date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206028/jaka-horien-protesta-batek-pilaketak-eragin-ditu-irunen.htm | Gizartea | Jaka Horien protesta batek pilaketak eragin ditu Irunen | AP-8 errepidean zazpi kilometrorainoko auto pilaketak daude, Baionako noranzkoan. | Jaka Horien protesta batek pilaketak eragin ditu Irunen. AP-8 errepidean zazpi kilometrorainoko auto pilaketak daude, Baionako noranzkoan. | Goizean goizetik ilarak izan dira AP-8 errepidean, Irun (Gipuzkoa) parean. Gaur betetzen dira hiru urte Jaka Horiek euren lehen protestak hasi zituztenetik, eta, hori dela eta, mobilizazioak izango dira gaur Ipar Euskal Herrian eta Frantzian.
Horrek eragin du Biriatuko (Lapurdi) pasabidean ilarak sortzea. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206029/amurrion-hasi-eta-donostian-amaituko-da-22-korrika.htm | Gizartea | Amurrion hasi, eta Donostian amaituko da 22. Korrika | Martxoaren 31tik apirilaren 10era egingo dute, eta Hitzekin izango du goiburu. «Larrialdi linguistikoaren» aurrean «ernatzeko» eskatu die AEK-k herritarrei nahiz erakunde publikoei. | Amurrion hasi, eta Donostian amaituko da 22. Korrika. Martxoaren 31tik apirilaren 10era egingo dute, eta Hitzekin izango du goiburu. «Larrialdi linguistikoaren» aurrean «ernatzeko» eskatu die AEK-k herritarrei nahiz erakunde publikoei. | Urtebeteko atzerapenarekin, baina Korrika 2022an egin egingo dela esana zuen AEK-k, eta nondik nora egingo duten ere jakinarazi du gaur, Donostiako San Telmo museoan, iaz atzerapenaren berri eman zuen leku berean. Amurrion (Araba) hasiko da martxoaren 31n, eta Donostiara iritsiko da apirilaren 10ean. Pare bat hilabete barru zabalduko dute egitasmoaren ibilbide osoa.
Leloa ere aurkeztu du AEK-k: Hitzekin. Hitza eta ekintza uztartu dituzte: «Hizkuntza bat hitzekin osatzen da, baina ekimenek eraikitzen dute hizkuntza baten komunitatea. Euskarak aurrera egin nahi badu, euskaldun (pro)aktiboak behar ditu, konbentzimendutik ekintzara, praktikara, jauzi egingo dutenak». «Larrialdi linguistikoaren alarma gorriaz» ohartarazi, eta «ernatzeko» eskatu dute antolatzaileek, bai herritarrei eta baita erakundeei ere. «Ekin diezaiogun berehala: aldekotasunetik konpromisora, eta konpromisotik erakunde orok urrats sendoagoak egin ditzan eragitera, jendartearen nahiei eta beharrei erantzuteko». Hala ere, «egoera larria izanagatik», herritarrek ez dute euskara «bazter utzi», Aitziber Balantzategi Korrika Batzordeko kidearen esanetan. «Indar» horretan oinarrituta, «euskaraz bizitzeko herri gogoa» egon badagoela baieztatu du.
21. Korrika amaitu zenetik «ohi baino denbora gehiago» igaro dela gogoratu du Aliziar Iribarren AEK-ko koordinatzaile nagusiak, eta tarte horretan «euskararen alde lanean segitu duen jendearen gogoa eta ilusioa» txalotu ditu. Halaber, euskararen aldeko egitasmoetan «ehunka eragilek» bat egin dutela ere azpimarratu du. Hizkuntza politiketan eragiteko Batuz Aldatu adostasun soziala, Errigoraren Agerraldia ekinbidea eta AEK-ren Bultza euskaltegiak! Bultza euskara! kanpaina nabarmendu ditu.
Kontrako haizeari ere erreparatu dio Iribarrenek, ordea: «Jakitun gara pandemiak euskara ia ezabatu duela errotik plaza ugaritan zein askoren bizitzan». Horregatik, «oso garrantzitsutzat» jo du «Korrikak ekarri ohi duen euskararen aldeko uholdea» berreskuratzea. Euskararen «aldekotasuna eta harrotasuna» aldarrikatu ditu, horiek «hauspo» bihur daitezen «urrats sendoagoak egiteko».
Hain justu, Korrikak «akuilu lana egin dezan» nahi dutela ere adierazi du, eta euskaltegien diruztatzean jarri du fokua. «Administrazioari dagokionez, euskaltegiei bideratutako baliabideak ez dira nahikoa oraindik». Hala ere, alor horretan ere izan dira aurrerapausoak, haren arabera: «EAEn, urrats handia egiten ari da irakasleen lan baldintzak normalizatzeko, baina oraindik badago zer hobetu; ikasteko doakotasunarekin, adibidez. Ipar Euskal Herrian ere laguntzak handitu egin dira, bai, baina ez helduen euskalduntzeak behar lukeen moduan. Eta Nafarroan, gobernuak urrats sendoagoa egin berri du, azken urteotan pauso txiki batzuk eman ostean». Datozen urteetan «hobekuntza» horiek «areagotuko eta sendotuko diren itxaropena» dutela esan du.
Transmisio lanari aitortza
Omenaldi bat egiten dute antolatzaileek Korrika egiten den aldiro. Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoak omenduko ditu 22. Korrikak. «Euskal munduan eta, are garrantzitsuago, euskaraz» egindako 34 urteko ibilbideari aitortza egin nahi izan diete. Hitzarekin eta ekinarekin izan duten konpromisoa ere nabarmendu dute: «1987an ekin zioten, haiei esker askok ekin diogu, eta datozen belaunaldiek ere ekingo diote. Haiek transmisioa goitik behera (guraso-ume) eta behetik gora (ume-guraso) landu dute; haiek, beren hitzekin, euskarari ekin zioten, eta eutsi egin diote».
Datozen hilabeteetan emango dituzte antolatzaileek 22. Korrikaren xehetasun gehiago. Parte hartzeko bideak ere zabaldu dituzte. Korrika laguntzaile egin daiteke jada, petoa eta bestelako materiala erosteko eta ekarpen ekonomikoa egiteko aukera zabaldua dute. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206030/euskarazko-arreta-bermatzeko-neurriak-jartzeko-eskatu-dio-arartekoak-zangozako-mankomunitateari.htm | Gizartea | «Euskarazko arreta bermatzeko neurriak» jartzeko eskatu dio Arartekoak Zangozako mankomunitateari | Administrazioan Euskaraz taldeak jarri zuen kexa, mankomunitate horretako lantaldean postu bakar bat ere ez baita elebiduna | «Euskarazko arreta bermatzeko neurriak» jartzeko eskatu dio Arartekoak Zangozako mankomunitateari. Administrazioan Euskaraz taldeak jarri zuen kexa, mankomunitate horretako lantaldean postu bakar bat ere ez baita elebiduna | Iragan urriaren 29an argitaratutako txostenean, Nafarroako Arartekoak Zangozako Eskualdeko Zerbitzuen Mankomunitateari eskatu zion «herritarrek euskaraz arreta jasotzeko eskubidea bermatzeko neurriak har ditzala». Administrazioan Euskaraz taldeak jarri zuen kexa, erakunde horretan «ez zelako neurririk hartzen euskarazko arreta bermatzeko». Zehazki, Administrazioan Euskaraz-ek azaldu du hogei lanpostu daudela Zangozako mankomunitateko lantaldean, «eta bakar bat ere ez da elebiduna eta bakar batean ere ez da kontuan hartzen euskaraz jakitearen merezimendua».
Arartekoak mankomunitateari gogorarazi dio 1986ko Euskararen Legeak xedetzat duela «herritarrek euskara jakin eta erabiltzeko duten eskubidea babestea eta hori betetzeko tresnak zehaztea», eta «euskararen erabilera sustatzeko neurriak adieraztea»; era berean, eremu mistoko udalerriei dagokienez, legeak ezartzen du «herritar guztiek euskara nahiz gaztelania erabiltzeko eskubidea» dutela Nafarroako administrazio publikoei zuzentzean. Hortaz, eskubide hori bermatze aldera, Arartekoak gogorarazi du administrazioen betebeharra dela «urteroko lanpostuen eskaintza publikoan zehaztea zein lanposturako izanen den nahitaezkoa euskaraz jakitea», eta «gainerako lanpostuetara iristeko deialdietan euskara jakitea merezimendu moduan baloratzea».
Zangozako Eskualdeko Mankomunitateri bi hilabeteko epea eman dio Arartekoak, gomendioa onartzen duen edo ez esateko. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206031/araba-bizkai-eta-gipuzkoako-farmaziek-antigeno-testen-positiboen-berri-eman-ahalko-diote-osasun-sailari.htm | Gizartea | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako farmaziek antigeno testen positiboen berri eman ahalko diote Osasun Sailari | Orain arte, testa egiten zuenak eman behar zion positiboaren berri Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari, baina gaurtik farmaziek eman ahalko diote horren berri, errezeta elektronikoko inprimaki baten bidez. | Araba, Bizkai eta Gipuzkoako farmaziek antigeno testen positiboen berri eman ahalko diote Osasun Sailari. Orain arte, testa egiten zuenak eman behar zion positiboaren berri Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari, baina gaurtik farmaziek eman ahalko diote horren berri, errezeta elektronikoko inprimaki baten bidez. | Gaurtik aurrera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako farmaziek aukera izango dute farmazietan bertan COVID-19a atzemateko egindako antigeno testetako positiboen berri emateko Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari. Orain arte, testa egiten zuten pertsonek beraiek jakinarazi behar zioten Osasun sailari emaitza positiboa, Osakidetzaren webgunera sartuta eta inprimaki bat beteta. Aurrerantzean, ordea, farmazialariek beraiek eman ahalko diote informazio hori Osasun sailari, errezeta elektronikoko inprimaki baten bitartez. Modu horretan, farmaziek erregistratzen dituzten datuak egiaztatu ahal izango ditu Osakidetzak, eta, kasuan-kasuan, positibo eman duenari ordua emango zaio beste proba diagnostiko bat egin dezan.
Osasun Sailak ohar bidez jakinarazi duenez, helburua da farmaziak koronabirusa atzemateko probetan inplikatzea eta, modu horretan, positibo ematen duten testak ahalik eta kopururik handienean jakinaraztea. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206032/neurri-berriak-arabako-bizkaiko-eta-gipuzkoako-udalentzat.htm | Gizartea | Neurri berriak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udalentzat | EAEko aldizkari ofizialak argitaratu du 100.000 biztanleko intzidentzia tasa metatua 150 kasutik gora duten udalerriei zuzendutako jarraibideak jasotzen dituen agindua. | Neurri berriak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udalentzat. EAEko aldizkari ofizialak argitaratu du 100.000 biztanleko intzidentzia tasa metatua 150 kasutik gora duten udalerriei zuzendutako jarraibideak jasotzen dituen agindua. | 100.000 biztanleko intzidentzia tasa metatua 150 kasutik gora duten udalerrientzako neurri berriak argitaratu ditu gaur EAEko aldizkari ofizialak, eta, beraz, gaur bertan sartu dira indarrean. «Ekitaldi jendetsuak saihestera» edo horiek «modu seguruan» egitera bideratuta daude neurriok, aginduak jasotzen duenez. Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak sinatu du agindua, urriaren 6an osasun larrialdia indargabetu zenetik haren esku baitago pandemiari lotutako neurrien kudeaketa.
Azken hamalau egunetan 100.000 biztanleko intzidentzia tasa 150 kasutik gora duten udalerrien zerrenda astean bitan argitaratuko du Osasun Sailak, www.euskadi.eus webgunean. Udalek herritarrei jakinarazi beharko diete udalerriaren egoera zein den, eta baita transmisio handiko egoerak irauten duen bitartean hartuko diren neurrien berri eman ere. Neurri hauek jaso ditu Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailaren aginduak:
Jarduerak bertan behera uztea Udal agintariek 2021eko urriaren 6ko aginduan aurreikusitako prebentzio neurriak betetzen direla bermatu ezin duten jarduera guztiak bertan behera utzi edo aldi baterako atzeratzea, jarduera horien eremua edozein dela ere. Janaria edo edaria edatearekin lotuta dauden jardueretan bereziki zaila da prebentzio neurriak betetzea, maskararen erabilera batez ere. Neurriak indartzea Prebentzio neurriak beteta antolatzen diren ekitaldietan, bai barruko espazioetan, bai aire zabalean, neurriak indartzea komeni da. Neurri hauek jaso ditu aginduak: jendearentzako espazioa handitzea kontzentrazioak espero diren tokietan; bideak irekitzea, jendearen zirkulazioa arintzeko; elikagaiak eta edariak saltzeko eta kontsumitzeko guneak mugatzea; eta, ahal denean, jarduerak kanpoaldean antolatzea. «Aire zabaleko jarduerak dira seguruenak, eta COVID-19a hartzeko edo transmititzeko arriskua handiagoa da espazio itxietan eta jende askorekin», dio aginduak.
Beste jarraibide batzuk Aipatutako neurriez gain, 150 kasuko intzidentzia baino handiagoa duten udalerrietako herritarrentzako jarraibide batzuk ere jaso dira eranskin batean. Hauek dira:
→ Txertaketa. Txertoa da babes neurririk hoberena, Osasun Sailak dioenez. «Egiaztatu ahal izan da txertatutako pertsonek sintoma arinagoak dituztela eta ospitaleratzeko eta hiltzeko arriskua murrizten duela. Pertsona guztiek dute txertaketa pauta osoa hartzeko eskubidea». → Maskara. Nahitaezkoa da maskara erabiltzea espazio itxietan, eta aire zabalean 1,5 metroko distantzia gorde ezin denean. Ostalaritza establezimenduetan eta jatetxeetan derrigorrezkoa da maskara janztea, edateko eta jateko unean izan ezik. → Higienea. Eskuak maiz garbitzea aholkatzen da. → Aireztapena. Leku itxiak aireztatzea garrantzitsua da. → Aire zabala. Ahal dela jarduerak kanpoaldean egitea gomendatzen da. Kanpoaldean egin ezin badira, horiek atzeratzea aholkatzen da, edo, bestela, ongi aireztatutako tokietan eta maskara egoki erabilita egitea. → Bestelakoak. Jende pilaketak saihestea; koronabirusarekin lotutako sintomak izanez gero, nork bere burua bakartzea eta Osakidetzari jakinaraztea, eta, txertaketa pauta osoa izanda ere, prebentzio neurriei eustea. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206033/gutxienez-lagun-bat-hil-da-kanada-mendebaldean-uholdeengatik.htm | Mundua | Gutxienez lagun bat hil da Kanada mendebaldean uholdeengatik | Vancouverren euriteak izan dituzte bi egunez, eta, ondorioz, blokeatuta geratu dira porturako sarbidea eta hainbat trenbide, baita autobide batzuk ere. Bi herritar desagertuta daude. | Gutxienez lagun bat hil da Kanada mendebaldean uholdeengatik. Vancouverren euriteak izan dituzte bi egunez, eta, ondorioz, blokeatuta geratu dira porturako sarbidea eta hainbat trenbide, baita autobide batzuk ere. Bi herritar desagertuta daude. | Bi egun dira Kanada mendebaldean euriteak jasaten ari direla, eta, horrek eragindako uholdeen ondorioz, gutxienez lagun bat hil eta bi desagertu dira Columbia Britainiarra probintzian, Kanadako Poliziak jakinarazi duenez.
Eraginik handiena Vancouver hirian eta horren inguruan nabaritu dute: herrialdeko porturik garrantzitsuena du, eta horretarako sarbidea blokeatu egin da, baita probintziako zenbait trenbide eta autobide ere. Enbridge Inc. enpresak ere azaldu du Kanada mendebaldean dauden bi gasbideetako baten zati bat itxi behar izan duela, «badaezpada».
Herenegun, gainera, erreskate taldeek ia 300 herritar salbatu behar izan zituzten, eta probintziako hegoaldean dagoen Merritt hiriko 7.100 lagun ebakuatu behar izan zituzten; Abbotsford eta Chilliwack herrietan ere ebakuazio lanak egin behar izan dituzte.
Gainera, 20.000 etxe elektrizitaterik gabe daude, eta sakelakoen seinalea eten egin da batzuetan. Kanadako Ingurumen Ministerioaren arabera, ez da euririk espero gaurko, baina litekeena da bihar berriz egitea, baita elurra ere.
Egoera horren ondorioz, Columbia Britainiarraren hegoaldean dagoen Washingtongo estatuko (AEB) gobernadore Jay Insleek larrialdi egoera ezarri du asteon.
Iragan uztailean, Kanada hego-mendebaldean ia 500 hildako eragin zituen bero boladak: 45 gradutik gorako tenperaturak izan zituzten. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206034/torturagatik-zigortutako-polizia-bat-saritu-izana-justifikatu-du-madrilek.htm | Politika | Torturagatik zigortutako polizia bat saritu izana justifikatu du Madrilek | EH Bilduko diputatu Jon Iñarrituri erantzunez, Espainiako Barne Ministerioak argudiatu du legediak baimendu egiten diola Hector Moreno Garcia komisarioari Polizia Merituaren Zilarrezko Domina ematea. Pentsioa %15 handitu diote kondekorazioari esker. | Torturagatik zigortutako polizia bat saritu izana justifikatu du Madrilek. EH Bilduko diputatu Jon Iñarrituri erantzunez, Espainiako Barne Ministerioak argudiatu du legediak baimendu egiten diola Hector Moreno Garcia komisarioari Polizia Merituaren Zilarrezko Domina ematea. Pentsioa %15 handitu diote kondekorazioari esker. | Jon Iñarritu Espainiako Kongresuan EH Bilduk duen diputatuak galdera egin dio Espainiako Gobernuari Hector Moreno Garcia komisarioari emandako Polizia Merituaren Zilarrezko Dominari buruz. Koalizioak azaldu duenez, izan ere, torturak eragiteagatik zigortu zuten Moreno, eta Jose Maria Aznarren (PP) gobernuak indultatu egin zuen gero. Espainiako Barne Ministerioak justifikatu egin du kondekorazioa, ordea. Legea eskuan argudiatu du polizia hori saritu izana, «Merezimendu Zibilaren Aginduko Legediaren 7. artikuluan ezarritako baldintzak betetzen direla egiaztatu ondoren».
EH Bilduk salatu duenez, Moreno Garciak jasotzen duen sari ekonomikoa «polizia agente batek bizitzan jaso dezakeen bereizketarik handiena da» egun. Guztira, bizitza osoan jasoko duen pentsioa %15 handitu diote jaso berri duen kondekorazioari esker.
Jon Iñarritu diputatuak salatu du «erabat kontraesanezkoa» eta «zentzugabea» dela «Billy el Niño eta beste polizia torturatzaile frankista batzuei dominak kenduko dizkietela iragartzea, eta, aldi berean, antzeko gertaerengatik zigortutako polizia torturatzaileei gorazarre egitea». Diputatuak salatu du «torturaren biktimak umiliatzea» dakarrela torturengatik zigortutako agenteak kondekoratzeak: «Bigarren mailako biktimak daudela begi bistan geratu da berriz ere».
Iñarrituk gogoratu du Morenorena ez dela «gertaera bakan» bat: «Agerian uzten du estatuak hainbat hamarkadatan izan duen jokabidea, torturengatik zigorrak gauzatu direnean: indultua, kondekorazioa eta kargu hobetzea». |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206035/hedabideak-haur-eta-ikasleei-egokituak.htm | Bizigiro | Hedabideak, haur eta ikasleei egokituak | BERRIA Ikasgelaren sorrera aitzakiatzat hartuta, Maite Goñik hizpide izan ditu hedabideek hezkuntza komunitateari begira sortutako proiektuak ETB1eko Ahoz Aho saioan. | Hedabideak, haur eta ikasleei egokituak. BERRIA Ikasgelaren sorrera aitzakiatzat hartuta, Maite Goñik hizpide izan ditu hedabideek hezkuntza komunitateari begira sortutako proiektuak ETB1eko Ahoz Aho saioan. | Harrera bikaina izan du BERRIAk hezkuntzari begira aurkeztu duen azken proiektuak: BERRIA Ikasgelak. Komunitateko dozenaka lagunenk laudatu egin dute proiektua, eta hura erabiltzen hasiak dira hainbat eskolatako ikasleak ere, urriaren 26an aurkeztu zutenetik. Webguneak 12 urtetik aurrerako ikasleekin eskola orduetan lantzeko gaiak proposatzen ditu.
BERRIArena da euskaraz sortutako antzeko lehen plataforma, baina ez da munduan dagoen bakarra, inondik inora ere. Haietako batzuk aztertu ditu Maite Goñik ETB1eko Ahoz Aho saioan, Ilaski Serranorekin eta Ana Galarragarekin.
Goñik azaldu du aspalditik ari direla azpimarratzen hezkuntzan egunerokotasuna duten gaiak erabiltzearen garrantzia: «Zergatik? Oso garrantzitsua delako etorkizuneko hiritar kritikoak heztea, euskaraz eta euskarari begira daudenak, aktiboak, eta munduan gertatzen denaz jabetzen direnak». Haren iritziz, BERRIA Ikasgelak beteko du hutsune hori.
Plataformaren edukiari dagokionez, Goñik edukien aniztasuna (albisteak, bideoak, infografiak...) nabarmendu du, baita haiek bilatzeko sistema ere.
Aukera gehiago
Dena den, Goñiren iritziz, nahiz eta «oso gustuko» duen, BERRIA Ikasgelaren sorrera «lehen urrats bat» soilik da. Horregatik aztertu ditu atzerriko hedabideek dituzten antzeko proiektuak. Azaldu duenez, beste hainbat herrialdetan aspalditik dago ikasleak albisteetara bideratzeko joera.
Aipatu duen lehen webgunea AEBetako Time aldizkariaren Time For Kids da. Goñik nabarmendu duenez, plataforma horrek testu bakoitza lau mailatara egokitua du, eta horrek irakasleei ahalbidetzen die ikasleekin ongien datorkien mailakoa erabiltzea. Sistema horrek ahalbidetzen du ikasgela berean maila ezberdina duten ikasleekin gai bera lantzea ere. Time For Kids proiektuak, gainera, ikasleen parte hartzea sustatzen duela nabarmendu dute ETB1eko saioan, baita lantzeko ariketak eskaintzen dituela ere.
Badaude plataforma gehiago ere: Erresuma Batuko Sky News-en First News eta Frantziako Liberation egunkariaren Le P'tit Libé, adibidez. First News Time-en webgunearen antzekoa da Goñiren arabera, baina Le P'tit Libé-k badu berezitasun bat: «Oso gai serioak lantzen dituzten, umeentzat egokiak ez direla diruditen horiek: gerrak, hauteskundeak, atentatuak...».
Ikasgela
Goñik esan duenez, aipatutako plataforma horiek BERRIA Ikasgelaren «pauso bat aurretik» doaz. Izan ere, sortu berria da Ikasgela. Proiektua denentzat eta modu irekian dago eskura, eta BERRIAk abiatutako proiektuak badakien arren ez dituela arazo guztiak konponduko, irakasle eta ikasleentzat helduleku bat izan nahi du: euskaraz eta Euskal Herriko ikuspegitik sortutako gaur eta hemengo eduki gehiago izan ditzaten irakasleek eta ikasleek. Aktualitatetik abiatuta, eta ikasliburuetan eta beste baliabideetan dauden materialen osagarri gisa.
12 urtetik aurrerako ikasleekin arlo ugaritako gaiak eskolan lantzeko proposamenak egiten ditu webguneak. BERRIA egunkarian argitaratutako artikuluak dira abiapuntua. Horiek egokitu eta moldatu egiten dituzte Ikasgelan, ikasleekin lantzeko eran.
Oraingoz urrats bat egin du BERRIA Ikasgelak, abiatu egin da, eta pixkanaka neurtuko du etorkizunean beste zer urrats egin litezkeen. Oraingoz, astero artikulu berriekin eguneratzen dute gunea, eta buletinean izena eman duten irakasleei mezu elektroniko bat igortzen diete astero, berrikuntzak jakinarazteko. Foro bat ere badu du webguneak. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206036/aurten-ugaritu-egin-dira-arrazakeriarekin-lotutako-gorroto-delituak.htm | Gizartea | Aurten ugaritu egin dira arrazakeriarekin lotutako gorroto delituak | Islamari buruzko aurreiritziak desegiten jardunaldia inauguratu du Erkorekak, eta adierazi du gorroto delituen kausa nagusia arrazakeria dela. | Aurten ugaritu egin dira arrazakeriarekin lotutako gorroto delituak. Islamari buruzko aurreiritziak desegiten jardunaldia inauguratu du Erkorekak, eta adierazi du gorroto delituen kausa nagusia arrazakeria dela. | Gorrotoaren katea «errotik mozteko» eta aurreiritziak «desegiteko» deia egin du Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak, gaur, Islamari buruzko aurreiritziak desegiten jardunaldiaren inaugurazioan. Erkorekak ziurtatu duenez, «Euskadin urtetik urtera» erregistratzen diren gorroto delituen arrazoi nagusia «arrazakeriarekin eta xenofobiarekin lotuta» dago: aurten, esaterako, lehenengo hamar hilabeteetan zazpi puntu baino gehiago ugaritu dira: %48,55etik %55,71ra. Musulmanen komunitatearekin lotutakoak ere igo dira, %25etik %32ra.
Erkorekaren arabera, mintegiaren izenburuak «iradokitzen» du «bizikidetza anitza eta integratzailea eraikitzeko» aurreiritziak «desmuntatu» behar direla. Adierazi duenez, aurreiritzia «ezjakintasunaren ondorioa da ia beti», baina «ezjakintasuna ez da beti kaltegabea», eta gorrotoak pertsona edo kolektibo baten aurkako «indarkeria erabiltzera bultza» dezake.
Gorroto delituak desagerrarazteko, botere publikoek «diskurtso eta zigorren estrategia uztartu» beharko luketela adierazi du Erkorekak. Horrekin batera, azaldu du botere publikoek hiru modutan erantzun dezaketela: «Horri aurre egiten dioten eta neutralizatzen duten beste diskurtso batzuekin, neurri zigortzaileekin edo diskurtso eta zigorren estrategia konbinatu batekin». Sailburuak nabarmendu du «Gorroto diskurtsoa debekatzeak eta zigortzeak» ez duela esan nahi «adierazpen askatasuna kaltetzea», baina adierazpen askatasunak inoiz ezin duela «gorroto delitua estali».
Arrazakeria eta xenofobiarekin lotutako gorroto delituak ugaritu egin diren arren, Ikuspegi Immigrazioaren Euskal Behatokiaren 2021eko Barometroaren arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herritarrek gero eta jarrera «inklusiboagoa eta toleranteagoa» erakusten dute jatorri atzerritarra dutenekin. Tolerantzia indizea «inoizko handiena» bada ere, inkestek agerian uzten dute jatorri atzerritarra duten kolektibo batzuek «estigmatizatuta» jarraitzen dutela, batez ere, marokoarrek, aljeriarrek eta magrebtarrek. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206037/europan-igo-da-gehien-covid-19ak-hildakoen-kopurua.htm | Mundua | Europan igo da gehien COVID-19ak hildakoen kopurua | OMEren azken datuen arabera, azken astean %5 igo dira heriotzak kontinente zaharrean. Belgikan telelana ezarri dute, eta gauza bera egitea aztertzen ari dira Frantzian. | Europan igo da gehien COVID-19ak hildakoen kopurua. OMEren azken datuen arabera, azken astean %5 igo dira heriotzak kontinente zaharrean. Belgikan telelana ezarri dute, eta gauza bera egitea aztertzen ari dira Frantzian. | Kutsatzeak gora doaz, eta haiekin batera heriotzak. OME Osasunaren Mundu Erakundeak gaur bertan argitaratutako azken txostenaren arabera, azken astean %5 egin dute gora Europan COVID-19ak hildakoak. Gorakadarik handiena jasan duen kontinente bakarra da: Amerikan %3 egin dute behera; Asia mendebaldean, %5; eta Mediterraneo mendebaldean, %14. Hildakoen kopurua handitu egin da Asia hegoaldean eta ekialdean ere (%1), eta Afrikan (%3). Munduko datuei dagokienez, berriz, kopuruak egonkor mantentzen dira: azken astean, 50.000 hildakoren berri eman dute erakundeko kide diren herrialdeek.
Kutsatzeek, bestalde, %6 egin dute gora mundu osoan. Kontinenteka, Amerikan eta Europan izan da igoerarik handiena, %8koa. Europan, 100.000 biztanleko 230 kasu atzeman dituzte, batez beste; beraz, kontinente zaharra da oraintxe okerren dagoena. Afrikan, %33 kasu gutxiago jakinarazi dituzte. Mundu osoan, 253 milioi kasu atzeman dituzte dagoeneko, birusa lehen aldiz agertu eta 23 hilabetera. Herrialdeka, berriz, AEBak, Errusia, Alemania, Erresuma Batua eta Turkia dira, hurrenez hurren, kasu gehien jakinarazi dituztenak.
Europako herrialdeen artean, batek baino gehiago azken asteetan markak hautsi dituzte. Errusian, 1.247 hildakoren berri eman dute, orain arteko kopururik handiena; kutsatzeek, berriz, apur bat behera egin dute, azken orduetan beste 36.626 kasuren berri jakinarazi dute. Moskuk etxeratze agindua ezarri die martxora arte, hain zuzen, 60 urtetik gora dituzten eta txertorik hartu ez duten herritarrei.
Txertatuta ez dauden herritarrak berrogeialdian jartzea erabaki du Austriako gobernuak ere. Itxialdia astelehenean sartu zen indarrean herrialde osoan —bi milioi inguru lagun dira berrogeialdian jarri dituztenak—, baina, hala ere, orain arteko kasu gehien jakinarazi ditu gaur gobernuak: 14.416, azken zazpi egunetan baino 2.000 kasu gehiago, batez beste. Erietxeetan ere gero eta gehiago dira koronabirusak jotako gaixoak: 2.723 pertsona daude ospitaleratuta, horietatik 486 larri. Zenbait hiritan, gainera, ez dago tokirik zaintza berezietan gaixo gehiago hartzeko, eta, ondorioz, batzorde bereziak osatu dituzte lehentasunak erabakitzeko. Hori da Salzburgon kasua.Austriakoa da Europan txertatzen maila baxuenetako bat duen herrialdea: herritarren %65ek jaso dituzte bi dosiak.
Alemanian ere, orain arteko kasu gehien jakinarazi dituzte, beste behin: 52.826. 100.000 biztanleko 319,5 kasuren berri eman dute azken zazpi egunetan, eta zaintza berezietako oheen %14,7 daude beteta. Horiek hala, Angela Merkel jarduneko kantzilerrak adierazi du arreta jarri behar dela erietxeratzeetan, neurri murriztaileak beranduegi ez hartzeko. «Zehatu beharko genuke zein den gehienezko erietxeratze kopurua neurri berriak noiz indarrean sartu jakiteko», azaldu du.
Telelana berriz indarrean
Birusa gehiago zabaltzea saiheste aldera, telelanari lehentasuna emateko neurriak hartzen hasiak dira herrialdeak. Belgikan, esaterako, astean hiru egunetan etxetik lan egitera derrigortu nahi dituzte langileak, eta osasun arloan aritzen direnentzat txertatzea derrigorrezkoa izatea. Bilera datorren ostiralean egitekoa zuen gobernuak, baina aurreratu egin behar izan dute egoerak bultzatuta, eta gaur egingo dute.
Dena den, Belgikako lehen ministro Alexander De Crook berretsi du txertoa hartzearen aldekoa den arren ez duela uste inor horretara behartu behar denik: «Aukerakoa da txertaketa, aukerarik onena da, baina norberak hartu beharreko erabakia da, hala ere. Uste dut beti dela hobea jendea datuekin konbentzitzea, derrigortzea baino». Horri lotuta, gogorarazi du pertsona txertatu batek gaixotzeko zazpi aldiz arrisku txikiagoa duela, eta erietxera joateko 11 aldiz aukera txikiagoa.
Belgikan herritarren %75 inguruk hartu dute txertoa, baina, eskualdez eskualde, aldeak nabarmenak dira: Flandrian herritarren %80 txertatuta daude, baina Bruselan %56k soilik hartu dituzte bi dosiak. Baina kutsatzeak ugaritu ahala, derrigorrezko txertaketaren auzia politikako lehen lerrora heldu da. Horren aldeko jarrera agertu du, esaterako, Osasun ministro Frank Vandenbroucke sozialista flandriarrak.
Frantziako Gobernuak ere ez du baztertzen telelanari lehentasuna ematea. Hala aurreratu du gaur Osasun ministro Olivier Veranek. Neurri horrek zuzenean eragingo lioke Ipar Euskal Herriari. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206038/tolosako-udalak-bertan-behera-utzi-du-asteburuan-egitekoa-zen-babarrun-azoka.htm | Gizartea | Tolosako Udalak bertan behera utzi du asteburuan egitekoa zen babarrun azoka | Intzidentzia handia duten herrietarako Eusko Jaurlaritzak ezarritako neurri berrien ondorioz, hainbat udal hasiak dira bertan behera uzten antolatutako azokak, jaiak eta bestelakoak. | Tolosako Udalak bertan behera utzi du asteburuan egitekoa zen babarrun azoka. Intzidentzia handia duten herrietarako Eusko Jaurlaritzak ezarritako neurri berrien ondorioz, hainbat udal hasiak dira bertan behera uzten antolatutako azokak, jaiak eta bestelakoak. | Eusko Jaurlaritzak COVID-19aren aurka hartutako neurri berriak gaur sartu dira indarrean, eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hainbat herritako udalak hasi dira programatutako azoka, jai eta bestelako jarduerak bertan behera uzten edo atzeratzen. Horietako bat izan da Tolosako Udala (Gipuzkoa). Asteburu honetan egitekoa zen babarrun festa bertan behera uztea erabaki du udalak, «zuhurtziagatik eta arduragatik». Hori horrela, ez dira egingo Tolosako babarrunaren ekoizleen 29. lehiaketa, ez eta Tolosako babarrunaren lehiaketa gastronomikoa ere. Udalak ohar bidez jakinarazi duenez, larunbateko azoka eta antolatutako kultur jarduerak bakarrik baimenduko dituzte.
Olatz Peon alkateak adierazi du Tolosan, «lehen eta orain», dagozkien prebentzio neurriak hartuta antolatu direla jarduerak, guztiak modu seguruan egin daitezen ziurtatzeko protokoloak beteta. «Tolosarren osasuna bermatzea da lehentasun bakarra, bizitza baitago jokoan». Tolosa eremu gorrian dago, 100.000 biztanleko 530eko intzidentzia tasarekin. «Ez gaude ondo, eta neurriak hartu eta neurriak bete egin behar ditugu, atzera ez egiteko», azpimarratu du alkateak.
Tolosan ez ezik, Murgian ere (Araba) erabaki dute jaiak ez ospatzea. Irailean egitekoak ziren herriko jaiak, baina azarora atzeratu zituzten, eta asteburu honetan ziren ospatzekoak. Zuiako udalerriaren intzidentzia tasa 127 kasukoa zen astelehenean, Jaurlaritzak ezarritako langaren azpitik, baina, hala ere, Murgiako Udalak erabaki du jaiak ez ospatzea.
Airean dira, besteak beste, Eibarko eta Zumarragako festak, eta baita zenbait herritan ospatzekoak diren San Tomas jaiak ere. Hain zuzen ere, Bilboko alkate Juan Mari Aburtok esan du oraindik ez dela San Tomasi edo Gabonetako ospakizunei buruzko erabakia hartzeko momentua, herritarrek «arduraz» jokatzekoa baizik.
Agintarien deia
Iñigo Urkullu lehendakariak pandemiari buruz hitz egin du gaur goizean, Bilbon, eta «prebentzio eta autobabeserako» deia egin die herritarrei. Gogoratu du pandemia ez dela amaitu, eta arauak «zorrotz» betetzeko eskatu du. Labi desagertuta, Osasun Sailaren esku dago pandemiaren kudeaketa, eta hartutako azken erabakien haritik argitu du Gotzone Sagarduiren saila udalekin harreman zuzenean dagoela. COVID ziurtagiriari dagokionez, Urkulluk adierazi du espero duela Jaurlaritzak justiziaren babesa eskuratzea eta neurri hori abian jartzeko modua izatea.
Bestalde, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak dei egin die asteburu honetan manifestazio, kongresu edo kontzertu bat antolatzeko asmoa dutenei COVID-19aren aurkako neurriak bete eta indarrean diren arauak betearazi ditzaten. Larunbaterako, EH Bilduk eta PSE-EEk ekitaldi bana dute antolatua Bilbon: manifestazioa egingo du koalizio subiranistak, eta kongresua sozialistek. «Manifestazio batera deitzen dutenen erantzukizuna da parte hartzaileek pertsonen arteko distantzia gordetzea eta maskara une oro erabiltzea. Eta ez bakarrik manifestazioa egiten denean, baita beste udalerri batzuetako pertsonak Bilbora etortzen direnean ere. Gauza bera kongresu batean edo kontzertu batean», esan du Zupiriak. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206039/emakumeak-gerraren-aurka-eragileak-salatu-du-natoren-mila-militar-baino-gehiago-mobilizatu-dituztela-gasteizko-arakako-kuartelera.htm | Gizartea | Emakumeak Gerraren Aurka eragileak salatu du NATOren mila militar baino gehiago mobilizatu dituztela Gasteizko Arakako kuartelera | Emakumeak Gerraren Aurka eragileak kontzentrazio batera deitu du ostiralerako, ‘NATO Euskal Herritik kanpora! Ez Gasteizen, ez inon!’ lelopean. Askapena Euskal Herriko erakunde internazionalistak ere bertaratzeko deia egin du. | Emakumeak Gerraren Aurka eragileak salatu du NATOren mila militar baino gehiago mobilizatu dituztela Gasteizko Arakako kuartelera. Emakumeak Gerraren Aurka eragileak kontzentrazio batera deitu du ostiralerako, ‘NATO Euskal Herritik kanpora! Ez Gasteizen, ez inon!’ lelopean. Askapena Euskal Herriko erakunde internazionalistak ere bertaratzeko deia egin du. | NATOren mila militar baino gehiago trebatzeko aukeratu dute Gasteizko Arakako basea. Urriaren 27an hasi ziren tropak Beterako kuartel militarretik (Herrialde Katalanak) Arakako kuartel militarrera lekualdatzen, eta, oraingoz behintzat, ez da etengo tropen mugimendua. Emakumeak Gerraren Aurka taldeak kontzentraziora deitu du ostiralerako Gasteizen, NATO Euskal Herritik kanpora! Ez Gasteizen, ez inon! lelopean. Dato eta Postas kaleen arteko bidegurutzean izango da elkarretaratzea, 19:30ean. Askapena Euskal Herriko erakunde internazionalistak ere bat egin du mobilizazioarekin, eta bertaratzeko deia egin du; tropen mugimendua «oharkabean ez pasatzeko».
Erakunde internazionalistako kideek gogor salatu dute mundu mailako «potentzia inperialista» Euskal Herrira etorri izana, eta gogorarazi dute aurretik ere erabili izan dutela Euskal Herria entrenamendu militarrerako: «NATOk gure lurraldea erabiltzen jarraitzen du operazioetarako, hala nola Bardeatako basea, eta, egunotan, Arabako base militarra. Zoritxarrez, horiek ez dira Euskal Herriak inperialismoarekin dituen konplizitate bakarrak». Argi daukate erakunde internazionalista gisa beren betebeharra dela «militarizatzeko» azken saiakera honi aurre egitea. «Argi adierazi behar dugu ez ditugula militarrak eta NATO gure lurretan onartuko, ezta beste inon ere», gaineratu dute.
Are, Gasteiz eta inguruak militarizatuko dituztela ohartarazi dute Askapenakoek, eta esan dute, adibidez, errepideetako kontrolak «areagotzea» ekarriko duela tropen presentziak. Hala, 1949an sortu zenetik, NATO «munduko miseriaren» eragileetako bat dela nabarmendu dute, eta sortu zenetik orain arte hainbat herrialdetan izandako esku hartzeak gaitzetsi dituzte. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206040/epaileak-ebatzi-du-ez-dela-frogarik-egoitz-urrutikoetxea-etako-kide-izan-zela-errateko.htm | Politika | Epaileak ebatzi du ez dela frogarik Egoitz Urrutikoetxea ETAko kide izan zela errateko | Bi urteko presondegi zigorrera kondenatu du Parisko Zigor Auzitegiak, betetzeko beharrik gabe. 2003an eta 2005ean ETArekiko «sinpatia» zuela eta etakideekin harremanetan egon zela erran du epaileak. Zigorrak ezartzeko epailearen deialdietara joan beharko du urte batez | Epaileak ebatzi du ez dela frogarik Egoitz Urrutikoetxea ETAko kide izan zela errateko. Bi urteko presondegi zigorrera kondenatu du Parisko Zigor Auzitegiak, betetzeko beharrik gabe. 2003an eta 2005ean ETArekiko «sinpatia» zuela eta etakideekin harremanetan egon zela erran du epaileak. Zigorrak ezartzeko epailearen deialdietara joan beharko du urte batez | Parisko Zigor Auzitegiko epaileak ebatzi du ez dagoela frogarik 2003an eta 2005ean Egoitz Urrutikoetxea ETAko kidea izan zela errateko. Bi urteko presondegi zigorra eman dio, hala ere, ezker abertzaleko kideari, betetzeko beharrik gabe. Epailearen iritziz, frogatua gelditu da Urrutikoetxeak ETArekiko sinpatia zuela, eta garai hartan etakideekin harremanetan izan zela. Elementu horiek aski izan zaizkio gaizkile elkarteko kide izateagatik erruduntzat jotzeko. Orain, zigorrak ezartzeko epailearekin izanen du orain Urrutikoetxeak; haren deialdietara joan beharko du urte batez, eta lanean edo ikasten ari dela frogatu beharko du. Azkenik, Fijait arau hauste terroristen egileen Frantziako fitxategi judizial automatizatuan ez sartzea erabaki du epaileak.
Ulertu ezina eragin lezake epaitegiaren erabakiak. Hain zuzen ere, Urrutikoetxea ETAko kide izan ez bazen, zer erakundetako kide izateagatik ebatzi dute gaizkile elkarteko kide izan zela? «Nik ere ez dut ulertzen», erantzun du, ironiaz, Laurent Pasquet-Marinecci defentsako abokatuak. «Epaitegiak erran du ezin dela frogatutzat eman garaian ETAko kide izan zela; beraz, judizialki ez da ETAko kidea. Baina akusazioen garaian erakunde armatuarekiko sinpatia zuela ebatzi du epaileak, eta ETAko kideekin eta arduradunekin harremanetan egon zela. Hori da argumentua gaizkile elkarteko kide izan zela errateko», esplikatu du. «Biziki analisi arriskutsua da. Atea irekitzen dio edozein gehiegikeriari; ez gara pentsamenduaren poliziatik urrun. Ideologia da».
Adibide bat eman du: «Demagun kazetari bat, edo ikerlari bat, erakunde armatu batetiko sinpatia duena, eta erakunde horretako kide batzuekin harremanean dena. Erabaki honen arabera, gaizkile elkarteko kide izateagatik zigortzen ahalko lukete». Sinpatiarena «biziki nozio lausoa» dela azpimarratu du. «Egoitz Urrutikoetxea ez dute zigortu egin duenagatik, izan denagatik baizik», ondorioztatu du. Ildo beretik jo du Urrutikoetxeak berak ere, eta «kezkagarria» dela erran du: «Bide bat ireki dute». Hala ere, erabaki «positiboa» dela erran du, prokuradorearen eskaria erdira jautsi duelako epaileak, eta ez dutelako Fijaiten sartu.
EH Baik, ohar batean, deitoratu du Urrutikoetxearen auziaren gisakoek bere horretan segitzea Aieteko Adierazpenaren hamargarren urteurrenean. «Aietek bidea ireki zion Euskal Herrian gatazka armatu baten baldintzak gainditzeko sekuentziari, eta sekuentzia horretan irekiak diren prozedura judizialek lagungarriak izan behar dute euskal preso eta iheslarien etxeratzearen aldeko urratsak egiteko. Ez militante politikoak kartzelatzeko mehatxuak». Azpimarratu dute Urrutikoetxea zigortu egin dutel, kartzelatuko ez badute ere. «Eskatzen dugu bertan behera gera daitezela haren aurkako prozedura judizial guziak, eta, bide beretik, Parisi eta Madrili zuzentzen gatzaizkie, eta eskatzen diegu Euskal Herrian irekia den fasearen aldeko urratsak egin ditzatela».
Otsailean dei auzitegian
Joan den urriaren 8an eta 9an epaitu zuten ezker abertzaleko militantea, 2003 eta 2005 artean ETAko kide izatea eta «helburu terroristak» zituen gaizkile elkarte bateko kide izatea leporatuta. Terrorismoaren aurkako Frantziako fiskaltzako prokuradoreak adierazi zuen ez ziola «zentzurik ikusten» Urrutikoetxea kartzelan sartzeari, baina haren kontrako akusazioak funtsatuak direla kontsideratuta, lau urteko kartzela zigorra eskatu zuen haren kontra, betetzeko beharrik gabe. Laure Heinich eta Laurent Pasquet-Marinacce defentsako abokatuek salatu zuten «ezdeusak» zirela aurkeztutako elementuak, eta ez dagoela «inolako zantzurik» frogatzeko Urrutikoetxea etakide eta gaizkile elkarteko kide izan zela; errugabetzat jotzeko eskatu zuten.
Joan den urrikoa ez da Egoitz Urrutikoetxeak Parisen duen afera judizial bakarra. Heldu den otsailean ere epaitzekoa dute Parisko Dei Auzitegian. 2005ean ETArekin harremana izatea leporatzen diote. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206041/peng-shuai-tenislari-txinatarra-jendaurretik-desagertua-delako-kezka-azaldu-dute-hainbat-kirolarik.htm | Kirola | Peng Shuai tenislari txinatarra jendaurretik desagertua delako kezka azaldu dute hainbat kirolarik | Peng Shuaik orain bi aste salatu zuen sexu eraso bat egin ziola Txinako lehen ministrorde ohi Zhang Gaolik. Salaketa egin zuenetik, ez da kirolariaren berririk izan. Hainbat herritarrek '#WhereIsPengShuai' traola zabaldu dute sare sozialetan, hari buruz galdezka. | Peng Shuai tenislari txinatarra jendaurretik desagertua delako kezka azaldu dute hainbat kirolarik. Peng Shuaik orain bi aste salatu zuen sexu eraso bat egin ziola Txinako lehen ministrorde ohi Zhang Gaolik. Salaketa egin zuenetik, ez da kirolariaren berririk izan. Hainbat herritarrek '#WhereIsPengShuai' traola zabaldu dute sare sozialetan, hari buruz galdezka. | Peng Shuairen salaketaren ondoko isiluneak alarmak piztu ditu kirol munduan. Txinako tenislaririk ezagunenetariko bat da Peng. Orain bi aste, azaroaren hasieran, kirolariak salatu zuen Txinako lehen ministrorde izandako Zhang Gaolik sexu erasoa egin ziola. Weibo sare sozial txinatarraren bitartez egin zuen salaketa: «Egia osoa esanen dut zuri buruz», idatzi zuen, Zhangi zuzenduz. Kontatu zuen ministrorde ohiaren etxera tenisean jokatzera joandako egun batean gertatu zela erasoa. «Ez nizun baimenik eman, eta ezin nion negarrari eutsi», idatzi zuen, besteak beste. Ordea, Pengek argitaratutako mezuak minutu batzuk baizik ez zuen iraun plataforman; argitaratu eta deus gutxira ezabatu baitzuen. Ordutik, kirolariak ez du agerpen publikorik egin, eta ez du hitzik esan, ez eta argitaratu ere.
Tenislaria jendaurretik desagertua dela ikusirik, gertatutakoaren gaineko ardura zabaltzeko ahotsak gero eta ozenago ari dira bihurtzen. Naomi Osaka japoniarra izan da salaketa egiten azkenetarikoa. Sona handiko kirolaria da Osaka; hamahirugarren postua du WTA zerrendan. «Berriki jakin dut nire kide bat desagertu egin dela sexu eraso bat salatu eta gutxira. Bera eta bere familia ongi egotea espero dut. Harritua nago gertatutakoaz ohartuta», txiokatu du Osakak sarean. Gainera, beste herritar askok egin bezala, Pengen desagerpena salatzeko traola erabili du hark ere: #WhereIsPengShuai.
Naomi Osakaren aurretik, beste kirolari batzuek ere beren sare sozial edo agerraldietako adierazpenak erabili dituzte bozgorailu gisa, egoera gaitzesteko. Hala egin du, esaterako, Novak Djokovic tenislari serbiarrak. Kezka azaldu zuen berak ere, eta adierazi zuen espero zuela Peng ongi egotea.
Hain zuzen, kezkak baretze aldera, Emakumeen Munduko Tenis Elkarteak (WTA) argitu du baieztatu dutela Peng Shuai «salbu» dagoela. Erantsi dute, gainera, ez dagoela «inoren mehatxupean». |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206042/salatu-dute-jaurlaritzak-kendu-egin-duela-epidemiologoen-kategoria.htm | Gizartea | Salatu dute Jaurlaritzak kendu egin duela epidemiologoen kategoria | Osasun publikoko langileak eta epidemiologoak kategoria bakar batean «fusionatu» dituztela salatu dute medikuntza prebentiboko elkarteek eta arloan ari diren egoiliarrek. | Salatu dute Jaurlaritzak kendu egin duela epidemiologoen kategoria. Osasun publikoko langileak eta epidemiologoak kategoria bakar batean «fusionatu» dituztela salatu dute medikuntza prebentiboko elkarteek eta arloan ari diren egoiliarrek. | Medikuntza prebentiboko profesionalen elkarteek eta arloan ari diren mediku egoiliarrek salatu dute Eusko Jaurlaritzak administrazioko langileak antolatzeko ondu duen lege berrian ez duela aintzat hartu epidemiologoen kategoria. Jon Ander Gonzalez da ahotsa ozendu duten profesionaletako bat, arloko Ares MPSP elkarteko koordinatzailea. «Kategorien fusio bat egiten ari dira», esplikatu du: «Fusionatu nahi dituzte epidemiologia eta osasun publikoa eskala bakarrean». Eta bateratzeak ekar ditzakeen ondorioekin arduratuta daude.
«Izan ere, epidemiologiarena oso atal txikia da Osasun Sailaren barruan: orain gaude gutxi gorabehera hogei bat epidemiologo lanean, eta osasun publikoko teknikariak ehundik gora dira», azaldu du. «Aldaketak zer ekar dezakeen? Desprofesionaltasuna, alegia, epidemiologiako lanpostuetara hel daiteke jendea epidemiologian esperientziarik ez duena. Izan ere, osasun publikoak eremu oso zabala hartzen du, eta bertan modu askotako profesionalek egiten dute lan: ingurumenaren higienean ari direnak, elikaduraren arlokoak, osasun publikoetako laborategietan ari direnak... Aldiz, epidemiologian egiten da gaixotasunen agerraldien kontrola, zaintza. Eta aldaketa honek honek ekar dezake desespezializazioa». Alegia, prestaketa egokiaren falta da kezka behinena: «Kenduko digu berme bat: sartzen den jendea ez da izango hain espezializatua».
Eta izurri betean, aldaketa horren arriskuak aintzat hartu beharko liratekeela argudiatu dute. Izan ere, izurrian argi geratu da gaitzen kontrolean propio trebatutako profesionalen beharra, eta nahi eta ezinean ibili dira sarriegi. «Ahal duzun hobekien erantzuten duzu, jakina. Baina ekipoa urria da, behin-behinekotasun handia dago, eta taldea handitu egin beharko litzateke», azaldu du Gonzalezek. Administrazioari kexua helarazi badiote ere, aldaketa irmoa den susmoa dutela adierazi du. «Ez dugu oraindik erantzunik jaso». |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206043/asteburuan-izandako-eraso-matxista-bat-salatu-dute-mutrikun.htm | Gizartea | Asteburuan izandako eraso matxista bat salatu dute Mutrikun | Gertatutakoa salatzeko eta emakumeari elkartasuna adierazteko, manifestaziora deitu dute gaurko. Herriko Goiko Plazatik abiatuko da protesta, 19:00etan. | Asteburuan izandako eraso matxista bat salatu dute Mutrikun. Gertatutakoa salatzeko eta emakumeari elkartasuna adierazteko, manifestaziora deitu dute gaurko. Herriko Goiko Plazatik abiatuko da protesta, 19:00etan. | Emakume batek asteburuan Mutrikun (Gipuzkoa) jasandako sexu erasoa salatu dute EMA Emakumeak Mutrikun Abian elkarte feministak eta Mutrikuko Udalak. Gertatutakoa salatzeko, eta erasoa jasan duen emakumeari elkartasuna adierazteko, manifestaziora deitu dute gaurko. Herriko Goiko Plazatik abiatuko da protesta, 19:00etan, eta herritar guztiei parte hartzeko eskatu diete.
Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza-k jakitera eman duenez, emakumearen 33 urteko bikotekidea izan zen erasotzailea. Hedabideak gehitu du erasotzaileak «jipoitu» egin zuela, «sexu erasoak» egin zizkiola eta «labanaz» mehatxatu zuela emakumea. Andreak ihes egitea lortu zuen, baina «kalte fisiko handiak» ditu. Salaketa ipini bezain laster atxilotu zuten erasotzailea. Ertzaintzak baieztatu du atxilotua Eibarko Guardiako Epaitegiaren eskuetan jarri zutela, polizia eginbideak amaitu ondoren. Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza -k azaldu duenez, babes neurriak jarri dizkiote emakumeari, eta 300 metroko urruntze agindua erasotzaileari. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206044/sektore-feminizatuentzat-1400-euroren-gutxieneko-soldata-eskatu-du-labek.htm | Ekonomia | Sektore feminizatuentzat 1.400 euroren gutxieneko soldata eskatu du LABek | Lanbide arteko akordioak egitea eskaini die Confebaski eta CENi. Patronalak zor patriarkala dauka emakume langileekin», aldarrikatu du. | Sektore feminizatuentzat 1.400 euroren gutxieneko soldata eskatu du LABek. Lanbide arteko akordioak egitea eskaini die Confebaski eta CENi. Patronalak zor patriarkala dauka emakume langileekin», aldarrikatu du. | Emakumeak nagusi diren sektoreetan soldatak txikiagoak izatea da gaur egungo soldata arrakalaren arrazoi nagusietako bat. Hori zuzentze aldera, sektore feminizatuetan 1.400 euroren gutxieneko soldata bat ezartzeko eskatu du LABek. Hori egiteko modu bat proposatu die Confebask eta CEN patronalei: lanbide arteko akordio baten bidez gutxieneko soldata hori finkatzea.
Hego Euskal Herriko bi patronal nagusietako Bilboko eta Iruñeko egoitzen aurrean bildu dira gaur goizean garbitzaileak, merkataritzako langileak, zaintzaileak eta jangeletako beharginak, LABek deituta. « Guztiak pandemian zehar ezinbestekoak izan diren langileak dira, baina 1.400 eurotik beherako soldatak dituztenak», gogorarazi zuen sindikatu abertzaleak.
Bilbon, Confebasken egoitzaren aurrean, Maddalen Dorador LABeko zerbitzu pribatuen federazioko idazkariak nabarmendu du aberastasunaren banaketa dela gakoa: «Sortzen den aberastasuna modu justu batean banatzea eskatzen dugu. Dirua egon badago». Adibide bat jarri zuen banaketa hori okerra dela adierazteko: Ignacio Sanchez Galan Iberdrolako presidenteak hilero zahar egoitzetako 660 langilek beste irabazten du, eta 799 garbitzailek adina. Zehazki, Sanchez Galanek 12,201 milioi euro patrikaratu zituen 2020. urtean —6,2 milioiren soldata eta beste sei milioi akzioetan—.
«Bi aldiz aberastu da»
Iberdrolako buruaren soldata baino apalagoa eskatu du LABek sektore feminizatuetan: 1.400 euro hilero, edo urtean 19.600 euroren soldata garbia, hamalau ordainketa eginez gero. Ez da ausaz hautatutako kopurua, baizik eta Euskal Herriko batez besteko soldataren %60. «Zer gutxiago, hori bermatzea baino. Gure lanak aitortu eta duintzea eskatzen dugu. Patronalak zor bat dauka emakume langileokin, zor patriarkala. Bi aldiz aberastu da gure lanarekin, gure enplegu prekarioari esker, eta etxean musu truk egiten ditugun zaintza lanen kontura», azaldu du Doradorrek.
Beste aldarrikapen batzuk ere aurkeztu dizkie LABek Confebaski eta CENi: gehieneko lanaldia arautzea, soldata arrakala gainditzea eta lanaldi partziala mugatzea.
Bere aldarrikapena esparru politiko-instituzionalera ere eraman nahi du LABek. Horrela, Iñigo Urkullu eta Maria Txibite lehendakariei eskatu die esku hartzeko sektore feminizatuetan soldata arrakalaren gaian patronalei presio egin diezaieten. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206045/baionako-asb-neskak-errugbi-taldea-eliteko-lehiatik-erretiratzea-erabaki-du-zuzendaritzak.htm | Kirola | Baionako ASB Neskak errugbi taldea Eliteko lehiatik erretiratzea erabaki du zuzendaritzak | Jokalariek planto egin zuten azaroaren hasieran, baliabide faltarengatik protesta egiteko. Klubeko zuzendaritzak esan du sasoia eteteko erabakia ez dela zigorra, eta jokalarien «segurtasunarengatik» hartu dutela. | Baionako ASB Neskak errugbi taldea Eliteko lehiatik erretiratzea erabaki du zuzendaritzak. Jokalariek planto egin zuten azaroaren hasieran, baliabide faltarengatik protesta egiteko. Klubeko zuzendaritzak esan du sasoia eteteko erabakia ez dela zigorra, eta jokalarien «segurtasunarengatik» hartu dutela. | Baionako ASB Neskak errugbi taldeko jokalariek planto egin zuten azaroaren 7an, eta ez ziren zelairatu, Okzitaniako Tolosaren aurkako partidan. Baldintza txarrengatik, jokalari faltarengatik, eta entrenatzeko bitarteko eskasengatik protesta egin nahi izan zuten horren bidez. Eskaerei erantzun beharrean, klubeko zuzendaritzak erabaki du taldeak Frantziako Eliteko lehian egiten ari zen sasoia bertan behera uztea.
ASB zuzendaritza batzordeko kideek bozkatu zuten atzo taldearen sasoia amaitzea, ia aho batez (boto zuri bat egon zen, gainerakoak, zuzendaritzaren proposamenaren alde). Gilles Peynoche klubeko presidenteak France Bleu Pays Basque irratiari gaur esan dionez, erabakia «ez da zigorra, nahiz eta klubeko kideek gaizki hartu». Gaur bidali diote gutuna Frantziako Errugbi Federazioari, lehia uzteko erabakiaren berri emateko.
Peynochek adierazi du klubeko kideek eta boluntarioek gaizki hartu zutela jokalarien greba. Gaineratu duenez, segurtasuna arrazoiengatik hartu dutela sasoia amaitzeko erabakia, 50 jokalarietatik hamar bat lesionaturik daudenean 38-40 bat aurkeztuta jokatu beharra ezinezkoa dela.
Jokalariek esan zuten gogorra izan zitzaiela planto egiteko erabakia hartzea, baina ezinbestekoa zutela euren ahotsa entzunaraztea. Azken boladan hainbat jokalari joan direnez lehen lerro osoa falta zutela esan zioten zuzendaritzari, eta zehaztu zuten bigarren mailako taldeko jokalariak zelaira ateratzea haiek fisikoki arriskuan jartzea litzatekeela. Jokalariek esan zuten zuzendaritzak ez zituela serio hartzen, eta horregatik erabaki zutela keinu ikusgarri bat egitea, eta partida ez jokatzea.
Salatu zutenez, entrenatzeko ere larri dabiltza, jokalariak falta dituztelako, eta salatu dute prestaturik ez dauden jokalariekin aritzera behartu dituztela. Taldea zahartzen ari dela esan zuten, eta inbertsio gehiago egiteko eskatu zioten klubari. ASB taldeko jokalariak ez dira profesionalak: ez dute dirurik jasotzen errugbian jokatzeagatik.
Peynochek onartu du klubak ez duela baliabiderik Tolosako edo Montpellierko taldeekin lehiatzeko Elite mailan, baina erabaki zutela sasoia hastea, aurrera egingo zutelakoan. Haatik, egoerak eragina izan du taldearen emaitzetan, eta ligako azkenak dira.
Presidenteak hausnartzeko eskatu die Federazioari eta Baionako Udalari. «Elitean egoteko, piramide bat behar da. Piramidea formakuntza da, hezkuntza da». |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206046/orain-arteko-prozesadore-kuantikorik-indartsuena-aurkeztu-du-ibmk.htm | Bizigiro | Orain arteko prozesadore kuantikorik indartsuena aurkeztu du IBMk | 'Eagle' txipak (Arrano) 127 qubit ditu, konpainiaren aurreko gailuak halako bi. Konpainiak esan du prozesadorea «mugarria» dela konputazio kuantikorako bidean. | Orain arteko prozesadore kuantikorik indartsuena aurkeztu du IBMk. 'Eagle' txipak (Arrano) 127 qubit ditu, konpainiaren aurreko gailuak halako bi. Konpainiak esan du prozesadorea «mugarria» dela konputazio kuantikorako bidean. | Aurrera doa ordenagailu kuantiko erabilgarriak garatzeko lasterketa. Bide horretan «mugarria» jarri duela adierazi du IBM konpainiak. Eagle izeneko prozesadorea aurkeztu du: 127 qubit ditu txipak, konpainiaren aurrekoak halako bi baino gehiago.
Konputazio kuantikoak gizakien ahalmenetan iraultza ekarriko duela esaten dute aditu askok. Aplikazio asko izango ditu: adimen artifizialerako, ingeniaritzan, finantzetan, botika berriak eta material berriak diseinatzeko... Eta horiek bakarrik aurreikusten direnak lirateke, orain irudikatzerik ez dauden aplikazioak sor daitezkeelako garatu ahala. Ordenagailu klasikoek eragindako iraultzaren adinakoa edo handiagoa eragingo dutela uste dute.
Baina zergatik izan daitezke horren indartsuak ordenagailu kuantikoak? Prozesadore klasikoak bitarrak dira; hau da, informazioa bitetan kodetzen da, eta bit bakoitza egoera zehatz batean egon daiteke: 0 edo 1, transistore bat piztuta edo itzalita egon daitekeelako. Ordenagailu kuantikoaren funtzionatzeko moduak, ordea, ez du zerikusirik horrekin: qubit edo bit kuantikoetan kodetzen da informazioa, eta horiek egoera batean baino gehiagotan egon daitezke aldi berean, une berean bizirik eta hilda egon daitekeen Schroedingerren katu ospetsua bezala.
Prozesatzeko ahalmenaren hazkuntza geometrikoa da, gainera: prozesadore bati gehitzen zaion qubit bakoitzarekin bikoiztu egiten da txiparen konputazio ahalmena. Beraz, hazkuntzaren abiada oso handia da: 2019an 27 qubiteko prozesadore bat aurkeztu zuen IBMk, iaz, 65 qubitekoa, eta, orain 127koa.
Duela urtebete albiste izan zen Googleren ordenagailu kuantiko batek lorturikoa. Konpainiaren arabera, lehen aldiz «nagusitasun kuantikoa» lortu zen. Hau da, aurrenekoz, ordenagailu batek kalkulu bat egin zuela, «ezinezkoa» litzatekeena munduko ordenagailu klasiko indartsuenarentzat. Edonola ere IBMkoek zalantzan jarri zuten Googlek lorturikoa.
«Eagle prozesadorearen etorrera urrats handia da ordenagailu kuantikoak klasikoak aplikazio erabilgarrietan gainditu duten egunerantz», esan du IBMko ikerketa buru Dario Gilek. Gaineratu duenez, konputazio kuantikoak ahalmena du gizarteko ia alor guztiak eraldatzeko, eta «geure garaiko arazorik handienei aurre egiten laguntzeko».
Interes komertzialekin loturiko adierazpen arranditsuez harago, konputazio kuantikoa «iraultza isila izango da», esan zion BERRIAri Roman Orus ikertzaileak. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206047/frankismoko-krimenak-epaitzeko-bidea-ireki-nahi-dute-psoek-eta-unidas-podemosek.htm | Politika | Frankismoko krimenak epaitzeko bidea ireki nahi dute PSOEk eta Unidas Podemosek | Amnistia Legea «nazioarteko legediaren arabera» interpretatzeko aukera jaso dute zuzenketa batean. 1977ko araua indargabetzea baztertu du Podemosek, «indar demokratikoen lorpena» dela iritzita. | Frankismoko krimenak epaitzeko bidea ireki nahi dute PSOEk eta Unidas Podemosek. Amnistia Legea «nazioarteko legediaren arabera» interpretatzeko aukera jaso dute zuzenketa batean. 1977ko araua indargabetzea baztertu du Podemosek, «indar demokratikoen lorpena» dela iritzita. | Ikusteko dago zer ibilbide izango den, baina iragarpenak berak harrabotsa sortu du: Espainiako Gobernua osatzen duten bi alderdi politikoek, PSOEk eta Unidas Podemosek, Memoria Demokratikorako Espainiako Legearen 30 zuzenketa adostu dituzte, 1977ko Amnistia Legea gaindituko luketenak. Horren arabera, frankismo garaian egindako gizadiaren aurkako krimenak eta torturak ez leudeke 1977ko arauak babestuta. Lege horixe izan da oztopo nagusia frankismoko krimenek bidea egin dezaten auzibidean, eta frankismoaren biktimek nazioartean bilatu behar izan dute Espainiako legediak ukatzen dien abaroa; Maria Servini Argentinako epaileak abiatutako ikerketetan, nagusiki.
Zuzenketak aurkeztu dituzte Espainiako Kongresuan, horretarako epea amaitzear. Gobernua osatzen duten alderdien beste asmoetako bat da, legearen bidez, frankismoaren biktimen errolda zabaltzea, epea ez dadin 1978an bukatu 1982an baizik. Hala eskatua zuten elkarte memorialista ugarik. «Espainiako Estatuko lege guztiak, 46/1977 Amnistia Legea barne, interpretatu eta aplikatuko dira nazioarteko zuzenbidearen arabera, eta, zehazki, zuzenbide humanitarioaren arabera, zeinaren arabera gerra krimenak, gizadiaren aurkakoak, genozidioak eta torturak ez diren preskribatzen eta ezin diren amnistiatu», dio zuzenketak.
Neurriok jasoko lituzkeen legeak, ordea, bide luzea du aurretik, eta ez erraza, espero litekeenez. 1977ko Amnistia Legea jo izan da Espainiako trantsizioaren zutabeetako gisa, eta hala aitortu dute Enrique Santiago PCE Espainiako Alderdi Komunistako idazkari nagusi eta Espainiako 2030 Agendako estatu idazkariak: ziurtatu du arau berriak ez duela 1977koa indargabetuko, eta hura «indar demokratikoen lorpena» izan zela, ahalbidetu zuelako diktadura garaian jazarritako herritar asko aske geratzea. Beraz, Santiagoren hitzetan, helburua da 1977ko legea «berriro interpretatzea».
Edonola, gaineratu du lege berriaren eragina ez dela «oso nabarmena» izango, auzipetu litezkeenetako asko jada hilda daudelako. Haatik, biktimek «egia judiziala» eskura dezaten balio izango du, Santiagoren esanetan, eta horrek «erreparazioan lagunduko» die. Gobernuko alderdien babesa ziurtatuta, koalizioak beste babes politiko batzuk bilatu beharko ditu orain legegaiak aurrera egin dezan. ERCrekin eta EAJrekin hasiko dira hizketan, legegaiak aurrera egin dezan.
Interpretazioa gako ERCk eskatua zuen 1977ko legea indargabetzeko, baina hori ez dela «zentzuzkoa» uste du Unidas Podemosek. ERCrentzat, ordea, aldaketak ez dira nahikoa, baina prest agertu dira tramitazioan zehar negoziatzeko. Horren ordez, arauen interpretazioan eragin nahi du gobernuak, 1977ko testua erabili ez dadin frankismo garaiko krimenak ez ikertzeko tresna gisa. Espainiako auzitegiek sarri egin diote erreferentzia trantsizio garaiko lege horri frankismoaren biktimen salaketak artxibatzeko. Beste neurri batzuk ere jaso dituzte. Adibidez, frankismoari lotutako pertsonen erretratu edo adierazpide artistikorik ezingo da erakutsi publiko orokorrak sarbidea duen lekuetan. |
2021-11-17 | https://www.berria.eus/albisteak/206048/navarra-sumak-barkamena-eskatu-die-zabalza-arregi-eta-rodriguezen-senideei.htm | Politika | Navarra Sumak barkamena eskatu die Zabalza, Arregi eta Rodriguezen senideei | Foro Sozialaren agerraldian, Iñaki Iriarte eskuineko koalizioko kideak nabarmendu du ez dutela arazorik autokritika egiteko, baina deitoratu egiten du egun normalizazio politikoa «zentro eskuinaren aurka setioa egiteko» erabiltzen dela. | Navarra Sumak barkamena eskatu die Zabalza, Arregi eta Rodriguezen senideei. Foro Sozialaren agerraldian, Iñaki Iriarte eskuineko koalizioko kideak nabarmendu du ez dutela arazorik autokritika egiteko, baina deitoratu egiten du egun normalizazio politikoa «zentro eskuinaren aurka setioa egiteko» erabiltzen dela. | «Autokritika egiten dugu. Ez genuen jakin German, Zabalza, Arregi eta gainerakoei kariñoa adierazten, edo justizia jasotzeko eskubidea zutela esaten». Navarra Sumako Iñaki Iriarte parlamentariak elkarbizitzari buruzko gogoeta egin du Nafarroako Parlamentuan. «Ez zaigu kostatzen barkamena eskatzea okertu egin baginen. Baina gogoratu behar dut ez genuela biolentzia erabili, ez genuela GAL antolatu. Ez genuen gerrarik antolatu gerra egin zigutenen kontra».
Foro Sozialeko ordezkariak parlamentuan izan dira asteazkenean, Herritarrekiko Harremanetarako Batzordean, elkarbizitza demokratikoa eraikitzeko urratsen eta oztopoen berri eman dezaten. Erantzunen txandan, elkarbizitzaren gaineko bere interpretazioa egin du Iriartek. Haren esanetan, elkarbizitzak ez du gai alderdikoi bat izan behar, ez eta «behin-behineko aliantza joko baten osagaia edo aurrekontu batzuk aurrera ateratzeko osagaia ere».
Iriarteren arabera, «naturaltasun osoz» onartu beharko litzateke elkarbizitzari buruz ikuspegi desberdinak daudela, baina, horiek zilegitzat hartu arren, uste du gutxieneko batzuk egon behar direla. Hala, nahiz eta terrorismoaren definizio bateraturik ez dagoen, Iriartek beharrezkotzat jo du haren edukiari buruz ados jartzea: «Erraten badut GALen ekintzak ez direla krimenak edo terrorismoa, ulergarria litzateke biktimek pentsatzea ezin dela nirekin bizi».
Hala, baieztatu du Navarra Sumak gaitzetsi egiten dituela GAL eta BVEren atentatuak eta Muguruzaren hilketak. «Horregatik tematzen gara EH Bilduri galdegiten ETA terrorista eta kriminala zela adieraz dezala eta lagun dezala argitzen argitzeke dauden krimenak». Haren irudiko, egun, normalizazio politikoaren helburua ez da elkarbizitza eraikitzea, «boterea lortzea baizik». Haren hitzetan, helburua da «Nafarroako zentro eskuina desagerraraztea eta agian bihar EAJ boteretik kentzea EAEn».
Fernando Armendariz Foro Sozialeko eledunak nabarmendu du alde guztietako biktimak berdin aitortu behar direla, «guztien sufrimendua berbera delako». Armendarizen arabera, Foro Sozialak hori gainditzea du asmo: «Politikak horretarako balio ez badu, zertarako balio du orduan?». Haren hitzetan, agerraldian agerian utzi du alderdiek elkarbizitzari buruzko ikuspegi desberdinak dituztela, eta aniztasun hori errespetatu behar dela elkarbizitza demokratikoa izan dadin, baina gutxieneko batekin: «Ez errepikatzea inoiz existitu behar ez zuen hori eta indarkeria bitarteko politiko gisa ez erabiltzea». |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206075/behobia-donostiaren-antolatzaileek-ez-dute-korrikalari-baten-heriotzaren-baieztapenik.htm | Kirola | Behobia-Donostiaren antolatzaileek ez dute korrikalari baten heriotzaren baieztapenik | Aragoiko (Espainia) egunkari batek zabaldu du 27 urteko lasterketari bat hil dela, baina EITBk adierazi du hil ala biziko egoeran dagoela. Helmugatik hiru kilometrora galdu zuen konortea, Ategorrietan. | Behobia-Donostiaren antolatzaileek ez dute korrikalari baten heriotzaren baieztapenik. Aragoiko (Espainia) egunkari batek zabaldu du 27 urteko lasterketari bat hil dela, baina EITBk adierazi du hil ala biziko egoeran dagoela. Helmugatik hiru kilometrora galdu zuen konortea, Ategorrietan. | El periódico de Aragón egunkariak eman zuen atzo albistea: Donostia ospitalean hil da igandean Behobia-Donostia lasterketan parte hartzen ari zela bihotz geldialdia eduki zuen korrikalarietako bat. EITBk, ordea, gaur zabaldu du korrikalaria ez dela zendu, eta hil ala biziko egoeran dagoela. BERRIA harremanetan jarri da Behobia-Donostia lasterketaren antolatzaileekin, eta haiek adierazi dute ez dutela heriotzaren baieztapenik. Donostia ospitaleko iturriek, berriz, Datu Babeserako Legea aipatu dute esateko ezin dutela zabaldu kasuaren inguruko informaziorik, eta hori egitea familiari dagokiola, haiek nahi izanez gero.
27 urteko korrikalari bat da, Taustekoa (Aragoi, Espainia). Irakaslea da Iruñean, eta ezagutzen zuen lasterketa, 2018ko saioan parte hartu baitzuen.
Ategorrietan (Donostia) ziplo erori zen gaztea, helmugarako hiru kilometro baino ez zirela falta. Gurutze Gorriak artatu zuen han bertan, eta erietxera eramatea erabaki zuten. Zainketa intentsiboetako unitatean eduki dute, baina hil egin da.
Antzeko beste osasun arazo batzuk ere gertatu ziren lasterketan. 34 urteko beste korrikalari batek bihotz geldialdia pairatu zuen Herreran (Donostia). Hura ere erietxera eraman zuten.
Cesar Elordui bizkaitarra 2002an hil zen Behobia-Donostia lasterketa korritzen, amaitzen ari zenean ondoeza sentitu ostean. 2013an, Arantza Ezkerro nafarrak bihotz geldialdia izan zuen helmugara iristeko kilometro bat falta zitzaiola, eta bi urte geroago, 2015ean, Jose Javier Sueskun Subero nafarra hil zen, helmuga gurutzatu eta gero. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206076/cafek-kontratu-bat-lortu-du-kanadan-lehen-aldiz.htm | Ekonomia | CAFek kontratu bat lortu du Kanadan lehen aldiz | Calgary hirirako 28 tranbia egingo ditu, eta beste 24 egiteko aukera izango du. Guztira, 300 milioi euro patrikaratu ditzake. | CAFek kontratu bat lortu du Kanadan lehen aldiz. Calgary hirirako 28 tranbia egingo ditu, eta beste 24 egiteko aukera izango du. Guztira, 300 milioi euro patrikaratu ditzake. | Calgaryko (Alberta, Kanada) udal garraioen agintaritzak CAF aukeratu du hiriko tranbia sareko hirugarren linea trenez hornitzeko. Lehen epe batean, Beasaingo enpresak 28 LRV (Light Rail Vehicle) egingo ditu, baina kontratuak dio aurrerago beste 24 unitate emateko aukera dagoela. Gainera, CAF arduratuko da hurrengo urteetan tranbia horien mantentze zerbitzuaz. Kontratua oso-osorik betez gero, 300 milioi euro inguru jasoko ditu.
Lehen aldia da CAFek kontratu bat lortzen duela Kanadan.
Unitatea CAFeko tranbien plataformakoa izango da, Urbos modelokoa, eta 42 metroko luzeran zazpi modulu izango ditu. 288 bidaiarirentzako edukiera izango du, eta haietatik 73k eserita joateko aukera izango dute. «Diseinu aurreratuak segurtasun eta erosotasun handia emango die erabiltzaileei eta, gainera, ezaugarri nagusien artean, honako bi hauek azpimarratu behar ditugu: ibilgailuaren irisgarritasuna eta zabaltasuna», zabaldu du CAFek.
Calgary Alberta probintziako hirietan gehien populatua da —hiriburua Edmonton da—, eta 1,2 milioi biztanle ditu. Kanada erdialdeko ordeka zabala bukatu eta Mendi Harritsuak hasten diren lekuan dago. Ipar Amerikan LRV sarea jartzen lehengo hirietako bat izan zen, CTrain izenekoa, eta gaur egun bi linea ditu: Red Line eta Blue Line, 44 geltokirekin eta 58 kilometroko trenbidearekin. Iaz, hirugarren linea bat eraikitzea erabaki zuen udalak, hiriaren iparraldea eta hegoaldea lotzeko. Linea horrek 46 kilometro eta 29 geltoki izango ditu, eta inoiz Calgaryk garraio azpiegituretan egindako inbertsiorik handiena eskatuko du. CTrain energia eolikoaz hornitzen da.
Mailegua, tren elektrikoak egiteko
Kanada merkatu interesgarria da CAFentzat, baina are interesgarriagoa da Frantzia, hurbil duelako eta trenbide sare garrantzitsua duelako. 2019an, inoiz han lortutako kontraturik handiena lortu zuen, 700 milioi eurorena, SNCFk 28 tren enkargatu zizkion, Paris-Clermont Ferrand eta Paris-Limoges-Tolosa lineetarako. Proiektu hori finantzatzeko 107,9 milioi euroren finantzaketa lerroa lotu du Societe Generale bankuarekin. Mailegu «berdetzat» jo du Beasaingo konpainiak, trenak %100 elektrikoak izango direlako. Trenbidea Frantziako DGTIM Garraio Azpiegituren Zuzendaritzak finantzatuko du, eta Societe Generalek aurreratuko du.
Lehen trenak 2024rako entregatu behar ditu CAFek, eta baliteke aurrerago beste 75 ere hornitzea. Kontratu horren zati bat Bagneres de Bigorreko (Okzitania) fabrikatik estali nahi du CAFek, eta horregatik iragarri zuen beste 250 hartuko zituela. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206077/zabalzaren-eta-rodriguezen-senideek-upnri-eskatu-diote-ekintzekin-laguntzeko-iriarteren-hitzak.htm | Politika | Zabalzaren eta Rodriguezen senideek UPNri eskatu diote ekintzekin laguntzeko Iriarteren hitzak | Foro Sozialak uste du Navarra Sumako parlamentariaren barka eskea «lagungarria eta beharrezkoa» dela. | Zabalzaren eta Rodriguezen senideek UPNri eskatu diote ekintzekin laguntzeko Iriarteren hitzak. Foro Sozialak uste du Navarra Sumako parlamentariaren barka eskea «lagungarria eta beharrezkoa» dela. | «Autokritika egiten dugu. Ez genuen jakin German, Zabalza, Arregi eta gainerakoei kariñoa adierazten, edo justizia jasotzeko eskubidea zutela esaten». Navarra Sumako Iñaki Iriarte parlamentariak elkarbizitzari buruzko gogoeta egin zuen atzo Nafarroako Parlamentuan. «Ez zaigu kostatzen barkamena eskatzea okertu egin baginen. Baina gogoratu behar dut ez genuela biolentzia erabili, ez genuela GAL antolatu. Ez genuen gerrarik antolatu gerra egin zigutenen kontra».
Gaur, 1978ko sanferminetan Espainiako Poliziak hildako German Rodriguezen eta Guardia Zibilak 1985ean torturatu eta hildako Mikel Zabalzaren senideek begi onez ikusi dute Iriarteren keinua, baina eskatu dute haren hitzak ekintzekin laguntzeko. Lohizune Amatriak, Zabalzaren ilobak, aurrerapausotzat jo du Iriarteren adierazpena, baina aitortu du «mesfidantza puntu» bat duela: «36 urte dira Guardia Zibilak Mikel hil zuela Intxaurrondon, eta urte hauetan guztietan sektore politiko honetatik ez dugu aitortzarik jaso, bigarren mailako biktimak izan gara».
Fermin Rodriguezi, German zenaren anaiari, berriz, «ongi» iruditu zaio adierazpena, baina justizia egiteko eskatu du: «Argi gera dadila zeintzuk izan ziren arduradunak, ez zirela gertakari bakartuak izan, [Espainiako] Estatuaren politika antolatu bat izan zela. Hori nabarmendu behar da eta hor egin behar da autokritika».
Iriarte Nafarroako Parlamentuan mintzatu zen; Bizikidetza demokratikoa eraikitzeko konpromiso soziala prozesua amaituta, Foro Sozialak ondorioak aztertu zituen parlamentuan. Testuinguru horretan, Espe Iriarte Foro Sozial Iraunkorreko kideak azaldu du Navarra Sumako parlamentariaren barka eskea «lagungarria eta beharrezkoa» dela. Euskalerria irratian eginiko elkarrizketa batean, atzo alderdiei eskaturikoa azaldu du: estatu indarkeriaren biktimekiko konfiantza berreskuratzeko, «mezu argi bat bidaliz biktimei legearen ezarpenari dagokionez».
Iriarteren hitzak babestu ditu Enrique Maia Iruñeko alkateak ere, baina ñabardura egin dio, esanez berak ez duela zertan barkamenik eskatu: «Niri asko gustatuko litzaidake autokritika hori beste alderdi batzuek egitea (...). ETAren indarkeria gaitzesten ez duten alderdiei eskatzen diet hala egin dezatela eta ETAren biktimentzat ere eskatu dadila memoria, duintasun, justizia eta erreparazio hori, eta hilketa horiek nola gertatu ziren dakitenek lagundu dezatela horiek argitzen, eta utz diezaiotela antzerkia egiteari». |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206078/badago-bizitza-disfrutatu-nahi-bat-hutsunearen-kontzientziarekin.htm | Kultura | «Badago bizitza disfrutatu nahi bat, hutsunearen kontzientziarekin» | Itziar Ugarte Irizar idazle eta BERRIAko kazetariak gaur aurkeztu du bere lehen liburua, Gu gabe ere. | «Badago bizitza disfrutatu nahi bat, hutsunearen kontzientziarekin». Itziar Ugarte Irizar idazle eta BERRIAko kazetariak gaur aurkeztu du bere lehen liburua, Gu gabe ere. | «Urtemugekin betetzen ditugu/ egun berrien azalak/ eta haiei esker ikasten dut ostera/ garai hau ez dela beti/ izan zitekeena». Oinordetzan jasotakoaren eta eraiki beharrekoaren artean dabil Itziar Ugarte Irizar idazle eta BERRIA egunkariko kazetariaren ahotsa Gu gabe ere poema bilduman (Susa). Bizitzea suertatu zaion aroa ulertu nahian, eta utzi nahi lukeen arrastoaz gogoetan. «Jendeak, momentuko erabakiek eta giroek egiten dituzte garaiak, eta ez da bakarrik gauzak horrela zirela, baizik eta baldintza handiagoek ere egin zutela gauzak hala izatea; eta, beraz, eraikuntza bat bada, horrek aukera uzten du gauzak aldatzeko ere». Itu bandako kide izan zen, eta Erein argitaletxeak orain argitaratu berri dio Beraneantea izeneko ipuina, Bilboko Udalaren Gabriel Aresti ipuin lehiaketan saritutako beste zenbait narraziorekin batera osatutako bilduman. Gaur aurkeztu du bere lehen liburua.
Aurreko belaunaldiei eskainitako begirada batek gurutzatzen du liburua alderik alde. Amari egindako aipamenarekin hasi, aitari egindakoarekin bukatu, eta tartean aitona-amonen belaunaldi osoa ere txertatuz.
Gertuko hiru pertsona edadeturen heriotzari lotutako garai bat biltzen du liburuak. Heriotzarekin izandako nire lehen esperientzia izan zen, eta haiek hiltzearekin batera, beste zerbait ere mugitzen zela ikusi nuen. Hori izan da liburua idaztean buruan ibili ditudan galderetako bat: leku batean aurretik gertatu denak nola eragiten dion leku horretara gero heltzen denari. Eta etxeko eremua behatoki ona izan da horretarako: gertuen ditudanak izan dira.
1936ko gerran anaia fusilatu zioten senidearen kontakizuna biltzen du Zuloa leiho poemak. Zuk detaile gehiago kontatzeko eskatu zenion arte, badirudi etxean esplikazio labur bat nahikoa izan zela hilketa hori gogoratzeko.
Nire aitonaren arreba da poemakoa, anai-arrebetan bizirik jarraitzen duen bakarra. Oso esanguratsua egiten zait batzuetan gauza batzuk nola murrizten diren irudi bakar batera edo keinu batera edo anekdota batera. Aitona-amonen etxean beti ezagutu dut gazte baten argazkia, eta nik banekien gerran fusilatu zuten aitonaren anaia zela hura, baina denborarekin konturatu nintzen horretaz ez zela askorik hitz egin etxean. Irudi hori nuen poemaren abiapuntuan, eta gerora jakin nuen bizirik jarraitzen duen arreba bakar hori bertan zegoela anaia eraman zutenean. Berak kontatutakoarekin asko aldatu zen poema, eta polita iruditu zitzaidan poemara ekartzen saiatzea adin bateko jendeak hitz egiteko duen modu hori eta kontatzeko gaitasun hori ere.
36ko gerra agertzen da beste poema batean ere.
Justu Alberto Barandiaran entzun nuen aurreko batean Arratsean irratsaioan hizketan, Gurea falangista zen liburuaz, eta behin eta berriz nabarmentzen zuen kontatzearen garrantzia, eta errepikatzen zuen isiltasun handi batetik gatozela. Zirrara eragiten dit horrek. Igual, nik, nire heziketatik, ez dudalako sentitzen gauzak isildu beharrik, eta ikusten dut gatazka politikoaren beste fase batean ere errepikatu den zerbait dela. Talka bat ikusten dut hor. Behar izan dutelako hori, eta nik, aldiz, nahi dudalako jakin, eta behar dudalako galdetu.
Zuk hamar urte zenituenean ETAk iragarritako su etenaren komunikatuak etxean eragindako erreakzioak gogoratzen ditu Komunikatua poemak. Erdizka ulertzen den gatazka batera jaiotzearen sentsazioa biltzen du.
Oroitzapen batzuek aukera ematen didate duda horiek partekatzeko, edo neure buruari galdetzeko hau edo hura gogoratzen badut, zergatik gogoratzen dudan, eta zergatik gogoratzen dudan horrela. Momentuan igual ez zara oso ondo jabetzen, baina idazten jartzerakoan ohartzen zara.
«Hizki handien ondotik heldu gara gu», dio beste poema batek. Iragana galdekatzea da orainaldia ulertzeko modu bakarra?
Arakatu behar da nolakoak izan diren aurreko egunak, beren konbultsio guztiekin. Hori ere bada agian nire belaunaldiari tokatzen zaion gauza bat gatazkaren buelta honetan. Leku berri bat da. Nagore Legarreta argazkilariak [azalaren egilea ere bada] esan zidan liburua irakurtzean, hartutako oharren artean, letra larriz idatzi zuela post-tregua hitza. Horrek sortzen dituen galderak dira liburukoak. Sentsazioa dut, irakurritakotik eta entzundakotik, oso esaldi handiak egon direla, eta esaten da lubaki handiak egon direla, eta guri mugimenduan zen lur baten gainean ibiltzea suertatu zaigu. Hor sentitu izan naiz. Hizki handien hondar hori ikusi dugu. Horrek ere egin du nire mundua, eta nire begirada. Badago gauza batzuei eusten jarraitzeko zama bat, eta badago jasotako horrekiko deserosotasun bat ere. Oroitzapen batzuetara joz ikusi dut poemetan horretaz aritzeko aukera.
Zoriontasun arrastoen bilaketa bat ere badago. Amonei buruzkoetan, esaterako, argi erakusten dituzu haien bizialdi estuak, baina zorion zipriztin batzuekin deskribatzen dituzu. Bizitza horien duintze saiakera bat izan daiteke?
Izan daiteke, eta egon daiteke ez oso solemne jartzeko nahi bat ere. Momentuak deskribatzen dituzte poemetako askok, eta momentu horiek ospatzeko gogo bat ere badago. Absentziak pisu handia du liburuan, baina bizitza disfrutatu nahiak ere bai, hutsunearen kontzientziarekin. Saiatu naiz itzaltzen doanaren ondoan egotea emozio eder bezala jasotzen. Gustatu zait irakurri dutenei entzutea oso tonu argitsua topatu dutela. Momentuen metaketaren kontzientzia bat dago: nola daramatzazun hainbeste jende, hainbeste leku eta hainbeste momentu zurekin. Bere eguneroko txikian horri leku bat egin nahi dion ahots bat dago liburuan, baina ez zama bezala, baizik eta horretaz ohartu eta hori ospatzeko gogo batekin.
Louise Gluck poetaren edertasunari buruzko aipu batekin hasten da liburua. Zer leku du edertasunak idazketan zuretzat?
Idazterakoan bilatzen duzuna hori da, ezta? Eguneroko martxa horretan ere igual hor dago, baina idazten jartzea, niretzat, hori harrapatzeko eta ukitzeko momentu bat da. Gogoetaren eta zehaztasunaren beste dimentsio horretara hurbiltzeko leku bat da.
Beste galdera batek ere zeharkatzen du liburua: nola gogoratu hildakoak zeru kristaurik gabe?
Bai, eta erantzunik ez daukat. Gure etxean batzuk izan dira nahiko sinestunak, eta horrek ematen du erantzun bat. Ni ez naiz garai horren alaba, eta hori erresolbitu gabe uzten dizu horrek. Batzuentzako jainkoa zen, baina nik ez daukat hain argi guretzat helduleku horiek zein izango diren.
Itu bandako kide izan zinen, eta horren oihartzuna ere badator liburuan, Bilbo poeman, esaterako. «Bada denbora bat/ itzuli ez naizela/ modernoen taberna hartara/ baina jarraitzen dut/ –eta zuek nirekin–/ han irabazitakoaren atzetik». Zer izan da Itu zuretzat?
Etapa inportantea izan zen; eferbeszentea eta ederra. Ordutik mantendu ditut lagun asko. Mundutxo honetan sartzeko hasiera izan zen guretzat, eta taldean egiteak beti errazten du. Hor deskubritu nuen hau egiten nahi nuela tematu, eta inguru bat izatea horretarako akuilu ona da, eta hor deskubritutako gauza batzuen atzetik jarraitzen dut orain ere.
Behin baino gehiagotan deskribatzen dituzu gorputz biluziak liburuan. Plazera ere badago, beraz, baina sexuarekin lotutako poemek badute halako tentsio giro bat ere. Mugakide dira desira eta mehatxua?
Uste dut baietz. Oso samur trantsitatzen da batetik bestera, eta poema batzuek badute genero irakurketa indartsu bat. Plazera eta mehatxua ez dira berdinak emakume gorputzetik edo gizon gorputzetik edo beste gorputz batzuetatik bizita. Uste dut badaudela bi erritmo paralelo askotan. Kontra-azalera eraman dugun Etorkizuna poeman ere beste plazer mota bat deskribatzen da, pertsona bat dagoelako ispiluan bere buruari begira. «Nola liteke/ dena irabazteko izan/ eta dena galtzeko beldur hau». Zeure nortasuna eraikitzen zoaz, eta ametsak eta ilusioak eta momentu ederrak daude, eta, aldi berean, sentsazio horiek ez dira hain gauza egonkorrak, sentitzen duzun ezer ere ez da betierekoa. Horren kontzientzia hartu gura bat dago. Plazera ospatzeko gogo bat badago, eta horri lekua egitekoa, baina ahaztu gabe horrek dauzkan engranaje problematikoak, eta ez dela gauza puru bat, baizik eta momentu bakoitzean bere formak eta bere arriskuak hartzen dituen zerbait. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206079/omar-suleiman-musikaria-atxilotu-du-turkiak-laquoterrorismoaraquo-egotzita.htm | Mundua | Omar Suleiman musikaria atxilotu du Turkiak, «terrorismoa» egotzita | PKK alderdiarekin lotura edukitzea leporatu diote folk elektronikoaren nazioarteko izarrari. Besteak beste, Bjorkekin egin du lan, eta Euskal Herrian ere jo zuen, 2017an. | Omar Suleiman musikaria atxilotu du Turkiak, «terrorismoa» egotzita. PKK alderdiarekin lotura edukitzea leporatu diote folk elektronikoaren nazioarteko izarrari. Besteak beste, Bjorkekin egin du lan, eta Euskal Herrian ere jo zuen, 2017an. | Omar Suleimani abeslaria atxilotu egin zuen atzo Turkiako Poliziak, Kurdistango Urfa hirian. Kurdistango Langileen Alderdiko kide izatea leporatu diote. Folk elektronikoaren izarra da, eta milioika jarraitzaile ditu mundu osoan.
France Press agentziak zabaldu duenez, duela gutxi YPG Herriaren Babeserako Unitateek kontrolaturiko eremu batera eginiko bidaia baten inguruan galdekatu dute. Haren etxea ere miatu egin du Turkiako Poliziak. Siriaren menpeko Kurdistanen Turkiaren Armadaren eta Estatu Islamikoaren kontra ari da borrokan YPG. Turkiak PKK Kurdistango Langileen Alderdiarekin lotzen du.
Suleiman Haseke eskualdean jaio zen, duela 55 urte. Arabiar sunita izanda ere, arabiarrez eta kurdueraz abesten du, eta beti mintzatu da eskualdean bizi diren talde etnikoen arteko elkarbizitzaren alde. Sirian gerra hasi zenean, okindegia jarri zuen Urfa hirian, errefuxiatu pobreei ogia doan emateko.
Nekazaria izan da beti Suleiman, baina lan hori ezkontzetan abestearekin bateratzen zuen. Ospea ere horrela lortu zuen: 500 bat disko argitaratu dituzte haren izenpean, horietako gehienak ezkontzetan zuzenean grabaturikoak. Eskuz esku zirkulatu dute diskook eskualde osoan hamarkada luzez. Amodioaren inguruko abestiak erritmo elektroniko dantzagarriekin nahasten ditu. Haren Warni Warni bideoa, esaterako, 94 milioi aldiz ikusi dute YouTuben.
t
Azken urteotan mundu zabaleko ospea lortu du. 2011. urtean Bjork musikariarekin egin zuen lan: haren Biophilia diskoko hiru abesti berriz nahastu zituen, eta islandiarrak bere disko batean argitaratu zituen.
Nazioarteko jaialdi askotan jo du, besteak beste, Glastonburykoan 2011. urtean, eta Bakearen Nobel Saria emateko ekitaldian, 2013an. Euskal Herrian 2017an jo zuen Bilboko Hiria jaialdian.
Fermin Muguruza musikariak Suleimanen atxiloketaren berri zabaldu du sare sozialetan. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206080/atzeratu-egin-dute-grezian-migratzaileei-laguntzeagatik-auzipetutako-24-ekintzaileren-aurkako-epaiketa.htm | Mundua | Atzeratu egin dute Grezian migratzaileei laguntzeagatik auzipetutako 24 ekintzaileren aurkako epaiketa | «Espioitzan aritzea, dokumentuak faltsutzea eta giza trafikoan jardutea» egotzi diete giza laguntzaileei. Erruduntzat joz gero, bost eta 25 urte arteko kartzela zigorrak jar diezazkiekete. | Atzeratu egin dute Grezian migratzaileei laguntzeagatik auzipetutako 24 ekintzaileren aurkako epaiketa. «Espioitzan aritzea, dokumentuak faltsutzea eta giza trafikoan jardutea» egotzi diete giza laguntzaileei. Erruduntzat joz gero, bost eta 25 urte arteko kartzela zigorrak jar diezazkiekete. | Siriar errefuxiatua da Sarah Mardini. Alemanian bizi da egun, herrialde hark eman baitio asiloa. Yusra Mardini igerilariaren ahizpa ere bada. Yusra Mardinik Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte 2016an, errefuxiatuen taldearekin, baita aurten Tokion egin direnetan ere. Hura ere Hanburgon bizi da, Alemanian. 2015ean komunikabide askoren azaletan agertu ziren bi ahizpak, beste dozenaka iheslarirekin batera partekatzen zuten ontziaren motorra hondatu eta bien artean, igerian, lehorreraino eraman zutelako. Haien bidaia, ordea, ez zen Greziako kostaldean amaitu. Handik Mazedoniara joan ziren, gero Serbiara, jarraian Hungariara, handik Austriara eta azkenik Alemaniara. Berlinen zortzi hilabete egin zituzten errefuxiatuentzako kanpaleku batean, asiloa lortu arte.
Europan geratzeko baimena eskuratu eta gero ere, Sarah Mardinik jarraitu zuen errefuxiatuei laguntzen, harik eta 2018an Grezian atxilotu eta «pertsonen trafikoa eta espioitza» leporatu zizkioten arte. Ehun egun egin zituen preso, eta ondoren baldintzapean aske utzi zuten. Gaur hasi dute haren eta beste 23 ekintzaileren aurkako epaiketa, Lesbosen. «Espioitza, dokumentuak faltsutzea, pertsonen trafikoa eta irrati frekuentziak legez kanpo erabiltzea» leporatzen diete, beste hainbat delituren artean. Bost eta 25 urte arteko kartzela zigorrak jar diezazkiekete errudun jotzen badituzte.
Mardiniri debekatu egin diote Greziara joatea bere burua defendatzera, eta Alemaniatik erreparatu beharko dio epaiketari —epaitegiek ez dute argitu debekuaren zergatia—. Auzia hasi eta gutxira, eten egin behar izan dute prozedura, akusatuen artean abokatu bat dagoelako, eta auzitegiak ez duelako hura epaitzeko eskumenik; beraz, goragoko epaitegi batek hartuko du prozedura —ez dute zehaztu noiz egingo duten hurrengo auzi saioa—. Haserre agertu da Sean Binder ekintzaile irlandarra, are gehiago itxaron beharko dutelako erabaki baten zain. «Orain hilabeteak itxaron beharko ditugu justizia egin dadin. Baina han ere nire burua defendatuko dut. Badakit ez dudala ezer txarrik egi, eta frogatu dezaket. Leporatzen dizkidaten delituetako batzuk ni uhartera iritsi baino urtebete lehenagokoak dira. Giza laguntzaileak kriminalizatzea dute helburu bakar», azaldu du, auzi saioa hasi aurretik Irlandako RTEri emandako elkarrizketa batean.
Fiskaltzaren arabera, Greziako kostazainen komunikazioak entzuten zituen giza laguntzarako taldeak, migratzaileak non zeuden jakin ahal izateko, eta, ondoren, plaka militar faltsuak zituzten ontziak baliatzen zituzten Lesbosen «debekatutako eremuetan» sartzeko. Lehen auzi saioan ez diete kazetariei aretora sartzen utzi, osasun arrazoiak argudiatuta; baina ez diete saioa online ikusteko aukerarik ere eman.
Iaz, Greziako Gobernuak gogortu egin zituen gobernuz kanpoko erakundeen aurkako neurriak, herrialdera heltzen diren migratzaile kopurua murrizteko helburuz. Gobernuz kanpoko erakundeek salatu zuten legeek ezinezko bilakatzen dutela euren lana, eta Europako Batzordeak berak eskatu zion Atenasi bertan behera utz zitzala neurriak. Baina indarrean daude oraindik.
Asilo eskariak atzerritik
Erresuma Batuko The Times egunkariak zabaldu duenez, Londresen ere migratzaileen aurkako neurriak dituzte hizpide egunotan, eta horietako bat litzateke uhartera heltzen direnak Albaniara deportatzea, aurrez zazpi eguneko tartean eman ostean asilo eskaria tramitatzeko —ondoren Albanian, edo beste herrialderen batean, itxaron beharko lukete erantzuna jaso bitartean—. Kazetaren arabera, modu horretan Mantxako kanala zeharkatzen dutenei atzera eginarazi nahi die Londresek.
Erresuma Batua hasia legoke Albaniarekin hitz egiten, herrialde hartan asilo eskatzaileentzako gune bat jartzeko. Justizia ministro Dominic Raabek, ordea, ukatu egin ditu filtrazioak, baina bai aitortu du aztertzen ari direla asilo eskariak «Erresuma Batutik kanpo» prozesatzeko aukera, «erakartze faktorea murrizteko, eta jendeak pentsa ez dezan bide horiek hartuta abantailaren bat izango duela».
Londres ez da bakarra. Varsoviak ere migratzaileen aurkako neurri zorrotzagoak nahi ditu Bielorrusiarekiko mugan. Mateusz Morawiecki lehen ministroak ohartarazi dio EB Europako Batasunari «milioika lagunek» igaroko dutela muga, kontrolak orain arte bezain «lasaiak» badira. Morawickik onartu du uneotan egoera «egonkorra» dela mugan, baina berretsi okerrera egingo balu «poloniarrek euren mugak defendatuko» dituztela.
Hitz gogorrak izan dituzte Minsken aurka EBk eta G7ko herrialdeek ere. Aleksandr Lukaxenko presidenteari leporatu diote migratzaileen joan-etorriak «antolatzea», eta eskatu diote geldi dezala bere «kanpaina erasokor eta esplotatzailea». Kritika horiek egin dituzte Irakek bertako herritarrak mugatik ateratzeko hegaldiak abiatu dituen egun berean. Bagdadek berak aurreratu duenez, 430 herritarrek egin dute Irakera itzultzeko eskaria.
Bielorrusiak, bestalde, eskatu dio EBri mugan harrapatutako 2.000 migratzailerentzat korridore humanitario bat zabal dezatela, eta aurreratu Minsk arduratuko dela Poloniara sartzeko zain dauden gainontzeko 5.000 pertsonak euren herrialdeetara itzultzeaz. Alemaniako jarduneko kantziler Angela Merkelekin egindako telefono bidezko elkarrizketa batean egin du eskaria Lukaxenkok. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206081/neskak-eta-mutilak-banatzen-dituzten-eskolak-diruz-laguntzen-jarraitzearen-alde-egin-du-nafarroako-parlamentuak.htm | Gizartea | Neskak eta mutilak banatzen dituzten eskolak diruz laguntzen jarraitzearen alde egin du Nafarroako Parlamentuak | Ezkerrak lege proposamen bat egin du ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeei ituna kentzeko, baina Navarra Sumak, PSNk eta Geroa Baik aurka bozkatu dute. | Neskak eta mutilak banatzen dituzten eskolak diruz laguntzen jarraitzearen alde egin du Nafarroako Parlamentuak. Ezkerrak lege proposamen bat egin du ikasleak sexuaren arabera banatzen dituzten ikastetxeei ituna kentzeko, baina Navarra Sumak, PSNk eta Geroa Baik aurka bozkatu dute. | Ezkerrak lege proposamen bat egin du neskak eta mutilak bereizten dituzten ikastetxeei itunak bertan behera uzteko. Nafarroako Parlamentuaren osoko bilkurara eraman du proposamena, baina ez dute onartu, haren aurka egin baitute Navarra Sumak, PSNk eta Geroa Baik; Ezkerraren, EH Bilduren eta Ahal Dugu-ren babesa soilik jaso du.
Egun, neskak eta mutilak eraikin bereizietan dituzten bi ikastetxe daude Nafarroan: Miravalles-El Redin eta Irabia-Izaga. Iazko ikasturtean, Nafarroako Gobernuak hamahiru milioi euro pasatxo bideratu zituen bi eskola horietara, COVID-19agatik sortutako gastuak ordaintzeko emandako laguntza kontuan izan gabe.
LOMLOE Espainiako hezkuntza lege berriak debekatu egiten du gisa horretako ikastetxeak diruz laguntzea. Nafarroan, apirilean onartu zituzten Lehen Hezkuntzako itun berriak —LOMLOE indarrean zegoela—. Ikasturte honetan, LH1eko neskek eta mutilek ikasgela beretan ikasten dute; ez, ordea, LH2tik LH6ra bitartekoek. Urrian, Nafarroako Gobernuko Hezkuntza kontseilari Carlos Gimenok esan zuen «mailaka» lortuko dutela bereizketa ezabatzea; hau da, datorren ikasturtean ere laguntza mantenduko diete, LH3tik LH6ra arteko neskak eta mutilak talde desberdinetan izanda ere.
Ezkerraren bozeramaile Marisa de Simonek erabaki horren aurka egin du gaurko osoko bilkuran: «Nafarroan datorren ikasturtean ez litzateke egon behar itunpeko gela bat bera ere sexuagatik neskak, mutilak eta irakasleak banatzen dituena». Eta gogorarazi du LOMLOEk ere hala jasotzen duela. EH Bilduren ordezkari gisa, Bakartxo Ruizek esan du beti izan dutela argi zein den EH Bilduren iritzia: «Hezkuntza sisteman ezin da inolaz ere onartu sexuagatik bereiztea, hezkidetzaren printzipioaren aurka doalako eta neskek eta mutilek eskubidea eduki behar dutelako berdintasunean oinarritutako hezkuntza jasotzeko». Ahal Dugu-ko Ainhoa Aznarez ere argi mintzatu da: «Finantzaketa publikoa jasotzen duten ikastetxeek mutilak eta neskak bereizteari utzi behar diote».
Ordea, proposamenak ez du lortu aurrera egitea, Navarra Sumak, PSNk eta Geroa Baik auka bozkatu baitute. Nafarroa Sumako Pedro Gonzalezen hitzetan, «mundu zibilizatuan» gero eta gehiagok pentsatzen dute neskek eta mutilek banatuta ikastea dela berdintasuna bultzatzeko modurik egokiena.
PSNko eta Geroa Baiko parlamentariek bestelako arrazoiak eman dituzte. PSNren izenean, Jorge Agirrek esan du bat egiten duela ikasleak bereizten dituzten ikastetxeen itunak bertan behera uzteko helburuarekin, baina Nafarroako Gobernuaren bideari segitzearen alde agertu da, «gaur egun matrikulatuta dauden ikasleen jarraitutasuna bermatzeko derrigorrezko etapak amaitu arte». Geroa Baiko Maria Solanak adierazi du «mugarri bat» dela ikastetxe horiek ikasturte honetan ikasgela mistoak izateko bidea hasi izana. Nabarmendu du Ezkerraren lege proposamenak aukera kendu nahi duela aldaketa hori «adostuta, ordenatuta eta modurik demokratikoenean, justuenean eta juridikoki seguruenean» egiteko. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206082/elak-eskatu-du-baimen-ordaindua-emateko-konfinatutakoak-zaindu-behar-dituzten-langile-publikoei.htm | Gizartea | ELAk eskatu du baimen ordaindua emateko konfinatutakoak zaindu behar dituzten langile publikoei | Eusko Jaurlaritzari eta Eudeli egin die eskaera sindikatuak. Iragarri dute mobilizazioak egingo dituztela baimen ordainduak eman ezean. | ELAk eskatu du baimen ordaindua emateko konfinatutakoak zaindu behar dituzten langile publikoei. Eusko Jaurlaritzari eta Eudeli egin die eskaera sindikatuak. Iragarri dute mobilizazioak egingo dituztela baimen ordainduak eman ezean. | ELAk Eusko Jaurlaritzari eta Eudeli eskatu die baimen ordaindua emateko konfinatuta edo ikasgelak ixteagatik etxean egon behar dutenak zaindu behar dituzten langile publikoei. Iragarri dute mobilizazioak izango direla k¡hala egin ezean.
Sindikatuak azaldu duenez, irailean ere eskaera bera egin zien Eusko Jaurlaritzari, Eudeli eta Nafarroako Gobernuari, baina azken horrek soilik onartu zuen. «Pandemiaren bilakaera ikusita, eta kontuan hartuta gero eta ikastetxe gehiagok dauzkatela ikasgelak itxita, ELAk berriro ere aurkeztu ditu idazkiak eskaera berretsiz», azaldu du sindikatuak ohar batean. Haren irudiko, «erabaki larria eta arduragabekeria izugarria» da zaintza epe hori oporrak hartuta edo ordaindu gabeko baimenen bidez egin beharra. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206083/musikenek-hainbat-kontzerturekin-ospatuko-du-hogeigarren-urteurrena.htm | Kultura | Musikenek hainbat kontzerturekin ospatuko du hogeigarren urteurrena | Musikene Orkestra Sinfonikoak Euskal Herriko lau konpositoreren lanak joko ditu otsaileko emanaldi nagusian. Eskolako bandek eta taldeek datorren asteburuan abiatuko dute urteurreneko ikasturteko programazio berezia. | Musikenek hainbat kontzerturekin ospatuko du hogeigarren urteurrena. Musikene Orkestra Sinfonikoak Euskal Herriko lau konpositoreren lanak joko ditu otsaileko emanaldi nagusian. Eskolako bandek eta taldeek datorren asteburuan abiatuko dute urteurreneko ikasturteko programazio berezia. | Hogei urte bete berri dira Musikene Euskal Herriko goi mailako musika ikastegia martxan jarri zutenetik, Donostiako Miramar jauregian. Orain dela bost urte aldatu ziren EHUko unibertsitate campuseko eraikin berri batera, eta han aurkeztu dute gaur goizean 2021-2022ko ikasturterako prestatu duten programazio berezia. Hainbat kontzertu egingo dituzte, eta euskal egileen lanak zabaltzeko bestelako jarduera batzuk ere bai. Miren Iñarga Musikeneko zuzendari nagusi eta akademikoak aurkeztu du egitaraua, Adolfo Morais Eusko Jaurlaritzako Unibertsitate eta Ikerketa sailburuordeak lagunduta.
Musikene Orkestra Sinfonikoak kontzertu berezi batzuk emango ditu urteurrenaren barruan, datozen egunetan hasita: etzi eta astelehenean, Santa Zezilia egunean, taldeak bi kontzertu emango ditu Jose Antonio Saiz Alfarok zuzendutako Donostiako Orfeoiarekin batera, Bilboko Arriaga antzokian eta Donostiako Viktoria Eugenian, hurrenez hurren.
Ekitaldi nagusia datorren urteko otsailean egingo dute. Hego Korean bizi den Unai Urretxo zuzendariak diseinatu du egitaraua, eta Euskal Herriko konpositoreak omenduko dituzte haien musika joaz: Jesus Guridiren Preludio de Mirentxu, Pablo Sorozabalen Siete lieder, Francisco Eskuderoren Concierto vasco para piano eta Francisco Madinaren Tetraludium. Emanaldia otsailaren 12an izango da, Musikeneko auditoriumean, doan.
Azkenik, eskolako orkestra Erik Nielsen Bilboko Orkestra Sinfonikoaren zuzendariarekin ariko da maiatzaren 14an, Rakhmaninoven eta Brahmsen pieza bana jotzen. Emanaldi horiez gain, bandak eta sinfoniettak ere egingo dituzte kontzertu batzuk.
Musikeneko big bandak eta Leioako (Bizkaia) San Juan Bautista abesbatzak emango dutena nabarmendu du Iñargak: Duke Ellingtonen Sacred Concert obra joko dute bi kontzertutan; Perico Sambeatek zuzenduko du taldea, eta Basilio Astulezek abesbatza. Lehena Tolosako Leidor aretoan (Gipuzkoa) izango da, maiatzaren 13an, eta bigarrena, Gasteizko Jesus Guridi kontserbatorioan, handik bi egunera.
Iñargaren hitzetan, eskolaren egiteko nagusietako bat euskal musikaren ondarea zabaltzea da, eta hori bera egin nahi dute urteurreneko ekitaldien bidez ere. Helburu horrekin argitaratu dute Carmelo Bernaola musikariari eskainitako disko bat, haren La celestina eta Galatea, Rocinante y Preciosa lanak jasotzen dituena, Bernaolaren ikasle Zuriñe F. Gerenabarrenak haren omenez konposatutako obra batekin batera. Gainera, gaur egungo euskal konpositoreei buruzko beste bi kaier aterako dituzte Eresbilekin lankidetzan sortutako bildumaren barruan: Felix Ibarrondorena eta Gabriel Erkorekarena
Doktoretza, bidean
Morais sailburuordeak nabarmendu du Musikene hazi eta hedatu egin dela urte hauetan guztietan, eta zabaltzen jarraitzen duela oraindik ere. Datuetan adierazi du: 1.200dik gora ikasle atera dira musika ikastegitik denera, eta heziketa sarean eta orkestretan sartu dira ondoren. Egun, eskolak 400 ikasletik gora eta 168 irakasle ditu. Lau gradu eta bost master ikasteko aukera dago, eta, eskaintza osatzeko asmoz, doktoretza programak ere sortuko dituzte laster.
Eusko Jaurlaritzak sustatu zuen Musikeneren sorrera, eta haren sare publikoan dago. Moraisek esan du «apustu sendoa» egin dutela haren alde, eta bide horretan segiko dutela. Hezkuntza Sailak urtean ia hamar milioi euro inbertitzen ditu eskolan. Epe luzerako «ikuspegi egokia» duela uste du, «osatu» egiten baitu ikastetxeen, musika eskolen eta kontserbatorioen sarea.
Iñargak eta biek nabarmendu dute Musikene «erreferentzia» bilakatu dela hezkuntzan eta ikerkuntzan, eta «bikaintasuna eta errekonozimendu sozial handia» lortu dituela, egindako lana gizarteari zabaltzea delako haren helburu nagusietako bat. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206084/astebetean-21-handitu-da-ospitaleetako-arta-behar-duen-gaixo-kopurua.htm | Gizartea | Astebetean %21 handitu da ospitaleetako arta behar duen gaixo kopurua | ZIUetan gorakada ez da hain nabarmena: duela astebete baino sei gaixo gehiago daude. Gipuzkoan da egoerarik larriena: azken hamalau eguneko intzidentzia 398 kasukoa da 100.000 biztanleko. | Astebetean %21 handitu da ospitaleetako arta behar duen gaixo kopurua. ZIUetan gorakada ez da hain nabarmena: duela astebete baino sei gaixo gehiago daude. Gipuzkoan da egoerarik larriena: azken hamalau eguneko intzidentzia 398 kasukoa da 100.000 biztanleko. | Goraldian da COVID-19a. Hala erakusten dute Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak emandako datuek: astelehenetik —orduan berritu zituen azken aldiz datuak Eusko Jaurlaritzak— 2.284 kasu atzeman dituzte. Azken eguneko datua bereziki kezkagarria da: atzo egindako 11.140 probetan 958 lagunek eman dute positibo; hau da, %8,6k. Beraz, nabarmen gainditu da %5, OME Osasunaren Mundu Erakundeak pandemia kontrolpean edukitzeko ezarritako muga.
Gipuzkoako egoera bereziki kezkatzekoa da: azken hamalau eguneko intzidentzia 398 kasukoa da 100.000 biztanleko; 273koa da Nafarroan; 152koa Bizkaian; eta 134koa Araban. Eusko Jaurlaritzak neurri berriak iragarri ditu udalentzat asteon: 100.000 biztanleko intzidentzia tasa metatua 150 kasutik gora duten herrietan, udal agintariek bertan behera utzi edo aldi baterako atzeratu beharko dituzte prebentzio neurriak betetzea bermatu ezin duten jarduera guztiak. 119 herri daude egoera horretan.
Pixkanaka bada ere, gaixo horietako batzuk ospitaleetara iristen ari dira. Egun, 182 gaixo daude Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetan, duela astebete baino %21 gehiago. Horietako batzuk, gainera, larri daude, ZIUetan. Zehazki, 30 gaixok behar dute mota horretako arta, duela astebete baino sei gehiagok.
134 ikasgela itxita
Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak eta Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuak itxitako ikasgelen datuak ere eman dituzte:134 ikasgela daude itxita. Orotara, 75 ikastetxetan dauzkate ikasgelak itxita. Nafarroan zenbat ikasle konfinatuta dauden ere jakinarazi dute: 1.142 |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206085/emakumeek-pairatzen-duten-indarkeria-guztien-aurka-amorruz-oihukatzera-deitu-dute-irunean.htm | Gizartea | «Emakumeek pairatzen duten indarkeria guztien aurka amorruz oihukatzera» deitu dute Iruñean | Manifestazioa antolatu du Indarkeria Sexistaren Aurkako Plataformak A-25erako: 20:00etan abiatuko da, Baluartetik | «Emakumeek pairatzen duten indarkeria guztien aurka amorruz oihukatzera» deitu dute Iruñean. Manifestazioa antolatu du Indarkeria Sexistaren Aurkako Plataformak A-25erako: 20:00etan abiatuko da, Baluartetik | Indarkeria matxistaren aurka, baina ez era abstraktuan. Emakumeek pairatzen dituzten bortizkeria mota guztien kontra «amorruz oihu egitera» deitu dute Nafarroako hainbat eragilek eta talde feministak, Indarkeria Sexistaren Aurkako Plataforman bilduta. Urtero bezala, manifestazioa eginen dute azaroaren 25ean, indarkeria matxistaren aurkako egunaren karira, Aske izateko. Indarkeriarik gabeko bizitza orain! lelopean. Protesta 20:00etan abiatuko da, Baluarteko plazatik, eta Sarasate pasealekuan amaituko da.
COVID-19aren izurriak eta haren kudeaketak emakume askori eragindako kalteak nabarmendu dituzte antolatzaileek: «Dagoeneko baloratu dezakegu pandemiak guztiongan izan duen eragina: blokeoak, jon-etorriei ezarritako murrizketak, ziurgabetasun ekonomikoa, estresa, bakartzea... Berriro ere, emakumeok jasan dugu gogorren hori guztia», azaldu du plataformako ordezkari Ana Carmonak. Are: Nazio Batuen Erakundearen arabera, eremu pribatuan emakumeen aurka eginiko erasoen kopuruak gora egin duela nabarmendu dute plataformako kideek. «Aurten, ofizialki, bost emakume erail dituzte Euskal Herrian, 39 Espainiako Estatuan, eta milaka planetako txoko guztietan. Gure eskubideak sistematikoki urratzen dituzte oraindik ere».
Muturreko indarkeria fisikoaz gain, baina, «eguneroko desberdintasunak» ere salatu nahi ditu Indarkeria Sexistaren Aurkako Plataformak azaroaren 25ean: «Emakumeok jasaten ditugun indarkeria guztiak erauzi nahi ditugu: sexu indarkeria; indarkeria psikologikoa; pobretzen gaituen eta gure autonomia eragozten duen indarkeria ekonomikoa; gure seme-alaben edo maite ditugunen bidez gauzatzen den indarkeria bikarioa; eta gure gorputza kontrolatzen saiatzen direnen indarkeria medikoa eta obstetrikoa. Horrez gain, feminizidioak, emakumeen salerosketa, mutilazio genitala, ezkontza goiztiarrak, ziberjazarpena, sextinga eta bestelakoak ere bukatu nahi ditugu, eta, bereziki, emakume migratzaileen eta desgaitasunen bat dutenen aurkako indarkeria eten».
Benetako konpromisoen eske
Administrazioen eta botere judizialaren rola ere kritikatu dute feministek, «emakumeon segurtasuna bermatzeko erantzukizuna hartu beharrean indarkeria areagotzen dutelako». Horren aldean, «erakunde engaiatuak» galdegin dituzte. «Benetako» konpromisoa nahi dute: «Ez dugu nahi udaletxe eta gobernuen aurreko elkarretaratze edo adierazpen instituzionalik; ez dugu nahi eduki eta aurrekontu esleipenik gabeko politika hutsalik, ezta ezer konpontzen ez duten promesa faltsurik ere».
Horren ordez, «aurrekontu feministak» eskatu dizkiete gobernu eta erakunde publikoei, «ekarpen ekonomiko nahikoarekin»; «kalitatezko hezkidetza» hezkuntzako alor guztietan; prestakuntza espezializatua agente juridiko guztientzat; immigrazio legea indargabetzea; kalitatezko zerbitzu publikoak bermatzea; «zaintza sistema publiko eta integral bat» sortzea, eta sektore horretan «lan hitzarmen duinak» ezartzea; «lan baldintzak eta kalitatezko pentsioak» bermatzea; eta hedabideek «morboz beteriko istorioak alboratzea», albisteak «egiaz eta errespetuz» emateko.
Oro har, «gizarte kapitalista eta heteropatriarkalaren eredua» aldatzea exijitu dute, «bizitza eta pertsonak erdigunean jartzeko». |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206086/espainiak-iragarri-du-hirugarren-dosia-emango-diela-60-urtetik-gorakoei-eta-osasun-arloko-profesionalei.htm | Gizartea | Espainiak iragarri du hirugarren dosia emango diela 60 urtetik gorakoei eta osasun arloko profesionalei | Izurria kontrolpean edukitzeko ahaleginetan «etenik gabeko txertaketaren» aldeko hautua egin behar dela adierazi du Espainiako Gobernuko presidenteak | Espainiak iragarri du hirugarren dosia emango diela 60 urtetik gorakoei eta osasun arloko profesionalei. Izurria kontrolpean edukitzeko ahaleginetan «etenik gabeko txertaketaren» aldeko hautua egin behar dela adierazi du Espainiako Gobernuko presidenteak | Atzo ilunabarrean egin zuen iragarpena Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezek. Horrekin lotutako hainbat eskari egin dituzte autonomia erkidegoek-eta, eta esan zuen erabaki dela COVID-19aren aurkako txertoaren hirugarren dosia jartzea 60 urtetik gorakoei eta osasun profesionalei. Osasun Batzordera eraman beharko da orain erabakia, eta azken oniritzia autonomia erkidegoek eta Espainiako Gobernuak egiten duten lurralde arteko bileran emango dute.
Sanchezek nabarmendu zuen Europako beste toki batzuetako datuekin alderatuta hobeak direla Espainiako Osasun Ministerioak eskura dituenak, baina izurria kontrolpean edukitzeko ezinbestekoa dela «etenik gabeko txertaketaren» aldeko hautua egitea, eta norabide horretan egin nahi dutela aurrera.
Aurrez, asteon, Espainiako Gobernuko Osasun Ministerioko txertoen batzordeak esan du «logikoa» dela 60-69 adin tartea izatea dosi gehigarria hartuko duen hurrengoa.
Itxaroteko eskeak
Hirugarren dosiaren inguruan, hala ere, adostasuna ez da erabatekoa. Gaur bertan Madrilen elkartu diren hainbat gobernuz kanpoko erakundeetako ordezkariek esan dute herrialde aberatsenetan dosi gehigarrietan pentsatzen hasi aurretik mundu zabalera begiratu behar dela, eta populazio osoaren %40k txertoa hartu arte itxarotea komeni dela. «Izurria benetan amaitzeko» ikuspegi osoa ezinbestekoa dela nabarmendu dute, eta lekurik «zaurgarrienetara» ere begiratu behar dela. Kritikatu dute herrialde behartsuenetan populazioaren %5 dagoela txertatuta egun. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206087/tentsio-handiko-eremuetan-alokairu-eskuragarriak-bermatzeko-eskatu-du-eusko-legebiltzarrak.htm | Gizartea | Tentsio handiko eremuetan «alokairu eskuragarriak» bermatzeko eskatu du Eusko Legebiltzarrak | EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk adostu dute akordioa, eta EH Bildu abstenitu egin da bozketan. | Tentsio handiko eremuetan «alokairu eskuragarriak» bermatzeko eskatu du Eusko Legebiltzarrak. EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk adostu dute akordioa, eta EH Bildu abstenitu egin da bozketan. | Alokairuaren prezioei mugak jartzea eztabaidagai izan dute gaur Eusko Legebiltzarreko osoko bilkuran. Elkarrekin Podemos-IUren eta EH Bilduren mozio bana eztabaidatu dituzte, eta, azkenean, EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk adostutako erdibideko zuzenketa batek egin du aurrera. EH Bildu abstenitu egin da bozketan, eta aurka bozkatu dute PPk eta Voxek. Onartutako testuaren bitartez, Eusko Legebiltzarrak Eusko Jaurlaritzari eta diputazioei eskatu die «beharrezkoak diren lan tekniko guztiak» egin ditzatela etxe bakoitzeko diru sarrerei eta aitortutako alokairuei buruzko informazioa trukatzeko, eta, era horretan, tentsio handiko eremuetako alokairuen prezioak «eskuragarri» izan daitezen bermatzeko, prezio horiek izoztuta edo jaitsita. Gainera, etxebizitzaren arazoak gazteengan duen eragina ere hizpide izan dute eztabaidan, EH Bilduk hala eskatuta, eta onartutako testuak espresuki egin dio aipamena gaiari. Hain justu ere, onartutako testuaren hirugarren puntuarekin Eusko Legebiltzarrak Eusko Jaurlaritzari eskatu dio Gazteria Legea onartzen denean etxebizitza, enplegu, hezkuntza, kultura eta bestelako esparruetan «politika integralak» abian jar ditzala gazte guztiek «baldintza duinetan emantzipatzea» lor dezaten. Elkarrekin Podemos-IUko legebiltzarkide Iñigo Martinezek adierazi du onartutako akordioari esker alokairuen prezioa arautzeko urratsa egin dela, eta hari esker segida emango zaiela Unidas Podemosek eta PSOEk Madrilen adostutako Etxebizitza Lege berrian jasotako «aurrerapausoei». Martinezen ustez, lege berriak eskumen gehiago emango dizkio Eusko Jaurlaritzari etxebizitzaren alorrean, eta modua emango dio tentsioan diren merkatuak deklaratzeko. EH Bilduko Eraitz Saez de Egilazen ustez, ordea, beharrezkoa da Eusko Jaurlaritzak alokairuen prezioak mugatzeko lege mekanismo propioak berehala ezartzea, Madrilen onartuko den legearen esperoan egon gabe. Saez de Egilazek ohartarazi du Espainian sustatutako Etxebizitza legeak «eraginkortasun eskasa» izango duela Araban, Gipuzkoan eta Bizkaian. «EAEko errealitatea egokituta, lege hori ez da nahikoa izango, jabe handiei bakarrik egiten dielako erreferentzia eta hemengo alokairu merkatuan jabe handien etxebizitza kopurua %10 baino ez delako».
EAJko Irune Berasaluzek adierazi du Eusko Jaurlaritzak eskumen propioak dituela etxebizitza politikak garatzeko, eta beharrezkoa dela lege propio bat izatea alokairuen prezioak mugatzeko. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206088/agerraldi-bat-atzeman-du-osasunbideak-forem-en-txertoak-eta-jartzen-dituzten-gunean.htm | Gizartea | Agerraldi bat atzeman du Osasunbideak Forem-en, txertoak-eta jartzen dituzten gunean | Zortzi kasu positibo atzeman dituzte txertaketak eta proba diagnostikoak egiten jarduten profesionalen artean | Agerraldi bat atzeman du Osasunbideak Forem-en, txertoak-eta jartzen dituzten gunean. Zortzi kasu positibo atzeman dituzte txertaketak eta proba diagnostikoak egiten jarduten profesionalen artean | Osasunbideak izurriari aurre egiteko gune nagusietako bat Mutiloako industrialdean du, Forem-enak ziren instalazioetan; txertoa jartzeko eta proba diagnostikoak egiteko prestatuta dute propio gune hori. Agerraldi bat atzeman du bertan Osasunbideak, zortzi kasu positibo atzeman dituzte txertaketak eta probak egiten jarduten profesionalen artean.
Propio egoera zein den jakiteko baheketa bat egin dutela esan dute osasun sistemako arduradunek, eta infektatuta dauden langile guztiak ordezkatu dituztela. Horiek horrela, jakinarazi dute agerraldiak ez duela gune horretako martxa eragotzi, eta ematen dituzten zerbitzuetan aldaketarik ez dela. «Normaltasunez» ari direla esan dute.
Euskal Herri osoan ari dira COVID-19 kasuak gora, eta Nafarroan azkena jakinarazitako datuetan 267 positibo gehiago jakinarazi dituzte. Igoera handia da: atzo 172 izan ziren. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206089/eaeko-auzitegi-nagusiak-astelehenean-aztertuko-du-covid-ziurtagiriaren-gaia.htm | Gizartea | EAEko Auzitegi Nagusiak astelehenean aztertuko du COVID ziurtagiriaren gaia | Eusko Jaurlaritzak nahi du COVID ziurtagiria eskatzea diskoteketan, dantzalekuetan, ikuskizunak dituzten dantzalekuetan, musika tabernetan eta karaokeetan, baita III. taldean sartutako taberna eta pub berezietan ere 22:00etatik aurrera. 50 pertsonak baino gehiagok jateko prestatuta dauden jatetxeetan ere bai. Establezimendu horien jabeen ardura izango da dokumentua eskatzea. | EAEko Auzitegi Nagusiak astelehenean aztertuko du COVID ziurtagiriaren gaia. Eusko Jaurlaritzak nahi du COVID ziurtagiria eskatzea diskoteketan, dantzalekuetan, ikuskizunak dituzten dantzalekuetan, musika tabernetan eta karaokeetan, baita III. taldean sartutako taberna eta pub berezietan ere 22:00etatik aurrera. 50 pertsonak baino gehiagok jateko prestatuta dauden jatetxeetan ere bai. Establezimendu horien jabeen ardura izango da dokumentua eskatzea. | Asteartean iragarri zuen, eta gaur eman du pausoa Eusko Jaurlaritzak: EAEko Justizia Auzitegi Nagusiari baimena eskatu dio COVID ziurtagiria eskatu ahal izateko. Astelehenean bilduko da auzitegiko administrazioarekiko auzien sala, eta litekeena da egunean bertan jakinaraztea erabakia. Eskaera Fiskaltzari helaraziko zaio, eta hark esan beharko du lehenik eskaera babesten duen edo ez. Edonola ere, erabakia Auzitegi Nagusiaren administrazioaren auziekiko salari dagokio. Astelehenean bilduko da 09:30ean.
Herritarrei aisialdirako eta dantzarako jarduerak eskaintzen dizkieten lekuetan eskatzea nahi dute, hala nola diskoteketan, dantzalekuetan, ikuskizunak eskaintzen dituzten dantzalekuetan, musika tabernetan eta karaokeetan. III. taldean sartutako pub eta taberna berezietan ere eskatzea nahi dute ziurtagiria, 22:00etatik aurrera. Jatetxeei ere eragingo die neurriak, onartzen bada: 50 pertsonak baino gehiagok jateko lekua dutenetan eskatu beharko dute. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan azken 14 egunetako 100.000 biztanleko intzidentzia 150 kasukoa baino handiagoa den artean eutsi nahi diote neurriari. Establezimenduen jabeen ardura izango da bezeroek dokumentua badutela ziurtatzea.
Eusko Jaurlaritzak ohar bidez azaldu duenez, haien zerbitzu juridikoek esan dute horrelako neurri bat beharrezkoa dela «birusaren transmisio komunitarioko beste olatu bat eteten laguntzeko eta herritar guztien txertaketa are gehiago sustatzeko». Espainiako Auzitegi Gorenaren jurisprudentzia ere kontuan hartu dute. Haien hitzetan, auzitegi horren doktrinaren arabera, datuak babesteko oinarrizko eskubideak ez du eraginik izango. |
2021-11-21 | https://www.berria.eus/albisteak/206090/sormene-jaialdiko-azken-ekitaldiak-berriaren-webgunean.htm | Kultura | Sormene jaialdiko azken ekitaldiak, BERRIAren webgunean | Egitarau mardula ondu dute kultur jaialdiaren bigarren aldirako; Galdakaon egiten ari dira emanaldi eta tailer guziak. Ostiraletik igandera artekoak Kurtzeko plazan izaten ari dira, eta streaming bidez ikusten ahal dira BERRIAren webgunean. | Sormene jaialdiko azken ekitaldiak, BERRIAren webgunean. Egitarau mardula ondu dute kultur jaialdiaren bigarren aldirako; Galdakaon egiten ari dira emanaldi eta tailer guziak. Ostiraletik igandera artekoak Kurtzeko plazan izaten ari dira, eta streaming bidez ikusten ahal dira BERRIAren webgunean. | Sormene Galdakaoko Sorkuntzen Plaza lotua zaio bideari honezkero. Asteartean hasi zuten kultur jaialdiaren bigarren aldia, eta gaur izanen du amaia, igandearekin. Galdakaon (Bizkaia) jaioa eta sustraitua da Sormene, eta, hala denez gero, herriko bi gunetan dira gauzatzekoak programan bildutako ekitaldi guziak. Ostegunera arteko jarduerak Galdakaoko Torrezabal kultur etxean egin ziren; ostiraletik, baina, Kurtzeko plazan hartuko du leku jaialdiak. Dena dela, bertaratu ezin direnek ere izan dute aukera egitarauaz gozatzeko: BERRIAk zuzenean emaneb ditu ekitaldiak, streaming bidez, webgunean.
Ikusi gehiago: Gotzon Barandiaran, Sormeneko zuzendari artistikoa: «Euskarazkoa ez dena maite eta transmititzen dugu batez ere»
Gaur, jaialdiaren hondarrean, komikiak eta bertsogintza uztartzen dituen egitasmoaren proiektua izan da ikusgai goizean. Tupust kolektiboaren bigarren albumaren aurkezpena egin dute, bertso saio baten bitartez. Ainara Azpiazu Axpi da komikigilea. Bertsolari aritu dira Uxue Alberdi, Oihana Arana eta Oihana Iguaran, Maite Berriozabal gai jartzailearen ideiei segika. Arratsaldean, 17:30etatik aurrera, Amatxik Dixit antzerki obra izango da ikusgai, 18:00etan solasaldia, eta 19:00etan dantza, musika eta bertsoa: soka-dantza ikuskizuna. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206091/amiantoaren-biktimentzako-funtsa-sortzea-onartu-du-madrilek.htm | Ekonomia | Amiantoaren biktimentzako funtsa sortzea onartu du Madrilek | Datorren urteko aurrekontuetan 25 milioi jartzea adostu du EH Bildurekin. | Amiantoaren biktimentzako funtsa sortzea onartu du Madrilek. Datorren urteko aurrekontuetan 25 milioi jartzea adostu du EH Bildurekin. | Amiantoaren biktimek gero eta gertuago dute urteetan egindako borrokaren erantzuna. Espainiako Gobernuak 25 milioi euroko diru sail bat onartu du amiantoaren biktimen konpentsazio funtsa sortzeko. Horretarako, 2022ko aurrekontuetan zuzenketa bat sartzea adostu dute PSOEk, Unidas Podemosek, eta EH Bilduk, koalizio subiranistak egindako proposamenean oinarrituta. EAJ akordiotik kanpo geratu da, hark ere funtsa sortzeko zuzenketa bat aurkeztu bazuen ere, bost milioi eurokoa. 2022ko aurrekontuen negoziazioan Pedro Sanchezen gobernuak talde parlamentarioekin egindako lehen akordioa da. Zuzenketak ez du aurkako botorik izan.
Funtsa sortzea aspaldiko eskaera da, Hego Euskal Herrian bereziki, baina hori arautuko duen araudia ez dago indarrean oraindik; lege egitasmo bat dago Espainiako Kongresuan, baina «blokeatuta» dago, Unidas Podemosek salatu duenez, sozialistek jarritako «trabengatik».
Diru sail bat onartu izanak, baina, ulertaraz dezake lege proiektuak aurrera egingo duela. Hala uste dute biktimen elkarteek. «Berri pozgarria da, baina lehen pausoa baino ez da. Oraingoz, inportanteena da funtsa sortzea eta martxan jartzea, eta ez horrenbeste zenbat diru erabiliko den hasieran», azaldu dio BERRIAri Jesus Uzkudun Asviamine amiantoaren biktimen elkarteko bozeramaileak.
Apirilean onartu zuen Espainiako Kongresuak funtsa sortzeko lege aurreproiektua tramitatzea, Vox ez beste talde guztien babesarekin. Pilar Garrido Araba, Bizkai eta Gipuzkoako Ahal Dugu-ren koordinatzaile nagusi eta Unidas Podemoseko diputatuak azpimarratu duenez, bere talde parlamentarioaren «presioa» funtsezkoa izan da PSOE «bere hasierako posizionamendutik mugitzeko» eta funtsaren sorrerari baiezkoa emateko, aurrekontuetan diru sail bat sartzea onartuta. «Guretzat funtsezkoa zen aurrekontuetan konpromiso hori jasotzea». Funtsa 40 milioi eurorekin sortzea proposatu zuen Unidas Podemosek, baina bere zuzenketa erretiratu eta EH Bilduk egindakoari batu zaio, PSOErekin batera.
EH Bilduk «historikotzat» jo du akordioa. Oskar Matute diputatuak adierazi duenez, amiantoaren eraginpean egon diren biktimak konpentsatzea «gainditu gabeko gaia zen, justizia kontua». Alderdi subiranistaren ustez, funtsak «gehiegi luzatu den bidegabekeria bat» arintzen lagunduko du.
Hirugarrenean, aurrera
Eusko Legebiltzarrak hirutan eraman du funtsa sortzeko eskaera Espainiako Kongresura; azkenekoan, talde guztien babesarekin; aurreko bi saioetan, baina, tramitazioa eten zuten Madrilen, epe eta forma arazoak argudiatuta.
Batzordean eztabaidagai dagoen egitasmoa Eusko Legebiltzarrak 2017an adostutako testu batean oinarritzen da, eta Frantziako, Herbehereetako eta Belgikako legediak ditu eredu. Proposamen horren arabera, «kalteen konponketa osoa» emango zaio amiantoak eragindako lanbide gaixotasun baten aitorpena duen pertsona orori, baita lantegiak itxi eta nori erreklamatu ez dutenei ere.
Halaber, ordaina jasotzeko aukera izango lukete amiantoaren eraginpean egotearen ondoriozko kaltea jasan dutenek ere; besteak beste, langileen arropa garbitzean edo astintzean kutsatu diren senideek eta lantegien inguruko edo ondoko auzoetan amianto zuntzak arnasteagatik gaixotu direnek.
Funtsa Gizarte Segurantzako Ministerioari atxikiko zaio, eta finantzaketa iturriak hauek izango dira: enpresarien kotizazioak, mutuen ekarpenak eta aurrekontuetako diru partidak.
Elkarteen gustukoa da egitasmoa, baina, Uzkudunen arabera, tramitazioari adi egongo dira, oraindik «gauza asko» daudelako zehazteko —finantzaketa, konpentsazioak...—, eta talde batzuek zuzenketak iragarri dituztelako; haren ustez, oztoporik handiena izan daiteke enpresek funtsa elikatzeko derrigorrezko ekarpena zehaztea, edota amiantoarekin zuzenean lan egin ez zutenei biktima izaera aitortzea; elkarteek azpimarratu dutenez, kaltetuen %20 emakumeak dira, bikotekideen arropak garbitzean arnastutako amianto zuntzengatik gaixotuak.
Uzkudunek ohartarazi du, halaber, «borrokan» jarraituko dutela lege egitasmoko edukiak bere horretan jaso eta gara daitezen, eta nabarmendu du legea indarrean egonda ere ez diotela uko egingo auzitara jotzeari biktima izaera aitortzen ez zaienen kasuetan edota kalte ordaina nahikoa ez dela irizten diotenean.
'Hiltzaile isila'
Hiltzaile isila deitu izan zaio amiantoari, eta ikusezina ere bada sarri. Zaila da jakitea zenbat pertsona gaixotu diren amiantoa arnasteagatik eta horrek eragindako minbiziagatik. Asviamie eta Adavan elkarteen arabera, Hego Euskal Herrian 15.000 lagun inguru daude amiantoarekin lan egin duten beharginen erregistroetan. 1999tik 2018ra 825 lagun hil ziren; 2019an 30 izan ziren, eta aurreikuspena da 2023tik aurrera kopurua handituz joango dela urtetik urtera, gaixotasuna hamarkada batzuk geroago agertzen baita, langileak erretiratuta daudenean.
Horrez gain, nabarmendu dute 1960-1980ko hamarkadetan egindako eraikin eta industria gune askotan dagoela amiantoa. Uzkudunen arabera, ezinbestekoa da horien mapa edo inbentarioa osatzea, kontrolatzea eta, beharrezko denean, ezabatzea. Asviamineko kideak gogorarazi du Eusko Legebiltzarrak gutxienez bi aldiz onartu duela inbentarioa egitea, baina salatu du erakundeek ez dutela horretarako dirurik jarri.
LABek, berriz, ohar bat kaleratu du Madrilen egindako akordioaren inguruan; haren ustez, urrats garrantzitsua da, «baina asko dago egiteko». Amiantoa «osasun publikoko arazotzat» hartzeko eskatu du, eta Osakidetzan eta Osasunbidean amiantoarekin lotutako patologiak detektatzeko eta erregistratzeko programak ezartzeko. Sindikatu abertzalearen ustez, Urkulluren eta Txibiteren gobernuek ezin dute Madrilera bakarrik begiratu. «Hemen ere premiazko pausoak eman behar ditugu, eta dagoeneko urte askotako atzerapena dugu».
Amiantoa 2001ean debekatu zuten Hego Euskal Herrian, eta 2005ean Europako Batasun osoan. |
2021-11-29 | https://www.berria.eus/albisteak/206092/be-veggie-zure-hitzordu-beganoa.htm | albisteak | Be Veggie, zure hitzordu beganoa | Ficoba fundazioak bultzatutako eta antolatutako Be Veggie jaialdi beganoaren hirugarren aldia abian da. Ohi bezala, Ficoban izango da, abenduaren 4tik 6ra, abenduko zubiarekin bat eginez. | Be Veggie, zure hitzordu beganoa. Ficoba fundazioak bultzatutako eta antolatutako Be Veggie jaialdi beganoaren hirugarren aldia abian da. Ohi bezala, Ficoban izango da, abenduaren 4tik 6ra, abenduko zubiarekin bat eginez. | Gutxiago geratzen da Be Veggie jaialdirako, beganismoarekiko, ingurumenaren zaintzarekiko, animalien aurkako tratu txarrarekiko eta osasunaren zaintzarekiko gero eta interes handiagoari erantzuna ematen dion ekitaldirako.
Hirugarren aldi honetan, Be Veggieren proposamenak % 100eko elikadura begetala eta beganoentzako produktu eta zerbitzu egokiak (kosmetika, moda, habitata, ostalaritza eta turismoa, etab.) eskaintzen dituzten erakusketa guneak bilduko ditu.
Halaber, Be Veggie bizimodu begano baten kontzientziazioa sustatzen duten elkarte, babesleku eta erakundeen topagunea izango da.
Unibertso beganoaren izen nabarmenak jarduera programan
Aurreko jaialdietan bezala, Be Veggiek dibulgazio eta aisialdi jardueren programa oso bat diseinatu du, hitzaldiak, showcookingak, yoga klaseak eta zuzeneko musika barne.
Be Veggiera joaten direnek Aida Lidice @begiveganbegun eta David Guibert @davidguibertchef-en showcooking bat egin ahal izango dute, eta etxean landare pateak nola egin ikasiko dute. Victoria Lozada@nutritionistthenewblack dietistak kontatuko du zer esperientzia duen landareetan oinarritutako elikaduraren alorrean eta obsesiorik gabeko elikadura begano oinarrizkoaren alorrean. Eta Be Veggien Maddi Eskitxabel (@eskymaddi) ere ez da faltako: Vinyasa Flowen klase bat eskainiko du.
Be Veggien Virginia Pérez Mesonero @virginia_perez_mesonero trail runnerra ere egongo da, beganoa eta superkirolaria izan daitekeela baieztatzeko. UVE@unionvegetarianaespanolaren eskutik, Ana Calvo @anacalvo.nutrition dietista eta nutrizionistak dieta beganoen zientziaren esplorazioaz hitz egingo du, baita gaixotasun prebalentziazkoei aurre egiteko dituen onurez ere. PROVEG elikadura kontzientziaren aldeko erakundea ere egongo da Be Veggie programan; elikadura sistema eraginkorragoa eta begetalagoa sortzeko lan egiten du.
Moda jasangarria Gipuzkoako Foru Aldundiko Ingurumen eta Obra Hidraulikoetako Departamentuak bultzatutako GK Green Fashion moda jasangarriaren klusterraren bidez iritsiko da. Moda proposamenak SKFK, Ekomodo, Kool Studio, Telarista Urbana, Santa Clara, Bask eta Twin & Chic enpresek egingo dituzte.
Halaber, tarte bat egongo da hazkuntza beganoaz eta babesleku beganoez hitz egiteko, Helenka Santos @helekasantos_chef-ekin Harvarden plateraren teoria aplikatuz janaria prestatzen ikasteko, elikagai guztiak erabiliz plater oso bat egiteko Ana Beltrán @anabeltranmunoz-ekin, eta Itziar Bandrés @itziarbandresen-ekin cheescake begano bat prestatzeko, koipe eta azukrerik gabe.
Zuzeneko musika, protagonista
Abenduaren 4an, larunbata, bi musika emanaldi izango dira. Sally Rous, Eider Suso bilbotarraren alter egoa, abeslari, ekoizle, konpositore, musikari, DJ eta collage digitaleko artista, 13:30etik 15:30era arituko da.
19:00etatik aurrera Kike Tormenta madrildarraren txanda izango da. 2006an egin zen ezagun, Despierto De Repent lehen LPa argitaratu zuenean, Todo O Nada ezizenarekin.
Igandean, 13:30etatik aurrera, Celerakak (Ireide Basarás) hartuko du bere lekua; Ondarroako DJa Bilbon bizi da.
Arratsaldean, 19: 00etatik 19:45era, Arhats arituko da. Kantautore eta konpositore donostiar honek bakarkako proiektu intimo eta sinple bat sortzea erabaki du.
Astelehenean Be Veggie jaialdiko azken kontzertua Pantx Recordsek emango du, Jamaikako musika kultura handiagoa egitea helburu duen talde autogestionatu eta asanblearioa.
Datu praktikoak:
Sarrera eta aparkalekua doan
Ordutegia:
• Larunbata, 4: 11:00 - 20:00
• Igandea, 5: 11:00 - 20:00
• Astelehena, 6: 11:00 - 16.00h
Jarrai iezaguzu beveggie.ficoban:
Instagram: IG biveggie.ficoban
Facebook: https://www.facebook.com/beveggie
Youtube: https://www.youtube.com/watch? V = JoxF6KKBhPw
Informazio gehiago. www.beveggie.eus |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206093/frantziako-asanbleak-debekatu-egin-du-zirkuetan-animalia-basatiak-erabiltzea.htm | Gizartea | Frantziako Asanbleak debekatu egin du zirkuetan animalia basatiak erabiltzea | Bisoien etxaldeak ere itxiko ditu, eta aurrerantzean ezin izango da izurderik erabili ikuskizun komertzialetan. Etxe abere baten jabe izateko neurriak ere zorroztu dituzte. | Frantziako Asanbleak debekatu egin du zirkuetan animalia basatiak erabiltzea. Bisoien etxaldeak ere itxiko ditu, eta aurrerantzean ezin izango da izurderik erabili ikuskizun komertzialetan. Etxe abere baten jabe izateko neurriak ere zorroztu dituzte. | Frantziako Asanbleak animaliei emandako tratu txarrak zigortuko dituen legea onartu du gaur. Arau berriak bereziki nabarmentzen du animalia basatien erabilera komertziala; besteak beste, datozen bi urteetan debekatu egingo dute animalia basatiak erosi eta ugaltzea, eta zirkuetan debekatuta egongo dira zazpi urtez. Horrez gain, ikuskizunetarako izurdeak erabiltzea ere debekatuko dute—gobernuak baimendutako ikerketa zientifikoetarako soilik erabili ahal izango dira—, bost urteko epean.
Bisoi etxaldeak ere itxiko dituzte legea indarrean sartu bezain laster, eta 2024tik aurrera ezin izango dira animalien dendetako erakusleihoetan txakurrak eta katuak erakutsi.
Animaliei tratu txarrak ematen dizkietenen aurka ere neurriak zorroztu ditu legeak. Tratu txarrak emateagatik hiru urte arteko kartzela zigorra ezarri dute, eta animalia bat erailtzen duenak 45.000 euroko isuna ordaindu beharko du, kartzela zigorraz gain. Beste animalia batzuk edukitzeko debekua ere ezarriko da kasu horretan.
Hala ere, prebentziora bideratutako bestelako neurriak ere proposatzen ditu lege berriak. Esaterako, etxabere bat erosi aurretik «sentsibilizazio ziurtagiri bat» lortu beharko dute jabeek. Bertan gogoraraziko zaie animalia bat edukitzeak dakartzan betebeharrak eta gastuak.
Frantziako Senatuan 332 kidek babestu dute legea. Batek aurka egin du, eta beste hamar abstentzio izan dira. Hala ere, talde ekologistentzat legea ez da nahikoa izan; zezenketak eta nekazaritzara bideratutako etxalde industrialak aipatzen ez dituela salatu dute. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206094/gernika-eibar-derbia-kopako-lehen-kanporaketan.htm | Kirola | Gernika-Eibar derbia Kopako lehen kanporaketan | Realari Panaderia Pulido egokitu zaio; Alavesi, Unami; eta Osasunari, San Agustin de Guadalix. Athletic ez da zozketan sartu, Espainiako Superkopa jokatzeagatik. Kanporaketak azaroaren 30etik abenduaren 2ra jokatuko dira. | Gernika-Eibar derbia Kopako lehen kanporaketan. Realari Panaderia Pulido egokitu zaio; Alavesi, Unami; eta Osasunari, San Agustin de Guadalix. Athletic ez da zozketan sartu, Espainiako Superkopa jokatzeagatik. Kanporaketak azaroaren 30etik abenduaren 2ra jokatuko dira. | Zozketatu dira Espainiako Kopako lehen kanporaketako neurketak. Atzo, Injerto eta Hernani atarikoan kanpoan geratu eta gero, eta Espainiako Superkopa jokatzeagatik Athletic lehen bi kanporaketetatik salbuetsita geratu eta gero, 11 ziren zozketan zeuden Euskal Herriko taldeak, eta hauek dira egokitu zaizkien aurkariak:
Panaderia Pulido San Mateo-Reala
Leioa-Elx
Unami-Alaves
San Agustin de Guadalix-Osasuna
Peña Sport-Malaga
Europa-Amorebieta
Gernika-Eibar
San Juan-San Sebastian de los Reyes
Bergantiños-Tudelano
Palencia Cristo Atletico-Real Union
Gernikak eta Eibarrek derbia jokatuko dute. Realari zozketan zegoen talderik ezezagunenetakoa egokitu zaio: Panaderia Pulido San Mateo Kanaria Handietako taldea, RFEF 2 mailan jokatzen duena. Alavesen aurkari Unami, berriz, Segoviakoa da, eta preferente mailan jokatzen du. Maila berean jokatzen du Osasunaren aurkariak: San Agustin de Gudalaixek. Madrilgoa da taldea. Kanporaketak azaroaren 30etik abenduaren 2ra jokatuko dira. Ordutegiak zehazteko daude. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206095/eh-bilduk-epaileengana-jo-du-iruneko-udal-egutegia-ez-delako-elebiduna.htm | Gizartea | EH Bilduk epaileengana jo du, Iruñeko udal egutegia ez delako elebiduna | Egutegiak elebiduna behar luke, euskararen ordenantzan jasoa dagoenez. Araua urratu dutela gaitzesteko, EH Bilduk bi helegite aurkeztu ditu Nafarroako Administrazio Auzitegian. | EH Bilduk epaileengana jo du, Iruñeko udal egutegia ez delako elebiduna. Egutegiak elebiduna behar luke, euskararen ordenantzan jasoa dagoenez. Araua urratu dutela gaitzesteko, EH Bilduk bi helegite aurkeztu ditu Nafarroako Administrazio Auzitegian. | Enrique Maia buru duen udalak beste behin zokoratu du euskara; berriz ere, euskarazko hitzak ez dira ageri gaztelaniakoen parean. Iruñeko Udala 2022. urteari so ari da azkenaldian, eta, ohi denez, berea da udal egutegia diseinatzeko ardura. Euskararen ordenantzan jasoa dagoenez, ezinbestekoa da egutegi horiek elebidunak izatea. Ordea, Udalak kontra egin dio betebeharrari; araua urratu, eta bi egutegi mota argitaratzeko hautua egin du. Gaztelaniazkoa bata, euskarazkoa bestea. Iruñeko Udaleko EH Bilduk irmoki salatu du Enrique Maiaren taldearen jokabidea, eta auzitara jo dute: bi helegite aurkeztu dituzte Nafarroako Administrazio Auzitegian. Egutegien auziari dagokio lehenbizikoa; bigarrena, hizkuntz eskubideen beste urraketa batzuei.
EH Bilduren esanetan, Navarra Sumak euskarri elebidunen kontra egiteak asmo argia du atzean, eta hori da «okerrena». «Navarra Sumak modu kontzientean eta interesatuan egiten du, konfrontazioa sustatzeko, hiri honetako errealitate linguistikoetako bat diskriminatuz», salatu du EH Bilduk ohar batean. Izan ere, azaldu dutenez, gaztelaniazko bertsioa eta euskarazkoa euskarri bereizietan azaltzeak ezinbestean uzten du euskarazkoa ahulduago. Hain zuzen, berdin gertatu zen Twitter kontuekin ere. Udalak uko egin zion lehendik sortua zen kontuan mezu elebidunak argitaratzeari, eta bigarren kontu bat sortu zuen euskaraz aritzeko, artean jarraitzailerik gabekoa.
Halaber, EH Bilduk nabarmendu du Udalak berriz ere euskara bazter uzteko asmoa duela zenbait ekinbidetarako: hala nola informazio seinale, kartel eta plaka batzuk egiteko. «Hiriko hizkuntza koofizialetako batekiko ez ezik, hitz egiten duten pertsonekiko eta Nafarroako Administrazio Auzitegiaren irizpideekiko –euskararen ordenantzarekiko– ere errespetu falta lotsagabea da», salatu dute. |
2021-11-18 | https://www.berria.eus/albisteak/206096/malcolm-x-hiltzea-egotzita-kartzelatutako-bi-pertsona-absolbitu-ditu-epaile-batek.htm | Mundua | Malcolm X hiltzea egotzita kartzelatutako bi pertsona absolbitu ditu epaile batek | Manhattango Fiskaltzak nabarmendu du azterketa batek erakusten duela FBIk eta New Yorkeko Poliziak «froga erabakigarriak» ezkutatu zituztela | Malcolm X hiltzea egotzita kartzelatutako bi pertsona absolbitu ditu epaile batek. Manhattango Fiskaltzak nabarmendu du azterketa batek erakusten duela FBIk eta New Yorkeko Poliziak «froga erabakigarriak» ezkutatu zituztela | Manhattango Fiskaltzaren eskaria onartu du New Yorkeko Auzitegi Gorenak (AEB), eta absolbitu egin ditu 1965ean Malcolm X ekintzailea hiltzea egotzita kartzelatutako hiru pertsonetako bi. Duela urte eta erdi pasa, auziaren espedientea berriro ikertzen hasi ziren, eta ondorioztatu dute New Yorkeko Poliziak eta FBIk «froga erabakigarriak» ezkutatu zituztela. Cyrus Vance fiskalak The New York Times egunkariari esandakoaren arabera, Muhammad Abdel Azizek eta Khalil Islamek ez zuten «merezi zuten justiziarako sarbiderik» eduki.
Lehendabizikoa 1985ean atera zen kartzelatik, eta 83 urte ditu; bigarrena 1987an irten zen, eta 2009an hil zen. Ezarri zizkieten zigor «justifikaziorik gabekoak» —bizi guztikoa— baliogabetu ditzala eskatu dio gaur fiskalak auzitegiari. Mujahid Abdul Halim izan zen hirugarren zigortua. Epaiketan, 1966an, hilketa aitortu zuen, eta adierazi Aziz eta Islam errugabeak zirela. Halim 2010ean atera zen kartzelatik. 80 urte ditu.
Afro-amerikarren giza eskubideen aldeko borrokaren ikur nagusietako bat izan zen Malcolm X (1925-1965). New Yorkeko Audubon antzokian hil zuten, tiroz, 1965eko otsailaren 21ean, hitzaldi bat emateko pronto zegoenean. Hilabete batzuk lehenago, Islamaren Nazioa utzi zuen, mugimenduaren bueltan tentsioa areagotzen ari zelako. Horren ondoren, heriotza mehatxuak salatu zituen Malcolm X-k. Hain zuzen ere, mugimenduko kideak ziren New Yorkeko Auzitegi Gorenak absolbitu dituenak. Azkeneko 22 hilabeteotan fiskaltzaren bulegoak eta akusatuen abokatuek eraman dute aurrera ikerketa. 2020an erabaki zuen Vancek espedientea berriro zabaltzea; izan ere, Netflix plataformak orduan zabaldutako dokumental sorta batek zalantzan jarri zuen zigortuetatik bi hilketaren egileak zirenik. Hori bera egiteko eskatu zion The Innocence Projectek, epaiketetako hutsegiteen aurka borroka egiten duen irabazi asmorik gabeko elkarteak.
Gainera, ikerketa hori egiten hasita zeudenean, ekintzailearen hiru alabek ere espedientea zabal zedila galdegin zuten joan den otsailean. Horretarako, Raymond Wood New Yorkeko Poliziako ezkutuko agente batek zendu aurretik helarazi zien aitortza gutuna erakutsi zuten froga gisa. Horren arabera, Poliziak eta FBIk «konspiratu» egin zuten, eta eskatu zioten eskubide zibilen aldeko mugimenduan infiltratzeko, eta, behin barruan egonda, liderrak delituak egitera bultzatzeko.
Fiskaltzaren iturriak aintzat hartuta The New York Times-ek kaleratutako informazioak dioenez, FBIk auziaz dituen hainbat dokumentuk «beste susmagarri batzuk inplikatzen dituzte». Woodek 2011n idatzitako testuan adierazi zuenez, hilketaren xehetasunak ezkutatu zituen Poliziak. Gaineratu zuen erasoa gertatu aurreko orduetan bere egiteko nagusia izan zela hilketaren egunean ekintzaileak bizkartzainik ez izatea. Hain zuzen, egun batzuk lehenago atxilotu zituzten segurtasun taldeko kideetako bi.
Hortaz, auzitegiaren ebazpenarekin indar handiagoa hartu du Poliziak eta FBIk orduan rol ilun bat jokatu zutela adierazten duen tesiak. «Hutsegite larri hau onartu beharra daukagu», esan dio Manhattango fiskalak egunkariari.
Malcolm Xren hilketak AEBak astindu zituen, eta, nolabait, hamarkada hartan herrialdean zehar zabaldu ziren tentsio politikoak eta sozialak sinbolizatu zituen. Kontuan hartu behar da bi urte lehenago John Fitzgerald Kennedy AEBetako presidentea hil zutela, eta 1968an, giza eskubideen aldeko beste ikur nabarmenenetako bat: Martin Luther King. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206123/bonba-abisu-faltsua-izan-da-bilbotik-abiaturiko-hegaldi-batean.htm | Gizartea | Bonba abisu faltsua izan da Bilbotik abiaturiko hegaldi batean | Goizean Bizkaiko hiriburutik Coruñara helduriko hegazkin bateko bidaiariak miatu dituzte Galiziako hiriko aireportuan. Azkenean, ez dute lehergailurik topatu. | Bonba abisu faltsua izan da Bilbotik abiaturiko hegaldi batean. Goizean Bizkaiko hiriburutik Coruñara helduriko hegazkin bateko bidaiariak miatu dituzte Galiziako hiriko aireportuan. Azkenean, ez dute lehergailurik topatu. | Susto ederra gaur goizean Bilbotik Coruñara heldu den hegaldi batean. Bonba mehatxua izan da, eta larrialdi plana aktibatu dute Galiziako hiriko aireportuan. Airekoa eta hegazkina miatu ostean, ez dute lehergailurik topatu, eta abisua faltsua izan dela ondorioztatu dute.
112 zenbakira eginiko dei batez eman zuten abisua. Bi aireportuak harremanetan jarri dira berehala, barneko kanalen bidez. 07:30ean lurreratu da Volotea konpainiako 353 hegaldia. Hegazkina Airbus 319 bat da, eta 111 pertsona zituen barruan, 105 bidaiari eta sei eskifaiakide. Denak daude ongi, konpainiak esan duenez. Bidaiariak gune itxi batera eraman dituzte, eta banan-banan miatu. Aireportua ez dute itxi, edonola ere.
Maletak aztertu dituzte, eta ez dute lehergailurik topatu. Gero, kabina miatu dute. Hainbat hedabidek zabaldu dute bidaiarietako bat atxilotu egin dutela, baina Guardia Zibilak gezurtatu egin du.
Ikusmin eta mobilizazio handia eragin du gertaerak Coruñako aireportuan. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206124/guardia-zibilak-gizon-bat-atxilotu-du-gasteizen.htm | Gizartea | Guardia Zibilak gizon bat atxilotu du Gasteizen | GAR Ekintza Azkarrerako Taldeko hiru Patrol joan dira atxilotua bizi den tokira, eta etxea miatu ostean eraman dute. | Guardia Zibilak gizon bat atxilotu du Gasteizen. GAR Ekintza Azkarrerako Taldeko hiru Patrol joan dira atxilotua bizi den tokira, eta etxea miatu ostean eraman dute. | Guardia Zibilak gizon bat atxilotu du gaur goizean Gasteizen, Alea.eus-ek jakinarazi duenez. Arabako aldizkariak zehaztu duenez, Guardia Zibileko GAR Ekintza Azkarrerako Taldeko agenteek atxilotu dute eta sekretupeko sumario baten barruan dagoen operazio batean. Oraindik ez dute eman atxilotzeko arrazoiaren berri.
Ibaiondoko Hondarribia kaleko eraikin batean egin dute atxiloketa. Gasteizko udaltzainen laguntza izan dute inguruetako kaleak kontrolatzeko. Hiru Patrol hara joan dira, eta hainbat guardia zibilek etxebizitza baten barrua miatu dute, beste batzuek sarrerak eta irteerak kontrolatzen zituzten bitartean. Ondoren, gizonezko bat atxilo eraman dute. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206125/sortuko-kideak-herrigaia-edo-lurrari-lotuz-hautatzen-hasi-dira.htm | Politika | Sortuko kideak 'Herrigaia' edo 'Lurrari Lotuz' hautatzen hasi dira | Igandera arteko epea daukate Nazio Kontseiluaren txostena edo hari aurkeztutako osoko zuzenketa aukeratzeko. | Sortuko kideak 'Herrigaia' edo 'Lurrari Lotuz' hautatzen hasi dira. Igandera arteko epea daukate Nazio Kontseiluaren txostena edo hari aurkeztutako osoko zuzenketa aukeratzeko. | 2017ko urtarrilean egin zuen Sortuk azken kongresua, eta oraingoa aurtengo urtarrilean egitekoa zen berez: pandemiaren ondorioz, ordea, urtebetez atzeratu zuten. 2022ko urtarrilaren 22an bukatuko da, eta zuzendaritza berria ere orduan aurkeztuko dute.
Prozesu horretan, Sortuko kideek bozketa egunak dituzte gaurtik etzira bitartekoak. Nazio Kontseiluak aurkeztutako Herrigaia txostenaren eta Lurrari Lotuz osoko zuzenketaren artean botoa emateko aukera daukate gauerditik, eta epea zabalik egongo da igandeko 23:59 arte. Zuzenketa partzialak, berriz, abenduaren 17tik 19ra. Nazio Kontseiluaren hautagaitza abendu akaberan aurkeztuko dute, eta urtarrilean bozkatuko.
Bi txostenen artean badira aldeak; besteak beste, urteotako balantzean, aliantzetan eta aurrera begirako estrategian. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206126/migratzaile-bat-arin-zauritu-da-donibane-lohizunen-trenaren-ufakoak-botata.htm | Gizartea | Migratzaile bat arin zauritu da Donibane Lohizunen, trenaren ufakoak botata | Baionako Ospitalera eraman dute. Espainiako eta Frantziako poliziek migratzaileen kontrako kontrola ipini zuten atzo Dantxarineko mugan. | Migratzaile bat arin zauritu da Donibane Lohizunen, trenaren ufakoak botata. Baionako Ospitalera eraman dute. Espainiako eta Frantziako poliziek migratzaileen kontrako kontrola ipini zuten atzo Dantxarineko mugan. | Gaur goizeko bostetan Hendaiatik atera den lehen trenak 25 urteko migratzaile bat bota du lurrera Donibane Lohizune eta Getaria artean (Lapurdi). Sud Ouest-ek jakinarazi duenez, trenaren ufakoak bota du migratzailea, eta, kolpearen ondorioz, arin zauritu da.
Trena 04:47an abiatu da Hendaiatik. Migratzailea trenbidearen alboan zegoen trena iritsi denean, eta, ondotik pasatzean, ufakoak lurrera bota du. Migratzaileak izterrean hartu du kolpea, eta Baionako Ospitalera eraman duten osasun zerbitzuek artatu dute.
Urriaren 12an lau migratzaile hil ziren Ziburun, antzeko beste istripu batean. MIgratzaileak Poliziaren kontrol batetik ihesi zihoazen, eta trenak harrapatu zituen. Harrera taldeek gogor salatu zuten gertaera hura, eta «giza ehiza bat» dagoela salatu zuten. Migratzaileentzat «bide seguruak» eskatu zituzten Donibane Lohizunen bilkura batean.
Ikusi gehiago: Line Targe: «Oztopoek arriskua errentagarri bilakatzen dute» |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206127/austriak-erabateko-konfinamendua-ezarri-du.htm | Mundua | Austriak erabateko konfinamendua ezarri du | Vienak iragarri du otsailetik aurrera derrigorrezkoa izango dela txertatzea. Alemaniak ohartarazi du soilik txertatuak edo gaitza gainditua dutenak sartu ahalko direla eremu publiko itxietan 100.000 biztanleko sei erietxeratu baino gehiago dituzten eskualdeetan. | Austriak erabateko konfinamendua ezarri du. Vienak iragarri du otsailetik aurrera derrigorrezkoa izango dela txertatzea. Alemaniak ohartarazi du soilik txertatuak edo gaitza gainditua dutenak sartu ahalko direla eremu publiko itxietan 100.000 biztanleko sei erietxeratu baino gehiago dituzten eskualdeetan. | OME Osasunaren Mundu Erakundeak ohartarazi zuen: Europa da orain pandemiaren erdigunea, eta azken egunetako datuek berretsi egiten dute hark esandakoa. Egoerari aurre egiteko neurri berriak hartzen hasiak dira estatu gehienak. Austriak hogei eguneko derrigorrezko itxialdia ezarri die herritar guztiei, txertatuta egon edo ez;itxialdia abenduaren 12ra arte luzatuko litzateke txertatuak daudenentzat, eta eperik gabe txertatu gabeentzat.Astelehenean sartuko da indarrean neurria. «Herritarrek murrizketak bete beharko dituzte hogei egunez, zenbaitek ez dutelako elkartasunez jokatu nahi izan. Eskatzen diet bete ditzatela neurriak eta gutxitu ditzatela kontaktuak», esan du Alexander Schallenberg kantzilerrak. Horrez gain, iragarri du otsailetik aurrera derrigorrezkoa izango dela koronabirusaren aurkako txertoa hartzea.
Aste honen hasieratik daude itxialdian txertatu ez diren herritarrak Austrian. Baina horrek ez ditu kutsatzeak moteldu. Atzo beste 15.000 kasuren berri eman zuen bederatzi milioi biztanleko herrialdeak. Azken egunetan, dena den, ugaritu egin dira txertatzeko eskariak, eta dagoeneko herritarren %65 daude txertatuta —Europako Batasunean herritarren %67k hartu dute txertoa—. Kantzilerrak aitortu du ez dutela jakin herritarrak konbentzitzen, baina txertoaren aurka egin duten alderdiei egotzi die erantzukizunaren zatirik handiena. Horietako bat da eskuin muturreko FPO, zeinak %20ko babesa duen. «Osasun sistemaren aurka» aritzea egotzi dio Schallenbergek FPOri. Eskuin muturreko alderdiko buru Herbert Kicklek —berrogeialdian da positibo eman ostean— «diktaduratzat» jo du neurria, eta manifestazio handi batera deitu du biharko, ezarritako murrizketen aurka.
Eslovakiak berrogeialdian jarri ditu txertatu ez diren eta gaitza gainditu ez duten herritarrak. Neurria astelehenean sartuko da indarrean. Eduard Heger lehen ministroak azaldu du txertatu gabeak direla erietxeetan dauden COVID-19 gaixoetatik %70, eta ospitale gehienetan dagoeneko ez dutela oherik gaixo gehiago hartzeko. Horiek hala, soilik oinarrizko beharrak asetzera atera ahal izango dira etxetik txertatu gabeak. Orain 2.904 pertsona daude erietxeetan; horietatik 505, larri.
Alemaniak ere murrizketa gehiago iragarri ditu, eta aurreratu horiek gogortuz joango dela erietxeetako testuinguruaren arabera. «Oso egoera kezkagarrian gaude. Hau ez zatekeen gertatuko txertatu gabeak gutxiago balira», esan du Angela Merkel jarduneko kantzilerrak. Hala, Berlinek iragarri du txertatzea derrigorrezkoa izango dela pertsona zaurgarriekin kontaktuan dauden langileentzat —orain arte borondatezkoa zen, eta, beraz, legedia aldatu beharko du gobernuak—. Horrez gain, 100.000 biztanleko asteko sei erietxeratu baino gehiago dituzten eskualdeetan, soilik txertatuak eta gaixotasuna gainditu dutenak sartu ahalko dira eremu publiko itxietan, ez bada oinarrizko beharrak asetzeko —hala daude egun Alemaniako lander gehienak—. Egoerak okerrera eginez gero , txertatuei ere test negatibo bat eskatuko litzaieke aipatu eremuetara sartzeko, eta, hala ere, kasuak gutxitzen hasi ezean, aipatutako eremuak itxiko lirateke.
Datu txarrak dituzte Alemanian. Gaur beste 52.970 kasu jakinarazi dituzte, eta zenbait eskualdetan hasiak dira dagoeneko gaixoak beste erietxe batzuetara bideratzen. Hala daude, besteak beste, Bavieran. Adituek neurri zorrotzagoak hartzeko ere eskatu dute, besteak beste, gaueko aisialdia bertan behera uztea. Gaixotasunen kontrolerako Robert Koch Institutuko buru Lothar Wielerrek esan du, herrialdeak duen testuingurua kontuan izanik, motz geratzen direla, eta aholkatu du herritarrak etxean gera daitezen. Alemaniako Osasun ministro Jens Spahnek berak ez du baztertu erabateko itxialdia ezarri behar izatea, eta ohartarazi du herrialdea «larrialdian» dagoela.
Hungariak 11.289 kasu jakinarazi ditu gaur. Viktor Orban lehen ministroaren gobernua ez da neurri zorrotzak hartzearen aldekoa, baina aurreratu du bihartik aurrera maskara derrigorrezkoa izango dela areto itxietan, eta 500 pertsona baino gehiago biltzen dituzten ekitaldietan txertaketa ziurtagiria eskatu beharko dela. Horrez gain, osasun arloko langileek hirugarren dosia hartu beharko dute. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206128/baionako-familia-batek-jakin-du-litekeena-dela-etxean-zeukaten-koadro-batek-200000-euro-balio-izatea.htm | Kultura | Baionako familia batek jakin du litekeena dela etxean zeukaten koadro batek 200.000 euro balio izatea | Alexei Jaulenski margolariarena da koadroa, eta baionarrek ez zuten susmorik ere haren balioaz. Gaur jarriko dute enkantean Donibane Lohizunen. | Baionako familia batek jakin du litekeena dela etxean zeukaten koadro batek 200.000 euro balio izatea. Alexei Jaulenski margolariarena da koadroa, eta baionarrek ez zuten susmorik ere haren balioaz. Gaur jarriko dute enkantean Donibane Lohizunen. | Nork ez du eduki etxeko paretan hautsa hartzen betidanik egon den koadro zahar, eta ez bereziki polit hori, botatzeko, eta Ikean erositako irudi moderno bat jartzeko?
Kasu! Baionako familia batek deskubritu berri du etxean zeukatenak dirutza balio duela. 200.000 eta 300.000 euro artean baloratu diote Judua otoitzean deituriko margolana. Gaur jarriko dute enkantean Donibane Lohizunen (Lapurdi), 14:00etatik aurrera.
France Bleu Pays Basque irratiak zabaldu duenez, Alexei Jaulenski margolari errusiarrarena da koadroa (1864-1941). Moskun eta San Petersburgon ikasi zuen, espresionismoaren moldeak hartu zituen, eta, gero, abstrakziora jo zuen. Izan ere, Wassili Kandinskiren laguna eta lankidea izan zen, baita Henri Matisserena eta Paul Kleerena ere. Baionan agerturiko koadroa 1893. urtean margotu zuen.
Baionako familia horretako aitona Poloniatik Lapurdiko hiriburura bizitzera joandako arte biltzailea zen, eta 1950 aldera erosi zuen margolana. Bilobei utzi zien, etxearekin. Baina senideek etxea saltzea erabaki dute, eta egongelan zuten koadroak zer edo zer balio zezakeen jakin nahi izan zuten. Horretarako, Arnaud Lelievre adituari deitu zioten. Hark berehala esan zien koadroak balioa bazuela, ez zelako arrunta eta zirilikoz idatzitako hitzak zituelako atzean, irratiak zabaldu duenez. Datu horiekin, adituak esan zien 5.000 euro bat balioko zuela.
Familiak ikertzen jarraitu du, ordea, eta hainbat hilabeteren buruan jaso dute albiste ona: balitekeela 200.000-300.000 euro inguru balio izatea. Gaur jakingo da salduko ote den, eta zenbatean. |
2021-11-23 | https://www.berria.eus/albisteak/206129/cx-enpresa-bat-zara-pasa-zaitez-produktu-edo-zerbitzu-bat-saltzetik-esperientzia-oso-bat-eskaintzera.htm | albisteak | CX enpresa bat zara? Pasa zaitez produktu edo zerbitzu bat saltzetik esperientzia oso bat eskaintzera | Enpresen helbururik garrantzitsuena jada ez da produktu edo zerbitzu bat saltzea. Gaur egun, entitate anitzen arrakasta Customer Experience estrategiak dira, bezeroaren bizi-ziklo osoa ikertzeko eta kudeatzeko gai direnak. | CX enpresa bat zara? Pasa zaitez produktu edo zerbitzu bat saltzetik esperientzia oso bat eskaintzera. Enpresen helbururik garrantzitsuena jada ez da produktu edo zerbitzu bat saltzea. Gaur egun, entitate anitzen arrakasta Customer Experience estrategiak dira, bezeroaren bizi-ziklo osoa ikertzeko eta kudeatzeko gai direnak. | Zeintzuk dira enpresa baten oinarriak? Eta edozein konpainiaren oinarrizko helburuak? Negozio-prozesuen artean kritikoena aukeratu beharko bazenu, zein hautatuko zenuke?... Galdera horiek ez dute erantzun bakarra, ezta zuzena ere, baina, edozein entitateren arrakastaren oinarrira jotzen badugu, bezeroa dago ardatz gisa. Edozein entitatek, publikok zein pribatuk, irabazi asmokoa izan zein bestelako egitasmo bat izan, target bat definitzen du. Hau da, nori bideratzen zaio aurrera eramaten den aktibitatea? “Bezeroari, noski”, erantzungo lukete askok. Zuzen egongo litzateke bezero kontzeptua haratago eramaten bada, eta ez bada oinarritzen erosketa-salmenta transakzioetan soilik; aitzitik, edozein enpresa edo entitateren egitasmoaren helburu diren pertsonak edo agenteak barneratzen ditu kontzeptu horrek.
Kontzeptu teorikoak alde batera utzita, eta hasierako galderetara bueltatzen bagara, enpresa-esparruan negozio-prozesu garrantzitsu anitz dago, makineria konplexu baten atalak bezalakoak, baina bezeroak pozik izatearenak, argi eta garbi, berebiziko garrantzia du. Orduan, zergatik ez dago bezeroaren kudeaketa-prozesuen digitalizazio- eta optimizazio-bidaiaren lehenengo faseetan, elementu osagarri bat bezala baizik? Hainbat arrazoi, joera eta motibazio daude horren atzean, baina, gaur egun, enpresak CX enpresa bilakatzen ari dira. Eta zer da CX enpresa bat? Edo, hobeto esanda, zeintzuk dira CX filosofia bereganatu dutenak? Ba, euren estrategiak bezeroaren esperientzian oinarritzen dituztenak, eta ez soilik salmentetan. Esan bezala, edozein entitatek landu dezake CX abiapuntua.
CX enpresek, beraz, bezero direnen zein izan daitezkeenen informazio ugari behar dute, euren erabakiak bideratzeko. Horretarako, merkatuan denbora asko daramaten CRMak behar dituzte, bezeroen bizi-ziklo osoa aztertzeko eta optimizatzeko. CRMak ez dira software berriak, orain dela asko daude merkatuan, baina, gaur egun teknologiak eskaintzen dizkigun cloud tresnekin, inoiz baino eskuragarriago daude edozein motatako enpresentzat. Berdin du enpresaren tamainak, helburuak eta sektoreak. Target edo helburu diren bezeroak izango ditu, eta lan egin behar dute enpresarekiko duten jarrera ahalik eta positiboena izan dadin.
Bezeroaren bizi-zikloa luzea eta konplexua da, etapa anitz ditu, eta ez da inolaz ere salmentarekin amaitzen. Fase ezberdinen informazioa erregistratzeko eta ustiatzeko gai diren software informatikoek aukera ematen dute bezeroei balio erantsi bat eskaintzeko. Bezeroek ez dute soilik produktu edo zerbitzu bat kontsumitzen, esperientzia oso bat baizik. Eta zenbat eta pertsonalizatuagoa izan, orduan eta positiboagoa gertatuko da. Horregatik, oinarrizko CRMek eskaintzen dituzten ahalmenak jada ez dira nahikoa. Orain informazio kantitate itzela jaso daiteke, eta hori guztia bezeroaren etapa guztietan ustiatzeko gai den teknologia behar da. Beraz, jada CRM bati erosketa osteko zerbitzuak eskaintzeko gai den softwarea behar dugu. Enpresek gai izan behar dute edozein iturritatik datozen eskakizunak (telefonoa, e-maila, sare sozialak eta gero eta ohikoagoak diren webguneko chatbot-ak) pertsona horrek markarekin izan dituen bestelako interakzioekin erlazionatzeko, eta informazio hori guztia kudeatzeko teknologia behar dute. Laburbilduz, bezeroak enpresarekin duen esperientzia ahalik eta positiboena izan dadin lantzeko tresnak behar ditu.
Enpresa-prozesu kritikoa izanik, Oreka IT-n lantalde espezifiko bat daukagu bezeroaren esperientzian parte hartzen duten prozesuak digitalizatzeko eta, azken finean, hobetzeko. Customer Experience sailean, puntakoak diren customer experience soluzioak eskaintzen ditugu, gure bezero diren enpresek (B2C eta B2B) euren bezeroekiko harremana estutu dezaten, denboran irauteko asmoz. Horren adibide dira SAPek garatutako C/4HANA suite-ko hodeian dauden CRM lanabesak, SAP ingurugiroan murgilduta dauden enpresa txiki, ertain zein handientzakoak.
Beraz, zure enpresa CX enpresa bihurtu nahi baduzu, eta zure bezeroei esperientzia oso bat eskaini nahi badiezu, produktu edo zerbitzu soilaren ordez, hori gauzatzeko lanabesak zure eskura jarriko ditugu Oreka IT-n. |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206130/sagarduik-esan-du-donostiako-onkologikoko-lanpostuak-bermatuta-daudela.htm | Gizartea | Sagarduik esan du Donostiako Onkologikoko lanpostuak «bermatuta» daudela | Langileak kexu dira, egitura aldetik zentroak «banatuta» jarraitzen duelako. Zentroa berritu dute, eta datorren astetik aurrera bertan izango da eguneko zentroa, eta baita kanpoko kontsultak ere. | Sagarduik esan du Donostiako Onkologikoko lanpostuak «bermatuta» daudela. Langileak kexu dira, egitura aldetik zentroak «banatuta» jarraitzen duelako. Zentroa berritu dute, eta datorren astetik aurrera bertan izango da eguneko zentroa, eta baita kanpoko kontsultak ere. | Aurrerantzean, Gipuzkoan minbiziaren kontrako tratamendua behar duten paziente anbulatorioak Donostiako Onkologikora bideratuko ditu Osakidetzak. Bertan jarriko dituzte onkologiako eta onkohematologiako kanpo kontsulta guztiak, eta baita eguneko ospitalekoak ere. Gotzone Sagardui Osasun sailburuak adierazi du modu horretan Onkologikoak Osakidetzarekin duen lotura «finkatu» egingo dela. Gainera, Onkologikoan lan egiteko LEP bidez esleituko dira lanpostuak hemendik aurrera, eta orain lanean dauden langileen postuak «bermatuta» geratuko dira.
Langile Batzordea, ordea, ez da fio Sagarduiren hitzez. «Nola bermatu ditzake berak langileen baldintzak? Onkologikoa publikoa dela ematen duen arren, bertan gauden langileok enpresa pribatu bateko langileak gara, Onkologikoa Fundaziokoak. Beraz, Osakidetzak ez dakit nola bermatuko dituen gure postuak; ez dauka horretarako eskumenik», salatu du Jon Galfasoro batzordeko kideak.
Gauzak horrela, ostiralean Sagarduik Onkologikora egin duen bisitan afixekin hartu du Langile Batzordeak. Izan ere, zentroko langileek salatu dute Osakidetzak ez daukala «etorkizuneko plan argirik» ESI erakunde sanitario integratuari dagokionez, ezta zerbitzu zorro «zehatzik» ere. Horren aurrean, Onkologikoa Osakidetzan «guztiz» integratzea galdegin du: «Pazienteek ezagutu duten ospitalea desintegratzen ari da, bularreko eta digestio aparatuko kirurgia kendu nahi dute, eta, horrekin batera, minbiziaren diagnostikoan eta tratamenduan monografikoa desagerraraziko dute».
Horrez gain, Galfasorok azaldu du pazienteak, osasun sistema publikotik bideratzen badira ere, zentrora iristen direnean bitan banatzen direla: «Batzuk Onkologikoak hartzen ditu, baina beste batzuk Fundaziora bideratzen dituzte, enpresa pribatura».
Duela hilabete batzuetatik dator auzia. Langileak jada kexu ziren, Onkologikoan egiten ari diren aldaketak direla eta. Gipuzkoako Hitza-k jaso zuenez, Eusko Jaurlaritzak Kutxa fundazioarekin 2018ko abenduan sinatutako lotura hitzarmenetik dator auzia. Izan ere, hitzarmen horretan aurreikusi zuten hiru urteko epean Onkologikoa osasun sare publikoari lotutako zentro bilakatzea. Ordu hartan, eskainitako zerbitzuen %80 baino gehiago sektore publikotik heldutako pazienteentzat izaten ziren, baina, hala ere, ospitalea pribatua zen artean, baita gaur egun ere. Kutxa fundazioaren jabetzakoa da ospitalea.
Berrikuntzak ospitalean
Hain zuzen, azaroaren 15az geroztik dago martxan eguneko ospitalea, eta kanpo kontsultak datorren astelehenean irekiko dira. Sailburuak azaldu duenez, hogei kanpo kontsulta «berriztu eta egokitu» behar izan dira orain arte beste zentro batzuetan tratatu dituzten paziente anbulatorioak bertan artatu ahal izateko, baita eguneko ospitalea ere. Aurreikusten dute kanpo kontsultetan urtean 12.000 pazienteri baino gehiagori emango zaiela arreta, eta eguneko ospitalean 3.000 pazientetik gora artatuko dituzte.
Instalazioak egokitzeko 7,4 milioiko inbertsioa egin du Jaurlaritzak Kutxa fundazioarekin batera, eta «azken belaunaldiko azeleragailu lineala» ere eskuratu du. Aparatu horrek urtean 400 tumore «doitasun handiagoz» tratatzeko aukera emango du, Sagarduik azaldu duenez: «gaixotasun onkologikoen tratamenduaren zerbitzura dagoen azeleragailu horrek urtean 400 paziente tratatu ahalko ditu. Gaur egun dagoen azeleragailu linealik zehatzena, fidagarriena eta osatuena da, eta kontzeptu berri bat dakar: inbasio txikiko erradioterapia».
Zentro berrituak farmazia arloan ere berrikuntzak ekarriko ditu. Besteak beste, minbiziaren tratamendurako medikazioak prestatzen dituen robot bat izango du, eta, azaldu dutenez, informazio sistemak ere berritu dira. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206131/nafarroako-zortzi-finalistak-beren-laquoonena-emateko-gogozraquo.htm | Kultura | Nafarroako zortzi finalistak, beren «onena emateko gogoz» | Azaroaren 28an izango da Nafarroako Bertsolari Txapelketako finala, Anaitasunan. Estitxu Arozena Albizuk jantziko dio txapela irabazleari. | Nafarroako zortzi finalistak, beren «onena emateko gogoz». Azaroaren 28an izango da Nafarroako Bertsolari Txapelketako finala, Anaitasunan. Estitxu Arozena Albizuk jantziko dio txapela irabazleari. | Helmugara iritsi da 2021eko Nafarroako Bertsolari Txapelketa. Izaban hasi zuen bidea, urrian, eta Tafalla, Zangoza, Doneztebe, Altsasu, Berriozar eta Leitzatik igaro ondoren, Iruñean amaituko da, hilaren 28an, igandearekin. Anaitasuna kiroldegian egingo dute finala, eta han elkartu dira gaur oholtzara igoko diren zortzi bertsolariak, Bertsozale Elkarteko ordezkariekin batera. Kantuan arituko dira Eneko Fernandez Maritxalar (Lesaka, 1977), Eneko Lazkoz Martinez (Etxarri-Aranatz, 1983), Joanes Illarregi Marzol (Leitza, 1999), Josu Sanjurjo Altzuri (Lesaka, 1993), Julio Soto Ezkurdia (Iruñea, 1987), Saioa Alkaiza Guallar (Iruñea, 1991), Xabat Illarregi Marzol (Leitza, 2001) eta Xabier Silveira Etxeberria (Lesaka, 1976). Haietako bati jantziko dio txapela Estitxu Arozena Albizuk (Mutriku, Gipuzkoa, 1975).
«Bultzada eta aldarri». Aurtengo txapelketa hori izatea nahi zuten antolatzaileek, eta asmo berarekin helduko dira finalera, Alaitz Rekondo Ferrero Bertsozale Elkarteko lehendakariak adierazi duenez: «Izan dadila bultzada eta aldarri, bertsogintzaren eta kulturaren defentsan». Nabarmendu duenez, bi hilabeteotan herrialdeko bazter ugaritara eraman ditu txapelketak kultur sorkuntza, bertsolaritza eta euskara, eta orotara 1.600 lagunek egin dute bat egitasmoarekin. «Nafarroako bertsolaritza sendo, osasuntsu eta aniztasunez agertu da plazara». Lehiatik harago, «gozamenerako iturri» izan dadila eskatu du: «Izan dadila festa kolektibo handia».
Finalean arituko diren bertsolarien artean, bi lehen aldiz izango dira final batean: Sanjurjo eta Alkaiza. Final gehienetan aritutakoa Silveira da, hamaseigarrena izango baitu; Sotok, hamargarrena; Lazkozek, zazpigarrena; Fernandezek, bosgarrena; eta Joanes eta Xabat Illarregik, berriz, bigarrena.
Finalisten artean badira txapela jantzi duten bi bertsolari ere: Soto da egungo txapelduna, eta bost aldiz irabazitakoa da: 2010ean, 2011n, 2015ean, 2017an eta 2019ean. Silveirak, berriz, zazpi aldiz irabazi du, 1997an, 2004an, 2005ean, 2006an, 2007an eta 2013an. «Finalak, beraz, era guztietako ibilbideak eta kantaerak bilduko ditu oholtza berean», laburbildu du Ander Perez Argote Nafarroako Bertsozale Elkarteko koordinatzaileak.
Bertsolariak, gogotsu
Bertsolariak, oro har, finalaz gozatzeko gogoz heldu dira azken txanpara; baina, aldi berean, beren onena emateko gogoz. Alkaiza eta Sanjurjorentzat esperientzia berria da. Alkaiza «ilusio handiz» iritsiko da finalera: izan ere, azken hiru txapelketetan finalaren atarian gelditu zen, eta aitortu du «arantzatxoa» bazuela. Behin honaino helduta, ziurtatu du ez duela txikikerietan aritu nahi. Sanjurjok, berriz, aitortu du finalerako txartela zuela esan ziotenean «urduri» sentitu zela; orain, ordea, kontzentratzen saiatzen ari da, «denen artean zerbait polita uzteko».
Beste muturrean, esperientzia luzea dutenen artean, Sotok ohartarazi du orain artekoak ez duela askorik balio finalean, egun horretan «zerotik» hasten direlako: «Alanbre gainetik pasatu behar da, eta inoiz baino estuago da. Ea orain arte egindakoak laguntzen duen alanbrearen beste aldera iristeko». Bide beretik, Lazkozek esan du esperientzia izateak ez duela errazago egiten, eta aukera aprobetxatzeko modurik onena bertsotan disfrutatzea dela: «Horretan saiatuko gara, bertso bakoitza inoiz kantatu dugun onena izan dadin».
Fernandezentzat «bide baten saria eta egindako lanaren aitortza» da finalean egotea: «Denok dakigu zer den finala, eta denok nahi dugu egon oholtza horretan; zorionez, gu gara, eta ea denon artean final ederra egiten dugun».
Joanes Illarregik esan du sentsazio onarekin aritu dela orain arte, eta aurreko txapelketan baino gusturago gelditu dela «jarrera eta emozio aldetik». Bera ere «ahalik eta saiorik politena» egiten ahaleginduko da. Xabat Illarregi ere gustura aritu da orain arte txapelketako saioetan, batez ere bigarrenean, eta final polita gera daitekeela uste du. «Baina milagrorik egiterik ez dago», gaineratu du.
Silveirak, berriz, esplikatzen zailak diren sentsazioak dituela adierazi du: «Sentsazio arraroegiak».
Estitxu Arozena Albizuk jantziko dio txapela irabazleari. Txapela irabazi zuen lehen emakumea izan zen, 1995ean, eta, iaz 25 urte bete zirenez, Nafarroako Bertsozale Elkarteak omenaldia egin nahi zion. Orain, txapela jartzeko aukera emanez, «urte luzez Nafarroako bertsolaritzaren alde egindako lan guztia» eskertu nahi dio elkarteak.
Osasun neurriei so
Sarrerak salgai daude www.bertsosarrerak.eus atarian, finalaren eguneko 15:00ak bitarte. Ordu horretatik aurrera, Anaitasunako txarteldegian eskuratu ahal izango dira. Ateak 15:00etan irekiko dituzte, eta Nafarroako Bertsozale Elkarteak garaiz joateko deia egin du, pilaketak saihesteko. Koordinatzaileak gogorarazi du osasun neurri guztiak bete behar direla, eta eskatu du isilik egoteko, bertsolarien lana errespetatzeko.
Egungo osasun egoera zalantzazkoa dela aintzat hartuta, Perezek esan du ez dakitela moldaketarik egin beharko ote duten, baina ziurtatu du ezartzen dituzten neurri guztiak beteko dituztela, orain arte egin duten bezala. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206132/intzidentzia-tasa-gora-doa-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Intzidentzia tasa gora doa Hego Euskal Herrian | Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 247,17raino igo da intzidentzia tasa metatua, eta Nafarroan 274 kasu positibo atzeman dituzte. Hezkuntza Sailak jakinarazi duenez, 87 ikasgela daude itxita COVID-19aren ondorioz. | Intzidentzia tasa gora doa Hego Euskal Herrian. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 247,17raino igo da intzidentzia tasa metatua, eta Nafarroan 274 kasu positibo atzeman dituzte. Hezkuntza Sailak jakinarazi duenez, 87 ikasgela daude itxita COVID-19aren ondorioz. | Koronabirusaren intzidentziak gorantz jarraitzen du Hego Euskal Herrian. Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak adierazi duenez, Euskal Autonomia Erkidegoan 247,17raino igo da intzidentzia tasa metatua, eta, Nafarroako Gobernuak emandako azken datuen arabera, azken 24 orduetan 274 kasu positibo atzeman dituzte.
Ikusi gehiago: koronabirusaren azken datuak Euskal Herrian
Sagarduik adierazi duenez, EAEko gaurko datuak atzokoen «oso antzekoak» dira, eta koronabirusaren «goranzko joerari» eusten diote. Hala ere, azken orduetan apaldu egin da kasu positiboen kopurua: 691 ziren, eta 639 dira orain.
Osasun sailburuaren arabera, ospitaleko okupazioa ere «kaltetuta» dago, eta, oraingoz asistentzia egoera «jasangarria» den arren, «kutsatzeen gorakada eta COVIDaren eragina ez da konpontzen ari». Horregatik, prebentzio neurriak betetzearen «garrantzia» nabarmendu du, eta «zuhurtziaz» jokatzeko eskatu.
Hezkuntzan ere badu eragina intzidentziaren igoerak: Hezkuntza Sailak jakinarazi duenez, guztira 87 ikasgela daude itxita 53 ikastetxetan; Euskal Hezkuntza Sistemako ikasgela guztien %0,50.
Ikusi gehiago: udalerrien intzidentziaren mapa
Nafarroan, kasu positiboak gero eta gehiago dira: foru gobernuak emandako datuen arabera, egin dituzten 3.350 probetatik 274 positibo atzeman dituzte. Horrez gain, azken orduetan bi hildako eta bost ospitaleratze izan dira COVID-19aren ondorioz. Horrela, 49 pertsona daude ospitaleratuta, horietatik zazpi zainketa intentsiboetako unitatean. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206133/erresuma-batuak-talde-terrorista-izendatuko-du-hamas.htm | Mundua | Erresuma Batuak «talde terrorista» izendatuko du Hamas | Priti Patel Barne ministroak jakinarazitako planaren arabera, hamalau urtera arteko kartzelaldiak ezarri ahalko dizkiete Palestinako organizazioaren jarraitzaileei. | Erresuma Batuak «talde terrorista» izendatuko du Hamas. Priti Patel Barne ministroak jakinarazitako planaren arabera, hamalau urtera arteko kartzelaldiak ezarri ahalko dizkiete Palestinako organizazioaren jarraitzaileei. | Priti Patel Erresuma Batuko Barne ministroak jakinarazi du «pausoak» eman dituela Hamas «talde terrorista» izendatzeko. Patelek «antisemitismoari aurre egiteko» neurri gisa aurkeztu du erabakia, eta, hortaz, hamalau urtera arteko kartzelaldira zigortu ahalko dituzte Palestinako organizazio politiko islamistaren jarraitzaileak.
«Pauso honek indartu egingo du Erresuma Batuan Hamasen bandera astintzen duen edonoren kontrako kasua; juduak segurtasunik gabe sentitzeko ekintza bat da hori», argudiatu du Barne ministroak.
Erresuma Batuak lehendik «talde terroristatzat» jotzen zuen Hamasen milizia, Izz ad-Din al-Qassam Brigadak, baina orain arte ez zuen hori erabaki organizazioari zegokionez; hortaz, AEB Ameriketako Estatu Batuen eta Europako Batasunaren jarrera bera izango du, datorren astean onartzea espero duten aldaketa egin ostean. Hain justu, Barne ministroak Washingtonen eman du erabakiaren berri, AEBetako Gobernuko goi kargudunekin bildu aurretik.
Patelen jakinarazpenak poza eragin du Israelgo Gobernuan. Naftali Bennett lehen ministroak ere, txio baten bidez, adierazi du «Hamas organizazio terrorista bat» dela: «Haren adar politikoak ahalbidetzen du aktibitate militarra. Terrorista berberak dira; aldea da bestelako jantzi batzuk erabiltzen dituztela».
Hamasen ustetan, berriz, erabakiak frogatzen du Erresuma Batua Israelekin lerratuta dagoela: «Palestinako herriari Balfour Deklarazioagatik eta inperialismo britaniarragatik barkamena eskatu beharrean, okupazio israeldarrarekin lerratzen da».
1987an sortu zuten Palestinako organizazio politiko islamista hori, eta, 2006ko hauteskundeen ostean, Gaza kontrolatzen du. Gainera, Palestinako Kontseilu Legegilean —parlamentuan— gehiengo osoa du, 132 aulkietatik 74 baititu. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206134/donostiako-udalak-ibilgailuak-debekatu-nahi-ditu-hiriaren-erdigunean.htm | Gizartea | Donostiako Udalak ibilgailuak debekatu nahi ditu hiriaren erdigunean | Baimendutako ibilgailuak baino ezin izango dira erdialdean sartu 2023tik aurrera, udal gobernuaren asmoa aurrera ateratzen bada. Garraio publikoa indartuko dutela eta gune berdeak handituko dituztela ere iragarri dute. | Donostiako Udalak ibilgailuak debekatu nahi ditu hiriaren erdigunean. Baimendutako ibilgailuak baino ezin izango dira erdialdean sartu 2023tik aurrera, udal gobernuaren asmoa aurrera ateratzen bada. Garraio publikoa indartuko dutela eta gune berdeak handituko dituztela ere iragarri dute. | Garraio publikoa, baimena duten ibilgailu bereziak eta bizilagunak: horiek bakarrik sartu ahalko dira Donostiako erdialdera 2023. urtetik aurrera. Gaur aurkeztu du proposamena Eneko Goia alkateak. Hala ere, adierazi du oraindik herritarren parte hartzearen bidez erabaki behar dela neurria ezarriko den edo ez. Neurriak Bulebarrean, Urbieta kalean, Araba parkean eta ibaiaren inguruetan eragingo du.
Gaur aurkeztu dute Datorren Donostia hiriko mugikortasun plan berria, eta, aipatutako neurriez gain, beste hainbat aldaketa ere proposatzen ditu; besteak beste, herritarrek «espazio publikoa berreskuratu» dezaten nahi du udalak, eta, horretarako, hiriko erdialdeko hainbat kale oinezkoentzako soilik gaituko dituzte. Neurri horien bidez hirian «gas isuriak gutxitzea» lortu nahi du Udalak.
Horrez gain, ibilgailu partikularrak kentzearekin batera, garraio publikoa indartuko dutela ere iragarri du Goiak. Horretarako, mendebaldetik ekialdera eta iparraldetik hegoaldera joango diren bi linea nagusi egongo dira hirian, eta, horiekin, alkatearen arabera, «ordu erdian» heldu ahal izango da hiriaren alde batetik bestera, gehienez ere. Azaldu du horrek hobeto konektatuko dituela kanpoaldeko eremuak zentroarekin.
Gune berdeak ere sortu nahi ditu Udalak plan berriaren bidez: Antiguoko tunelaren ondoan bat, eta Zurriolako pasealekuaren amaieran bestea. Araba parkea eta Loiolako Memoriaren Lorategia ere zabalduko dituzte. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206135/hogei-film-labur-lehiatuko-dira-44-euskal-zine-bileran.htm | Kultura | Hogei film labur lehiatuko dira 44. Euskal Zine Bileran | Bihar abiatuko da jaialdia, Paperezko hegoak dokumentalaren emanaldi batekin, eta hilaren 28an amaituko. Proiekzio bereziak eta solasaldiak ere antolatu dituzte. | Hogei film labur lehiatuko dira 44. Euskal Zine Bileran. Bihar abiatuko da jaialdia, Paperezko hegoak dokumentalaren emanaldi batekin, eta hilaren 28an amaituko. Proiekzio bereziak eta solasaldiak ere antolatu dituzte. | Iaz, Internet bidez egin zuten Euskal Zine Bilera, egoerak hala behartuta. Antolatzaileek aurrez aurreko jaialdia prestatu dute aurten, baina sareko emanaldiei ere eutsi diete. Bi formatutan emango dute egitarauaren zati handi bat: Lekeitioko (Bizkaia) Ikusgarri aretoan eta zinebilera.eus webgunean. Bihartik azaroaren 28ra arte egingo dute jaialdiaren 44. aldia.
Aitor Abaroak eta Ana Goitiak aurkeztuko dute irekiera ekitaldia, bihar, Ikusgarri aretoan. Paperezko hegoak filma emango dute, eta Josu Martinez eta Samara Velte zuzendariekin solasaldi bat egingo dute ondoren.
Sail Ofizialeko proiekzioak astelehenetik ostegunera egingo dituzte, aretoan eta online. Euskarazko hogei film labur ariko dira lehian: Peio Agirreren N.B.ren erretratu bat, Iñigo Alkortaren eta Maddi Arzallusen Atzelariak, Eukeni Arriortuaren Memoria, Sergio Azkarateren Erroak, Khuruts Begoñaren Deia, Ruben Cresporen Aterpean ateri, Xabi Cresporen eta Joserra de la Marren Itsasoan, Iban del Camporen Serendipia, Ilune Diazen Game Over, Gorka Ezkibelaren Ostendene, Maria Fontanen Zerua hautsi zen gaua, Oier Fuentesen 10 watt bakarrik, Aiert Goenagaren Zikings, Ibai Gorritiren Ate-joka, Josu Martinezen Subandila, Mikel Mendizabalen Haur erbesteratuak, Jorge Moneoren Begiak hesteko artean, Enrique Reyren eta Ainhoa Urgoitiaren Barraskiloentzat iganderik ez, Amaia San Sebastianen Rewind, eta Pello Seronen eta Unai Zaballaren Yauri Etxalde.
Hiru sari banatuko dituzte horien artean: film onenarena, zuzendari onenarena, gidoi onenarena eta ikusleen EITB saria.
Animaziozko filmek toki nabarmena izango dute Euskal Zine Bileran. Euskal Herriko bi ekoizle aitzindariri emango diete Begirada saria: Baleukori eta Dibulitooni. «Zinemazale berriak hezi» izana eskertuko diete hala.
Gainera, Pantaila Irekia sailean, Debako (Gipuzkoa) Animadeba animazio zinemaldiak parte hartuko du, eta Kimuak programako animaziozko film labur batzuk emango dituzte, asteazkenetik ostiralera, Ikusgarri aretoan eta sarean: Koldo Almandozen Hubert Le Blonen azken hegaldia, Kote Camachoren La gran carrera, Alberto Gonzalezen Cirugía, Hauazkena taldearen Beti bezperako koplak, Isabel Hergueraren La gallina ciega, Gregorio Muroren Zeinek gehiago iraun, Aitor Oñederraren I Said I Would Never Talk About Politics, Izibene Oñederraren Hezurbeltzak, eta Bego Vicarioren Jane, Tarzan ez zen horren guay.
Saio bereziak
Zinemaldiak ekitaldi berezi batzuk egingo ditu beste eragile batzuekin elkarlanean. Etzi, Zine-Labek antolatuta, Super 8 formatuan filmatutako bi pelikula emango dituzte, eta solasaldi bat egingo dute Tramana Pictures ekoiztetxea sortu zuen lekeitiar zinemagile taldearekin.
Datorren ostiralean, Gaualdia atalak Euskal Zine Bilera eta Zinegin festibala elkartuko ditu: Non dago Mikel? filma proiektatu aurretik, zuzeneko elkarrizketa bat egingo diete Zinegineko arduradunei, eta, filma ikusi eta gero, Hazparneko (Lapurdi) zinemaldian zuzenean egingo duten solasaldian parte hartuko dute.
Hurrengo egunean, ikus-entzunezkoen sektoreko emakumeak biltzen dituen (H)emen elkarteak topaketa profesional batzuk antolatu ditu filmen banaketari buruz. Horri buruz ariko dira Graxi Irigarai EHUko ikerlaria eta Gastibeltzako kidea, Johana Olabarria Euskaltzaleen Topaguneko kidea eta Maria Jesus Diez Barton Filmseko kidea. Olatz Beobide (H)emeneko lehendakaritzako kideak gidatuko du solasaldia.
Joan den astean izan zen Kameratoia ikus-entzunezko rallya, Euskaltzaleen Topaguneak eta Euskal Zine Bilerak antolatuta. Hamasei filmek parte hartu zuten, eta etzi egingo dute sari banaketa. Lehen sariak 800 euroko ordainsaria du; bigarrenak, 400 eurokoa, eta hirugarrenak, ikusleen sariak, Lekeitioko Trinkete aterpetxean gau bateko egonaldia. Film guztiak zinemaldiaren webgunean daude ikusgai. |
2021-11-21 | https://www.berria.eus/albisteak/206136/gure-historia-zabalago-baten-lekukotasuna-da-liburua.htm | Politika | «Gure historia zabalago baten lekukotasuna da liburua» | 1969. urtetik 2021era Anai Artea elkarteak egin lana aipatzen du historialariak bere azken liburuan. Euskal iheslarien elkartasun sarearen azterketak euskal historia zabalagoa agerian ematen du zeharka, 1936ko gerratik gaur arte. | «Gure historia zabalago baten lekukotasuna da liburua». 1969. urtetik 2021era Anai Artea elkarteak egin lana aipatzen du historialariak bere azken liburuan. Euskal iheslarien elkartasun sarearen azterketak euskal historia zabalagoa agerian ematen du zeharka, 1936ko gerratik gaur arte. | Anai Artea elkarteko kideek jo zuten Txomin Hiriart-Urruti (Kanbo, 1990) historialariarengana, beren ibilbideaz lan bat egin zezan. Azken urteetan elkartearen aktibitateak abantzu geldituak zirelako, historiari behako bat eman, eta usu itzalean egin izan den lana argitara eramatea deliberatu dute elkartekideek. Idazleak Anai Artea 1969—2021 elkartearen historia aurkeztuko du asteartean Uztaritzen, eta urtarrilaren 15ean Maulen. Aurkezpen gehiago finkatuko dituzte ondoko aste eta hilabeteetan.
Anai Artearen lehen urteetan, bereziki Telesforo Monzon eta Piarres Larzabal aipatzen dituzu, egin zuten lanarengatik.
Bai. Bi sortzaile handiak izan dira, haiek izan baitira oinarrian; ez ziren bakarrak, baina zinez animatzaileak ziren. Garaian bazuten oso hedadura handi bat ere: Piarres Larzabal komandantea izana zen erresistentzian, eta apez famatua zen bere idatziengatik ; Telesforo Monzon Gerra Zibilean euskal gobernuaren delegatua izana zen, antzerkiekin eta EAJn bazuen fama bat ere… Horiekin batera baziren beste jende anitz; azpimarratuko nuke Jean Fagoaga, Sarako medikua, haiekin izan zutela. Hastapenean, iheslarien artatzaile izan zen, eta, gero, elkarteko lehendakari bilakatu zen; kasik hasieratik eta gaur arte presente eta eraginkorra izan den kide handi bat.
Liburuan zehar historiak gurutzatzen dira. Bada pasarte bat, adibidez, Joseba Elosegirekin.
Ez zen urte bat ere Anai Artea sortua zela. Joseba Elosegik, bere buruari su eman aitzin, muga zeharkatu eta Telesforo Monzoni idatziak utzi zizkion, galdetuz notario bati uztea bere ekintza burutu arte —ekintzaz deus erran gabe— [Elosegik bere buruari su eman zion Francisco Francoren aitzinean Donostian, Anoetan]. Ekintzaren ondotik idatzi horiek argitaratzea galdetu zion. Gertakari hori esanguratsua da, argiki adierazten baitu Anai Arteak, bere sortzetik, kasik segidan hartzen duela leku biziki inportantea mundu abertzalearentzat. Elosegi iheslari eta EAJko kide izana zen; alta hautua egin zuen idatziak Anai Artekoei uztea ez eta EAJko kide batzuei. Konfiantza handiagoa bazuen haiengan bere alderdi kideengan baino.
EAJk ere bazuen iheslarien laguntza sarea. Baina Anai Artea iheslari abertzale guztien elkartasun sare bezala sortu zen.
Bai, Anai Artea elkarte humanitario bat da; beraz, berez ez da korronte politiko bati lotua. Denak onartzen ditu. Gero, egoerak eginen du iheslari politiko sail bat bereziki lagundua edo aterpetua izanen dela, baina hastapenean laguntza denei eskainia zieten. Gainera, hasieran, ihes egiten zuten gazte guztien artean gehiengo handia ez zen mugimendu politiko bati lotua; gehienek basakeria frankistaz ihes egiten zuten.
Gerora, halere, iheslarien artean zatiketa politikoak baziren. Nola kokatzen zen Anai Artea?
Anai Arteak beti atxiki du, edo saiatu da bederen, neutraltasun politiko bat atxikitzen alde horretatik. Haren teoria zen iheslari guztiei atea irekitzea. Egoeraren bilakaerak egin du, azken finean, Anai Arteak gehien laguntzen zituen iheslariak ETAko militanteak zirela.
Neutraltasun politikoa, baina inplikazio politikoarekin, halere.
Hori da, bai. Neutraltasun politikoa atxikitzen du, Anai Arteak bere ildoa beti atxiki baitu: mugimendu edo ideia batzuei gehiago afiliatua edo sentsiblea izanik ere, bere burujabetza politikoa atxiki du. Hasieratik bukaeraraino. Hori ez da beti izan denen gustukoa, hurbilekoenentzat ere ez, maiz izan dituztelako kalapitak oso hurbileko batzuekin.
Anai Artea hunki zuten errepresio garaiak ere aipatzen dituzu.
Anai Arteak iheslariak beti sustengatu ditu. Hasieran, oso manera ireki eta legalean. Baina egoera politikoaren aldaketarekin, Frantziako eta Espainiako estatuen arteko harremanarekin, emeki-emeki, errefuxiatuak geroz eta egoera zailagoan ziren. Kanporaketak hasi ziren, legez kanpo bizitzen hasi ziren Iparraldean, eta Anai Arteak ahal bezala segitu zuen ahal bezain luzaz kideak aterpetzen. 1992an iheslariak jadanik gordeka bizi ziren, baina Anai Artekoek Errefuxiatu bat, etxe bat izeneko kanpainarekin elkartasun sarea antolatu zuten. Urte baten buruan sarekadak hasi ziren etxe desberdinetan, eta, nola ez, lehen jomugak elkartean inplikatuak zirenak eta publikoki agertzen zirenak izan ziren: Frantxoa Garat, Mixel Mendiburu, [Jose Manuel Pagoaga] Peixoto atxilotu zituzten, eta beste andana bat.
Elkarteak diplomazia lan bat ere egin izan du, batzuetan goi kargudunak hunki arte.
Aspektu garrantzitsu bat da, zeren Anai Arteak iheslariak sustengatzeaz gain —eta berantago presoak ere bai—, hasieran lekuko politikariekin informazio, komunikazio eta saretze lan batean aritzen zen. Oso garrantzitsua da ondokorako. 1990eko hamarkadatik goiti saiatzen da goi mailako politikariekin harremanetan sartzea presoen egoera zuzentzeko, eta baita bakearen bidea jorratzeko ere, bitartekari lana eginez.
Alta, sare horretatik urrun zirenentzat ez da sekula izen ezaguna izan.
Ez, eta askotan pentsatuko ez genituzkeen jende batzuekin harreman hurbilak zituzten: demagun Jean Grenet Baionako auzapeza eta, aitzin, haren aita [Henri Grenet], beti solaskide oso presenteak izan dira. Jean Greneten aitak, mediku gisa, dozenaka errefuxiatu artatu zituen sekula galderarik egin gabe, jakinez politikoki arrunt aurkakoa zela. Elkarteko kideak hitzorduak finkatzen aritu izan dira estatuko goi mailan, publikoki edo ez, ministroei idazten…
Liburuan aipatzen da Hego Euskal Herritik jin iheslarien integrazioa hemengo gizartean.
2.200 iheslari pasatu dira Anai Artearen saretik. Iheslariak Iparraldera arribatu zirelarik, bereziki hasieran, diktadura batetik etorri eta askatasun bolada batean bizi ziren. Horrek noiztenka arazoak sortzen zituen lekuko jendeekin, eta Anai Artea saiatzen zen ahal bezain ongi pasa zedin eta jendeak integratzen. Kristoren lana egin du horretan.
Historialari gisa, elkartearen historiaren prismatik historia zabalago bat landu ote duzu?
Bai, elkartearen historiaren liburua da, baina elkartearen ekintzek eta ibilbideak egiten du Iparraldeko euskal historiaren 50 edo 60 urteen lekuko eta aktore izan dela. Azken finean, Anai Artearen historia kontatuz, gure historia zabalago baten lekukotasuna da liburu hau. |
2021-11-22 | https://www.berria.eus/albisteak/206137/berdin-dira-bideko-bihurguneak-pasioz-bizi-dugu-gure-lana.htm | Kultura | «Berdin dira bideko bihurguneak; pasioz bizi dugu gure lana» | Editore Independenteen Nazioarteko Topaketak eginen dituzte Iruñean, bihartik ostiralera. Liburuen edizio lanari begirako soa zabaltzeko balioko dute, Aritz Otazu Editargiko lehendakariaren esanetan. Egitarau mardula antolatu dute. | «Berdin dira bideko bihurguneak; pasioz bizi dugu gure lana». Editore Independenteen Nazioarteko Topaketak eginen dituzte Iruñean, bihartik ostiralera. Liburuen edizio lanari begirako soa zabaltzeko balioko dute, Aritz Otazu Editargiko lehendakariaren esanetan. Egitarau mardula antolatu dute. | Liburugintzak eta edizioak erdiz erdi hartuko du Iruñea datozen egunetan: bihartik, azaroaren 23tik 26ra, Editore Independenteen Nazioarteko Topaketak eginen dituzte Baluarten; 300 editore baino gehiagok eginen dute bat hitzorduarekin. Hiriaren egongelan, berriz, Gazteluko plazan, Edizioaren Azokak bosgarren aldia izanen du, hilaren 25etik 28ra. Prestakuntza lanetan sartua dabil Aritz Otazu Editargiko lehendakari eta Mintzoa argitaletxeko editorea (Irun, Gipuzkoa, 1975).
Topaketek Parisen, Dakarren eta Lurmutur Hirian hartu izan dute leku aurreko aldietan. Nolatan ailegatu da Iruñera?
Prozesua orain dela bi urte hasi zen. Txalaparta argitaletxea eta Editargi, gure elkartea, Nazioarteko Editoreen Aliantzaren barrenean daude. Aliantza horretan gaztelaniazko lerroa gidatzen duena Paulo Slachevsky da, eta harekin hitz egin genuen Iruñera etor zedin, bagenekielako topaketak egitekoak zirela. Etorri zen, ikusi zuen hemen zer azpiegitura eta aukera ditugun, eta ez hori bakarrik: Nafarroaren historia ezagutu zuen. Horrek harrapatu egin zuen, eta esan zigun hautagaitza aurkez genezakeela. Gainera, esana ziguten ez zituztela topaketak hiriburu handi batean antolatu nahi. Nahiago zuten herri batean, edo, behintzat, hiri txikiago batean egin.
Gogorra izan da prestaketa?
COVID-19ak nabarmen eragin du prozesuan, baina ez beti kalterako. Beste herrialdeetako ordezkariekin eginiko bilera gehienak telematikoak izan dira, eta, horri dagokionez, nahiko hurbil izan gara batzuk besteengandik. Halere, badugu pena bat: azkenaldian egoerak berriz okerrera egin duela ikusita, editoreetako batzuek atzera egin dute, eta ez dira etorriko. Behintzat, online ariko dira.
Zein da topaketen muina?
Bi ardatz ditu, argi eta garbi. Batetik, Nafarroa mapan kokatzeko balioko du, bai edizioaren munduan, baita oro har ere. Zenbait inkesta egin ditugu editoreen artean; galderak egin dizkiegu bai etorriko direnei, bai etorriko ez direnei, eta gehienek ez dute Nafarroa ezagutzen. Europakoek, beharbada, bai; kanpokoek, ez. Bestetik, topaketetan egingo diren tailerretan zehaztuko dira datozen urteetarako bide orriak.
Zer esan nahi du editore independente izateak?
Gure estatutuetan jasota dugunaren arabera, sozietate bat independentetzat jotzeko ezinbestekoa da kapitalaren erdia baino gehiago liburuetatik ateratakoa izatea; %51 gutxienez, alegia. Badaude, adibidez, noizbehinka liburuak argitaratzen dituzten talde multimediak. Ez dira txarrak, inola ere ez, baina ez dira gu bezalakoak. Gainera, azken batean, editore independente bat zera da, zernahi talde politiko edo erakunderen esanetara jokatzen ez duena. Fundazio askok liburu ugari argitaratzen dituzte, baina talde edo alderdi bat izaten dute atzean.
Eguneroko jardunean, zertan ikusten da independenteen eta besteen arteko aldea?
Interesak ez dira berdinak. Adibidez, Planeta ez da independentea, besteak beste talde multimedia baten barrenean dagoelako, publizitatea daukalako, guk inola ere egingo ez genituzkeen liburu batzuk ateratzen dituelako. Liburu potenteak baino gehiago, liburu opariak egiten dituzte, aireportu liburuak. Gure xedeak ez dira haienak bezalakoak.
Topaketek balio dezakete editoreen lana aitortzeko ere?
Bai, eta jendeak ikusi ahalko du zenbat garen eta zertan gabiltzan. Txikiak gara, baina ez txarrak. Jendeak batzuetan uste du argitaletxe txikien lanak halamoduzkoak direla, eta argitaletxe handietan, berriz, kalitatea bermatuago dagoela. Ez da horrela.
Gizartea globalizazio prozesu sakonean da aspaldi. Hori arrisku da argitaletxe txikientzat?
Sumatzen da, eta topaketek balioko digute ikusteko zenbait herrialdetan sekulako presioak dituztela argitaratzeko. Europan ere baditugu presioak, baina, gehienetan, ez dugu aparteko trabarik izaten nahi dugun hori kaleratzeko. Beste nazio batzuetan askoz gehiago dituzte: Egipton, Libian, Sirian… Topaketetara 63 naziotako jendea etorriko da.
Hizkuntza gutxituak ere izanen dira hizpide. Horietan argitaratzeak malda malkartzen du?
Horixe da piztu nahi dugun eztabaida. Oraindik ere oso zaila da hizkuntza batzuetan deus argitaratzea, edo, hobeki esanda, hizkuntza jakin batzuetan kaleratutakoak behar bezala saltzea. Euskaraz asko argitaratzen da, noski, baina salmentak ez dira nahi bezalakoak; hori diote liburuzainek. Horren aurrean, zer egin behar da? Gehiago argitaratzeak handituko du euskarazko liburuek duten irisgarritasuna? Horrez gain, bada beste kontu bat ere: liburu denda askotako erakusleihoetan nekez ikusten da euskarazko libururik. Horiek ez dira egoten jendearen bistara, eta ikusten ez dena ez da erosten.
Bada beste hitzordu esanguratsu bat Iruñean: Edizioaren Azoka, 25etik 28ra. Itxaropentsu?
Bai, noski. Jendea pozik etortzen da, eta azokak arrakasta izaten du. Pentsa: antolatu genuen lehen aldian 1.500 bat lagun etorri ziren; azkenekoan, 20.000.
Paperaren hornidura falta mehatxu bihurtu da argitaletxeentzat. Zer gertatzen ari da?
Arazoa larria da. Adibidez, Mintzoa argitaletxeak paper mota aldatu behar izan du azken bi nobedadeak inprimatu ahal izateko. Prezioen igoera ere etorriko da, eta ikusi beharko da zer gertatuko den gero. Inprentakoek eskatu digute mesedez aurreratzeko zer inprimatu nahiko dugun hemendik martxora bitartean.
Estualdi askoko urtea izaten ari da. Ez da hala?
Bai. Kontua da edizioren munduan gauden gehienoi asko gustatzen zaigula hau. Agian, toki guztietan esaten dute hori, baina, gure bideak ikusita, agerikoa da. Berdin dira bihurguneak, problemak; bost axola. Pasioz bizi dugu.
Izan topaketetan, izan Edizioaren Azokan, zer aho zaporerekin nahi zenuke gelditzea jendea?
Egia esan, niri aski zait jendeari kultura hurbiltzearekin. Kultur munduan gaudenok uste izaten dugu dena unibertsitateetako korridoreetan eta tesietan egiten dela, eta hori ez da horrela. Esate baterako, Mintzoak 1533ko euskarazko liburu bat eskuratu zuen orain astebete. Gero, sare sozialetan ikusi nuen euskal filologo batzuk esaten ari zirela beraiek ordurako ezagutzen zutela ale hori. Barkatu, baina kultura herriarena da, ez lau filologorena. Zuk ezagutzeak ez du esan nahi besteek ezagutzen dutenik. Horregatik, iruditzen zait saiatu behar dugula kultura herritarrei eramaten, izan plazetan edo kongresutan. Horrela, agian lortuko dugu norbait gehiago gure kulturaz eta edizio lanetik ateratzen direnez maitemintzea. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206138/agus-hernan-ez-dugu-nahi-etsaiak-lagun-izatea-kontakizunen-errespetua-baizik.htm | Politika | Agus Hernan: «Ez dugu nahi etsaiak lagun izatea, kontakizunen errespetua baizik» | Foro Sozial Iraunkorreko ordezkaritza bat Eusko Jaurlaritzaren Gogora institutuan izan da gaur, Beatriz Artolazabal eta Jose Antonio Rodriguez Ranzekin. Jaurlaritzak dio memoriak ondorioztatu beharko lukeela «bidegabea» izan zela gertaturikoa. | Agus Hernan: «Ez dugu nahi etsaiak lagun izatea, kontakizunen errespetua baizik». Foro Sozial Iraunkorreko ordezkaritza bat Eusko Jaurlaritzaren Gogora institutuan izan da gaur, Beatriz Artolazabal eta Jose Antonio Rodriguez Ranzekin. Jaurlaritzak dio memoriak ondorioztatu beharko lukeela «bidegabea» izan zela gertaturikoa. | Foro Sozial Iraunkorreko Agus Hernan eta Nekane Altzelai Eusko Jaurlaritzako ordezkariekin bildu dira gaur, Bilbon, Gogora institutuaren egoitzan: zehazki, Beatriz Artolazabal Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuarekin eta Jose Antonio Rodriguez Ranz Giza Eskubide, Memoria eta Lankidetza sailburuordearekin bildu da foroa. «Bizikidetza demokratikoa eraikitzeko konpromiso soziala» prozesua partekatzeko batu dira, eta, bileraren ondotik, adierazpenak egin dituzte bi erakundeetako ordezkariek. Agus Hernan Foro Sozial Iraunkorreko kidearen ustez, une honetan «baldintzak» daude «indarkeria zikloaren ondoren elkarbizitzaranzko urratsak» egiteko: «Pixkanaka, elkarbizitza sozial baten oinarriak jartzen ari gara». Bozeramaileak nabarmendu du kontua ez dela denak «lagun» egitea: «Ez dugu nahi etsaiak izan zirenak lagun bilakatzea, baizik eta kontakizun guztiekiko errespetua egotea, inork ez diezaion haren konbikzioei uko egin etorkizun hori eraiki ahal izateko, eta egiteko dauden eztabaidak ez daitezela utzi datozen belaunaldien esku».
Hernanek gogoratu du hiru «korapilo» daudela askatzeko, eta horiek azaldu dizkiete Jaurlaritzari —Bizikidetza demokratikorako itun sozial eta instituzionalerako oinarriak dokumentuan agertzen dira, eta hori ere eman diete—. Biktima guztiek egiarako, justiziarako eta erreparaziorako eskubidea izatea, euskal presoen gaia eta «memoria kritiko inklusiboa» lirateke hiru «korapilo» horiek: «Hiru erronka horiek gainditzeak aukera emango digu etorkizunean elkarbizitza demokratiko bat eraikitzeko, oinarri sendoen gainean», adierazi du Hernanek.
Jaurlaritzaren izenean, Rodriguez Ranzek hartu du hitza, eta adierazi du ezen memoriak, kritiko eta inklusiboa izateaz gain, «etikoa» ere izan behar duela, eta ondorioztatu behar duela, «giza eskubideen ikuspegitik», gertaturikoa «bidegabea» izan zela. Foro Sozialak emandako dokumentuak «ekarpen garrantzitsutzat» jo ditu, nolanahi ere. Ranzen ustez, «gero eta handiagoa» da «etorkizuna eraiki behar duten oinarrien» inguruko «kontsentsu soziala»: ezaugarri horien artean zerrendatu ditu, erraterako, berriro ez gertatzea, indarkeriarik eza, pertsonen duintasuna, giza eskubideen ikuspegia eta pluraltasun politikoa. |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206139/gizarteak-egiten-utzi-dion-pederasta-bat-izan-da-gure-abusatzailea.htm | Gizartea | «Gizarteak egiten utzi dion pederasta bat izan da gure abusatzailea» | Godoy pozik dago Basaurin umetan abusuak egin zizkion gizona zigortu dutelako. Abusuek isilpean jarraitzeaz dio «gizartearen erdia arazoaren parte» dela, "abusatzailea delako, biktima delako edo abusuen berri izan eta beste aldera begiratu duelako". | «Gizarteak egiten utzi dion pederasta bat izan da gure abusatzailea». Godoy pozik dago Basaurin umetan abusuak egin zizkion gizona zigortu dutelako. Abusuek isilpean jarraitzeaz dio «gizartearen erdia arazoaren parte» dela, "abusatzailea delako, biktima delako edo abusuen berri izan eta beste aldera begiratu duelako". | Atzo, azaroak 19, Adingabeen Aurkako Indarkeria eta Abusuak Prebenitzeko Eguna izan zen. Egun horren harira, Pepe Godoyk (Basauri, 1972) bideo bat argitaratu zuen duela hiru urte, Garaitza elkartean arreta jasotzen ari ziren pederastiaren beste biktima batzuekin batera: Basauriko futbol entrenatzaile batek umetan sexu abusuak egin zizkiola salatu zuen. Joan den hilean epaitu zuten gizon hura, eta epaileak sei urteko espetxe zigorra ezarri dio. Alaba entrenatzera eroan eta hura irten arteko tartean egin du berba Godoyk Bizkaiko Hitza-rekin. Umea kirola egiten hasi zitzaionean zer sentitu zuen galdetuta, esan du alde horretatik beti dagoela erne. Uste du halakoak ez gertatzeko neurriak falta direla. “Normala iruditzen zaizu entrenatzaileak mutil bat eroatea bere etxera, igerilekura, oporretara…? Egun bakoitzean mutil bat. Futbol taldeetan, hori baimentzen da. Ikastetxeetan pentsaezina da irakasleek horrela jokatzea ikasleekin. Kirol taldeek eta federazioek eragotzi egin beharko lukete”. Alabek badute aitari gertatutakoaren berri; emazteak eta biek argi azaldu diete zer egin behar duten: “Badakite ez diotela heldu bati horrelakorik egiten utzi behar; gertatuz gero, guri kontatu behar digutela”.
Zer sentitu zenuen epaiaren berri izan zenuenean?
Pozik nago, duela hiru urte oraindik beste ume batzuez abusatzen zebilelako eta orain ja ez. Baina borroka gogorra izan dugu duela bost urte emazteari dena kontatu nionetik. Ahal izan dugun guztia egin dugu gizon honek aurrerantzean umerik entrenatu ez zezan. Ertzaintzak ikerketa bat ireki zuen. Fiskaltzak zuzendu zuen. Artxibatu egin zen. Nik salaketa jarri nuen; gero, nire anaiek [haiez ere abusatu zuen]. Klubarekin hitz egin genuen, baina inork ez zuen abusatzailea handik kentzen. Beraz, bideoa publikatu behar izan nuen. Pozik nago zigortu delako; nik esandako guztia berretsi delako. Baina borroka horrek ez zukeen existitu behar izan.
Klubak ez zintuen babestu, ezta?
Orain Baskauri du izena, baina lehen Baskonia Futbol Eskola deitzen zen. Elkarteko buruek Kimuak futbol eskola ere zuzentzen dute orain. Arduradunek ez zuten ezer egin. Entzuna zuten gizon hark egiten zuenaz zer esaten zen herrian, eta, hala ere, klub bat sortu zuten gizon harekin. Lehengo presidentearekin batzartu nintzen, nire laguna zen eta. Handik hilabete batzuetara, eskolako beste arduradunari deitu nion; orain presidentea da, eta hark gidatzen ditu klub biak. Hitz egin genuen, eta esan zuten gizon hori kluba uztera gonbidatuko zutela. Ez zuten ezer egin. Esan zidaten ez zuela aurrekari penalen ziurtagirik. Orain ere ez du, epaia behin betikoa izan arte. Beraz, entrenatzen jarraitu ahal izango luke orain ere. Bi hilabete igaro ziren, ikusi nuen ez zutela bota, idatzi egin nien, eta erantzun zidaten ez zegoela zigortuta. Zurrumurruak bazeuden, eta, hala ere, klub bat sortu zuten gizon harekin. Erantzukizunez jokatzea da hori?
Epaia irten denetik hitz egin duzu haiekin? Klubak esan du zerbait?
Ez. Bideoaren ondoren, bai, elkartu nintzen haiekin. Hiru gauza eskatu nizkien: aitor zezatela oker jokatu zutela, barkamena eska ziezaietela gurasoei umeak arriskuan jartzeagatik, eta biktimei laguntza eskain ziezaietela. Ezetz esan zidaten. Beraz, nik hartu-eman guztiak hautsi nituen haiekin.
Basauriko Udalaz ere kexu zara.
Epaia atera da, eta ez dute ezer esan. Hori ere izugarria iruditzen zait. Salatu duen umeak salaketan esan zuen Baskonia Futbol Eskolan ezagutu zuela eta urteetan abusuak sufritu zituela, entrenamenduetara eroan eta ekartzen zuenean. Pertsona hauek, klubetik aparte, sozietate mugatu bat dute, eurek arropa saldu eta klubari fakturatzeko. 400 umetik gora dira. Beraz, diru iturri handia dute hor. Garai hartan gurasoek eskura ordaintzen zuten. Beraz, nik uste dut diru sarrerak ez zirela justifikatzen. Ez dakit, baina hala uste dut. Gero, udalean diru kontuak aurkezten zituztenean, beti zeroan berdintzen zituzten. Diru laguntzak izaten dituzte urtero. Gainera, udal futbol zelaiak doan erabil ditzakete. Udalak oso-osoan babesten ditu. Ez da bidezkoa diru publikoa jasotzea. Udalak ez du hitz egin, edo asko dakielako edo hau negozio bat delako eta hura galtzeko arriskua izan dezaketelako.
Bideoa publiko egin zenuenean, ordea, udalak babestu zintuzten, ezta? Protokolo bat ere sortu zuten herrian abusuei aurre egin eta biktimak laguntzeko.
Udalak beti orokorrean hitz egin du. Inoiz ez du zuzenean klubaren edo entrenatzailearen aurka ezer esan, eta, gainera, diruz babestu du, oraindik orduko arduradunak buru diren arren.
Abusuak oraintsu sufritu dituen gazte baten salaketagatik epaitu dute, preskribatu gabe zegoen kasu bakarra zelako. Zuenak epaitu gabe geratu dira.
Nahi genuke gure abusuak ere epaitzea. Preskribatu izanak ez du esan nahi gertatu ez direnik. Jendeak uste du 40 urte igaro direnez, dagoeneko ahaztu ditugula eta gainditu ditugula. Baina kontrakoa: nik 36 urte igaro ditut isilik eta bakarrik sufritzen. Salatzeko aukera izan dudanean, nirea ezin izan da epaitu. Zazpi salaketa egon dira, eta horietatik sei 1980ko hamarkadakoak dira. Pentsa 2021era arte zenbat umez abusatuko zuen.
Zer sentitu zenuen epaiketan sufritutakoa epaileari kontatzeko aukera izan zenuenean?
Oso lasai sentitu nintzen. Bideoa argitaratu aurretik egin nuen azken gauza zera izan zen: zer uste nuen esan nion kalean, aurrez aurre. Eskatu nion abusatzen zuen umea bakean uzteko, niri egin bezala bizitza izorratzen ari zitzaiolako. Nik esan beharrekoak esan nizkion aspaldi. Hark lurrera begiratzen zuen. Anaiek lasaitua eta poza sentitu zuten epaiketan: “Orain, egin didazuna kontatuko dut, eta zuk isilik entzun beharko duzu”. Zuk egia kontatzeko aukera duzu, eta hori handia da.
(Pepe Godoyk, Garaitza elkartean arreta jasotzen duten pederastiaren beste biktima batzuekin batera, bideo batean egin zituen publiko umetan sufritutako abusuak, 2018ko azaroan)
Salatu duen gaztea oso ausarta izan da, baina ez da ohikoa izaten abusuak sufritu eta hain denbora laburrean kontatzeko gai izatea. Zuri zerk eragotzi zizun orduan kontatzea?
Ni gurpil batean sartu nintzen, eta bola bat bezala handituz zihoan. Abusatzen hasi aurretik, ondo ez zeuden gauza batzuk onartzen zizkidan: erretzen eta alkohola edaten uzten zidan, pornoa jartzen zidan, opariak egiten zizkidan… Abusuak hasten direnean, zuk ezin duzu kontatu, aurretik egin duzun hori ere kontatu behar duzulako. Urteak igaro zirenean, ohartu nintzen nire anaiez abusatzen zuela. Baina ezin duzu ezer kontatu; errua eta lotsa sentitzen dituzu. Bola hain handia denez, ja ezin duzu gelditu.
Zerk bultzatu zintuen bideoa publiko egitera?
Urtebete neraman hura beste mutiko batekin ikusten. Nirekin jokatu zuen moduan jokatzen zuela ikusten nuen, ni eroaten ninduen lekuetara eroaten zuela… Mutikoaren adin bertsuko alabak ditut. Ezin nuen onartu hura gertatzerik: nolabait eragotzi behar nuen. Nik ustez bizitza normal bat izan dut, baina mentalki inoiz ez naiz ondo egon. Ez nuen nahi mutiko horrek nik pasatutakoa pasatzerik. Anaia gazteagoa zuen, gainera. “Hura izango da hurrengoa”, pentsatu nuen.
Frantzian, Ciivise intzestuaren eta adingabeen kontrako sexu abusuak ikertzeko kontseilu independenteak esan berri du urtean 160.000 abusu egiten dituztela senideren batek edo gertukoren batek. Asko dira isilpean gorde ahal izateko. Zergatik da hain ezkutuko arazoa?
Hau da nire teoria. Estatistiken arabera, bost neskatik bati abusuak egiten dizkiote, eta zazpi mutiletik bati. Beraz, umeen %10-12 inguruan dira abusatuak. Hortaz, beste horrenbeste abusatzaile egon daitezke. Abusatzaileak babesten dituztenak, ordea, are gehiago dira. Beti dago gertatzen dena jakiten duen jendea. Beti, beti, beti. Beraz, gutxi gorabehera gizartearen erdia inguru abusuen parte da, pederasta delako, biktima delako edo abusuen berri izan eta beste aldera begiratu duelako. Egin proba: kuadrillan zaudenean, 10-12 lagun elkarrekin, atera gaia. Ikusiko duzu batzuk deseroso sentitzen direla. Ordaintzera joango da bat; bestea, komunera; beste batzuek ez dute ezer esango gaia aldatzen den arte…
Zuen kasuan ere, Basaurin oso zabalduta zegoela diozue.
Biktima piloa ditu gizon honek. Gehiegi, 45 urtean hau ezkutuan gorde ahal izateko. Gizarteak egiten utzi dion pederasta bat izan da gizon hau. Abusuek hainbeste urte irauten dutenean, biktimetako batzuk abusatzailearen lagun izan daitezke heldu direnean. Jendea saiatzen da txarra ahazten, eta eman dizun ona gogoan hartzen. Neuri ere hark topatu zidan nire bigarren enplegua.
Biktimoi esker, azken urteetan apur bat gehiago hitz egiten da pederastiaz. Zer falta da gaia azaleratzeko?
Erakundeen konpromisoa falta da. Ezartzen dituzten protokoloek eta legeek eraginkorrak izan behar dute. Ezin duzu protokolo bat ezarri eta jendea prestatu ez. Gaur egun ume batek kontatzen badu abusuak egin dizkiotela, inork ez daki zelan jokatu. Ertzaintzara joan eta ertzainak ez badu batere enpatiarik zurekin, ez zara itzuliko. Prestakuntza falta da. Basaurin ere ipini zuten protokoloa gurea publiko egin zenean, baina denborarekin frogatu da ez duela balio. Lehengoan alkateari esan nion aurpegian. Ez dute kasuen bilakaera aztertzen; ez dira biktimez arduratzen.
Biktimontzat zama izango da abusuak publiko egin behar izatea, ezta?
Inork ez zuen zertan jakin zer gertatu zitzaidan. Futbol eskolakoek, Ertzaintzak eta fiskaltzak egin behar zutena egin izan balute, nik ez nuen bideoa publiko egin beharko, ezta nire intimitatea lau haizeetara zabaldu beharko ere. |
2021-11-22 | https://www.berria.eus/albisteak/206140/a-15ean-bertan-nahi-dute-irtenbidea.htm | Gizartea | A-15ean bertan nahi dute irtenbidea | Berastegi, Elduain, Berrobi eta Ibarrako alkateak harrituta gelditu dira elurra 700 metrotik behera iragarrita dagoenean diputazioak A-15 autobidea itxiko duelako. Bilera egitekoak dira gaur aldundian. | A-15ean bertan nahi dute irtenbidea. Berastegi, Elduain, Berrobi eta Ibarrako alkateak harrituta gelditu dira elurra 700 metrotik behera iragarrita dagoenean diputazioak A-15 autobidea itxiko duelako. Bilera egitekoak dira gaur aldundian. | “Guk ez genekien ezer”, salatu du Amaia Azkuek (EH Bildu), Berastegiko alkateak: “Beste behin ere, komunikabideen bidez jakin dugu dena; ustekabean iritsi zaigu erabakia”. Horrek sortu die harridura eta haserrea. “Ez dugu aukerarik izan iritzia emateko ere, eta horrelako erabakiak ezin dira hartu errealitatea gehiago aztertu gabe”. Gipuzkoako Foru Aldundiak joan den astean, ostegunean, jakinarazi zuen 2021-2022rako Neguko Bidezaintza Plana, eta orduan azaldu zuen A-15 autobidea, Andoaindik Berastegiko lotunera artekoa, erabat itxiko dutela elurra egiteko arriskua 1. mailakoa edo handiagoa denean; alegia, Euskalmet euskal meteorologia agentziak 700 metrotik behera elurra egingo duela iragartzen duen bakoitzean. Azken urteotako datuak aintzat hartuta, gutxienez 10-12 aldiz ixteko arriskua egongo litzateke aurtengo neguan ere.
Kasu horretan, Berastegi eta Tolosa lotzen dituen GI-2130 errepidea hartu beharko dute ibilgailu arinek. Hamabi kilometro luze da errepide hori, eta tartean daude Elduain, Berrobi eta Ibarra. Oihana Amundarain (EH Bildu) Elduaingo alkatearen hitzetan, A-15a itxita “kaos handia” sor liteke GI-2130 errepidean. “Obrak tarteko A-15a tarteka itxi izan dutenean, bi ordu ere behar izan ditugu batzuetan Elduaindik Tolosara iristeko, pentsa!”.
Belabietako tunelean estaldura sendotzeko eta instalazioak egokitzeko egiten ari diren obrak daude aldundiaren erabaki horren atzean. “Baina goian, A-15 autobidean bertan aurkitu behar da irtenbidea, eta ez beherago”, adierazi du Azkuek. “Elurra kentzeko makinak egokitu, palak erabili, tuneletik kanpo eremua zabaldu… Ez dakit zein den irtenbiderik onena, baina tunelean ez da egongo elurrik, eta tunelean sartu beharrik ez dauka elurra kentzeko makinak”. Iritzi berekoa da Amundarain ere. “Zaila da irtenbidea, baina proposatu dutena ere ez da egokiena. Elurra kentzeko makina txikiagoak, palak… Ez dakit. Baina goian elurra badago, egoera txarrean egongo da gure errepidea ere”.
Irtenbide bila
Beren ezinegona azaltzeko “eta irtenbideren bat bilatzen saiatzeko”, Berastegiko, Elduaingo, Berrobiko eta Ibarrako alkateek bilera egingo dute gaur, 09:00etan, Gipuzkoako Foru Aldundiko Bide Azpiegituretarako departamentuarekin, Donostian, aldundiaren egoitzan bertan. Olatz Peon (EAJ) Tolosako alkatea ez da izango bilera horretan. “Elurra egiten duenean, Tolosan ere nabarituko dugu autoen joan-etorri handiagoa”, onartu du Peonek. “Baina, edonola ere, aldundiak adierazi du era koordinatuan lan egingo dutela desbideraketak egiteko, eta A-15eko baliabideak gainerako errepideetara bideratuko dituztela elur egunetan. Aldundiak neurriak hartu ditu eragina ahalik eta txikiena izan dadin”.
Ez da iritzi berekoa Amundarain: “Salduta geldituko gara gu, ez gora eta ez behera, erdi-erdian baikaude. Oso gogorra izango da egoera, eta herritarrak guri etorriko zaizkigu kontu eske; ez dira joango aldundira”.
Bilera egin arte, zain
Igor Zapirain (EH Bildu) Ibarrako alkateak espero du “ondo pentsatu gabe hartutako erabakia” izan dela lehengo astekoa, eta aldundiak “pauso bat atzera” emango duela gaur. “Ibarran, herriaren erdi-erditik igarotzen da GI-2130 errepidea, eta guk ere asko nabarituko genuke autoen joan-etorria”. Baina larrialdi egoerekin dago bereziki arduratuta Zapirain. “Anbulantziak Tolosako Asuncion klinikara edo Donostiara ahalik eta azkarren joan beharko balu, ez litzateke iritsiko, inbutu antzeko bat sortzen delako beti Ibarran”.
David de Miguel (PSE-EE) Berrobiko alkateari Berastegiko alkateak deitu zion gaurko bileraren berri emanez. “Eta hantxe izango naiz ni ere”, ziurtatu du. “A-15ean edozein arazo dagoenean, Berrobin ere berehala nabaritzen dugu trafikoa ugaritu egiten dela, eta arazo dezente sor daitezke diputazioaren azken erabaki honekin”. Zapirainen moduan, nahiago du lehenik eta behin aldundiaren hitzak entzutea eta hartu beharreko erabakiak ondoren hartzea. “Oraingoz, ez dugu ezer erabaki Berrobin”. |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206141/munduko-probarik-onenetan-ere-ez-dut-ikusi-hemen-dagoen-zaletasunik.htm | Kirola | «Munduko probarik onenetan ere ez dut ikusi hemen dagoen zaletasunik» | Eskatu gabe, baina gustura hartu ditu bizitzak parean jarri dizkion bideak. Mendi lasterketetan parte hartzetik horiei buruz idaztera pasatu zen, kazetari lana ogibide bihurtzeraino. | «Munduko probarik onenetan ere ez dut ikusi hemen dagoen zaletasunik». Eskatu gabe, baina gustura hartu ditu bizitzak parean jarri dizkion bideak. Mendi lasterketetan parte hartzetik horiei buruz idaztera pasatu zen, kazetari lana ogibide bihurtzeraino. | Tolosan «hamar bat urte» daramatza bizitzen Unai Ugartemendiak (Andoain, 1975). Aurretik, Alegian bizi izan zen hainbat urtean, baina “andoaindarra” dela esaten jarraitzen du berak. “Uste dut ez dudala irabazi bestelako titulurik, eta, oraingoz, oso harro nago andoaindar izateaz”. Kazetaritza ikasketarik egin ez arren, kazetari titulua irabazi du jada; azken urteotan mendiari lotutako kiroletan espezializatu da kazetari gisa, BERRIAn, besteak beste.
Noiz hasi zinen kazetaritza lanak egiten?
2010 inguruan, nahigabe; azken hamar urteotan horrela gertatu zaizkit gauzarik gehienak. Mendi lasterketetan ibilitakoa naiz betidanik, eta aukera etorri zitzaidan bere garaian martxan zegoen Euskatrail.com webgunearen bitartez. Igor Lopez zornotzarra zen egilea, uzteko asmoa zuela adierazi zuen, eta Joseba Usabiaga eta Jon Ubide lagun tolosarrekin hasi nintzen hura kudeatzen. Boluntario lana izan zen, eta han hasi zen nire kazetari ibilbidea.
Ordutik ez zara gelditu, eta zure ogibide bihurtu da kazetaritza.
Bai, hala da. Euskatrail.com-en arituta etorri zitzaidan Ternuako bloga idazteko gonbita, mendi lasterketetako euskal selekzioaren nondik norakoak-eta kontatzeko. Gero, handik etorri zen BERRIA egunkariko aukera, hortik telebistakoa [ETB 1eko Gailurra Xtreme saioan aritu zen, kamerari gisa]… Kate bat izan da dena. Ustekabean iritsi ziren denak, baina guztiak probatzeko aukera izan dut, eta gustura nago.
Mendiari buruzko orrien ardura hartu zenuen BERRIAn, eta hor jarraitzen duzu oraindik ere.
Bai. Oraindik ez gaituzte bota, eta hor jarraitzen dugu. 2015ean-edo hasi nintzen. Aurretik, Ainhoa Lendinezek egiten zuen lan hori, eta lehenago niretzako mundu honetan inspirazio iturri izan denak: Ramon Olasagastik. Elkarrizketa bat egiteko deitu zidaten, eta bukaeran galdetu zidaten ea hurrengo asterako zerbait idatziko nuen. Euskotrail.com-en ohituta geunden gauza laburrak idaztera, baina bi orrialde oso dira BERRIAn. Etxera joan eta gogoan dut berrehun hitz-edo idatzi nituela. Orduan pentsatu nuen ez nuela balioko horretan aritzeko, eta Ramon Olasagastiri deitu nion arratsalde horretan. Lasai egoteko esan zidan. “Gu ere horrela hasitakoak gara”, bota zidan, hilabete batzuetara konturatuko nintzela bi orrialde idaztea ez zela ezer. Bigarren hilabeterako asko lasaitu nintzen, gauzak ateratzen hasi ziren, eta hor konturatu nintzen kontaktuen agenda ona behar duela kazetariak, uneren batean norbaitek huts egiten badu, beste norbait hor izateko.
Mendiaren alorrean zer kirol sartzen dira, zehazki?
Eremu zabala da. Urtean zehar mendi lasterketak, mendi eskia, eskia, eskalada, mendi bizikleta, mendi duatloia… sartzen ditut. Euskal Herriak hori du ona: oso lurralde txikia da, baina sekulako kirolariak izan ditugu urteetan mendiari lotuta, munduko onenetako batzuk ere bai. Adibidez, zortzimilakoak igo dituztenak berrogei bat inguru izango dira, eta horietatik hiru euskal herritarrak dira: Juanito Oiartzabal, Alberto Iñurrategi eta Edurne Pasaban. Beste hainbeste daude hamar igo dituztenak: Alex Txikon, Juanjo San Sebastian… Geuregandik 100 kilometro eskasera ditugu guztiak, eta, alde horretatik, oso erraza da eurekin lan egitea.
Zer moduzkoa izan zen telebistako esperientzia?
Modu bitxian iritsi zitzaidan aukera. Irratsaio batean sartzera nindoan, zuzenean, eta gogoan dut bezperan lagun batekijn aritu nintzela saio horri buruz. ETBtik deitu zidaten irratian zuzenean sartzeko bost minutu baino gutxiago falta zirela, saio bat egin behar zutela-eta azalduz. Orduari begiratu, eta lagunen bat harpa jotzen ari zitzaidala pentsatu nuen. Saio bat nuela eta geroago deitzeko esan nion. Bada, pertsona berak deitu zidan, esanez programa bat prestatzen ari zirela eta ea eurei laguntzeko prest nengoen. Produkzio lana izango zela, pertsonaiak bilatuz, eta sei edo zazpi saio izango zirela hasiera batean. Hilabete eta erdiko lana izan behar zuena lau urterako lana bilakatu zen gero. Zortea izan nuen, izugarrizko jendea ezagutu nuelako bertan, lankide onak. Hiru urtez Andoni Aizpururen erredaktore lanak egiten bukatu nuen, eta harekin zerbait ikasten zen egunero. Lagun handiak gara ordutik, eta maratoi batzuk egin ditugu elkarrekin.
Ba al duzu asmorik telebistako beste proiekturen batean parte hartzeko?
Beste programa batzuetan ere lan egiteko aukera izan dut azken urteotan, eta ezetz esan izan dut. Joan den irailean hasi nintzen beste saio baterako lanean. Hilabetez aritu nintzen, baina horretara bakarrik egotea eskatzen du telebistak, eta, beste eginbeharrik baduzu, ez da posible. Konturatu nintzen urtea larri pasatuko nuela, eta aurretik neuzkan konpromiso asko utzi egin beharko nituela; ez zuen merezi. Irratia probatu dut; bizpahiru urtez Radio Vitorian aritu nintzen, Euskadi Irratian ere bai beste urtebetez, eta zerbait aukeratu beharko banu, irratia aukeratuko nuke. Beste maila bat da, askoz interesgarriagoa.
Komunikazioaren beste alor bat ere ezagutu duzu: Euskal Herriko Mendi Federazioko prentsa arduraduna izan zara.
Hiru urte pasatu nituen bertan, aurreko lehendakariarekin. Iruditzen zait azken urteotan izugarrizko lana egin dutela Euskal Herriko Mendi Federazioan, baina uste dut beste mundu batetik datozela orain sartu diren agintari berriak. Ez zaie hainbeste interesatzen prentsan agertzea, eta zeharo beste leku batean kokatu direla uste dut. Lanketa handia egin genuen hiru urtean, mendia ez delako egunero agertzen prentsan. Mendiari buruzko prentsa agerraldi bat egiteko, norberak ibili beharra dauka jendearen atzetik, baina lortu genuen. Ea egunen batean berriro norbait hasten den lanketa horretan, merezi duela uste baitut.
Zer eman dizu urteotako kazetaritza ibilbideak?
Dena eman didala esango nuke. Azken urteotan ez dut izan lanera nindoan sentsaziorik ere. Kazetaritzak aukera eman dit jende ikaragarria ezagutzeko, inoiz esperoko ez nukeen jendea ezagutzeko. Gizakia ezagutzeko aukera izan dut, kirolaritik harago dagoen pertsona hori ezagutzekoa. Kontaktuen agenda asko betetzeko aukera ere eman dit, eta, gehienbat, lagun asko egitekoa.
Tolosaldeko 3 Tontorrak maratoiaren antolakuntza taldean ere bazabiltza. Sona handia lortu du proba horrek, ezta?
Handituz joan da proiektua. Lasterketa batekin hasi ginen lehenengo; 450 parte hartzaileren muga jarri genuen, baina lehenengo urtean bete egin zen jada. Distantzia txikiagoko proba bat antolatzeko beharra nabaritu genuen gero, Tolosaldekoentzat batez ere, baina izugarri jende pilak parte hartzen du. Bolumen handia hartu du; izugarrizko poza ematen du ia mila korrikalari ikusteak, baina ardura ere bai. Beti egoten dira zalantzak, baina oso gustura gaude orain arte egindako lanarekin. Jendeak harrera ona egin dio eta jarraitzeko asmoa dugu. Gerora gustatuko litzaiguke atzetik norbait egotea, erreleboa ematen joateko.
Nola ikusten duzu mendi lasterketen errealitatea?
Iruditzen zait mendi lasterketek orain dela bi urte inguru jo zutela sabaia. Euskal Herrian herri gutxi izango dira mendi lasterketarik gabeak. Andoainen, esaterako, uste dut bost mendi lasterketa egiten direla. Lehen, agian, bai, baina orain ez dago hainbeste jende hainbeste lasterketak denbora askoan irauteko. Uste dut bi urte barru lasterketa asko ez dituztela antolatuko, eskatzen duen lanagatik, batetik, eta, antolatzen denbora asko igaro ondoren, lasterketa batzuetan 50 pertsonak parte hartzen dutelako, bestetik. Pandemiak baretu egin du pixka bat dena. Ondo antolatuta dauden eta zerbait berezia duten lasterketek aurrera egingo dute, baina uste dut ez antolatzeko hautua egingo dutela beste askok. Ez dut pesimista izan nahi, baina…
Argi dago, dena den, erakargarriak direla mendi lasterketak.
Zalantzarik gabe. Naturan egotea, isiltasun betean… Hori ezin da konparatu poligono batean edo errepidean korrika egitearekin. Oso ezberdina da. Badu erakargarritasun hori. Euskal Herrian ez dugu 1.500 metro baino altuagoko mendi askorik, baina herri bakoitzak badu tontor edo muino bat, eta horiek ezagutzeko aukera ematen dute mendi lasterketek. Mendiak berde-berde egoten dira normalean, mendi ederrak ditugu, eta zorte hori, behintzat, badugu.
Mendi altu-altuak ez, baina aldapak badaude, behintzat.
Bai, eta zaletasuna ere bai. Niri tokatu izan zait Europako lasterketa batzuetara joatea, eta, ez da euskaldunak garelako, baina munduko probarik onenetan ere ez dut ikusi hemen daukagun zaletasunik. Italian egon izan naiz, eta han mendi askotan ez da inor egoten. Hemen oso gutxitan gertatzen da hori.
Liburu bat ere idatzi duzu Iker Karrerarekin batera, Bidea ipar izenekoa, bere kirol ibilbidea jasoz. Zer bide egin du liburuak?
Biok espero ez genuena. Nire lehen liburua zen, Ikerrek ere aurretik ez zeukan horrelakorik eginda, eta ez genekien zer bilakaera izango zuen. Aurkezpena egin, salgai jarri eta kito, hori geneukan buruan. Baina urtebete pasatu da eta 25 bat aurkezpen egin ditugu dagoeneko. Ezustekoa izan da guretzat. Euskaraz publikatu zen lehenengo, iazko irailean, eta badirudi 1.500 ale baino gehiago saldu direla jadanik. Aurtengo martxoan aurkeztu genuen gaztelaniazko bertsioa, eta mila ale baino gehiago saldu dira. Nik ez dut ulertzen kopuruez, baina uste dut nahikoa badirela. Oso pozik gaude.
Zuretzat zer da mendia?
Kontraesan batzuk baditut mendiarekin. Andoaingo baserri batekoa naiz; mendia deitzen zaiona baserritik oso gertu genuen, baina ez daukat sentsaziorik gaztetan asko ibilitakoa naizenik. Gero, 18 urterekin-edo, lagun batzuekin hasi nintzen Pirinioetara joaten, eta uste dut han deskubritu nuela gehiago mendia. Oso leku erakargarria zela konturatu nintzen, altuerak ere erakartzen ninduen, eta oso gustura ibiltzen ginen. Gerora gehiago jorratu dudan eremua izan da hori. Zaila egiten zait mendia deskribatzea, baina uste dut bakea behar dudanean edo lasai egon behar dudanean joaten naizen lekua dela. Lasaitasuna, isiltasuna… Bakarrik joatea gustatzen zait askotan, baina gustukoago dut lagun batekin joatea.
Ikasketaz, berez, arotza zara. Nolatan?
Aita ere arotza izandakoa da. Gogoan dut 16 urte nituela haren ibilbide bera egin nahi nuela. Ez hainbeste ordu sartuta, astelehenean hasi eta larunbat askotan ere lanera joaten zelako. Zaletasun handia izan dut betidanik, eta erremintak-eta eskura eduki izan ditut beti, asko gustatzen zaidalako. Egun, astean arratsalde batean-edo elkartzen naiz lagun batekin, furgonetentzako altzari txiki batzuk egiteko. Niretzat horiek izaten dira asteko hiru ordurik lasaienak. Batere buruko minik ematen ez didan lanketa bat da eta gustuko dut oraindik.
Aurrera begira baduzu oraindik jorratu ez duzun proiekturen bat gauzatzeko gogorik?
Jorratu, asko jorratuko nituzke. Iker Karrerarekin egoten naiz orain, eta arriskutsua da hari gauzak pentsatzeko denbora uztea, beti dauzkalako proiektuak buruan. Bestela, komunikazioaren alorrean, ilusio handia egingo lidake irratian kirolari lotutako saio bat egiteak. Oso gustuko dut elkarrizketak egitea, eta horretarako oso komunikabide polita iruditzen zait irratia. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206142/animatzaileek-protesta-egin-dute-baionan.htm | Gizartea | Animatzaileek protesta egin dute Baionan | Aisialdi publiko eta pribatuko animatzaileek greba mugimendua antolatu dute lan baldintza hobeak eskatzeko | Animatzaileek protesta egin dute Baionan. Aisialdi publiko eta pribatuko animatzaileek greba mugimendua antolatu dute lan baldintza hobeak eskatzeko | Animazio arloko langileek protesta egin dute gaur goizean Baionako suprefetura aitzinean, haien lan baldintzak hobetzea eskatzeko. Hogei bat pertsonak elkarretaratzea egin dute, «zuen haurrak laguntzen ditugu, lagun gaitzazue» bezalako mezuak zeramatzaten afixak eskuetan. Animatzaileak eta hezitzaileak «beharrezkoak» direla aldarrikatu dute. Haien estatusa hobetzeaz gain, prestakuntza hobetzeko eta lansariak emendatzeko ere eskatu dute.
«Ez gara biziki entzunak usaian; nehok ez du ezagutzen gure egoera», deitoratu du Maialen Fauthoux Uda Leku aisialdi zentroko animatzaileak Euskal Irratietan. «Kontratu gehienak kontratu biziki laburra dira, epe baterako bakarrik». Hezkuntza engaiamendurako kontratuen berezitasuna ere aipatu du. «Harritzekoa da. Jendea egunean hogei euro pagatzeko eskubidea dugu. Hamar oren eginen ditu, eta orena bi euro ordaindua izanen zaio».
Anitzetan apalak izan ohi diren lansariak emendatu behar direla aldarrikatu du Fauthouxek, eta lan baldintzen dorpetasuna ere azpimarratu du. «Eskolaz kanpoko jardueretan, animatzaile bakarra da hemezortzi haurrentzat. Baina animatzaile batek aipatzen zidan irailean 30 haur izan zituela bere ardurapean. Hor ez da gehiago animazioa; zainketa da. Biziki gauza larriak gertatzen ahal dira: ez gara makinekin ari; haurrak ditugu parean. Eta hezkuntza egiten dugu. Ez dakit jendeak hori beti biziki argi duen». |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206143/filosofia-ikasgaia-defendatzeko-eskatu-diete-hego-euskal-herriko-gobernuei.htm | Gizartea | Filosofia ikasgaia «defendatzeko» eskatu diete Hego Euskal Herriko gobernuei | Filosofia irakasleena ez ezik gizartearen eskaria ere badela nabarmendu dute Agora filosofia elkartekoek. Alor askotako hainbat pertsona ezagunek agertu diete babesa | Filosofia ikasgaia «defendatzeko» eskatu diete Hego Euskal Herriko gobernuei. Filosofia irakasleena ez ezik gizartearen eskaria ere badela nabarmendu dute Agora filosofia elkartekoek. Alor askotako hainbat pertsona ezagunek agertu diete babesa | Espainiako LOMLOE hezkuntza legearen harira, Filosofia ikasgaiaren garrantzia «defendatu» dute gaur goizean hainbat filosofia irakaslek, pentsalarik eta artistak. Horien artean egon dira, besteak beste, Juan Ignacio Perez Iglesias EHUko errektore ohia eta Lourdes Perez, Xabier Lapitz, Iñaki Soto eta Goizalde Landabaso kazetariak. Salatu dutenez, lege berriarekin asko txikituko da ikasgaiak hezkuntza prozesuan izango duen pisua.
Pentsatu jaialdiaren harira egin dute agerraldia, Donostiako Filosofia, Antropologia eta Hezkuntza Fakultatean. Lege berriaren «erasoa» salatzeaz gain, erakundeei filosofiaren alde egiteko eskatu die Maitane Nerekan Agora filosofia elkarteko kideak: «Dei egin diegu Euskal Herriko gobernuei dituzten eskumenak baliatuz filosofiaren presentzia defendatu dezaten». Filosofia ez ezik, «autonomia kritikoa» bultzatzen duten ikasgaien presentzia bermatzeko eskatu dute.
Azaldu dutenez, azken hiru hezkuntza legeek Filosofia irakasgaiaren orduen beherakada eragin dute, eta, egun, hautazkoa da Batxilergoko 2. mailan. Agora filosofia elkartea LOMCE legearen harira sortu zela gogorarazi du Nerekanek: «LOMCE legea eraso handia izan zen, baina LOMLOEk askoz espazio handiagoa kendu dio ikasgaiari».
Izan ere, Balio Etikoak izeneko irakasgaia kendu nahi du lege berriak DBHko lau mailetatik hirutan, eta DBHko 4. mailan hautazko den Filosofia ikasgaia ere desagertuko litzateke. Espainiako Gobernuaren erabakia salatu arren, Euskal Herritik ere aurre egin dakiokeela azpimarratu dute elkartekoek. «Hemen bildu gara esateko oraindik aukerak dauzkagula, hemen eskumen handiak dauzkagulako curriculumari dagokionez», azaldu du Nerekanek: «Pentsatzen dugu eskumen hori erabili behar dela filosofiaren presentzia bermatzeko».
Pentsatu jaialdiaren aurreko aldietan, Bigarren Hezkuntzako ikasleekin elkartzen ziren, filosofia era ludiko batean lantzeko. COVID-19aren eraginez, baina, parte hartzaile kopurua murriztu behar dute, eta aurten irakasleak bakarrik elkartu dituzte. Agorak Bigarren Hezkuntzako irakasleak biltzen dituen arren, hobekuntzak Lehen Hezkuntzako curriculumean ere txertatzea aldarrikatu dute: «Beharrezkoa iruditzen zaigu Lehen Hezkuntza sendotzea pentsamendu konplexura eta hausnarketa etikora bideratutako curriculum batekin». |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206144/marija-apcevskaren-north-pole-laburrak-irabazi-du-zinebiko-sari-nagusia.htm | Kultura | Marija Apcevskaren 'North Pole' laburrak irabazi du Zinebiko sari nagusia | Mel Arranzen Azaletik azalera animazioak jaso du euskal zinemaren saria, eta Fern Silvaren Rock Bottom Riser film luzearentzat izan da ZIFF – ZINEBI saria. | Marija Apcevskaren 'North Pole' laburrak irabazi du Zinebiko sari nagusia. Mel Arranzen Azaletik azalera animazioak jaso du euskal zinemaren saria, eta Fern Silvaren Rock Bottom Riser film luzearentzat izan da ZIFF – ZINEBI saria. | Guztira, 55 lan proiektatu ditu Zinebi Bilboko Dokumentalen eta Film Laburren Nazioarteko Jaialdiak egunotan, eta haien artean Marija Apcevska zuzendariaren North Pole fikziozko laburra nabarmendu du epaimahaiak. «Protagonistaren aurpegia bezain delikatua da filma, eta itxaropenaren, betebeharraren, presioaren eta askapen gozoaren artean dabilen zerbait bezala deskribatzen du emakumeen desira. Bere nerabezaroan, drama mugimendu bakar batean sortu eta desagertu zen». 7.000 euro jasoko ditu zuzendariak, eta, gainontzeko sarituek bezala, gaur jasoko du garaikurra, Arriaga antzokian egingo den itxiera jaialdian. Saritutako pelikulak ere proiektatuko dituzte ekitaldian, eta bihar ere proiekzio berezia egingo dute antzokian bertan haiekin guztiekin.
Fern Silvaren Rock Bottom Riser film luzeak jaso du sail ofizialeko beste sari nagusia. Zuzendari berrien lan dokumental luzeentzat da ZIFF-Zinebi izeneko sari hori, eta 12.000 eurokoa da. Aurrez ere Berlinaleko Encounters saileko epaimahaiaren aipamen berezia jaso zuen Silvaren lanak, eta hori izan da Zinebiko epaimahaiaren ustez ere, kasu honetan, Bilboko lehiaketan proiektatu den eta zuzendari berri batek egin duen dokumental luzerik onena. Epaimahaiak aipamen berezia egin dio, bestetik, Jessica Beshir zuzendari mexikar-etiopiarraren Faya Dayi dokumentalari.
Mel Arranz zinemagileak jaso du Euskal Film Laburrik Onenaren Sari Nagusia, Azaletik azalera lanarengatik. Ukidura ardatz duen animaziozko film esperimental bat da filma, eta zuri beltzeko irudien bidez zinemagintzaren materialtasunari ere egiten dio keinu. 6.000 euro jasoko ditu. Eta ordain bera jasoko dute Espainiako Film Laburrik Onenaren saria irabazi duen Descartes dokumentalaren egileek ere: Alejandro Alvaradok eta Concha Barquerok.
Genero bakoitzeko Mikeldi sari bana ere hautatu dute: Inherent-ek jaso du fikziozko film laburrik onenarena, Crumbs of Life filmak animaziozko laburrik onenarena, eta Some Kind of Intimacy-k film labur dokumentalik onenarena. 5.000 eurokoa da sari horietako bakoitza.
Bestalde, Maider Oleagak eta Carlota Peredak idatzitako Kinka fikziozko film laburrari Euskadiko Gidoirik Onenaren Saria eman diote, 3.000 eurokoa. Diana Cam Van Nguyenren Milý tati lanak jaso du EiTBren publikoaren saria, 3.000 eurokoa. Cineclub FASek 2.000 euroko saria eman dio Ainara Elgoibarren Rotor filmari, eta UNICEF saria Paula Armijoren Écoutez-moi film dokumentalarentzat izan da.
Hainbat proiekturentzako laguntzak ere banatu dituzte jaialdian. Maria Elorzak zuzendutako eta Txintxua Filmsek ekoitzitako Libros et mulieres cano (A los libros y a las mujeres canto) izenekoak 10.000 euroko laguntza jaso du. Eta film laburren proiektuak bultzatzeko Aukera saria ere banatu dute aurten lehenengoz. Hari esker, 3.000 euro jasoko dituzte Tamara Lucarini Cortesek zuzenduko duen Prioridades lanak, Ane Ines Landeta eta Lorea Lyonsen Azkena-k, eta Ainhoa Olaso Sopelanak eta Enara Garcia Elkoroaristizabalek zuzenduko duten Hemen bizi da maitasuna proiektuak. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206145/erraietatik.htm | Iritzia | Erraietatik | Erraietatik. | Gaurkoan partekatu nahi dugun hausnarketa azkenaldian herri bezala hartu dugun norabidearen inguruko kezkatik heldu da. Ezker Abertzalearen legalizazioak eta ETAk borroka armatua alde batera uztearen erabakiak birkokatze prozesu bat eskatzen zuen, bai guretzat bai etsaiarentzat ere. Aldaketa askotan bezala, kezka eta zalantza asko sortu ziren hainbeste aipatzen zen «garai berri» horrek hartuko zuen norabidearekin. Hala ere, ohitura dugun moduan, aurrera!
Ibilbide hau, ilegalizazio garaian egitea egokitu zitzaigun batzuei; beste hainbati instituzioetan urte luzez isildutako ahotsen ordezkaritzaren papera betetzea tokatu zitzaigun, eta beste batzuk horretan ari gara gaur egun. Ilusio eta indar guztiarekin hartu genuen erronka hori. Argi genuen instituzioetan egotea nazio askapenerako baliatu zitekeela, sekula helburu bezala planteatu gabe. Jakin badakigulako instituzio horiek Estatu zapaltzaileek dituzten tresnarik eraginkorrenak direla herri hau zapaldu eta desagerrarazteko.
Testuinguru honetan, instituzioak herritarren esku jartzean dago gakoa, beren izaera patriarkala eta hierarkikoa salatzen dugun bitartean. Gardentasuna eta parte hartzea bultzatuz instituzio horiek eraldaketa sozialean laguntzeko eta boterea banatzeko erabiliz. Horrelako egitasmoak biderkatu zaizkigu Euskal Herriko txoko guztietan. Aitzitik, botere instituzional hori nazio eraikuntzaren oinarri diren herri mugimenduekin partekatu eta saretu dugunean emaitza eraginkorrak izan ditugu, Udalbiltza, UEU edota Uema, batzuk aipatzearren.
Aldi berean, instituzioek badituzte beren arrisku eta tranpak. Botere eremu klasiko guztietan bezala, denborak eta inertziak erosotasunera eta sistemaren parametroetan funtzionatzera eramaten gaitu, erne ez bagabiltza behintzat. Hori bereziki kezkatzen gaituen errealitate bat da. Adibide bezala, hautetsi abertzale gehien ditugun garai honetan, aipatutako nazio eraikuntzarako sortutako tresnak sortu zirenean baino indar gutxiagorekin defendatzen ditugu, Gaindegiaren kasuan, desegin arte.
Gure ustez, herri prozesua bizikleta baten metaforarekin parekatu daiteke, zeinetan bi gurpilak ezinbestekoak diren, instituzionala eta herri dinamikarena. Bizikletaren ardatz traktorea herri dinamikaren gurpilean legoke, bestea ibilarazi eta indarra emanez.
Eztabaida ez da instituzioak bai ala ez, baizik eta zertarako, nondik, nola, eta norekin. Gure hautetsiak, Madrilek eta Parisek markatzen dituzten markoetan lan egin beharrean, Euskal Agenda propioa adosten, eraikitzen eta jorratzen behar ditugu. Alegia, herri eta auzoetako batzarretan herriarekin batera ikasten eta aliantzak eraikitzen. Entzuten. Boterea oinarritik sortzen.
Ez da kasualitatea ere esparru horretan den genero eta adinaren arteko desoreka. Badirudi, legeak behartuta ez bada, instituzioetan eta partiduen egituretan zein batzarretan, adin batetik gorako gizonak direla nagusi: berehalakotasunak, emaitzak, arrazionaltasunak, ordenak, hierarkiak eta zaintzarik ezak ezaugarritzen duten eredu patriarkala erreproduzituz. Izate hori deseraikitzeko ezintasun horrek ezinezkoa bihurtzen digu sistemak bazterrean kokatzen gaituen identitate zein subjektuei (nazional zein kapitalismo-heteropatriarkalak zapaldurikoak) boterea lehiatzea. Euskal Herri feminista, sozialista eta euskalduna lortzeko, ezin ditugu instituzio horiek gure borrokaren ardatz bakartzat hartu. Euskal Herriaren eraikuntzaren arrakasta soilik esparru eta subjektu anitz horien elkarlan eta ahalduntzetik etorriko da.
Gure borrokaren oinarri izan behar duten herri mugimenduetan, aldiz, azken hamarkadetan ikusi duguna eredugarria izan da. Mugimendu feministatik hasita, etxebizitza, hizkuntza edota lurraren defentsaren mugimenduetaraino militantziaren aniztasuna eta zaintza bermatzearen aldeko apustu sendoa egiten ari da. Eztabaida demokratikoa, iritzi kritikoa, desobedientzia, auzolana eta ekintza zuzena oinarritzat hartuz, boterea eta hark sortzen dituen harremanen lanketa sakona egiten gabiltza. Hortaz, instituzioetan gauden militanteok ezinbestekoa dugu herri dinamikaren indar traktorea eta iparra. Arrazionaltasunetik harago, erraietatik eta gorputz kolektiboetatik hausnartuz, sentituz eta ekinez. Lurrari Lotuz. | |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206146/benat-zalduak-irabazi-du-rikardo-arregi-kazetaritza-saria.htm | Gizartea | Beñat Zalduak irabazi du Rikardo Arregi kazetaritza saria | 'Gara' egunkarian argitaratutako 'Nola iritsi gara honaino?' serieagatik jaso du garaikurra; COVID-19aren pandemia dute hizpide artikuluok. Komunikazio saria 'Basilika' podcastak jaso du. | Beñat Zalduak irabazi du Rikardo Arregi kazetaritza saria. 'Gara' egunkarian argitaratutako 'Nola iritsi gara honaino?' serieagatik jaso du garaikurra; COVID-19aren pandemia dute hizpide artikuluok. Komunikazio saria 'Basilika' podcastak jaso du. | Jakinarazi dituzte Rikardo Arregi sarien irabazleak. Beñat Zaldua kazetariak jaso du kazetaritza saria, Gara egunkarian egindako Nola iritsi gara honaino? serieagatik. Koronabirusaren krisiari ertz askotatik heltzen dioten zortzi artikuluz osatutako lana plazaratu zuen Zalduak urte hasieran, Iker Morenoren ilustrazioek jantzirik. Epaimahaiaren esanetan, «historia humano baten dibulgazio saio indartsua, aberatsa, zorrotza eta erakargarria» ondu du kazetariak. Halaber, epaileek erantsi dute irabazleak aski ongi jakin duela irakurleak «gaiaren mamira nola erakarri».
Harriturik hartu du saria Zalduak. «Ez nuen espero», aitortu du oholtza gainera igotakoan, garaikurra eskutan. Eskerrak eman dizkie senideei, hurbilekoei eta, batik bat, Gara egunkariaren inguruko komunitateari. «Haiek gabe ez litzateke posible».
Rikardo Arregi komunikazio sariari dagokionez, epaimahaiak Basilika podcastaren lanari egin dio aitortza. Podcasta orain urtebete hasi zen, eta zortzi pertsonako lantaldea du atzean; haien esanetan, «eduki kulturalak modu kritiko batean» azaltzea dute xede.
BERRIA izan da hautagaien artean
Sariak gaur eman badituzte ere, jadanik jakinak ziren sariak jasotzeko hautagaiak. Hil honen hasieran aurreratu zituzten lau finalistak, eta BERRIAkoak izan dira haietako bi: Ahomentan, udan argitaratu ohi den elkarrizketa seriea, eta Urtzi Urrutikoetxea kazetariak Mundua saileko Leku-lekutan atalean argitaratzen dituen artikuluak.
BERRIAren igandeko egunkariaren edizioa berritu eta gutxira sortu ziren Ahomentan elkarrizketak, 2015ean. Arlo jakin batean adituak nahiz arituak direnak jarri ohi dituzte elkarrizketan, sarritan kazetari bat gidari dutela, baina oso eremu desberdinetakoak direnak ere elkartu izan dituzte. BERRIAko sail guztietako kazetariek parte hartu izan dute halako elkarrizketak egiten. BERRIAko kolaboratzaile moduan urteak daramatza, bestalde, Urtzi Urrutikoetxea kazetariak. Nazioarteko gaiak hizpide izaten ditu Leku-lekutan atalean; askotan, nazio eta hizkuntza gutxituen ingurukoak.
Euskadi Irratiko Faktoria saioak Zaballako espetxean (Araba) egindako saio berezia ere izan da finalisten artean. Han preso dauden hiru lagunekin hitz egin zuten, besteak beste.
Komunikazio sarian, hauek dira Basilika ez beste finalistak: Oier Aranzabalen Barruan gaude podcasta, sarean euskara ikusarazteko #3000Twitz kanpaina eta euskarazko ikus-entzunezkoen aldeko Pantailak Euskaraz egitasmoa. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206147/nafarroak-baimenaeskatu-du-azaroaren-27tik-urtarrilaren-6ra-ziurtagiria-eskatzeko.htm | Gizartea | Nafarroak baimena eskatu du azaroaren 27tik urtarrilaren 6ra ziurtagiria eskatzeko | Nafarroako Auzitegi Nagusiak datorren astean aztertuko du gobernuaren eskabidea. Asmoa da neurriak diskotekei, dantzalekuei eta ostalaritza zerbitzua ematen duten lokal batzuei eragitea, besteak beste. | Nafarroak baimena eskatu du azaroaren 27tik urtarrilaren 6ra ziurtagiria eskatzeko. Nafarroako Auzitegi Nagusiak datorren astean aztertuko du gobernuaren eskabidea. Asmoa da neurriak diskotekei, dantzalekuei eta ostalaritza zerbitzua ematen duten lokal batzuei eragitea, besteak beste. | Baieztatu dira susmoak: Nafarroako Gobernuak baimena eskatuko die auzitegiei COVID ziurtagiriaren inguruko neurria indarrean jartzeko, eta eman du asmoaren gaineko zehaztapen gehiago ere. Gobernuak jakinarazi duenez, neurria azaroaren 27tik urtarrilaren 6ra bitartean ezartzea da asmoa, Eguberrietan eta inguruko egunetan, alegia. Epaileen onespena beharko da, ordea, indarrean jartzeko. Gobernuak datorren astean helaraziko du eskabidea. Epaileek orduan hartuko dute haren gaineko erabakia.
Emandako informazioaren arabera, ziurtagiria eskatzea da gobernuaren asmoa, batetik, jatetxeetan eta ostalaritza zerbitzua ematen duten bestelako establezimenduetan, betiere gehienezko edukiera 50 pertsonakoa baino handiagokoa den lokaletan. Era berean, diskoteketan ere ezarri nahi dute neurria, dantzalekuetan eta gaueko aisialdirako tokietan. Mugak baimen bereziak dituzten ostatu eta klubetan ere izanen luke eragina; horietan, gobernuak zehaztu duenez, gauerdian hasiko lirateke ziurtagiria galdegiten; ez lehenago.
Halaber, Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak txertatzera deitu ditu oraindik txertoa hartu gabe direnak. Oroitarazi dute aurretik ordua eskatu gabe ere posible dela txertoa hartzea. Horretarako, aski da Forem gunera joatea. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206148/gorroto-delituei-aurre-hartzea-gakotzat-jo-dute-jardunaldi-batzuetan-bilbon.htm | Gizartea | Gorroto delituei aurre hartzea gakotzat jo dute jardunaldi batzuetan, Bilbon | Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako sailburuak, eta Eduardo Santos Nafarroako Gobernuko kontseilariak parte hartu dute mahainguru batean. Uste dute gorroto diskurtsoekin bukatzeko, prebentzioa dela garrantzitsuena. | Gorroto delituei aurre hartzea gakotzat jo dute jardunaldi batzuetan, Bilbon. Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako sailburuak, eta Eduardo Santos Nafarroako Gobernuko kontseilariak parte hartu dute mahainguru batean. Uste dute gorroto diskurtsoekin bukatzeko, prebentzioa dela garrantzitsuena. | Gorroto delituak izan dituzte aztergai EHUko Giza Eskubideen eta Botere Publikoen Unesco Katedrak Bilboko Bizkaia Aretoan antolatu dituen jardunaldietan. Mahainguru batekin hasi dituzte jardunaldiak, eta Euskal Herriko politikari eta adituek haien iritzi zein proposamenak aurkeztu dituzte bertan. Mahainguruaren parte izan dira Beatriz Artolazabal, Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburua, eta Eduardo Santos, Nafarroako Gobernuko Migrazio Politiketako eta Justiziako kontseilaria. Gorroto delituekin harremandutako gai ezberdinak jorratu dituzte biek. Lehenik, Artolazabalek sare sozialen erabileraren inguruko gogoeta egin du, eta ohartarazi du sare sozialen bitartez «gero eta gehiago» gorroto mezu gehiago zabaltzen direla. Santosek, berriz, arrazakeriaren inguruan hitz egin du, eta gorrotozko diskurtsoak prebenitzeko eta horiei aurre egiteko lege proposamen zehatzak aurkeztu ditu. Are, Arrazakeriaren Aurkako Legearen eta Justizia Errestauratiboari Buruzko Foru Legearen alde egin du. Gaiak ezberdinak izan arren, bat egin dute biek, eta aipatu dute gorroto diskurtsoekin «behingoz» bukatzeko, prebentzioa dela garrantzitsuena.
Artolazabalentzat, sare sozialetako harremanen bilakaerak eta garapenak agerian utzi dute, besteak beste, izaera «arrazista, xenofoboa eta homofoboa» duten diskurtsoen errealitatea areagotu egin dela; «ijto herriaren aurkakoa», adibidez. «Krisia hasi zenetik, beste behin ere, pertsona eta kolektibo ahulenak bereziki kaltetzen eta diskriminatzen ari dira», azaldu du.
Santosen ustez, gorroto delituak, eta, bereziki, arrazakeria delituak prebenitzeko eskubide sozialak indartzea «funtsezkoa» da, «gorrotoaren hedapenaren aldeko haztegirik» egon ez dadin. Ildo horretan, etorkizuneko Arrazakeriaren Aurkako Legeak «gogoeta sozial bat» ahalbidetuko duela esan du, eta pertsonei jatorriaren arabera eragiten dien egoera bati modu integralean nola «aurre egin» aztertzeko balioko du. Bestalde, Justizia Errestauratiboari Buruzko Foru Legeak, «benetan behar dutena egiteko» tresna edo bitartekoak emango dizkio Nafarroari. «Benetan behar dutena, biktimei eta haien premiei arreta jartzeko eta erasotzailea pertsona horiei ez ezik, gizarte bizikidetzari ere eragiten dion kalteaz jabetzeko balioko du legeak».
Gero eta jende gehiagok erabiltzen ditu sare sozialak, batez ere gazteek, baina Artolazabalek ohartarazi du bizikidetzaren aurkako «bide berriak» direla: «Diskurtso eta gorroto delitu horiek bizikidetza hausteko modu berriak dira, eta, horren aurrean, irmo jokatu behar dugu gure diskurtsoetan». Gainera, Santosek gehitu du sare sozialetan zein beste esparru batzuetan, «xenofoak edo arrazistak» direla gorroto delitu gehienak.
Ezagutza eta koordinazioa
Gorroto delituei aurre egiteko, Artolazabalek aipatu du funteskoa dela gertatzen diren gorroto gertakari eta delituei buruzko informazioa edukitzea. Izan ere, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan Ertzaintzak 241 kasu erregistratu zituen iaz, eta 63 kasu Eraberean sareak. Horregatik, erregistratutako gertakari kopuruaren «hazkunde handia» antzeman ondoren, Ertzaintzak arlo horretako prestakuntza handitu duela azaldu du Artolazabalek. Horrez gain, gorroto diskurtsoak desagerrarazteko «heziketa eta sentsibilizazioan esfortzuak» egin behar direla nabarmendu du, eta bazterkeria eta diskriminazioa jasan duten pertsonei «babes emozionala» eskaini behar zaiela.
Bide horretan, Santosek esan du Nafarroan Pertsona Migratzaileen Harrera Plana aurkeztuko dutela. Plan horren puntu aipagarriena da Nafarroako zenbait herritan ematen ari diren egoera zehatzekin lan egingo duen udal teknikarien sare bat sortzea. Lan zehatz eta lokalizatu horretatik harago, Santosek «gorroto delituak hautemateko eta kuantifikatzeko metodologia sistematizatu eta lantzearen» aldeko apustua egin du. «Tresna zientifiko sendoak behar ditugu, arazo honen eraginari eta eragina duten kolektiboei buruz, gauzatu beharreko politika publikoei lehentasuna emateko», hausnartu du.
Bazterkeriari zein diskriminazioari aurre egiteko, «eskubideen defentsan» lana dagoela esan du Artolazabalek. Horregatik, haren ustez, beharrezkoa da «aniztasunaren diskurtso positiboa sortzea, eta giza eskubideen defentsan atzerapausorik ez izatea». Hala, Santosek nabarmendu du gorroto delituen inguruan «hausnarketarako espazio lasaiak» behar direla. «Izaera alderdikoi hutseko adjektibo ideologikoak eta tentazio sentimentala kendu behar dira pertsona eta kolektibo zaurgarriak modu eraginkorrean babestu ahal izateko», amaitu du. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206149/jaurlaritzak-eta-epk-iritzi-kontrajarriak-azaldu-dituzte-egin-duten-bileraz.htm | Politika | Jaurlaritzak eta EPk iritzi kontrajarriak azaldu dituzte egin duten bileraz | Aurrekontuen inguruan berba egiteko bildu dira, eta Jaurlaritzak 72 milioi euroko proposamena egin du. | Jaurlaritzak eta EPk iritzi kontrajarriak azaldu dituzte egin duten bileraz. Aurrekontuen inguruan berba egiteko bildu dira, eta Jaurlaritzak 72 milioi euroko proposamena egin du. | Eusko Jaurlaritzak eta Elkarrekin Podemos-IU taldeak bilera egin dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 2022ko aurrekontuez berba egiteko, eta bilera amaitutakoan oso balorazio desberdinak egin dituzte han eztabaidatutakoaz. Jaurlaritzaren esanetan, EP-IUri 72 milioi euroko proposamen bat egin dio, «koalizioak planteatutako proposamenak modu zehaztean jasotzen dituena»; EP-IUk, aldiz, uste du Jaurlaritzaren proposamenak «funtsezko eta garrantzi sozialeko aldaketak ahalbidetuko lituzketen neurri nagusiak kanpo» uzten dituela.
Ekonomia eta Ogasun sailburu Pedro Azpiazuk uste du Jaurlaritzaren proposamenak aintzat hartzen dituela «Elkarrekin Podemosek bere planteamenduan sartutako politikak»; hau da, Osakidetza indartzea, emisioak kontrolatzera edo ekonomia zirkularra sustatzera bideratutako diru laguntzak, ikastetxeetan inbertsioak handitzea, Lan Ikuskaritzarako lanpostu berriak, gazteen emantzipazioa, berdintasuna, migratzaileak eta errefuxiatuak, alokairu soziala eta abar.
Zehazki, Osakidetzan 30 milioi euro gehiago inbertitzea proposatu diote EP-IUri; aho-hortzen osasun zerbitzuari eta osasun mentalari arreta berezia eskainiz; ingurumenean, zortzi milioi euro gehiago bideratzea zenbait proiektu sustatzeko; hezkuntzan, bederatzi miloi euro inbertitzea; etxebizitza arloan, diru poltsa bost milioi eurotan handitzea alokairu sozialeko etxebizitza publikoak erosteko; eta beste igoera batzuk gazteria, berdintasun, enplegu eta euskara arloetan.
Orotara, 72 milioi eurokoa da Jaurlaritzak egin dion eskaintza; horretaz aparte, Jasangarritasun Energetikoaren Funtsetik 90 milioi euro EAEko udalentzat aktibatzea ere mahai gainean jarri dute.
Oso bestelakoa da EP-IUren irakurketa. Miren Gorrotxategi legebiltzarkideak esan duenez, Gobernua «tarte txikia» uzten ari da negoziaziorako: «Ez daude prest 4.000 osasun langileren postuei eusteko, eta hezkuntzaren eremuan ere ez daude prest inklusio itunean aurrera jarraitzeko, ezta energiaren enpresa publiko bat sortzeko ere». Gorrotxategiren esanetan, Jaurlaritzak «betoa» jarri dio «egiturazko aldaketak» ekar ditzaketen gaiez eztabaidatzeari.
Esteban, baikor baina zuhur
Espainian ere 2022ko aurrekontuen inguruko negoziazio prozesua abian da. Horren inguruan, EAJk Kongresuan duen ordezkari Aitor Estebanek ontzat eman ditu orain arte lortutako inbertsioak. Edonola ere, ohartarazi du aurrekontuek «Senatuan izapide luzea» izango dutela oraindik, eta gogorarazi du zein den EAJk negoziazioetan lortu nahi duen helburu nagusietako bat: «Eztabaidatzen jarraitzen dugu akordioak lortzeko AHTa hiriburuetara sartzeko moduaz eta prozesuaz, proiektuari bultzada erabakigarria emateko. Nahiko nuke zehaztea, garaia delako. Kezkatzen gaituen gaia da». |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206150/loiolako-kuartelean-dibisio-urdinari-buruzko-erakusketa-bat-kentzeko-eskatu-du-eajk.htm | Politika | Loiolako kuartelean Dibisio Urdinari buruzko erakusketa bat kentzeko eskatu du EAJk | Estefania Beltran de Heredia senatariak esan du Memoria Historikoaren Legea urratzen duela. | Loiolako kuartelean Dibisio Urdinari buruzko erakusketa bat kentzeko eskatu du EAJk. Estefania Beltran de Heredia senatariak esan du Memoria Historikoaren Legea urratzen duela. | Espainiako armadaren Donostiako kuartelenean Dibisio Urdinari buruzko erakusketa bat jarri dutela salatu du EAJk Madrilen. Estefania Beltran de Heredia Senatuko bozeramaile jeltzaleak erakusketa hori kentzeko eskatu dio Felix Bolaños Espainiako Memoria Demokratikoko ministroari. Beltran de Herediak salatu du erakusketa horrek Memoria Historikoaren Legea urratzen duela, eta horri buruzko galdera bat aurkeztu dio.
Dibisio Urdina Fransco Franco diktadoreak Bigarren Mundu Gerrara bidali zuen unitate militar bat izan zen, boluntario faxistek osatuta, Sobietar Batasunaren aurka borrokatzeko. Beltran de Herediak gogorarazi du urte hasieran Carmen Calvok, Espainiako presidenteorde eta Memoria Demokratikoko ministro zela, esan zuela kuarteletan eta instalakuntza militarretan ez zela geratzen Memoria Historikoaren Legea urratzen zuen ezer, eta galdetu du nola den posible orain erakuskta hori jartzea Loiolakoan, «nola uztartzen den erakusketa hori eraikin publiko batean, Estatuko eraikin batean egotea 2007ko Memoria Historikoaren Legearekin».
Gainera, 1936ko Gerrako dokumentuak desklasifikatzeko galdegin du, Sekretu Ofizialen Legea desblokeatuz «dokumentu-funtsak eskuratzea zailtzen duen legedia kentzeko beharra» nabarmendu du. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206151/eaeko-fiskaltza-ziurtagiria-eskatzeko-baimenaren-alde-agertu-da.htm | Gizartea | EAEko Fiskaltza ziurtagiria eskatzeko baimenaren alde agertu da | EAEko Auzitegi Nagusiak astelehenean aztertuko du gaia. | EAEko Fiskaltza ziurtagiria eskatzeko baimenaren alde agertu da. EAEko Auzitegi Nagusiak astelehenean aztertuko du gaia. | EAEko Justizia Auzitegi Nagusiko Fiskaltzak begi onez hartu du Eusko Jaurlaritzak COVID-19 ziurtagiria eskatzeko egin duen eskaera. Besteak beste, diskoteka eta jatetxeetan sartzeko exijitu nahi du ziurtagiria Jaurlaritzak, eta horren aldeko txostena egin du Fiskaltzak. Jada auzitegiko administrazio arloko salara igorri du, albiste agentziek jakinarazi dutenez. Astelehenean aztertuko dute gaia. Fiskaltzaren txostena ez da loteslea.
Ikusi gehiago: koronabirusaren azken datuak
Eusko Jaurlaritzak nahi du COVID ziurtagiria eskatzea diskoteketan, dantzalekuetan, ikuskizunak dituzten dantzalekuetan, musika tabernetan eta karaokeetan, baita III. taldean sartutako taberna eta pub berezietan ere 22:00etatik aurrera. 50 pertsonak baino gehiagok jateko prestatuta dauden jatetxeetan ere bai. Establezimendu horien jabeen ardura izango da dokumentua eskatzea.
Eusko Jaurlaritzak ohar bidez atzo azaldu zuenez, haien zerbitzu juridikoek esan dute horrelako neurri bat beharrezkoa dela «birusaren transmisio komunitarioko beste olatu bat eteten laguntzeko eta herritar guztien txertaketa are gehiago sustatzeko». Espainiako Auzitegi Gorenaren jurisprudentzia ere kontuan hartu dute. Haien hitzetan, auzitegi horren doktrinaren arabera, datuak babesteko oinarrizko eskubideak ez du eraginik izango.
Nafarroako Gobernuak gaur aurkeztu du eskaera. Azaroaren 27tik urtarrilaren 6ra arte ziurtagiria eskatzeko baimena nahi du. Intzidentzia tasa gora doa Hego Euskal Herrian. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 247,17raino igo da intzidentzia tasa metatua, eta Nafarroan 274 kasu positibo atzeman dituzte. Hezkuntza Sailak jakinarazi duenez, 87 ikasgela daude itxita COVID-19aren ondorioz. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206152/baieztatu-da-behobia-donostiako-korrikalari-bat-hil-dela.htm | Kirola | Baieztatu da Behobia-Donostiako korrikalari bat hil dela | Herenegun zabaldu zen lasterketan parte hartu zuen 27 urteko korrikalari bat zendu zela, bihotzekoak jota. Geroztik, gizona hila ote zen zehazteko informazioa nahasgarria izan da, gaur arte. Omenaldia egin diote Tuteran (Nafarroa), irakasle baitzen hango ikastetxe batean. | Baieztatu da Behobia-Donostiako korrikalari bat hil dela. Herenegun zabaldu zen lasterketan parte hartu zuen 27 urteko korrikalari bat zendu zela, bihotzekoak jota. Geroztik, gizona hila ote zen zehazteko informazioa nahasgarria izan da, gaur arte. Omenaldia egin diote Tuteran (Nafarroa), irakasle baitzen hango ikastetxe batean. | Baieztatu dute, azkenik: Behobia-Donostia lasterketan parte hartzen ari zela, bihotz geldialdia eduki zuen korrikalarietako batek, eta, ondorioz, Donostia ospitalean zendu zen gero. Hain zuzen, Aragoiko (Espainia) El periódico de Aragón egunkariak plazaratu zuen herenegun notizia. Atzo, ordea, korrikalaria ez zela hila zabaldu zuten zenbait hedabidek, EITB tartean, eta aski nahasgarria izan zen gaiari buruzko informazioa. Are, Behobia-Donostiako antolatzaileek argitu zuten ez zutela heriotzaren baieztapenik. Informazio lausoko orduen ondotik, baina, zendu dela baieztatu dute azkenik. 27 urteko gizonezko bat da, Taustekoa (Espainia). Hector Vilellas zuen izena.
Hildakoa irakasle zen ogibidez, eta Iruñean eta Tuteran ari zen lanean azken hilabeteetan. Hain justu, Tuterako Monte San Julian ikastetxeak –zentro horretan aritzen zen lanaean– omenaldia eskaini dio gaur korrikalariari. Hainbat ikasle eta lankide bildu dira korrikalaria oroitzeko.
Lasterketako heriotza gehiago
Cesar Elordui bizkaitarra 2002an hil zen Behobia-Donostia lasterketa korritzen, amaitzen ari zenean ondoeza sentitu ostean. 2013an, Arantza Ezkerro nafarrak bihotz geldialdia izan zuen helmugara iristeko kilometro bat falta zitzaiola, eta bi urte geroago, 2015ean, Jose Javier Sueskun Subero nafarra hil zen, helmuga gurutzatu eta gero.
EITBk, ordea, gaur zabaldu du korrikalaria ez dela zendu, eta hil ala biziko egoeran dagoela. BERRIA harremanetan jarri da Behobia-Donostia lasterketaren antolatzaileekin, eta haiek adierazi dute ez dutela heriotzaren baieztapenik. Donostia ospitaleko iturriek, berriz, Datu Babeserako Legea aipatu dute esateko ezin dutela zabaldu kasuaren inguruko informaziorik, eta hori egitea familiari dagokiola, haiek nahi izanez gero. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206153/brasilgo-amazoniako-deforestazioan-azken-15-urteetako-markak-hautsi-dituzte.htm | Mundua | Brasilgo Amazoniako deforestazioan azken 15 urteetako markak hautsi dituzte | Munduko oihan tropikalik handienak 13.000 kilometro koadro baino gehiagoko eremua galdu zuen 2020ko abuztutik 2021eko uztailera bitartean: Araba eta Nafarroa biak batera adinako eremua. | Brasilgo Amazoniako deforestazioan azken 15 urteetako markak hautsi dituzte. Munduko oihan tropikalik handienak 13.000 kilometro koadro baino gehiagoko eremua galdu zuen 2020ko abuztutik 2021eko uztailera bitartean: Araba eta Nafarroa biak batera adinako eremua. | Laugarren urtez jarraian, Amazoniako deforestazioaren datuek hazkunde joerari eutsi diote. Ez zen halakorik gertatzen 1988an deforestazio datuak erregistratzen hasi zirenetik. Iazko datuen aldean —2019ko abuztutik 2020ko uztailera bitartekoak— %22 hazi da deforestatutako eremua, INPE Ikerketa Espazialen Institutu Nazionalak argitaratu duen azken txostenaren arabera.
Azken urteetako datuak ez datoz bat Brasilgo Gobernuak COP26 klima larrialdiari buruzko goi bileran iragarri zituen konpromisoak betetzeko jarraitu beharko lukeen ildoarekin. Brasilek 2030erako deforestazioarekin amaitzeko akordio bat sinatu zuen Glasgown (Eskozia), beste ehun herrialde ingururekin batera, eta horrek urtez urteko deforestazio kopuruen murrizte nabarmena sustatzea eskatzen du. Gainera, Jair Bolsonaroren gobernuak hitzeman zuen 2028rako etengo zuela legez kanpoko deforestazioa.
Elkarte ekologistek errealitatea «ezkutatzea» eta gobernuaren politika «ekozida» zuritzea leporatu diote Bolsonarori. «Hau da Bolsonaroren gobernuaren egiazko Brasil, atzerrian bere asmakeriazko diskurtsoekin eta zuriketa berdearekin ezkutatzen ahalegintzen dena», salatu du Mauricio Voivodic WWF elkartearen Brasilgo zuzendariak. Haren esanetan, «antolatutako kriminalak kontrolik gabe jarduten dute Amazonian», Brasilgo Gobernuari esker.
Bolsonarok Amazoniaren babeserako politikak «era jarraituan desegin» dituela ohartarazi du Marcio Astrini 70 elkarte ekologista baino gehiago biltzen dituen Klimaren Behatokiko idazkari nagusiak. «Munduko oihan tropikalik handiena desagerrarazteko proiektu ankerraren arrakasta da, eta Bolsonaro mundu mailako arrisku klimatikoa bihurtzen du». Ekologistek presidenteari egozten diote oihanaren kontrolerako mekanismoak ezabatzea, eta nekazaritza eta meatzaritza ustiapenerako proiektuak babestea, baita horiek ingurumen nahiz indigenen erreserbetan egiten direnean ere.
Deforestazioari buruzko txostenak urriaren 27ko data du, eta hori ez da datu huts bat. Zientzia eta Teknologia Langile Publikoen Sindikatuak nabarmendu duenez, Brasilgo Gobernuak esku artean zituen Amazoniaren deforestazio kopuruak COP26 hasterako —azaroaren 1ean hasi zen—, baina datuak ezkutatu ditu Glasgowko goi bilera amaitu den arte.
INPE institutuak satelite bidezko argazkiak erabiltzen ditu urtetik urtera Amazonian deforestatu den eremua neurtzeko. Prodes izeneko proiektuaren bitartez egiten du neurketa hori, eta sateliteekin gai dira 6,25 hektarea baino gehiagoko eremuen deforestazioa atzemateko. Datuek erakutsi dute oihanaren suntsiketa Amazoniaren bihotzeraino iritsi dela. Amazoniari Buruzko Zientzialari Taldearen ikerketa batek, berriz, Glasgown aurkeztu zuen txosten batean ondorioztatu du egungo deforestazio erritmoari eutsiz gero Amazonia itzulirik gabeko puntu batera helduko dela 2050. urtea baino lehen, eta egoera horretara iritsiz gero daukan landarediaren %70 galduko lukeela. Aurten argitaratu diren beste ikerketa batzuek nabarmendu dutenez, Amazoniak karbono dioxido biltegi izateari utzi dio. Eremuak xurgatzen duena baino karbono dioxido gehiago isurtzen du atmosferara. |
2021-11-19 | https://www.berria.eus/albisteak/206154/athletic-ezinean-azken-sailkatuaren-zelaian.htm | Kirola | Athletic ezinean, azken sailkatuaren zelaian | Partida kaskarra jokatu dute zuri-gorriek, eta 0-0 berdindu dute Levanteren aurka. Beste behin, jokoa sortzeko argitasuna falta izan zaio Marcelino Garcia Toralen taldeari. | Athletic ezinean, azken sailkatuaren zelaian. Partida kaskarra jokatu dute zuri-gorriek, eta 0-0 berdindu dute Levanteren aurka. Beste behin, jokoa sortzeko argitasuna falta izan zaio Marcelino Garcia Toralen taldeari. | Anoetan 1-1 berdindu ostean, Athleticek aukera paregabea zuen aurreko jardunaldian eta honetan sailkapenean gora egiteko, zuloan zeuden bi aurkari baitzituen aurrean. Baina Cadizen aurka galdu egin zuen duela bi aste, eta Levanteren aurka puntu bakarra poltsikoratu ahal izan du, 0-0 berdindu ostean. Zuri-gorriek partida grisa jokatu dute, beste behin kosta egin zaie gol aukerak sortzea, eta erasoan argitasuna izatea. Hala, ezin izan diote irabazi, artean partidarik irabazi gabe dagoen Levanteri.
Bizia izan da neurketa hasiera. Bi taldeak goian hasi dira presioa egiten, eta erasora begira. Lehen aukera garbia Athleticek izan du, Iñigo Martinezek buruz ondo errematatu du Muniaien erdiraketa bat. Gutxigatik joan da baloia kanpora. Gertu izan du baita ere gola Levantek, buruz ere. Kasu honetan Clercena izan da erdiraketa, eta errematea De Frutosena. Baina ez du asmatu hark ere.
Partidak bizitasun apur bat galdu. Athletic itzaltzen joan da. Izan ere, ez Unai Vencedor, ezta Muniain ere ez dira jokoan sartu. Etxekoek ondo zainduta zituzten. Hori kontuan hartuta, zuri-gorriek aurkariaren ateari begira zuten bide bakarra Iñaki Williamsen abiadura izan da. Baina hura ere ez da fin aritu. Levante, berriz, iritsi da Unai Simonen area ingurura, baina argitasunik gabe.
21. minutuan lehen zatiko jokaldi eztabaidagarriena gertatu da. Epailea VARera joan da, korner batean Campañak Yerayri ukalondoarekin jo dion ikusteko. Denbora dezente eman du jokaldia aztertzen. Baina azkenean ez du ezer adierazi. Bide beretik segitu du partidak atsedenaldira arte. Athletic distirarik eta jokoaren ekimenik gabe, eta Levante iritsi nahian, baina ezinean.
Hala, partida hasi bezala ailegatu da atsedenaldira. Ia bigaren zatia hasi eta berehala, Marcelinok Zarraga eta Sancet zelairatu ditu, Raul Garciaren eta Berenguerren ordez, zelai erditik aurrera bizitasun gehiago bilatu nahian. Baina ez du lortu. Alderantziz. Lehen zatian bezala, etxekoak izan dira Unai Simonen atera gehiago gerturatu direnak, gutxienez argitasun gehiagorekin. Gauzek hala segitu dute. Ondoren, Muniainek eta Iñaki Williamsek utzi dute zelai, Nico Williamsen eta Asier Villalibreren ordez. Partida kaskarra egin dute biek. Etxekoak ia aurretik jarri dira, partidako jokaldi onentsuenetako batean. De Frutosek erremate gogorra egin du area ertzetik, baina Unai Simonek ondo atera du ezker eskua. Athleticen Nico Williams zen ausartzen zen bakarra, eta pare bat aldiz arriskuarekin gerturatu da Cardenasen atera. Baina alferrik. Partida grisa eta emaitza halakoa. Zuri-gorriak, gainera, albiste txar batekin bueltatu dira. Izan ere, Villalibrek min hartu du berriz ere. Gaur itzuli da taldera, ez du zorterik izan aurrelariak. |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206192/turkiak-aske-utzi-du-omar-suleiman-abeslaria.htm | Mundua | Turkiak aske utzi du Omar Suleiman abeslaria | Asteazkenean atxilotu zuten, terrorismo delitua egotzita. Ez dute zehaztu deliturik leporatzen dioten orain. Etxera itzuli da, eta Turkian bizitzen jarraitzeko asmoa iragarri du. | Turkiak aske utzi du Omar Suleiman abeslaria. Asteazkenean atxilotu zuten, terrorismo delitua egotzita. Ez dute zehaztu deliturik leporatzen dioten orain. Etxera itzuli da, eta Turkian bizitzen jarraitzeko asmoa iragarri du. | Turkiak aske utzi zuen atzo gauean Omar Suleiman jatorri siriarreko abeslari kurdua. Albiste agentzien arabera, iluntzean geratu zen libre, hainbat orduz atxilotuta egon ostean. Ez dute zehaztu karguren bat leporatzen dioten.
AFP agentziako argazkilari batek ikusi ahal izan zuen Suleiman, aske geratu ondoren. Haren arabera, etxera itzuli da. Han zituen zain familia, lagunak eta jarraitzaile batzuk. «Turkia maite dut. Europarrek asiloa eskaini didate, baina hemen geratu nahi dut», esan zuen, argazkilariaren arabera.
Asteazkenean atxilotu zuen Turkiak. PKK alderdiarekin lotura edukitzea leporatu diote folk elektronikoaren nazioarteko izarrari eta terrorismo delitua leporatu zioten. France Press agentziak zabaldu duenez, duela gutxi YPG Herriaren Babeserako Unitateek kontrolaturiko eremu batera eginiko bidaia baten inguruan galdekatu dute.
Suleiman Haseke eskualdean jaio zen, duela 55 urte. Arabiar sunita izanda ere, arabiarrez eta kurdueraz abesten du, eta beti mintzatu da eskualdean bizi diren talde etnikoen arteko elkarbizitzaren alde. Sirian gerra hasi zenean, okindegi bat jarri zuen Urfa hirian, iheslari pobreei ogia doan emateko. |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206193/migratzaile-bat-hilik-atzeman-dute-bidasoa-ibaian.htm | Gizartea | Migratzaile bat hilik atzeman dute Bidasoa ibaian | 11:00etan aurkitu dute gorpua, Endarlatsan. Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, gizonezkoa eta gaztea da. Migrazioen bidean aurten Euskal Herrian hildako zazpigarren pertsona da. Irungo Harrera Sareak elkarretaratzera deitu du biharko: 12:30ean, San Juan Plazan. | Migratzaile bat hilik atzeman dute Bidasoa ibaian. 11:00etan aurkitu dute gorpua, Endarlatsan. Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, gizonezkoa eta gaztea da. Migrazioen bidean aurten Euskal Herrian hildako zazpigarren pertsona da. Irungo Harrera Sareak elkarretaratzera deitu du biharko: 12:30ean, San Juan Plazan. | Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, pertsona baten gorpua atzeman dute gaur Bidasoa ibaian, Irungo uretan (Gipuzkoa), Endarlatsa inguruan, Nafarroarekin mugan. Padel surfa egiten ari zen kirolari batek atzeman du, 11:00ak aldera, eta, larrialdi zerbitzuei abisua eman ondotik, suhiltzaileak eta Ertzaintza bertaratu dira lekura, baita helikoptero bat ere. 12:00ak aldera atera dute gorpua uretatik.
Poliziak ikerketa abiatu du hildakoa identifikatzeko eta gertaturikoa argitzeko: Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, migrantea da hildakoa, gizonezkoa eta gaztea, eta «hain segur» jatorri afrikarrekoa. Oraindik ez dute gorpua identifikatu, baina hildako pertsonaren identitatea bilatzea erraztu dezaketen hainbat dokumentu atzeman dituzte hilotzak aldean zeramatzan paperetan. Gorpuari autopsia eginen diote orain, eta horretarako Donostiako Auzitegi Patologiako Zerbitzura eraman dute. Segurtasun Sailak jakinarazi du ez daukala kriminalitate zantzurik.
Urtea hasi zenetik, zazpi pertsona hil dira migrazioen bidean Euskal Herrian: batek bere buruaz bertze egin zuen, hiru Bidasoa ibaian hil dira, eta bertze hiru trenak harrapatuta hil ziren Ziburun (Lapurdi), urri hasieran.
«Gertatu da»
Irungo Harrera Sareak oroitu du azaroaren 8an iragarri egin zutela «baldintzak betetzen ari zirela migratzaileak Europako iparralderako migrazio-bidaian beharrezkoak ez ziren arriskuak hartzera bultzatzeko». Eta arrazoia zutela ohartarazi du gaur: «Gertatu da». Protestara deitu dute biharko: Irungo San Juan plazan elkartuko dira, «solua eta salaketa» egiteko. Astelehenean ere eginen dute protesta, Ipar Euskal Herriko taldeekin batera: 19:00etan giza kate bat eginen dute, kandelekin eta argiekin, «mugaren biktimen eta Europako migrazio politiken omenez», Santiago zubian bat egingo duten «Bidasoaren bi ertzetatik» abiatuta.
Harrera Sareak salatu duenez, alde batetik, «gero eta modu zorrotzagoan itxi» dituzte Irun eta Hendaia arteko mugak, eta, bertzetik, «hirira trantsitu egoeran iristen diren pertsona talde bati eskaintzen zaion harrera eskasa» da: «Egun, Irungo dispositiborako sarrera baimentzen eta kudeatzen duten pertsonek bakarrik ezagutzen dituzten 'irizpideak' ez dituzte betetzen». Gaitzetsi dutenez, asteon «gutxienez» hamar pertsonari ukatu diote dispositiborako sarbidea, eta etxe partikularretan hartu dituzte «diru publikoz Gurutze Gorriak kudeatzen duen [Espainiako] Barne Ministerioren zentroan tokiak egonik». Deitoratu dute erakundeak pertsona migranteen bizitzekin «jolasten» ari direla, «Frantziara iristeko eta haren ertza 100 metrora ikusita, duten etsipenaren baitan»: Eusko Jaurlaritza, Gipuzkoako Aldundia eta Irungo Udala aipatu dituzte zehazki. «Kalean lo egin behar izatearen perspektibaren aurrean igerian pasatzeko arriskua hartzera laguntzen ari dira, izan ere, behin eta berriz esaten dugu pertsonekin jolasten dutela elkarlanerako zantzurik gabe erakunde bakoitzaren irizpide eta eskumenetan babestuz». «Gehiago» egiteko eskatu diete «bide segururik ez izateak eragiten dien sufrimendua arintzeko, murrizteko»: «Eta orain ere ez digu balio erakundeetako ordezkarien aldetik kexak eta aiene bizigabeak entzuteak mugako itxierari buruz, pertsonen bizitzaren garrantziari buruz, edo galerek eragindako minari buruz, hori saihesteko beren esku dagoen guztia egiten ez dutenean».
Azken urteotan ugaritutako kontrolen ondorioz migrazio bide arriskutsuak hartzen dituzte maiz migranteek, eta, migranteen harrera sareek ohartarazi ohi dutenez, horren ondorioz gertatu ohi dira ezbehar hilgarriak. Atzo bertan gertatu zen bertze istripu bat: migratzaile bat zauritu zen trenak botata, Donibane Lohizunen (Lapurdi).
Europari eskea
Xabier Legarreta Eusko Jaurlaritzako Migrazio eta Asilo zuzendariak Europari luzatu dio galdea: «Zoritxarrez, halako gertakariak pasatu egingo dira Europak trantsituan dauden pertsonentzat bide seguruak sortzen ez dituen bitartean». Zehaztu du migranteek «soilik etorkizun hobe bat» bilatzen dutela, eta «errealitate» horri «erantzun egoki» bat ematea «betebehar bat» dela Europako, nazioarteko zein «barne» zuzenbidean. Legarretaren erranetan, «kezka» sortzen die «pertsonek Europaranzko ametsaren bidean bizitza galtzeak», eta Araba, Bizkai eta Gipuzkoako erakunde instituzional eta sozialek «fenomeno migratorioei erantzun ordenatu eta elkartasunezkoa» emateko «sistema» bat osatua dute, baita euren «eskumenetatik harago» ere.
Irungo Harrera Sareak zabal dezakeen mezuari aitzinatu zaio Legarreta, «bere diskurtsoarekin etorriko balitz ere», eta salatu du ez duela «laguntzen» errealitate ezberdinak «nahasteak», hala nola trantsituan dauden migranteena, nazioarteko babesa eskatzen dutenena, etxegabeena edota Hego Euskal Herrian dauden edo gelditu nahi duten migranteena: «Desorientatu eta espektatiba distortsionatuak sor ditzake bestelako beharrak dituzten kolektibo batzuetan dauden pertsonentzat».
Gipuzkoako Aldundiak ere gaitzetsi du migrantearen heriotza. «Atsekabe eta sumindura sakona» adierazi ditu Markel Olano ahaldun nagusiak: «Gipuzkoatik nire elkartasun eta hurbiltasun osoa helarazi nahi nieke haren senideei eta hurbilekoei; nahi nuke lurralde solidario baten sentimendua helaraztea, Europarako bidean pertsona bat modu bidegabean hil izanagatik izugarri tristetzen eta sumintzen den lurralde baten sentimendua».
Jose Antonio Santano Irungo alkateak eskatu du «birplanteatu» daitezela «mugako» kontrolak, migranteak «bizitza arriskuan» jartzera bultzatzen baitituzte. Europari ere galdegin dio «drama eragotzi» dezala, eta Frantziako Gobernuari ere luzatu dio eskaera: «Beharrezkoa da Frantziak ulertzea ezin diogula mugako pasabidea inori itxi, eta are gutxiago euren bidean jarraitzeko teman amore ematen ez dutenentzako tranpa hilgarri bat bilakatzen bada». Gaurko heriotza «sakonki» dolutzen duela erran du Santanok: «zinez tristea» dela eta «inpotentzia erraldoia» eragiten duela ikusteak jendeak «bizitza arriskuan» jartzen duela Poliziaren kontrolak saihesteko. |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206194/euskaraldiaren-3-aldia-2022ko-azaroaren-18tik-abenduaren-2ra-egingo-da.htm | Gizartea | Euskaraldiaren 3. aldia 2022ko azaroaren 18tik abenduaren 2ra egingo da | Euskaldunen, erakundeen eta eragileen aktibazioa indartu nahi dute, eta ariguneen dinamikari bultzada eman. | Euskaraldiaren 3. aldia 2022ko azaroaren 18tik abenduaren 2ra egingo da. Euskaldunen, erakundeen eta eragileen aktibazioa indartu nahi dute, eta ariguneen dinamikari bultzada eman. | Asteon, euskararen erabilera gizarteratzeko eta bultzatzeko bi dinamika sozial handi aurkeztu dira: asteazkenean, Korrika, eta gaur eguerdian, Euskaraldia. Kike Amonarriz Euskaltzaleen Topaguneko lehendakariaren hitzetan, biak ere Europako hizkuntz praktikarako ariketa sozial masibo handienetakoak dira. Iaz pandemiaren ondorioz baldintzatuta egon ostean, hirugarren aldia azaroaren 18tik abenduaren 2ra bitartean izango da.
Urtebete geratzen bada ere, hirugarren aldiaren ezaugarri nagusiak aurkeztu dituzte Iruñean, Zentral aretoan egindako ekitaldian. Estitxu Fernandez eta Zuhaitz Gurrutxagak gidatu dute aurkezpena, eta bertan parte hartu dute, Amonarrizez gain, Ana Ollo Nafarroako Gobernuko Herritarrekiko Erakundeetako kontseilariak, Bingen Zupiria Jaurlaritzako Kultura sailburuak eta Antton Kurutxarri Euskararen Erakunde Publikoko presidente zein Euskal Hirigune Elkargoko Hizkuntza Politika lehendakariordeak, besteak beste.
Euskaraldiaren helburu nagusia hizkuntza ohiturak aldatzea da, eta, Ana Olloren arabera, horrek «oraindik ere lan sakona eskatzen du; badago bidea oraindik». «Hasi gara lorpen esanguratsuak erdiesten. Euskaraldiko partaide askok bere inguruko harremanetan eta euskararen erabileran aurrerapauso garrantzitsuak izan dituzte», gaineratu du. Nahiz eta aurrekoan pandemiak eragin handia izan, orain artean egindakoa ikusita, Euskaraldia «gizartean txertatu» dela ondorioztatu du Ollok. Ahobizi eta belarriprest-en figurez gain, ariguneen garrantzia ere azpimarratu du.
Kike Amonarrizen arabera, pandemiaren baldintzetan Euskaraldia aurrera ateratzea «sekulakoa» izan zen. Hurrengo aldiari begira, «ariketa indartsu eta masibo gisa» irudikatzen du. «Ziurrenik Europan hizkuntza praktiken inguruan egiten den ariketa sozial masibo handienari buruz ari gara», eta horren pare jarri du Korrika ere. Amonarrizen aburuz, gakoa da euskaldunak, erakundeak eta eragileak aktibatzea. «Argazki horretan ageri den elkarlana, indar metaketa eta aukera hori oso-oso gutxitan izan dugu herri honetan, eta hori aprobetxatzen jakin behar dugu, ditugun erronkak sekulakoak baitira». Arriskuak handiak izan arren, itxaropen mezua eman du Amorrarrizek, eta aipatu du 2022an «gauza asko» gertatuko direla. «Denak gertatzen badira, inflexio puntu bat izan daitezke».
Ariguneak: sumendi eta artxipielago
Euskaraldiaren lehen edizioa belarriprest eta ahobizi figurekin erlazionatu zen, eta bigarrengoan euskaraz komunikatzeko Arigune dinamikak indar hartu nahi izan zuen. Bigarren edizioan pandemiak eragin handia izan zuenez, hurrengoan ariguneei jarraipena eman nahi diete.
Haren ekarpenari buruz galdetuta, Bingen Zupiriak sumendiaren irudiarekin lotu du: «Sumendia da lurraren erraietatik gorantza ateratzen den zerbait, energiaz betetakoa, kolore bizikoa. Arriskuak ditu, baina gauza berriak ateratzen ditu kanpora eta munduan errai horietan ziurrenik oreka bat bilatzen du». Zupiriaren ustez, «pauso baliagarria» izan zen eta horretan sakondu behar da, bai arlo sozioekonomikoan bai gizartean. «Ekarpena ez zen nabarmena izan», herri eragile askok ezin izan zutelako modu normalizatuan jardun. Den den, uste du aukera bat direla, eta adibide gisa jarri du bere sailean sortutakoa: «Lanean, hainbat arigune sortu genituen eta erabili genituen, funtzionatu zuten, eta erakutsi digute emankorrak direla. Euskara gehiago erabiltzen dugu».
Antton Kurutxarrik beste irudi bat eman du: artxipielago edo uhartediena. «Iazko ariketan, 500 eragile abiatu ziren eta kasik mila arigune sortu genituen. Iparraldea oso txikia da eta ez da gutxi. Iparraldean euskara hain hizkuntz gutxitua baita, non euskara bizi diren guneak diren irla galduak frantses ozeano batean. Eta arigune horiekin mila argi berde pizteak eta hori ikusteak irlak saretu ditu, eta artxipielagoak sortu. Bakoitzak ikusten du euskaraz non mintza daitekeen, eta hori biziki ariketa ona izan da».
Hirugarren aldiari begira, herri batzordeek izango dute protagonismo berezia. Pandemiak eragina izan badu ere, ikusi da euskalgintzan diharduten euskaltzaleen ilusioa «motorra» dela euskararen normalizazioan. Hainbat herritan hasi dira jada antolaketa lanetan, baina gaurtik aurrera tokian tokiko batzordeak aktibatzeari eta berrantolatzeari ekingo diote. |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206195/mendiak-pse-eeren-idazkari-nagusi-kargua-utziko-du-euskal-gizartean-funtsezko-rola-dutela-erakutsita.htm | Politika | Mendiak PSE-EEren idazkari nagusi kargua utziko du, «euskal gizartean funtsezko rola dutela erakutsita» | PSE-EE IX. kongresua egiten ari da. Eneko Anduezak hartuko du alderdiaren idazkari nagusi kargua. Idoia Mendiaren Batzorde Betearazlearen kudeaketa txostena onartu dute, botoen %99,4rekin. | Mendiak PSE-EEren idazkari nagusi kargua utziko du, «euskal gizartean funtsezko rola dutela erakutsita». PSE-EE IX. kongresua egiten ari da. Eneko Anduezak hartuko du alderdiaren idazkari nagusi kargua. Idoia Mendiaren Batzorde Betearazlearen kudeaketa txostena onartu dute, botoen %99,4rekin. | PSE-EE alderdiaren IX. kongresua egiten ari da asteburuan, Bilboko Euskalduna Jauregian, Hasiera berri bat lelopean. Bertan, Eneko Anduezak hartuko du Idoia Mendiaren erreleboa idazkari nagusi karguan. Aurretik, Batzorde Betearazlearen kudeaketa txostena aurkeztu du Mendiak, eta onartu egin dute, botoen %99,4rekin.
Mendiak azken zazpi urteetako lanaren balorazioa egin du: «Ekintzekin frogatu dugu gure funtsezko rola euskal gizartean. Lortu egin dugu, eta harrotasunez esan dezakegu». Eta ziurtatu du haien lanak isla utzi duela: «Euskadiko egungo proiektuak sozialisten seilua darama». Haren iritziz, lortu dute «posizio erabakigarrian egotea».
Mendiaren hitzetan, herritarrek argi dute zein den PSE-EEren iritzia «gai guztietan»: «Euskal herritar guztiek argi dute gure iritzia gai desberdinei buruz. Alderdi serioa eta sinesgarria gara. Denek ezin dute gauza bera esan». Besteak beste, Eusko Legebiltzarreko autogobernu lantaldean izan duten jarrera nabarmendu du. «Lan serioa eta sakona» egin dutela adierazi du, eta, ondorioz, denek dakitela zer pentsatzen duten: «Estatutuaren erreforma batek ezin du jaso legezkoa dena gainditzen duen proposamenik, ezta konstituzioa atzeko atetik aldatzen ahalegintzen denik ere».
Gogoan izan ditu «terrorearen biktima guztiak eta giza eskubideen urraketak jasan dituztenak», eta gaitzetsi egin du «desberdinaren deuseztapena»: «Proiektu politiko bat indarrez inposatu nahi izan zutenen bidegabekeria sakona salatu nahi dut, baita antzeko bat desagerrarazteko estatu arrazoietan ezkutatu zirenena ere. Gure oroimenean dago biktima horietako bakoitza, salbuespenik gabe». Izen batzuk aipatu ditu: Santi Brouard, Josu Muguruza, Jose Benito Sanchez, Benjamin Sancho eta Ernest Lluch.
Espainiari ere erreparatu dio Mendiak. Haren esanetan, Espainiako Gobernuak iraungo du: «Luzerako daukagu Pedro Sanchez [Espainiako Gobernuko presidentea]. Legealdi honetarako eta gehiagorako».
Bihar, jarraipena
Kongresuak bihar izango du segida. Besteak beste, Batzorde Betearazlea bozkatuko dute, baita Batzorde Nazionala, Batzorde Etikoa eta Batzorde Federala ere. Gainera, Eneko Anduezak lehen hitzaldia emango du alderdiaren idazkari nagusi gisa, eta Pedro Sanchezek ere hitza hartuko du. |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206196/etxebizitza-eskubidearen-aldeko-protesta-jendetsua-egin-dute-baionan.htm | Gizartea | Etxebizitza eskubidearen aldeko protesta jendetsua egin dute Baionan | Antolatzaileen arabera, 8.000 pertsona inguru bildu dira. Azken urteetan okertu egin da egoera, eta aterabideak atzematera deitu dute. | Etxebizitza eskubidearen aldeko protesta jendetsua egin dute Baionan. Antolatzaileen arabera, 8.000 pertsona inguru bildu dira. Azken urteetan okertu egin da egoera, eta aterabideak atzematera deitu dute. | Manifestazio jendetsua egin dute gaur Baionan, etxebizitza eskubidearen alde eta espekulazioaren kontra. San Andres plazatik abiatu da protesta, eta aniztasuna izan da parte hartzaileen artean. 30 bat eragilek babestu dute mobilizazioaren deialdia, horien artean, Ipar Euskal Herriko ezkerreko alderdi guziek, sindikatu nagusiek, eta eragile sozial andanak. Etxebizitzaren arazoa areagotu egin da azken urteetan Ipar Euskal Herrian, eta botere publikoei neurriak hartzeko eskatu diete. Etiketa politiko ezberdinetako hautetsi andanak parte hartu du protestan. Horien artean izan da Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria ere.
Anita Lopepe EH Baiko bozeramailearen hitzetan, Ipar Euskal Herriko gizartearen «oihu bat» bezala ikusi behar da manifestazioa «sentiarazteko populazioaren biziki esparru zabalak arazoekin direla etxebizitza bat atzemateko. Eta konpreniarazteko hautetsiei populazioa prest dela neurri ausartagoetarako». Bere hitzetan, «urte luzeertan izan den imobilismo edo utzikeriari» aterabideak atzeman behar zaizkio. «Gure iduriko behar da erotua den merkatu hori interbentzio publikoarekin arautu eta neurri ausartagoen bila joan, posible izan dadin oraino hemengo jendearentzat hemen bizitzea eta hemen etxebizitza bat atzematea» Prekarietatean bizi diren pertsonak laguntzen ditu Atherbea-k: «Sistema liberal honetan osoki baztertuak dira», salatu du Pantxika Ibarboure egiturako zuzendariak. Tresna politikoen bidez etorriko dira aterabideak bere ustez ere.
«Garrantzitsua zen mobilizatzea», Argitxu Dufau LAB sindikatuko kidearen hitzetan. «Biziki zaila zaigu etxebizitza duin bat lortzea gure herrian. Alta, alternatiba batzuk proposaten ditugu eta presio egin nahi dugu horiek plantan ezarri ditzaten». Manifestazioaren balorazio baikorra egin du Xebas Cristy Alda mugimenduko kideak. «Helburua zen erakustea jende anitz kezkatua dela etxebizitzaren gaiari buruz, eta gauzak aldatzea nahi dutela. Hautetsiei eta botere publikoei erakutsi nahi diegu neurriak hartu behar dituztela. Indar harreman bat sortu nahi dugu, ondoko hilabeteetan aldarriak eta proposamenak plararatzen ditugunean jakin dezaten sostengu azkar bat gibelean. Hastapen bat baizik ez da».
Askotariko aldarrikapenak eta mezuak entzun dira manifestazio guzian zehar. Etxebizitza eskubide bat dela oihukatu dute batzuek, Euskal Herria ez dela salgai besteek, eta baita etxebizitza urririk izan behar dela ere. Manifestazioa Paulmy etorbidera iritsi denean, giltzak eskuetan hartu eta airean astindu dituzte manifestariek. Euskal Hirigune Elkargoaren eta Baionako suprefeturaren artean egin dute ekintza sinbolikoa. Izan ere, manifestazioaren antolatzaileek eskatzen dituzten neurritako batzuk Euskal Elkargoak berak hartu litzake, hala nola, bizitoki turistikoei konpentsazio baldintza ezartzea; baina, beste batzuentzat legedi aldaketa beharrezkoa da, eta hori Frantziako Asanbleari dagokio.
Ibilbidean zehar, Espainiako atearen parean, eskuorriak airean bota dituzte ezezagun batzuek espekulazioa «bide oroz» borrokatzeko gomita eginez. Euskaraz eta frantsesez idatzitako testuan adierazi dute instituzioek eta legeek ez dutela «hondamendia gelditzeko indarrik», eta «erosten gaituztenak kanporatzera» deitu dute. «Agentziak, bankuak, eraikuntza enpresak, bide bazterretako publizitateak... ahal bezain usu kolpatu beharko ditugu».
Merkatuari koadroa
Manifestazioa Lauga gelan bukatu da, eta ekitaldia egin dute bertan. Jean Daniel Elixiri eta Maialen Elosegi mintzatu dira antolatzaileen izenean, eta azpimarratu dute «denek» jasaten dituztela etxebizitza krisiaren ondorioak: «behar handienetan direnek, klase ertainak, hemen sortu direnek, hona bizitzera etorri direnek, hemen ikasten edota lan egiten dutenek». Eskaintza eta eskaeraren arteko «diskurtso eroek» erakusten dute, haien hitzetan, «merkatua koadratuko duten neurriak» beharrezkoak direla. Bi elementu azpimarratu dituzte hori lortzeko: mobilizazio herritarra eta ausardia politikoa.
Eta aterabideak badira antolatzaileen ustez, horietako batzuk herriko etxeek eta Euskal Elkargoak berehala har ditzaketenak. «Botere publikoek askoz ere parte hartze handiagoa izan behar dute merkatuan», egin dute aldarri. «Etxebizitza bat izateko eskubideak, bi etxebizitza izatea baino lehentasun handiagoa du. Bigarren etxebizitzen kontra borrokatzen segitu behar dugu. Etxebizitza horiek, bertan bizi nahi dutenei lapurtuak zaizkie». Egoeraren larritasunaz abisua eman nahi izan dute, halaber. «Soldata edo lan-kontratu mugagabea izateak Ipar euskal Herrian etxebizitza aurkitzea ez du segurtatzen. Alokairuek eta lurren prezioek lurraldean atxemaiten diren soldatekin ez dute deus ikustekorik. Orain arte babestua zela uste zuen biztanleriaren zati oso bat mehatxatua sentitzen da. Eta hori, bizitzako istripuak, langabetuak, prekarioak, ikasleak, baztertuak eta estatusik gabekoak aipatu gabe. Neurri indartsurik gabe, biztanleriaren zati handi bat etxerik gabe edo gaizki aterbetua geldi liteke».
Gaurko protestan milaka pertsona bildu izana eskertu dute, eta deialdia zabaldu dute 32 eragileek elkarlanean segitzeko borondatea dutela jakinarazi dute. «Lan kolektiboa, batasuna eta lankidetza behar ditugu, merkatu libreari eta haren ondorioei aurre egiteko. Bakoitzak bere herrian bizitzeko eskubidea ukan behar du». Besta giroan bukatuko dute aldarrikapen eguna, Xiberoots, Foisi Jaunak eta Sheep'n'beer taldeen kontzertuekin.
Ikusi gehiago: Bizitoki bat helburu |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206197/ane-muguruza-estatu-terrorismoa-ez-da-gal-bakarrik-izan.htm | Politika | Ane Muguruza: «Estatu terrorismoa ez da GAL bakarrik izan» | Estatu indarkeria jasandako «ehunka lagunei» ere eskaini diete Santi Brouarden eta Josu Muguruzaren hilketen urteurreneko omenaldia. | Ane Muguruza: «Estatu terrorismoa ez da GAL bakarrik izan». Estatu indarkeria jasandako «ehunka lagunei» ere eskaini diete Santi Brouarden eta Josu Muguruzaren hilketen urteurreneko omenaldia. | «Egia itzaletik argira ateratzeko borrokan jarraitzen duten guztiei, hedabideetan espazio txiki bat ere ez dutenei, efemerideetan aipatzen ez direnei, izen edo historia debekatua dutenei». Estatuaren indarkeria jasan duten «ehunka lagunak» gogoan izan dituzte Bilbon, Santi Brouarden eta Josu Muguruzaren omenezko ekitaldian, eta, hain justu, haiei ere hedatu diete bi politikari abertzaleen hilketen urteurrenean dozenaka herritarrek agertutako babesa. Estatu indarkeriarekin lotutako auzi guztiak argitzeko eskatu du Ane Muguruzak, Josu Muguruza zenaren alaba eta Egiari Zor fundazioko kideak: «Estatu terrorismoa ez da GAL bakarrik izan».
Lorez, dantzaz, kantaz eta bertsoz oroitu dituzte HBko bi buruzagiak Errekalde auzoan. Ekitaldi jendetsua egin dute eguerdian: han izan dira EH Bilduko kide eta hautetsi ugari —besteak beste, Maddalen Iriarte, Bakartxo Ruiz, Mertxe Aizpurua eta Jone Goirizelaia—, eta bizikidetzaren alorreko hainbat ordezkari, hala nola Aintzane Ezenarro Gogora institutuaren zuzendaria edota Agus Hernan Foro Sozialeko bozeramailea.
Brouard 1984an hil zuten, Bilbon zeukan pediatria kontsultan; Muguruza, berriz, bost urte geroago, 1989an, Madrilgo hotel batean, Kongresuko diputatu akta jaso berritan. «Data ez zen kasualitatea izan, ezta kontestua ere: biak hil zituzten bi elkarrizketa prozesuk huts egin ostean», adierazi du Tasio Arrizabalaga Egiari Zor fundazioko kideak. «Estatuaren erantzuna izan zen konponbidearen bidea argitzen saiatu ziren horiek desagerraraztea. Santiren, Josuren eta beste hainbaten proiektu politikoak oraindik ere aurrez aurre talka egiten du diktadoreak ondo lotuta utzi zuenarekin».
GALek hil zituen Brouard eta Muguruza, baina argi du Ane Muguruzak: harago doa estatu indarkeriaren itzala. Gogoan izan ditu, besteak beste, martxoaren 3ko sarraskian edota Pasaiako segadan hildakoak, German Rodriguez, Mikel Zabalza, Esteban Muruetagoiena eta Txabi Etxebarrieta, baita ZEN plana eta espetxe politika ere. Torturaz ere mintzatu da, eta gogora ekarri du Eusko Jaurlaritzak gaiaz egindako txostenean Ertzaintzaren tratu txarrak ere agertu zirela: «Lehendakariak harro dio ez dagoela Ertzaintzaren aurkako epai bat ere, baina min ematen digu oraindik inork ezer esan ez izana 300dik gora tortura kasu horiei buruz».
Ildo horretan, Muguruzak baztertu egin du «errebisionismo historikoa», «kontakizun bakarra eraikitzeko» xedea duelakoan: «Memorial baztertzaileak, ukatzen gaituzten diskurtso instituzionalak, jarrera alderdikoiak dituzten ustezko bizikidetza planak... Etengabe jasan behar ditugu estatuaren indarkeria eta terrorismoa goratzeko ekintzak».
Hala, krimenok argitzeko eta egia azaleratzeko eskatu du fundazioak. «Koherentzia» eta «ausardia» galdegin du Muguruzak «milaka pertsonari egindako kaltea behingoz aitortzeko». Baita ardurak hartzeko ere: «Indarkeria estrategiaren erantzukizuna ez da soilik estrategia hori abian jarri zutenena, ezinbestekoa baitzen gehiengo politikoaren babesa; egun etikaren, moralaren eta politikoki onargarria denaren elite gisa aurkezten diren horiena». |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206198/herria-askatu-eraldatu-eraiki-behar-dugu-fase-horretan-sartu-behar-gara.htm | Politika | «Herria askatu, eraldatu, eraiki behar dugu; fase horretan sartu behar gara» | Milaka lagun elkartu ditu EH Bilduk Bilbon, aspaldian ez bezalako manifestazio batean. Aurreikuspenak gaindituta, indar erakustaldia egin du, eta Autonomia kalea bete du. Euskal Herritik 70 autobus iritsi dira. Independentismoa indartsu dagoela esan du Pereak, eta Otegi presoei eta senideei zuzendu zaie amaieran. «Poliki goaz, urruti goazelako», esan du. | «Herria askatu, eraldatu, eraiki behar dugu; fase horretan sartu behar gara». Milaka lagun elkartu ditu EH Bilduk Bilbon, aspaldian ez bezalako manifestazio batean. Aurreikuspenak gaindituta, indar erakustaldia egin du, eta Autonomia kalea bete du. Euskal Herritik 70 autobus iritsi dira. Independentismoa indartsu dagoela esan du Pereak, eta Otegi presoei eta senideei zuzendu zaie amaieran. «Poliki goaz, urruti goazelako», esan du. | Aspaldian ez bezalako manifestazioa egin du ezker independentistak Bilbon, EH Bilduk deituta. «Mugarri bat» jarri nahi izan du mobilizazio horrekin, Euskal Herriaren independentzia, justizia, feminismoa, ekologismoa, antifaxismoa, euskara eta bakea aldarrikatzeko, eta indar erakustaldia agerikoa izan da. Maite Asensio Lozano BERRIAko kazetaria manifestazioaren berri ematen ari da zuzenean.
Tweets by MAsensioLozano
Amaiera ekitaldian Arnaldo Otegik hartu du hitza, eta eskerrak eman ditu: «Beti hor zaudetelako». «Euskal nazioari» mintzatu zaio: «Mirari bat da herri hau bizirik egotea, mendeetan zehar herri hau desagerrarazteko estrategia bat egon baita». Baina erresistitu baino gehiago egitera deitu du: «Herrien egoera naturala ez da erresistentzia, baizik eta askatasuna. Herria askatu, eraldatu, eraiki behar dugu; fase horretan sartu behar gara».
Herria martxan jartzeko dei irmoa egin du Otegik: «Herri mugimenduetatik, sindikatuetatik, alderdietatik, banakoetatik bloke historiko bat artikulatu behar dugu, nazio feminista, sozialista, burujabe, ekologista eta parekidea sortzeko». Eta, presoei eta senideei zuzenduz, «konfiantza, itxaropena, ilusioa eta baikortasuna» izan ditu ahotan: «Poliki goaz, urruti goazelako».
Otegiren aurretik, Garazi Pereak nabarmendu du independentismoa indartsu dagoela: «Batzuk izututa daude EH Bildu instituzioetan dagoelako. Badakite alternatiba bakarra garela. Gure etorkizunaz erabaki nahi dugu, euskaraz bizi eta presoak ekarri». Ekologismoa eta feminismoa ere aldarrikatu du Pereak, eta «politika aurrerakoi eta eraldatzaileak». «Jendearen bizitza hobetzeko politikak egiten ari gara. Ezkerreko subiranismoa gora doa estaturik gabeko nazioetan, eta gu ere olatu horretan goaz», esan du.
'Txoria txori' eta 'Sarri, Sarri'
EH Bilduren ehunka hautetsi eta militante izan dira manifestazioan, ikurrinak eta Nafarroako banderak eskuetan. Independentziaren aldeko oihu artean hasi da, 17:30ak pasata. Txoria txori-ren doinuan eta txalo artean iritsi dira EH Bilduko agintari nagusiak eta mobilizazioaren sustatzaileak. Euskal presoen aldeko oihuak ere entzun dira, eta txaranga batek Sarri, Sarri abestiaren erritmora girotu du manifestazioa ibilbidean.
Martxa hastear zela, pandemiarekin lotutako segurtasun neurriak ekarri dituzte gogora. Autonomia kalea betetzera deitu baitu EH Bilduk, Santi Brouard eta Iosu Muguruza Herri Batasuneko kideen hilketen urteurrenean. Otegik gogoan izan ditu, eta, Santi Brouard eta Josu Muguruza gogora ekarrita, «euskal nazioa suntsitu nahi zuen estatuari» mezu bat igorri dio Otegik: «Hemen gaude. Lurralde auzia politikaren erdigunean dago. Euskal nazioarekiko errespetua exijitzen dugu: autodeterminazio eskubidea nahi dugu».
«Data ez da alferrik hautatua», esan zuen Arnaldo Otegi idazkari nagusiak deialdia egin zutenean. Urrian egin zuen EH Bilduk deialdia, eta orduan argudiatu zuen izurrian bizi izandako hilabeteen iluna atzean utzi nahi zutela, eta horiek utzitako «zauri emozionalak» atzean uzten hasteko eguna izatea ere nahi dutela: «Berriro elkartzeko eguna».
«Euskal Herria nazio bat da, eta errespetatua izan behar du», gaineratu zuen Otegik. Bide horretan beste «agertoki batera» heltzeko bidea landu behar dela adierazi zuen, haren ustez ezkerrekoak eta independentistak diren eragileak batzea ezinbestekoa baita horretarako. «Euskal Herriaren gehiengoaren nahiak egikaritzeko konpromisoa hartzen dugu, eta azaroaren 20an Bilbon beste fase bat irekitzera goaz», esan zuen Olaia Duartek EH Bilduren izenean, manifestazio nazionalera deitzeko agiria irakurri zuenean.
EH Bilduko ordezkarien ondoan, manifestazioa sustatu duen taldeko pertsonak egon ziren. 11 izan dira sustatzaileak. Joseba Sarrionandia, idazlea; Edurne Brouard, Santi Brouarden alaba; Elena Bartolome, Josu Muguruzaren bikotekidea; Xabi Garate Seleta, El Conquistador saioko parte hartzailea; Miren Amuriza, bertsolaria; Ibai Zabala, pilotari ohia; Oihana Azkorbebeitia, mendi lasterkaria; Izortze Santin, EHUko irakaslea; Jose Mari Esparza, editorea; Josu Zabala, Tubacexeko langilea; eta Juan Puerto, pentsioduna. |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206199/bera-berak-agur-esan-dio-europako-txangoari.htm | Kirola | Bera Berak agur esan dio Europako txangoari | Donostiarrek Ramnicu Valcearen aurka galdu dute Europako Ligako hirugarren kanporaketako itzulerako lehian, Gaskan, eta txapelketatik kanpo geratu dira. Etxeko taldea atsedenaldira lau goleko aldearekin heldu den arren, bigarren zatian partida erabat nahasi da, errumaniarren mesederako. | Bera Berak agur esan dio Europako txangoari. Donostiarrek Ramnicu Valcearen aurka galdu dute Europako Ligako hirugarren kanporaketako itzulerako lehian, Gaskan, eta txapelketatik kanpo geratu dira. Etxeko taldea atsedenaldira lau goleko aldearekin heldu den arren, bigarren zatian partida erabat nahasi da, errumaniarren mesederako. | Kito. Super Amara Bera Berari amaitu zaio Europako ibilaldia. Donostiarrek sei goleko errentarekin irabazi behar zioten Ramniu Valceari Europako Ligan jarraitzeko. Bada, sekulako ahalegina egin duten arren, ez dira gai izan egoera iraultzeko. Erregaia nahi baino arinago xahutu dute, eta hirugarren kanporaketako itzulerako lehia ere galdu egin dute jarraitzaileen aurrean, Gaskan: 27-29.
Bera Berak bikain ekin dio neurketari. Errumaniarrek bost eta bateko defentsa ezarri dute, Mariane Fernandes gertutik zaintzeko helburuz, baina donostiarrentzat ez da oztopoa izan. Eraso landuak eta bat baten aurkako jokoa baliatuta, 3-0 jarri dira aurretik.
Kristina Liscevic taldeko izarra jokatzeko moduan ote zegoen zalantza zegoen, arazo fisikoak tarteko. Bent Dahl Valceako entrenatzaileak ez du jokalari serbiarra kantxaratu lehen zatian, badaezpada. Hain zuzen, hutsune horrek eta bisitariek egindako opariek mesede egin diote Imanol Alvarezen taldeari, eta eraginkortasunez aritu da. Bera Berakoak baloia abiadura handiz mugitu dute zuloak topatzeko, batez ere eskuin aldetik. Postu horretan eroso zebilen Maitane Etxeberria; lezoarrak hiru gol sartu ditu lehen 30 minutuetan —bederatzi guztira—. Edonola ere, Laura Hernanezek sartutako lau golak izan dira nabarmentzekoak. Etxeko taldea 14-10 aurretik heldu da atsedenaldira.
Bera Berak bide beretik ekin dio bigarren zatiari. Imanol Alvarezen jokalariek erregulartasunari eustea zuten asmo. Zehazki, une batez bost goleko errenta hartu dute etxekoek; gertu zuten joaneko emaitza iraultzeko parada. Egoera horretan, Dahl Valceako teknikariak zirt edo zart egin beharra zeukan markagailua orekatzeko. Liscevic kantxaratu du, eta errenkan jokatu badu ere, lehen unetik nabaritu zaio zer nolako kalitatea duen Serbiako erdilariak. Liscevicek eta Bobana Klikovac pibot garaiak jokaldi apartak egin dituzte, eta Berako Berako jokalariek ezin zituzten geratu. Are, etxeko taldeari partida erabat narrastu zaio; argitasun handirik gabe aritu dira erasoan, eta errumaniarrek zukua atera diote horri, eta lehia orekatu, Liscevicen gidaritzapean.
Denbora aurrera zihoan heinean, presaren presaz, jaurtiketa behartuak egin dituzte donostiarrak; Mariane Fernandes hegalekoak, esaterako, ezin zuen aurkariaren hesi garaia eraitsi. Nabarmentzekoa Daciana Hosu Errumaniako taldeko atezainaren lan eskerga; sei geldiketa egin ditu. Bera Berari maldan gora jartzen ari zitzaion kanporaketa, eta Alvarez entrenatzaileak, beste aukerarik ezean, jokalari bat gehiago sartu du erasoan: horrek, baina, atea hutsik egotea behartzen zuen, eta etxekoek jaurtiketetan kale egin duten bakoitzean, garesti ordaindu dute. Errumaniarrek markagailua berdintzeaz gain, aurretik ezarri dira, eta neurketa amaitu arte kontrolpean izan dute. Amaieran, 27-29. Onena izan denak jarraituko du Europan. |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206200/larrialdi-kimikoetarako-sirenak-probatuko-dituzte-datorren-astean-sei-udalerritan.htm | Gizartea | Larrialdi kimikoetarako sirenak probatuko dituzte datorren astean sei udalerritan | Astelehenetik asteazkenera larrialdi kimikoa iragartzen duten sirenak piztuko dituzte Abanton, Hernanin, Lantaronen, Muskizen, Santurtzin eta Zierbenan. | Larrialdi kimikoetarako sirenak probatuko dituzte datorren astean sei udalerritan. Astelehenetik asteazkenera larrialdi kimikoa iragartzen duten sirenak piztuko dituzte Abanton, Hernanin, Lantaronen, Muskizen, Santurtzin eta Zierbenan. | Enpresa Kimikoen Euskal Elkarteak larrialdietarako sirenak probatuko ditu datorren astean Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako sei udalerritan. Zehazki, Abanton, Hernanin, Lantaronen, Muskizen, Santurtzin eta Zierbenan piztuko dituzte sirenak, Eusko Jaurlaritzarekin elkarlanean.
Jaurlaritzak azaldu duenez, helburua da herritarrek sirenen soinuak ezagutzea, industria kimikoan izan litezkeen isuri toxikoen kasuetan larrialdiaz jabetzeko. Espainiako Seveso araudiak arautzen du protokoloa. Horren arabera, sirenen helburua alerta ahalik eta azkarren ematea da, herritarrak babestu daitezen.
Bi seinale mota joko dituzte sirenek sei udalerri horietan. Lehenengo bat hodei toxiko batez ohartarazteko erabiltzen dena. Gero beste bat, hodei toxikoaren arriskua amaitu dela iragartzeko erabiltzen dena. Lehenengoak agintzen du herritarrek leku itxi batean konfinatu behar dutela, babesteko.
Eusko Jaurlaritzak gaineratu du horrelako kasuetarako larrialdi plan bat duela, giza baliabideak eta materialak koordinatzeko. Istripu bat gertatuz gero, sirenez gain, megafonia bidezko oharrak eta prentsa eta sare sozialen bidezko iragarkiak ere jasotzen ditu plan horrek. |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206201/zaplaztekoa-jaso-du-alavesek-pizjuanen.htm | Kirola | Zaplaztekoa jaso du Alavesek Pizjuanen | Garaipenak eskuetatik ihes egin die arabarrei bi minuturen faltan. Alavesen aldeko golegileak Laguardia eta Pacheco izan dira, eta berdinketari esker, bost partida jarraian daramatza porrotik jaso gabe. | Zaplaztekoa jaso du Alavesek Pizjuanen. Garaipenak eskuetatik ihes egin die arabarrei bi minuturen faltan. Alavesen aldeko golegileak Laguardia eta Pacheco izan dira, eta berdinketari esker, bost partida jarraian daramatza porrotik jaso gabe. | Zapore gazi-gozoarekin amaitu du Alavesek Sevillaren aurka. Bi aldiz hartu dio aurrea markagailuan, baina Rakiticek azken minutuan egindako golak arabarren garaipena zapuztu du. Hori horrela, helburutik puntu bat gertuago dago Alaves, eta azken asteetan izandako emaitza onei jarraipena eman dio.
Bikain ekin dio lehiari Javier Callejaren taldeak. Bosgarren minuturako aurretik jarri da Laguardiaren golari esker. Atzelariak buruz bidali du sareetara Toni Moyak kornerrez egindako erdiraketa baten ostean. Alaves oso ausart zelairatu da, baina gola eta gero atzerapausoa eman du, eta Sevillak hori baliatu gura izan du. Julen Lopetegiren taldea alderik alde ibili da baloia mugitzen, aurrean jokalari askorekin defendatzen zuen taldea izan baitu. Berdinketaren giltza Rafa Mirrek izan du, baina orpoarekin ez du egoki bideratu Montielen erdiraketa.
Mirrek ez, baina Ocamposek bai. Bakarrik zegoela jaso du Montielen erdiraketa, eta 1-1ekoa egin du 38. minutuan. Orduantxe sekulako euri zaparrada hasi da, eta partida erabat nahasi da. Atsedenaldira joan aurretik, Ocamposek baloia eskuarekin ukitu duela ikusi du VAR-ak, eta Alavesentzako izan da penaltia. Joseluk ez du barkatu, eta 1-2koa ezarri du markagailuan.
Aldageletarako bidea haserre hartu du Lopetegik. Horiek horrela, bigarren zatiaren aurretik bi aldaketa egin ditu. Diego Carlosek burukada garbi bat izan du, baina Pachecok geldiketa eder batekin erantzun dio. Mendez ere ez da fin ibili bigarren zatian izandako bi errematetan; partida erabakita uzteko bikainak ziren.
Norgehiagokaren azken zatia luzeegia egin zaio Alavesi. Sevilla geroz eta sarriago heltzen ari zen arabarren areara, eta etxekoen gola gertuago zegoen. Garbiena Rakiticek izan du, zuzenean Pachecoren gorputzera errematatu eta gero. Aurrez, Mirrek eta Ocamposek ere aukera garbiak izan dituzte.
Bigarren gola luzapenean jaso du Alavesek. Lejeunek urrundutako baloia ahulegi gelditu da area barruan, eta Rakiticek ez du aukera pasatzen utzi. Pachecok ezin izan du ezer egin gurutzatutako jaurtiketa gelditzeko. Azken minutuan, aldiz, bizi egon da Munirren burukada sareetara joan ez zedin. |
2021-11-20 | https://www.berria.eus/albisteak/206202/lana-artez-baina-saririk-ez.htm | Kirola | Lana artez, baina saririk ez | Osasuna punturik gabe gelditu da Atletico Madrilen aurka, azken uneko akats baten erruz. Kornerrez jaso du gola, oso sendo aritu ostean. | Lana artez, baina saririk ez. Osasuna punturik gabe gelditu da Atletico Madrilen aurka, azken uneko akats baten erruz. Kornerrez jaso du gola, oso sendo aritu ostean. | Hasierako grina, geroko itxaropena, eta bukaerako frustrazioa. Hitz gutxitan, hala labur liteke Osasunak gaur Atletico Madrilen zelaian jokatu eta galdu duen neurketa. Lana zuzen egin du, ausardia eta bizirik irauteko gaitasuna uztartuta. Garaipenetik urrun samar izan da, baina berdinketa ondo lotua izan du ia 90 minutuz; harik eta korner batean hutsa egin, eta esku hutsik gelditu den arte. Santiago Bernabeun ez bezala, nafarren harresiak pitzadura izan du. Bakarra, baina halako zelai batean zigorra jasotzeko nahikoa.
Esperotako hamaikakoa zelairatu du Jagoba Arrasatek: bost jokalari ipini ditu atzeko lerroan, eta aurrean, elkarrekin aritzeko abagunea eman die Chimy Avilari eta Kike Garciari, Real Madrilen aurka bezala. Eskema horrekin primeran moldatu izan da Osasuna, eta gaur ez da gutxiago izan. Nortasun handia erakutsi du hasieratik, eta defentsan lana erruz egiteaz gain, partidaren ekimena hartzeko prest ere agertu da.
Zenbaitetan, gorritxoek atzean sartu dute Atletico, arrain handia balira bezala. Azken metroetan sakontzea falta izan zaie bakarrik. Ez da erraza Atleticoren barrunbeetan sartzea, lehen bezain sendoa ez den arren. Hartara, 34. minutuan urrutitik saiatu da Torro, zartako indartsu batekin; hegan egitera behartu du Oblak.
Etxekoen aukerak ere bakanak izan dira lehen zatian, eta Osasunaren eskuin hegaletik iritsi dira gehienak. Griezmann mehatxua izan da area barruan, eta gertu izan du gola atsedenaren atarian. Llorente barruraino sartu da, Correarekin hormarena eginda, eta Herrerak itsu-itsuan atera behar izan du atepetik Griezmannen errematea oztopatzeko.
Osasuna arnasestuka hasi da aldageletatik bueltan, Atleticok estutu ahala. Txipa aldatu dute Simeoneren mutilek, eta energia handiagoz jokatzeari ekin. Zuzen, zehatz eta azkar mugitu dute baloia, eta ia galdu orduko berreskuratu dute. Dena den, minuturik itogarrienetan ere itxura irmoa eman dute gorritxoek. Eutsi egin diote defentsako egiturari, eta arean nagusitasun handiz jardun dute. Salbuespena, goleko jokaldia izan da, 87. minutuan. Carrascok erdiraketa zitala egin du lehen zutoinera, eta han agertu da Felipe, atzelariei nahiz atezainari aurrea hartuta. Arreta momenturik txarrenean galdu dute iruindarrek.
Saiatu dira iratzartzen, Torresen ezkerkada bat tarteko, baina beranduegi zen jada akatsa konpondu eta ordura arte merezi izandako saria berreskuratzeko. |
2021-11-21 | https://www.berria.eus/albisteak/206240/agurainen-bi-gizonezko-espetxeratu-dituzte-adingabe-bati-sexu-erasoak-egitea-egotzita.htm | Gizartea | Agurainen bi gizonezko espetxeratu dituzte adingabe bati sexu erasoak egitea egotzita | Ostiralean atxilotu zituzten, eta epaileak gaur erabaki du haiek Zaballako kartzelara bidaltzea. Senideak dira erasotzaileak eta biktima. | Agurainen bi gizonezko espetxeratu dituzte adingabe bati sexu erasoak egitea egotzita. Ostiralean atxilotu zituzten, eta epaileak gaur erabaki du haiek Zaballako kartzelara bidaltzea. Senideak dira erasotzaileak eta biktima. | Epaile batek espetxeratu egin ditu ostiralean Agurainen (Araba) atxilotu zituzten bi gizonezkoak; 30 urte ditu batak, eta 39 besteak. Senide duten adingabe bati hainbat hilabetez sexu erasoak egitea leporatzen die. Ertzaintzak ez du xehetasun gehiago eman, eraso egin diotena adingabea baita.
El Correo egunkariak zabaldu duenez, ordea, biktimak eta haren amak ostiralean jo zuten komisariara. Haien testigantzak entzun eta gero atxilotu zituzten bi erasotzaileak. |
2021-11-21 | https://www.berria.eus/albisteak/206241/andueza-euskadiren-liderrak-izateko-prest-gaude.htm | Politika | Andueza: «Euskadiren liderrak izateko prest gaude» | Amaitu da PSE-EE alderdiaren IX. kongresua, Bilbon. Hitza hartu dute alderdiko idazkari nagusi izendatu berriak, Eneko Anduezak, eta Pedro Sanchez Espainiako presidenteak. | Andueza: «Euskadiren liderrak izateko prest gaude». Amaitu da PSE-EE alderdiaren IX. kongresua, Bilbon. Hitza hartu dute alderdiko idazkari nagusi izendatu berriak, Eneko Anduezak, eta Pedro Sanchez Espainiako presidenteak. | «Sozialistok betidanik hartu dugu parte herri honen eraikuntzan; gure eskuekin eraiki dugu Euskadi». Sinboloz eta epikaz beteriko diskurtsoa eman du gaur Eneko Anduezak, PSE-EEko idazkari nagusi izendatu berriak, Bilboko Euskalduna Jauregian. Gaur amaitu da alderdiaren IX. kongresua.
Goizean Batzorde Betearazlea bozkatu dute, baita Biltzar Ttipia, Etika Komisioa eta Batzar Federala ere. Ekitaldian aurkeztu dituzte aurrerantzean haiek osatuko dituzten kideak banan-banan, eta txalo, besarkada eta musu artean jaso dituzte alderdikideek. Oholtzara igotzen azkena izan da Andueza, atzo agurtu zen Idoia Mendiaren lekukoa ofizialki hartuta. Atzo, Batzorde Betearazlearen kudeaketa txostena aurkeztu zuen Mendiak 350 ordezkariren aurrean, eta onartu egin zuten, botoen %99,4rekin.
Anduezaren hitzetan, garai berri bat hasi da gaur, eta asteburu honetan berretsi dute «euskal sozialismoa sekula baino indartsuago» dagoela. Lehenik eta behin, eskerrak eman dizkie kongresua posible egin duten guztiei, eta jarraian eman du bere lehen diskurtsoa idazkari nagusi moduan.
Azaldu duenez, PSE-EE «Euskadiren liderra izateko prest dago, herriak merezi gaituelako». Jarraian, gehiago hitz egin du iraganaz etorkizunaz baino: behin eta berriz errepikatu du PSE dela Euskal Herriko alderdirik zaharrena, eta banan-banan gogoratu ditu ETAk hildako alderdikide guztiak.
Alde horretatik, esan du inork ez diela azaldu behar nolako euskaldunak izan behar duten: «Sozialistok Euskadi gara, eta beti hartu dugu parte herri honen eraikuntzan; gure eskuekin eraiki dugu. Norbaitek pluraltasuna arriskuan jarri nahi badu, aurrean izango gaitu», gehitu du. Ez die aipamenik egin etorkizunean osatu ditzaketen akordioei.
Amaierarako utzi ditu etorkizuneko erronkak, besteak beste, indarkeria matxistaren eta larrialdi klimatikoaren aurkako borrokak: «Gure erronka ez da mundu berri bat eraikitzea, orain duguna ez desegitea baizik», esan du.
Sanchez, Espainiaz
Ekitaldiko beste hizlaria Pedro Sanchez izan da, Espainiako presidentea eta PSOEko idazkari nagusia. Hark, nagusiki, Espainiako politikagintzari buruz jardun du. Eskerrak eman dizkio Mendiari, babesa adierazi dio Anduezari, baina, gainontzekoan, gutxi hitz egin du Euskal Herriaz.
Besteak beste, aipatu ditu azken hilabeteetan herrialdeak izan duen bilakaera, sozialdemokraziaren egoera, Espainian duten oposizioaren jarrera, pentsioak... eta alderdikideak kongresuagatik zorionduz amaitu du.
Gaur, han izan dira Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakaria, Patxi Lopez Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohia, Rodolfo Ares Jaurlaritzako Herrizaingo sailburu ohia, Jesus Egiguren PSE-EEko presidente ohia, Concha Andreu Errioxako presidentea, eta alderdiko beste ehunka kide. |
2021-11-22 | https://www.berria.eus/albisteak/206242/benetako-harrera-politikak-eskatu-dituzte-irunen.htm | Gizartea | «Benetako harrera politikak» eskatu dituzte Irunen | Beste migrante bat hil da Euskal Herrian, aurtengo zazpigarrena. Bidasoan aurkitu duten gizonak 38 zituen, eta Boli Kostatik zetorren. Elkarretaratze bat egin dute, Irungo Harrera Sareak deituta. | «Benetako harrera politikak» eskatu dituzte Irunen. Beste migrante bat hil da Euskal Herrian, aurtengo zazpigarrena. Bidasoan aurkitu duten gizonak 38 zituen, eta Boli Kostatik zetorren. Elkarretaratze bat egin dute, Irungo Harrera Sareak deituta. | Ehunka lagun bildu ziren atzo Irungo (Gipuzkoa) udaletxearen aurrean, «dolu eta salaketa» protesta egiteko. Migrazio bidean aurten Euskal Herrian hil den zazpigarren pertsona da herenegun Bidasoan aurkitu zutena: ibai horretan edo haren inguruan lau hil dira —gutxienez bi itota, eta bat bere buruaz beste eginda—, eta beste hiru trenak harrapatuta hil ziren urrian, Ziburun (Lapurdi).
Irungo Harrera Sareak herenegun oroitu zuen azaroaren 8an iragarri zutela «baldintzak betetzen» ari zirela «migratzaileak Europako iparralderako migrazio bidaian beharrezkoak ez ziren arriskuak hartzera bultzatzeko». Harrera Sarearen esanetan, alde batetik, «gero eta modu zorrotzagoan itxi» dituzte Irun eta Hendaia arteko mugako pasabideak, eta, bestetik, Irunera «pasaeran iristen den pertsona talde bati eskaintzen zaion harrera eskasa» da: «Egun, Irungo zerbitzurako sarrera baimentzen eta kudeatzen dutenek bakarrik ezagutzen dituzten irizpideak ez dituzte betetzen». Gaitzetsi dutenez, asteon «gutxienez» hamar pertsonari ukatu diote Gurutze Gorrirako sarbidea, eta etxeetan hartu dituzte, «diru publikoz Gurutze Gorriak kudeatzen duen [Espainiako] Barne Ministerioaren zentroan tokia egonik».
Deitoratu dute erakundeak migranteen bizitzekin «jolasten» ari direla, «Frantziara iristeko eta haren ertza 100 metrora ikusia duten etsipenaren baitan»: Eusko Jaurlaritza, Gipuzkoako Foru Aldundia eta Irungo Udala aipatu dituzte espresuki. «Kalean lo egin behar izatearen perspektibaren aurrean igerian pasatzeko arriskua hartzera laguntzen ari dira; izan ere, behin eta berriz esaten dugu pertsonekin jolasten dutela elkarlanerako zantzurik gabe erakunde bakoitzaren irizpide eta eskumenetan babestuz». Eskatu diete «gehiago» egiteko.
Gaurko ere giza katea antolatu dute Ipar Euskal Herriko harrera taldeekin elkarlanean: 19:00etan egingo dute, Santiago zubian.
Migrantea
Endarlatsa inguruan atzeman zuten larunbatean gazte migrantearen gorpua, Irunen, Nafarroarekiko mugan. Padel surfa egiten ari zen kirolari batek aurkitu zuen, 11:00ak aldera, eta, abisua eman ondotik, suhiltzaileak eta Ertzaintza bertaratu ziren, baita helikoptero bat ere. 12:00ak aldera atera zuten gorpua uretatik, eta Donostiako Auzitegi Patologiako Zerbitzura eraman zuten, han autopsia egiteko. Segurtasun Sailak jakinarazi zuenez, hildakoaren identitatea bilatzea «erraztu» dezaketen hainbat dokumentu atzeman dizkiote.
Atzo arratsaldean jakin zenez, Boli Kostatik zetorren gizona (ez dute baieztatu hangoa denik), eta 38 urte zituen. El Ejidoko (Espainia) anbulatorioan COVID-19aren aurkako txertoa hartu zuela zioen dokumentu bat zeraman gainean, eta Jaurlaritzak baieztatu du bere zerbitzuek ez zutela sekula artatu. Sasoikako langilea zela uste dute ikertzaileek.
Europari eskea
Xabier Legarreta Eusko Jaurlaritzako Migrazio eta Asilo zuzendariak, Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak eta Jose Antonio Santano Irungo alkateak Europari egin diote soluziorako galdea. Legarreta: «Zoritxarrez, halako gertakariak pasatu egingo dira Europak pasaeran dauden pertsonentzat bide seguruak sortzen ez dituen bitartean». Olanok «borondate politiko irmoa» eskatu dio Europari, eta adierazi du «migratzaileen errealitateari ahalik eta erantzun egokiena» emateko «lankidetza estuan» jarraituko dutela gainontzeko erakundeekin. Santanok eskatu du «birplanteatu» daitezela «mugako kontrolak», migranteak «bizitza arriskuan» jartzera bultzatzen baitituzte. Frantziako Gobernuari ere egin dio eskaera. |
2021-11-22 | https://www.berria.eus/albisteak/206243/eaeko-auzitegi-nagusiak-gaur-hartuko-du-ziurtagiriaren-inguruko-erabakia.htm | Gizartea | EAEko Auzitegi Nagusiak gaur hartuko du ziurtagiriaren inguruko erabakia | Fiskaltza neurriaren alde agertu da. Printzipioz, ostalaritzan eta diskoteketan eskatuko lukete. | EAEko Auzitegi Nagusiak gaur hartuko du ziurtagiriaren inguruko erabakia. Fiskaltza neurriaren alde agertu da. Printzipioz, ostalaritzan eta diskoteketan eskatuko lukete. | COVID ziurtagiria bai, edo COVID ziurtagiria ez. Horixe erabakiko du gaur Araba, Bizkai eta Gipuzkoako Auzitegi Nagusiak, eta litekeena da gaur bertan ematea erabakiaren berri; 9:30ean bilduko dira. Eusko Jaurlaritzak asteartean iragarri zuen, eta ostegunean eman zuen pausoa: auzitegiari baimena eskatu zion COVID ziurtagiria eskatu ahal izateko.
Fiskaltzak eman du bere iritziaren berri: ziurtagiria eskatu ahal izatea babesten du.
Herritarrei aisialdirako eta dantzarako jarduerak eskaintzen dizkieten lekuetan eskatzea nahi dute, hala nola diskoteketan, dantzalekuetan, ikuskizunak eskaintzen dituzten dantzalekuetan, musika tabernetan eta karaokeetan. III. taldean sartutako pub eta taberna berezietan ere eskatzea nahi dute ziurtagiria, 22:00etatik aurrera.
Helburuak
Jatetxeei ere eragingo die neurriak, onartzen bada: 50 pertsonak baino gehiagok jateko lekua dutenetan eskatu beharko dute. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan azken 14 egunetako 100.000 biztanleko intzidentzia 150 kasukoa baino handiagoa den artean eutsi nahi diote neurriari. Establezimenduen jabeen ardura izango da bezeroek dokumentua badutela ziurtatzea.
Eusko Jaurlaritzak ohar bidez azaldu zuenez, haien zerbitzu juridikoek esan dute horrelako neurri bat beharrezkoa dela «birusaren transmisio komunitarioko beste olatu bat eteten laguntzeko eta herritar guztien txertaketa are gehiago sustatzeko». Espainiako Auzitegi Gorenaren jurisprudentzia ere kontuan hartu dute. Haien hitzetan, auzitegi horren doktrinaren arabera, datuak babesteko oinarrizko eskubideak ez du eraginik izango. |
2021-11-21 | https://www.berria.eus/albisteak/206244/iker-vicente-eta-karmele-gisasola-nagusi-sherpa-ai-ko-finalean.htm | Kirola | Iker Vicente eta Karmele Gisasola nagusi Sherpa Ai-ko finalean | Biak aise nagusitu zaizkie aurkariei Bilbao Arenan. Emakumezkoen bakarkako finala lehenengoz egin dute. | Iker Vicente eta Karmele Gisasola nagusi Sherpa Ai-ko finalean. Biak aise nagusitu zaizkie aurkariei Bilbao Arenan. Emakumezkoen bakarkako finala lehenengoz egin dute. | Ez da ezustekorik izan Sherpa Ai Aizkolari Txapelketan: gizonezkoetan, iaz bezala, Iker Vicentek irabazi du, eta emakumeetan ere Karmele Gisasola Zelai III.a faboritoak irabazi du. Ikuskizun ederra eman dute gaur goizean Bilbao Arenan.
Gizonezkoetan, sei aizkolari aritu dira. Irabazleak, Vicentek, bi minutu eta hamar segunduko tartea atera dio bigarren sailkatuari, Mikel Larrañaga Gipuzkoako txapeldunari. 39 minutu eta 37 segundu behar izan ditu hamabi enborrak mozteko. Hasieratik hartu du aurrea, eta amaierara arte eutsi dio. Eneko Otaño izan da hirugarren, Atutxa III.a laugarren, Txikia IV.a bosgarren, eta Jon Irazu seigarren.
Emakumezkoetan, aise gailendu da Gisasola, eta Uxue Ansorregik baino minutu bat eta hamabost segundu gutxiago behar izan ditu lanak amaitzeko. Hirugarren Maika Ariztegi izan da. |
2021-11-21 | https://www.berria.eus/albisteak/206245/erakustaldia-emanez-hasi-dira-txapeldunak.htm | Kirola | Erakustaldia emanez hasi dira txapeldunak | Ezkurdia eta Tolosa baino gehiago direla erakutsi dute Elezkanok eta Zabaletak Binakako Txapelketako lehen jardunaldian. 7-7tik 7-22raino heldu dira. | Erakustaldia emanez hasi dira txapeldunak. Ezkurdia eta Tolosa baino gehiago direla erakutsi dute Elezkanok eta Zabaletak Binakako Txapelketako lehen jardunaldian. 7-7tik 7-22raino heldu dira. | Lehengo lepotik burua. Denbora igaro ez balitz bezala. Iazko Binakako Txapelketako bikoterik onena izan zen Elezkano II.ak eta Zabaletak osatzen dutena, eta berdin hasi dute aurtengoa ere. Mungian (Bizkaia) jokatu dute lehen jardunaldian, Ezkurdia-Tolosaren aurka, eta aise irabazi dute.
Hasieran ez zirudien erraz jarriko zietenik: ondo aritu dira Ezkurdia eta Tolosa, eta zirraragarriak izan dira lehen tantoak. 5-7 aurretik zihoazela, pilotakada bat hartu du aurpegian Elezkanok, odoletan hasi da, eta minutu batzuetan norgehiagoka gelditu behar izan dute. Pilotakadak, kalte egin beharrean, mesede egin dio, ordea, aurrelariari. Hortik amaierara, bera izan da protagonista nagusia.
Aldagelatik bueltan, 7-7 berdindu dute Ezkurdiak eta Tolosak. Hor amaitu da partida, irabazleek hurrengo hamabost tanto jarraian egin baitituzte, amaieraraino. Atzeko koadroetan agindu egin du Zabaletak, eta aurrean asmatu egin du Elezkanok.
Dena den, Zabaletak esan du ez dela gustora geratu egindako lanarekin: aitortu du konfiantza falta zaiola oraindik, eta ez dagoela bere onenean. Ikustekoa izango da, orduan, konfiantza hartzen duenean nola jokatuko duen.
Tolosak, berriz, aitortu du ez dela pozik atera, baina gehitu du ez dela hain gaizki sentitu. Esan du emaitzak ez duela erakusten egin duten lana. |
2021-11-21 | https://www.berria.eus/albisteak/206246/hilda-aurkitu-dute-ostegunean-lantzen-desagertu-zen-84-urteko-emakumea.htm | Gizartea | Hilda aurkitu dute ostegunean Lantzen desagertu zen 84 urteko emakumea | Herrigunetik bi kilometrora dagoen baso batean aurkitu dute hilotza. Bilaketa taldeak aurkitu du, gaur goizean. | Hilda aurkitu dute ostegunean Lantzen desagertu zen 84 urteko emakumea. Herrigunetik bi kilometrora dagoen baso batean aurkitu dute hilotza. Bilaketa taldeak aurkitu du, gaur goizean. | Hilda aurkitu dute joan den ostegunean Lantzen (Nafarroa) desagertu zen 84 urteko emakumea, herrigunetik bi kilometrora, baso batean. Azken orduetan, bilaketa eremua zabaltzea erabaki dute arduradunek, eta horri esker aurkitu ahal izan dute gaur, 12:15ak aldera.
Emakumeak ez zuen osasun arazorik, eta bere ohiko ibilaldia egitera irten zen ostegun eguerdian. Normalean alabarekin paseatu ohi zuen, baina, hura herrian ez zegoenez, bakarrik joan zen. Geroxeago heldu zen alaba, eta, amaren berririk ez zuela eta, abisua eman zuen. Ordutik 120 lagun inguruko talde bat jardun da haren bila gau eta egun. |
2021-11-21 | https://www.berria.eus/albisteak/206247/gorka-pagonabarraga-bizkaiko-txapelketako-lehen-finalista.htm | Kultura | Gorka Pagonabarraga, Bizkaiko Txapelketako lehen finalista | Onintza Enbeitak egin du bigarren, eta Miren Amurizak hirugarren. Beste bi finalaurrekoetako emaitzen zain egon beharko dute abenduaren 18ko finala jokatuko duten edo ez jakiteko. | Gorka Pagonabarraga, Bizkaiko Txapelketako lehen finalista. Onintza Enbeitak egin du bigarren, eta Miren Amurizak hirugarren. Beste bi finalaurrekoetako emaitzen zain egon beharko dute abenduaren 18ko finala jokatuko duten edo ez jakiteko. | Aurpegi berri bat, gutxienez, izango da abenduaren 18ko Bizkaiko Bertsolari Txapelketako finalean: Gorka Pagonabarraga Agorriarena. Durangoko 21 urteko bertsolaria nagusitu da gaur Etxebarrian (Bizkaia) jokatu den lehen finalaurrekoan, eta puntuazio onarekin gainera. 500 lagun inguru bildu dira han.
Bigarren izan da Onintza Enbeita Maguregi, eta hirugarren Miren Amuriza Plaza. Horiek beste bi finalaurrekoetako emaitzen zain egon beharko dute Bilboko finalean izango diren edo ez jakiteko. Laugarren egin du Imanol Uria Albizurik, bosgarren Ibon Ajuriagojeaskoa Garmendiak, eta seigarren Paule Ixiar Loizaga Legarrak. Zihara Enbeita Gardokik egin ditu gai jartzaile lanak. Hauek izan dira puntuazioak:
1- Gorka Pagonabarraga Agorria: 529 2- Onintza Enbeita Maguregi: 518,5 3- Miren Amuriza Plaza: 505,5 4- Imanol Uria Albizuri: 488 5- Ibon Ajuriagojeaskoa Garmendia: 441,5 6- Paule Ixiar Loizaga Legarra: 434
Saio bakoitzaren irabazlea zuzenean sailkatzen da finalera, eta gainerakoek puntuazioaren arabera edukiko dute horretarako aukera. Finala iritsi aurretik egingo diren beste bi finalaurrekoak Galdakaon (hilaren 27an) eta Larrabetzun (abenduaren 4an) jokatuko dira.
Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak COVID-19aren harira kaleratutako azken oharren ondotik, antolatzaileek adierazi dute datozen saioetako segurtasun neurriak indartuko dituztela. Areto bakoitzaren ezaugarrien arabera, kontuan hartuko dituzte, besteak beste, edukiera, zaleen arteko distantzia eta maskaren erabilera, eta gogorarazi dute ezingo dela ez jan, ez edan. |
2021-11-21 | https://www.berria.eus/albisteak/206248/lehen-postua-galdu-du-realak.htm | Kirola | Lehen postua galdu du Realak | Txuri-urdinek neurketa nahasia jokatu dute Valentziaren aurka, futbol gutxikoa. Azken minutuetan, gainera, erabat zikindu da giroa. Aritzek txartel gorria ikusi du 75. minutuan. | Lehen postua galdu du Realak. Txuri-urdinek neurketa nahasia jokatu dute Valentziaren aurka, futbol gutxikoa. Azken minutuetan, gainera, erabat zikindu da giroa. Aritzek txartel gorria ikusi du 75. minutuan. | Irabazlerik eta galtzailerik gabeko guda bat. Horixe izan da gaur Anoetan Reala eta Valentzia protagonista izan dituen neurketa. Ostikada asko, bultzakada asko, antzerki asko, eta futbol gutxi. Azkenean, puntu bat talde bakoitzarentzat (0-0); Realari ez dio balio sailkapeneko lehen postua mantentzeko. Real Madril da Espainiako Ligako lider berria.
Valentziak argi utzi du jada barneratu duela Jose Bordalas entrenatzailearen estiloa. Getafeko entrenatzaile ohiaren taldeen ezaugarri nagusiak izaten dira liskarrak, faltak eta joko zuzena. Eta atzo, ezbairik gabe, Bordalasen estilora jokatu zen neurketa, ez Imanolen estilora. Lehen zatian saiatu zen Reala bere estiloa ezartzen, baina Valentziak une oro moztu zituen donostiarren erasoak; askotan, falten bidez.
Lehen zatiko gol aukerarik onenak Isakek eta Merinok izan dituzte etxekoentzat, eta Guedesek bisitarientzat. Seigarren minutuan, jada, lehen liskarra izan dute Isakek eta Foulquierrek; hamabosgarrenean, Januzajek eta Cillessen atezainak. Irudika zitekeen neurketa nola amaituko zen. Atezainak berak geldiketa ikusgarria egin zion gutxi geroago Isaki. Atzean, ordea, ohiko sendotasuna erakutsi zuen Realak.
Bigarren zati nahasia
Bestelakoa izan zen bigarren zatia. Lehen zatian, ezer gutxi sortu zuen arren, Reala izan zen erasoan ibili den taldea. Bigarrenean, parekatu egin ziren indarrak, eta arrisku gehiago sortu zuen Valentziak, nahiz eta aukera argi askorik ez zuen izan. Etxekoentzat albisterik onena aulkitik sartu zen: zelaira itzuli zen Mikel Oiartzabal, azken asteetan jokatzea eragotzi zion lesioa ahaztuta.
75. minutuan, Valentzia ondoen zegoenean, txartel gorria ikusi zuen Aritzek. Bisitarien tranpan erori zen atzelaria: Wassek atzetik bultza zion baloirik ez zuenean, eta hura zangotrabatu zuen Realekoak. Bigarrena soilik zigortu zuen epaileak, eta haserre batean utzi zuen zelaia Aritzek.
Valentziak, jokalari bat gehiagorekin, aurrera beharrean atzera egin zuen, eta, orduan bai, erabat nahasi zen neurketa. Hainbat liskar izan zituzten jokalariek, txartel hori mordoa atera zituen epaileak, eta futbolera ez zen askoz gehiago jokatu, nahiz eta Realak jarrera ausarta erakutsi.
Hurrengo igandean Bartzelonan jokatuko dute txuri-urdinek, sailkapenean 11. den Espanyolen aurka (16:15).
Reala: Remiro; Gorosabel, Aritz, Le Normand, Rico; Merino, Gebara (Zubimendi, 59'), Silva (Turrientes, 83'); Januzaj (Portu, 83'), Barrenetxea (Oiartzabal, 59') eta Isak (Sorloth, 83').
Valentzia: Cillessen; Foulquier, Diakhaby, Alderete, Gaya; Racic (Koindredi, 77'), Wass (Marcos Andre, 88'), Soler, Helder Costa, Hugo Duro (Musah, 76'); eta Guedes (Maxi Gomez, 66'). |
2021-11-22 | https://www.berria.eus/albisteak/206249/wisconsinen-bost-lagun-hil-eta-40-zauritu-dira-eguberri-desfile-batean-auto-batek-jendearen-kontra-egin-ondotik.htm | Mundua | Wisconsinen bost lagun hil eta 40 zauritu dira eguberri desfile batean auto batek jendearen kontra egin ondotik | Atzo arratsaldean gertatu zen ezbeharra. Poliziak atxilo eraman du ustezko erasotzailea, eta ikerketa abiatu du zer gertatu den argitzeko. Jakinarazi dutenez, zaurituetako hainbat adingabeak dira. | Wisconsinen bost lagun hil eta 40 zauritu dira eguberri desfile batean auto batek jendearen kontra egin ondotik. Atzo arratsaldean gertatu zen ezbeharra. Poliziak atxilo eraman du ustezko erasotzailea, eta ikerketa abiatu du zer gertatu den argitzeko. Jakinarazi dutenez, zaurituetako hainbat adingabeak dira. | Atzo arratsaldean, bostak aldera, auto batek jendetzaren kontra jo zuen Wisconsingo (Ameriketako Estatu Batuak) Waukesha hirian egiten ari zen eguberri desfile batean. Ibilgailuak hamarka pertsona harrapatu zituen: gutxienez bost hildako dira oraingoz, eta, horiez gainera, beste 40 lagun zauriturik daude. Horietako batzuk adingabeak dira. Dena dela, zauritu gehiago ere izan daitezkeela argitu du Poliziak, desfilean ziren hainbat lagun beren kabuz joan baitira ospitalera. Datozen orduetan jakinaraziko dute kopurua zehazki.
Poliziek gizonezko bat eraman dute atxilo, erasotzailea izan daitekeelakoan. Gertatutakoa zergatik gertatu zen ikertzeko ahaleginean, poliziek hainbat hipotesi dituzte mahai gainean. Edonola ere, eraso terrorista izan daitekeen ari dira aztertzen, batik bat. Halaber, azaldu dute inguruko hainbat lagunek ezohiko gertaerak bizi izan dituztela bart. «Herritar askok gertakari traumatikoak jasan dituzte», argitu du Poliziak. Horiek horrela, arreta psikologikoa emateko zerbitzua jarri dute martxan, telefono bidez. |
2021-11-22 | https://www.berria.eus/albisteak/206250/ezkerra-eta-eskuin-muturra-igaro-dira-txileko-presidentetzarako-bigarren-itzulira.htm | Mundua | Ezkerra eta eskuin muturra igaro dira Txileko presidentetzarako bigarren itzulira | Eskuin muturreko Jose Antonio Kastek irabazi du hauteskundeen lehen itzulia, botoen %28 lortuta; ia hiru puntura geratu da Apruebo Dignidad zerrendako hautagai Gabriel Boric. | Ezkerra eta eskuin muturra igaro dira Txileko presidentetzarako bigarren itzulira. Eskuin muturreko Jose Antonio Kastek irabazi du hauteskundeen lehen itzulia, botoen %28 lortuta; ia hiru puntura geratu da Apruebo Dignidad zerrendako hautagai Gabriel Boric. | Inkestek iragarritakoa bete da gutxi-asko Txilen. Galdeketek aurreikusten zuten Apruebo Dignidad koalizioko Gabriel Boric eta Alderdi Errepublikanoko Jose Antonio Kast igaroko zirela presidentetzarako bozen bigarren itzulira, eta halaxe gertatu da. Azken egunetan, ordea, uste nagusia zen Boricek aurrea hartuko ziola Kasti, eta hor huts egin dute iragarpenek. Botoen %28 eskuratu ditu eskuin muturreko hautagaiak, eta bi punturen aldea atera dio ezkerrekoari (%25,5). Hala, hautagaietako bakar batek ere botoen erdiak baino gehiago lortu ez dituenez, Kast eta Boric aurrez aurre izango dira bigarrenez abenduaren 19an egingo duten bigarren itzulian.
Kasten eta Boricen garaipenak lehiatik kanpo utzi ditu lehen aldiz zentro-ezkerreko eta eskuineko alderdi tradizionalak. Izan ere, eskuin muturrekotzat daukate gehienek Kast, nahiz eta berak halakorik onartu ez. AEBetako presidente izandako Donald Trump eta Brasilgo estatuburu Jair Bolsonaro diru eredu, eta berak esana da Augusto Pinochet diktadoreak ere bere alde egingo zukeela bizirik balego. Bart gauean, emaitzen berri izan ostean, milaka jarraitzaileren aurrean agertu zen Kast, eta aldarrikatu herrialdeak «bakea eta askatasuna» merezi duela. Kasten proposamenen artean daude «ordena» ezartzea eta migrazioen aurkako neurriak hartzea.
Boricek, berriz, «demokraten batasuna» aldarrikatu zuen: «Ez da lehen aldia atzeko lerrotik abiatzen garela. Gauza bera egin genien hezkuntzaren alde aritu ginenean, berdin bi alderdiko sistema apurtu genuenean ere, eta hala egingo dugu bigarren itzulian». Orain, eta, bigarren itzulirako geratzen den tartean, gainontzeko hautagaiekiko elkarrizketak hasiko ditu Apruebo Digniddad koalizioko zerrendaburuak, haien babesa eskuratzeko asmoz. Horietako bat izan daiteke zentro-ezkerreko koalizioko buru Yasna Provoste, zeinak «faxista eta totalitarioa» izatea leporatu baitio Kasti, eta dagoeneko zoriondu du Boric igandeko emaitzengatik. Prvostek ez du baztertu Boricekin koalizio gobernu bat osatzea ere, hark bigarren itzulian irabaziko balu. Antzera mintzatu da Alderdi Sozialistako presidente Alvaro Elizalde bera ere, zeinak emaitzak jakin bezain laster Boricen alde bozkatzeko deia egin baitie herritarrei.
Txileko presidente Sebastian Piñerak, aldiz, ez du faboritorik aukeratu, eta bi presidentegaiak zoriondu ditu lortutako emaitzengatik. Biei gogorarazi die bakea behar duela herrialdeak, eta eskatu bazter ditzatela «indarkeriazko bideak». Estatuburua bera ez da aurkeztu hauteskundeetara, eta haren hautagaiak, Sebastian Sichelek, botoen %12,5 eskuratu ditu, eta laugarren tokian geratu da. Franco Parisik, berriz, ezustea eman du. Parisik AEBetatik egin du kanpaina, Txilera agertu ere egin gabe; eta, hala ere, boto gehien bildu duten hautagaietan hirugarrena izan da, botoen %13 lortuta. |
2021-11-22 | https://www.berria.eus/albisteak/206251/ziurtagiriaren-aurkako-erabakia-hartu-du-eaeko-auzitegi-nagusiak.htm | Gizartea | Ziurtagiriaren aurkako erabakia hartu du EAEko Auzitegi Nagusiak | Eusko Jaurlaritzak ez du helegiterik aurkeztuko. Jatetxeetan eta aisialdirako eta dantzarako jarduerak eskaintzen dituzten lekuetan aurkeztu behar izatea nahi zuen hark. Nafarroako Gobernuak asteazkenean eskatuko dio ziurtagiria eskatzeko baimena Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiari. | Ziurtagiriaren aurkako erabakia hartu du EAEko Auzitegi Nagusiak. Eusko Jaurlaritzak ez du helegiterik aurkeztuko. Jatetxeetan eta aisialdirako eta dantzarako jarduerak eskaintzen dituzten lekuetan aurkeztu behar izatea nahi zuen hark. Nafarroako Gobernuak asteazkenean eskatuko dio ziurtagiria eskatzeko baimena Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiari. | EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak ez dio baimenik eman Eusko Jaurlaritzari zenbait tokitan ziurtagiria aurkezteko beharra ezartzeko. Joan den astean aurkeztu zuen eskaera Iñigo Urkullu lehendakariaren gobernuak, eta epaileek gaur eman diote ezezkoa. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan azken 14 egunetako 100.000 biztanleko intzidentzia 150 kasukoa baino handiagoa den herrietan ezarri nahi zuten neurria.
09:30ean bildu dira epaileak baimena eman edo ez aztertzeko. Bi magistratuk babestu dute ziurtagiriaren aurkako erabakia. Luis Garrido epaileak boto partikularra eman du, eta argudiatu du bere ustez baimendu egin beharko zutela ziurtagiria ezartzea. Horretarako aukera izan arren, Eusko Jaurlaritzak helegiterik aurkeztuko Espainiako Auzitegi Gorenean.
Auzitegiak zenbait arrazoi eman ditu COVID ziurtagiria ez derrigortzeko. Adierazi dutenez, eskubide «garrantzitsu askori» eragingo lieke neurriak, eta ez soilik berdintasunari eta intimitateari —epaileen arabera, Eusko Jaurlaritzak horiek aipatu zituen eskaera egiterakoan—. Besteak beste, biltzeko askatasunari, hara-hona ibiltzeko askatasunari eta adierazpen eta sorkuntza artistikorako askatasunei eragin diezaiekeela esan dute. Gainera, azaldu dutenez, Eusko Jaurlaritzak aurkeztutako memoriak jasotzen du 100.000 biztanleko 184,84 kasuko intzidentzia metatua zegoela azaroaren 15ean, baina ez du zehazten herri bakoitzekoa zenbatekoa den: «Ez da justifikatzen aipatu ditugun zifrak berdinak direnik erkidego osoan, eta horrekin ez da justifikatzen neurri bera aplikatu behar denik Euskal Autonomia Erkidego osoan». Gogorarazi dute 12 urtetik gorako herritar «gehien-gehienak» txertatuta daudela, eta hori ere neurria ez ezartzeko faktore bat dela. Beste arrazoi bat ere eman du auzitegiak: «Inkongruentzia» da establezimenduetako bezeroei ziurtagiria eskatzea baina langileei eta jabeei ez eskatzea.
Ez da lehen aldia EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak Jaurlaritzak koronabirusaren aurka hartu nahi duen neurri bat atzera botatzen duela. Otsailean kolpe handia eman zion Jaurlaritzari, ebatzi zuenean eremu gorrian egon ala ez gobernuak ezin zituela itxi ostalaritzako lokalak. Erreakzioak berehala heldu dira. Gorka Urtaran Gasteizko alkateak esan du «ulertezina» dela erabakia, eta azpimarratu du «Europa erdian» ezarrita dagoela ziurtagiria.
Jaurlaritzaren eskariak aurrera egin izan balu, establezimenduen jabeen ardura izango zen bezeroek dokumentua badutela ziurtatzea. Aisialdirako eta dantzarako jarduerak eskaintzen dizkieten lekuetan eskatu beharko zuten, hala nola diskoteketan, dantzalekuetan, ikuskizunak eskaintzen dituzten dantzalekuetan, musika tabernetan eta karaokeetan. III. taldean sartutako pub eta taberna berezietan ere nahi zuten ziurtagiria eskatzea, 22:00etatik aurrera.
Jatetxeetan ere eragingo zuen neurriak: 50 pertsonak baino gehiagok jateko lekua dutenetan eskatu beharko zuten.
Nafarroako Gobernuak ere eskatu asmo du COVID ziurtagiria zenbait jardueratan. Bihar eskatuko dio horretarako baimena Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiari. Azaroaren 27tik urtarrilaren 6ra eskatu nahi dute, jatetxeetan,gaueko aisialdian —besteak beste, diskoteketan eta dantzalekuetan—, baita barnealdeko ekitaldi jendetsuetan ere, jateko edo edateko aukera badago.
«Beharrezko neurria»
Eusko Jaurlaritzak ohar bidez joan den astean azaldu zuenez, haien zerbitzu juridikoek argudiatu dute horrelako neurri bat beharrezkoa dela «birusaren transmisio komunitarioko beste olatu bat eteten laguntzeko eta herritar guztien txertaketa are gehiago sustatzeko». Auzitegi Nagusiko Fiskaltzak aldeko txostena aurkeztu zuen joan den ostiralean, baina ez zen loteslea.
Nafarroako Gobernua gaur da ziurtagiria eskatzeko baimena galdegitekoa. Gaueko aisialdiko lokaletan eta ekitaldi jendetsuetan eragingo luke, onartzen badute. Zehazki, larunbatetik urtarrilaren 6ra arteko baimena nahi du Maria Txibiteren gobernuak horretarako.
Ipar Euskal Herrian, hilabeteak daramatza indarrean neurriak. Beharrezkoa da COVID ziurtagiria edukitzea tabernetara eta jatetxeetara sartzeko, 50 lagun baino gehiagoko kultur ekintzetara joateko, kirol instalazioetarako, zahar etxeetara sartzeko eta osasun zentroetan eta ospitaleetan larrialdiak ez diren gauzengatik artatzeko, adibidez. 2022ko uztailaren 31ra arte egongo da indarrean. |
2021-11-22 | https://www.berria.eus/albisteak/206252/haize-berria-sartu-da-bizkaiko-txapelketako-finalera.htm | Kultura | Haize berria sartu da Bizkaiko Txapelketako finalera | Gorka Pagonabarraga nagusitu da Bizkaiko Bertsolari Txapelketako lehenengo finalaurrekoan, Etxebarrin, eta finalerako sailkatu da aurreneko aldiz. Haren atzetik geratu dira sailkapenean Onintza Enbeita eta Miren Amuriza. | Haize berria sartu da Bizkaiko Txapelketako finalera. Gorka Pagonabarraga nagusitu da Bizkaiko Bertsolari Txapelketako lehenengo finalaurrekoan, Etxebarrin, eta finalerako sailkatu da aurreneko aldiz. Haren atzetik geratu dira sailkapenean Onintza Enbeita eta Miren Amuriza. | Atzo hasi zuen finalaurrekoen itzulia Bizkaiko Bertsolari Txapelketak, Etxebarrin. Gorka Pagonabarraga Agorriak irabazi zuen saioa, 529 punturekin. Eta, hasierako agurrean azaldu zuenez, urduri samar joan zen Etxebarriko frontoira: «Arratsalde on, hau da hau plaza:/ egina nago ehun zati./ Baina batzuon gogo-sabelak/ ase ezinak izaki». Hasieratik bero zegoen giroa; entzuleak, gozatzeko gogoz, eta bertsolariak, emateko gogoz. Irabazlearen atzetik sailkatu ziren Onintza Enbeita Maguregi (518,5), Miren Amuriza Plaza (505,5), Imanol Uria Albizuri (488), Ibon Ajuriagojeaskoa Garmendia (441,5) eta Paule Ixiar Loizaga Legarra (434). Horrenbestez, Pagonabarraga zuzenean sailkatu da abenduaren 18an Bilbon jokatuko den finalerako. Lehenengo aldia izango du bertan, eta aurreko txapelketako txapeldun Enbeitaren gainetik sailkatuta, gainera. Gainerako bertsolariek, berriz, datozen bi finalaurrekoen sailkapenen zain gelditu beharko dute.
Zortziko txikian umoretsu ibili ziren bertsolari guztiak. Bikote baten larruan jarri zituen gaiak Enbeita eta Pagonabarraga. Elkarren artean komunikazio askorik ez zegoela eta, sakelakoa gutxiago erabiltzeko terapia bat abiatu zuen bikoteak. Honela hasi zuen ofizioa Enbeitak: «Sasoi baten ginenak/ gazte eta bero,/ orain mahaia erdian,/ ta gu biok zero». Ideia horri tiraka, etxeko sukaldean zegoen tentsioa nabarmendu zuten bi bertsolariek. Hala ere, amaiera aldera lortu zuten txalo zaparrada handiena, meme berbaren hitz jokoaren ondorioz. Honela esan zuen Pagonabarragak: “Gezurrik ez, itxura/ eskasa daukagu./ Onintza, ja meme bat/ baino ez gara gu». Berehala erantzun zion Enbeitak: «Meme-a izan neike,/ baina mamala ez». Fin itxi zuen ofizioa saioko irabazleak: «Mobilaz edo gabe/ gu geurean tinko./ Hainbeste errespetu/ guk elkarrekiko,/ ta orain Whatsappera/ bi korasonsito./ Memela asko maiteko/ zaitut nik betiko».
Hamarreko txikian, berriz, umoretik eta gogoetatik jo zuten bertsolariek. Lan elkarrizketa bateko itxarongelan zeuden Enbeita eta Amuriza. Diru premia larrian zegoenez bertatik alde egiteko esan zion Enbeitak Amurizari: «Nirea premia da/ zurea aukera». Bien arteko eztabaidaren ondoren, ondorio argi batekin amaitu zuen bertso aldia Amurizak: «Ze amorruak ez deusku/ jaten emongo ta».
Askotariko begiradak
«Hurreratzeko keinua egin dizu; ez zaude seguru». Bertsolari bakoitzak egoera bana aukeratu zuen kartzelako gaiari erantzuteko. Pobrezia izan zen Pagonabarragak hiru bertsoetan landu zuen gaia. Erosketak egitera joan, eta etxegabe batekin gurutzatu zuen begirada durangarrak: «Egia hau da: gurata ere/ ezingo zaitut lagundu». Pilotalekua lehertu beharrean zegoen bigarren bertsoaldi horren amaieran. Eta, hirugarrenarekin, errematea: «Hauxe delako mendebaldarrok/ daukagun errituala,/ ezikusia egiten dugu/ masailak gorritu ahala,/ berai begira nagoela bai,/ ohartu da berehala,/ baina nik uko egin behar diot,/ egin aise dena dala/ gorritzen zaigu azala,/ eta halere munduak berdin/ berdin jarraitu dezala,/ aurrera egin dut, begiak harro,/ ikusi ez banu bezala”.
Amurizaren bertsoaldiak ere zeharo hunkitu zituen entzuleak. Kuadrillako lagun bat indarkeria matxistaren biktima izandakoa zen, eta erasotzailearekin egin zuen topo Amurizak. Berriztarraren kantaerak eta erabilitako doinuak ileak tente jarri zizkion bati baino gehiagori. Honek ere izugarrizko txalo zaparrada jaso zuen bertsoaldiaren amaieran: «Tipoa neukon begira,/ gorputza neukon dardaraz,/ bera ‘etorri’ esanaz,/ ni erdiko hatza ataraz,/ azkenean, alde egin dot/ bera intakto han lagaz:/ noraezean gidatzen/ bizpahiru ordu daroadaz». Horiez gainera, arrazakeria eta sexu harremanak izan ziren gainerako bertsolariek aukeratutako gaietako batzuk.
Osasun neurriak zorroztuta
Datorren asteburuan jokatuko da txapelketako bigarren finalaurrekoa, hilaren 27an. Galdakaoko Urreta kiroldegian arituko dira kantuan, kanporaketetan sailkatutakoekin batera, zuzenean finalaurrekoetan sartu diren bertsolariak: Aitor Bizkarra, Aitor Etxebarriazarraga, Etxahun Lekue, Josune Aramendi, Oihana Bartra eta Xabat Galletebeitia.
Gainera, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak COVID-19aren harira kaleratutako azken oharren ondotik, antolatzaileek adierazi dute datozen saioetako segurtasun neurriak indartuko dituztela. Areto bakoitzaren ezaugarrien arabera, kontuan hartuko dituzte, besteak beste, edukiera, zaleen arteko distantzia eta maskaren erabilera, eta gogorarazi dute ezingo dela ez jan, ez edan.
SAILKAPENA
1- Gorka Pagonabarraga Agorria: 529 2- Onintza Enbeita Maguregi: 518,5 3- Miren Amuriza Plaza: 505,5 4- Imanol Uria Albizuri: 488 5- Ibon Ajuriagojeaskoa Garmendia: 441,5 6- Paule Ixiar Loizaga Legarra: 434 |
2021-11-22 | https://www.berria.eus/albisteak/206253/pablo-casado-francoren-omenezko-meza-batean-izan-da-asteburuan.htm | Politika | Pablo Casado Francoren omenezko meza batean izan da asteburuan | PPko informazio iturrien arabera, Casadok ez zekien diktadorearen aldeko meza bat zenik. Larunbatean joan zen elizkizunera, Granadan (Espainia), Francoren heriotzaren urteurrenean. | Pablo Casado Francoren omenezko meza batean izan da asteburuan. PPko informazio iturrien arabera, Casadok ez zekien diktadorearen aldeko meza bat zenik. Larunbatean joan zen elizkizunera, Granadan (Espainia), Francoren heriotzaren urteurrenean. | 1975eko azaroaren 20an zendu zen Francisco Franco; horiek horrela, urteurrena izaki, diktadorea oroitzeko hainbat ekitaldi egin dira asteburuan hainbat herritan. Hain zuzen, horietako batean izan zen larunbatean Pablo Casado Espainiako Alderdi Popularreko idazkari nagusia. Francoren alde otoitz egiteko meza batean izan zen, Granadako katedralean (Espainia), emaztearekin eta semeekin. Ordea, alderdi politikoko iturriek argitu dute Casadok ez zekiela diktadorea omentzeko ekitaldia zenik.
PPko iturriek nabarmendu dutenez, katedrala ikusteko joan zen elizara Casado, senideekin, eta ordurako meza hasia zelako erabaki zuten bertan gelditzea. Gainera, PPren esanetan, Casadoren hitzordu politikoen eraginez, familiari ezinezko izanen zitzaion igandean mezetara joatea, eta horregatik baliatu zuten larunbatean joateko aukera. Diotenez, politikariak ondoko egunean jakin zuen Francoren omenaldi batean egona zela, «ez lehenago». Izan ere, erantsi dutenez, elizkizunean ez zen Francisco Francoren izenik aipatu, ez behintzat osorik. Francisco izena baizik ez omen zuten ahoskatu; abizenik esan gabe aipatu zuten, alegia. Hori dela eta, beste bide batzuen bidez izan omen du Pablo Casadok omenaldiaren berri. Elizkizuna bukatutakoan, politikariak argazki bat atera zuen herritar batekin, eta azken horrek Twitterrera igo zuen argazki hori, esaldi batek lagundurik: «Pablo Casadorekin, generalisimo-aren aldeko mezan». |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.