldarrikatu zuen Peruko emakume indigenen federazioak. «Peruk herri indigenekin duen zorra kitatzeko lehen urratsa litzateke konstituzio berri bat idaztea». Aldarrikapen horiek guztiak NBE Nazio Batuen Erakundeko Foro Iraunkorrean aurkeztuko ditu batzarrak. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204731/otegi-bide-baketsuaren-aldeko-apustua-betirako-etorri-da.htm | Politika | Otegi: «Bide baketsuaren aldeko apustua betirako etorri da» | Rodriguezek eta Otegik esan dute adierazpena ez dela erantzun bat jasotzeko egin. Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak urrats gehiago egiteko eskatu diote ezker independentistari. | Otegi: «Bide baketsuaren aldeko apustua betirako etorri da». Rodriguezek eta Otegik esan dute adierazpena ez dela erantzun bat jasotzeko egin. Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak urrats gehiago egiteko eskatu diote ezker independentistari. | Atzoko adierazpenera iristeko bidea ez da «erraza» izan, EH Bilduko koordinatzaile Arnaldo Otegik eta Sortuko idazkari nagusi Arkaitz Rodriguezek adierazi dutenez. Emaniko «salto kualitatiboa» nabarmendu dute biek ere, besteak beste, orain arte erabili gabeko «hitz eta kontzeptuak» plazaratu dituztelako. Ibilbide baketsuaren aldeko apustua «betirako» iritsi da. «Zor genien Maria Jauregi edo Rosa Lluchen gisako pertsonei, politikan ez dagoen jendeari, eta irabazi politikoak bilatzen ez dituztenei», azaldu du Otegik.
Eginiko urratsa «aldebakarrekoa» izan da, Rodriguezek Euskadi Irratiko Faktoria saioan adierazi duenez, eta ez «ezeren truke» edo «ezer espero» dutelako eginiko adierazpen bat: «Eman dugu eman behar genuela uste genuelako». Hala, ezker abertzalean gauzatutako prozesu baten ondorio dela adierazi du. Ez da, baina, gorabeherarik gabeko prozesua izan, Otegik Catalunya Radion azaldu duenez. EH Bilduko koordinatzailearen esanetan, «zalantzak dituzten sektoreak» daude: «Uste dute jasotzen dugun baino askoz gehiago ematen dugula».
Izan ere, Sortuko idazkari nagusiak gogorarazi duenez, 200 euskal preso daude espetxeratuta, eta salbuespenezko legedia oraindik ere indarrean dago. Haientzat konponbide bat behar dela uste du Rodriguezek, gatazka konpontzeko bidean: «Espero dugu [adierazpenak] balio izatea elkarbizitzan aurrera egiteko, presoen auzia behingoz bideratzeko eta euskal gatazkari aterabide politiko bat emateko». Era berean, helburua hori izan gabe ere, eragin ditzakeen aliantza politiko berriak «ongi etorriak» izango direla gehitu du.
Espainiako Gobernuaren aldetik pausorik espero duen galdetuta, Otegik adierazi du adierazpenaren helburua ez dela hori izan. Halere, garrantzitsutzat jo du Espainiako presidente ohi Felipe Gonzalezek «GAL eratu» zuela aitortzea eta torturak gaitzestea: «Eta Felipe Gonzalezez hitz egitean, PSOEz, EAJz ari naiz, guztiez. Ekarpen handia litzateke elkarbizitzarako norbaitek esatea inork ez lukeela torturatua izan behar, edo desagertua». Otegik ez ditu «kexa» gisa plazaratu adierazpenok, azaldu duenez: «Nork bere gain hartu ditzala eginikoak».
Orokorrean, Otegi eta Rodriguez pozik agertu dira eragile politiko eta sozial gehienek eta «biktima askok» emandako erantzunekin. Halere, Iñigo Urkullu lehendakariaren erreakzioa kritikatu dute biek. Rodriguezentzat, «ulergaitza» da haren jarrera: «Ez dugu ulertzen atzokoaren moduko albiste baten atzean nola egon litekeen inor haserre». Otegik, berriz, «haserretuen taldearekin» bat egitea leporatu dio, hau da, PPrekin eta Voxekin, besteak beste. «Lehendakaria haserre dago herrialdearen zati handi bat pozik dagoen bitartean», azaldu du EH Bilduko koordinatzaileak.
«Ez da nahikoa»
Lehendakariak berak ere Catalunya Radion egin ditu adierazpenak goizean. Hark «positibotzat» jo du biktimen sufrimenduari eginiko aitortza, baina atzokoa ez zaio iruditu ez «berezia», ezta «berria» ere. Hala, «autokritika» gehiago egiteko eskatu dio ezker abertzaleari: «Aitortu behar du ETAk ez zuela inoiz existitu behar». Eskuin unionistaren diskurtsotik ere aldendu nahi izan du, eta baztertu egin du adierazpenak biktimei eginiko irain bat izatea, besteak beste EAEko PPko buru Carlos Iturgaizek esan bezala.
EAJko bozeramaile Joseba Egibarrek ere gehiago eskatu die EH Bilduri eta Sorturi. Zehazki, «ETAren existentziaren inguruko irakurketa kritiko bat», Naiz Irratian azaldu duenez. Haren ustez, ezker abertzaleak biktima horien sufrimenduan izan zuen ardura «ezin da ezkutatu». Iraganera begira, ETA desagerrarazteko erabakia «berandu» hartu izana ere leporatu dio.
Adierazpenarekiko abegikorragoa izan da Eusko Jaurlaritzako bozeramaile Bingen Zupiria. Hark bai, nabarmendu egin du haren «garrantzia», duela hamar urte ETAren behin betiko su-etenarekin hasi zen prozesuaren barruan kokatuta. Radio Euskadin eginiko elkarrizketan, adierazi du Rodriguezen eta Otegiren mezuak biktimak zituela hartzaile, eta horrek agerian utzi duela zerk behar duen datozen hilabete eta urteetarako lehentasun: «Biktima guztien minaren aitortza, eta memoriaren eta duintasunaren berrezarkuntza».
Nafarroako Gobernuak ere «positibotzat» jo du, «indarkeriari zilegitasuna kentzeko» bidean. Halere, Javier Remirez eledunaren hitzetan, «ez da nahikoa». «Gizarteak espero du oraindik ere pauso garrantzitsu gehiago ematea, inoiz gertatu beharko ez lukeen horren aitortzarantz». Haren ustez, urrats berriak «oinarrizkoak» dira memoria garatzeko: «Belaunaldi berriei begira, ez dadin errepikatu inoiz gertatu beharko ez lukeen hura».
Aurrera begira, Espainiako Gobernuak EAEn duen ordezkari Denis Itxasok «adierazpenak ekintza bilakatzea» espero du: «Zauriak orbaintzen lagundu dezaketen ekintzak, eta biktimentzat terapeutikoak izango direnak». Hala nola «ongietorriei amaiera emateko» eskatu dio ezker abertzaleari, biktimei enpatia adierazteko.
Bakean bizi nahi
Biktimen artean askotarikoak izan dira erantzunak. Rosa Lluchek adierazi du Rodriguezen eta Otegiren hitzak garrantzitsuak direla: «Ezker abertzaleak ETAren indarkeriak eragindako mina eta sufrimendua onartzea urrats handi bat da. Biktima guztien mina eta sufrimendua onartu behar da. Denena», azaldu du Twitter sare sozialean. Hala, Lluchek ontzat jo du atzo hartu zuten konpromisoa, eta gehitu «bakean bizitzeko» aurrerapausoak eman direla.
«Mezu on bat da, jasan dugun eta jasaten dugun minarekiko enpatia horrek itxura ona du», azaldu du Terrorismoaren Biktimen Fundazioko presidente Tomas Caballerok. Halere, uste du ez dela «nahikoa», eta interes politikoen ondorio izan daitekeela. Era berean, ETAren indarkeria «gaitzetsi» ez izana kritikatu du: «Ongietorria da, bakea eta lasaitasuna eragiten dituelako, baina porrot sozial eta politiko hori falta da».
Are gogorragoa izan da Maite Pagazaurtundua. Hark EH Bilduren aurkako adierazpenak egin ditu, Espainiako eta Euskal Herriko politika «intoxikatzen» dituela argudiatuta. Hala, Otegiri «lehen pertsonan» hitz egiteko eskatu dio: «Badirudi EH Bilduren munduari eskatu egin behar zaiola hark parte hartu zuen terrorismoaren historia behingoz gaitzets dezan». |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204732/ikastetxeetan-maskararen-erabilera-malgutzeko-eskatzeko-7000-sinadura-bildu-dituzte.htm | Gizartea | Ikastetxeetan maskararen erabilera malgutzeko eskatzeko 7.000 sinadura bildu dituzte | Gaur entregatu dizkiete sinadurak Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari. Eskatu dute umeek maskara kentzeko aukera edukitzea patioan daudenean, ariketa fisikoa egiten ari direnean eta irtenaldietan. | Ikastetxeetan maskararen erabilera malgutzeko eskatzeko 7.000 sinadura bildu dituzte. Gaur entregatu dizkiete sinadurak Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari. Eskatu dute umeek maskara kentzeko aukera edukitzea patioan daudenean, ariketa fisikoa egiten ari direnean eta irtenaldietan. | Gasteizko Abendaño ikastetxeko gurasoek sinadura bilketa bat hasi zuten maskararen erabilera malgutzeko eskatuz, eta erantzun zabala jaso dute: antolatzaileen arabera, 7.000 sinadura bildu dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hainbat ikastetxetan. Gaur helarazi dizkiete Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari.
Zehazki, patioan daudenean, ariketa fisikoa egiten ari direnean eta txangoetan maskara kendu ahal izatea nahi dute: «Patioan jolasten daudenean, aire zabalean, ariketa fisikoa egiten dutenean edo txangoetan eta irteeretan maskara ezin kentzea gehiegizko neurria dela uste dugu, baita diskriminatzailea ere», adierazi dute atxikimenduak jasotzeko ateratako agirian. Erantsi dutenez, ikastetxeetako protokoloa ez dator bat ikastetxeetatik kanpo aire zabalean maskara erabiltzeko dagoen araudiarekin.
Gogorarazi dutenez, «biztanleria ahularen» gehiengoa txertatuta dago egun, eta horrek ahalbidetzen du ikasleei aplikatzen zaizkien neurriak «ahalik eta lasterrena» malgutzea, patioan, ariketa fisikoa egiten ari direnean eta txangoetan maskara ez derrigortzea lehenetsiz. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204733/brasilen-bi-polizia-inputatu-dituzte-28-hildako-eragin-zituen-operazio-batean-modu-irregularrean-jokatzeagatik.htm | Mundua | Brasilen bi polizia inputatu dituzte, 28 hildako eragin zituen operazio batean «modu irregularrean» jokatzeagatik | Joan den maiatzean Rio de Janeiroko Jacarezinho favelan egin zuten operazio batean hil zituzten herritarrak. Operazio harekin lotutako lehen prozesu judiziala da. | Brasilen bi polizia inputatu dituzte, 28 hildako eragin zituen operazio batean «modu irregularrean» jokatzeagatik. Joan den maiatzean Rio de Janeiroko Jacarezinho favelan egin zuten operazio batean hil zituzten herritarrak. Operazio harekin lotutako lehen prozesu judiziala da. | Rio de Janeiroko (Brasil) Jacarezinho favelan 28 hildako eragin zituen operazioan «modu irregularrean jokatzea»: hori egotzi die Brasilgo epaitegi batek han parte hartu zuten bi polizia agenteri, fiskaltzak jarritako salaketa bat kontuan hartuta.
G1 albiste agentziaren arabera, «Rio de Janeiroren historiako polizia operaziorik odoltsuenetako bat» izan zen joan den maiatzean egindakoa. Besteak beste, eta salaketak dioenez, inputatutako poliziek etxe batean zaurituta eta armarik gabe zegoen gizon bat hil zuten. Horren ostean, gainera, hilotza ezkutatu zuten Poliziako adituak heldu aurretik, eta esan zuten pistola bat, kargagailu bat eta granada bat zituela hildakoak.
Operazioa droga trafikoaren aurkakoa zen. 21 lagunen bila sartu zen Polizia, baina zerrenda horretako hiru soilik atxilotu zituen, eta beste hiru hil. Hildakoen artean, gutxienez hamahiruk ez zuten ikerketarekin zerikusirik, eta agente bat ere hil zen. Poliziak, ordea, esan zuen hildako 27tatik 26k aurrekariak zituztela.
Gaur iragarritakoa da Jacarezinhoko operazioarekin lotutako lehen prozesu judiziala, eta Elizabeth Machado epaileak agindu du aipatutako hilketa ikertzeko.
Orrialde beltza
Giza Eskubideen Aldeko Koalizio Beltzak azaldu duenez, maiatzekoa «Brasilgo kale indarkeriaren historiako orrialderik beltzenetako bat» izan zen: «Estatuak bizitzak eta bizipenak suntsitu zituen, legeak biltzen dituen eskubideetako bat bera ere errespetatu gabe», adierazi dute komunikatu batean. Horretaz gain, gogorarazi dute legez kanpokoa izan zela polizia operazioa, pandemian zehar halako ekintzak egitea debekatu baitzuen Brasilgo Auzitegi Gorenak.
Hilketak nazioartean ere izan zuen oihartzuna, eta, besteak beste, NBE Nazio Batuen Erakundeak ere gaitzetsi zuen Poliziaren jokabidea. Rio de Janeiron, berriz, manifestazio jendetsuak egin zituzten Jair Bolsonaroren gobernuaren aurka eta Poliziaren arrazakeriaren kontra. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204734/ernaik-hezkuntzari-eta-burujabetzari-buruzko-jardunaldiak-egingo-ditu.htm | Politika | Ernaik hezkuntzari eta burujabetzari buruzko jardunaldiak egingo ditu | Gasteizko unibertsitateko campusean izango dira, azaroaren 10ean eta 11n. | Ernaik hezkuntzari eta burujabetzari buruzko jardunaldiak egingo ditu. Gasteizko unibertsitateko campusean izango dira, azaroaren 10ean eta 11n. | Ernai gazte antolakundeak hezkuntzari eta burujabetzari buruzko jardunaldi nazionalak antolatu ditu Gasteizko unibertsitateko campusean. Azaroaren 10ean eta 11n, unibertsitate ereduaren, hezkuntza eta burujabetzen arteko uztarketaren, eta burujabetza prozesuen inguruko hitzaldi eta mahai inguruak izango dira. Antolakundearen hitzetan, unibertsitateetan, eskaintza eta proiektu politikoa «zabaltzeko eta eztabaidatzeko» aukera eman nahi die bertaratzen diren Euskal Herriko gazte eta ikasle orori. «Burujabetzen inguruan hausnartu eta Euskal Herria herri burujabea izateko garatu beharreko tresna eta prozesuen inguruan jarduteko parada izango da», nabarmendu dute Ernaiko kideek.
Egitarauan argitaratutako hitzaldi eta mahai inguruen eskaintza zabala da. Jorratuko diren gaien artean daude, besteak beste, «unibertsitate burujabe, publiko, komunitario eta euskaldun» baterantz egin beharreko bidearen inguruko hausnarketa, Euskal Herrian izaten ari diren «burujabetza prozesu formalen» inguruko mahaingurua, eta «burujabetzaren ulerkera feministaren zein ekologistaren» inguruko solasaldiak. Are, antolakundeak iragarri du Espainiako «nazio zapalduetako» gazte eta ikasle antolakundeetako gonbidatuek ere parte hartuko dutela jardunaldietan. Horrekin batera, mobilizazioa eta aisialdi eskaintza antolatu dira. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204735/urriaren-18ko-adierazpena-goraipatu-egin-dute-euskal-herritik-kanpoko-hedabide-gehienetan.htm | Politika | Urriaren 18ko Adierazpena goraipatu egin dute Euskal Herritik kanpoko hedabide gehienetan | «Albiste bikaina» eta «denon pozerakoa» dela adierazi dute Katalunian. Adierazpena «harago doala» irakur daiteke Ingalaterrako prentsan, eta Maixabel Lasak PSOEri GAL argitzeko eginiko eskaeraren oihartzuna entzun da alemanez. Madrilen, damua eta gaitzespenak eskatu dituzte batzuek. | Urriaren 18ko Adierazpena goraipatu egin dute Euskal Herritik kanpoko hedabide gehienetan. «Albiste bikaina» eta «denon pozerakoa» dela adierazi dute Katalunian. Adierazpena «harago doala» irakur daiteke Ingalaterrako prentsan, eta Maixabel Lasak PSOEri GAL argitzeko eginiko eskaeraren oihartzuna entzun da alemanez. Madrilen, damua eta gaitzespenak eskatu dituzte batzuek. | Ezker abertzaleak zalantzan jarri du ETA izenburupean, editoriala eskaini dio Bartzelonako La Vanguardia egunkariak atzoko adierazpenari. Rodriguezek eta Otegik irakurritako testua «esanguratsua» izan zela nabarmendu du, eta «albiste bikaina» dela gaineratu du. Adierazpenak hainbat irakurketa egiteko bidea ematen du eta «denak poztekoak» dira, Bartzelonako egunkariarentzat, biktimei «erreparazio partziala» eskaintzen dielako, Euskal Herrian «normaltasunerako urrats garrantzitsua dakarrelako, behin betikoa ez bada ere», eta ezker abertzalea «jarrera pragmatiko eta zentratuagoetara» mugitu dela erakusten duelako. Mezuaz gain, mezulariaren garrantzia ere nabarmendu du kazetak: «Ezker abertzalearen ikurra da, ETAren beso politikoarekin lan egin zuelako, geroago hurbilketa bultzatu zuelako eta orain talde terrorista zalantzan jartzen duelako».
Haatik, atzoko urratsak ez luke izan behar ezker abertzaleak emaniko azkena, editorialgileen arabera. «Edonola ere, itxaropenari leihoa zabaltzen dio, eta denon pozerako da».
Bartzelonako El Periódico kazetak ere editoriala eskaini dio gaiari, Beste urrats bat bizikidetzarako izenburupean. EH Bilduren koordinatzailearen hitzak ezker independentistak «inoiz ETAren ibilbideari eginiko kritikarik argiena dira», editorialgileen arabera. Nabarmendu dute Otegik ez zuela erabili gaitzetsi aditza, baina, halere, adierazpenak «Euskadin indarkeriaren amaieraren historiara» pasatuko direla deritzote. Kazetak ontzat eman du adierazpena, baina keinu politikoekin jarraitu behar dela esan du. Horien artean, preso batzuei eginiko ongietorriak amaitu beharra aipatu dute. Kazetak keinuari muzin egitea egotzi die «eskuineko alderdiei».
Kataluniatik atera gabe, Ara kazetak ingelesezko edizioan nabarmendu duenez, adierazpenarekin ezker abertzaleak sakondu egin du «mea culpa». Otegiren eginkizuna nabarmendu du gizarte haustura osatzeko prozesuan, eta deitoratu egin du «Espainiako eskuin nazionalistak bere burua horretatik kanporatzen jarraitzea». Idatzi dutenez, «PP, Cs eta Voxen erreakzioak gehiegi ekartzen ditu gogora aspaldi igarotako garaiak, zeinetan dena gorroto eta mendekuen, garaile eta garaituen ingurukoa baitzen». Hainbat biktimaren handitasuna eta eskuzabaltasuna nabarmendu ditu agerkariak, eta horrekin kontrajarri ditu «hainbat ahots alderdikoiren heldutasun falta, zeinak etengabeko gerra hizkera erabiltzen duten, ETA desagertu ez balitz bezala».
Hizkera horren adibide ona da Madrilgo El Mundo kazetaren editoriala: Ez da damu, eta ez ditu gaitzesten ETAren hilketak. «Biktimen mina salgai politiko gisa erabiltzen du oraindik ere Otegik, eta bere indarra erabiltzen du Gobernuaren lehentasunezko bazkide gisa». Adierazpena «demokraziaren lotsagarri eta biktimentzat umiliagarri» dela deritzo kazetak. Mehatxu gisa aurkeztu dute mezuaren amaieran gatazka politikoaren kausak konpondu gabe daudela adierazi izana. Editorialak gogor jotzen du Pedro Sanchez Espainiako Gobernuaren aurka. PSOEri «Nafarroaren euskalduntzearen alde lan egitea» egozten dio, esaterako, eta preso batzuk hurbiltzeko erabakia gaitzesten du. Rodriguezen eta Otegiren adierazpena koalizio abertzalea «zuritzeko» dela deritzo, Espainiako Legebiltzarrean aurrekontuak onartu aurretik. Presoei eginiko «omenaldiak debekatzeko» eskatu dio Otegiri.
Ingalaterrako The Guardian kazetak ez du editorialik egin, baina albistea jaso du. Kazetak Madrilen duen berriemaile San Jonesek azaldu du Rodriguezek eta Otegik esanikoa. Nabarmendu du Otegi ETAn sartu zela «nerabe bat zenean», eta, askoren arabera, erabakigarria izan zela ETAk indarkeria uzteko eta independentzia bide baketsu eta politikoetatik bilatzeko erabakian. Nabarmendu du atzoko adierazpena ETAk duela hiru urte plazaraturikoaz «harago doala».
Alemaniako Heise.de albiste plataformako Telepolis hedabidean idatzitako artikuluan, Ralf Streck kazetariak adierazi du alderdi gehienek ontzat eman dutela adierazpena, eskuinekoak kenduta, eta nabarmendu egin du Coviteko Consuelo Ordoñezek esan izana «jauzi kualitatiboa» dela. Horrez gain, Maixabel Lasaren eta Maria Jauregiren erreakzioak nabarmendu ditu, eta kontatu du lehenak zuzenean eskatu diola PSOEri GALen ingurukoak argitzeko. Baina horretarako «borondatea falta» dela esan dio kazetariari GALek hildako Juan Carlos García Goenaren alaba Maider Garcia Martinek. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204736/udaletako-hizkuntza-politiken-inguruko-jardunaldiak-egingo-dituzte-kontseiluak-eta-jaurlaritzak.htm | Gizartea | Udaletako hizkuntza politiken inguruko jardunaldiak egingo dituzte Kontseiluak eta Jaurlaritzak | 'Udalak eragile' izenpean hitzaldiak eta mahai inguruak egingo dituzte Donostian, azaroaren 18an eta 19an. Tokian tokiko praktiken eta esperientzien trukerako «foroa» izatea nahi dute antolatzaileek. | Udaletako hizkuntza politiken inguruko jardunaldiak egingo dituzte Kontseiluak eta Jaurlaritzak. 'Udalak eragile' izenpean hitzaldiak eta mahai inguruak egingo dituzte Donostian, azaroaren 18an eta 19an. Tokian tokiko praktiken eta esperientzien trukerako «foroa» izatea nahi dute antolatzaileek. | Tokiko hizkuntza politikak aztergai izango dituzte azaroaren 18an eta 19an Donostiako Miramar jauregian. Xede horrekin, Udalak eragile jardunaldiak antolatu dituzte Eusko Jaurlaritzak eta Euskalgintzaren Kontseiluak. Herri eragileek eta herri erakundeek «kezka batzuk» partekatzen dituztela azaldu du Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusiak, eta elkarrekin banatzen duten ikuspegi horrek eraman dituela horrelako «foro» bat sortzera.
Hausnarketa, hala ere, bi entitate horietatik haragokoa izatea nahi dutela nabarmendu du, eta udaletan jarri dute arreta, horiek direlako Bilbaoren nahiz Miren Dobaran Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordearen hitzetan, «herritarrengandik hurbilen dauden» erakundeak. «Interesgarri ikusi genuen azterketa bat egitea: zer egiten ari den gure udaletan; besteak beste, ikusteko zer-nolako praktika egokiak egon daitezkeen, eta horrek ere balio dezan informazio truke baterako», zehaztu du Bilbaok. Praktika horiek «partekatzeko plaza» izatea nahi du.
Jardunaldiak udalei «aitortza egiteko» izatea ere nahi dutela nabarmendu du Dobaranek, haren arabera, haiek baitituzte «euskara planik eraginkorrenak abian». Bilbaoren ildo beretik, tokian toki egiten diren lanketak elkarrekin banatzeari garrantzia eman dio Hizkuntza Politikarako sailburuordeak: «Praktika onak eta eraginkorrak partekatzea ezinbestekoa da, herri guztietan egiten ari denaren katalogo osoa izateko, eta tokian-tokian behar diren egitasmoak martxan jarri ahal izateko».
Lankidetzaren beharra ere nabarmendu du, «euskara biziberritzeko prozesuaren fase honetan». Euskararen erabilera sustatzeko lanak ezaugarrituko du fase hori, dioenez. Horrek «prestakuntza», «plangintza sendoak» eta elkarlana eskatuko dituela erantsi du, «erronkak handiegiak» baitira, haren iritziz: «Ez da hain automatikoa ezagutzatik erabilerara pasatzea».
«Gazteengandik, gizarte eragileengandik eta herritarrengandik sortzen diren proiektuak bultzatzeak» izan behar du Eusko Jaurlaritzaren zeregina elkarlan horretan, Dobaranek adierazi duenez; «behetik gorako politika» defendatu du.
«Adituak eta arituak»
Jardunaldien egitarauan «ikuspegi juridikoa, praktikoa eta teknikoa» presente egotea nahi izan dutela azaldu du Bilbaok, eta, horretarako, adituen nahiz arituen parte hartzea izango dutela. Alba Nogeira Santiago de Compostelako Unibertsitateko irakaslearen hitzaldiarekin abiatuko dute programa. Galdera zehatz bati erantzun beharko dio hark, Bilbaok zehaztu duenez: «Zein da gaur egun udalek daukaten autonomia hizkuntza politika egiteko?». Egungo legediak «euskarazko zerbitzuak eskaintzeko» eta «euskaraz lan egiteko» zer berme ematen dituen azalduko du Nogeirak. Ikuspegi juridikoari erreparatuko diete Iñigo Urrutia eta Iñaki Agirreazkuenaga EHUko zuzenbide irakasleek ere, Bilbaok aurreratu duenez.
Bestalde, udal teknikarien ikuspegia ere jaso nahi izan dutela azpimarratu du Bilbaok, euskarazko zerbitzuak eskaintzeko nahiz euskaraz lan egiteko «zer-nolako estrategiak erabili izan dituzten» eta «zer-nolako oztopoak izan dituzten» azaldu dezaten. Lau teknikariren testigantzak izango dira: Iñaki Arruti Lasarte-Oriako Udaleko Euskara zerbitzuko buruarenak, Idoia Zabaltza Agoitz eta Aezkoako Euskara zerbitzuko teknikariarenak, Maite Zarate Bermeoko Udaleko Euskara zerbitzuko buruarenak eta Manex Agirre Gorbeiako Kuadrillako Euskara zerbitzuko teknikariarenak.
Egitarau osoa ikusgai jarri dute Kontseiluaren webgunean, eta izen ematea ere zabalik dago; doakoa izango da. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204737/aita-mari-k-105-pertsona-erreskatatu-ditu-maltako-uretan.htm | Gizartea | 'Aita Mari'-k 105 pertsona erreskatatu ditu Maltako uretan | Bi adingabe zeuden ontzian. Maltako agintariei abisatu diete, baina momentuz ez dute erantzunik jaso. 1.179 dira jada urte honetan Mediterraneoan hildako migranteak. | 'Aita Mari'-k 105 pertsona erreskatatu ditu Maltako uretan. Bi adingabe zeuden ontzian. Maltako agintariei abisatu diete, baina momentuz ez dute erantzunik jaso. 1.179 dira jada urte honetan Mediterraneoan hildako migranteak. | Arrantzale ontzi batek eman dio abisua Aita Mari erreskate ontziari, eta 06:00 inguruan heldu da zurezko ontzi txiki baten ondora. 105 gizonezko zeuden bertan, horietako bi adingabeak. Ontziko arduradunek jakinarazi dutenez, lehen azterketaren arabera onik zeuden denak; nekea eta makatu batzuk zituzten. Maltako Gobernuari abisatu diote, baina ez dute erantzunik jaso.
IOM Nazioarteko Migrazio Erakundearen arabera, aurten 1.179 pertsona hil dira Mediterraneo itsasoan Europara iritsi nahian. Horrez gain, SMH Itsas Salbamendu Humanitarioa gobernuz kanpoko erakundeak salatu duenez, 39.694 pertsona seguruak ez diren portuetara eraman dituzte kostazainek, erreskateak burutu ondoren.
Gobernuz kanpoko erankunde horren parte da Aita Mari ontzia, eta azaldu dute portu seguru bakarrak Italia eta Maltakoak direla, eta Libian, aldiz, ez dagoela babesik: «Europako agintariei eskatzen diegu gune honetako erreskateetaz arduratzeko, eta Libia finantzatzeari uzteko. Kostazainek migranteak hara eramaten dituzten bakoitzean argi geratzen da Libiak ez daukala giza eskubideak errespetatzeko asmorik».
Horrez gain, dei egin dute «pasarela humanitarioak» sortzera, «Libiako infernuan harrapatuta» dauden pertsonei migrazio seguru bat bermatu ahal izateko. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204738/poloniako-lehen-ministroak-erasokor-jarraitu-du-laquoez-gara-inoiz-probintzia-bat-izangoraquo.htm | Mundua | Poloniako lehen ministroak erasokor jarraitu du: «Ez gara inoiz probintzia bat izango» | Europarlamentuko saioak agerian utzi du Varsoviak eta Bruselak ikuspuntu kontrajarriak dituztela sistema judizialaren nagusitasunaren, haren independentziaren eta subiranotasunaren inguruan. | Poloniako lehen ministroak erasokor jarraitu du: «Ez gara inoiz probintzia bat izango». Europarlamentuko saioak agerian utzi du Varsoviak eta Bruselak ikuspuntu kontrajarriak dituztela sistema judizialaren nagusitasunaren, haren independentziaren eta subiranotasunaren inguruan. | Ezohikoa da EB Europako Batasuneko estatu kideetako gobernuburuek Europako Parlamentuan hitza hartzea. Mateusz Morawiecki Poloniako lehen ministroarentzat, ordea, beharrezkoa zen pauso hori ematea, haren herrialdeko Auzitegi Konstituzionalaren azken erabakiak eragin duen «gaizki-ulertua» azaltzeko. Bada, Morawieckiren agerraldiak asko izan du azalpenetik, baina, zehazki, gehiago bere burua justifikatzetik eta erasokor jarraitzetik, tonua jaistetik eta zubiak eraikitzetik baino: «EBren eskumenek muga jakin batzuk dituzte. Ez gara isilik geratu behar muga horiek hausten dituztenean. Hortaz, baietz esaten diogu europar unibertsalismoari, eta ezetz europar zentralismoari. Ez gara inoiz probintzia bat izango».
Europarlamentuko saioak agerian utzi ditu talde komunitariora begirako bi ikuspuntu kontrajarriak. Bi aldeentzako txaloak eta kexak izan dira, eurodiputatuek bai baitakite Bruselaren eta Varsoviaren arteko gatazkan asko dagoela jokoan. Horretaz aritu da Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidentea, Poloniako gobernuburuaren aurretik mintzatu denean: «Ezin ditugu eta ez ditugu arriskuan jarriko balio komunak», ohartarazi dio Morawieckiri. Kargua hartu zuenetik egindako diskurtsorik gogorrena izan da Von der Leyenek gaur eman duena.
Hilaren 7an, Poloniako Auzitegi Konstituzionalak auzitan jarri zuen EBko justiziaren nagusitasuna, argudiatuta herrialdea estatu kide bilakatu izanak ez duela esan nahi estatuak talde komunitarioko justiziari legezko aginte gorena aitortzen dionik, ezta haren subiranotasuna EBren esku uzten duenik ere.
Hain justu, talde komunitarioko estatu kide bilakatzeko baldintzen artean dago justiziari buruzko subiranotasun hori ematea, eta aitortzea herrialdeko Auzitegi Konstituzionalaren gainetik egongo dela EBko justizia; finean, Luxenburgon egoitza duen Europako Justizia Auzitegia. Berez, talka lehenagotik dator, Bruselak uste baitu Poloniako justizia independentzia galtzen ari dela, hango gobernuaren erabakien harira.
Poloniako lehen ministroak, baina, egun ez du interpretazio bera egiten auzi horretaz aritzean, eta, haren herrialdeko Konstituzionalaren erabakia argudio hartuta, Bruselari ohartarazi dio «anbizio zentralistak suntsipenera» eramango duela EB. Beste modu batera esanda, Morawieckik gainontzeko estatu kideei esan die talde komunitarioa eta haren erakundeak eta egiturak aldatu behar direla, eta ez bere herrialdekoak.
Hori bai, duela aste eta erdiko erabakiaz, Poloniako lehen ministroak azaldu du EBren zuzenbidearen nagusitasuna aitortzen duela, baina, aldi berean, zalantzan jartzen duela Europako Justizia Auzitegiaren autoritatea: «Herrialde bat ezin da subiranoa izan bere konstituzioak amore eman behar badu».
Europako Batzordeak ez du oraindik erabakirik hartu auzi horren inguruan, gaia «arreta handiz» aztertzen ari direlako, Von der Leyenek azaldu duenez. Baina zalantzarik ez dago, Bruselan kezkatuta daude Poloniako Konstituzionalak hartu zuen erabakiarekin, «Europako Batasunaren oinarriak zalantzan jartzen» dituelako.
Europako Batzordeko presidentearentzat, «Europako ordena juridikoaren batasunaren kontrako eraso zuzen bat» izan da hilaren 7ko ebazpena: «Soilik ordena juridiko komun batek berma dezake eskubide berdintasuna, segurtasun juridikoa eta estatu kideen arteko konfiantza. Denbora da Poloniako sistema judizialaren independentziaz kezka dugula. Epaileei immunitatea kendu diete, eta beren postuetatik bota dituzte justifikaziorik gabe. Tamalez, egoera okertu egin da».
Poloniako lehen ministroari ez dio ihes egin adierazpen horrek, Von der Leyeni erantzun baitio «berdintasun» hori praktikan ez dela existitzen: «Zatiketak ikusten ditugu herrialde indartsuen, ahulen, berrien eta zaharren artean».
Bruselaren hiru aukerak
Gaurko agerraldiak kontuan hartuta, badirudi Europako Batzordearen eta Poloniako Gobernuaren arteko gatazkak okerrera egiteko aukera besterik ez duela. Bruselan, gainera, Varsoviari presio egiteko hainbat mekanismo dituzte, eta, Von der Leyenek esandakoa beteko balitz, gutxienez horietako bat erabiliko lukete.
Batetik, arau hauste prozedura bat abiatzea, Poloniaren kontrako zigor ekonomikoak agintzeraino —eguneko milioika eurokoak—; bigarrenik 7. artikulua berriz martxan jartzea, Varsovia boto eskubiderik gabe utziko lukeena Europar Kontseiluan, eta, oro har, EBko bilera komun guztietan —aho batezko erabakia da, eta Hungaria kontra agertu da—; eta, azkenik, ziurrenik eragin handiena izan dezakeena: suspertze funtseko dirua blokeatzea, 36.000 milioi eurokoa.
Izan ere, diru hori jasotzeko, talde komunitarioak ezinbesteko baldintza bihurtu zuen zuzenbide estatua errespetatzea. Poloniari eta Hungariari begirako erabakia izan zen, Europako Batzordeak bi herrialde horiekin baititu desadostasunik handienak arlo horretan. Varsoviak eta Budapestek neurri horren kontrako helegiteak aurkeztu zituzten urte hasieran, eta Europako Justizia Auzitegiak iragan astean aztertu zituen, oraindik erabakirik eman gabe.
Europarlamentua horri buruzko ebazpen baten inguruan bozkatzekoa da etzi, eta, onartuz gero, Europako Batzordeari eskatuko dio martxan jar dezala suspertze funtseko dirua blokeatzeko prozedura, baita eztabaidagai izan dituzten gainontzeko aukerak ere, beharrezkoa balitz.
Bien bitartean, Poloniako oposizioko alderdiak polexit-aren (herrialdea EBtik ateratzearen) mehatxua darabilte ahotan asteotan, baina herrialdeko gobernuak erantzun dio ez duela horretarako asmorik. Inkesten arabera, herritarren gehiengo zabala, %80 inguru, talde komunitarioa jarraitzearen aldekoa da.
Horren jakinaren gainean dagoela, eta, jarrera erasokorra izan duen arren, Morawieckik europarlamentuan ziurtatu du estatu kide izango direla aurrerantzean ere: «Gora Europako Batasuna; gora herrialde subiranoak; gora Europa, munduko tokirik onena». |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204739/arabako-ikastola-guztiek-elkarrekin-antolatuko-dute-datorren-urteko-araba-euskaraz.htm | Gizartea | Arabako ikastola guztiek elkarrekin antolatuko dute datorren urteko Araba Euskaraz | Olarizun egingo dute jaia, Gasteizen, eta bildutako dirua Trebiñuko Argantzon ikastolarentzat izango da. | Arabako ikastola guztiek elkarrekin antolatuko dute datorren urteko Araba Euskaraz. Olarizun egingo dute jaia, Gasteizen, eta bildutako dirua Trebiñuko Argantzon ikastolarentzat izango da. | Arabako ikastola guztiek elkarrekin antolatuko dute datorren urteko Araba Euskaraz. Hala azaldu dute gaur goizean Gasteizen egin duten prentsaurrekoan. Ekainaren 19an egingo dute festa, Zortzigarren alaba lelopean.
Trebiñuko Argantzon ikastolari lagunduko diote: «Zortzi ikastola gara Araban, Ikastolen Elkartearen barruan bildurik. Zortziek bat egingo dugu, Argantzon ikastolaren alde. Trebiñu baitugu zortzigarren kuadrilla, Trebiñu baitugu zortzigarren alaba». Zehazki, ikastola berria —2023-2024ko ikasturtean zabaldu nahi dute— egiteko dirua lortu nahi dute, baita Argantzon ikastola ezagutarazi eta Trebiñu Araba dela aldarrikatu ere, besteak beste. Egun, bi eraikin ditu ikastolak: Argantzonen bat eta Manzanosen bestea. Azken horretan, herritarrek utzitako lokal batzuetan ari dira eskolak ematen, eraikin berria egin artean. Helburu orokorragoak ere zehaztu dituzte: hala nola ikastolen komunitatea indartzea, euskararen erabilera sustatzea eta ikastola ereduaren eta ikastolen zereginak eta xedeak zabaltzea.
Ekainaren 19an egingo dute Araba Euskaraz. Adierazi dutenez, «aspaldian» ari dira jai eredua aztertzen, eta, haien irudiko, aurten eginiko Araba Euskaraz, COVID-19a tarteko, «eredugarria» izan da hainbat alderditan. Horiek aintzat hartuta ekin diote hurrengo urteko festaren antolaketari: haurrentzako eta familientzako jai eguna izango da bereziki; osasun eta segurtasun neurriak bermatuko dituzte; adin guztietarako kultur egitasmo askotarikoak eskaini nahi dituzte; «giro oneko» jaia egiteko asmoa dute, parte hartzailea, ludikoa eta euskararen erabilpena bultzatuko duena; eta erakundeek, babesleek eta laguntzaileek ere tokia izango dute.
Antolatzaileek azaldu dutenez, ordea, festa ez da egun bakarrekoa izango: ikasturte osoan zortzi ikastoletan egin nahi dituzte ekintzak. Jaiaren antolaketa ere ikastola horien guztien esku egongo da: «Zortzi ikastoletan sortu ditugu batzorde desberdinak, eta lanak banatu ditugu: material salmenta, Tanta zozketa, babesleak eta laguntzaileak, publizitatea, segurtasuna, urte osoko egitasmoak, eguneko egitaraua, muntaketa...».
41 urte atzera
41 urte beteko dira datorren urtean lehen Araba Euskaraz egin zutenetik. Olarizun egin zuten hura ere, eta edizio hari keinu egin nahi diote 2022ko festan, leku berera itzuliz ez ezik, baita logoarekin eta leloarekin ere. Nestor Basterretxeak ondu zituen 1981eko festako logoa eta leloa, eta hura oinarri hartuta egin dituzte oraingoak. Azaldu dutenez, Araba, zazpi talde, bat euskararen alde izan zen 1981eko festaren leloa, Arabako zazpi kuadrillei erreferentzia eginez; 2022koa, berriz, Zortzigarren alaba izango da. «Gorka Knorren Araba abestiaren ildotik, zortziak erreferentzia egiten die Arabako zortzi ikastolei, Arabako zortzi kuadrillei —zazpi ofizialak gehi Trebiñu—, batasunari —zortziak bat—, eta Trebiñuri —bera da zortzigarren alaba—». Logoari dagokionez, Basterretxeak sortutako logoan ageri den haritz hostoaren ildotik, zuhaitz desberdinen hostoak erabili dituzte, «ikastolen aniztasuna islatzeko, eta, era berean, baita lurraldearen, basoen eta naturaren aniztasuna ere». |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204740/gipuzkoak-kamioiei-bidesariak-kobratzeari-utziko-dio-ostegunean.htm | Ekonomia | Gipuzkoak kamioiei bidesariak kobratzeari utziko dio ostegunean | N-1 eta A-15 autobideak doakoak izango dira kobratze sistema berria indarrean sartu arte, 2023aren hasierara arte. | Gipuzkoak kamioiei bidesariak kobratzeari utziko dio ostegunean. N-1 eta A-15 autobideak doakoak izango dira kobratze sistema berria indarrean sartu arte, 2023aren hasierara arte. | Ostegunetik aurrera, Gipuzkoako Foru Aldundiak ez die bidesaririk kobratuko N-1 eta A-15 errepideak zeharkatzen dituzten ibilgailu astunei, eta hala izango da 2023aren hasierara arte, araudi berria indarrean sartu eta horrekin loturiko azpiegitura berri guztia jarri arte. Denbora horretan diputazioak ez du jasoko bidesari horien bidez bildutakoa; azken lau urteetan, 20 milioi euro inguru bildu ditu.
EAEko Auzitegi Nagusiak maiatzean indargabetu zuen bidesariak kobratzeko modua egiten zuen foru araua, eta, Espainiako Auzitegi Gorenak diputazioaren helegiteak atzera bota ondoren, epaia irmoa da atzotik. EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzi du diskriminatzailea dela bidesarien sistema hori, soilik lurraldea alderik alde zeharkatzen duten kamioilariei eragiten dielako, Gipuzkoan bakarrik aritzen direnen mesedetan. Foru aldundiak atzo jaso zuen epaia betetzeko agindua edo probidentzia —maiatzetik horren zain omen zegoen indarrean jartzeko—, eta Gipuzkoako Aldizkari Ofizialean argitaratzearekin batera sartuko da indarrean, asteazkenetik ostegunerako gauerdian. Aldundiak, dena den, ez dio uko egingo errepide horiek erabiltzeagatik kobratzeari. Beste arau bat egin du, hirugarrena duela lau urte ezarri zuenetik. Araudi berria urte amaieran onartzea espero du, eta orduan lizitatuko ditu horrek dakartzan azpiegitura ugariak —25 milioiko kostua izango du—; kalkulatzen du kamioiak 2022aren amaieran edo 2023aren hasieran hasiko direla berriz ordaintzen. Kasu horretan, N-1 eta A-15 autobideetako edozein zati erabiltzeagatik pagatu beharko dute. Azken lau urteetan 19 kilometrorengatik ordaindu dute soilik. Auzitegiak aipatutako diskriminazioa saihesteko hartu du erabaki hori aldundiak. Aurreikusten du araudi berriarekin orain halako hiru bilduko duela: 31 milioi euro inguru urtean.
Orain arte kobratutakoa
Araudi berria ere ez da garraiolarien gustukoa izan, uste baitute oraindik ere diskriminatuta daudela, gainerako erabiltzaileek ez dutelako ordaintzen. Horrez gain, eskatu dute baliogabetutako bidesariengatik ordaindutako dirua itzultzeko. Fedanismer elkarteak kalkulatu du aldundiak hamabost milioi euro itzuli behar dizkiela kamioilariei.
Aldundiak berretsi du orain arte kobratutakoa legezkoa dela, EAEko Auzitegi Nagusiak ez duelako aurkakorik ebatzi, eta baztertu egin du diru hori ofizioz itzultzea. Diputazioak gogorarazi du Bidegin «erreklamazio indibiduala» aurkez dezaketela dirua itzuli behar dietela uste duten kamioilariek. Horretarako, elkarteek inprimakiak prestatu dituzte beren webguneetan. Aldundiko bozeramaile Eider Mendozak esan du erreklamazio batzuk jaso dituztela, baina «oso gutxi» direla.
Gero eta gehiago dira erabilera handiko errepideetan kamioiei ordainsariak ezartzea erabaki duten administrazioak. Gainerako euskal lurraldeak ere horretan ari dira, eta Europako herrialde ugaritan jarriak dituzte jada.
Espainian, aztertzen
Espainiako Gobernuak ere asmoa du ordainpeko errepideen sarea handitzeko. Gaur hizpide izan du beste behin, baina ez du zehaztasunik eman: kamioientzat soilik izango ote den ala erabiltzaile guztientzat. Azpiegituretako idazkari nagusi Sergio Vazquezek kamioien eta autoen jabe guztiei urteko tasa bat ezartzeko aukera aipatu du; Raquel Sanchez Garraio ministroak, berriz, bidesarien sistema bat. Nolanahi ere, biek azpimarratu dute Espainiako errepideak «salbuespena» direla Europan, 27 estatu kideetatik 24k dituztelako halako sistemak, eta beharrezkoa dela «eztabaida zintzo bat». Espainian autobide gehien-gehienak doakoak dira, eta horien mantentzeaz estatua arduratzen da.
Hego Euskal Herrian, berriz, oso bestelakoa da egoera. Bertako administrazioen eskumena da errepideak erabiltzeagatik kobratu ala ez erabakitzea, eta horretarako zein sistema jarri zehaztea. Orain arte bidesarien alde egin dute. Gaur egun, erabilera handiko autobideen %70 inguru dira ordainpekoak, eta kopuru hori gehiago zabaltzeko egitasmoak dituzte erakundeek; oraingoz, karga astunak dituzten kamioiek soilik ordaindu beharko lukete.
Euskal erakundeek errepideen jabetza izanda ere, Madrilen erabakiak izan dezake eraginik. Ibilgailuen jabe guztiei urteroko tasa bat ezarriko balie, tasa eta bidesariak, biak, ordaindu beharko lituzkete Hego Euskal Herriko herritarrek bertako eta Espainiako errepideak erabiltzeagatik, eta gauza bera Hegoaldeko errepideak erabiltzen dituzten kanpoko gidariek. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204741/emakume-bat-espetxeratu-dute-gizonezko-bikotekidea-hiltzea-egotzita.htm | Gizartea | Emakume bat espetxeratu dute gizonezko bikotekidea hiltzea egotzita | Joan den ostegunean hil zuen, labankadaz, lagun baten etxean zeudela. Emakumea akusaziopean ezarri du Baionako prokuradoreak, eta presondegian sartu dute behin-behinean. Emakumeen aurkako bortizkeriagatik zigortua izan zen gizona joan den abuztuan. | Emakume bat espetxeratu dute gizonezko bikotekidea hiltzea egotzita. Joan den ostegunean hil zuen, labankadaz, lagun baten etxean zeudela. Emakumea akusaziopean ezarri du Baionako prokuradoreak, eta presondegian sartu dute behin-behinean. Emakumeen aurkako bortizkeriagatik zigortua izan zen gizona joan den abuztuan. | 34 urteko emakume bat atxilotu zuten joan den ostegunean, Angelun (Lapurdi), bere 43 urteko gizonezko bikotekidea labanaz zauritu eta hiltzeagatik, Sud Ouest egunkariak jakinarazi duenez. Baionako prokuradoreak akusaziopean ezarri du «nahitara eragindako heriotza» leporatuta, eta behin-behinean preso sartu dute. Gizonezkoa zigortu egin zuten abuztuan emakumeen aurkako bortizkeriagatik, eta hura ikusteko debekua zuen.
Bien ezagun baten etxean aterpetzen zen bikotea, baina ostegunean ez zegoen bertan. Gizonezkoa labankadaz zauritu ondotik, auzokoak abisatu zituen emakumeak, baina larrialdi zerbitzuak iritsi zirenerako beranduegi zen, eta ez zuten suspertzea lortu. Hasieran bere buruaz beste egin zuela erran bazuen ere, galdeketetan labankada berak eman ziola aitortu zuen. Larunbatean, preso sartzea erabaki zuen Baionako prokuradoreak.
Lehenago ere izana zuen arazorik bikoteak, joan den abuztuan Baionako epaitegian epaitu eta zigortu baitzuten gizonezkoa, emakumeen kontrako indarkeriagatik. Hura ikusteko debekua eman zioten, baina ordutik behin baino gehiagotan elkartu dira berriz, eta Sud Ouest-en arabera, elkarrekin bizi ziren biak.
Ipar Euskal Herriko Itaiak gogor salatu du «emakumeak jasan behar izan duen egoera eta puntu horretaraino iritsi behar izana», eta azpimarratu du Angelun jazotakoa, hain zuzen, «instituzio burgesek emakume langileak babesteko duten gaitasun faltaren» erakusle dela. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204742/espetxe-politikaren-aldaketa-laquosendotzekoraquo-manifestaziora-deitu-du-sarek-larunbaterako.htm | Politika | Espetxe politikaren aldaketa «sendotzeko», manifestaziora deitu du Sarek larunbaterako | ETAk jardun armatua eten zueneko hamargarren urteurrenaren bezperan, eskubide urraketa guztiei irenbidea emateko eskatu du plataformak. Manifestazioa 17:00etan aterako da, Antiguako tuneletik. Baieztatu du, besteak beste, Kataluniako preso politikoen ordezkaritza bat egongo dela, eta Gatibuk emanaldia egingo duela amaieran. | Espetxe politikaren aldaketa «sendotzeko», manifestaziora deitu du Sarek larunbaterako. ETAk jardun armatua eten zueneko hamargarren urteurrenaren bezperan, eskubide urraketa guztiei irenbidea emateko eskatu du plataformak. Manifestazioa 17:00etan aterako da, Antiguako tuneletik. Baieztatu du, besteak beste, Kataluniako preso politikoen ordezkaritza bat egongo dela, eta Gatibuk emanaldia egingo duela amaieran. | Sare plataformak agerraldia egin du gaur goizean Donostian, ETAk jardun armatua eten zueneko hamargarren urteurrenaren bezperan. Bertan, espetxe politikaren aldaketa «sendotzeko premia» nabarmendu du, eta eskubide urraketa guztiei irtenbidea emateko eskatu; espetxe politikarekin eta biktima guztien aitortzarekin lotutakoei. Adierazi duenez, egoera «ezin da gehiago luzatu»: «Bizikidetza lortzeko ezinbestekoa da konfrontazioz eta sufrimenduz lotutako kapitulu hau ixtea». Eskubide urraketak amaitzeko, manifestaziorako deia egin du larunbaterako, eta, herritarrez gain, eragileei ere parte hartzeko deia egin die.
Sareren arabera, hamar urte hauetan «aukera paregabea» zabaldu da bizikidetzan eta bakean «aurrera egiteko», baita pertsona guztien sufrimendu eta giza eskubideekiko errespetuan «aurrera egiteko» ere. Baina azaldu du «aurrerapen batzuk» egon diren arren aukera hori «erdizka aprobetxatu» dela; besteak beste, «inork» ez zuelako espero gaur egun ere euskal presoek bizi duten eskubideen urraketaren aurka «konponbide justurik» ez egotea. Horrekin batera, Sarek eskerrak eman dizkie urte hauetan «modu arduratsuan eta ahalegin handia eginez» aurrerapauso bat emateko aukera «aprobetxatu» duten guztiei.
Plataformaren ustez, ETAren ekinbidearen amaierak «salbuespen legediaren amaiera» ekarri behar zuen, baina «urruntzeari eutsi egin zaio»: 104 preso daude Euskal Herritik kanpoko espetxeetan, «etxetik batez beste 250 eta 600 km arteko distantziara». Preso horien senideek egin behar dituzten bidaia luzeez gain, salbuespeneko espetxe politika «eragin negatiboa» duen beste arlo batzuetan ere aplikatzen da: hamar preso daude espetxeko hirugarren graduan, eta 70 preso inguru egon beharko lirateke egoera horretan; presoen %90ek espetxeko baimena hartzeko eskubidea dute, baina «ez zaie baimenik ematen», eta Auzitegi Nazionalak ezartzen duen «blokeoa» jasaten ari dira. Horregatik, egoera horren aurka eta gainerako kasu guztietan «justizia eta bihozberatasuna» eskatu ditu Sarek.
Plataformako bozeramaileek adierazi dute Sarek «oso modu baikorrean» hartu dituela Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiak eta Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak atzo Aieten eginiko adierazpenak. Bego Atxa bozeramaileak Sareren «aitorpen eta babes osoa» adierazi die ezker abertzaleak egindako adierazpenei; «zubiak eraikitzen jarraitzeko aurrerapausoak» baitira. Gaineratu du «ondo» legokeela «gainontzeko indarkeriari babesa eman diotenek» ere horrelako aldarrikapenak egitea. Joseba Azkarraga bozeramaileak ere adierazi du atzo esandakoa bizikidetza lortzeko «pauso garrantzitsua» izan dela.
Agerraldian, gainera, larunbatean Donostian egingo den euskal presoen eskubideen aldeko manifestaziora joateko deia egin diete herritarrei eta herriko ordezkari sindikal, politiko eta sozialei. Manifestazioa 17:00etan aterako da, Antiguako tuneletik, eta Bulebarrean amaituko da. Plataformak baieztatu du, besteak beste, Kataluniako preso politiko ohien ordezkaritza bat egongo dela, eta Gatibuk emanaldia egingo duela amaieran. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204743/garrantzi-handia-aitortu-dio-zapaterok-urriaren-18ko-adierazpenari.htm | Gizartea | «Garrantzi handia» aitortu dio Zapaterok Urriaren 18ko Adierazpenari | «Esana dago: ez zuen gertatu behar», adierazi du Espainiako gobernuburu ohiak, ETAren amaieraren harira PSEk eginiko ekitaldian | «Garrantzi handia» aitortu dio Zapaterok Urriaren 18ko Adierazpenari. «Esana dago: ez zuen gertatu behar», adierazi du Espainiako gobernuburu ohiak, ETAren amaieraren harira PSEk eginiko ekitaldian | «Transzendentzia handikoa». Jose Luis Rodriguez Zapatero Espainiako Gobernuko presidente ohiak horrela definitu du atzo Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiak eta Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaileak ETAren biktimen oinazea aitortzeaz eginiko adierazpena. Rodriguez Zapateroren iritziz, adierazpenean jasotako hitzak «nahikoa adierazgarriak» dira, eta «demokraziaren eskuzabaltasunaren alde» mintzatu da.
Gernika-Lumon (Bizkaia) izan da Rodriguez Zapatero, batzar etxean, ETAren jarduera armatuaren hamargarren urteurrenaren harira PSE-EEk prestatutako ekitaldi batean. Bertan hartu du hitza Rodriguez Zapaterok, Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusiarekin eta Patxi Lopez Jaurlaritzako lehendakari ohiarekin batera eta hainbat ordezkari eta hautetsi sozialistaren begiradapean.
ETAren amaierako prozesuan PSOEk eta PSE-EEk jokatutako rola goraipatzeko eta erakunde armatua zenaren biktimak gogoan izateko ekitaldia izan da Gernikakoa, eta, zuzenean aipatu gabe, Rodriguez Zapaterok aipagai izan ditu ezker independentistak biktimen oinazearen aitortzaren inguruan esandakoak: «Hamar urte hauek eta egun hauek transzendentzia berezia dute Euskadirentzat eta Espainiarentzat. Esana dago: ez zuen gertatu behar. Mina ez da joango, baina hobeto arnasten dugu. Historia ezin da aldatu, baina etorkizuna bai». Ondoren prentsari eginiko adierazpenetan aipatu du Zapaterok «transzendentzia handia».
Hitzaldian, ordea, nagusi izan dira biktimekiko aipamenak: «Gure bihotzetan iraungo du biktima guztiekiko eta senideekiko oroimenak, aitortzak, gertutasunak, jasandako min bidegabearengatik. Biktima guztiak, guztiak, gure anai-arreba gisa sentitzen ditugu. Haien memoriak iraungo du. Aitortza obligazio moral bat da; ez dago gizarte duinik oroitzen eta aitortzen ez dituena bizia modu bidegabean galdu zutenak».
«Biktima guztiak, den-denak, baldintza guztietakoak, gure sentitzen ditugu», gaineratu du Zapaterok. Aurrerantzean «prozesua azkartzea» espero duela gaineratu du, eta eskuzabaltasuna aipatu du. «Gizarteak abiada azkarrean egin du aurrera, eta baliteke datozen hamar urteetan erritmoa azkartzea. Ez da ahaztu behar; bakarrik gorrotoa ahaztu behar da».
Lopezek ere hizpide izan du adierazpena: «Lehen aldiz aitortu dute ETAren biktima guztien oinazea. Euren iraganaren nolabaiteko osoko zuzenketa bat da: [ETA] taldearen babesle izan zirela». Halere, Espainiako eskuinari zuzendu dizkio kritikak: «Espero genuena entzun dugu: erabateko ukazioa. Esaten digute ETAk bizirik jarraitzen duela; hori tamalgarria da. Terrorismoa darabilte berriro sozialistei eraso egiteko».
«Egia bakarra»
Gordinago hitz egin dute Mendiak eta Lopezek, besteak beste, «egia bakarra» babestuta. «Politikak negoziatu ditzakegu, hori egin behar dugu, baina ez dugu egia negoziatuko: hemen ezberdin pentsatzen zuena hil zen», esan du Mendiak. Eta gisa berean Lopez: «Tentazioa dago ETAren amaiera berrirakurtzeko, nork bere diskurtsora egokitzeko. Parte hartu ez zuten lasterketetan dominak jartzeko; are, ETAren amaiera eureganatzeko. Beti daude kontakizunari buruzko batailak, baina egia bakarra dago: horretan, hiltzaileak ez dio hiltzaile izateari uzten, ezta biktimak biktima izateari uzten ere. Horregatik, oso argi daukagu nork ezin duen idatzi kontakizuna». Kontakizun horretan, Mendiak «bakearen presidentea eta lehendakaria» izendatu zituen Zapatero eta Lopez.
Mendiak ETAren desagertzea eta Gernikako Estatutua lotu ditu: «Haien ondarea heriotza da; gurea, estatutua eta askatasuna». Haren hitzetan, «desiragarria» litzateke estatutu «modernoago» bat izatea, «baina errealitatea da haren aurkako jazarpenak galarazi duela hori». Behin ETAren indarkeria igarota, Mendiak nabarmendu du sozialistek «pluraltasuna» defendatzen dutela eta estatutuak «guztiok aterpetzen gaituen aterki bat» izan behar duela.
Ekitaldia amaitu eta gero hitz egin du Jesus Egiguren PSE-EEko presidente ohiak ere. Azaldu du Otegiren eta Rodriguezen adierazpenak garrantzi «izugarria» daukala eta euskal politikagintza «pixka bat aldatuko» dela adierazpen horren ondoren.
Espainiako Gobernuak ere balorazioa egin du Otegik eta Rodriguezek irakurritako adierazpenaren inguruan. Isabel Rodriguez bozeramaileak esan du «pausoa» ez dela «nahikoa», eta galdegin du biktimei «barkamena» eskatzeko eta «hitzetatik ekintzetara» igarotzeko; besteak beste, ETAren jarduera gaitzetsita. Zehazki, Rodriguezek azaldu du keinua «ondo» dagoela baina «askoz harago» joan behar dela, esaterako, presoei harrerak eginda biktimak ez «birbiktimizatzeko».
Joan zen astean, ETAk jarduera armatuaren amaiera iragarri eta hamar urtera, albistearen berri izan zuen eguna gogoan izan du Zapaterok Radio Euskadin: «Moncloan gehien hunkitu nintzen eguna».
Uztailean, Zapaterori eginiko elkarrizketa luze bat argitaratu zuen BERRIAk. Horretan, besteak beste, ETArekiko negoziazioen inguruan mintzatu zen: «Oslora joanda, bi urtean egin zitekeen ETAren amaiera». |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204744/esportazioak-hazten-ari-dira-baina-ez-dira-2019ko-mailara-iritsi.htm | Ekonomia | Esportazioak hazten ari dira, baina ez dira 2019ko mailara iritsi | Abuztura arte, Hego Euskal Herriko enpresen esportazioak %21,5 handitu dira, eta inportazioak, berriz, %27,7. | Esportazioak hazten ari dira, baina ez dira 2019ko mailara iritsi. Abuztura arte, Hego Euskal Herriko enpresen esportazioak %21,5 handitu dira, eta inportazioak, berriz, %27,7. | 2020ak ekarritako geldialdiaren ondoren, berriro abiada hartu du kanpo merkataritzak. Hego Euskal Herriko enpresek 22.656 milioi euroren ondasunak esportatu zituzten urtarriletik abuztura, iaz tarte horretan baino 4.016 gehiago (+%21,5).
Inportazioak nabarmen gutxiago dira (18.573 milioi euro), baina askoz gehiago handitu dira azken urtean: 3.600 milioi, hain zuzen ere (+%27,7).
Aurtengo hazkundeak ez du erabat konpentsatu iaz galdutakoa. Orain arte, esportazioak 2019koak baino %3 txikiagoak dira, eta inportazioak, berriz, %2,5 txikiagoak.
Ohikoa den bezala, ekipamendu ondasunak dira gehien esportatzen diren gaiak, %34, hain zuzen ere. Batezbestekotik behera hazi dira, ordea, %11 baizik ez. Haien ondoren, autoak esportatzen dira gehien (+%22,5), eta %27,6 handitu dira azken urtean.
Azken hilabeteetan hazkunde ekonomikoaren moteltze bat antzematen ari den arren, abuztua ez da txarra izan merkataritzarentzat: %24,3 handitu dira esportazioak, eta %43,4 inportazioak. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204745/eusko-jaurlaritza-gizartea-norabide-onean-doa.htm | Politika | Eusko Jaurlaritza: «Gizartea norabide onean doa» | Su-etenaren 10. urteurrena dela medio, adierazpen instituzional bat plazaratu du Jaurlaritzak, iraganera, orainera eta etorkizunera begira. | Eusko Jaurlaritza: «Gizartea norabide onean doa». Su-etenaren 10. urteurrena dela medio, adierazpen instituzional bat plazaratu du Jaurlaritzak, iraganera, orainera eta etorkizunera begira. | ETAren behin betiko su-etenaren hamargarren urteurrenaren harira, adierazpen instituzional bat argitaratu du Eusko Jaurlaritzak, «euskal gizartearen gehiengo handi baten sentimendua» ordezkatuz. Hiru gogoeta plazaratu ditu, iraganari, azken hamar urteetako bilakaerari eta etorkizunari begirakoak. Bingen Zupiria bozeramailearen esanetan, testua «ikuspegi itxaropentsu eta konprometitu baten» erakusle da, «oinarri demokratiko partekatuetan» etorkizun baten alde egiten duelako.
«Atzera begira», «zentzugabetzat» jo du Jaurlaritzak ETAren «jarduera terrorista», eta hura «gaitzesten eta salatzen» duela nabarmendu: «Berrogeitaka urtez iraun zuen indarkeriazko jarduna ezagutu dugun eskubide eta askatasunen urraketarik larriena izan zen». Horren ondorio dira «ETAK utzi zituen 854 hildakoak eta zauritutako, bahitutako, mehatxatutako, eta estortsionatutako milaka pertsonak», azaldu du Zupiriak Gobernu Kontseiluaren osteko prentsaurrekoan.
Hartara, su-etenetik gaurdainoko epea «baikorra» izan dela azaldu du, «gizarte gisa norabide onean» emaniko «pauso sendo eta erabakiorren» ondorio dena. Prozesu horretan, «biktimen aitortza», «erakundeena, gizartearena eta morala», lehen pauso bat dela uste du Jaurlaritzak. «Biktima guztiena», nabarmendu du adierazpenean: «Bai ETAren biktimena eta bai eskubideen urraketa guztien biktima izan diren guztiena». Izan ere, Zupiriaren esanetan, bizikidetza bada helburua, ezin da inor atzean utzi. Hori kontuan izanik, etorkizuna eraikitzeko memoriak duen garrantzia azpimarratu du.
«Itxaropenez eta konpromisoz betetako» gogoeta batean, «printzipio eta balio demokratikoetan oinarrituriko» etorkizun baten aldeko apustua egin du. Printzipio horiek «pertsonaren duintasuna, giza eskubideen errespetua eta berme eraginkorra, indarkeriarik eza, errespetua, elkarrizketa, aniztasuna eta pluraltasuna» dira, Eusko Jaurlaritzak azaldu duenez: «Bat gatoz denok bizikidetza indartzeko eta hobetzeko printzipioak direla, eta bizikidetza da bidea». |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204746/zumaiako-mugimendu-feministak-sexu-eraso-bat-salatu-du.htm | Gizartea | Zumaiako mugimendu feministak sexu eraso bat salatu du | Nafarroako Probintzia Auzitegiak hiru urte eta sei hilabeteko kartzela zigorra jarri dio gizon bati, bikotekide ohiari aizto batekin mehatxu egiteagatik. | Zumaiako mugimendu feministak sexu eraso bat salatu du. Nafarroako Probintzia Auzitegiak hiru urte eta sei hilabeteko kartzela zigorra jarri dio gizon bati, bikotekide ohiari aizto batekin mehatxu egiteagatik. | Zumaiako (Gipuzkoa) mugimendu feministak jakinarazi duenez, herrian sexu eraso bat gertatu zen larunbatean. Baleike hedabidearen arabera, ohar bidez azaldu dute taberna batean gertatu zela erasoa. Erasoa jasan zuen emakumeak gizonari esan zion inguruko emakumeak deseroso sentiarazten ari zela, «emakumeengandik gertu jarriz, enbarazu egiten ari zela esaten ziotenei begirada eta jarrera desafiatzailarekin erantzunez, eta, kasu batzuetan, emakumeen gorputzari buruzko bere iritziak botaz».
Oharrean jaso dutenez, bakean uzteko eskatu zion emakumeak, eta gizonak «modu larderiatsuan, jarrera oldarkorrez eta inpunitate sentimendu osoarekin» erantzun zuen. Orduan, adierazi dutenez, emakumeari galtzak jaitsi, eta ukituak egin zizkion taberna erdian. Emakumeak erasoari erantzun zion, eta gizona kalera bota zuten. Emakumeak salaketa jarri zuen Ertzaintzan. Erasoa arbuiatzeko asmoz, mugimendu feministak manifestazioa antolatu du biharko, Zumaiako Beheko plazatik abiatuta, 19:30ean.
Hiru urte eta sei hilabeteko zigorra
Nafarroako Probintzia Auzitegiak hiru urteko eta sei hilabeteko espetxe zigorra ezarri dio gizon bati, bikotekide ohiari aizto batekin heriotza mehatxuak egiteagatik. Gainera, ezingo da harengana gerturatu lau urtean, ezta emakumearekin komunikatu ere. Defentsak, biktimak eta fiskalak zigorraren inguruko akordioa lortu dute.
Gizona taberna batera joan zen 2020ko otsailaren 8an, eta konturatu zen bikotekide ohia bertan zegoela. Debekatuta zeukan biktimarengana gerturatzea edo harekin komunikatzea, baina bertan geratu zen. Biek elkarrizketa bat izan zuten, baina banatu egin ziren gero. Emakumea beste pertsona batekin atera zen tabernatik, eta itzuli zenean irainka hasi zitzaion gizona. Liskar bat izan zuten, eta beste pertsona batek banatu behar izan zituen. Gizonak aizto bat zeramala konturatu zen herritar hori; tabernatik aterarazi zuen, eta handik 150 metrora zegoen zuhaitz batean utzi zuen aiztoa pertsona horrek. Berriz tabernara itzuli zen erasotzailea, emakumea iraintzen hasi zen, eta hil egingo zuela esan zion. Ondoren, zuhaitzera joan zen, handik aiztoa hartu, eta emakumeari esan zion lepoa moztuko ziola. Bertan zeuden herritarrek geldiarazi egin zuten. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204747/servini-epailearen-autoa-pauso-garrantzitsua-dela-nabarmendu-du-abokatu-taldeak.htm | Gizartea | Servini epailearen autoa «pauso garrantzitsua» dela nabarmendu du abokatu taldeak | Rodolfo Martin Villa Barne ministro ohia epaitzeko aukera lehen aldiz antzeman dute, nahiz eta oraindik bide luzea geratzen den. Argentinako abokatu taldeak ohartarazi du Martin Villaren defentsak «dena bertan behera uzteko ahalegina» egingo duela | Servini epailearen autoa «pauso garrantzitsua» dela nabarmendu du abokatu taldeak. Rodolfo Martin Villa Barne ministro ohia epaitzeko aukera lehen aldiz antzeman dute, nahiz eta oraindik bide luzea geratzen den. Argentinako abokatu taldeak ohartarazi du Martin Villaren defentsak «dena bertan behera uzteko ahalegina» egingo duela | «Espainiako demokrazia ispilu baten aurrean jarri du». Maria Servini epaile argentinarrak asteburuan ia mila orriko autoan Rodolfo Martin Villa Barne ministro ohia auzipetzeko autoa kaleratu zuen, eta hura «urrats garrantzitsutzat» jo du kereila bultzatzen ari diren abokatu taldeak. Oraindik bide luzea geratzen bada ere, Eduardo Fachal abokatu argentinarrak azpimarratu du Martin Villa epaitzeko aukera lehen aldiz antzeman dutela. «Ipar hori jada ikus dezakegu, nahiz eta ez den gertu dagoen helmuga bat».
Zoom bidez egindako prentsaurrekoan, Argentinako talde juridikoak autoaren irakurketa egin du. Halaber, Ceaqua Argentinako kereila babesteko koordinakundeko abokatu Jacinto Larak ere bere azalpenak eman ditu, eta balorazioa egin dute kereila bultzatu duten biktima taldeek: Andoni Txasko Martxoak 3 elkarteko kidea, Fermin Rodriguez 78ko Sanferminak Gogoan taldeko kidea, Lucila Arago Ceaquako kidea eta Manuel Ruiz Comuna elkarteko kidea.
2010etik, gizateriaren aurkako krimenen testuinguruan, frankismoarekin lotutako instrukzioa darama Servini epaileak, eta, horien artean, Francisco Franco diktadorea hil ondorengo hilketak ere ikertzen ari da. Asteburuan kaleratutako auto luzean, Servinik Martin Villari leporatzen dio lau homizidio larriren arduradun dela: 1976ko martxoaren 3ko sarraskian Polizia Armatuak eraildako hiru langilerena —Pedro Maria Martínez Ocio, Romualdo Barroso eta Francisco Aznar— , bai eta 1978ko uztailaren 8an Iruñean polizia armatuek tiroz hildako German Rodriguezena ere.
Eduardo Fachalen arabera, autoan Servinik frogatutzat ematen du Espainiako Estatuak biztanleria zibilaren aurkako plan kriminal bat antolatu zuela. Diktadorea hil ondorengo urteetan ere, «egitura frankistaren kontrolpean izan zen trantsizioa». Iazko irailean egindako deklarazioan, Martin Villak arrazoitu zuen gertaera haiek «akatsak» izan zirela, giza eskubideen aurka jardundako polizia batzuen gehiegikeriak izan zirela, eta halakorik ez gertatzeko lan egin zuela.
Alabaina, Fachalen arabera, autoan Servinik dio Martin Villak gertaeren nagusitasun funtzionala zuela; hots, «delituak egiteko botere aparatuak erabili zituen». Garai hartan antolatzen ziren manifestazioetan hildakoak izaten ziren, «segurtasun indarrek berdin jokatzen zutelako», eta, horregatik, Martin Villak ezin du esan ez zekienik. «Delituak egon zirela jakinaren gainean egonik, ezin du bere ardura penala saihestu», azaldu du Fuchalek, autoan oinarrituta. Martxoaren 3ko gertaeretan, adibidez, sarraski hura egin zuten poliziak beste toki batzuetatik ekarri zituen, eta Gasteizen zabaldu, eta haren guztiaren berri bazekien, Fuchalen arabera. Agerian utzi zuen hori garai hartan komunikabideei egindako adierazpenetan. «Esan zuen eskarmentu gisa balio behar zuela hark, egonezin sozialak eta subertsioak jarrai ez zezaten».
Kasu gehiago sartzeko aukera
Abokatuen arabera, auzibideak orain arte izan dituen traba guztien jakitun, eta kontuan izanik defentsak auzia baliogabetzea nahi duela, Servinik zuhur jokatu nahi izan du. Auzipetze prozesuan lau hilketa horiek aipatu arren, atea irekita utzi du kasu gehiago gehitzeko, froga gehiago izanez gero: Gasteizko Martxoaren 3 sarraskietan egun batzuk geroago hil ziren Jose Castillo eta Bienvenido Peredaren kasua, 1977ko maiatzaren 12an Errenterian Guardia Zibilak hildako Rafael Gomezen kasua eta handik bi egunera Iruñean Polizia Armatuak eraildako Jose Luis Canorena; Bilbon hildako Francisco Javier Nuñezena; 1976ko irailaren 8an Hondarribian manifestazio baten ostean hildako Jesus Mari Zabalarena edo Sarturtzin hildako Norma Mentxakarena.
«Aurrean erronka handi bat dugu delitu gehiagoren ondorioz auzipetua izan dadin», azaldu du Fuchalek. Bere esanetan, auzibide honetan ikusirik Espainiako Gobernuak zein estatuko beste erakundeek ez dutela inongo laguntzarik eman, auzia bultzatu duten taldeei dagokie froga eta testigantza gehiago biltzeko ardura. «Auzia atzeratuko duen urratsik ez dugu egingo, baina orain arte egindakoa sendotzen lagunduko duten pausoak emango ditugu». Hala, martxoaren 3ko gertaeretan zein 1978ko sanferminetan, aurrera jarraitzeko baliagarri izan daitezkeen ekarpenak eta testigantzak eskatu dituzte.
Arerio gogorra aurrean
«Partida hori ez dugu bakarrik jokatzen, eta aurrean aurkari boteretsua dugu». Julieta Bandiralli abokatu argentinarrak gogoratu du Martin Villaren abokatu taldeak autoa aztertuko duela, eta espero dute auzia are gehiago atzeratuko duten neurriak hartzeko eskatuko duela. Hala ere, eurek lan egingo dute Servinik autoan agindutako behin-behineko espetxeratzea bete dadin, eta, hori posible ez bada, 9,5 milioi balioren ondasunak bahitu diezazkioten.
Jacinto Lara abokatuak gogora ekarri du auzi honek guztiak ondorioak dituela gaur egun, eta hainbestetan laudatua den trantsizioa «kolokan» jartzen duela. Frankismoak errepresaliatutako familiek Argentinara jo behar izan zuten Espainiako justizia sistemak zein erakundeek ez dietelako eman egia, justizia eta erreparazioa izateko aukerarik. Horregatik, Lararen arabera, Servinik «ispiluaren aurrean» jarri du egungo demokrazia. Larak azpimarratu du azken urteetan fiskaltzak agindua izan duela gertaerak argitzeko, Argentinatik zetozen eskaerei ezezkoa emateko, eta, hori ikusirik, beto hori kendu eta «Argentinako eskaera horiek betetzeko» exijitu du.
Espainiako Gobernuari, berriz, eskatu dio ez jartzeko oztoporik Argentinako justiziak galdegindako informazioari ere: «Auzibidearen tramitazioan, urrats handia da autoa, baina Espainiako Estatuari lankidetzarako deia egiten dio bete-betean, orain arte ez baitu halakorik egin». |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204748/eusko-jaurlaritzak-mugikortasuna-datuak-eta-terapiak-lehenetsi-ditu.htm | Ekonomia | Eusko Jaurlaritzak mugikortasuna, datuak eta terapiak lehenetsi ditu | Nadia Calviño ministroak lehentasunezko hiru proiektu hautatzeko eskatu zien erkidegoei, eta Eusko Jaurlaritzak mugikortasun berria, trantsizio digitala eta osasun terapia aurreratuak lehenetsi ditu. 1.854 milioi euroko inbertsioa aurreikusi da haientzat, eta 648 milioi Europako funtsetatik lortu nahi dira. | Eusko Jaurlaritzak mugikortasuna, datuak eta terapiak lehenetsi ditu. Nadia Calviño ministroak lehentasunezko hiru proiektu hautatzeko eskatu zien erkidegoei, eta Eusko Jaurlaritzak mugikortasun berria, trantsizio digitala eta osasun terapia aurreratuak lehenetsi ditu. 1.854 milioi euroko inbertsioa aurreikusi da haientzat, eta 648 milioi Europako funtsetatik lortu nahi dira. | Mugikortasuna, datuak eta terapia aurreratuak. Ardatz horietan oinarritutako hiru proiektu zabal aurkeztuko ditu Eusko Jaurlaritzak Madrilen, Europako funtsetatik 648 milioi euro erakartzeko asmoz, eta Espainiako Ekonomia ministro eta presidenteorde Nadia Calviñoren eskariari erantzunez. Hiru proiektu estrategikoetarako 1.854 milioi euroko inbertsioak aurreikusten ditu Jaurlaritzak.
Espainiako Gobernuak hainbat bide ditu zabalik Europako funtsak banatzeko, eta orain gutxi eskualde mailako proiektuentzako nolabaiteko beste leihatila bat zabaldu zuen Calviñok, erkidegoei gutuna bidali zienean bakoitzari eskatuz hiru proiektu estrategiko hautatzeko, traktoreak izan daitezkeenak haien lurraldeko ekonomiarentzat.
Berez, Eusko Jaurlaritzak eskualde mailako proiektu estrategikoak (bederatzi egitasmo) jada zehaztuta dauzka Next Euskadi programan. Baina orain, Calviñori aurkezteko nolabaiteko aukeraketa bat egin du, neurri handi batean birdefinizio bat. Arantxa Tapia Ekonomia Garapeneko sailburuak hori azaldu du gaur Gobernu Kontseilu osteko agerraldian. «Ez dira proiektu berriak», zehaztu du; «jada bazeuden Euskadi Next programan. Egin dugun bakarra haiek berriz biltzea izan da, integratzea. Eta saiatu gara koherentzia pixka bat ematen ekimenei, kontuan izanda haiek enplegua eta enpresa sortzeko duten trakzio ahalmena».
Sailburuak azpimarratu duenez, aukeraketa horrek ez du esan nahi Euskadi Nexteko beste proiektuak ez direnik garatuko edota Europako funtsik ez dutenik izango. «Lan egingo dugu guztiak aurrera eraman daitezen, bai ekimen publikoarekin, bai ekimen publiko-pribatuarekin; Next Generationeko deialdi guztietara aurkeztuko dira, eta izango dute Jaurlaritzaren eta aldundien finantzaketa propioa, eta baita oso beharrezkoa izango den finantzaketa pribatua ere».
Calviñori aurkeztuko dizkioten hiru proiektuek Europako funtsik jasoko duten ala ez eta jasotzekotan zenbat diru lor dezaketen noiz jakingo den galdetuta, Arantxa Tapiak erantzun du ez dakiela. «Datarik ez dakigu, baina, kontuan izanda Europatik datozen baliabide horiek jada jasota daudela Estatuko Aurrekontu Orokorretan, espero dugu urtea bukatu aurretik seinaleren bat izatea». Sailburuak gaineratu du orain arte egindako bilera eta harremanetan proiektuok harrera «oso positiboa» izan dutela Madrilen.
Hiru proiektuak
Calviñori erantzunez Eusko Jaurlaritzak aurkeztuko dituen hiru proiektuak:
Basque Mobility: 750 milioi euroko inbertsioarekin, proiektu estrategiko honen helburua euskal industria mugikortasun berri, autonomo, konektatu eta jasangarrian kokatzea da, bi ikuspegi landuz. Batetik, digitalizazioa eta mugikortasun konektatu eta autonomoa garatzea da asmoa, BasqueCCAM LABen koordinaziopean. Hor, garapen industrialez gain, mugikortasun berriari lotutako produktu eta zerbitzuak probatu eta balioztatzeko moduak landu nahi dira. Horretan, gainera, lurralde bakoitzak, espezializazio bat eskain dezake: Gipuzkoako errepide sarea, adibidez, mugaz gaindiko mugikortasuna lantzeko laborategi egokia izan daiteke; Bizkaiak, berriz, jada abian duen simulazio sistema hobetu dezake, 5Gn oinarritutako teknologiekin.
Mugikortasuna eta jasangarritasuna lotuta, berriz, erkidegoaren proiektu izarretako bat barneratzen da Madrilen aurkezteko proiektu estrategiko honetan: bigarren belaunaldiko bateriak egiteko Basquevolt gigafaktoria.
Datuaren ekosistema: Trantsizio digitalaren inguruko egitasmo nagusiak bildu ditu Jaurlaritzak proiektu estrategiko honetan, eta haietarako 405 milioi euroko inbertsioa aurreikusten du. Hemen doaz Industriarako Adimen Artifizialeko Europako Zentroaren egitasmoa (165 milioi euro); Data Center (117 milioi euro), industria zibersegurtasuneko zentroen garapena (49 milioi euro), eta konputazio kuantikoaren potentzialtasuna lantzeko asmoak (74 milioi euro).
Basque Advanced Therapies: 462 milioi euroko inbertsioarekin, proiektu estrategiko honetan lau egitasmo doaz zerrendatuta, terapia aurreratuen ingurukoak guztiak. Batetik, asmoa dago genetika eta biomedikuntzako laborategien azpiegitura handitzeko, terapia pertsonalizatuen ingurukoak lantzeko. Bestetik, Osasunberri proiektua dago, COVID-19aren pandemia eta etorkizuneko pandemiak kudeatzeko diagnostiko soluzioak eta terapiak bilatzen dituen proiektu integrala. Osasunberri partzuergo gisa antolatu da, eta Nafarroako Gobernuak ere parte hartzen du egitasmoan. Hirugarren asmoa da Arabako nodo farmazeutikoa garatzea, eta laugarrena, besteak beste terapia genikoa, zelularra eta tisularra garatzen dituen Gipuzkoa Advanced New Therapies bultzatzea. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204749/gksk-mugimendu-sozialistaren-aurkako-kriminalizazioa-salatu-du.htm | Politika | GKSk mugimendu sozialistaren aurkako kriminalizazioa salatu du | Azaldu duenez, «maniobra politiko-polizial bat» da El Mundo egunkariak mugimendu sozialistako kideen erretratuekin artikulu bat argitaratu izana. | GKSk mugimendu sozialistaren aurkako kriminalizazioa salatu du. Azaldu duenez, «maniobra politiko-polizial bat» da El Mundo egunkariak mugimendu sozialistako kideen erretratuekin artikulu bat argitaratu izana. | Asteburuan zeresana eman zuen El Mundo egunkariaren Crónica gehigarrian argitaratutako Kume berrien deialdi handia (La gran convocatoria de los nuevos cachorros, gazteleraz) erreportajeak. Hark hizpide zuen Gazte Koordinakunde Sozialistak urriaren 8tik 12ra Altsasun (Nafarroa) antolatu zuen Euskal Herriko Gazte Sozialisten Topagunea, eta izen-abizenekin, argazkiekin eta deskribapenekin ageri ziren mugimendu sozialistako hainbat kide. Leyre Iglesias kazetariak zuzenean lotu zituen haiek ETArekin eta kale borrokarekin.
Gaur, GKSk salatu du eurak seinalatzea zuela helburu erreportajeak: «Mugimendu sozialistako kideen erretratuekin artikulu bat atera izana, oligarkiaren zerbitzura dagoen egunkari baten bitartez egin den maniobra politiko-polizial bat dela ulertzen dugu». Gehitu dute ez dela kasualitatea Altsasuko «indar erakustaldiaren ondoren» argitaratu izana.
Asteburuan dozenaka lagunek gaitzetsi zuten mugimendu sozialistaren aurkako erasoa, eta haietako askok jo zuten «euskal gazteriaren aurkako erasotzat». GKSren arabera, ordea, ez da hori soilik izan: «Proletariotzaren antolakuntza independenteari eman zaion abisua eta egin zaion mehatxua da». Esan duenez, «Espainiako eta Europako enpresari handiak, mafiosoak eta bankariak zerbaiten beldur badira eta zerbait ia ezerezean uztea lortu badute, hori antolakuntza komunista da». Horregatik, azpimarratu du ez dela nahikoa «oinarri sozialdemokratak erakusten duen sumindura isolatu hutsa».
Gazte antolakundearen iritziz, beharrezkoa da «askatasun politikoak defendatzeko oinarri sendo bat eraikitzeko antolakuntza lana, eta hori proletariotza osoaren zeregina da». Azkenik, «sozialismoarekin duen konpromisoa» berretsi du GKSk, baita «klase eta zapalkuntzarik gabeko gizarte demokratikoa» eraikitzekoa ere. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204750/iberdrolak-uko-egin-dio-berriztagarrien-enkantean-parte-hartzeari.htm | Ekonomia | Iberdrolak uko egin dio berriztagarrien enkantean parte hartzeari | "Araudiaren ziurgabetasuna" dela eta, ez da joan enkantera, ezta Endesa ere, eta Espainiako Gobernuarekin duen sokatira bere hartan dagoela islatu du gertaerak. Ribera ministroak esan du megawatt-ordua 60 euro dela arrazoizko prezioa. | Iberdrolak uko egin dio berriztagarrien enkantean parte hartzeari. "Araudiaren ziurgabetasuna" dela eta, ez da joan enkantera, ezta Endesa ere, eta Espainiako Gobernuarekin duen sokatira bere hartan dagoela islatu du gertaerak. Ribera ministroak esan du megawatt-ordua 60 euro dela arrazoizko prezioa. | Argindarraren prezioa merkatzeko dekretua dela eta, konpania elektrikoak nor baino nor gehiago ari dira Espainiako Gobernuarekin, eta sektoreko buruek, Iberdrolak eta Endesak, beste urrats bat egin dute Pedro Sanchezen gobernuarekin duten sokatiran: ez dira azaldu gaurko berriztagarrien enkantera. Bizkaiko konpainiak esan du enpresa elektrikoen gainsariak itzularaztera derrigortzen dituen dekretuak "araudiaren ziurgabetasuna" dakarkiola, eta inbertsioen nondik norakoak ere "berraztertzen" ari dela. Alegia, Madrilgo gobernua estu hartzeko estrategiarekin jarraitzen du Ignacio Sanchez Galanen konpainiak. Bitartean, Eusko Jaurlaritza eta Confebask patronala zain daude industriaren kontratuetan noiz egingo den itun bat prezio egonkorrak bermatzeko.
Iberdrolak eta Endesak gerran jarraitzen dute gobernuaren aurka, beraz. Naturgy, berriz, joan da enkantera, eta 221 megawatteko adjudikazioa lortu du. Nolanahi ere, ez dago albisterik euskal industria elektrointentsiboak eskatu duen itunaren inguruan. Teresa Ribera Trantsizio Ekologikorako ministroa akordio bat lortu nahian ari da enpresa elektrikoekin. Industriaren kontratuetan, gasaren garestitzeak eragindako gainsariak ez lituzkete zertan itzuli konpainiek, dekretuak arautu duen moduan, betiere elektrointentsiboekin "arrazoizko prezioak" adostuko balituzte.
Bada, Ribera ministroak zehaztu die jadanik konpainia elektrikoei zer den arrazoizko salneurria: 60 euro megawatt-ordua. Beren prezioak maila horretan kokatzen dituzten konpainiei ez die aplikatuko irabazien minorizazioa. Madrilgo prentsak kaleratu duenez, Ribera bost ekoizle handiekin batzartu da, eta helarazi die non dagoen langa beren irabaziei ez aplikatzeko gainsariak itzularazteko neurria. Ikusteko dago orain negoziazio horrek emaitzak ematen dituen aurki, eta euskal industriak lortzen ote duen argindarraren garestitzea bridatu eta lehiakortasuna ez gehiegi galtzea. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204751/irailera-arte-iaz-baino-198-gehiago-bildu-dute-arabak-bizkaiak-eta-gipuzkoak.htm | Ekonomia | Irailera arte, iaz baino %19,8 gehiago bildu dute Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak | Ogasunek 10.821,7 milioi bildu dituzte zergetan, iazko epe berean baino 1.790,6 milioi gehiago. Egingarria dela ematen du Finantzen Euskal Kontseiluak 2021erako ezarritako helburua betetzea: 15.578,8 milioiko bilketa. | Irailera arte, iaz baino %19,8 gehiago bildu dute Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak. Ogasunek 10.821,7 milioi bildu dituzte zergetan, iazko epe berean baino 1.790,6 milioi gehiago. Egingarria dela ematen du Finantzen Euskal Kontseiluak 2021erako ezarritako helburua betetzea: 15.578,8 milioiko bilketa. | Urtarriletik irailera ia %20 gehiago bildu dute Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ogasunek, aurreko urteko epe berarekin alderatuta, hau da, 1.790,6 milioi gehiago, eta, urtea amaitzeko hiru hilabete falta diren honetan, egingarria dela ematen du aurreko asteko Finantzen Euskal Kontseiluak ezarritako bilketa helburua betetzea, 15.578,8 milioi euro biltzea, dagoeneko 10.821,7 milioi bildu baitituzte aldundiek.
Birusari aurre egiteko hartutako neurriak arindu ahala suspertu da ekonomia, eta, horrekin batera, baita zerga bilketa ere, iraileko datuak adierazten duenez. Bilketak gora egin du Jaurlaritzaren eskumeneko hiru lurraldeetan, eta modu bertsuan gainera. Araban %21,2 egin du gora; Bizkaian, %20; eta Gipuzkoan, %18,9.
Ehuneko horiek handiak dira, baina kontuan hartu behar da 2020. urtea pandemiak gordinen jotako urtea izan zela, eta horrek azaltzen duela alde hain handia. Ekonomia eta enplegua suspertzen ari dira aurten, nahiz eta Eustatek EAEko BPGari buruz emandako azken hiruhilekoaren eboluzioa aurreikusi baino dezente apalagoa izan den. Konparazio baterako, 2019ko urtarriletik irailera, aurten bezainbeste bildu zuten ogasunek kasik: 9,3 milioi gutxiago hain zuzen. Horrek esan nahi du irailera arte behintzat pandemia aurreko bilketa maila gainditu dela. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204752/labek-ardura-hartzeko-eskatu-dio-etbri-guardia-zibilaren-txalekoaren-auzian.htm | Bizigiro | LABek ardura hartzeko eskatu dio ETBri Guardia Zibilaren txalekoaren auzian | Sindikatuak gogor kritikatu ditu Andoni Aldekoa ETBko zuzendari orokorrak gaiaren harira Eusko Legebiltzarrean egindako adierazpenak. LABek salatu du zuzendaritzak zuzenekoan ziren langileei egotzi diela errua. «Bere burua zuritzeaz arduratu dira soilik». | LABek ardura hartzeko eskatu dio ETBri Guardia Zibilaren txalekoaren auzian. Sindikatuak gogor kritikatu ditu Andoni Aldekoa ETBko zuzendari orokorrak gaiaren harira Eusko Legebiltzarrean egindako adierazpenak. LABek salatu du zuzendaritzak zuzenekoan ziren langileei egotzi diela errua. «Bere burua zuritzeaz arduratu dira soilik». | Uztailaren 27ko albistegietako zuzeneko emisio bateko irudiek piztu zuten polemika. Egun hartan, Pasaiako itsasaldean arrantza sare zahar arriskutsu bat atera zuten urpetik, hainbat ontzik osatutako operazio baten bidez. ETBk albistegietako lantalde bat bidali zuen albistearen berri eman zezaten, eta berriemaile zereginetan aritu zen kazetaria Guardia Zibilaren txaleko batekin azaldu zen kontakizuna egiteko. Irudian ikusitakoak eragindako suminaren eraginez, ETBk hainbat kritika jaso zituen herritarrengandik, eta, are, gaiari buruzko galdera egin zioten Eusko Legebiltzarrean Andoni Aldekoa ETBko zuzendari orokorrari. Gaur, Aldekoak orduko hartan erantzunikoa salatzeko oharra plazaratu du ETBko LABek.
Langileak babesteko deus egin ez izana salatu du sindikatuak, besteak beste. Izan ere, Aldekoak Legebiltzarrean adierazi zuen zuzendaritzak ez zekiela kazetaria Guardia Zibilaren txaleko batekin azalduko zenik. «Haren erantzuna irakurrita [Aldekoarena] pentsa liteke lan hori egiteko erabakia, antolaketa eta kudeaketa osoa grabazioa eta bideoa egin zuten langileena izan zela. [...]», azaldu du LABek ohar batean, eta ohartarazpena egin dute: «Kazetariak ez zuen erabaki gaia, ezta grabazioa antolatu ere».
Hain zuzen, LABek nabarmendu du ETBk «bere ardurak gainetik kendu» nahi izan dituela. «Bere burua zuritzeaz arduratu da soilik, erantzun desegoki eta eskasa emanez», salatu dute. Sindikatuaren esanetan, ETBk aukera «ezin hobea» galdu du langileei adierazteko langileak babesteko prest dela. Jarrera horrek «arduratuta» utzi dituela azaldu dute. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204753/zinetika-jaialdiak-23-film-programatu-ditu-irunean-donostian-eta-bilbon.htm | Kultura | Zinetika jaialdiak 23 film programatu ditu Iruñean, Donostian eta Bilbon | Urriaren 22tik 31ra egingo dute jaialdia. Tailerrak, performanceak eta eskola magistralak ere izango dira. | Zinetika jaialdiak 23 film programatu ditu Iruñean, Donostian eta Bilbon. Urriaren 22tik 31ra egingo dute jaialdia. Tailerrak, performanceak eta eskola magistralak ere izango dira. | Zinetika jaialdiak dantzaren, ikus-entzunezko artearen, zinemaren, gorputzaren eta teknologiaren arteko harremanak aztertzea du helburu, eta hibridazio hori oinarri duten proposamenak biltzen ditu. Aurtengoa seigarren aldia du, eta larunbatetik hilaren 31ra bitarte egingo dute, Iruñean, Donostian eta Bilbon. Jaialdiaren atal nagusia filmak dira, eta aurten 23 programatu dituzte, hiru sailetan: Sail Ofiziala, Open Screen eta Zinetiks. Programazioa osatzeko, zikloan jaialdi topaketa bat, hiru eskola magistral, bi performance, instalazio bat, tailer bat eta hainbat proiekzio izango dira. Gaur aurkeztu dute egitaraua, Iruñeko Baluarte entzunaretoan.
El Trastero Creativo taldeak antolatzen du Zinetika diziplina anitzeko jaialdia 2016tik, Nicdorekin elkarlanean eta zenbait entitateren laguntzarekin. Dantzarako hurbilketa eta truke artistikoa bultzatzeko sortu zuten, artisten eta diziplinen arteko loturak ezartzeko asmoz. Hala, dantzak, ikus-entzunezko hizkuntzak, gorputzak eta teknologiak bat egiten dute jaialdian, gogoeta sustatzeko.
Aurtengo jaialdirako 1.160 pelikula jaso zituzten. Horien artean hautatu dituzten 23 lanak hainbat herrialdetakoak dira, hala nola Argentina, Estatu Batuak, Frantzia, Espainia, Brasil, Errusia edota Australia, eta jorratzen dituzten gaiak ere askotarikoak dira: denboraren joana, errutina, konfinamendua, poesia, arkitektura, esperimentazioa... Gaiez harago, mugimendua eta dantza dira pelikulen oinarri nagusia. Lengoaia horrek ematen dituen aukerak nabarmendu ditu Laida Aldaz jaialdiko zuzendari artistikoak: «Mugitzen naizenean edo gorputza denean erabiltzen dudan hizkuntza, interpretazioa askeagoa da. Hitzak dauka zerbait oso konkretua, eta mugimenduak ez dauka hori».
Epaimahaia Teresa Moralesek, Sofia Alforjak eta Lorand Janosek osatuko dute. Film onenaren eta zuzendari onenaren sariak emango dituzte, eta aurten berritasun bat izango da: K saria ere emango dute. Zinetogram, Goieniz eta Butak21 zineklubek sustatzen dute sari hori, eta irabazten duen pelikula zineklub horietan proiektatuko dute gero.
Lehian diren pelikulak ez ezik, aurten DNA 2021 dokumentala ere emango dute. Aitor Ortiz de Felipek zuzendu du lana, eta DNA Nafarroako Dantza Garaikidea programaren sorkuntza eta ikerketako egonaldiei lotutako testigantzak biltzen ditu.
Beste proposamen batzuk
Jaialdian hiru eskola magistral izango dira: batetik, Lorand Janos Bartzelonako Choreoscope jaialdiko zuzendariak jorratuko du nola gauzatzen den dantzaren sormen prozesua pantailan, «ideiatik hasi eta banaketaraino». Hiru saiotan emango du, Donostian, Bilbon eta Iruñean, hilaren 22an, 27an eta 29an, hurrenez hurren.
Beste bi eskolak telematikoak izango dira: Derek Pedros argazkilariak espazioaren eta mugimenduaren arteko harremanari helduko dio bere saioan, hilaren 24an; Iris Martin Peralta Espainiako zinemaren Italiako jaialdiko zuzendariak, berriz, aztertuko du zer faktore diren garrantzitsuak pelikula bat egin ondoren hura banatzeko. Haren eskola hilaren 26an izango da.
Zazpi T'erdi taldeak, bestetik, Mugatik korrespondentziak tailerra eskainiko du. Proiektua mugaren kontzeptutik abiatzen da, «leku intimoagoetara eta pertsonalagoetara iristeko». Horretarako, kontzeptu hori «deseraikitzeko» helburuz, korrespondentzia zinematografikoak sustatuko dituzte, Nafarroako eta Baionako zenbait neraberen artean. Hilaren 29an, 30ean eta 31n egingo dituzte saioak, Baluarte auditoriumean.
Bestetik, Errioxako El Patio konpainiak A mano performancea erakutsiko du Baluarteko Ganbera aretoan, hilaren 30ean. Lokatzez kontatutako istorio bat da: antolatzaileek azaldu dutenez, ihes egiteko gogo handia duen pertsonaia txiki bat du protagonista, eta gainerako osagaiak honakoak dira: «Erakusleiho bat eta bertako maizterrak, maitasun istorio bat, porrot txikiez osaturiko istorio bat, tornu bat, buztinola txiki bat eta jolasten ari diren lau esku».
Hurrengo egunean, leku berean, Andrea Diaz Reboredo artista plastikoak M.A.R. aurkeztuko du. Objektuen antzerkian inspiratutako performance bat da: objektuen manipulazioa aztertzen du, lanerako materialak erabilita egindako koreografia baten bitartez; objektu horiek guztiak bilduko ditu espazio jakin bat eraikitzeko, etxe bat.
Jaialdiak Adrien M & Claire B konpainiaren Acqua Alta instalazioa ere hartuko du. Piezak «galeraz eta bilaketaz, arrotzarekiko eta alteritatearekiko beldurraz eta hori menderatzeko moduaz» hitz egiten du. Donostian hilaren 18tik 24ra ikusi ahal izango da; Bilbon 25etik 28ra; eta Iruñean urriaren 29tik azaroaren 4ra.
Gainera, aurten jaialdien topaketa bat ere egingo dute Zinetikan. Labo XL jaialdiarekin sustatu dute, eta ostiralean izango da, Tabakaleran. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204754/saiakera-fikzioa-eta-kazetaritza-uztartzen-dituen-eleberri-hibrido-bat-idatzi-du-etxegoienek.htm | Kultura | Saiakera, fikzioa eta kazetaritza uztartzen dituen eleberri hibrido bat idatzi du Etxegoienek | Bi hari narratibo nagusi ditu lanak: oporretan den bikote bat eta Ruper Ordorikarekin topo egiten duen kale musikari bat, eta euskarari buruzko gogoetak ere tartekatzen ditu testuak. | Saiakera, fikzioa eta kazetaritza uztartzen dituen eleberri hibrido bat idatzi du Etxegoienek. Bi hari narratibo nagusi ditu lanak: oporretan den bikote bat eta Ruper Ordorikarekin topo egiten duen kale musikari bat, eta euskarari buruzko gogoetak ere tartekatzen ditu testuak. | «Espainolak?». Emakumea bularreko minbizia gainditu berri dela, Suitzara joan da oporretan Fermin Etxegoien idazleak argitaratu duen Totelak (Erein) eleberriko bikotea, Maserati gorri batean, «hedonismoari ate guztiak irekita», eta kasualitatez alboan suertatu zaien bikote batek luzatuko die galdera, itxuraz, adeitsua. Orri sorta bat beharko ditu narratzaileak, ordea, erantzun bat topatzeko. Fikzioaren, saiakeraren eta kazetaritzaren artean kokatutako hibrido bat da liburua, Inazio Mujika editorearen hitzetan, eta, hain zuzen ere, liburuko lehen orriko lehen esaldiko lehen hitzean bertan datorren galdera horren atzean ezkutatzen den galdera zabalagoaren bueltan dabil eleberri guztia ere: «Nor gara gu? Zer gara gu?». Galdera horri erantzutean sortzen diren «kontraesan, muga eta toteltasun edo totelkeriak» dira eleberriaren muina, editorearen hitzetan.
Oporretan dabilen bikotearen kontakizunaz gainera, liburuan bada bigarren ildo narratibo bat ere. Musika ikasketa akademikoak egin ostean herri musikarekin baketu ezinik dabilen kale musikari baten eta Ruper Ordorika musikariaren arteko topaketa bat kontatzen du bigarren plano horrek, eta Ordorikaren musikari buruzko gogoeta sorta bat txertatzeko aukera ematen dio fikziozko pasadizo horrek idazleari. Euskara eta euskal kultura dira eleberriko hirugarren ardatza. Eta, kasu honetan, Mujikak laburtu du Etxegoienen posizioa: «Bere kezka da muga gehiegi ez ote dizkiogun jarri geure hizkuntzari; eta nobelak darabilen hizkuntza ere oso partikularra da, oso Ferminena; [Gabriel] Arestik esango lukeen bezala ‘zikina’, garbizalekeria guztietatik ihesi».
Etxegoienek bere hitzekin gehitu dizkio ñabardurak aurrez Mujikak aurreratutakoari. «Badago liburuan behin baino gehiagotan aipatzen den kontzeptu bat: Inkontziente linguistiko kolektiboarena». Eta, idazlearen hitzetan, inkontziente linguistiko kolektibo hori «oso espainola» da Hego Euskal Herrian, eta «oso frantsesa» Ipar Euskal Herrian. Hortik, adibidez, euskañola-ren indarra, besteak beste. «Hain da espainola gure inkontziente linguistiko kolektibo hori, ezen espainolez arazorik gabe onartzen ditugu erregistro guztiak, berdin Chiquito de la Calzada izan edo San Juan de La Cruz, eta euskarazkoak, aldiz, ez. Nekez onartzen dugu gutariko gehienok erregistro bat Mauleko koblakari batengandik datorrena edo Lekeitioko txiste kontalari batena, baldin eta badagoen txiste kontalaririk euskaraz Lekeition».
Gaztelerak zein frantsesak euskararekin alderatuta askoz ere oihartzun eta errepika indartsuagoa dutelako gertatzen da hori, Etxegoienen ustez. «Garai bateko euskaldun gehienak euskaldun inkontzienteak izango ziren, eta oraingoak, aldiz, kontrakoa: euskaldun kontzienteak gara, baina, zoritxarrez, ez gara euskaldun inkontzienteak. Eta hori ez ote den helburua, euskaldun inkontzienteak bilakatzea. Eta orain konturatu naiz hori besterik ez dudala idatzi: nola bilakatu euskaldun inkontziente, tartean, estetika dela bidea».
Neurona eta zeurona izeneko saiakerarekin hasi zuen bere literatur ibilbidea Etxegoienek, 2004an. Euskarari buruzko bere iritzi eta gogoetak biltzen zituen testuak, eta hiru fikzio lan ere argitaratu ditu geroztik; Autokarabana (2009), Zinegotzia (2013), Urpekariak (2015). Egilearen hitzetan, lotuta doaz guztiak, eta, zehazki, bere lehen nobelarekin lotuta ikusten du argitaratu berri duena, dionez, «espektatiba zapuztu batzuei buruz» mintzo baita liburua. «Duela hamabi urte argitaratu nuen Autokarabana, eta, hura aurkeztean, esaten genuen hura kronika garaikide bat zela. Estereotipo horiek erabiltzen genituen. Joan dira hamar urte baino gehiago, eta orain sentsazioa dut ez ote naizen ari gure belaunaldiaren memoria egiten, denbora azkar pasatu delako, eta egoera batzuek ekarri gaituztelako, adibidez, hizkuntzaren alorrean, horrelako kolapso sentsazio batera».
«Narritagarria»
Eta, beraz, bere eleberria ere «euskarari buruzko adreilu horietako bat» ote den galdetu dio Etxegoienek bere buruari. «Seguruenik bai», onartu du. «Baina ez diot beldurrik horri». Dioenez, idazlea, ondoren, saiatzen delako hori guztia bideratzen fikzioaren bitartez. «Pertsonaiak, amodioak, enkontruak, desenkontruak... Horiek dira fikzioaren elementuak, eta uste dut liburuan badaudela aski elementu fikzio horretan irakurlea kulunkan eramateko».
Eleberriko pertsonaiak «antiheroikoak» direla esan du idazleak, eta «diglosikoak» ere badirela, egoera linguistikoaz harago. «Espainiartasun kulturalean» kokatu ditu. Eta, azaldu duenez, haien bidez, liburuan badago pentsamendu atzerakoiari buruzko «esplorazio bat» ere. Etxegoienek esan duenez, kontziente da liburua «narritagarria» gerta litekeela.
Lana bukatu eta argitaratu ostean bakarrik konturatu da Etxegoien bera ere eleberriko bi ildo narratiboak berak uste baino paretsuago doazela. «Herenegun ohartu nintzen horretaz», aitortu du. «Kontserbatorioan ikasitakoa da kaleko musikari hori, eta arazoak dauzka musikari inkontzientea izaten». Eta, hain zuzen, paralelismo horrek uztartzen du haren kontakizuna bikotearen istorioarekin. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204755/ramon-jauregi-estatuari-ez-dagokio-galengatik-barkamena-eskatzeko-ardura.htm | Politika | Ramon Jauregi: «Estatuari ez dagokio GALengatik barkamena eskatzeko ardura» | Aitortu du «kontraterrorismoa» kaltegarria izan zela bake prozesurako, baina «ETAren inguru sozialaren ilegalizazioa» egokia izan zela adierazi du. | Ramon Jauregi: «Estatuari ez dagokio GALengatik barkamena eskatzeko ardura». Aitortu du «kontraterrorismoa» kaltegarria izan zela bake prozesurako, baina «ETAren inguru sozialaren ilegalizazioa» egokia izan zela adierazi du. | Sortuk eta EH Bilduk atzo eginiko adierazpenak PSOEri begira jarri zituen bat baino gehiago, baina ez dirudi hark barkamena eskatzeko asmorik duenik. Hala ulertarazi du gaur Ramon Jauregik Catalunya Radion: «Estatuari ez dagokio GALengatik barkamena eskatzeko ardura». Jauregi Espainiako Gobernuaren ordezkaria izan zen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 1982 eta 1987 artean, GALen urterik gogorrenetan; Eusko Jaurlaritzako lehendakariorde eta Espainiako ministro ere izan zen geroago.
Jauregik bai aitortu du «kontraterrorismoa» kaltegarria izan zela bake prozesurako, nahiz eta esan duen biolentziak ez direla sekula alderatu behar. XXI. mende hasierako ilegalizazioak ere defendatu ditu; esan du «ETAren inguru sozialaren ilegalizazioak» erraztu egin zituela «azkenean bakea lortzeko balio izan zuten elkarrizketak».
Aurretik, irrati kate berean, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak esan du garrantzi handia izango lukeela Felipe Gonzalez Espainiako presidente ohiak GALen jarduna onartzeak. Horri buruz, Jauregik esan du «legez kanpoko ekintza» horiek «momentu oso berezien ondorio» izan zirela: «Demokrazia ahul eta bakartu baten ondorio izan ziren, bere indarrak kontrolatzeko gai ere ez zena». Jardun haiek «behar bezala epaituak» daudela azpimarratu du.
Lasaren eskaria
Atzo fokua PSOErengana bideratu zutenetako bat Maixabel Lasa izan zen, ETAk hildako Juan Mari Jauregiren alargun eta Jaurlaritzaren Biktimen Bulegoko zuzendari ohia: «Orain nire galdera da ea zer egingo duen Alderdi Sozialistak; bere hausnarketa egin beharko luke, bere etxean dituen trapu zaharrak astintzeko. Inplikatuta zeuden gauzak argitzeko: GAL eta abar».
Lasaren iritziz, PSOEk «aukera ezin hobea» du «hausnarketa» egiteko: «Ausartak izan behar dute hori argitzeko. Orain ezin dute esan besteek egin ez dutenik. Ezinbestekoa da; Juan Mari oso ausarta izan zen egin zituen gauzekin, eta ausardia hori eskatzen diot PSOEri; ez nuke bestela ulertuko». |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204756/trap-doinuek-jantzi-dute-guggenheimeko-garbitzaileen-aldarria.htm | Gizartea | Trap doinuek jantzi dute Guggenheimeko garbitzaileen aldarria | Guggenheim museoko garbitzaile gehienek 130 egun daramatzate greban. Hitzarmen propioa dute eske nagusia, lan baldintza hobeak erdiestea helburu. Aldarrikapenak ozentzeko, kantu bat kaleratu dute: Guggentrap. | Trap doinuek jantzi dute Guggenheimeko garbitzaileen aldarria. Guggenheim museoko garbitzaile gehienek 130 egun daramatzate greban. Hitzarmen propioa dute eske nagusia, lan baldintza hobeak erdiestea helburu. Aldarrikapenak ozentzeko, kantu bat kaleratu dute: Guggentrap. | «Ezingo duzue gurekin. Ez zenuten uste bat eginen genuenik». Indarrez, borrokarako grinez beterik eta elkarrekin dira Guggenheim museoko garbitzaileak. gaurtik baita musikaz lagundurik ere. Gaur dira 130 egun museoko langile ia guztiek greba hasi zutela, eta elkarrekin sorturiko kantu bat kaleratu dute sareetan: Guggrentrap. Trap doinuek giroturik, grebaren oinarri diren aldarrikapenetako batzuk aipatu dituzte abestiaren hitzetan, eta hainbat mezu helarazi dituzte museoaren arduradunen kontra.
Gaur egun langileek dituzten baldintzak salatu dituzte kantuan, eta iradoki dute horren erantzule direnek ez dutela kezkarik azaldu. «Ahul nahi gaituzte, esplotatuak», diote langileek abestiaren bideoklipean. Ez hori bakarrik. Langileek salatu dute dirua lan baldintzak duintzera bideratu ez, baina beste asmo batzuetarako aise ematen dituela pausoak museoak: «Ez duzue lotsarik Puppyrentzako dirua eskatzeko». Halaber, Guggenheimeko garbitzaile gehienak emakumeak izaki, genero arrakalari buruz ere mintzo dira hitz-erdizka. Udalari zuzendu zaizkie, gainera: «Udaletxeko atean, puntu moreak. Jakin nahi dugu non dauden orain denak».
Greban direnen langileek mezuak ozentze aldera, langileek babesa eskatu dute sare sozialetan. Traola bat sortu dute, eta hura zabaltzeko eskatu: #GuggenTrap. |
2021-10-19 | https://www.berria.eus/albisteak/204757/eh-bilduk-akordioa-lortu-du-espainiako-gobernuko-alderdiekin-pandemia-garaiko-neurri-sozialak-luzatzeko.htm | Gizartea | EH Bilduk akordioa lortu du Espainiako Gobernuko alderdiekin pandemia garaiko neurri sozialak luzatzeko | EH Bilduk jakinarazi duenez, «beharrezkoa den bitartean etxebizitza eta oinarrizko hornidurei lotutako neurriei eusteko konpromisoa» hartu dute PSOEk eta Unidas Podemosek. Neurri sozialen iraupena bermatzeko «mekanismo iraunkorrak ezartzea» hitzeman dute. Ezkerreko indar subiranistak bultzatutako egitasmoa ostegunean onartuko dute Espainiako Kongresuan, hiru alderdiek adostutako erdibideko zuzenketari esker. | EH Bilduk akordioa lortu du Espainiako Gobernuko alderdiekin pandemia garaiko neurri sozialak luzatzeko. EH Bilduk jakinarazi duenez, «beharrezkoa den bitartean etxebizitza eta oinarrizko hornidurei lotutako neurriei eusteko konpromisoa» hartu dute PSOEk eta Unidas Podemosek. Neurri sozialen iraupena bermatzeko «mekanismo iraunkorrak ezartzea» hitzeman dute. Ezkerreko indar subiranistak bultzatutako egitasmoa ostegunean onartuko dute Espainiako Kongresuan, hiru alderdiek adostutako erdibideko zuzenketari esker. | EH Bilduk jakinarazi duenez, koalizio subiranistak akordioa lortu du PSOE eta Unidas Podemosekin, pandemia garaian etxebizitzari eta oinarrizko hornikuntzei buruz harturiko neurriak «beharrezkoa den bitartean» mantentzeko. Espainiako Gobernua osatzen duten alderdiek neurri horiei eusteko konpromisoa idatziz hartzea «lortu» du EH Bilduk, koalizioak jakinarazi duenez, «izaera iraunkorreko beste mekanismo batzuk indarrean sartu arte». Horri esker, «mekanismo berriak onartzen diren bitartean, neurri sozialak behar den denboran luzatuko dira», EH Bilduk berri eman duenez: «Horrela, familia, pertsona eta kolektibo ahulenek etxegabetzeen eta oinarrizko hornidura mozketen aurkako babesa izaten jarraitu ahal izango dute».
Zehazki, honako hauek dira lortutako akordioak: energia elektrikoaren, gas naturalaren eta uraren horniduraren mozketak «behar den denboran» debekatzea, «bizitoki alternatiborik gabeko» etxegabetzeak etetea eta alokairu errentaren ordainketa aldi baterako atzeratzea «egoera zaurgarrietan». Gaur arratsaldean hiru talde parlamentarioek izenpetutako idatzian jaso dutenez, neurri horiek lege dekretu bidez luzatuko dira datorren urriaren 31 baino lehen, egun horretan amaitzen baitzen ezarritako epea.
«Kolektibo ahulenak babesteko pausoa»
Akordioa erdietsita, EH Bilduk «txalotu» egin du Espainiako Gobernuak erabakiari babesa eman izana. Hala adierazi du koalizio subiranistak ohar baten bidez. Hala eta guztiz ere, EH Bilduk nabarmendu du orain «ezinbestekoa» dela urratsak egin ahal izateko mekanismoak eraikitzea, beren esanetan hala baizik ez baita eginen «egoera sozial eta ekonomiko ahulean diren herritarren alde». Koalizioa pozik da neurriei eutsiko dietela ikusirik. Horiek bere hartan utzi beharra aldarrikatu dute, beste behin, eta ez behin-behinean bakarrik: «Eperik gabe, adabakirik gabe, modu iraunkorrean, betiko», adierazi dute oharrean. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204788/sanchezek-ziurtatu-du-ez-dituela-presoak-askatuko-eh-bilduk-aurrekontuak-babestearen-truke.htm | Politika | Sanchezek ziurtatu du ez dituela presoak askatuko EH Bilduk aurrekontuak babestearen truke | Arnaldo Otegik alderdiko militanteekin Eibarren egindako ekitaldi batean esandakoaz galdetu dio Pablo Casadok gaur Sanchezi, eta EH Bildu «zuritzea» leporatu dio. | Sanchezek ziurtatu du ez dituela presoak askatuko EH Bilduk aurrekontuak babestearen truke. Arnaldo Otegik alderdiko militanteekin Eibarren egindako ekitaldi batean esandakoaz galdetu dio Pablo Casadok gaur Sanchezi, eta EH Bildu «zuritzea» leporatu dio. | Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteak Pablo Casado PPko buruari esan dio ez dituela presoak askatuko EH Bilduk datorren urteko aurrekontuen alde bozkatzearen truke. Espainiako Kongresuko kontrol saioan mintzatu da gaur Sanchez, PPko presidenteak egindako galderari erantzunez. Hain justu ere, Casadok hizpide izan ditu Otegik herenegun Eibarren (Gipuzkoa) EH Bilduko militanteen aurrean esandako hitzak: El Correo-k argitaratu du topaketa horretan Otegik esan zuena. «200 preso ditugu, eta kartzelatik irten behar dute. Eta, horretarako aurrekontuen alde bozkatu behar badugu, arazorik gabe bozkatuko ditugu. Argi eta garbi esaten dugu hori», adierazi zuen Otegik. Kongresuaren kontrol saioan, PPko buruzagiak EH Bildu «zuritzea» leporatu dio Espainiako Gobernuari. Sanchezek, berriz, erantzun dio ez dituztela presoak askatuko EH Bilduk aurrekontuak onartzearen truke: «Ezezko borobila» eman dio Sanchezek aukera horri. Halaber, deitoratu egin du PPk ETAren amaieraren hamargarren urteurrenaren egunean akusazio horiek egitea eta «demokraziaren garaipena ez ospatzea». Sanchezek esan du PSOEk ez duela inoiz «terrorismoa» erabili helburu politikoekin, ez ETA zegoenean, ez orain. «Indarkeriaren amaieraren hamargarren urteurrena ospatzen dugu, eta hori demokraziaren arrakasta da», azpimarratu du. Casadok, berriz, gogor jo du Sanchezen aurka. ETAren biktimak «atzean» utzi dituela aurpegiratu dio, gogoratuta «odol delituak dituzten ehun bat preso» Euskal Herriko espetxeetara hurbildu dituela. «Otegi ez da bake gizona, terrorista bat baizik». Casadoren ustez, EH Bilduk ETAren indarkeria gaitzetsi, presoen omenaldiak amaitu eta justiziari lagundu beharko lioke «ETAren 300 hilketa argitzeko». EH Bildurekin akordiorik ez egiteko ohartarazi dio, halaber, Sanchezi: «Gaur bertan hautsi behar duzu Bildurekin. Ez diegu ezer zor. Biktimei, ordea, dena zor diegu: memoria, duintasuna, egia eta justizia». |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204789/alex-gurrutxagak-euskadi-saria-irabazi-du-xabier-leteri-buruzko-saiakeragatik.htm | Kultura | Alex Gurrutxagak Euskadi saria irabazi du, Xabier Leteri buruzko saiakeragatik | Xabier Lete. Aberriaren poeta kantaria lanagatik eskuratu du aitortza Gurrutxagak, euskarazko saiakeraren modalitatean. | Alex Gurrutxagak Euskadi saria irabazi du, Xabier Leteri buruzko saiakeragatik. Xabier Lete. Aberriaren poeta kantaria lanagatik eskuratu du aitortza Gurrutxagak, euskarazko saiakeraren modalitatean. | Joan den astean jakinarazi zituzten Euskadi sarietako aurtengo irabazle zenbaiten izenak, eta falta ziren kategorietakoen berri eman dute gaur. Saiakera Euskaraz modalitatean, Alex Gurrutxaga Muxika saritu dute, Xabier Lete. Aberriaren poeta kantaria (Alberdania) lanagatik. Liburuak «ekarpen handia egiten du Xabier Lete poetaren eta haren obraren inguruan», epaimahaiaren iritziz. «Gure poeta handienetako bat ezagutzeko aukera ematen du, bere ideiak publiko egiten ditu, eta, gainera, bere kantagintza eta kontzertuak lotzen ditu garai horretako giro eta pentsamenduarekin». Juan Ramon Makusok, Patxi Juaristik, Aitor Zuberogoitiak, Amaia Bacigalupek eta Katixa Agirrek osatu dute epaimahaia.
Sariak sorpresaz hartu duela aitortu du Gurrutxagak: «Topikoa da, baina, egia denez, esan behar dut ez nuela espero». Liburua ikerketa baten emaitza dela adierazi du, eta azken orrietan eskerrak eman dizkie lagundu dioten guztiei. «Ez dakit zerrenda horrek justizia egingo dien, izen batzuk urregorriz idatzi beharko nituzkeelako nire esker ona emateko», azaldu du.
Lanaren «hutsune» eta «gabeziak» onartuta ere, Gurrutxagak adierazi du poz handia sentitu duela ikustean euskal kulturgintzaren bidea jorratu zuten horien lana erakusten ari dela: «Poza erraldoi bihurtzen da ikusten duzunean [...] hondar aletxo bat jarri duzula Lete eta enparauek egin zutena transmititzeko».
Beste hiru kategoriatako saridunen izenak ere jakinarazi ditu Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak. Literatura Gaztelaniaz atalean, Txani Rodriguezek jaso du aitortza, Los últimos románticos liburuagatik. Epaimahaiaren ustez, haren idazkera «zorrotza da, xehetasunari adi dago, eta erritmo narratibo bikaina du». Lan Literarioen Ilustrazioa kategorian, berriz, Javier de Isusiri eman diote saria, Transparentes. Historias del Exilio colombiano lanagatik. Epaimahaikideen arabera, «pisu emozionaleko komikia da, baina, aldi berean, liburu arin eta biribila egituran, oso teknika narratibo eta grafiko onarekin, eta istorioa modu bikainean ixtea lortzen du». Gaztelaniazko saiakeraren alorrean, azkenik, Mikel Reparazek eskuratu du saria, Las grietas de América lanagatik. Idazkeraz gain, liburuak hizpide dituen «gaien interesa eta gaurkotasuna» nabarmendu ditu epaimahaiak, «bai eta tratamenduaren koherentzia ere». |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204790/urkullu-bizikidetza-berri-baten-garaia-hasiko-zelako-itxaropena-sentitu-nuen.htm | Politika | Urkullu: «Bizikidetza berri baten garaia hasiko zelako itxaropena sentitu nuen» | Eusko Jaurlaritzako lehendakariak nabarmendu du etika, memoria eta balioak ezinbestekoak direla etorkizuna eraikitzeko. | Urkullu: «Bizikidetza berri baten garaia hasiko zelako itxaropena sentitu nuen». Eusko Jaurlaritzako lehendakariak nabarmendu du etika, memoria eta balioak ezinbestekoak direla etorkizuna eraikitzeko. | «Poza» eta «itxaropena». Horiek sentitu zituen Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk ETAk jarduera armatuaren amaiera iragarri zuenean. Hala adierazi du Jaurlaritzak antolatutako Gazteak, Bizikidetza eta Etorkizuna topaketan, berrogei gazte ingururen aurrean: «Bizikidetza berri baten garaia hasiko zelako itxaropena sentitu nuen».
Lehendakariak azaldu duenez, «indarkeria» alboratuta, Euskal Herriaren «benetako nazioarteko izaera nabarmentzeko» aukera sortu zen. Hala, gaur duela hamar urte gertatutakoak «lasaitasuna» eragin ziola gehitu du, batez ere, «hainbat eta hainbat pertsona eta familiaren sufrimendua» arintzen lagundu zuelako: Hura guztia amaitzen ari zela pentsatzeak lasaitasuna eman zidan, jada ez zelako sufrimendu erantsirik izango».
Etorkizunera begira jarrita, berriz, hura eraikitzeko memoriaren, etikaren eta balioen garrantzia nabarmendu du lehendakariak: «Gure etorkizunak oroimena izan behar du. Ez dugu hutsetik hasi nahi. Memoria inklusiboa egitea dagokigu; giza eskubideen urraketa guztiak eta biktima guztien testigantzak bilduko dituen memoria». Hala, «ikuspegi asko» dituen memoria bat izango da, lehendakariaren hitzetan, baina baita «kritikoa» ere, berriz halakorik gertatzea eragotziko duena.
«Oinarri etikoak eta balioak sustraitzen jarraitu behar dugu», gehitu du Urkulluk. Horretarako ezinbestekotzat jo du «gizartearen exijentzia handiagoa» izatea, bizikidetzarako urratsak egiteko. Hala nola hezkuntzan, hedabideetan, kulturan, hirugarren sektorean eta familietan eman behar dira pausoak, azaldu duenez: «Ona da hausnarketa hau zabaltzea eta bizikidetza gure herriaren erronka kolektibo gisa onartzea».
Urkullu, Beatriz Artolazabal Justizia sailburua eta Jaurlaritzako beste hainbat goi kargudun EHUko, Deustuko eta Mondragon Unibertsitateko gazteekin elkartu dira, ETAren amaieraren inguruan hitz egiteko; hizketagai izan dituzte, zehazki, gazteek ETAren inguruan dakitena, biktimekiko harremana, etorkizuna eta bizikidetzarako bidea. Urkulluk haiei adierazi die gazteek «lidergo rola» izan behar dutela etorkizuna eraikitzeko garaian, «epe ertain eta luzeko erronka» den heinean: «Ausartak eta aitzindariak izatea eskatzen dizuet. Bakearen, bizikidetzaren eta giza eskubideen militanteak». |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204791/kargua-utziko-du-bundesbankeko-buruak-jens-weidmannek.htm | Ekonomia | Kargua utziko du Bundesbankeko buruak, Jens Weidmannek | Europako Banku Zentralaren azken urteetako kritikorik handiena izan da. | Kargua utziko du Bundesbankeko buruak, Jens Weidmannek. Europako Banku Zentralaren azken urteetako kritikorik handiena izan da. | Jens Weidmannek «arrazoi pertsonalak» argudiatu ditu datorren abenduaren 31n Bundesbankeko lehendakaritza utziko duela iragartzeko.
2011ko maiatzean hartu zuen Weidmannek Alemaniako banku zentralaren lehendakaritza, haren aurreko Axel Weberrek dimisioa eman zuelako, EBZko presidente izateko saioan huts egin ondoren —Mario Draghi hautatu zuten orduan, gaur egun Italiako gobernuburua dena—. Zortzi urterako kargua izan ohi da Bundesbankeko lehendakariarena, eta 2019ko otsailean beste agintaldi baterako izendatu zuen Alemaniako Gobernuak.
«Hamar urte baino gehiago denbora nahikoa da beste garai bati ekiteko, bai Bundesbankentzat, bai niretzat», azaldu du Weidmannek, Bundesbankeko langileei igorritako gutunean.
Eskutitz horretan, Weidmannek eskerrak eman dizkie EBZko lankideei, «azken urteetako eztabaidetan, askotan oso zailak, izandako giro ireki eta eraikitzaileagatik».
Eztabaida horietan belatza izan da Bundesbankeko burua; hau da, inflazioaren kontrol hutsari lehentasuna eman eta beste kontuak alde batera uztearen aldekoa. Weidmann izan da Draghik lehenik eta Christine Lagardek orain bultzatutako hainbat neurriren kritiko nagusia, hala nola interes tasa negatiboena, zor publikoaren eta pribatuaren erosketarena, eta ezohiko beste neurri batzuena. Ez Doktorea ezizena jaso du Weidmannek bere jarrera oztopatzailea dela eta.
2012ko udan, esate baterako, EBZko kide bakarra izan zen Draghiren promesa babestu ez zuena. Krisi betean, italiarrak agindu zuen EBZk «edozer» egingo zuela dibisa salbatzeko, baita, behar izanez gero, gobernuen bonuak erosi ere, estatu kideak merkatuen erasoetatik babesteko.
Draghiren agintaldia amaitu zenean, 2019ko urrian, Weidmann saiatu zen EBZren lehendakaritza eskuratzen, baina porrot egin zuen, Angela Merkelek berak ez zuelako babestu, eta nahiago izan zuelako Europako Batzordeko lehendakaritzarako hautagai alemaniar bat aurkeztu —harekin Defentsa ministro izandako Ursula von der Leyen hautatu zuten—.
Agurrean ere, kritikak
Agurrean ere, inflazioa izan du hizpide. «Inflazio simetrikoa eta argiagoa jarri dugu helburu», txalotu du Weidmannek, eta bere tesiak berriro defendatu ditu: «Luzerako egonkortasuna soilik izango da posible baldin eta diru politikak bere mandatu estua errespetatzen badu [inflazioa kontrolatzea] eta ez bada harrapatuta geratzen politika fiskalean edo finantza merkatuetan]. Beste hitz batzuetan, EBZk utzi egin behar diola jarduera ekonomikoa bultzatzeari eta euroguneko kideen finantzaketa errazteari.
Kargua utzi aurretik, abenduaren hasieran, Weidmannek parte hartu beharko du EBZren kontseiluaren bileran. Horretan erabaki behar du banku zentralak zein urrats egin behar dituen etorkizunean, eta, zehazki, zer egingo duen behin pandemiari lotutako zor erosketa programa agortzen denean.
Gobernu berriaren esku
Alemaniako Gobernuari dagokio Bundesbankeko presidente berria hautatzea, baina oso litekeena da Angela Merkelen jarduneko gobernuak gobernu berriaren esku uztea izendapena. Orain, koalizio gobernu bat negoziatzen ari dira sozialdemokratak, ekologistak, eta liberalak. Hautaketak ondorioak izango ditu, ez soilik EBZren politiketan, baita horiei buruz Alemaniako iritzi publikoak duen ikuspegian ere. Izan ere, Weidmannen garaian kritika ugari jaso dituzte EBZren neurriek, interes tasa txikiak bilatzeak kalte egin dielako Alemaniako aurreztaileei. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204792/etxebizitza-eskubidearen-aldeko-manifestaziora-deitu-dute-baionan-30-eragilek.htm | Gizartea | Etxebizitza eskubidearen aldeko manifestaziora deitu dute Baionan 30 eragilek | Azaroaren 20an egingo dute, 'Euskal Herrian bizi, eta etxebizitza ukan. Espekulazioari ez!' lelopean. Herritarrei deia egin diete mobilizazioaren antolaketan parte hartzeko, eta arloz arlo eta tokian-tokian protestarako deialdiak egiteko. | Etxebizitza eskubidearen aldeko manifestaziora deitu dute Baionan 30 eragilek. Azaroaren 20an egingo dute, 'Euskal Herrian bizi, eta etxebizitza ukan. Espekulazioari ez!' lelopean. Herritarrei deia egin diete mobilizazioaren antolaketan parte hartzeko, eta arloz arlo eta tokian-tokian protestarako deialdiak egiteko. | Azaroaren 20an etxebizitza eskubidearen aldeko manifestazioan parte hartzera deitu dute Ipar Euskal Herriko 30 bat eragile politiko, sozial eta sindikalek, Euskal Herrian bizi, eta etxebizitza ukan. Espekulazioari ez! lelopean. Aspaldi ez da ikusi Ipar Euskal Herriko hainbeste eragile ezberdin biltzen dituen prentsaurreko bat; gaiak hartu duen garrantziaren erakusgarri da. «Etxebizitzaren krisiak jendarte guzia ukitzen du. Batez ere behar handienetan direnak, baina baita klase ertain-apalekoak ere. Denek pairatzen dituzte krisi honen ondorioak», adierazi du EH Baiko Gabi Arostegik deitzaileen izenean. Ipar Euskal Herriko aurpegi esanguratsu batzuek parte hartu dute prentsaurrekoan, hala nola Michel Larralde CFDTko idazkari nagusi ohiak, Colette Capdevielle PSko diputatu ohiak, Victor Pachon Cade elkarteko kideak eta Isabelle Capdeville Lurzaindikoak.
Hauek dira deialdian parte hartu duten eragile guziak: sindikatuei dagokienez, CFDT, Baionako CGT, ELB, LAB, FSU eta Ipar Euskal Herriko Solidaires; alderdiei dagokienez, EELV, EH Bai, Ipar Euskal Herriko Ensemble, Generations, Ezkerra Demokrazia eta Sozialismoa, Frantzia Intsumisoa, Alderdi Sozialista eta Nouvelle Donne. Elkarte andana ere badago deitzaileen artean; besteak beste, Alda, Atherbea, Bizi, Bager, EBA, EHLG, Etorkinekin, Gazte Ekintza, Ipar Euskal Herriko asanblada feminista, Les Bascos eta Lurzaindia.
Bost puntuko adierazpen bat irakurri dute, deialdiaren arrazoiak zehazteko. Lehenik, lurraren eta etxebizitzaren merkatuaren arautzeko eskatu dute, eta bi proposamen egin dituzte horretarako. Batetik, Euskal Elkargoari erabilera aldatzeko baimenaren araudia moldatzeko eskatu diote, urte guzian turismora bideratuak diren alokairuko etxebizitza altzaridunentzat konpentsazio neurri zorrotzak sor ditzan. Bestetik, alokairuan jartzeari buruzko zerga erreforma ere eskatu dute, jabeei eta inbertitzaileei emandako abantaila fiskalak ken ditzaten.
Bigarren puntuak lurraren eta etxebizitzaren eskuantze publiko edo kolektiboa eskatzen du. Hor ere beste bi neurri proposatu dituzte: laborantza lurren «santuarizazioa» eta «alokairu erreala eta solidarioa» orokortzea. «Oro har, jabetza publikoa antolatzeko eragiketei eman behar zaie lehentasuna. Honela, herriko etxeek beren esku izanen dituzte lur erreserbak. Espekulazioa eragozten duten eta jabetza kolektiboa garatzera bideratuta dauden egitasmo pribatuak, elkartuak edo kooperatiboak sustatu behar dira».
Hirugarren puntua aldarrikapen bat da: «etxebizitza ukaiteko eskubidea bi etxe ukaitekoa baino premiatsuagoa izatea». Gaur egun, Ipar Euskal Herriko etxebizitzen %21 bigarren etxeak dira, eta, deitzaileen arabera, kopuru hori etengabe emendatzen ari da. «Bigarren egoitza bakoitza aterabide bat gutxiago da Euskal Herrian bizi nahi dutenentzat». Deitzaileen iritziz, bizitegien zerga emendatu behar zaie bigarren etxebizitzei, eta transferentziaren gaineko zerga bereiztea ere galdegin dute; hau da, ondasun baten erosketa bigarren egoitza ukaiteko helburuarekin egina bada, zergetan ondorioak ukaitea.
Laugarren puntuan, «etxebizitza duina eta arrazoizko prezioan» izateko eskubidea «egiazki aplikatua» izatea eskatu dute, eta bosgarren puntuan, Ipar Euskal Herrian garatzen den etxebizitza politika «urgentzia ekologikoekiko eta klimatikoekiko bateragarria» izatea. Hiru neurri aipatu dituzte hor: bizitegi hutsen zaharberritzea, eraikinen zaharberritze energetikoa eta lehentasunez erosteko eskubidearen erabiltzea.
Giltzak eskuan
Gaurko prentsaurrekoa herritarrei parte hartzeko deia egiteko aukera ere izan da. Urriaren 27an, asanblea irekia eginen dute Uztaritzeko (Lapurdi) Lapurdi gelan, eta dirua biltzeko kanpaina parte hartzailea ere abiatuko dute mobilizazioak eragindako gastuei kolektiboki erantzuteko..
Horrez gain, manifestazioaren deialdian parte hartzeko proposamena ere egin diete herritarrei, «ehunen deiak» ugaritzeko, arloz arlo eta geografikoki. Sinbolo gisa, manifestaziora giltzak eskuan joatera deitu dute, eta aitzinetik ere argazki eta bideoak egitera animatu dituzte herritarrak, giltzak eskuan manifestaziora deitzeko.
Agerraldiaren ostean, eragileetako ordezkarien adierazpenak jaso ditu BERRIAk. EH Baiko Gabi Arostegik, adibidez, esan du beharrezkoa dela sindikatuak eta alderdi politikoak elkartzea etxebizitzaren egoera zein den ikusita: «Neurriak hartzeko anbiziotsuak izan behar dugu». Aski dela azpimarratu du Daniel Arotzarenek, Atherbeako ordezkariak. «Krisiari aurre egiteko, zerbait behar dugu eraiki kolektiboki», esan du.
Gazte Ekintzako Aitor Servierrek, berriz, azaldu du aspaldikoa dela etxebizitzaren arazoa, baina azken urteetan areagotu egin dela: «Etxebizitzen kopuruen emendatzea, alokairuen prezioen etengabeko igoera...». Gehitu du gizartean areagotu egin dela gaiarekiko kezka, eta eztabaida politikoaren erdigunean dagoela egun: «Horregatik batu ditugu horrenbeste indar, gai honetan inoiz ere egin ez dugun moduan». Amaitzeko, deialdiaren helburua laburbildu du: «Aldarrikatzea herri honetan bizi diren guztiek izan behar dutela etxebizitzarako eskubidea».
Azkenik, LAB sindikatuko Argitxu Dufauk adierazi du aterabideak badirela etxebizitzaren arazoarentzat, eta, jendeari itxaropena sortzeaz gain, presio egin behar dutela: «Momentukotz oso zail zaigu Euskal Herrian bizitzea». |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204793/presoen-auzia-konpontzea-da-lehentasuna-eitb-focusen-arabera.htm | Politika | Presoen auzia konpontzea da lehentasuna, EITB Focusen arabera | Galdekatutako lau herritarretik hiru daude euskal presoak gerturatzearen alde. | Presoen auzia konpontzea da lehentasuna, EITB Focusen arabera. Galdekatutako lau herritarretik hiru daude euskal presoak gerturatzearen alde. | Hamar urte bete dira gaur ETAk bere jarduera armatuaren behin betiko amaiera iragarri zuenetik, eta, urteurrenean, inkesta bat argitaratu du EITBk. Hego Euskal Herriko 1.600 pertsonari galdetu diete ETAren indarkeriaren osteko aroaz, eta, besteak beste, ondorioetako bat da, gatazkaren konponbidean egiteko geratzen direnen artean, euskal presoen auzia konpontzea dela gehien babesturiko aukera; bostetik batek hori dute lehentasun. Izan ere, euskal presoen hurbilketak babes zabala dauka; lau herritarretik hiruk babesten dute.
Galdera horretan bertan, bigarren aukera da «ETAren eta ezker abertzalearen damua eta aitortza» (%15). Inkestak, ordea, irailaren 28tik urriaren 4ra egin zituzten; Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaileak eta Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiak ETAren biktimei egindako adierazpena zabaldu aurretik.
ETAren jardunaz ere galdetu du EITB Focus inkestak. Esaterako, galdekatutako hiru herritarretik bik uste dute ETAk «lehenago» amaitu behar zuela, eta %12,5 dira uste dutenak ez zituela armak inoiz erabili behar. Erakunde armatuak ekarpen positiborik egin duen galdetuta, berriz, 2,7ko nota jarri diote hamar puntutik. Horrez gain, %65ek ziurtzat dute ez dela ETAren gisako beste mugimendurik sortuko.
Halere, emaitzek adierazten dute bake prozesua ez dagoela herritarren kezken artean; soilik %2,2k aipatu dute, ekonomiak eta enpleguak eragiten duen kezkatik urrun (%33). Ideia hori berresten du beste erantzun batek: hamar herritarretik zazpik diote pertsonalki «garai hura gainditu» dutela. Edozein kasutan, hamarretik seik uste dute ETAren biktimek ez dutela izan behar bezainbesteko egiarik, justiziarik eta erreparaziorik. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204794/memoria-inklusibo-baten-beharra-adierazi-du-ahal-dugu-k.htm | Politika | «Memoria inklusibo baten» beharra adierazi du Ahal Dugu-k | ETAren jarduna «bidegabea» izan zela uste du alderdiak, baita «kontakizunen bataila» baztertu behar dela ere. | «Memoria inklusibo baten» beharra adierazi du Ahal Dugu-k. ETAren jarduna «bidegabea» izan zela uste du alderdiak, baita «kontakizunen bataila» baztertu behar dela ere. | EAEko Ahal Dugu-k etorkizuna eraikitzeko bere irizpideak aurkeztu ditu, ETAk behin betiko su-etena aurkeztu eta hamar urtera. Alderdiak azaldu du prozesuak lau zutabe nagusi izan behar dituela: justizia trantsizionala, gizarte ehuna berreraikitzea, memoria inklusibo bat eraikitzea eta «giza eskubideen urraketa jasan duten pertsona guztien» duintasuna kontuan izatea. «Errekonozimendua eta erreparazioa dira aurrera egiteko modua», azaldu du gutunean.
Alderdiak Urriaren 18ko Adierazpenak sinbolizatzen duen «aurrerapen nabarmena» azpimarratu du, baina uste du ETAren jarduna «bidegabea» izan zela gehitzea falta zaiola, indarkeria «beti» bidegabea delakoan. «Inoiz gertatu behar ez zen errore bat» izan zen erakunde armatuaren ibilbidea, Ahal Dugu-ren hitzetan.
Etorkizunera begira, «kontakizunen bataila» gainditzeko beharra azaldu du, logika horrek «berriro gatazkara» bideratzen duela esanez: «Gertatu zenari buruzko narratiba desberdinak artikulatzeko gaitasuna erabakigarria izango da etorkizuneko bizikidetzaren definizioan». Izan ere, adierazi du ez dagoela «oroimen bakar bat».
Beraz, «sufrimenduak onartzetik» haratago, «espazio partekatu bat» eraikitzeko lan egingo duen memoria inklusibo baten beharra nabarmendu du: «Kontua ez da gertatutakoaren historia ofiziala egitea, baizik eta gizartea gertaerak etikoki ulertzeko batzen duen memoria partekatua egitea». |
2021-10-23 | https://www.berria.eus/albisteak/204795/gatazka-kontatzeko-moduaren-inguruko-mahai-ingurua-berrian.htm | Politika | Gatazka kontatzeko moduaren inguruko mahai ingurua, BERRIAn | Samara Velte eta Maider Galardi ikerlariek, Emilio Majuelo historialariak eta Emilio Lopez Adan 'Beltza'-k hitzaldia eskaini dute transmisioaz, memoria inklusiboaz eta metodologiaz, besteak beste. Labak antolatutako lehen ekitaldia izan da. | Gatazka kontatzeko moduaren inguruko mahai ingurua, BERRIAn. Samara Velte eta Maider Galardi ikerlariek, Emilio Majuelo historialariak eta Emilio Lopez Adan 'Beltza'-k hitzaldia eskaini dute transmisioaz, memoria inklusiboaz eta metodologiaz, besteak beste. Labak antolatutako lehen ekitaldia izan da. | ETAren adierazpenaren hamargarren urteurrenean, memoria gai korapilatsua da oraindik ere. Ematen du azken 60 urteen kontakizuna egiterakoan joera bat nagusitzen ari dela, baina horren inguruan zer jarrera du garai hura gertutik bizi ez zuen lehen belaunaldiak? Politika arloan indarkeriaz egiten diren epai moralen arabera ikertu behar al da azken 60 urteetan gertatutakoa eta ETAren historia? Memoria inklusiboaren beharra aipatzen denean, emakumeen ahotsa kontuan hartzen al da?
Gatazka nola kontatu izenburupeko hitzaldiak galdera horiek utzi zituen airean, eta hizlariak, bakoitza bere ezagutzatik eta esparrutik, erantzuten saiatu ziren, Xabier Letona Argia-ko kazetaria gidari zutela. Laba sareak Gazteluko plazako egoitzan antolatutako lehen ekitaldia izan zen. Mahai inguruan parte hartu zuten Samara Velte eta Maider Galardi ikerlari eta kazetariek, Emilio Majuelo historialariak eta Emilio Lopez Adan Beltza-k. Hain justu, Lopez Adanek aurten Borroka armatuaren historia Euskadin. 1967-2011 lan mardula argitaratu berri du, eta haren xehetasun batzuk laburbildu zizkien bertaratu zirenei, ordu batez, mahai ingurua hasi aurretik.
Hamar urtek balio dute ikusteko gatazka gertutik bizi ez zuen belaunaldia nola jasotzen ari den gertatukoaren kontakizuna. Oroitzapenik ez duten heinean, Samara Velteri interesgarria zaio aztertzea zer narratiba baliatzen duten, zer hizkuntza eta kontzeptu erabiltzen dituzten eta nolakoa den botere harremanen lotura. Gizarteak berak egiten duen memoria ariketa horren isla zuzena diren heinean, horri buruzko tesia lantzen ari da, 2000tik aurrera jaiotako 16 eta 22 urte arteko gazteekin. «Tesi bat da, ez da euskobarometroa», zehaztu du, eta lagin bat baino ez dela ohartarazi.
Haren esanetan, ondorioetako bat da gaia aipatzean «informazioaren aurretik» gaiarekiko posizionamendua nagusitzen dela, eta «gaitzespenaren diskurtsoak pisu handia» duela. Horrek, gainera, iraganarekiko posizionamendu arraro bat izatera eramaten ditu. Gazteek gertatutakoa jakiteko ez dute baliabide fidagarririk, eta «zerbait esan eta okertzeko beldurra» nagusitzen da. Helduek gaiarekiko pasotismoa izatea aurpegiratzen badiete ere, Veltek nabarmendu du gaiarekiko interes handia dutela. Haren ustez, belaunaldi berriek «ez dute galtzeko ezer», eta garai hura bizi ez izanak «konplexutasun gutxiagorekin eta ausardia eta irudimen gehiagorekin, zintzotasunez» jokatzera eraman beharko lituzke.
Jarrera horren atzean presio soziala dagoela uste du, eta horren adibide da Ipar Euskal Herrian gazteak «librexeago» sumatzen dituela, «presio soziala ez baita hain handia». «Adibidez, gazte batek esan zidan ETAren armagabetzearen egunean sumatu zuela egun tristeak zirela, erreferente sozial bat galtzen zelako. Ez du kritikatzen, baina zintzoki esaten zuen tristura nabaritu zuela. Hegoaldean, zailagoa da gazte batek hori esatea».
Beste ondorioetako bat da gatazkaren oso iruditeria biolentoa eta «oso ulerkera murritza» nagusitu dela. Hildakoen eta biktimen kategorizazio bat dago, baina horrek zaildu egiten die ikustea gazteei nola eragin dien horrek. Adibidez, familian oso gauza larriak gertatu zitzaizkion gazte bati galdetzean ea gatazkak zuzenean eragin zion, erantzun zuen ezetz: «Nondik dator desidentifikazioa? Jende horri guztiari ulertarazi zaiolako bere historia ez dela garrantzitsua».
Logikaren bila
Emilio Majueloren arabera, ETAren indarkeriaren inguruan argudio politiko gisa erabiltzen den morala albo batera utzi behar da historia ikertzeko orduan. «Ezin zaio pertsona talde bati, gizarte talde bati, nire morala inposatu. Hori politikan erabiltzen bada eta denok onartzen badugu, bikain, baina nire etika ezin da erabili historia aztertzeko. Horrela ez goaz inora».
Haren esanetan, historialariek gertaeren zergatiak bilatu behar dituzte, eta horretarako ulertu egin behar da bere garaian indarkeriaren aldeko apustu hori egin zutenen logika. «Apustu horrek emaitza batzuk eta ondorio batzuk eragin zituen, biktimak eragin zituen, baina, ibilbide hori egin gabe, historia egiten bada ez da historia, ez da merezi duen historia».
Berdintsu mintzatu da Emilio Lopez Adan. Gatazka nola kontatu behar den baino, nola ez den kontatu behar azaldu du, eta, haren ustez, indarkeria oro beti bidegabetzat jotzeko jarrera horrek ez darama inora: «Biolentzia guztiak kondenatzeko errazkeria ez da gure historia kontatzeko bidea». Haren irudiko, Prado museoan diren Goyaren koadroetan, gogoratu eta omendu egiten da 1808ko maiatzaren 2an Madrilgo herria Napoleonen tropen aurka aiztoak eskuan zituela altxatu zenekoa, eta hura ospatzen jarraitzen da gaur egun ere. Adibide bat besterik ez da. «Hartzen badugu munduko historian zenbat tokitan, zenbat herritan, biolentzia aipatzen eta ospatzen den? Mundu honetatik kentzen bada bidegabekeriaren aurka borrokatzeko behar moral, giza behar hori, zer bilakatzen da historia?», gogoeta egin du.
Samara Veltek gaineratu du gazteak eurak ere jabetzen direla diskurtso errazek ez dutela balio historia ulertzeko: «Ebaluazio moral bat egiten da, eta ETA zentzugabea zela, baina nola esplikatu historia zentzugabetasunetik?». Velteren esanetan, ETA deshumanizatzeko joera dago, baina gazteak ohartzen dira hori soilik egitea «inkoherentea», eta orduan hasten dira beste azalpenen bila. Beste kontu bat da, haren ustez, belaunaldi berriek egiten dituzten galderak ez direla aurreko belaunaldiek erantzun nahi dituztenak.
Ikuspegi feminista
Iraganaren kontakizunari begira, maiz, memoria inklusiboa eta poliedrikoa dela aipatzen da, baina Maider Galardik uste du inklusibotasun horretan ez dela sartzen emakumeen begirada. Haren ustez, desoreka bat dago. «Gatazkaren iruditeria eta haren pertzepzioa oso gizonezkoena da»; aldiz, gaur egun, gatazkaren ondorioak pairatu dituzten eremuetan emakumeak dira nagusi. Desoreka horrekin kezkatuta eta memoriari emakumeen begirada eman nahirik, Galardi tesi bat lantzen ari da.
Ikerketa horretan 25 emakume elkarrizketatu ditu, alde batekoak zein bestekoak —ETAren biktimen alargunak, estatu terrorismoaren biktimak, presoen amak, iheslarien senideak...—, eta haren mezu argia da memoria eraikitzailea eta askotarikoa egiteko kontuan hartu behar direla emakume horien guztien bizipenak eta istorioa. «Buelta bat eman behar diogu gatazkari buruz zer ulertzen dugun, indarkeriaz zer ulertzen dugun eta parte hartze politikoari buruz zer ulertzen dugun. Horrek ekarriko du emakume horien guztien bizipenak jaso eta historia osoago eta ikuspegi sendoago bat izatea». |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204796/txibitek-positibotzat-jo-du-ezker-abertzaleak-biktimei-eragindako-mina-aitortu-izana.htm | Politika | Txibitek positibotzat jo du ezker abertzaleak «biktimei eragindako mina aitortu izana» | ETAren adierazpenaren 10. urteurrenean, Nafarroako Gobernuak ekitaldi bat antolatu du, eta zazpi puntuko adierazpen bat irakurri. Parlamentuko talde guztiak izan dira omenaldian, Navarra Suma izan ezik | Txibitek positibotzat jo du ezker abertzaleak «biktimei eragindako mina aitortu izana». ETAren adierazpenaren 10. urteurrenean, Nafarroako Gobernuak ekitaldi bat antolatu du, eta zazpi puntuko adierazpen bat irakurri. Parlamentuko talde guztiak izan dira omenaldian, Navarra Suma izan ezik | Iruñeko Baluarte jauregian ETAren biktimen omenezko eskultura bat dago, eta efemeride gogoangarriaren aurrean, Nafarroako Gobernuak ekitaldi bat egin du. Gobernuko kontseilariekin eta Maria Txibite lehendakariarekin batera, bertan izan dira PSN, Geroa Bai, EH Bildu, Ahal Dugu eta Ezkerrako ordezkaritza bat. Navarra Sumaren izenean ez da inor joan, Anvite Nafarroako biktimen elkarteko kiderik ere ez da izan. Biak ere kritiko dira gobernuarekin.
Ana Ollok euskaraz eta Maria Txibitek gazteleraz, gobernuak onartu berri duen zazpi puntuko adierazpen bat irakurri dute ekitaldian. Lehenik, «ETAren indarkeria terrorista bidegabea eta ez legitimoa izateaz gain, demokraziaren eta bizikidetzaren aurkako mehatxua» izan zela adierazten da.
«Gogoeta etiko oso bat»
Halaber, gobernuaren ikuspegitik «positiboa» izan da hamarkada honetan ezker abertzaleak eman duen urratsa, baita «asteon biktimei eragindako sufrimendua eta mina aitortu izana ere». Adierazpenak beharrezkotzat jotzen du «indarkeria erabili zutenek edo hari babes soziala eta politikoa eman ziotenek gogoeta etiko oso bat egitea». Bitxikeria gisa, Txibitek irakurritako gobernuaren bigarren puntu hori ez da ageri Nafarroako Parlamentuak adierazpen horri buruz egindako oharrean, iradokiz azken unean txertatu dela.
Gainerako puntuetan, biktimei, memoriari eta elkarbizitzari egiten zaio aipamen. Hala, gobernuak nabarmentzen du ETAko biktimekin eta haiek ordezkatzen dituzten elkarteekin lanean jarraituko duela egia, justizia eta erreparazioa izan dezaten lagunduko dieten politika publikoak garatzen. Halaber, «terrorismoaren biktimen memoria eta duintasuna» urratzen duten ekintza oro deitoratuko duela iragartzen du gobernuak.
Iraganarekiko «memoria kritiko eta anitza» sustatzeko konpromisoa agertu du gobernuak, «ETAren biktimei eragindako min bidegabearen aitortzan oinarrituta». Elkarbizitzaren estrategia oso bat garatzeko asmoa agertu du —irailean aurkeztu zuen bi urtez landutako I. Elkarbizitzaren Plan Estrategikoaren zirriborroa—. Belaunaldi berriei begira, ikasgeletan biktimen topaketak eta «memoriaren eta terrorismoaren prebentziorako» unitate didaktikoak bultzatuko ditu Eskutik programaren bidez.
Adierazpena irakurrita, Txibitek berak eta Unai Hualde Nafarroako Parlamentuko lehendakariak lore eskaintza egin dute biktimen omenezko eskulturaren aurrean. Hualderekin batera, bertan ziren Inma Jurio Parlamentuko Mahaiko lehendakariorde lehena eta Maiorga Ramirez idazkari bigarrena. Gainera, PSNren izenean, joan dira Ramon Alzorriz, Javier Lekunberri, Jorge Agirre, Ainhoa Unzu eta Carlos Mena; Geroa Baiko Pablo Azkona, Javier Arakama, Mikel Asiain, Ana Ansa eta Blanca Regulez; Ahal Dugu-ko Ainhoa Aznarez eta Mikel Buil eta Ezkerrako Marisa de Simon. EH Bilduko ordezkaria Maiorga Ramirez izan da.
Remirezen adierazpenak
Navarra Suma eta Anvite elkartea bertan izan ez direnez, horri buruz galdetu zaio gobernu kontseiluaren osteko agerraldian Javier Remirez presidenteordeari. Hark erantzun du ekitaldia «gizarteari eta taldeei» irekia zegoela: «Joan ez direnek eurek jakingo dute zer arrazoirengatik ez diren etorri». Remirezen arabera, euren aniztasunaren barruan, gorde beharreko balio sozial bat dira biktimak. «Ezin dugu esan terrorismoaren biktimen artean ikuspegi bakar bat dagoela; egoerari aurre egiterakoan askotariko ikuspegiak dituzte».
Remirezek aipatu du biktimen elkarteekin lanean ari direla herritarrei ikustarazi nahian halakorik ez dela berriro gertatu behar, eta harreman hori «positibotzat» jo du. Halaber, azpimarratu du ekitaldian ETAren adierazpenaren hamargarren urteurrena ospatu nahi izan dutela. «Albiste on bat da gizartearen gehiengo handi batentzat, eta erakundeotako ordezkariek egoerak eskatzen duten neurrian erantzun behar dugu».
Haren ustez, «zoritxarrez», Navarra Sumak ez du hala jokatzen, eta horregatik ez du ulertzen haren jarrera. «Estrategia alderdikoi huts batengatik, ez du jorratu nahi alderdi guztiok ordezkatuak egongo garen adostasunerako biderik, helburu argi batekin: indarkeriaren erabateko gaitzespena eta deitoratzea; oraindik nahikoa ez bada ere, emandako pausoak positibotzat jotzea; eta benetako memoria baten alde lan egitea, izuaren urteetan gertatutakoa jasotzeko asmoz eta gaurko zein biharko belaunaldiekin lan egiteko asmoz». |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204797/martxoaren-31ko-bonbardaketan-ehortzitakoen-senideen-bila-dabil-durango-1936-elkartea.htm | Gizartea | Martxoaren 31ko bonbardaketan ehortzitakoen senideen bila dabil Durango 1936 elkartea | Jon Irazabal historialariak 2001. urtean argitaratu zuen bonbardaketaren ostean hilobi komunetan ehortzitakoen zerrenda, eta, orain, helburua da 82 lagun haietatik identifikatzeko falta direnak identifikatzea eta gaur egungo ondorengoak lokalizatzea. | Martxoaren 31ko bonbardaketan ehortzitakoen senideen bila dabil Durango 1936 elkartea. Jon Irazabal historialariak 2001. urtean argitaratu zuen bonbardaketaren ostean hilobi komunetan ehortzitakoen zerrenda, eta, orain, helburua da 82 lagun haietatik identifikatzeko falta direnak identifikatzea eta gaur egungo ondorengoak lokalizatzea. | 1937ko martxoaren 31n bonbardatu zuten Durango (Bizkaia) Italiako Aviazione Legionaria-ko hegazkinek, Espainiako Gerra Zibilean. Goizean, lau hegazkinen artean, 50 kiloko 80 bonba inguru bota zituzten, eta, hori gutxi balitz bezala, ehiza hegazkinek jendea metrailatu zuten jarraian. Arratsaldean berriz bonbardatu zuten herria; orduan, 50 kiloko 36 lehergailu bota zituzten, eta 100 kiloko 22. Gutxienez 336 hildako zuzen eragin zituzten, eta gehiago izan ziren zeharkakoak gehituta.
Sarraski hari buruzko liburu bat 2001. urtean argitaratu zuen Jon Irazabal Gerediaga elkarteko historialariak, eta han zerrendatu zituen hilobi komunetan ehortzitako biktima gehienak. Durango 1936 elkarteak jakinarazi duenez, ordea, biktima horiei buruz ez dakite beste ezer. Elkartearen arabera, «82 gizon-emakumeri buruzko erreferentzia bakarra izen-abizena da batzuetan, edota, txarrenean, lurperatu zituzten garaiko plaken erreferentzia zenbakia».
Horregatik, duela hilabete, «ehortzitako guztiak identifikatu eta gaur egungo familiarteko eta ondorengoak lokalizatzeko» ikerketa lan bat hasi zuten Gerediagak eta Durango 1936k, Durangoko Udalaren babesarekin. Hiru hilabete eskas iraungo du egitasmoak, eta asmoa da amaieran topaketa bat egitea aurkitutako senitartekoekin.
Hobi komunak
Izan ere, Durango 1936k azaldu duenez, litekeena da egitasmoak Durangoko hilerriko hobi komunetan ehortzitakoei «gune duin bat» atontzeko aukera zabaltzea. Udalak hobi komun horien kokapena identifikatzeko eskaera ofiziala egin zion uda aurretik Gogora Institutuari.
Oraingoz, 82 izenetatik dozena bat senitartekoren erreferentziak eskuratu dituela jakinarazi du elkarteak. Baten batek ehortzitakoren bati buruzko informaziorik izango balu, bi elkarteetakoren batekin harremanetan jartzeko eskatu dute. Izenen zerrenda, herrika, Durango 1936ren webgunean kontsulta daiteke. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204798/baliteke-aukusek-urpeko-nuklearrak-lortzeko-lasterketa-abiatzea-iaearen-ustetan.htm | Mundua | Baliteke AUKUSek urpeko nuklearrak lortzeko lasterketa abiatzea, IAEAren ustetan | Rafael Grossi Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziako zuzendari orokorrak ohartarazi du litekeena dela «beste herrialde batzuek Australiaren adibideari» jarraitzea. | Baliteke AUKUSek urpeko nuklearrak lortzeko lasterketa abiatzea, IAEAren ustetan. Rafael Grossi Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziako zuzendari orokorrak ohartarazi du litekeena dela «beste herrialde batzuek Australiaren adibideari» jarraitzea. | IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziak kezka agertu du AEB Ameriketako Estatu Batuek, Erresuma Batuak eta Australiak adostu zuten AUKUS aliantza militarrarengatik, urpeko nuklearrak lortzeko lasterketa baten lehen pausoa izan daitekeelakoan.
Rafael Grossi IAEAren zuzendari orokorraren arabera, bada aukerarik «beste herrialde batzuek Australiaren adibideari» jarraitzeko, AUKUSeko hiru herrialdeek itunean adosturikoa betetzen badute. Hala eginez gero, lehen aldia litzateke arma nuklearrik ez duen herrialde batek energia nuklearra erabiltzen duten urpekoak eskuratuko lituzkeela.
Akordioak kezka eragin du Asia hego-ekialdeko herrialdeen artean. Horien artean, bi ikuspuntu nabarmendu dira: batetik, itunak Txinaren ekintza militarretarako aukerak txikitu dituela, baita gatazka baterakoak ere; bestetik, gerra bat izatekotan, suntsitzaileagoa izango dela.
Izan ere, talka eremu dezente daude Txina hegoaldeko itsasoan —mugen inguruan, esaterako—, eta horri gehitu behar zaio Taiwanek sortzen duen eztabaida eta Pekinek inguruko herrialdeetan dagoen diasporarekin duen harremana.
AUKUSen alde agertu direnen artean dauden Vietnam, Taiwan, Japonia eta Hego Korea, eskualdean oreka aldaketa bat eragin dezakeelakoan, eta, noski, Txinarekin hainbat gatazka dituztelako. Aldiz, Indonesiak, Malaysiak eta Singapurrek ez dute begi onez ikusi aliantza militar hori, eta argi eta garbi jakinarazi dute beren jarrera.
Herrialde horien kezka da Australiak jasoko dituen propultsoreak bide luze baten lehen pausoa izatea, Ozeaniako herrialdeak gerora armamentu nuklearra erosiko duelakoan; hain justu, IAEAk helarazi duen kezka berbera.
Akordio militarrean jasota dagoenez, AEBek eta Erresuma Batuak propultsio nuklearreko urpekoak egiteko beharrezko teknologia emango diote Australiako armadari, baita horiek eraikitzeko laguntza ere.
Hego Koreak eta Kanadak ere aztertu dute horrelakoak egiteko aukera, eta Brasil horri buruzko proiektu batean dago murgilduta; gainera, Iranek asmo horien berri eman zion IAEAri, duela hiru urte.
Gaur egun, ordea, badirudi Australiaren proiektua dela egingarriena, eta, horregatik, Grossik aditu talde bat osatu du AUKUS aliantzaren segurtasuna eta ondorio legalak aztertzeko: «Akordio zehatzak behar ditugu segurtatzeko [Australiak] jasotzen duen teknologia edo material oro babes neurrien menpe dagoela», adierazi du IAEAko zuzendari orokorrak, gaurko ordu txikietan, Washingtonen zela.
Izan ere, Grossiren ustetan, AEBek eta Erresuma Batuak dute material eta teknologia nuklearra Australiara «modu seguruan» bidaltzeko «erantzukizuna». Hain justu, horretaz mintzatu da Antony Blinken AEBetako Estatu idazkariarekin izan duen bilkuran.
Iranera, «laster»
Horrez gain, IAEAren zuzendari orokorrak adierazi du «laster» dela Iranera joatekoa, «egun gutxi barru» izango baitu bidaia horri buruzko albisteen berri. Islamiar errepublikako agintariekin izandako elkarrizketen harira egin ditu adierazpenok, baina ez du xehetasun gehiagorik eman. Ziurrenik, «datorren asteetan» izango da Ekialde Hurbileko herrialdean.
Teheranen programa nuklearraz, Grossi argi mintzatu da: «Arazo larri bat dugu hango instalazio nuklear baten zaintzarekin». Horregatik, Iranera egingo duen bidaia baliatuko du auzi horretaz eztabaidatzeko; antza, instalazio horretako tresneriaren parte bat «kaltetu» egin da, eta hori konpondu «beharra» dago: «Oraingoz, Iranek ez digu hori egiteko baimenik eman. Behaketa gaitasuna berriz ezartzeko kontsultetan gaude murgilduta». |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204799/gaur-bukatuko-da-tokikom-sarietako-komunitatearen-saria-bozkatzeko-epea.htm | Bizigiro | Gaur bukatuko da Tokikom sarietako Komunitatearen Saria bozkatzeko epea | Irakurleek lan bat bozkatu behar dute epaimahaiak proposatutako bederatzi hautagaien artean. Sarien seigarren aldia da. | Gaur bukatuko da Tokikom sarietako Komunitatearen Saria bozkatzeko epea. Irakurleek lan bat bozkatu behar dute epaimahaiak proposatutako bederatzi hautagaien artean. Sarien seigarren aldia da. | Gaur da azken eguna Tokikom sarietako Komunitatearen Saria bozkatzeko. Tokiko hedabideen sareak seigarren aldiz antolatu du sari banaketa hori, Eusko Jaurlaritzaren, Nafarroako Gobernuaren, eta Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundien babesarekin.
Komunitatearen sariaz gain, beste hiru sari emango ditu epaimahaiak. Helburua da azken urtean Tokikom osatzen duten komunikabideetan argitaratutako lanik onenak goraipatzea, eta, horretarako, aurkeztu diren 57en artean aukeratu beharko dute adituek. Euskal Herriko Unibertsitateko Maria Gonzalez Gorosarri eta Edorta Arana, eta Mondragon Unibertsitateko Amaia Pavon dira epaileak.
Finalisten artean orotariko lanak daude: azalak, erreportajeak, telebista saioak, irrati saioak, sare sozialetan egindako lana... eta hautagai diren hedabideen zerrenda ere zabala da: Guaixe, Karkara, Arrasate Telebista, Goierri Irrati Telebista, Maxixatzen...
Komunitatearen sarian botoa emateko Tokikomen webgunean sartu behar da. Han ageri dira bederatzi finalistak, eta haietako bat hautatzea da irakurlearen eginbeharra.
Sari banaketa azaroaren 12an izango da, tokiko komunikabideen erronken inguruko jardunaldi batzuetan. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204800/ikasleen-ongizatea-helburu-duen-laguntza-programa-dbhra-zabaldu-dute-nafarroan.htm | Gizartea | Ikasleen ongizatea helburu duen Laguntza programa DBHra zabaldu dute Nafarroan | Nafarroako Gobernuak hezkuntza arloko adituekin sortutako programa bat da, eta helburuetako bat suizidio ahaleginak saihestea da. | Ikasleen ongizatea helburu duen Laguntza programa DBHra zabaldu dute Nafarroan. Nafarroako Gobernuak hezkuntza arloko adituekin sortutako programa bat da, eta helburuetako bat suizidio ahaleginak saihestea da. | Nafarroako Gobernuak zabaldu egingo du Laguntza programa, hezkuntza emozionalerako egitasmoa: gaurtik aurrera martxan da Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan ere. Iruñean egindako agerraldian, Itziar Irazabal Hezkuntza Departamentuko Bizikidetza Aholkularitzako negoziazio buruak azaldu du helburua ikasleen, irakasleen eta familien «ongizatea bermatzea» dela. Hezkuntza emozionalaren bidez dinamikak eskaini nahi dizkiete ikasleei arazoei aurre egiteko; hala nola eskola jazarpenari eta suizidioari. Ez du daturik eman, baina suizidio ahaleginetan gorakada egon dela azaldu du: «Lehen, eskola jazarpen kasu asko genituen, baina orain, zoritxarrez, gorakada nabaria eta oso kezkagarria sumatu dugu suizidioaren gaiarekin. Programa honek halako gertakariak eta egoerak saihestu nahi ditu».
Nafarroako Gobernuak, Kaeru hezkuntza arloko entitateak eta Eva Bache adituak sortu dute programa. Duela bi urte abiatu zuten Haur Hezkuntzan eta Lehen Hezkuntzan, hamabi eskolekin batera. Aurten jarraipena eman diote Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan, eta hogeita bat eskola batu dira. «Kontuan hartu dugu haurrek eta nerabeek etapa bakoitzean izan ditzaketen zailtasunak, eta horiei kasu egin diegu», esan du Irazabalek.
Etorkizuneko helburua ongizatea komunitatera zabaltzea da, baina aurten «ongizate pertsonalean» kokatu direla azaldu du Irazabalek: «Iruditzen zaigu oso garrantzitsua dela ongizate pertsonala lehenik eta behin irakaslearekin berarekin lantzea, ostean ikasleekin bermatu ahal izateko eta begirada zabaltzeko».
Horretarako, talde eragile bat sortu dute, eta hogeita lau orduko formakuntza «sakona» eskaini diete. Horrez gain, irakasleek hamabi orduko formakuntza jaso dute, eta zenbait dinamika eskaini dizkiete. Bi helburu nagusi dituzte: gelara zabaltzea eta adinaren arabera lantzea.
Beraz, laguntza eskaintzeko eta entzuteko dinamikak jasotzen dituen programa bat da, eta besteak beste, eskola jazarpenarekin amaitzeaz gain, prebentzioa indartu nahi dute kasuak saihesteko. Suizidioa landu nahi duten beste alor bat da: «Ez dugu bilatzen suizidioaz hitz egitea, baizik eta, norbaiti horrelako ideiarik burutik pasatuko balitzaio, jakin dezala baduela norbait edo guneren bat berarekin egoteko eta laguntza eskaintzeko». |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204801/loiolako-santutegian-22-pertsona-kutsatu-dira-eta-lau-pertsona-hil-dira-jesuitak-laurak.htm | Gizartea | Loiolako santutegian 22 pertsona kutsatu dira, eta lau pertsona hil dira, jesuitak laurak | Txertatuta zeuden kutsatutako guztiak. Hildako lau lagunek beste gaixotasun batzuk zituzten. Jakinarazi dute agerraldi bat izan dela Basurtoko ospitalean. | Loiolako santutegian 22 pertsona kutsatu dira, eta lau pertsona hil dira, jesuitak laurak. Txertatuta zeuden kutsatutako guztiak. Hildako lau lagunek beste gaixotasun batzuk zituzten. Jakinarazi dute agerraldi bat izan dela Basurtoko ospitalean. | Azpeitian (Gipuzkoa), Loiolako Santutegian, COVID-19aren agerraldi bat izan zen joan den irailaren 28an, eta, haren ondorioz, 22 pertsona kutsatu eta lau hil dira, denak jesuitak. Hildakoak adinekoak ziren –horietako hiruk 90 urtetik gora zituzten, eta besteak, 75 urte–, eta aurretik beste patologia batzuk zituzten. Albiste agentziek zabaldu dutenez, koronabirusaren agerraldia irailaren 28an gertatu zen, santutegiko erizaindegian. Positibo eman zuten 22 pertsonetatik hamabi jesuitak dira, eta beste hamar, bertako langileak; guztiek hartua zuten COVID-19aren aurkako txertoa, santutegiko iturriek azaldu dutenez. Langileek etxean pasatu zuten gaixotasuna, eta zentro erlijiosoko zazpi pertsona ospitaleratu behar izan zituzten. Orain ez dago positiborik, eta aurreikusi dute Loiolako Santutegiko elizkizunak normaltasunera itzultzea larunbatean.
Kutsatuak Basurtoko ospitalean
Birusaren beste agerraldi baten berri eman dute gaur: hainbat kutsatu atzeman dituzte Basurtoko ospitalean. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak jakinarazi duenez, Revilla eraikinean detektatu dituzte kasuok. Ez dute zehaztu zenbat pertsonak eman duten positibo, baina argitu dute PCR probak egiten hasi direla, kutsatze katea etete aldera. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204802/arroyo-talde-ona-dugu-ilusioa-pizten-duena.htm | Kirola | Arroyo: «Talde ona dugu, ilusioa pizten duena» | Natalia Arroyo Realeko entrenatzaileak adierazi du Realaren proiektuan sinesten duela, eta azpimarratu horren parte izaten jarraitu nahi duela. Goiko postuetan egon nahi du. | Arroyo: «Talde ona dugu, ilusioa pizten duena». Natalia Arroyo Realeko entrenatzaileak adierazi du Realaren proiektuan sinesten duela, eta azpimarratu horren parte izaten jarraitu nahi duela. Goiko postuetan egon nahi du. | Natalia Arroyo Realeko entrenatzaileak topaketa egin du hedabideekin, eta patxadaz eta zintzo aritu da: iraganaz, orainaz eta etorkizunaz. Anbizioa eta grina sumatu dira giroan: «Talde gaztea dugu, ona, ilusioa pizten duena. Talde bat gara, indibidualtasunetatik harago».
Uda korapilatsuaren inguruan ere hausnarketa egin du, eta aitortu du ez zela aldi erraza izan: «Batzuek kontsideratu zuten beren helburuak ez zirela egokitzen gureekin, gure joko ideiarekin edo taldean zuten rolarekin». Adierazi du «zarata» egon zela, eta horrek min egin ziola: «Jendea posizionatu egin zen». Taldea kudeatu egin behar zela nabarmendu du: «Denek nahi zuten hamaikakoan egon, guztiak ziren gai, eta dena jokatu ezin izanak agian rol protagonista hori beste toki batzuetan bilatzera eraman zituen». Uste du gertatutakoak jokalariaren helburu pertsonalekin duela zerikusia.
Tentsio uneak egon ziren: «Barne lehia handia zegoen». Horrek entrenamenduetan maila handia egoteko modua ematen zuen, baina, aldi berean, hamaikakoa esaterakoan, guztiak ez zeuden kontent. Aitortu du ziurrenik ez dela jokalariekin erosoen sentitu zen sasoia izan; berdin alderantziz. «Baina irabazten genuen».
Momentu zailak pasatu dituen arren, argi du: «Kontzientzia lasai dut». Nabarmendu du proiektuan «ilusioa» duela oraindik ere, eta inoiz ez duela planteatu kluba uztea. Denboraldi baterako sinatu zuen Arroyok talde txuri-urdinarekin, beste sasoi baterako luzatzeko aukerarekin; bigarren denboraldia osatzen ari da aurten, ezarritako helburuak beteta. Eta azpimarratu du: «Ez dut nahi dudan guztia egin Realean». Hala, kontratua berritzeko irekita agertu da. Klubak duen proiektua luzerako dela aitortu du, eta adierazi babestuta sentitzen dela. «Honen parte izaten jarraitu nahi dut».
Udan hamar jokalarik taldea utzi ostean, zalantzak piztu ziren Realaren inguruan. Arroyoren taldeak, baina, berehalakoan uxatu ditu, liga hasiera ikusgarria eginda. Horri balioa eman dio entrenatzaileak. «Lasaitu gaitu. Talde bat gara».
Jokalariak proiektuaren parte izateko gogoz daudela azpimarratu du, eta funtsezkotzat jo du hori. «Futbolistikoki banekien ausartak izango ginela. Oso ondo ari gara. Talentu handia dago, eta hobetzeko gogoz daude».
Jokalari gutxiko taldea duen arren, ez du «beldurrik» denboraldiari begira; harrobiko jokalariak hor daudela dio, eta behar izanez gero haien aldeko apustua egingo duela. Abantailak ere aurkitu dizkio gutxi izateari. Goiko postuen lehian egon nahi du Realak, Txapeldunen Ligako txartelaren borrokan.
Bide horretan, Amaiur Sarriegiren eta Nerea Eizagirreren rola azpimarratu du. Sarriegiren bilakaerari buruz galdetuta, teknikariaren arabera, gakoa izan da harekin «pazientzia» izatea. «Denborarekin, lortu zuen konektatzea, eta egokitu eta konfiantza hartu zuen. Jokalari serioa da, zorrotza eta profesionala, eta aukera aprobetxatzen ari da».
Etenaldia
Asteburu honetan ez da jokatuko ligako jardunaldia. Selekzioen neurketak direla eta, etenaldia dute. Realeko bederatzi jokalari joan dira selekzioekin. Arroyok esan du entrenamenduetarako mugatu egiten duela haien guztien hutsuneak, eta Reala B-ko jokalariekin osatzen saiatzen direla. Haientzat aukera izan daitekeela dio. Eta jokalariekin lan pertsonalizatuagoa egiteko ere balio duela. Gogoratu du etenaldi asko daudela aurten, eta batzuetan «kostatu» egingo dela. Baina hau dio: «Taldea ondo dago, gogotsu». |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204803/mitxel-suarez-sukaldariak-irabazi-du-euskal-herriko-pintxo-txapelketa.htm | Bizigiro | Mitxel Suarez sukaldariak irabazi du Euskal Herriko Pintxo Txapelketa | Suarezek patata bat irudikatu du 'Txingurri' pintxoan, Arabaren omenez. Maikel Santos eta Maria Laskibar gelditu dira bigarren postuan, Gasteizko Kea jatetxeko kideak, eta hirugarren, berriz, Javier Jimenez eta Jackeline Karol. | Mitxel Suarez sukaldariak irabazi du Euskal Herriko Pintxo Txapelketa. Suarezek patata bat irudikatu du 'Txingurri' pintxoan, Arabaren omenez. Maikel Santos eta Maria Laskibar gelditu dira bigarren postuan, Gasteizko Kea jatetxeko kideak, eta hirugarren, berriz, Javier Jimenez eta Jackeline Karol. | Euskal Herriko Pintxo Txapelketari ekin zioten astelehenean, eta, kanporaketen ostean, gaur goizean izan da finala. Hamar parte hartzaile egon dira, eta, azkenean, Mitxel Suarez sukaldariak jantzi du txapela, Txingurri pintxoarekin. Borda Berri erretegiko (Otogoien, Araba) kidea da, eta Arabako patata irudikatu nahi izan du bere lanean, hala nola silikonazko elikagai molde bat sortuta horretarako; izan ere, patata faltsua da, ez benetakoa. Adierazi du «shockean» gelditu dela sariaren berri izan duenean, «hitzik gabe», eta denbora beharko duela gertaturikoa ulertzeko. Hala ere, ez du lehen aldia txapelketa horretan; «beterano bat» dela nabarmendu du. Esate baterako, 2018an hirugarren sailkatu zen, Hitokutxi pintxoarekin.
Gainerako sariei dagokienez, Maikel Santos eta Maria Laskibar bigarren postuan gelditu dira. Gasteizko Kea jatetxeko kideak dira, eta Panseta pintxoa izan da aurkeztu duten lana. Javier Jimenezek eta Jackeline Karolek, berriz, hirugarren postua lortu dute, hain justu, Nigiria de txuleta con pimientos asados pintxoarekin. Bilboko La Pizarra jatetxetik etorri dira, eta herri epaimahaiaren saria ere lortu dute. Azkenik, epaimahai nagusiaren aipamen bereziaren saria eskuratu dute Joakin eta Gorka Aginaga aita-semeek. Iruñeko Iruñazarra jatetxearen izenean hartu dute parte, eta Irati pintxoa aurkeztu dute. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204804/del-teso-beriain-eta-fraile-saritu-ditu-euskal-kazetarien-elkarteak.htm | Bizigiro | Del Teso, Beriain eta Fraile saritu ditu Euskal Kazetarien Elkarteak | Zehaztu dituzte Euskal Kazetaritza Sarien 10. aldiko garaileak. Del Tesok jaso du Euskal Kazetariak saria. Gainera, beste ataletan sarituak izan dira David Beriain eta Roberto Fraile, Mirentxu Purroy, Julio Flor, Angel Ruiz de Azua eta Eva Caballero. | Del Teso, Beriain eta Fraile saritu ditu Euskal Kazetarien Elkarteak. Zehaztu dituzte Euskal Kazetaritza Sarien 10. aldiko garaileak. Del Tesok jaso du Euskal Kazetariak saria. Gainera, beste ataletan sarituak izan dira David Beriain eta Roberto Fraile, Mirentxu Purroy, Julio Flor, Angel Ruiz de Azua eta Eva Caballero. | Gaur atera dira argitara 2021eko Euskal Kazetaritza Sarien irabazleen zerrendan bilduak diren izenak. Sarien antolatzaileek jakinarazi dituzte aurtengo garaileak, Euskal Kazetarien Elkarteak eta Kazetarien Euskal Elkargoak, Bilbon. Besteak beste, Begoña del Teso kazetariaren lana aitortu dute. Hari eman diote Euskal Kazetariak ataleko saria.
Sarietako epaimahaiak nabarmendu duenez, «zine esatari eta dibulgatzaile ezin hobea» da Del Teso, «kazetaritza apaltasunez, pasioz, tinkotasunez eta entregaz bizi duena», gehitu dute epaileek. Egun, BERRIAko kolaboratzailea da. Eppur si muove zutabea idazten du egunkariaren Kultura sailean.
Beste sei kategorietako sarituak ere jakinarazi dituzte antolatzaileek, eta horien artean dira, besteak beste, David Beriain eta Roberto Fraile euskal kazetariak. Burkina Fason izan zen eraso batean hil zituzten biak, iragan apirilean. Zehazki, Adierazpen Askatasunaren Jose Maria Portell saria eman diete, «kazetaritza ausart, arriskutsu eta deserosoa egiteagatik».
Fotokazetaritza, kazetaritza digitala eta beste
Bestalde, epaileek Mirentxu Purroyk urteetan egindako bideari so egin diote, eta hari eman diote Ibilbide Profesionalaren Saria. Gainera, Kazetaritza Digitala-Narratiba Berriak saria jaso du Julio Florren Blog Rioja Alavesa blogak. Halaber, fotokazetaritzari eskainitako Juantxu Rodriguez saria Angel Ruiz de Azuak irabazi du, eta Ingurumen kazetaritzari buruzko atalean, berriz, Eva Caballero izan da garaile. Halaber, epaimahaiak saritu egin du EHU Euskal Herriko Unibertsitateko Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultatea; Pertsonaia edo Giza Instituzioa saria eman diote. Fakultateak 40 urte bete ditu aurten.
Irabazleen berri gaur emanagatik ere, sarituek azaroaren 10ean jasoko dituzte garaikurrak. Bilboko BBK Aretoan izanen dute ekitaldia, 19:00etan. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204805/aleksei-navalni-saritu-dute-sakharov-sariarekin.htm | Mundua | Aleksei Navalni saritu dute Sakharov sariarekin | Europako Parlamentuko talde kontserbadoreak eta liberalak babestu dute bere hautagaitza. | Aleksei Navalni saritu dute Sakharov sariarekin. Europako Parlamentuko talde kontserbadoreak eta liberalak babestu dute bere hautagaitza. | Europako Parlamentuak Aleksei Navalni Errusiako oposizioko burua saritu du Kontzientzia Askatasunaren aldeko Sakharov sariarekin. Giza Eskubideen alde egindako lana saritzen du Europako Parlamentuak sari horrekin. Kontserbadoreek eta liberalek babestu dute Navalniren hautagaitza, eta modu horretan gailendu zaie beste hautagaiei: Afganistango emakumeak eta Jeanine Añez.
Vladimir Putin presidentearen arerio nagusienetako bat da Navalni. Blogari zela, 2011ko bozen ostean, kalera atera eta protesta egitera deitu zituen errusiarrak, iruzurra salatzeko. Atxilotu eta espetxeratu egin zuten. 2013an bost urteko espetxe zigorra ezarri zioten diruaren erabilera okerra leporatuta. Europako Batasunak eta AEBek salatu zuten epaiketak helburu politikoak zituela.
Urte horretan bertan bozetara aurkeztu zen, migratzaileen eta ustelkeriaren aurkako kanpaina eginez. 2019an ere Sakharov saria jasotzeko hautagaien artean egon zen.
Iazko udan pozoitu egin zuten, haren esanetan, Putinen aginduz. Hilabeteak eman zituen Alemaniako ospitale batean osatzen. Errusiara bueltatu zenean, aurtengo otsailean, espetxeratu egin zuten, eta bi urte eta erdiko espetxe zigorra ezarri diote. Apirilean 23 eguneko gose greba bat egin zuen protesta modura. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204806/nafarroak-3000-milioi-bildu-ditu-irailera-arte-pandemia-aurretik-baino-gehiago.htm | Ekonomia | Nafarroak 3.000 milioi bildu ditu irailera arte, pandemia aurretik baino gehiago | Joan den urtean baino %19,3 gehiago bildu du ogasunak, eta 2019ko epe berean baino %7,7 gehiago | Nafarroak 3.000 milioi bildu ditu irailera arte, pandemia aurretik baino gehiago. Joan den urtean baino %19,3 gehiago bildu du ogasunak, eta 2019ko epe berean baino %7,7 gehiago | Nafarroako Ogasunaren bilketak datu oso onak utzi ditu urtarriletik irailera. Urteko lehen bederatzi hilabeteetan 3.002,5 milioi euro bildu dituzte zergetan, eta joan urtean, pandemiaren urte gordinean alegia, 2.517,3 milioi jaso zituzten, %19,3 gutxiago. Alde handi hori iazko itxialdiek eragindako geldialdi ekonomikoak azaltzen du, jakina, baina 2019ko lehen bederatzi hilabetekoarekin alderatuz gero, aurtengo datua hobea da: %7,7 hobea.
Zerga zuzenen bidez,1.469,8 milioi jaso ditu ogasunak: %8,1 gehiago. Zeharkako zergekin, berriz, 1.515,2 milioi jaso ditu, %32,9 gehiago. Tasen eta beste sarreren esparruan apenas egon den alderik 2020arekin: 17,6 milioi euro izan dira aurten, eta 17,7 milioi iaz.
Errenta zergak 1.137,6 milioi euro utzi ditu ogasunaren kutxan, %7,5 gehiago 2020ko urtarriletik irailerako tartearekin alderatuz. Lan atxikipenek 1.108 milioi euro ekarri dizkiote ogasunari, %8,1 gehiago, eta kapitalarenek, berriz, 74 milioi, %15,7 gehiago. Sozietate zergak 231,8 milioi euro utzi ditu kutxan: %9,6 gehiago. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204807/transmitigarriagoa-izateko-zantzuak-dituen-birus-aldaera-batez-ohartarazi-dute-erresuma-batuan.htm | Gizartea | «Transmitigarriagoa» izateko zantzuak dituen birus aldaera batez ohartarazi dute Erresuma Batuan | Delta aldaeratik eratorritako beste aldaera bat dela adierazi dute; OMEk ez du oraindik sartu COVID-19a eragiten duten aldaeren zerrendan | «Transmitigarriagoa» izateko zantzuak dituen birus aldaera batez ohartarazi dute Erresuma Batuan. Delta aldaeratik eratorritako beste aldaera bat dela adierazi dute; OMEk ez du oraindik sartu COVID-19a eragiten duten aldaeren zerrendan | Erresuma Batutik heldu da albistea: gobernuko ordezkariek adierazi dute «gertutik» ari direla aztertzen SARS-CoV-2 koronabirusaren aldaera berri bat, aurrekoak baino «transmitigarriagoa» izateko zantzuak dituena. Delta aldaeratik eratorritakoa dela esan dute, eta hura baino %10-15 errazago transmititzen den susmoa dutela. Aintzat hartu behar da delta aldaerak asko korapilatu duela izurriaren eboluzioa: jatorrizko birusa baino bi aldiz kutsakorragoa da.
AY.4.2 izena jarri diote adituek ikertzen ari diren aldaerari. Erresuma Batuko kasuen %10 inguru birusaren aldaera horrek eragindakoak direla ondorioztatu dute. Esan dute oso bizkor zabaltzen ari dela, baina ez delta urte hasieran zabaldu zen bezain azkar.
Birusaren aldaera hori aztertzeko egindako ikerketetan ikusi dute bereizgarri dituela S proteinan dituen bi mutazio, eta uste dute horrek irauteko abantailak ematen dizkiola. Nolanahi ere, adierazi dute oraindik ezin dela aldaera honen benetako eraginari buruzko ondorio behin betikorik atera. Birus horren inguruan ikusi duten transmisio igoera «ezustezko gertaera demografiko» baten ondorioa ere izan daitekeela onartu dute dute.
OMEk oraindik ez du COVID-19a eragiten duten aldaeren zerrendan sartu. Hori egitea erabakitzen badu, alfabeto grekoaren araberako izen bat jarriko dio, aurrekoekin egin duen eran.
Francois Balloux aditua izan da argibideak eman dituen ikertzaileetako bat. Aldaera hau «transmitigarriagoa» izan daitekeen arren, aurretik ikusitako moduko «desastrerik» ez duela eragingo adierazi du. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204808/bolsonarori-erailketa-masiboa-egoztea-proposatu-du-brasilgo-senatuko-ikerketa-batzordeak.htm | Mundua | Bolsonarori «erailketa masiboa» egoztea proposatu du Brasilgo Senatuko ikerketa batzordeak | Sei hilabeteko ikerketaren ostean, batzordeak zirriborro txostenean ondorioztatu du presidentearen kudeaketa «arduragabea» izan zela herrialdean 600.000 hildako eragin dituen pandemiaren aurrean. | Bolsonarori «erailketa masiboa» egoztea proposatu du Brasilgo Senatuko ikerketa batzordeak. Sei hilabeteko ikerketaren ostean, batzordeak zirriborro txostenean ondorioztatu du presidentearen kudeaketa «arduragabea» izan zela herrialdean 600.000 hildako eragin dituen pandemiaren aurrean. | Brasilgo Senatuko ikerketa talde batek gizateriaren kontrako krimenak egotzi nahi dizkio Jair Bolsonaro herrialdeko presidenteari, COVID-19aren pandemiaren aurrean hartu zituen erabakiak milaka herritarren osasunaren kontrakoak izan zirela iritzita. Bolsonarok koronabirusa herrialdean hedatzen utzi zuen, biztanleriak taldeko immunitatea lortu eta ekonomia ahalik eta azkarren suspertze aldera. Baieztapen hori egin du batzordeak gaur aurkeztu duen mila orritik gorako txostenean. Idatzia zirriborro bat da oraindik, eta batzordeak datorren asteartean bozkatuko du hura onartu ala ez. Senatariek haren edukia molda dezakete behin betikoa onartu baino lehen. Hala ere, albisteak Brasilgo agertoki politikoa aztoratu du dagoeneko.
Batzordearen arabera, Brasilgo presidenteak «kontzienteki» erabaki zuen koronabirusaren kontrako txertoen erosketa atzeratzea, eta inolako beharrik gabe kondenatu zituen milaka herritar heriotza goiztiarrera. «Egoeraren matematika argia zen: orduan eta kutsatze gehiago, orduan eta heriotza gehiago. Txertorik gabe heriotza tasa izugarria espero zitekeen, eta horrelaxe gertatu zen».
Bolsonarori 11 delitu leporatzen dizkio denetara. Besteak beste, gizateriaren kontrako krimenak eta osasun publikoaren kontra jardutea; azken hori, eraginkortasunik ez duten sendagaien erabilera sustatzeagatik. Presidenteak malariaren kontrako hidroxiklorokina sendagaiaren aldeko apustu «tematia» egin zuen, txostenaren esanetan, nahiz eta horretarako oinarri zientifikorik ez izan.
Agerikoa da presidenteak zientziaren irizpideen kontrako diskurtsoa zabaldu zuela, eta horrek eragin zuzena izan zezakeela herritarren portaeran, beren osasunaren kalterako, baina txostenak larritasun handiagoa aitortu dio Bolsonarok COVID-19aren kontrako txertoak erosteko aukerei muzin egin izanari. «Txerto ugari eskuragarri egon arren, horiek ez erostea erabaki zuen gobernu federalak. Txertoen eraginkortasuna eta segurtasuna frogatu zuten azterketa zientifikoen kontrako erabakia izan zen, eta txertoak bizitzak salbatuko zituztela egunero errepikatu zuten epidemiologoen aurkakoa».
Koronabirusaren pandemia 2020ko otsailean hasi zen hedatzen Brasilen, eta joan den ekainean lortu zuten haren eragina mugatzen hastea, nazioartean eredugarritzat jo den herrialdeko osasun sistema publikoaren ahaleginari esker. Batzordeak adierazi du birusa zabaltzen hasi zenetik aurtengo urtarrilera bitartean eutsi ziola Bolsonaroren gobernuak txertoak ez erosteko erabakiari. Ikerketan ondorioztatu dute atzerapen horrek «txerto horiek erabili zitzaketen milaka brasildarren heriotza» eragin zuela.
Bolsonarori kudeaketa arduragabea egozten diote zirriborroan, txertoak ez erosteko erabakia «funtsik gabeko uste» batean oinarritzeagatik. Presidenteak sinetsi zuen «kutsatze naturalaren bidez talde immunitatea» lortuko zela eta «koronabirusarentzako tratamendu goiztiarrak bazirela».
Gertuko hainbat agintarik beren lekukotza eman dute ikerketa batzordearen aurrean, eta, horien artean, Osasun ministro izandakoek. Zenbaiten adierazpenek ez diote batere lagundu Bolsonaroren irudiari. Esaterako, Luiz Henrique Mandetta Osasun ministroak ziurtatu zuen presidentea jakitun zegoela beren kudeaketak «heriotzak» eragin zitzakeela «eskala izugarrian».
Senatuak txostena dagoen horretan onartuko balu ere, zaila izango da salaketak Bolsonaroren kontrako kargugabetze prozesu bat hastea. Presidentea agintaldiaren hirugarren urtean dago, eta datorren urteko urrian egingo dira presidentetzarako eta legebiltzarrerako hauteskundeak. Dena den, halako karguen zamak eragin politiko esanguratsua izan dezakete boz horietan, hainbat analistaren ustez, Bolsonaroren kaltetan. Inkestek Luiz Inacio Lula da Silva presidente ohia jotzen dute faboritotzat, nahiz eta oraindik ez duen haren hautagaitza aurkeztu —gaur adierazi du 2022ko martxoan edo apirilean iragarriko duela aurkeztuko den ala ez—. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204809/steilasek-hezkuntza-sistema-publiko-pribatua-amaitzeko-eskatu-du.htm | Gizartea | Steilasek «hezkuntza sistema publiko-pribatua» amaitzeko eskatu du | 'Euskal eskola publikoaren etorkizunean lanean' izenburupean, jardunaldiak egingo dituzte hilaren 28an, Donostian. | Steilasek «hezkuntza sistema publiko-pribatua» amaitzeko eskatu du. 'Euskal eskola publikoaren etorkizunean lanean' izenburupean, jardunaldiak egingo dituzte hilaren 28an, Donostian. | Hezkuntza eragileak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan eragina izango duen hezkuntza legera eta haren aurretik lortu nahi duten hezkuntza hitzarmenera begira jarrita daude. Steilas sindikatuak prentsaurrekoa eman du gaur goizean Bilbon, bere iritzia zein den jakinarazteko eta lehentasunak finkatzeko. «Publifikazio prozesu progresiboaren» aldeko apustua berretsi dute. Nabarmendu dutenez, «urteak» daramatzate hezkuntza sistemako «egiturazko arazoak» salatzen, eta horretan egungo «sistema publiko-pribatuak» duen erantzukizuna izan dute hizpide: «Behin eta berriro esan dugu egun dugun sistema publiko-pribatu duala gure gizartearen estratifikaziorako eta segregaziorako tresna bat dela».
Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak urtebete aurreratu du hezkuntza hitzarmena lortzeko epea: 2022an lortu asmo dute. Sindikatuak eskatu du akordioaren datari baino garrantzi handiagoa emateko hura lortzeko moduari. «Prozesu horrek benetan parte hartzailea izan beharko du, eta, alderdi politikoetatik harago, hezkuntza komunitatea ere barne izan beharko du. Prozesuak presa eta interes politikoetatik aldendu beharko du, parte hartzea eta etekina erreala izan daitezen». Beste eskaera bat ere egin dute: «Gaurko gatazka konpondu nahi badugu, dugun hezkuntza sistema publiko-pribatua amaitu beharko da; hau da, ituntze politika unibertsala amaitu beharko da».
Sindikatuaren hitzetan, Eusko Jaurlaritzak EH Bildu du hitzarmenerako bidelagun, «EH Bilduk ere momentu berean hezkuntza akordioaren beharra baieztatu baitzuen aurkeztutako hezkuntza proposamenean». Azaldu dutenez, «balizko akordio horren» lehen zertzeladak komunikabideen bidez jaso dituzte: deszentralizazioa, udalaren garrantzia, ikastetxeen autonomia eta bi sareen egungo titulartasunak —publiko eta pribatua— bere horretan mantentzea. Steilas «oso arduratuta» dago, ez baitute uste neurri horiek egungo egoera konpontzeko balio dutenik.
Hurrengo astean, jardunaldiak
Hezkuntza hitzarmenari buruz duten iritzia ematearekin batera, Steilasek jardunaldi batzuk ere aurkeztu ditu. Hilaren 28an egingo dituzte, Donostiako Kursaalean, Euskal eskola publikoaren etorkizunean lanean izenburupean. Besteak beste, eskola publikoko guraso eta zuzendarien ikuspegia jasoko dute, EHIGEko Lurdes Imazen eta Heizeko Iñigo Salaberriaren eskutik, eta Kataluniako esperientziaren berri emango du Xabier Diez i Rodriguez USTEC sindikatuko kideak. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204810/laut-dortoka-bat-ikusi-dute-bermeoko-uretan.htm | Gizartea | Laut dortoka bat ikusi dute Bermeoko uretan | Munduko dortoka espezierik handiena da. Zapatuan ikusi zuten, Bermeoko portutik 12 miliara. | Laut dortoka bat ikusi dute Bermeoko uretan. Munduko dortoka espezierik handiena da. Zapatuan ikusi zuten, Bermeoko portutik 12 miliara. | Busturiko Ekoetxea Urdaibaiko arduradunek jakinarazi dutenez, Laut dortoka bat ikusi dute Bermeoko uretan. Zapatuan ikusi zutela diote, Bermeoko portutik 12 miliara, Ekoetxea Urdaibaik, Hegaluze Itsas Zerbitzuak eta verballenas.com-ek euskal kostaldean zetazeoak ikusteko elkarrekin antolatzen duten Zetazeoak 10:00etan itsasontzi irteeran.
Azaldu dutenez, dortoka metro bat eta hirurogei luze baino gehiago zen, eta lasai zebilen igerian uraren azalean. Oskola azabatxe beltz kolorekoa du, eta ez ditu gainerako dortoken plaka bereizgarriak, larruzkoa baita. Ez du azazkalik, eta gorputzak ere ez du ezkatarik, azala baizik.
Jakinarazi dutenez, espezie oso pelagikoa da; hau da, ur ertainetan edo gainazaletik gertu bizi da, eta igerilari bikaina da. Itsaso epeleko hondartzetan umatzen da, eta Ipar hemisferiora joaten da apiriletik uztailera, parekatzen den urteko sasoira. Batez ere, marmokak eta salpak jaten ditu, baina ez ditu sarraskiak eta txibiak mespretxatzen.
(jarraitu irakurtzen, Busturialdeko Hitza-n) |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204811/lazio-futbol-taldeak-postutik-kendu-du-agur-nazia-egin-zuen-arranozain-espainiarra.htm | Kirola | Lazio futbol taldeak postutik kendu du agur nazia egin zuen arranozain espainiarra | Erromako taldeari askotan leporatu diote faxistekin loturak edukitzea. Urte hasieran, Mussoliniren birbiloba fitxatu zuen. | Lazio futbol taldeak postutik kendu du agur nazia egin zuen arranozain espainiarra. Erromako taldeari askotan leporatu diote faxistekin loturak edukitzea. Urte hasieran, Mussoliniren birbiloba fitxatu zuen. | Juan Bernabe du izena. Espainiarra da, eta Erromako Lazio futbol taldearen maskotaz arduratzen zen. Benetako arranoa trebatzen zuela esan beharko da, gaur bertan haren lana bertan behera utzi baitu taldearen zuzendaritzak.
Hautsak harrotu ditu Italian Bernabe protagonista duen bideo batek. Joan zen asteburuan grabatu zuten taldeko jarraitzaile batzuek. Bideoan jarraitzaileen ohiak entzun daitezke, Benito Mussoliniren aldeko duce, duce esaten (alemanieraz Adolf Hitlerri emaniko Fuehrer tituluaren baliokidea da, edo gazteleraz Francisco Francok bere buruari jarritako caudillo-rena). Oihuei erantzunez, Bernabek, arranoa besoan, agur nazia egiten die faxistei.
Bideoa gehiegi izan da Lazioren zuzendaritzarentzat, eta, ohar baten bidez jakinarazi du arranozainari eginkizuna eten diola, eta aztertuko duela kontratua eteteko aukera, haren portaera ez datorrelako bat taldearen kode etikoarekin. «Jarrera horrek taldea iraintzen du, zaleak eta gizartea inspiratzen dituen balioak; horregatik neurriak hartu dira».
Izan ere, taldeak irudi arazo bat dauka, faxismoarekin lotuta agertu delako azken hamarkadotan. Haren jarraitzaile talde bat Irriducibili (menderaezinak) deiturikoak ziren, eta eskuin muturreko joerengatik eta indarkeria ekintzengatik egin ziren ezagun. Iaz izena aldatu zuten, eta orain Ultras Lazio dira.
Lana du ordea taldeak irudia garbitzeko. Izan ere, lotura historikoak ditu neofaxistekin. Haren jokalari Paolo Di Caniok hainbatetan erabili zuen agur faxista futbol zelaian, eta behin zigortu egin zuten horregatik.
Urte hasieran berriz izan zen albiste taldea, Romano Floriani Mussolini jokalari gaztea, diktadorearen birbiloba, fitxatu zuelako defentsan aritzeko.
Bernabe 2010-2011 denboralditik zebilen Lazion lanean. Aurretik Benfica taldearentzat aritu zen, hark ere arrano bat duelako ikur gisa. Estadioan arranoa hegaldatzera bidaltzea zen haren eginkizuna, partidak hasi aurreko minutuetan. Bernabe Cadizkoa da (Espainia), eta, besteak beste, Espainiako erregearen familiarentzat egin izan du lan, esaterako Elena Borboikoaren ezkontzaren aurretik Sevillako (Espainia) Alcazarra usoz garbitzen, berak hango prentsari kontatutakoaren arabera. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204812/gatazkari-aterabide-demokratikoa-emateko-eskatu-du-sortuk.htm | Politika | «Gatazkari aterabide demokratikoa» emateko eskatu du Sortuk | Agerraldia egin du Donostian, ETAren jardun armatuaren bukaeraren 10. urteurrenaren harira. Hamar urtean egoerak hobera egin duela nabarmendu du Rodriguezek. | «Gatazkari aterabide demokratikoa» emateko eskatu du Sortuk. Agerraldia egin du Donostian, ETAren jardun armatuaren bukaeraren 10. urteurrenaren harira. Hamar urtean egoerak hobera egin duela nabarmendu du Rodriguezek. | Gaur dira hamar urte ETAk jarduera armatuaren bukaera iragarri zuela. 2011ko urriaren 20an egin zuen iragarpena, hain zuzen. Urteurrena izaki, egun hura gogora ekartzeko agerraldia egin du Sortuk, Donostian. Gaur egungo egoera «erabakigarria» dela azpimarratu dute, eta «gatazkari aterabide demokratikoa» galdegin.
Ehun bat lagun azaldu dira agerraldira, Paseo Berrian. Sortuko idazkari nagusi Arkaitz Rodriguezek adierazpen bat irakurri du hedabideen aurrean, eta, besteak beste, azken hamar urteotan egindako bidea izan du hizpide. Azaldu du Euskal Herria orain hamar urte baino egoera hobean dela egun, eta, halaber, eskatu die albo batera utz ditzatela alderdi interesak, «herri interesak« lehenesteko, Euskal Herrian aurrean erronka handiak dituela iritzita. «Une historiko honek herri susperraldi handi bat abiatzea eskatzen digu. Etorkizunerako begirada luzea, erantzukizuna eta eskuzabaltasuna erakusteko garaia da».
Gainera, Rodriguezek azpimarratu du ezker independentistak Aieteko Adierazpeneko bost puntuekin konpromisoa duela.
Belaunaldi desberdinetako militanteak agerraldian
Sortuko ehunen bat militante bildu dira Donostian, alderdiaren agerraldian. Belaunaldi desberdinetako jendea egon da. Arkaitz Rodriguez hizlariaz gain, bertan izan dira, besteak beste, Pablo Gorostiaga, Itziar Aizpurua, Rafa Diez, Elena Beloki, Tasio Erkizia, Rufi Etxeberria, Arantza Zulueta, Iñaki Olade, Xabier Alegria, Jone Goirizelaia, Julen Aginako, Ino Galparsoro, Antton Lopez Ruiz, Juan Mari Olano, Txelui Moreno, Esther Agirre, Joseba Permach, Jokin Etxeberria, Jon Salaberria, Xabi Larralde, Kizkitza Gil de San Vicente, Sonia Jacinto, Ibon Meñika, David Pla, Onintza Ostolaza, Igor Arroyo, Pello Otxandiano, Gotzon Elizburu, Lur Albizu, Eraitz Saez de Egilaz eta Olaia Matxain. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204813/gasteizen-gizonezko-bat-atxilotu-dute-bikotekideari-eraso-egitea-egotzita.htm | Gizartea | Gasteizen gizonezko bat atxilotu dute bikotekideari eraso egitea egotzita | Atxiloketa atzo gertatu zen, eguerdi aldera. Poliziak zauriturik aurkitu zuen emakumezkoa, kalean. Biktimak erasoa salatu zuen, eta handik gutxira eraman zuten atxilo gizonezkoa. | Gasteizen gizonezko bat atxilotu dute bikotekideari eraso egitea egotzita. Atxiloketa atzo gertatu zen, eguerdi aldera. Poliziak zauriturik aurkitu zuen emakumezkoa, kalean. Biktimak erasoa salatu zuen, eta handik gutxira eraman zuten atxilo gizonezkoa. | Atzo eguerdi aldera, Gasteizko Udaltzaingoak emakumezko bat aurkitu zuen karrika batean eserita, negarrez eta urduri. Udalak ohar baten bidez jakinarazi zuenez, emakumeak zauritua zuen aurpegia; ebakia zuen bekainetako bat, eta nabarmen puztua zuen begia. Zaurituak poliziei esan zien bikotekideak eraso egin ziola. Hala, poliziak bikotearen etxebizitzara joan ziren, Gasteizko Alde Zaharrera, eta gizonezkoa atxilotu zuten. 25 urte ditu.
Poliziak emandako datuen arabera, erasoaren berri eman zuten lekuko batzuen adierazpenak ere jaso dituzte. Udaltzaingoaren esanetan, emakumezkoari eraso egitea leporatuta eraman dute atxilo. |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204814/jabier-muguruzak-eta-inigo-astizek-dodoa-diskoa-aurkeztu-dute.htm | Kultura | Jabier Muguruzak eta Iñigo Astizek 'Dodoa' diskoa aurkeztu dute | Haurrentzat sortutako hamar kantuz osatu dute lana, eta izaki jostalariak ageri dira haietan. Musika hori munduaren martxatik babesteko gune bat da haientzat. | Jabier Muguruzak eta Iñigo Astizek 'Dodoa' diskoa aurkeztu dute. Haurrentzat sortutako hamar kantuz osatu dute lana, eta izaki jostalariak ageri dira haietan. Musika hori munduaren martxatik babesteko gune bat da haientzat. | Jabier Muguruzak haurrentzako lanekin hasi zuen bere ibilbide artistikoa, musikan eta literaturan. Dagoeneko 30 urte baino gehiago igaro dira Ja ja estreinako diskoa atera zuenetik (1989), eta genero horretan inoiz baino zentratuago dago gaur egun. «Ikusten duzuenez, serio hartu dut haur musikan lan egitea». Horrela aurkeztu du gaur Dodoa, Iñigo Astiz BERRIAko kazetari eta idazlearekin batera osatu duen diskoa. Muguruzak kantu bihurtu ditu Astizek idatzitako hamar poema, eta lana bere Mara-Mara zigiluarekin eman berri du argitara.
«Duda du dodoak,/ dodoak duda du». Esaldi horrek abiatzen du diskoa, eta kanta horrekin hasi zen Muguruzaren eta Astizen arteko kolaborazioa. Muguruzak aurretik ere ondu izan ditu abestiak Astizen hitzekin, baina disko oso bat egitea proposatu zion oraingoan. Astizi gau hartan bertan sortu zitzaizkion lehen hitzak, haur jaioberria lokartzen saiatzen ari zela: «Pilates egiteko bola handi baten gainean eserita umeak hobeto lokartzen direla esan zidaten, eta han jarri nintzen, boing-boing. Berehala etorri zitzaidan dodo bat bisitan, esanez: 'Dodoak duda du...'. Umea lokartu zen, eta argi ikusi nuen baietz, hori zela jarraitu beharreko bidea».
«Gure dodoa zalantzatia da, eta neu ere nahiko tipo zalantzatia naiz, baina gauza batzuei buruz ez dut duda handirik egiten: banekien talde honekin umeentzako disko eder bat egin zitekeela», esan du Muguruzak. Mikel Azpirozekin, Jean Marie Ekairekin eta Karlos Aranzegirekin egin du musika, eta Nieves Arillak eta biek abestu dute; Muguruzak akordeoia ere jo du. Diskoa Azpirozek grabatu, nahastu eta masterizatu du, eta Pedro Balmasedak egin ditu diseinua eta ilustrazioak.
Diskoaren osaera eta itxura Oker (txakurra da) aurreko lanaren tankerakoak dira, baina badira alde batzuk. Nabarmenenak, izen berriak: Astiz hitzen egilea eta Aranzegi bateria jotzailea. Hala ere, Muguruzak xehetasunez azaldu ditu instrumentazioan izandako aldaketak: Azpirozek Hammond organoa jo du gehienbat, eta ez Rhodes pianoa; Ekaik gitarra elektrikoa jo du, baina beste erregistro batean, «ez hain sotil»; Aranzegik bateria jo du batez ere, nahiz eta perkusio batzuk ere sartu dituen.
Azpirozek proposatu zuen instrumentazio aldaketa, disko hau aurrekotik bereizteko asmoz, bakoitzak bere «nortasuna» izan zezan. Emaitza «freskoa» da Azpirozen ustez, eta iritzi berekoa da Ekai ere: «Elkarrekin egin dugu lan, molde zaharrean, esango nuke. Soinua elkarrekin bilatu dugu hasieratik, eta zuzenean egin dugu grabaketa», azaldu du gitarristak.
Astizen hitzak «jostalariak» dira, Muguruzaren esanetan. «Jostalariak, eta ez ludikoak», zehaztu dute barre artean: «Horiek helduen gauzak dira». Musikariak «puntu gaizto bat» ere sumatu die hitzei; haur musikan eta literaturan «asko maite» du hori. Dodo zalantzatiaz gain, beste hainbat izaki bitxi ageri dira kantuetan: besteak beste, «Ui! Oi! Atx! Ai!», dentistaren zain orroka dagoen lehoia; «ni ez naiz babua, ni babu-inoa naiz», esaten duen babuinoa; zerura begira dauden triceraptosa eta diplodocusa, zeinak ez diren meteoritoaz ari hizketan, baizik eta eguraldiaz; beti begira egoteaz aspertu, eta trenera igo zen behia; eta boa, boa maitekorra, boa... hertsatzailea.
«Oso nire sentitzen ditut», kontatu du Astizek. «Polita da oso zure sentitzen duzun fauna bat beste jende baten belarri eta eskuetatik pasatuta bueltan jasotzea. Sorkuntzak funtzioren bat baldin badu norberarentzat, uste dut hori dela: harritzea zure baitan zeudenik ere gogoratzen ez zenuen gauzekin».
Batez ere, musika
2005ean, Muguruzak Nire gorputza haurrentzako diskoa egin zuen Juan Kruz Igerabiderekin; 2016an, Harriaren hiztegia, Bernardo Atxagarekin; eta iaz, Oker (txakurra da), Iñaki Irazurekin. Musikariaren asmoa da aurrerantzean ere eremu horretan aritzea lanean batez ere. «Inguruan, jendea gero eta ezkorrago sumatzen dut etorkizunari buruz. Mundua pikutara omen doa, ziztu bizian gainera, eta onartu behar dut neu ere ez nagoela hain urruti pertzepzio horretatik. Zer egin, ordea? Bada, nire kasuan, panorama ilun horri aurre egiteko aukeratu dudan modu partikularra hauxe da: umeentzako musika egitea».
Hain zuzen, hori lortzen du Dodoa diskoak, Astizen ustez: «Estimulu jasa horretatik babes moduko batean sartzea, aterpetzea musika eta hitz horietan, eta hor topo egitea presaka topo egingo ez zenukeen izaki sorta batekin, adibidez».
Muguruzak interesez begiratzen dio haurtzaroari. «Haurrei buruz, eta gu izan ginen haurrari buruz, ez dugu askorik jakin nahi izaten, badaezpada. Klima aldaketarekin bezala da; jakin badakigu, baina...». Aitortu du irribarre txiki bat marrazten zaiola «izen handiko pentsalariak» entzuten dituenean haien haurtzaroa zoriontsua izan zela esanez: «Posible ote da? Ez du ezer jakin nahi bere haurtzaroaz».
Muguruzak eta Astizek nabarmendu dute haurrentzako disko bat egitea ez dela «bigarren mailako musika egitea». Umeentzako musika edo literatura egitea «ez hain musika» edo «ez hain literatura» den zerbait egitea izan ohi da, Astizen hitzetan, eta aurreiritzi horri kontra egin nahi diote lan honekin ere. «Uste dut diskoaren lehen melodia entzute hutsa nahikoa dela konturatzeko umeentzako sortutako musika hau batez ere musika dela». |
2021-10-20 | https://www.berria.eus/albisteak/204815/erdieroale-faltagatik-urriaren-25ean-eta-29an-produkzioa-etengo-du-vwek.htm | Ekonomia | Erdieroale faltagatik, urriaren 25ean eta 29an produkzioa etengo du VWek | Langileen batzordeak kezka adierazi du arazoa konpondu beharrean areagotzen ari delako | Erdieroale faltagatik, urriaren 25ean eta 29an produkzioa etengo du VWek. Langileen batzordeak kezka adierazi du arazoa konpondu beharrean areagotzen ari delako | Urrian lau egunez egongo da geldi Landaben. Urte osoan autogintzaren buruko min izaten ari den erdieroaleen krisiak bete-betean eragiten du oraindik. Astelehenean, ez zen produkziorik izan, eta ostiralean gauza bera gertatuko da Iruñeko Volkswagen fabrikan. Halaber, langileen batzordeak jakinarazi duenez, datorren astean ere, astelehenean eta ostiralean ez da automobilik ekoitziko; hots, urriaren 25ean eta 29an.
Geldialdiok ez zeuden jasota sindikatuen eta zuzendaritzaren arteko egutegiaren azken negoziazioan. Horregatik, langileen batzordeak kezka adierazi du, krisia konpondu beharrean areagotzen ari delako.
Iragan asteko bileran zuzendaritzak azaldu zien sindikatuei motorraren zentralitarekin hornidura arazoak zituztela eta datorren astean ere arazoekin jarraitzea espero zuten. Orain, geldialdiarekin baieztatu egin da ez dutela hori konpondu. |
2021-10-21 | https://www.berria.eus/albisteak/204816/martin-ugalde-euskaldunon-egunkaria-ren-babes-eta-hauspo.htm | Gizartea | Martin Ugalde, 'Euskaldunon Egunkaria'-ren babes eta hauspo | Iñaki Uriak Martin Ugalde eta Egunkaria hitzaldia eman du gaur, 19:00etan. BERRIAren webgunean izan da ikusgai, streaming bidez. | Martin Ugalde, 'Euskaldunon Egunkaria'-ren babes eta hauspo. Iñaki Uriak Martin Ugalde eta Egunkaria hitzaldia eman du gaur, 19:00etan. BERRIAren webgunean izan da ikusgai, streaming bidez. | Martin Ugalde kazetari eta idazlea jaio zela 100 urte beteko dira hemendik hiru astera, azaroaren 11n. Hura gogoratzeko, urte osorako programa dago martxan, kazetariaren familiarekin eta hainbat erakunde eta eragilerekin elkarlanean: tartean dira Eusko Jaurlaritza, Gipuzkoako Foru Aldundia, Andoaingo Udala, Hondarribiko Udala, Jakin, Euskal Idazleen Elkartea, Elkar, BERRIA eta Martin Ugalde kultur parkea.
Ugalde omentzea helburu, joan den astean lotu zitzaion bideari hari buruzko hitzaldi zikloa. Nerea Azurmendik Martin Ugalde, historia egin zuen kazetaria hitzaldia eman zuen, eta Ugalderen kazetaritza lanaren joritasuna nabarmendu zuen, besteak beste. Gaur, berriz, Iñaki Uriak hartu dio lekukoa Azurmendiri, eta Martin Ugalde eta Egunkaria hitzaldia eman du. Lehenbiziko hitzaldiaren antzera, Martin Ugalde kultur parkean izan da gaurkoa ere. 19:00etan ekin diote, eta Internet bidez izan da ikusgai berria.eus webgunean.
Euskaldunon Egunkariaren sorrerari egin dio so Uriak hizketaldiaren hasieran, eta, era berean, gogorarazi nola bizi izan zituen Martin Ugaldek lehenbiziko urrats horiek guztiak. «Egunkari txikia, ahula, zaratatsua, liskartsua, bai. Baina baita munduko euskarazko egunkaririk ederrena ere», azaldu du Uriak. Nabarmendu duenez, Ugaldek egunkari bat izateko premia irmo babesten zuen hasieratik. Are gehiago, Uriaren esanetan, urteetan sumatu zitzaion sorrera horrekiko grina. «Martin Ugalderi tokatu zitzaion Egunkariaren itxiera bizitzea, baina igartzen zitzaion hasieran ere han zegoela», azaldu du.
Datozen ekitaldiak
Hurrengo hitzaldia urriaren 28an izanen da. Euskal PENeko Laura Mintegi arituko da hizketan: Martin Ugalderen garaia PENen begiradatik.
Eta azaroaren 4an, Anjeles Iztueta arituko da: Martin Ugalde eta politika.
Hitzaldiez gainera, udaberritik, kazetariaren inguruko erakusketa egon da ikusgai Hondarribian (Gipuzkoa) eta Donostiako Koldo Mitxelenan, eta abenduaren 4ra arte bisitatu ahalko da Andoaingo Bastero kulturgunean. |
2021-10-21 | https://www.berria.eus/albisteak/204848/hainbat-herrialdek-estu-hartu-dute-ipcc-klima-larrialdiari-buruzko-ondorioak-alda-ditzan.htm | Mundua | Hainbat herrialdek estu hartu dute IPCC, klima larrialdiari buruzko ondorioak alda ditzan | BBCk zabaldutako filtrazioaren arabera, Saudi Arabia, Australia eta Japonia leudeke, besteak beste, esku hartzeen atzean. Horien helburua litzateke erregai fosilak alde batera uzteko presioa indargabetzea. | Hainbat herrialdek estu hartu dute IPCC, klima larrialdiari buruzko ondorioak alda ditzan. BBCk zabaldutako filtrazioaren arabera, Saudi Arabia, Australia eta Japonia leudeke, besteak beste, esku hartzeen atzean. Horien helburua litzateke erregai fosilak alde batera uzteko presioa indargabetzea. | Klima larrialdia lehentasunezko gai bilakatzen ari da nazioarteko agendan, eta horrek nabarmen handitu du estatuburu eta gobernuburuen gaineko presioa. NBE Nazio Batuen Erakundeak antolatuta, goi bilera garrantzitsua hasiko dute bi aste barru Glasgown (Eskozia), eta estatuei eskatuko diete beste urrats bat egin dezatela klima larrialdiaren aurka, besteak beste erregai fosilen erabilera ahalik eta azkarren etenez. Jendaurrean guztiak etorri dira bat neurriarekin, baina ateak itxita jarrera bestelakoa da.
Erresuma Batuko BBC hedabideak zabaldu duenez, hainbat estatu eta enpresa handi presio egiten ari zaizkie NBEko adituei, IPCC Klima Aldaketari Buruzko Gobernu Arteko taldeko kideei, datorren urtean argitaratzekoa duen seigarren ebaluazio txostenean aldaketak egin eta neurrien premiazkotasunari pisua ken diezaioten. Estu hartze horren atzean leudeke, besteak beste, Australia, Japonia eta Saudi Arabia. Horrez gain, hedabideak eskuratutako dokumentuek ere argi uzten dute hainbat estatu ez datozela bat herrialde pobreagoei teknologia garbiagoak garatzeko diru laguntzak handitzearekin.
Mundu osoko gobernu, konpainia eta bestelako talde interesdunek egindako 32.000 eskari jasotzen dituzte dokumentuek. Idatzi horiek klima larrialdiari buruzko NBEren aholkulari batzordeari zuzenduta leudeke. Presioak COP26aren goi bilera baino bi aste lehenago —azaroaren 1ean hasiko da batzarra— zabaldu izanak berak ere zalantzan jarri ditu batzordearen eraginkortasuna eta sinesgarritasuna. Izan ere, aholkulari batzordearen ondorioetan oinarritzen dira gerora gobernuen erabakiak.
Erresuma Batuko Greenpeace erakundeak BBCren esku utzitako dokumentuen arabera, erregai fosilen erabilera ahalik eta azkarren etetearen ingurukoak dira aldaketa eskari gehienak. Saudi Arabiako Petrolio ministroaren aholkulariak bidalitako idatziak, esaterako, honela jasotzen du: «Alor guztietan hartu behar dira klima larrialdia gutxitzeko berehalako neurriak, eta halako esaldiak kendu egin beharko lirateke txostenetik».
Australiako Gobernuko kide batek, berriz, zalantzan jartzen du ikatzaren ustiaketan oinarritutako industria itxi beharra, nahiz eta ikatzaren erabilera amaitzea izan COP26aren helburu nagusietako bat. |
2021-10-21 | https://www.berria.eus/albisteak/204849/elak-bost-greba-eguneko-deialdiari-eutsi-dio-bizkaiko-autoeskoletan.htm | Ekonomia | ELAk bost greba eguneko deialdiari eutsi dio Bizkaiko autoeskoletan | Patronalarekin batzartu zen sindikatua atzo, baina ez da egon aldaketarik negoziazioan, eta urriaren 25etik 29rako lanuzte deialdia bere hartan utzi du ELAk | ELAk bost greba eguneko deialdiari eutsi dio Bizkaiko autoeskoletan. Patronalarekin batzartu zen sindikatua atzo, baina ez da egon aldaketarik negoziazioan, eta urriaren 25etik 29rako lanuzte deialdia bere hartan utzi du ELAk | Bizkaiko autoeskoletako lan gatazkak greba egun gehiago batuko ditu datorren astean, urriaren 25etik 29ra lanuztera deitu duelako ELA sindikatuak, eta deialdi horri eutsi egin diola jakinarazi duelako. Negoziazioan urrats bat aurrera egin zitekeela ematen zuen atzo, sindikatuaren ordezkariek eta patronalak bilera bat egin baitzuten, baina ELAk dio ez duela jaso proposamen berririk, eta bere hartan dagoela greba deialdia.
Sindikatuak salatu du, Bilboko Lan Harremanen Kontseiluan egindako batzarrean, patronalak ez zuela azaldu "negoziatzeko jarrera", eta, beraz, ez zuela proposamen berririk egin sektoreko lan hitzarmena berritze aldera. Autoeskoletako langileek hamaika urte daramate lan ituna berritu gabe, "eta haien soldatak, ordutegiak eta lan baldintza orokorrak prekarioak dira, batzuetan irregularrak". Administrazioaren esparruan, berriz, genero arrakala handia dagoela azaldu du ELAk, "feminizatua dagoelako".
Aurtengo ekainaren eta uztailaren artean, bost greba egunera deitu zituen sindikatuak, eta astebeteko lanuztera irailaren 20aren eta 24aren artean, betiere lan ituna berritzeko mobilizazio gisa. Orain, berriz, urriaren 25etik 29rako astean ere lanuztera deitu du ELAk, "lan ituna duintzeko eta lan baldintzak erregularizatzeko". |
2021-10-21 | https://www.berria.eus/albisteak/204850/baieztatu-dute-bikingoak-amerikan-egon-zirela-kolon-baino-500-bat-urte-lehenago.htm | Bizigiro | Baieztatu dute bikingoak Amerikan egon zirela Kolon baino 500 bat urte lehenago | Ternuan aurkituriko hainbat eraikinetako egurra aztertuta, ondorioztatu dute duela 1000 urte bazegoela han Eskandinaviako jendea. Eguzki ekaitz bati esker jarri ahal izan dute data zehatza. | Baieztatu dute bikingoak Amerikan egon zirela Kolon baino 500 bat urte lehenago. Ternuan aurkituriko hainbat eraikinetako egurra aztertuta, ondorioztatu dute duela 1000 urte bazegoela han Eskandinaviako jendea. Eguzki ekaitz bati esker jarri ahal izan dute data zehatza. | Zientzialariek baieztatu egin dute Islandiako sagek (Erdi Aroko hitz lauzko kondairak) kontatzen dutena: bikingoak bazebiltzan Amerikan Kristobal Kolon baino hainbat mende lehenago. Eta data zehatza jarri diote egonaldiari: 1021. urtea.
Ternuako iparraldeko lurmuturreko L'Anse aux Meadows (Marmoken Badia) aztarnategiak eman du gakoa. Bikingoek eraikitako herrixka baten aztarnak daude han. Sagek kontatzen dute Leif Eriksson esploratzaile islandiarra (970–1020) Vinland deituriko eremu batera heldu zela. Erik Gorriaren semea zen Eriksson, eta aitaren urratsei jarraitu zien, hark bi kolonia ezarri baitzituen Groenlandian.
L'Anse aux Meadowseko aztarnategia 1960an topatu zuten, eta 1978an Unescok Munduko Ondare izendatu zuen, besteak beste, Amerikan topaturiko bikingoen aztarnategi bakarra delako. Orain arte, ez dute jakiterik izan zehazki noiz eraiki zuten. Zortzi eraikin dira denera, zotalezko estaldurarekin. Groningeneko (Herbehereak) unibertsitateko ikertzaileek eguzki ekaitz bati esker jakin dute data zehatza, eta Nature aldizkariak atzo argitaratu zuen haien ikerketa.
Orain arte, sagak interpretatuta, ondorioztatua zuten 1000. urte aldera heldua zela Eriksson Ternuara, karbono 14aren bitartez eginiko azterketek ez zutelako behar bezalako emaitzarik eskaini. Groningeneko zientzialariek beste ikuspegi bat erabili dute azterketa egiteko. Jakina da eguzki ekaitzek aztarna uzten dutela zuhaitzen hazkuntza eraztunetan, eta hori erradiokarbono aztertuta ikus daitekeela. Mundu osoko zuhaitzak aztertuta, jakin izan da 993. urtean halako ekaitz indartsu bat egon zela.
L'Anse aux Meadowseko eraikinetako hiru egur puska hartu dituzte orain azterketa egiteko. Izei eta ipuru zuhaitzekin bikingoek eginikoak dira. Badakite eskandinaviarrek landutakoak direla, tresna metalikoekin jorratu izanaren zantzuak baitituzte (mozketa zuzen eta zorrotzak, esaterako), eta Amerikako orduko biztanleek ez zutelako metalgintza ezagutzen.
Hiruretan dago eguzki ekaitza haren aztarna, eta, zantzu hori duen eraztunaren ondoren, beste 29 eraztun sortu zirela ikusi dute. Beraz, ondorioztatu dute egurra 1021. urtean moztu zutela, Kolon Karibera heldu baino 471 urte lehenago, alegia.
Bi laborategi independentetan (Groningenen eta Mannheimen, Alemanian) eginiko azterketek emaitza berbera plazaratu dute.
«1021eko urtea da daukagun data ziur bakarra frogatzeko europarrek Kolonen bidaiak baino lehenago zeharkatu zutela Atlantikoa», idatzi dute zientzialariek. «Areago, hiru zuhaitzetako emaitzek urte berean kointziditzea nabarmentzekoa da, eta ustekabekoa».
Hainbat galdera dago oraindik airean: noiz arte iraun zuten bikingoek Ternuan? Noraino esploratu zuten hegoaldera? Ikertzaileek adierazi dutenez, orain, behintzat badago data zehatz bat egutegian, etorkizuneko ikerketak ainguratzeko. |
2021-10-21 | https://www.berria.eus/albisteak/204851/jon-baguesi-emango-dio-eusko-ikaskuntzak-manuel-lekuona-saria.htm | Kultura | Jon Baguesi emango dio Eusko Ikaskuntzak Manuel Lekuona saria | Euskal musikaren ondarearen alde egindako lana aitortuko diote, haren berreskurapenean, aholkularitzan, zabalkundean eta sustapenean urte luzez garatutako jardun oparoa. | Jon Baguesi emango dio Eusko Ikaskuntzak Manuel Lekuona saria. Euskal musikaren ondarearen alde egindako lana aitortuko diote, haren berreskurapenean, aholkularitzan, zabalkundean eta sustapenean urte luzez garatutako jardun oparoa. | Epaimahaiak nabarmendu duenez, alderdi ugaritatik aritu da Jon Bagues Erriondo (Errenteria, Gipuzkoa, 1955) euskal musika ondarearen alde, eta horregatik erabaki dute Eusko Ikaskuntzaren 38. Manuel Lekuona saria hari ematea aurten. «Baguesek konpositoreen lanak berreskuratzeko modua eman du, eta zabalkundea erraztu. Era berean, lanean ari diren konpositoreei lagundu die, eta musika ikasteko eta interpretatzeko erakundeak sortzen lagundu du; Peñaflorida kapera, adibidez, 1985etik antzinako musika ikertzen eta hedatzen ari dena», adierazi dute.
Baguesek Donostiako, Bartzelonako eta Madrilgo kontserbatorioetan egin zituen musika ikasketak. Filosofia eta Letrak ikasi zituen Donostian, eta musikaren historian espezializatu zen Bartzelonan. Ondoren, Artxibistika eta Dokumentazioan trebatu zen Madrilen. Eusko Ikaskuntzako buru izan zen 1990 eta 1996 bitartean, eta musika sailaren sorreran parte hartu zuen 1979an.
Bi hamarkada egin ditu Eresbil Musikaren Euskal Artxiboko zuzendari postuan, iaz erretiroa hartu zuen arte. Harekin, Eresbil profesionalizatu egin zen, postua uztear zenean BERRIAri adierazi zionez: «Hasiera-hasieratik profesionalizazio prozesua bizi izan dut nik. Gaur egun, 11 langile ditugu, profesionalak denak. Soinu teknikari bat ere badaukagu, lehen pentsaezina zena».
Haien lana «nahiko ezezaguna» dela adierazi zuen, baina ezagun izatea baino garrantzitsuagoa «existitzea eta funtzionatzea» dela nabarmendu zuen; zerbitzu ona ematea: «Gure ondarea galtzen ez uztea, berreskuratzea, zaintzea, katalogatzea eta informazioa kudeatzea; hori guztia kaleratzea eta, ahal den neurrian, eskura jartzea». Dena iragankorra den garaiotan Eresbilen gisako «helduleku» bat izatearen garrantzia ere aipatu zuen: «Kulturarako, gu zuhaitz baten zuztarretako bat izango ginateke, memoria lantzen duena. Memoriarik gabe... adineko pertsonak memoriarik gabe zertan geratzen dira? Herri batentzat, berdin; jakin behar da nondik gatozen».
Konpromisoari aitorpena
Eresbilen izandako urte horietan guztietan, besteak beste, Musikaste jaialdia antolatzen aritu da Bagues, ekoizten den musika zabaltzeko helburuz, eta saria ematea erabaki dutenek Euskal Herrian zein kanpoan hainbat musika erakunderi eskainitako aholkularitza teknikoa ere izan dute gogoan. Euskal musika ezagutarazteko komunikabideekin garatutako lankidetza eta herrialde osoko musika zein kultur erakundeekiko erakutsitako «konpromiso aktiboa» ere azpimarratu dituzte.
Manuel Lekuona sariaren azken aldietan, Jose Ramon Etxebarriak, Xabier Amurizak, Mari Jose Auzmendik, Jean-Louis Davantek eta Joan Mari Torrealdaik eskuratu dute aitortza, beste askoren artean. |
2021-10-21 | https://www.berria.eus/albisteak/204852/turismoa-ez-da-pandemia-aurreko-kopuruetara-itzuli.htm | Ekonomia | Turismoa ez da pandemia aurreko kopuruetara itzuli | Iaz baino %74,5 gehiago handitu da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, baina 2019an baino %8,3 gutxiago da oraindik. Espainiatik etorritakoak dira nagusi. | Turismoa ez da pandemia aurreko kopuruetara itzuli. Iaz baino %74,5 gehiago handitu da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, baina 2019an baino %8,3 gutxiago da oraindik. Espainiatik etorritakoak dira nagusi. | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hoteletan 919.268 turista egon ziren udan, 2020an baino %74,5 gehiago, baina pandemia aurreko udan baino %8,3 gutxiago. Eustaten arabera, gauza bera gertatu da ostatu gauekin: % 81,3 ugaritu dira, baina % 10,7 gutxiago izan dira 2019koekin alderatuta.
Bizkaiak izan du hazkunderik handiena: sarrerak %104,7 ugaritu dira, eta gaualdiak, %106,3. Gipuzkoak izan du, berriz, hazkunderik txikiena: %49,1 eta %59,7 hurrenez hurren.
Espainiako Estatuko mugen kanpotik etorri da hiru turistatik bat. Zifra hori oso urrun dago oraindik 2019an izandakoetatik: %49,7 gutxiago.
Batez besteko egonaldiak 2,04 egunekoak izan dira, 2020ko udakoak baino zertxobait luzeagoak, orduan 1,96 egunekoak izan baitziren, baina pandemia aurreko udakoa baino laburragoak: 2,10 egun.
Gaualdien prezioek nabarmen egin dute gora. Batez besteko tarifa 91,53 eurokoa izan da gaueko, %27,6 garestiago. Gipuzkoan 110,86 eurokoa izan da (137,41 euro Donostian); Araban, 77,17 eurokoa (64,68 euro Gasteizen); eta Bizkaian, 77,09 eurokoa (84,46 euro Bilbon). |
2021-10-21 | https://www.berria.eus/albisteak/204853/hiriburuko-aturri-kolegioa-osoki-miatu-ondoan-ez-du-jende-susmagarririk-atzeman-frantziako-poliziak.htm | Gizartea | Hiriburuko Aturri kolegioa osoki miatu ondoan, ez du jende susmagarririk atzeman Frantziako Poliziak | Ikasleak ikastetxe barnean konfinaturik atxiki dituzte, eta pixkanaka aterako dituzte arratsaldean zehar. Esan dutenez, azterketa psikologikoa egingo diete gurasoei itzuli aurretik, ondo dauden ikusteko. | Hiriburuko Aturri kolegioa osoki miatu ondoan, ez du jende susmagarririk atzeman Frantziako Poliziak. Ikasleak ikastetxe barnean konfinaturik atxiki dituzte, eta pixkanaka aterako dituzte arratsaldean zehar. Esan dutenez, azterketa psikologikoa egingo diete gurasoei itzuli aurretik, ondo dauden ikusteko. | Hiriburuko (Lapurdi) Aturri kolegioaren ingurua zerratu du Frantziako Poliziak goizetik. Pirinio Atlantikoetako prefeturak goizean jakinarazi duenez, «ustez norbaitzuk legez kanpo sartu dira» kolegiora.Jerome Bourrier Baionako prokuradoreak BERRIAri baieztatu dionez, ikasle batzuek eman du alerta, goizean. Haren lekukotasunaren arabera, «bi pertsona» sartu dira ikastetxe barnera. Frantziako Poliziak osoki miatu du egoitza, baina ez dute jende susmagarririk atzeman. Anartean, 700 ikasleak eraikinean konfinaturik egon dira. Segurtasun Plana aktibatu du prefeturak: protokoloaren arabera ikasleek eta langileek ikasgeletan egon behar dute, atea blokeatuta.
Frantziako jendarmeen arabera «pertsona liskartiak» izan zitezkeen. Baionako Philippe Le Moing-Surzur suprefetak adierazi du bi gizonen bila segituko dutela. Ikastetxe barneko operazioa bukatutzat eman dute, eta ikasleak pixkanaka aterako dituzte. Arta psikologikoak eskainiko zaizkie.
Ez dute nehor atzeman kolegioan, baina lehergailuak topatzeko operazio bat egin dute. Eztanda bat entzun da kolegio inguruan: prefeturak esan du eztanda «bi autoren inguruko susmoa argitzeko eginiko operazio baten ostean» gertatu dela, eta ez dagoela zauriturik, ez dutela inor topatu eta ez dagoela arriskurik.
Bestalde, Prefeturak gurasoei eskatu die ez bertaratzeko, eta telefono zenbaki bat jarri dute «kezkatuak dauden gurasoentzat». Euskal Irratien arabera, gurasoak Hiriburuko Ikea dendako aparkalekuan bildu dituzte. |
2021-10-21 | https://www.berria.eus/albisteak/204854/eusko-legebiltzarrak-ez-du-lortu-eta-gaitzesteko-adierazpen-instituzionala-adostea.htm | Politika | Eusko Legebiltzarrak ez du lortu ETA «gaitzesteko» adierazpen instituzionala adostea | ETAren amaieraren hamargarren urteurrena dela eta, testu bat onartu dute EAJk, PSEk, Elkarrekin Podemos-IUk, PP+C´s-ek eta Voxek. EH Bildu ez da batu adierazpenera. | Eusko Legebiltzarrak ez du lortu ETA «gaitzesteko» adierazpen instituzionala adostea. ETAren amaieraren hamargarren urteurrena dela eta, testu bat onartu dute EAJk, PSEk, Elkarrekin Podemos-IUk, PP+C´s-ek eta Voxek. EH Bildu ez da batu adierazpenera. | ETAren amaieraren hamargarren urteurrenaren harira, PP-Ciudadanos taldeak adierazpen instituzional baterako proposamena aurkeztu zuen joan den asteazkenean Eusko Legebiltzarrean, eta gaur izan dute hizpide Bozeramaileen Batzordean. Bilera horretan, PP-C's taldearen testuaren ordezko beste bat aurkeztu dute EAJk eta PSEk, eta horren alde agertu dira Elkarrekin Podemos-IU, PP+C's eta Vox. EH Bilduk, ordea, ez du dokumentua sinatu, eta, beraz, testua ez da aho batez onartu. Izan ere, legebiltzarreko araudiak dio adierazpen instituzional bat onartzeko ezinbestekoa dela talde politiko guztien adostasuna; baina, gaur, EH Bilduk ez du gainerako alderdiek onartutako testuaren inguruko jarrerarik agertu. Hori hala, EH Bilduk ez beste taldeek sinatutako testuak «gogor gaitzetsi» du «ETAren jarduera terroristak lau hamarkadatan baino gehiagotan izandako zentzugabekeria eta bidegabekeria». Halaber, taldeek salatu dute indarkeriak ez duela «zilegitasunik» helburu politikoak lortzeko. ETAren indarkeriaren «basakeria» jasan zuten biktimei laguntza eskaini diete, halaber. «Argi eta garbi esaten dugu min hori ez zela inoiz gertatu behar. ETAk kalte konponezina utzi zuen euskal gizarte osoan». Horrekin batera, taldeek azpimarratu dute garai berriak «erantzukizunak onartzea eta eragindako mina aitortzea» eskatzen duela bizikidetza «egiatik, memoriatik eta justiziatik» eraiki nahi bada. «Gogoeta plurala sustatzeko lan egin behar da, argi eta garbi gera dadin ezin dela argudiorik, gatazkaren teoriarik, aurrez aurreko bandorik edo alde desberdineko urraketen salaketarik argudiatu ETAren indarkeria gutxietsi, justifikatu edo legitimatzeko». Halaber, testuan taldeek konpromisoa hartu dute indarkeriaren zikloa amaituta «ahalegin guztiak» egingo dituztela bizikidetza eta pertsona guztien «giza duintasunaren eta giza eskubideen» errespetua eraikitzeko.
EH Bilduk adierazi du ez dutela testuari buruzko aldeko edo kontrako jarrerarik azalduko, eta oso kritiko agertu dira adierazpen instituzionala sustatu duen PP-C's koalizioarekin; leporatu diote haren helburua ez dela izan «adierazpena, akordioa eta zubiak eraikitzea; konfrontazioa, lubakiak eta gaiaren erabilera alderdikoia egitea baizik». Gogorarazi dute, halaber, Voxekin batera ez dutela ezer sinatuko.
PPren kritika
Eusko Legebiltzarrean gertatutakoa EH Bilduren aurka egiteko baliatu du Carlos Iturgaitz Eusko Legebiltzarreko PP+Cs taldeko presidenteak. Haren ustez, ETA gaitzesteko adierazpena babestu ez izanak agerian uzten du koalizio abertzaleak ETAren biktimei zuzendutako mezua «faltsua» zela. Iturgaitzen ustez, EH Bilduk «arkume mozorroa kendu du, otso mozorroa jartzeko». |
2021-10-21 | https://www.berria.eus/albisteak/204855/gutxienez-88-hildako-eta-dozenaka-desagertu-eragin-dituzte-azken-egunetako-euriteek-nepalen.htm | Mundua | Gutxienez 88 hildako eta dozenaka desagertu eragin dituzte azken egunetako euriteek Nepalen | Milaka dira herrialdean kaltetutako pertsonak. Eguraldi iragarpenaren arabera, ekaitz gogorrak espero dituzte datozen orduetan ere. | Gutxienez 88 hildako eta dozenaka desagertu eragin dituzte azken egunetako euriteek Nepalen. Milaka dira herrialdean kaltetutako pertsonak. Eguraldi iragarpenaren arabera, ekaitz gogorrak espero dituzte datozen orduetan ere. | Azken egunetan Nepalen izandako euriteek eta horien ondorioz gertatutako luiziek gutxienez 88 hildako eragin dituzte, eta desagertuta dauden pertsonak dozenaka dira. Horixe jakinarazi dute gaur Asiako herrialdeko agintariek.
Erreskate taldeek beste 11 gorpu berreskuratu dituzte gaur, eta horiei gehitu behar zaizkie, Barne Ministerioaren zenbaketaren arabera, asteartean erreskatatutako 14 gorpuak, eta asteazkeneko 63ak. Panchthar eskualde menditsuan topatu dituzte gorpu gehien: 27.
Gurutze Gorriko kideak gehien kaltetutako eremuetara joan dira, eta, iturri ofizialek esan dutenez, «ezinbesteko laguntza» ematen ari zaizkie euriteek eta luiziek kalte egin dieten milaka pertsonei. Eguraldi iragarpenaren arabera, ekaitz gogorrak espero dituzte datozen orduetan ere.
Euriteek kalte pertsonal eta material handiak eragiten dituzte urtero montzoien garaian (ekainetik irailera), bai Nepalen eta baita Asia hegoaldeko beste herrialde batzuetan ere. Adituek esan dute azkeneko denboraleak ezustean harrapatu dituela. Indiari ere kalte egin diote azken euriteek, eta 100 bat hildako eragin. |
2021-10-21 | https://www.berria.eus/albisteak/204856/bilbon-2100-etxebizitza-baino-gehiago-daude-hutsik-eta-6000-eskaera-etxebizitza-bat-eskuratzeko.htm | Gizartea | Bilbon 2.100 etxebizitza baino gehiago daude hutsik, eta 6.000 eskaera etxebizitza bat eskuratzeko | Gazteetan ageri dira etxebizitzaren arloko daturik kaskarrenak: 18 eta 34 urte bitarteko 37.000 gazte oraindik familiaren etxean bizi dira. Bilboko Udalak jakinarazi du «etxebizitzaren arloko bulego bat» sortuko duela datorren urterako. | Bilbon 2.100 etxebizitza baino gehiago daude hutsik, eta 6.000 eskaera etxebizitza bat eskuratzeko. Gazteetan ageri dira etxebizitzaren arloko daturik kaskarrenak: 18 eta 34 urte bitarteko 37.000 gazte oraindik familiaren etxean bizi dira. Bilboko Udalak jakinarazi du «etxebizitzaren arloko bulego bat» sortuko duela datorren urterako. | «4.358 etxebizitza huts identifikatu dira Bilbon. Horietatik 2.122 etxebizitza hutsik daude gutxienez bi urtez, eta, beraz, alokairuan hartzeko mobiliza daitezke». Hori da 2020an egindako etxebizitza arloko diagnostikoaren ondoren Bilboko Udalak atera duen ondorioa. Hala ere, ez da zifra altua etxebizitza bat behar duten herritarrekin alderatuz gero: 2015 eta 2020 urteen artean, etxebizitzarako eskubide subjektiborako 6.000 eskaera erregistratu ziren, eta horietatik 536 eskatzailek lortu zuten etxebizitza bat alokairu sozialean. Beste 810ek laguntza ekonomikoa jaso zuten.
Jon Bilbao Bilboko Udaleko Etxebizitza Saileko zinegotziak jakinarazi ditu datuok, eta informazio gehiago ere eman du, besteak beste, hirian alokairuan dauden etxebizitzen inguruan: «Prezioei dagokienez, azken lau urteetan egonkor mantendu dira. 2020an, etxebizitza berri baten batez besteko prezioa 3.594 €/m2 zen, eta etxebizitza erabili batena, berriz, 3.416 €/m2. Alokairuaren prezioak, batez beste, 780 €/hileko izan ziren». Izan ere, Bilbon 15.485 etxe daude alokairuan gaur egun. Horietatik, 6.173 dira alokairu sozialekoak.
Gazteak, premiarik handiena dutenak
Oro har, gazteak daude larrien etxebizitzari dagokionez. Gazteen Euskal Behatokiak kaleratutako datuen arabera, 18 eta 34 urte bitarteko 37.000 gazte oraindik familiaren etxean bizi ziren 2020an. Bestalde, behatokiaren kalkuluen arabera, 18 eta 44 urte bitarteko 10.000 lagunek daukate etxebizitza bat eskuratzeko beharra. Besteak beste, 2020ko laugarren hiruhilekoan 16.000 eskaera baino gehiago jaso ziren Etxebiden etxebizitza babestu bat eskuratzeko.
Bilbaok adierazi du iragan urtean Eusko Jaurlaritzak «errenta ordaintzeko laguntzak» eman zizkiela 423 gazteri.
Etxebizitzaren arloko bulegoa
Datuak ikusita, Bilbaok «etxebizitzaren arloko bulego bat» sortuko dutela iragarri du, «2022an martxan egongo dena». Bulego horren zeregina izango da aholkularitza lana egitea etxebizitzei dagokionez, «administrazioak eskaintzen dituen laguntzak eskuratu edo etxebizitzak birgaitzeko» egin beharreko gestioetan. |
2021-10-21 | https://www.berria.eus/albisteak/204857/talde-guztiekin-egingo-duen-bilerara-deitu-du-txibitek-esparza.htm | Politika | Talde guztiekin egingo duen bilerara deitu du Txibitek Esparza | Navarra Sumako eledunak «EH Bildu ekuazio politikotik aterako duen akordio politikora» deitu du PSN | Talde guztiekin egingo duen bilerara deitu du Txibitek Esparza. Navarra Sumako eledunak «EH Bildu ekuazio politikotik aterako duen akordio politikora» deitu du PSN | EH BIldu, EH BIldu eta EH BIldu. Aurten ere, Navarra Sumako Javier Esparzak koalizio abertzalea aurrekontuen negoziazioetatik kanpo ikusi nahi du, ondo jakinik Nafarroako Gobernuaren etorkizuna bere eskuetan geratuko litzatekeela horrela. Oraingoan, Arnaldo Otegik Eibarren esandako eta Vocento taldeak jasotako hitzak erabili ditu argudio gisa, Espainian Kongresuan atzo PPk egin bezala. «Txibitek atzo bertan deitu beharko ninduke EH Bildu ekuazio politikotik ateratzeko eta ez dezan lurralde honen etorkizuna ezartzeko aukeratik izan».
Nafarroako Gobernuak ez du gehiengorik parlamentuan. Aurrekontuak ateratzeko EH Bilduren edo Navarra Sumaren babesa edo abstentzioa behar duela jakinik, urriaren 13an, Txibitek lehen bilera batera deitu zituen bi alderdietako ordezkariak. Navarra Sumarekin bilera 15:30ean zen, baina bost minutu baino ez zuen iraun, Esparza berehala atera baitzen. EH BIldurekin izandako bilkurak, berriz, ia bi ordu iraun zuen, eta «lehen urratsa» baino ez zela nabarmendu zuten bi aldeek. Bere bakardadean, Esparzak EH BIldurekin negoziatu nahi izatea aurpegiratu zion Txibiteri, legealdi honen hasieratik egin bezala.
Txibitek Esparzari erantzun dio «aukera aparta» izango duela ostiralean, aurrekontuak negoziatzeko mahaian bilduko direlako gainerako taldeetako ordezkariak. «Elkarrizketa nahi baduzu, etorri eta esan, eta ez ezazu hori komunikabideen bitartez egin, aurrekoan egin zenuen bezala», esan dio Txibitek, urriaren 13ko bilera hura gogoan. Txibiteren arabera, Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak bihar deituko du aurrekontuen inguruko negoziazio bilera horretara.
Aurreko urtean ere, Navarra Sumak ziurtatu zion Txibiteri gobernuak aurkeztutako lege proiektua aurkeztuko zuela baldin eta ez bazuen EH Bildurekin negoziatzen. Aurten, berriz, Navarra Sumarentzat «ukaezinak» diren hamabi puntuk osaturiko proposamena helarazi dio gobernuari —tartean daude, zerga erreforma, gizarteratzeko errenta berri bat edo ikastetxe pribatuen hitzarmenak edozein kasutan ziurtatzea—. Orain, berriz, Esparza prest da horiek alboratzeko. Dioenez, «gaur bertan» akordioa lortu dezakete, betiere gobernuak EH BIldu elkarrizketatik at uzten badu. «Gaur eser gaitezke EH Bilduk izan ez dezan giltza». Egiazki, Esparzak berak eduki nahi du giltza hori. |
2021-10-21 | https://www.berria.eus/albisteak/204858/amirpour-blomkamp-wheatley-eta-wright-beldurrezko-zinemaren-32-astean.htm | Kultura | Amirpour, Blomkamp, Wheatley eta Wright, Beldurrezko Zinemaren 32. Astean | Zinemaldiaren egitarau osoa aurkeztu dute, eta abonuak bihar jarriko dituzte salgai. La cabina-ren emanaldi berezi bat egingo dute, eta ziklo bat antolatu dute Stanislaw Lem idazlearen lanetan oinarritutako filmekin. | Amirpour, Blomkamp, Wheatley eta Wright, Beldurrezko Zinemaren 32. Astean. Zinemaldiaren egitarau osoa aurkeztu dute, eta abonuak bihar jarriko dituzte salgai. La cabina-ren emanaldi berezi bat egingo dute, eta ziklo bat antolatu dute Stanislaw Lem idazlearen lanetan oinarritutako filmekin. | Donostiako Fantasiako eta Beldurrezko Zinemaren 32. Astea bueltan da. Egitarau zabalarekin, edukiera mugarik gabe eta ohiko elementu guztiekin: izua, zirrara eta festa giroa. «Denetik egongo da: banpiroak, zonbi krudelak, denbora bidaiak, etxe sorginduak, exorzismoak, deabruak hartutako umeak, pasodobleak... eta Nicolas Cage, jakina», adierazi du Josemi Beltran zuzendariak aurkezpenean. Urriaren 29tik azaroaren 5era arte egingo dute, Antzoki Zaharrean eta Viktoria Eugenia antzokian, nagusiki.
Gaurko aurkezpenean, eragile guztiak pozik agertu dira aurten jaialdia «%100ean» egingo dutelako berriro, Jon Insausti Donostiako Kultura zinegotziaren hitzetan. Insaustik eta Joxean Muñozek, Eusko Jaurlaritzako Kultura Saileko aholkulariak, komunitatearen indarra nabarmendu zuten. «Publiko fidela dauka, zinemaldia oso berea sentitzen duena, eta nitxo horiek inportanteak dira kulturgintzan», esan du Muñozek.
Zinemaldiko abonuak Internet bidez erosi ahalko dira soilik. Bihar jarriko dituzte salgai, 11:30etik 20:00etara,Donostia Kulturaren webgunean. Asteartean, hilaren 26an, ordu berean jarriko dituzte salgai saioetarako sarrera arruntak Interneten, eta, biharamunean, txarteldegian.
FILM LUZEEN SAIL OFIZIALA
Gauza jakina zen Alex de la Iglesiaren Veneciafrenia filmak abiatuko duela aurtengo zinemaldia; turismoa izurri gisa erakusten duen slasher bat da. Itxiera filma, berriz, Ana Lily Amirpourren Mona Lisa and the Blood Moon film fantastikoa izango da; lehiaketatik kanpo emango dute.
Zenbait zinemagile ospetsuren lanak ariko dira lehian: Ben Wheatleyk In the Earth film «atmosferikoa» aurkeztuko du, Beltranen hitzetan; Neill Blomkampen Demonic-ek exorzismoak eta denbora bidaiak izango ditu; Edgar Wrightek 1960ko urteetako Londres erakutsiko du Last Night in Soho «ikusmin handiko» filmean; eta Mamoru Hosodak Belle izeneko anime-arekin parte hartuko du, «sare sozialez eta humanismoaz hitz eginez aldi berean».
Asiak leku nabarmena izango du programazioan; Japoniak, bereziki: 29an Japan Gaua egingo dute: Junta Yamaguchiren Droste no hatede bokura eta Hugo Sakamotoren Yellow Dragon’s Village emango dituzte. Gainera, Sion Sonok Prisoners of the Ghostland aurkeztuko du. Taiwango bi pelikula egongo dira: David Verbeeken Dead & Beautiful, «banpiro modernoen film dotore bat»; eta Rob Jabbazen The Sadness, «istorio krudel bat, aurtengo beldurgarriena, zalantzarik gabe». Urriaren 31n emango dute hori, Halloween gauean, eta mozorro lehiaketa egingo dute emanaldiaren aurretik.
Gainontzean, Sail Ofizialean izango dira Argentinako eta Txileko zenbait zinemagileren Apps, Damian McCarthyren Caveat, Prano Bailey-Bonden Censor, Dash Shawren Cryptozoo, Alexandre Bustilloren eta Julien Mauryren The Deep House, Banjong Pisanthanakunen The Medium, Mickey Keatingen Offseason, Raul Cerezoren La pasajera, Sam Walkerren The Seed, Ivan Kavanaghen Son eta Braden R. Duemmlerren What Lies Below.
Lehiaketatik kanpo emango dute Victor Matellanoren Mi adorado monster dokumentala, bai eta Historias para no dormir saileko bi atal ere: Paula Ortizen El asfalto eta Paco Plazaren Freddy.
FILM LABURRAK
Denera, 27 film laburrek hartuko dute parte jaialdian: 11 emango dituzte nazioarteko sailean, zortzi animaziozko sailean, eta beste zortzi Espainiako laburren sailean. Tartean da Deia, Khuruts Begoñaren euskal filma; lehiaketatik kanpo emango dute.
EMANALDI BEREZIAK
Carlos Areces aktore espainiarra ageri da aurtengo kartelean, Antonio Merceroren La cabina filmari (1972) keinu bat eginez. Pelikula horren emanaldi berezi bat egingo dute azaroaren 2an.
Tabakaleran ziklo bat antolatu dute Stanislaw Lem idazle poloniarrari buruz. Zientzia fikziozko eleberri ugari argitaratu zituen; Solaris da ezagunena, seguru asko: Andrei Tarkovskik zinemara moldatu zuen 1972an, eta Steven Soderberghek ere bai, 2002an. Lemen lanetan oinarritutako bi film luze eta bost labur emango dituzte zikloan, ezezagunagoak. Szpital przemienienia (1978) eta Test pilota Pirxa (1978) dira luzeak.
BESTE EKITALDI BATZUK
Asiskok Sugarren mende: ehizakiak, sorgin? izeneko erakusketa bat jarriko du Donostiako Udal Liburutegi Nagusian, urriaren 29tik azaroaren 20ra, eta Irungo Carlos Blanco Aginaga kulturgunean (Gipuzkoa), azaroaren 25etik abenduaren 10era. Iaz atera zuen Sugarren mende komikia, inkisizioaren jazarpenari buruzko lan historiko bat.
Bestalde, Sanjulian marrazkilariari buruzko erakusketa bat jarri dute Okendo kultur etxean, Simonidesi buruzko beste bat Tabakalerako Kutxa Kultur plazan, eta Paco Rocaren Batmanen marrazki batzuk Fnacen.
Patxi Presa Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura Sustapeneko arduradunak aurreratu du datorren urteko jaialdian erakusketa bat jarriko dutela Luis Gasca omentzeko, aldundiak haren komiki funtsa erosi zuen eta.
Mikel Pagadik Phantasmikel. Argitu ditzagun misterioak izeneko ikuskizuna egingo du azaroaren 3an, Viktoria Eugenian. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.