legislatura stringclasses 4 values | id stringclasses 180 values | fecha stringdate 2012-11-20 00:00:00 2023-12-12 00:00:00 | speaker stringclasses 314 values | party stringclasses 11 values | topic stringlengths 0 767 | text stringlengths 3 64.2k | language stringclasses 1 value | url stringclasses 461 values | unique_id stringlengths 9 13 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
12 | 140 | 31.03.2023 | GORDILLO PÉREZ | PV-ETP | Interpelazioa, Luis Ignacio Gordillo Pérez Euskal Talde Popularra-Ciudadanos taldeko legebiltzarkideak Ekonomia eta Ogasuneko sailburuari egina, terrorismoak euskal ekonomian dituen ondorioei buruz | Eskerrik asko, presidente andrea. Esan duzu, Azpiazu jauna, ez zarela azaltzeko gai, baina uste dut hori dela edo ni ez naizela zu ulertzeko gai; izan ere, zure azalpenean, oraingo hitzaldi honetan, azken egunetan esaten aritu zaren gauza berbera esan duzu. Hau da, funtsean esan duzu terrorismoa, egoera txarra eta abar gorabehera, Eusko Jaurlaritzaren esku-hartzeari esker guztia onbideratu egin zela. Begira, nik uste dut hori esan duzula, Azpiazu jauna. Ikus dezagun, eta, gainera, zure hitzaldian esaldiren bat bota duzu esateko ezinezkoa dela terrorismoaren eragina norabide batean edo bestean neurtzea. Zer esan nahi du terrorismoaren eragina norabide batean edo bestean neurtzeko ezintasunaren kontu horrek? Benetan uste al duzu Erresuma Batuko edo Ipar Irlandako ekonomia-arduradunak gezurtatu egingo lukeela IRAren terrorismoak Erresuma Batuan, Ipar Irlandan, izan zuen eragin ekonomiko negargarria? Baina, ikus dezagun, nik ez dut zalantzan jarri, Azpiazu jauna, hitzaldiaren lehen zatian esan dizut, nik ez dut zalantzan jartzen zure konpromisoa, terrorismoak eremu pertsonalean eragindako mina aitortzea, noski, eta hori aintzatesten dizut, garrantzia ematen diot; baina alderdi ekonomikoan ere eragina izan du, bai horixe eduki duela eragina. Nik ez dut terrorismoa −zuk diozun bezala− oraingo arazo bihurtu nahi izan; adierazpen horiekin zuk egin duzuna da hori. Guztiok bat gatoz, zuen taldea eta gurea, oraindik bat ez datorren talde bat bada, terrorismoa aringarririk gabe gaitzesten. Horretan ados gaude zu eta biok. Eta nik uste nuen ados geundela terrorismoak eragin guztiz negargarria eduki zuela ekonomian eta haren egiturazko oinarrietan, eta behar-beharrezkoa dela orain zenbait erreforma egitea. Horretan ari gara desadostasunak aurkitzen legegintzaldiaren hasiera-hasieratik; baina nik uste nuen, gutxienez, zuk aitortzen zenuela hori; baina benetan harrituta geratzen naiz. Demokrazia garaile atera zela zenioen. Noski, demokrazia, zuzenbide-estatua izan zen garailea terrorismoa azpiratzeko. Baina zaila da gezurtatzea geldialdi horrek ekonomian izan zituen ondorio negatiboak; eta Euskadiko egoerak eta Euskadiko ekonomiak zituzten ezaugarriak zituen ekonomia batek izan zezakeen hazkunde normalaren murrizketa horiek. Eta, orain, askoz puntu gehiago gorago egon beharko genuke, eta liderrak izan beharko genuke. Eta, une honetan, Espainiako lider ekonomikoak Madrilgo eta Andaluziako erkidegoak dira, eta ez gara gu, Azpiazu jauna. Bide batez, Ekonomia Itunaren gaia atera duzunez, ez dakit nik eztabaida honetan Ekonomia Itunaren gaia ateratzea ondo egon ote daitekeen, zeren, noski, azken finean pribilegio mota bat dela esan baitezakezu. Nik ez dut halakorik egin nire hitzaldian, eta harritu egin nau zuk hori egin izanak. Terrorismoak kostu pertsonala eta ekonomikoa izan du, Azpiazu jauna, berriro esango dizut. Alor pertsonalean, ez dago zer eztabaidatu, eta berriro aitortzen dizut zuk hala egin izana. Baina, alor ekonomikoan, desadostasun handiak ditugu horretan. Guk ekimen zehatzagoa aurkeztuko dugu, hain zuzen ere, ahal den neurrian konpontzen saiatzeko eta −egia da denbora igaro dela, baina gehiago balio du une honetan egiteak egiteke uzteak baino−; euskal ekonomiak eduki behar lukeen eta inoiz galdu behar ez zukeen dinamismoa berreskuratzeko neurriak. Enpresak birkokatzea errazteko neurriak aurkeztuko ditugu guk, enpresak itzultzeko, eta jarduera ekonomikoa berreskuratzeko plan bat. Itzaltzen ari gara, Azpiazu jauna, eta arazoetako batzuk ordukoak dira. Populazioa ez dugu apenas handitu. Lehengoak gara, eta gero eta zaharragoak, erretiratu gehiagorekin eta kotizatzaile gutxiagorekin. Atzerriko inbertsioa falta zaigu, atzerriko inbertsio asko falta zaigu eta. Atzerriko inbertsiorako aukera handiak galdu ditugu. Zuen alderdiko kide gailenen gestioak egon dira, eta orain uzten ari dira, ondo baino hobeto dakizu nori buruz ari naizen, enpresaren baten egoitza Euskadirako berreskuratzen saiatzeko. Eta hori ere ez da lortu. Neurri fiskalak gauzatu eta ezarri behar dira, batez ere, burokrazia gutxitzea, sektore publikoaren profesionalizazioa; baina hori benetako plan baten bidez, benetako helburu batzuekin, eta adierazle batzuekin eta epe jakin batekin, ez makillaje-neurrien bitartez, markasalmentaren eta abarren bidez, Berpiztu plana bezalakoen bidez. Eta berriro esango dizut: horretarako gure eskua luzatuta daukazu. Zenbait ekimen aurkeztuko ditugu, eta espero dugu, benetan, zuen babesa jasotzea. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24101 |
12 | 140 | 31.03.2023 | EKONOMIA ETA OGASUNEKO SAILBURUAK (Azpiazu Uriarte) | Interpelazioa, Luis Ignacio Gordillo Pérez Euskal Talde Popularra-Ciudadanos taldeko legebiltzarkideak Ekonomia eta Ogasuneko sailburuari egina, terrorismoak euskal ekonomian dituen ondorioei buruz | Gordillo jauna, esan dut errealitatea egiaztatzea dela terrorismoak enpresaburuak Euskaditik kanporatu zituela eta inbertsioa urrundu zuela, eta, bide batez, eragin negatiboa izan zuela ekonomian. Ez al duzu hori ulertu? Ulertu duzu, ezta? Izan ere, nola esan behar dizut, dramatikotasun gehiagorekin, edo nola esan behar dizut? Zenbakiekin esaten saiatu zara zu, eta badakizu zenbakiekin esatea ere oso zaila dela, adostasunik ez dagoelako zenbakietan, metodologiak oso zailak direlako, zaila delako hori egitea. Begira, esan dizudan bezala, eta historia eginez joan den mendeko 70eko hamarkadatik hona, petrolioaren krisi handiak gertatu zirenetik, euskal ekonomia hankaz gora jarri zutenetik, terrorismoaren eta Euskadiko jarduera ekonomikoaren beherakadaren artean kausalitate bat ezarri nahi duten zenbait azterlan badaude. Guztiak dira errespetagarriak, baina zaila da egoera horrek eragindako eragin ekonomikoa orain zenbatestea. Aipatu ditugun petrolioaren krisi horiek berdin eragiten ez dieten eskualdeetako ekonomiak alderatzen dituzten lanak dira, garai hartan batez ere industriala baitzen gure ekonomia. Baina, ez natzaizu datu hotzetan murgilduko. Uste dut zaila dela indarkeriaren eta terrorismoaren eraginetik isolatutako sistema ekonomiko bat eraikitzea. Esan dizudan bezala, 70eko krisiaren barnean, beste faktore endogeno eta exogeno batzuen eta indarkeria terroristaren ondorioak elkarri lotuta daude nahitaez. Zalantza izpirik ez dut, guztiok ados egongo ginatekeela irizten ahal zuena baino hazkunde-ibilbide desberdinean eta txikiagoan kokatu behar izan duela azken faktore horrek Euskadi. Berriro esan behar al dizut? No. Baina horrek ez du esan nahi oinarri ekonomikoa % 10eko gap batek murriztu duenik. Duela astebeteko hitzaldian eskatu zitzaidan plan berezia, gaurko interpelazioan hizpide duzuna, etenik gabe ari gara euskal erakundeok garatzen 79an autogobernua berreskuratu zenetik, eta 81eko Ekonomia Itunarekin. Begira, datu batzuk helarazi behar nizkizun, baina ez dizkizut emango, modu interesatuan argudiatzen jarraitzeko bakarrik balioko baitizute. Terrorismoak ekonomian eragin negatiboa izan duela esatea begi-bistako zerbait esatea da. Eta esan daiteke erakundeen ahaleginak eta enpresaburu askoren eta euskal herritar guztien sakrifizioak eragin zutela gure ekonomia ez hondoratzea, erresilienteagoa eta lehiakorragoa izatea, adierazi dizkizudan datuek erakusten duten bezala. Eta, era berean, begi-bistakoa da, bihar 42 urte egingo ditudanez hemen lanean, eta ekonomian aritu bainaiz beti, etengabe, euskal ekonomiaren inguruan, ezjakintasuna argudiatzea ez litzatekeela gizalegezkoa izango. Gaur egungo gure ekonomiaren errealitatean badago, halaber, iraganeko ahaleginen eta lanaren emaitza ere. Gaur egun, Jaurlaritzak, euskal erakunde guztiek eta eragile ekonomiko eta sozialek −ederki dakizunez− garapen ekonomikoaren aldeko apustua egiten jarraitzen dugu, gizarte kohesionatuagoa lortzeko oinarri den heinean. I+G+Bren alde egiten jarraitzen dugu, inbertsio publikoaren alde, enpresetan inbertitzearen alde, errotzea sendotzeko, talentua erakartzearen eta prestakuntzan inbertitzearen alde; azken batean, Euskadin inbertitzea, bakean eta bizikidetzan oinarritutako etorkizuneko Euskadin, beti izan behar zukeen moduan. Hasi bezalaxe amaitu nahi dut, Gordillo jauna, ETAko terrorismoari buruzko beste gogoeta guztietan balioa duen dimentsio moralaren aurrean. Hamarkada bateko barne-produktu gordin guztiak ere ez du giza bizitza bakar eta ordezkaezin baten galerarekin alderatzerik onartzen. Hamarkada bateko barne-produktu gordin guztiak ere ez du konparaziorik onartzen giza bizitza bakar eta ordezkaezin bat galtzearekin. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24102 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | ARRESE OTEGI | EH Bildu | Interpelazioa, Ikoitz Arrese Otegi EH Bildu taldeko legebiltzarkideak Hezkuntzako sailburuari egina, Haur Hezkuntzako lehenengo zikloari buruz | Eskerrik asko, legebiltzarburua. Lehenik eta behin, ongi etorriak Aretako Eskola komunitateko kideak. Legebiltzar honetara aste honetan idazki bat bidali diguzue legebiltzarkideoi eta hau esaten duzue: "Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak Aretako eskola publikoko bi urteko gelak ixteko erabakia bertan behera gelditu da, eta Aiaraldea osoaren babesaren ondoren, horrek bi urteko gelen jarraipena bermatzen digu datorren ikasturtean, baina ez digu bermatzen gure eskolaren etorkizuna". Halaber, honakoa esaten duzue idazki horretan: "Azpimarratu nahi dugu hau ez dela hemen amaitzen, gure eskolaren etorkizuna ziurtatzeko, borrokan eta lanean jarraituko dugu. Gora Aretako eskola publikoa! Gora Areta!". Eta aipatu nahi dut hasteko, lehenik eta behin, EH Bildun bat egiten dugula zuen aldarrikapen horrekin. Iruditzen zaigu Areta bizia nahi badugu, Aretako eskola bizia ere bermatu behar dela eta horrek, aurten −bueno, datorren ikasturtean−, bi urteko gelak horiek irekita mantentzea ekarri behar duela, baina ez bakarrik datorren ikasturtean, sinetsita gaude aurrerantzean ere Aretak eskola hori bizirik behar duela. Beraz, gure babesik osoena duzue. Eskola txikiak bizirik, herriak bizirik. Eta hau esanda, bi aipamen ere egin nahi ditut. Lehenengoa, euskal sindikalismoa zoriondu nahi dut. Atzo hauteskunde sindikalak egon ziren eta irabazle suertatu ziren erabakitzeko eskubidearen alde, burujabetzaren alde, hezkuntza-sistema propioaren alde eta eraldaketa sozialaren alde dauden indar sindikalak. Beraz, zorionak euskal sindikalismoari. Euskal Herria Bildu hezkuntza-sistema propioaren norabidean bidelagun izango duzue, halaber. Eta, bigarrenik, era berean, matrikulazioprozesuan gauden honetan, euskal jendarteari konfiantza eta lasaitasuna helarazi nahi dizkiot. Hezkuntza-akordioa arnasa luzeko akordio politiko bat da, eta haren garapena hasi besterik ez da egin. Eta, beraz, egon daitezkeen eta ulertzen ditugun kezka eta ezinegon honen aurrean, gure ustez, lasaitasuna eta zorroztasuna behar dira. Segregazioari aurre egitea denon ardura da; bide luzea izango da; hasi besterik ez da egin. Eta, horregatik, orain inoiz baino garrantzitsuagoa da lasaitasunarekin denon artean osatu behar dugun eskola-segregazioaren kontrako herri-itun bat erdiestea eta prozesu hori martxan jartzea. Eta horretan arituko da Euskal Herria Bildu. Eta hau esanda, gatozen harira: egun on, Hezkuntzako sailburua, Bildarratz jauna. Ez da berria esatea Euskal Herria Bildurentzat funtsezko etapa dela Haur Hezkuntzarena, haurren garapen psikomotorrerako, sozializaziorako eta euskara ikasten hasteko; izan ere, kasurik gehienetan, haur-eskola izaten da euskararekin haur gehienek duten lehenengo kontaktua. Eta, honetaz gain, hainbat eta hainbat dira Haur Hezkuntzako lehenengo zikloan horrek dituen onurak haurren garapenean. 0-3 zikloari gure aitortza berezia egiten diogu −esan dudan bezala−, hark duen balioagatik. Jakin badakigu, dena den, badirela ere, gure sistemaren barnean, haurtzaindegi edo hauraparkaleku gisa dauden haur-eskola pribatuak, gutxienez hiru garapenetan laguntzen duten garapen soziala, emozionala eta komunikatiboa ahalbidetzen ez dutenak, baina horietan ez naiz gaurkoan zentratuko. Guk 0-6 etapari −inguruko erkidegoek bezala eta Europako herrialde aurreratuek bezala− aitortzen diegu berebiziko garrantzia duela, bi ziklotan banatuta gainera: 0-3 eta 3-6. Eta gaur 0-3 zikloan zentratuko naiz. Diagnostikoa egiten baldin badugu, zein den Araba, Bizkai eta Gipuzkoako errealitatea kontuan hartzen badugu, ziurrenik, askok ez lukete jakingo definitzen. Izan ere, gurean nolabaiteko nahasmen edo anabasa bat dago Haur Hezkuntzako lehen ziklo horri dagokionez. Baditugu hiru bloke nagusi: Haurreskolak partzuergoa; baditugu udal haureskolak, eta baditugu ere publikoak ez diren bestelako haur-eskolak, zerbitzu hori ematen dutenak. Haurreskolak partzuergoari dagokionez, hasieran 0-3 zikloko eskaintza emateko sortu bazen ere, gaur egun orokortua dago 0-2 zerbitzua ematen duela. Haurreskolak partzuergoko zentro bat dagoen herrian, gainera, eskola publikoa baldin badago, bi urteko gela eskola publikoan bertan txertatua dago, eta eskola publikorik ez badago, bi urteko gela hori asumitzen du partzuergoak berak. Eskola publikoa dagoen tokietan txertatua dagoenez eskola publikoan, doako zerbitzua da; bestela, ordaindu beharrekoa. Eta horrek lehenengo nahasmena sortzen du. Haurreskolak partzuergoari dagokionez, urte askoko borrokaren ondorioz, Legebiltzar honetan adostu zen 18.000 eurotik beherako errenta duten familientzat doakoa izatea, eta, gainera, iragan apirilaren 7ko akordioari jarraituz, edozein familiarentzat doakoa izango da: hezkuntza-akordioari esker Haurreskolak partzuergoa doakoa izango da. Baditugu udal haur-eskolak ere. Horiek haureskola munizipalak dira eta Hezkuntza Sailaren zuzeneko dirulaguntza jasotzen dute. Udalen finantzaketa jasotzen dute, eta, horretaz gain, familien kuotak ere badituzte euren finantzaketarako. Udalen araberakoa da horien kostua, horien tasa. Eta, gainera, udal batzuek zuzeneko zerbitzua ematen dute, eta beste udal batzuek, berriz, esleipen bidez garatzen dute zerbitzu hori. Kasu batzuetan, 0-3 eskaintzen da, 0-2, beste batzuetan. Bi udal haur-eskola ditugu Bizkaian, bi Araban, eta bederatzi Gipuzkoan. Eta publikoak −titulartasun publikoa− duten haur-eskola horiez gain, baditugu, halaber, haur-eskolak, kooperatiboak edota pribatuak direnak. Eta horiek zuzeneko laguntza jasotzen dute Hezkuntza Sailaren partetik, eta haien esku gelditzen da tasak zeintzuk diren zehaztea. Inork gutxik ukatuko du nolabaiteko anabasa dagoela ziklo honetan guztian eta berrantolaketa bat behar-beharrezkoa dela. Horregatik iruditzen zaigu −esan dudan bezala− iragan, apirilaren 7an, hezkuntza-akordioa adostu genuenean, 0-3, 0-2 etapari dagokiona, jauzi inportante bat egin genuela doakotasun hori lortuz edo adostuz. Eta iruditzen zaigu, orain, filosofia horren barnean, bigarren jauzi bat egiteko momentuan gaudela. Esan dudan bezala, EH Bildun uste dugu hezkuntza-akordioaren filosofiarekin jarraituz gogoeta bat egin behar dugula 0-3, 0-2 ziklo horrek behar duen birdefinizio hori erdiesteko. Partzuergoaren doakotasuna, gainera, bai Legebiltzar honetan, eta bai euskal jendartean, albiste oso pozgarria izan zen urte askoko borrokaren ondorioz −esan dudan bezala, albiste oso ona izan zen−, baina, ziklo honetan dugun aniztasuna kontuan hartuta, nahasmenak ere sortu ditu. Hezkuntza Sailak egin duena izan da Haurreskolak partzuergoa doakoa jarri irailetik aurrera, eta, era berean, egin duena izan da itunpekoetako bi urteko gelak itundu. Eta udalak? Zalantza hori badugu. Udalen esku gelditzen da zerbitzu hori ematea, eta zerbitzu hori doakoa izango den edo ez bermatzea. Eta horrek −badakigu, eta, zuk zeuk, sailburua, jakingo duzu− udal askotan nahasmena sortu du. Horregatik, iruditzen zaigu udalek Hezkuntza Sailaren partetik jasotzen dituzten dirulaguntza publiko horiek handitu egin behar direla, berehala −matrikulazioa apirilaren 17an hasiko baita−, eta herritarrek zerbitzu publiko hori jasotzearen inguruko nahasmena dutela gurean, eta, bestetik, gogoeta egin beharko genukeela, hezkuntzaakordioaren norabidean, benetan Haurreskolak partzuergoa birfundatzeko eta ziklo horri erantzuna emango dion Haurreskolak partzuergo unibertsal bat denon artean eraiki dezagun. Horregatik, hori dela eta, jakin nahi dugu Hezkuntza Sailak zer asmo dituen Haur Hezkuntzako lehenengo zikloari dagokionez. Eta, horren ostean, EH Bilduren planteamendua eta proposamena helaraziko dizuet. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24103 |
12 | 140 | 31.03.2023 | HEZKUNTZAKO SAILBURUAK (Bildarratz Sorron) | Interpelazioa, Ikoitz Arrese Otegi EH Bildu taldeko legebiltzarkideak Hezkuntzako sailburuari egina, Haur Hezkuntzako lehenengo zikloari buruz | Legebiltzarreko presidente andrea, sailburuok, legebiltzarkideok, gonbidatuak, egun on. Arrese jauna, jaio eta bizitzako lehenengo urteetan haurrei eskaintzen zaien heziketa erabakigarria izango da haurrak gizabanako gisa izango duen garapenean. Familiari dagokio, lehenik eta behin, haurra heztea, familia baita haurra gizarteratzearen lagunduko duen eragile nagusia; izan ere, familiaren eraginaren bitartez sendotzen eta azpimarratzen dira haurraren nortasuna egituratuko duten oinarrizko balioak. Haurraren adimen-gaitasuna eta afektibitategaitasuna garatzen dira eta helduen kultura igortzen da. Heziketa jasotzeko eskubidea ziurtatzen dugun administrazio publikoei dagokigu, berriz, familiei haurrak hezteko orduan laguntzea eta, horretarako, neurri egokienak ikustatzea. Euskadin, ziklo horren eskaintza osatzen duten tipologia eta kondizio askotariko zentroetan artatzen dira adin horietako haurrak. Haurreskolak partzuergoa daukagu guk aukera nagusitzat. Baditugu udal haureskolak, eta horiei buruz ere hitz egingo dugu. Haurtzaindegi pribatuak baditugu, irabazi asmorik gabeko erakundeen mendeko haurtzaindegiak. Eta baditugu, halaber, 2 urteko haurrak eskolatzeko gelak ikastetxe publikoetan eta itunpeko ikastetxeetan. Familien premien arabera, eta haien aukeramen askea egikarituz, adin horietako haurren hezkuntza-arretaren kalitatea eta familiei laguntzeko zerbitzu horren funtzioa bermatu nahi dira dagoen eskaintzaren bitartez, haien familia-bizimodua eta lanbizimodua bateragarri egiten laguntzeko. 0-3 urte arteko haurrentzako heziketa, arreta eta laguntzako zerbitzuaren xedeak jarraian zehaztuko ditut. Lehenengoa, familiekin batera, haurraren garapen integrala sustatzea. Haurra hezteko eta gizarteratzeko orduan, garrantzi berezia emango zaie haurraren eskubideen errespetuari, haurraren ongizate psikofisikoari eta haurraren gaitasun guztien garapenari: afektibitate mailakoak, sentimen- eta mugimendu-gaitasunak, ezagutza-mailakoak eta harreman- eta gizarte-gaitasunak. Bigarrena, desberdintasunak prebenitzeko eta horiek orekatzeko heziketa sustatzea, gizartean baztertuen daudenei arreta berezia eskainiko zaielarik edo berdintasunaren alde lan egingo delarik. Hirugarrena, bi hizkuntza ofizialetan elebitasuna bermatzeko kondizio egokiak ahalbidetzea eta baita sustatzea ere. Laugarrena, familiei laguntzeko zerbitzu bat eskaintzea. Hiru urte baino gutxiago dituzten haurrak zaintzeko zerbitzu bat familia-bizitzaren eta laneko bizitzaren arteko bateragarritasuna erraztu ahal izateko. Bosgarrena, eta oso inportantea: landaeremuetako biztanleriak izaera hezitzailea eta laguntzailea duen zerbitzua eskuratzeko aukera edukitzea. 2003an Haurreskolak partzuergoa sortu zenetik landutako politika horren ondorioz, 2 urterekin eskolatze-maila altuena eta % 90 ingurukoa duen erkidegoa gara. 20-21 ikasturteko datuak dira, azken datu ofizialak; zehazki, % 89,6. Estatu osoko zenbateko altuena da, eta % 56,2ko batezbestekoaren % 33,5 gainetik. Era berean, adierazi behar dugu autonomia-erkidego gehienek ez dutela % 50 gainditzen. Horregatik guztiagatik, etapa horretan esku hartzen duten eragile guztiek familiei ematen dieten zerbitzua balioetsi eta haren balioa nabarmendu behar dugu. Izaera asistentziala garrantzitsua denez, garrantzi berezia eman behar diogu horri ere −nola ez− hezkuntzaren ikuspegitik. Hezkuntzaren lehen xedea da haurren garapen osoa lantzea dimentsio eta alderdi guztietan, familiekin, gertuko lankidetzarekin. Erantzunkidetasuna, lankidetza eta elkarren onarpena funtsezko jardun-oinarriak dira irakaskuntzaikaskuntzarako prozesuak lantzeko. Oinarrizko konpetentziak eskuratzeko funtsa ezartzen eta lantzen da hezkuntza-etapa honetan. Hau da, bizitzako eremu eta egoera guztietan, arazoei prestutasunez erantzuteko konpetentzien oinarriak ezartzen dira. Adin horietan, berebiziko garrantzia dute norberari buruzko irudi doitua eraikitzeko eta haurrek euren burua ezagutu, baloratu eta kontrolatzeko, ikaskuntza horien bidez jartzen baitituzte euren autonomia eta ekimen pertsonala lantzeko oinarriak, alegia, euren etorkizunerako pertsona bezala osatu ahal izateko elementu ezinbestekoak eta oinarrizkoak direnak. Pertsona guztiekin izandako harremanen bizipen guztien eta ikasitako guztiaren ondorioa da eraikuntza hori. Eta gauza berriak ikasteko abiapuntua den aldetik, oinarrizko konpetentzia guztiak lantzen laguntzen du. Horregatik guztiagatik, garapen pertsonal, emozional, intelektual eta sozial azkar eta konplexua gertatzen den etapa bat da Haur Hezkuntza, eta hezkuntza-komunitate osoak eman behar dio arreta hari. Hezkuntza-komunitatearen parte-hartzea eta inplikazioa eta, bereziki, irakasleen eta familien arteko koordinazioa funtsezkoak dira etapa horretan. Etapa guztietan, baina hemen, bereziki. Ikasleen heldutasun-, emozio- eta gizarte-bilakaeraren eta ikaskuntzen jarraipena egitea ezinbestekoa da ikasleen hezkuntzaarrakasta, nola oraingoa, hala etorkizunekoa, ziurtatzeko. Haur Hezkuntzak, gainera, derrigorrezko oinarrizko hezkuntzan sartzea erraztuko duten oinarriak ezartzen ditu. Euskadin erabat konprometituta gaude hezkuntza-ikuspegi hori indartzera bideratutako ikuspegiarekin, eta hala jasotzen da indarrean dauden curriculum-dekretuetan eta eginbidean dauden aldaketa-dekretuetan. Gure Gobernuak Haur Hezkuntzako lehen ziklorako dituen asmoei buruz egin duzun galderari erantzunez, honako hau adierazi nahi nizuke. Lehenik. Apirilaren 7an onetsitako hezkuntzaituna zintzo betetzeko urratsak egiten jarraituko dugu, Haurreskolak partzuergoa indartuz, 2023-2024 ikasturterako kalitatezko eta doako eskaintza unibertsalarekin. Bigarrenik. Ildo berean, Erronka Demografikorako 2030erako Euskal Estrategian jasotako konpromisoak ere bete egingo ditugu. Helburu nagusia da Haurreskolak partzuergoa indartzea zerbitzu publiko modura, kalitatezko eta doako eskaintza unibertsala egitea, haur behartsuenek plazak bete ditzaten sustatzea, ordutegiak eta eredua malgutzeko neurri gehigarrien bidez, unibertsaltasunean eta aukera-berdintasunean aurrera egiteko, eta kontziliazioa indartzeko kondizioak sortzeko. Hori da bidea: gehien behar duenari laguntzea; eta behar duten familientzat ahalik eta bermerik handieneko zerbitzua eskaintzea, familiabizimodua eta lan-bizimodua uztartu ahal izateko. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24104 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | ARRESE OTEGI | EH Bildu | Interpelazioa, Ikoitz Arrese Otegi EH Bildu taldeko legebiltzarkideak Hezkuntzako sailburuari egina, Haur Hezkuntzako lehenengo zikloari buruz | Eskerrik asko, berriz ere. Eskerrik asko, sailburua, zure erantzunagatik. Haur-eskolei dagokienez, inongo zalantzarik ez dugu hezkuntza-akordioaren norabidean urratsak egiten ari dela Hezkuntza Saila. Pero usted mismo ha dicho: "Oso tipologia askotariko ikastetxeak dauzkagu ziklo horretan". Eta, gure ustez, tipologia-aniztasun horren barruan, errespetatu behar da sistema guztiak duen aniztasun hori guztia. Eta iruditzen zaigu ere hezkuntza-akordioaren norabidean urratsak egitea izango litzatekeela hezkuntza-etapa horretan dagoen Haurreskolak partzuergoa birfundatzea, berrindartzea. Guri iruditzen zaigu hezkuntza-akordioan esan genuela Haurreskolak partzuergoa berrindartu behar dela, eta eskaintza unibertsaleko eta kalitatezko eta doako zerbitzu publiko bihurtu. Horrekin guk uste dugu bi kontu egin beharko genituzkeela. Bata, epe ertainari dagokionez, eta bestea, epe urgente bati dagokionez, berehalakoan. Lehenengoa, epe ertainari dagokiona, Haurreskolak partzuergoa birfundatzeari dagokiona izango litzateke. Iruditzen zaigu positiboa dela, egokia dela, egun Haurreskolak partzuergoak ematen duen zerbitzua. Hango profesionalek, aipatu diren hainbat arrazoirengatik, lan ikaragarri ona egiten dute, eta guk hori ez dugu zalantzan jartzen. Beraz, iruditzen zaigu partzuergo berrituak egun existitzen den horretatik abiatu behar duela. Dena den, antolaketa eta egiturari dagokionez, nobedadeak behar direla iruditzen zaigu. Partzuergo berritu hori unibertsala izan dadin eta, gure ustez ematen den eta diru publikoz laguntzen den zerbitzu bakarra izan dadin, urratsak egin beharko lirateke eta horrek eskatzen du gaur existitzen diren partzuergoko haureskola horiek parte hartzea bertan, noski. Baina, halaber, iruditzen zaigu udalek dituzten haur-eskola munizipal horiek ere partzuergo berritu horretan parte hartzeko aukera izan beharko luketela, haien udal autonomia errespetatuz, besteak beste, kasu batzuetan 0-3 zikloa, modu pedagogiko horretan, hala izatea erabaki dutelako. Eta, gainera, Haurreskolak partzuergo berritu horren batzar nagusian, udalek duten balioa, haien erabakitzeko gaitasuna handiagoa izan beharko litzateke, eta lotesleagoa, ez orain gertatzen den bezala. Eta, hor, zergatik ez?, gogoeta horren baitan, etorkizun batean, euskal hezkuntzazerbitzua osatuko duten ikastetxeek, agian, izan beharko lukete aukera zerbitzu edo partzuergo berritu horren parte izateko. Baina hau iruditzen zaigu sektoreko agente guztiekin eztabaidatu beharko genukeen zerbait izan beharko litzatekeela. Hemen, ikastetxeek badutelako zeresana, Euskal Hezkuntza Zerbitzua osatuko dutenek ere, Haurreskolak partzuergoak baduelako zeresana, eta udalek ere badutelako zeresana, Hezkuntza Sailarekin batera birformulazio edo berregituratze hori egin nahi badugu. Berriz ere diot, gure ustez, Haurreskolak partzuergotik abiatuta, berregituraketa berri bat beharko litzateke, hezkuntza-akordioan eman genuen jauzi horren bigarren buelta bat eman dezagun. Baina, hori horrela izanik, urgenteak diren eta udalek beharbeharrezkoak dituzten neurriak hartu behar dira ja. Eta hori nola zertzen da? Hezkuntza Sailak diru gehiago inbertitu behar du udaletan doakotasun hori berma dadin. Zergatik? Bada, herritar baten ikuspegitik, egun gerta daitekeena delako bere herrian izatea Haurreskolak partzuergoaren haur-eskola bat doan eta izatea haur-eskola munizipala, kobratzen den tasa batekin. Eta iruditzen zaigu, biek zerbitzu publikoa eskaintzen duten momentutik, egoera hau gainditu beharko litzatekeela, eta zerbitzu publiko horiek guztiek doakoak izan beharko luketela. Baina, eskumen hori udalena denez, udalen gain gelditzen da finantzaketa hori handitzea edo ez, doakoa izan dadin edo ez bermatzeko. Eta udalak −bederatzi udal hauetatik, batez ere, ertain eta txikiak direnak− itota daude eta ezinezkoa dute doakotasun hori bermatzea. Horregatik, iruditzen zaigu epe ertain edo luze bati begira, hezkuntza-akordioaren bigarren buelta batean, Haurreskolak partzuergoa birfundatzeko gogoeta bat abiarazi beharko genukeela. Eta, epe laburrari dagokionez, iruditzen zaigu udal haur-eskoletan ere Hezkuntza Sailak doakotasun hori bermatzeko instrumentu berriak jarri beharko lituzkeela martxan, eta, beraz, diruz lagundu beharko lukeela, doakotasun hori bermatzeko. Besterik gabe, eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24105 |
12 | 140 | 31.03.2023 | HEZKUNTZAKO SAILBURUAK (Bildarratz Sorron) | Interpelazioa, Ikoitz Arrese Otegi EH Bildu taldeko legebiltzarkideak Hezkuntzako sailburuari egina, Haur Hezkuntzako lehenengo zikloari buruz | Arrese jauna, eskerrik asko. Bueno, egia da gu, dagoeneko, udaletxeekin lanean ari garela. Baina zuk esan duzun bezala, Euskadiko Toki Erakundeei buruzko Legea onetsiz geroztik eskuduntza udal-eskuduntza da. Eta guk gonbidapena luzatu diegu gureganatzeko. Baina, hainbat arazo direla medio, badirudi ez dela posible. Kasu batzuetan, pertsonala, beste kasu batzuetan, ez da pertsonala, baina jendea dago tarteko. Orduan, norberak asumituta daukanez bere eskuduntza, eskuduntza propio bat denez, finantzaketa ere propioa da. Eta hor dago eztabaida, hor dago eztabaida juridiko bat, guk ere badaukaguna, ikuspegi juridiko batetik, legelariekin eta abar, eta ez da erraza. Hala eta guztiz ere, gure borondatea bada udalerri horietan guztietan dauden haur-eskolak ere gure eskuduntzara pasatzea, inongo arazorik gabe, baldin eta gai bagara denon artean hitz egiteko edo moldatzeko eta dauden arazoak gainditzeko. Baina, beti bezala, eskua zabalik ulertu ahal izateko. Lehen hitzaldian esan dizudan bezala, Haurreskolak partzuergoak funtsezko zeregina betetzen du eta betetzen jarraituko du gure gizartean, udalen −partzuergoaren parte baitira−, Eusko Jaurlaritzaren parte-hartzearekin, eta sortu zenetik zerbitzuak erabili dituzten familien berrespenarekin. Datorren 2023-2024 ikasturtetik aurrera, zerbitzua indartu egingo da, doakoa izango da, eta ez du kosturik izango familientzat. 2023ko ekitaldi honetarako, Haurreskolak partzuergoaren finantzaketa indartu egin da eta 66 milioi euroko aurrekontua izatera iritsi gara. 2018. urtearekin alderatuta, aurrekontua % 22 baino gehiago handitu da: 53,90 milioi euro izatetik lehen aipatutako 66 milioi euro izatera pasatu gara. Aurrerapausoak egiten jarraitzen dugu apirilaren 7ko hezkuntza-akordioan eta Erronka Demografikoaren Estrategian jasotako konpromisoei erantzun egokia emateko. Esparru biak −oinarrien akordioa eta estrategia− gogotik eztabaidatu dira Legebiltzar honetan, eta adostasun zabalak lortu dira. Zehazki, Erronka Demografikorako Estrategiaren edukiak bere aurreikuspenetan jaso ditu Eusko Legebiltzarrak erronka demografikoari buruz 2022ko maiatzaren 18an egindako osoko bilkura monografikoan onartutako 74 ebazpenak. Ebazpen horietako asko oposizioko alderdi guztien aldeko botoarekin onartu ziren. Egoera horrek garrantzi handia du, demografikoa lehen mailako erronka delako, eta ikuspegi estrategikoa eta herrialde partekatua behar delako. Era berean, ezaguna da Ganbera honetako lau alderdi nagusiek 2022ko apirilaren 7an sinatutako oinarrizko hezkuntza-akordioak eragin duen adostasun-maila zabala. Haur Hezkuntzari dagokionez, eta, zehazki, lehen zikloan, Legebiltzar honekin zehaztutako eta adostutako ildoan aurrerapausoak egiten jarraitzen dugu, eta gure gobernu-akordioei eusten diegu. Eta, lehen aipatu den bezala, partzuergoa indartzeko. Eta, dakigun bezala, partzuergo horretan, Eusko Jaurlaritzaz eta haren hainbat sailez gain, badaude, halaber, udalak, eta hori ere inportantea da. Gure Gobernuaren apustua garbia da familiei laguntzeko politikekin eta Haurreskolak partzuergoak, zerbitzu publiko eta doakoa den heinean, duen funtsezko zereginarekin. Gure Jaurlaritza, Hezkuntza Saila eta Haurreskolak partzuergoa familien ondoan egongo dira beti. Eta elkarrekin egiten dugun lana; udalek beren ikuspegia ematen digute eta gure ikuspegia ematen dugu, baina beti eskuzabaltasunez bi aldeetatik. Partzuergoak bere hezkuntza-eskaintza bultzatzen jarraituko du, dagoen benetako eskaera kontuan hartuta eta eskaintzen dituen hezkuntzazerbitzuak familien beharretara egokitzen direla zainduz. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24106 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | GONZÁLEZ RODRÍGUEZ | EP-IU | Galdera, Isabel González Rodríguez Elkarrekin Podemos-IU taldeko legebiltzarkideak Hezkuntzako sailburuari egina, Aretako 2 urteko gela ixteari buruz | Eskerrik asko, mahaiburu andrea. Egun on, sailburu jauna. Duela astebete eskas, Hezkuntza Sailak jakinarazi zion Aretako Fabian Legorburu ikastetxeko zuzendaritzari bi urteko ikasgela itxi egingo zuela. Eta, joan den asteartean, Hezkuntza Sailak atzera egin zuen eta gela mantendu egingo zela esan zuen. Atzera-aurrera horiekin, galdetu nahi dizugu nola justifikatzen duen sailak Aretako eskola publikoari buruzko erabaki bat eta kontrakoa. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24107 |
12 | 140 | 31.03.2023 | HEZKUNTZAKO SAILBURUAK (Bildarratz Sorron) | Galdera, Isabel González Rodríguez Elkarrekin Podemos-IU taldeko legebiltzarkideak Hezkuntzako sailburuari egina, Aretako 2 urteko gela ixteari buruz | Legebiltzarreko presidente andrea. González andrea, 2022ko abenduaren 21eko Aginduan ezarritako egutegiaren arabera, ikasleak onartzeko eta eskolatzeko prozesuan murgilduta gaude gure Erkidegoan. Laudioko udalerriko kasu zehatzaren inguruan, udalerri horrek bost ikastetxeren eskaintza du eskuragarri Haur Hezkuntzako eta Lehen Hezkuntzako etapetan, hiru publiko eta bi itunpeko. Ikastetxe horiek 101 familiaren eskaera jaso dute, eta, helarazitako eskaeraren arabera, udalerriko ikastetxe guztiek bi urteko ikasleen taldea izango dute, familiek eskatu duten aukera kontuan hartuta. Aipatu nahi dizut etengabeko koordinazioa dagoela Laudioko Udalarekin eta hezkuntza-komunitatearekin, betiere hezkuntza-erantzunik onena ezarri ahal izateko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24108 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | GONZÁLEZ RODRÍGUEZ | EP-IU | Galdera, Isabel González Rodríguez Elkarrekin Podemos-IU taldeko legebiltzarkideak Hezkuntzako sailburuari egina, Aretako 2 urteko gela ixteari buruz | Bueno, barkatu, lehenengo eta behin. Eskerrik asko erantzunagatik. Eskola publikoak ezin du etengabeko ziurgabetasunean bizi. Urtez urte, ikasturtez ikasturte, eta are okerrago, gauza bat defendatzen dela entzuten, baina kontrakoa egiten dela ikusten. Aste honetan Aretari suertatu zaio bere bi urtekoen gelarekin. Baina joan den ikasturtean gauza bera gertatu zen Amurrioko Mendiko eskolako ikasgelarekin; edo Zabaleko ixteko asmoa izan zenutenean. Kasualitatez, guztiak Aiaraldean. Gasteizen Txantxangorri haur-eskola itxi zenuten, eta beste 11 kasu gehiago daude. Eta, horiei guztiei dagokienez, Elkarrekin Podemos-IUko kideok erabaki horien aurka gaudela adierazi dugu. Batzuetan atzera egiten duzue, beste batzuetan, zoritxarrez, mehatxua bete eta ikasgela publikoren bat itxi egiten duzue. Eta hemen daukat duela urtebeteko hezkuntzaakordioaren 27. puntua, letra larriz idatzitako akordioa, argi eta garbi esaten duena eskola publikoaren perimetroa handitu egingo dela. Eta hori da, hain zuzen ere, egiten ari ez zaretena. Akordioa errespetatuz defendatzen da hezkuntza publikoa, Gobernuaren ekintza kontrolatuz defendatzen da, eta kaleetan defendatzen da, Aretako eskola-komunitateak azken urteotan egin duen bezala, bizkor eta irmo erreakzionatuz. Manifestazioa antolatu dute, sinadurabilketa egin dute, mozio bat eraman dute Laudioko Udalbatzara. Eta gaur hemen ditugu, kalean eta Legebiltzarrean, zure hitzak arretaz entzuten, eta erne jarraitzeko prest. Hori guztia bi asteren buruan. Eta badakizue zergatik? Izan ere, eskola publikoko jendearekin ez dagoelako jolasik; eta oso argi hitz egiten dutelako. Sailak mehatxu egiten du, hezkuntza-komunitateak erantzun egiten du, sailak atzera egiten du, eta hori da gertaeren segida. Baina zer gertatuko zatekeen komunitateak erantzun izan ez balu? Bada, argi eta garbi, gela itxi egingo zenuketen. Ziur horrela izango litzatekeela. Eta hori da gertatutakoaren sekuentzia. Hezkuntza Sailak erabaki bat hartzen du, komunitateak protesta egiten du, Hezkuntza Sailak atzera egiten du. Eta zer gertatuko zatekeen, komunitateak erantzun izan ez balu? Sailak jarraituko al zukeen ikasgela ixteko erabakiarekin? Bada, ziur gaude baietz. Aiaraldean eskola txiki baten izaera eta funtzionamendua duten ikastetxeak ditugu, herri- edota auzo-izaera dutenak. Kasu hauetan, Laudio eta Amurrion, zailtasunak bizitzen ari diren ikastetxeak daude, auzoari oso lotutakoak eta zerbitzua ematen diotenak. Gure ustez, ikastetxe hauek dira babestu behar direnak. Beraz, komunitateari dei egiten diogu hezkuntza publikoaren defentsan elkarrekin jardun dezagun Aretan bezala antolatuta, Damoklesen ezpata ez dadin beti gure buruen gainean egon. Izan ere, publikoan uste duguna eta espero duzuena baino askoz boteretsuagoak gara. Baina baita Aiaraldean −zehazki, Laudion eta Amurrion−, eskola publikoak badu beste arazo bat ere, alegia, itunpeko eskolan plaza gehiegi eskaintzen direla, eta hura gai dela herriko bi urteko haur guztiak hartzeko. Gehiegizko eskaintza segregazioa da. Ez dakit nola ez zareten oraindik konturatzen. Kontua da, gaur-gaurkoz, ez duzuela eskola publikoaren inguruan komunitaterik aurkituko antolatuta ez dagoenik. Izan ere, hain agerikoa da hezkuntza publikoaren aurka ari zaretela, ezen familia handi hori osatzen dugun komunitatea oso adi baitago eta baikaude. Beraz, dei egiten diogu komunitateari hezkuntza publikoa defendatzeko, elkarrekin antolatuta jardun dezagun −Aretan bezala− Damoklesen ezpata ez dadin beti gure buruen gainean zintzilik egon, beharrezkoa bezain indartsua baita eskola publikoa. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24109 |
12 | 140 | 31.03.2023 | HEZKUNTZAKO SAILBURUAK (Bildarratz Sorron) | Galdera, Isabel González Rodríguez Elkarrekin Podemos-IU taldeko legebiltzarkideak Hezkuntzako sailburuari egina, Aretako 2 urteko gela ixteari buruz | Señora González. Onarpen prozesuan egin diren aldaketa guztiek apustu argi bati erantzun diote: ikasle guztiak modu orekatuagoan eskolaratzea diru publikoz finantzatutako ikastetxe guztietan, bi urteko gelekin hasita. Eta hau lehen urrats bat da, baina oso garrantzitsua. Begira, bi urteko gelarako matrikulaziorako behin-behineko datuak aztertuz, zera diote zenbaki horiek: 11.963 eskaera jaso ditugu. Horietatik, % 93,8k lehen aukeran zuten ikastetxean lortu dute plaza. % 3,8k familiek eskatutako beste ikastetxeren batean lortu dute lekua. % 2,3ren kasuan, Administrazioak eman die eskolaratze-plaza. Esan dizudan bezala, bi urtekoen ikasgeletan aurrematrikulak ematen dizkigun datuek hau diote: 11.963 matrikula-eskaera jaso ditugu. Ehunekoari dagokionez, familien % 93,8k beren lehen aukeran lortu dute semea edo alaba eskolatzea −berriro diot, % 93,8k−. Familiak adierazi duen ikastetxeren batean matrikulatu da beste % 3,8a. Eta gainerako % 2,3ari dagokionez, Administrazioak esleitu die plaza bat. Zergatik? Kasu horretan, familia horietako gehienek ikastetxe bakarra eskatu zutelako; eta, han plazarik gabe geratzean −izan ere, beste familia batzuek beraiek baino puntuazio handiagoa zuten, eta ez zekiten beste ikastetxe batzuk ere interesatuko zitzaizkiela−, aukerarik onena iruditu zaigun plaza esleitu behar izan diegulako. Eta prozesua aurrera doan arren eta behin betiko zerrendak apirilaren amaieran ezagutuko ditugun arren, abagunea aprobetxatuko dut jakinarazteko bi urtekoen gela eskaintzen duten 514 ikastetxeetatik % 96,7k hobetu egin dutela kalteberatasun-indizea, zonaren arabera legokiokeenarekin alderatuta; edo egonkor mantendu dela, edo ez dela beharrezkoa izan ehunekoa aldatzea, dagokion batezbestekoan dagoelako jada kasuen % 96,7. Azken batean, hezkuntza-eragileekin eta -patronalekin eztabaidatu, kontrastatu eta adostu den prozesu berri bat bultzatzen ari gara. Eta, noski, haiekin guztiekin hitz egiten jarraituko dut. Gainera, aurreratzen dizut Legebiltzar honetako Hezkuntza Batzordean agerraldia eskatu dudala xehetasunez azaltzeko −behin betiko zerrendak ezagutu ondoren− matrikulazio-prozesu honekin zerikusia duen guzti-guztia. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24110 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | GONZÁLEZ RODRÍGUEZ | EP-IU | Galdera, Isabel González Rodríguez Elkarrekin Podemos-IU taldeko legebiltzarkideak Hezkuntzako sailburuari egina, Haurreskolak partzuergoan matrikulatzeko araudi berriari buruz | Bai. Eskerrik asko. Hoy va de haur-eskolas. Hezkuntza Sailak eman du ikasturtean Haurreskolak partzuergoan haurren izen emateko araudi berria. Badira hainbat nobedade. Esanguratsuena, agian, jada ezaguna zitzaiguna, haur-eskolen doakotasuna. Gure alderdiaren eta, oro har, hezkuntza-komunitate osoaren urteetako eskaera baten arautzea azkenean. Baina, doakotasunaz gain, badira beste hainbat neurri eta horien inguruan galdetu nahi dizugu: zer balorazio egiten du Hezkuntza Sailak Haurreskolak partzuergoan izena emateko baldintza berrien inguruan? | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24111 |
12 | 140 | 31.03.2023 | HEZKUNTZAKO SAILBURUAK (Bildarratz Sorron) | Galdera, Isabel González Rodríguez Elkarrekin Podemos-IU taldeko legebiltzarkideak Hezkuntzako sailburuari egina, Haurreskolak partzuergoan matrikulatzeko araudi berriari buruz | Legebiltzarreko presidente andrea. González andrea, zure galderari erantzunez, eta lehen Arrese jaunari esan diodan bezala, Hezkuntza Sailak konpromiso sendoa du Erronka Demografikoaren Estrategiarekin, osoko bilkura monografikoan 2022ko maiatzaren 18an eztabaidatu zenarekin, bai eta joan zen 2022ko apirilaren 7an onetsi zen hezkuntza-akordioarekin ere. Haurreskolak partzuergoak konpromiso horiei erantzuteko duen zeregina funtsezkoa da. Azken urteotan, Haurreskolak partzuergoak emandako zerbitzua funtsezko zerbitzu bilakatu da milaka familiarentzat. Familia horiek beren seme-alabek jasotzen duten kalitatezko zerbitzuarekin eta transmititzen dien konfiantzarekin pozik ageri dira. Horregatik guztiagatik, behin baino gehiagotan aurreratu den bezala, Haurreskolak partzuergoa eman beharreko urratsak egiten ari da 2023-2024 ikasturtean 0-2 urteko etapan doakotasun osoa eta eraginkorra lortzeko. Alde horretatik, joan zen martxoaren 22an partzuergoko zuzendaritza-batzordeak plazen eskaintza eta ikasturte berrirako funtzionamendua eta onarpenirizpideak erregulatzen dituen araudi berria onartu zuen. Zure galderari erantzunez, onartutako baldintza berrien helburu nagusia da Haurreskolak partzuergoa indartzea zerbitzu publiko unibertsal, kalitatezko eta doakoa den aldetik, eta haur zaurgarrienek plazak bete ditzaten sustatzea, ordutegiak eta eredua malgutzeko neurri gehigarrien bidez; horrela, unibertsaltasunean eta aukera-berdintasunean aurrera egiteko eta kontziliazioa indartzeko baldintzak sortzeko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24112 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | GONZÁLEZ RODRÍGUEZ | EP-IU | Galdera, Isabel González Rodríguez Elkarrekin Podemos-IU taldeko legebiltzarkideak Hezkuntzako sailburuari egina, Haurreskolak partzuergoan matrikulatzeko araudi berriari buruz | Esan bezala, hainbat berritasun ezarri dira haur-eskolen matrikulatzeko araudian, eta horietako askoren oinarrian dagoen politika-eredua ez dator bat hezkuntza-akordioak Hezkuntza Sailari ezartzen dizkion aginduekin. Adibidez, bi hilabetez, hileroko gutxieneko % 80ko asistentzia betetzen ez duen ikasleari baja emango zaio eta ezin izango du hurrengo hiru hilabetetan izena berriro eman. Bestalde, arrazoituriko kasuetan izan ezik, hamar egunez jarraian haur-eskolara ez doan umeari ofiziozko baja emango zaio. Gurasook badakigu haur-eskolako lehen urtea zer den haur batentzat, eta oso litekeena da egunen erdietan ere joan ezin izatea. Eta nork justifikatu behar du absentzia? Familiak? Zentzugabea iruditzen zaigu. Gainera, matrikulazioa gurasoen lan-egoeraren arabera baldintzatu du Hezkuntza Sailak. Haurra ez da onartua izango, baldin eta gurasoak jaiotza-baimenaz gozatzen ari badira, eszedentzia-egoeran egon edota ABEEE batean badaude. Benetan ABEEEn dagoen familia batek ezingo du eraman haur-eskola batera bere haurra? Eta familiak haurra arratsaldeko laurak arte haur-eskolan mantendu ahal izateko, guraso biek lanean daudela ziurtatu beharko dute. Bi gurasoak lanean aritu beharko dutela haureskolako zerbitzua laurak arte erabili ahal izateko? Baina, gainera, Hezkuntza Sailak fidantza bat ezarri du, fidantza bat umeen asistentzia bermatzeko. Fidantza hori ez zaie familiei itzuliko umeek % 65eko asistentzia betetzen ez badute. Fidantzaren kontu hori zentzugabekeria bat da. Familiei haur-eskolen erabilera erraztu nahi bazaie, bete behar diren baldintza horiekin guztiekin, esan ere esango nuke haien erabilera galgatu egiten dela. Gainera, fidantza hau, barka iezadazu, baina ezkutuko kuota bat da, eta irakaskuntzagatik kuota kobratzea legez kontrakoa da. Politika horiek −haur-eskolen eredu desberdinak daudela esan dugu−, gainera, berdin eragin beharko liekete sare publikoko zein itunpeko sareko haur-eskolei. Hezkuntza Sailak benetan kontrolatuko al du itunpeko haur-eskolek joko-arau berberak betetzen dituztela? Ordutegia eta mugapen berberak izango al dituzte itunpekoek? Guk argi dugu neurriak oztopoz eta baldintzaz josita daudela, eta garbi dagoena da ez dutela Haurreskolen partzuergoa indartzen. Badirudi Hezkuntza Sailari ez zaiola interesatzen matrikularen igoera. Horregatik, baliabideak mugatu nahi ditu. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24113 |
12 | 140 | 31.03.2023 | HEZKUNTZAKO SAILBURUAK (Bildarratz Sorron) | Galdera, Isabel González Rodríguez Elkarrekin Podemos-IU taldeko legebiltzarkideak Hezkuntzako sailburuari egina, Haurreskolak partzuergoan matrikulatzeko araudi berriari buruz | Begira, González andrea. Nik ere urte batzuk egin ditut Legebiltzarrean. Eta Gorrotxategi andreak ere ezagutzen nau, eta noizbait aipatu dut zein garrantzitsua den parlamentarismoak eta politikagintzak akademiaren ohitura batzuk bederen beretzea. Zorroztasunarena da horietako bat. Esaterako, adibide bat bakarrik jarriko dizut, ez baitut tematu nahi. Izan ere, nik ulertzen dut bai zuk eta bai nik, apirilaren 7ko akordioa sinatu badugu, gauza bera nahi dugula. Fidantza? Zer fidantza? Ez dago fidantzarik. Familia batek ere ez du ez fidantzarik ez kuotarik jarri beharko. Ezer ere ez. Eta horrela hartu ahal izango nituzke adierazi dituzun adibide guztiak; benetan harritu egiten nauelako esaten ari zaren horrek, eta ez dakidalako nondik jasotzen duzun informazioa. Eta egunen batean −eta beti esaten dizut− informazio-arazoren bat, zalantzaren bat baduzu, nahikoa duzu niri deitzea. Eta ez naiz tematuko, ulertzen baitut ez dela hori zure nahia, baina edozein dokumenturen aurrean, edozein informazioren aurrean, nahikoa duzu niri deitzea. Beraz, lehen adierazi dizuedan bezala, partzuergoak orain arte bezala funtsezko zeregina izaten jarraituko du gure gizartean. Zerbitzua doakoa izango da, ez du kosturik izango. Familientzat datorren ikasturtean ez da fidantzarik ere. Doako zerbitzu publikoak emateak esleitzen diren baliabide publikoak modu eraginkorrean kudeatzea eskatzen du, eta gutxieneko gainbegiratze- eta kontrol-arauak ezarri behar dira. Gizarteari zor diogu Administrazio arduratsu eta eraginkorra garen aldetik. Baliabide asko bideratzen dira. Aurreko interpelazioan aipatu dugunez, gogoratu behar dugu 2023ko ekitaldirako finantzaketa sendotu egin dela, eta 66 milioi euro ditugula. Eta erantzunkidetasuna eskatzen dugu. Eta, horregatik, gutxieneko baldintzak ezartzen ari gara laguntzari, ikuskapenari eta kontrolari dagokienez: % 80. Baina, justifikatzen badira eta esaten bada "gure haurrak gaur ezingo du joan", ez dago arazorik. Horixe da eskatzen duguna, haureskolarekiko kezka edukitzea. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24114 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | UBERA ARANZETA | EH Bildu | Interpelazioa, Rebeka Ubera Aranzeta EH Bildu taldeko legebiltzarkideak Osasuneko sailburuari egina, Osakidetzan dagoen osasun-profesionalen gabeziari aurre egiteari buruz | Egun on guztioi. Sagardui andrea, begira; ikusten ari gara Osasun Sailak ez duela lehentasuntzat Osakidetzan dugun profesionalen gabeziari aurre egitea. Ikusi besterik ez dago zein den orain zuen lehentasuna: obrak iragartzea, zentro berriak iragartzea; inoiz baino gehiago, pertsonal-politika egiteko momentua denean, inoiz baino gehiago zementua albo batera uzteko momentua denean. Eta topo egiten ari gara bakarrik zementu-politika batekin. Eta badakizu zein den politika horren ondorioa? Eraikin hutsekin eta erdihutsekin aurkitzen ari garela eta hainbat osasun-etxe eta eskualde-ospitale husten ari zaretela eta osasunetxeak ere ixten ari zaretela. Osakidetzako Asistentziako zuzendariak martxoaren 23an iragarri duen bezala, orain sistema egokitzen ari zarete medikuen gabeziari, alderantziz izan behar duenean. Hau da, apustua egin beharrean medikuen gabeziari aurre egiteko neurrien alde, erantzuna da mediku gutxirekin lan egiteko sistema eraikitzea. Beraz, 2022ko ekainean, zuk zerorrek iragarritako kultura-aldaketarako plana gauzatzen ari zarete. Baina zuek ondo dakizue medikuen gabezia ez dela konpontzen osasun-etxeak ixten, ordutegiak murrizten eta osasun-etxea husten. Horrek poliki-poliki, badakizu zer ekarriko digun? Osasun-sistema publiko eskeletiko bat. Eta horrela ezingo zaie pazienteei arreta bermatu behar bezala. Ayusoren eredua ari zara gauzatzen, Sagardui andrea. EAEn Ayusoren eredua ari da ezartzen. Baina ez dakidana da nor den aitzindari, Ayuso edo Sagardui. Zeren Ayusok argi esaten du zer osasunetxetan ez dagoen medikurik, baina zuek isilpean eta iluntasunean ari zarete egiten. Eta hau badakizu zergatik esaten dudan? Zeren azken hilabeteetan datuak aztertzen ari gara, eta, adibidez, datuak emango dizkizut. Ikusten ari gara hainbat egun eta ordutegitan, adibidez, Zornotza medikurik gabe eta Lekeition artatu beharra, eta Lekeitioko etengabeko arretako gunean medikurik gabe arreta ematen. Eta hori gertatu da; edota Durangoko etengabeko arretako guneak gauez medikurik gabe; edo Amurrioko etengabeko arretako gunea medikurik gabe martxoaren 10ean. Beraz, nahiz eta orain Osakidetzako Asistentziako zuzendariak esan duen osasun-etxea, Itziarren, etengabeko arretako gunetik indartuko dela eta arreta emango dela, ikusten ari garena da etengabeko arretako guneetan hainbat egunetan eta ordutegitan medikurik gabe artatzen ari dela. Ikusten ari gara eskualdeko ospitaleetan espezialitate desberdinetan murrizketak izaten ari direla, lanpostuak zentralizatzen ari direla. Eta hori ez da sarean lan egitea. Sarean lan egitea ez da lanpostuak murriztea. Eta hori ikusi dugu eskatu dizuegun informazioarekin bidali diguzuen erantzunean −Zumarragan, Debagoienean, Debabarrenean−. Beraz, jakin nahi duguna da zein den Osasun Sailaren egiazko plana. Eta ez digu balio esatea, Sagardui andrea, egonkortzeko prozesua abian duzuela, LEPak abian dituzuela. Gogoratu nahi dut egonkortze-prozesuak abian jarri dituzuela Madriletik behartuak egon zaretelako. Eta, gainera, jarri duzuen prozesu horrekin ez duzue lortuko % 8ko helburura lortzea. Eta, gainera, gertatzen ari dena da erregularizatzen ari zareten lanpostuak, negoziazio gabe egin duzuenez, inoiz baino gehiago haserrearazten ari zaretela langileak eta bidaia aprobetxatzen ari zaretela lanpostuak murrizteko. Eta horrez gain ere abian diren LEPak ez dute balioko jada jubilatzen ari direnen ondoriozko gabezia horiei erantzuteko, ez eta jubilatuko diren langileen lanpostu horiek guztiak estaltzeko ere. Eta ikustea besterik ez dago nola ari zareten saiatzen, etengabe, ardura beste batzuengan uzten, esanez gainerako herrialdeetan eta Espainian ere arazo berbera dagoela eta, beraz, arazoa ez dela hemengoa. Baina, Sagardui andrea, arazoa beste batzuek izateak ez du esan nahi hemen ezer egin ez daitekeenik Osakidetzan profesionalak atxikitzeko, osasun-profesionalek alde ez egiteko, aurretiaz ez jubilatzeko, eta hemen prestatzen diren gazteak hemen mantentzeko. Zeren gogoratu nahi dut orain dela gutxi hedabideetan irakurri izan genuela Errioxara joan den mediku batek Urkulluri egindako gutun ireki bat, eta hori guztia aipatzen zuen eta etengabe hizpide ditugun arazoak aipatzen zituen. Ekimena har daiteke eta politikak egin daitezke. Eta Osasun Sailak baditu eskumenak profesionalen gabeziari aurre egiteko. Eta ez digu balio esateak Madrilen daudela eskumenak. Madrilen dago parte bat, formakuntzarena, baina beste eskumen batzuk zuek dituzue, eta zuen eskuduntzen barruan egin dezakezue. Kontratazio-eredua alda dezakezue, kontratu egonkorrak eta erakargarriak eskain ditzakezue, jendeari jardunaldi osoko lanpostuak eskain diezazkiokezue, lan-baldintzak alda ditzakezue, lehen arretan lan egiteagatik pizgarriak eman ditzakezue, lan-moldeak alda ditzakezue, formakuntza gara dezakezue, eta abar. Baina zer egiten du Osasun Sailak, zuk orain honi guztiari baietz esan arren? Justu kontrakoa egiten ari zarete. Kontratu motzak, egunetakoak, ordutakoak, jardunaldiak murrizten ari zarete, lan-zama areagotzen ari zarete, eta mugikortasuna sustatzen ari zarete. Begira, Sagardui andrea, nik dakidala, inork ez zaitu behartu sailburu izatera, zuk nahi duzulako zaude hor. Beraz, ardura batzuk dituzu. Sailburu izateak ardura batzuk dakartza, eta ardura horiek zure egin behar dituzu. Eta ezin duzuna egin da zure ardurari ihes egin. Eta bada garaia zuri dagokizun ardurak zure egiteko, eta ez arazoei ihes egiten aritzeko eta Osakidetzako egitura txikitzen aritzeko. Esaten duzue inoizko inbertsiorik handiena dugula. Inoizko inbertsiorik handiena badugu, nola da posible herritarrei inoizko arreta txarrena ematea? Nola da posible? Osasun Sailak eta Osakidetzak profesionalak ez ditu zaintzen. Eta profesionalak ez baditu zaintzen, pazienteak ez ditu zaintzen. Lo afirman ustedes en diversos documentos estratégicos: "Profesionalak dira gure altxorrik preziatuena". Baina gero hori ez da neurrietan islatzen. Eta, gaurkoan, medikuez ari gara, batez ere, baina jada erizainetara ere pasa da, eta arazoa gero eta handiagoa izango da: jada ez daude erizainak kontratatzeko. Sagardui andrea, zergatik ez duzue behingoz apustu bat egiten Osakidetzako bizkarrezurra den plantillaren alde? Pertsonak dira, azkenean, herritarrak artatzen dituztenak, profesionalak dira herritarrak ateratzen dituztenak. Teknologia izan dezakegu, eraikinak izan ditzakegu, baina profesionalak ez baldin badaude, pazienteak ezin dira artatu. Edo beste plan duzue atzetik? Benetan, ez dakit zer gertatzen den. Eraikin huts horietan mutualitateak sartu nahi dituzue, adibidez? Hori da duzuen beste plana? Esplikatu beharko diguzue zer gertatzen den eta zein den zuen plana. Begira, orain, BAME, BAEE, BAPE azterketak egin dituzten horiek espezializazioa aukeratuko dute eta plazak aukeratuko dituzte; ate irekiak egin dituzue. Orain izan daiteke momentu aproposa jende horren aurrean, belaunaldi horien aurrean eta profesionalen aurrean, erakusteko benetan apustu bat egiten duzuela haien alde, osasun-sistema publikoaren alde, adierazpen tinko bat egiteko, neurriekin eta konpromisoekin, eta ez bakarrik adierazpen bat, gero baizik indarrean sartuko diren neurriak. Orain da momentua. Hori egin dezakezue, adibidez, lehenetsiz jende horrek hautua egin dezala lehen arretarako. Egin adierazpen bat, ez bakarrik ate irekien jardunaldi bat. "Begira, hartzen baduzue lehen arreta, neurri hauek sartuko ditugu indarrean"; benetan ikus dezaten apustu bat egiten duzuela. Eta, horretarako, has zaitezkete dauden gauza txikiak konpontzen. Adibidez, garbiketaren gatazka, % 4aren gatazka edo dagoen prekaritateari buelta ematen, edota LEP berria egin aurretik beste LEPa ebazteko neurriak jartzen, eta abar. Keinu txikiak dira, baina keinu inportanteak eta funtsezkoak dira benetan egoerari buelta ematen hasteko eta profesionalen gabeziari aurre egiten hasteko. Ikus dezaten benetako apustu bat egiten duzuela langileak hemen geratzeko eta mediku-ihesari bidea mozteko. Funtsezkoak dira elkarrizketa eta negoziazioa, eta ez dago inolako elkarrizketarik eta negoziaziorik. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24115 |
12 | 140 | 31.03.2023 | OSASUNEKO SAILBURUAK (Sagardui Goikoetxea) | Interpelazioa, Rebeka Ubera Aranzeta EH Bildu taldeko legebiltzarkideak Osasuneko sailburuari egina, Osakidetzan dagoen osasun-profesionalen gabeziari aurre egiteari buruz | Legebiltzarreko presidente andrea, eskerrik asko. Legebiltzarkideok, egun on. Gai honetan konstruktiboak izan nahi badugu, garrantzitsua da deskribatzea zer unetan gauden. Baten batzuk hori ahazteko joera badaukazue ere. Nola iritsi gara honaino? Ez du balio esateak beste leku batera begiratzen dugula, beste batzuk ere hor egon izan zarete edo zaudete-eta. Eta non kokatzen da erantzukizuna? Eta, azkenik, zer egiten ari gara egoera horri aurre egiteko −ez pentsatzen, egiten ari garena−? Eta ondo dakizu gainera zuk zeuk. Non gaude? Familiako eta komunitateko medikuntzako profesionalen egiturazko eta koiunturazko defizita, hau da, bajak, baimenak eta atsedenaldiak batuz gero, lehen mailako arretako medikuen % 10 inguru falta zaigu. Eta hori horrela da. Eta guk ez dugu ezkutatzen. Esan egiten dugu zein den egoera. Defizit hori non gertatzen den, arazo gehiago edo gutxiago sortzen ditu. Lan-inguruneetan, herri txikietan, eragin handiagoa du hiri handietan baino. Arazoak, gainera, atsedenaldietan eta oporraldietan pilatzen dira. Eta horrek unean-unean, egun batzuetan, ordutegiak egokitzera eta kontsultategi txikiren bateko zerbitzua egun batzuetan ixtera behartzen gaitu. Hori ez da aurtengo gauza. Eta guk horren berri eman egiten dugu, Ubera andrea. Nolanahi ere, Osakidetzaren lehen mailako arretako sarea oso zabala eta gertukoa da Euskadin eta, beraz, beti dago baliabide bat erabilgarri. Hori horrela da. Hainbat arrazoi daude familia-medikuntzako profesionalen falta azaltzeko. Gizarte- eta belaunaldialdaketa horretan profesionalek gehiago baloratzen dituzte lan teknologikoko eremuak edo oso espezializatuak. Hori egia bat da. Biztanleriaren zahartze handiagoa, gaixotasun kronikoak dituzten pertsona gehiago daude, eta jarraipena eta zaintza areagotu egiten dira. Eta arrazoi nagusia: familiamedikuntzaren eta pediatriaren esparruko beharren plangintza txarra da. Eta hori esan beharra dago, gustatu zuri edo gustatu ez, ez dena gure eskumenekoa. Familia-mediku gutxi dago, gainera; ez bakarrik Euskadin, ez bakarrik Espainiako beste erkidego batzuetan, ez bakarrik Europan, mundu osoan dago. Ezin da esan, zuk nahi duzun bezala, Osasun Sailaren azken urteetako plangintzarik eza dela egoera horren erantzulea. Ez, prestakuntzaren plangintza gure esku ez dagoenean, eta gehiago edo gutxiago zuri gustatu edo niri gustatu, baina hori horrelaxe da. Gure esku dago egoera horri aurre egiteko beste gauza batzuk egitea, bai. Eta aspalditik ari gara egiten. Gustatuko zaizu entzutea edo ez, baina gogoratu egingo ditugu. Plantillari dagokionez, iaz lehen mailako arretako egiturazko plantillan 358 plaza gehitu ziren. Egia da, ezta? Egia da. Eusko Jaurlaritzaren 2022ko aurrekontuek ahalbidetu zuten Osakidetzako egiturazko plantillan 2.467 lanpostu gehitzea, eta beste egitate bat da hori profesionalei dagokienez. Eusko Jaurlaritzaren 2023ko aurrekontuak −zuk babestu ez zenituenak− Osakidetzako egiturazko plantilla horretan beste 919 lanpostu gehitzea ahalbidetu dute. Eta giza baliabideak dira horiek. Badakizue eta badakizu Osakidetzak inoiz landu duen plantilla egonkortzeko prozesurik handienean murgilduta gaudela: 11.000 plaza, 18ko, 19ko, 20ko, 21eko eta 22ko lan-eskaintza publikoen artean banatuta, gehi 21/2021 Legearen egonkortzeko lan-eskaintza publikoarekin. Lehendabiziko probak, gainera, prekarioen dauden plaza horienak izan ziren, familia-medikuntzakoak eta pediatriakoak. Uste dut zuri, Ubera andrea, ez zaizula gustatzen hori egitatea izatea, baina hori da osasunzerbitzu publiko batean profesionalen egonkortasuna bermatzea. Nahi duzun bezala tematu zaitez kontrakoa adierazten, baina errealitatea errealitatea da. Ez da familia-medikuntzako plaza bakar bat ere amortizatu, ezta bat bera ere. Lanpostu hutsak betetzeko eskaintza etengabea da. Eta ia nahieran eskaintzen dira kontratuak, hainbat modalitate daudelako −ez aditzera eman nahi duzun bakar hori− nola iraupenean, hala kondizioetan. Landa-eremuetan betetzen zailak diren lanpostuak epe luzeetan aukeratzea sustatuko duten neurriak lantzen ari gara. Martxan dago. Familia-medikuntzako zein pediatriako mediku egoiliar guzti-guztiek iraupen luzeko kontratuproposamen bat dute, beren egoiliar-aldiaren bosgarren urtea amaitzen dutenean. BAME edo medikuntza espezializatuko prestakuntza-eskaintzan, Euskadik urteak daramatza irakasteko gaitasun handiena eskaintzen. Ez da halakorik beste autonomia-erkidego batzuetan. Lehen esan dudan bezala, ez dago gure esku hezkuntza-eskaintza definitzea. Horregatik, Osasun Ministerioari eskatu diogu berehalako neurriak har ditzala epe laburrean plaza gehiago bete ahal izateko. Zehazki, zer eskatu dugun? Bermatu dezala BAME plazak hautatzeko sistemak ez duela plazarik utziko hutsik, iaz gertatu zen bezala; izan ere, Estatu osoan 200 plaza geratu ziren, eta ez Euskadin, lehen hautaketa horretan. Baina baliteke berriro gauza bera gertatzea 2023ko honetan ere. Erraztu dezala osasun-prestakuntza espezializatua arautzen duen aginduak aukera ematea ez daitezen estali gabe gera esleipendunek beraiei esleitu baina kontratua sinatu baino lehen azkenean uko egin eta hartzen ez dituzten plazak. Beldur naiz aurten ere gauza bera gerta ote daitekeen. Era berean, familia-medikuntzako espezialitatean irakaskuntza-unitateak egiaztatzeko eskakizunen araudia berrikusteko eskatu dugu, besteak beste, egiaztapenerako deialdia etengabe irekita mantendu beharko litzatekeelako. Izan ere, aktiboki parte hartu genuen horretarako sortu zen lantaldean, proaktiboak izateko borondatearekin. Oraindik ez da araudi berria argitaratu. Eta aurrekoa bete ondoren, familiako eta komunitateko medikuntzako espezialitateetarako ezohiko BAME plazen deialdia egitea proposatzen genuen. Medikuntzako profesionalen plantilla handitzeko konponbideak bilatzeaz gain, ondo dakizu zein den lehen mailako arretako estrategia, jada onartuta eta ezarrita geneukana, talde-lanaren aldeko apustua egiten duena, eta badakizu zeuk hori. Horretan indartu da erizaintza, talde-lanaren eredu horretan, profesional bakoitzak, bere konpetentzietatik, herritarren beharrei erantzuten dien lan-eredu horretan, eskumen-inbasiorik gabe, talde profesional bat beste talde profesional batekin ordeztu gabe, bakoitza bere eskumenekoan aritzen dela. Gainera, herritarrei arreta emateko komunikazio-bide berriak landu dira. Aurretiazko webhitzordu berria; tresna horri esker, herritarrak profesional egokienarengana bidera daitezke, hala nola familia-medikuntzara, erizaintzara, pediatriara eta administrazio-hitzorduetara, premiaren arabera, pertsona bakoitzaren beharra desberdina baita. Eta guk nahi ala ez, zuk zementua mespretxatu egiten duzula dirudi, zementua eta azpiegiturak deitu duzuna, baina beharrezkoak dira, halaber, egoera honetan, batez ere, gure profesionalek beren lana egin ahal izateko kondizio onenak izan ditzaten betiere. Tresneria teknikoaren hobekuntzan inbertitzen ari gara, eta horrek aukera ematen du diagnostiko-proba asko kontsultetan bertan egiteko, erabiltzaileak beste leku batzuetara bideratu beharrik izan gabe, pazienteei joan-etorriak saihesteko. Urtero gure osasun-zentro askoren instalazioak hobetzen saiatzen ari gara, esate baterako, Zallako Bereizmen Handiko Zentroan, Aretxabaletako Osasun Zentroan, Donostiako Parte Zaharrekoan, Ordiziakoan eta Altzakoan, Donostian. Gainera, laster hasiko dira obrak, eta hori ere beharrezkoa da gure sistema hobetzeko, Laudiokoan eta Oiongoan; proiektuaren fase desberdinak Bilboko San Inazion eta Boluetan; Gasteizko Alde Zaharrean; Donostiako Txomin Enean; Elgoibarren edo Sondikan. Ez da egia eredua aldatzen ari garenik, eta ondo ezagutzen duzu. Gertutasunezkoa jarraitzen du izaten gure lehen arretako ereduak. Ez da egia sistema desegiten ari garela, ez da egia profesionalek ihes egiten dutela, eta egoera gure planifikazio faltaren ondorioa dela. Osasun Saila sistema osoa indartzen ari da, dituen baliabide pertsonalak ahalik eta ondoen kudeatuz. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24116 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | UBERA ARANZETA | EH Bildu | Interpelazioa, Rebeka Ubera Aranzeta EH Bildu taldeko legebiltzarkideak Osasuneko sailburuari egina, Osakidetzan dagoen osasun-profesionalen gabeziari aurre egiteari buruz | Sistema indartzen ari dela, Sagardui andrea? Esan hori itxaronzerrendetan dauden paziente guztiei. Esan duzu: "Nola iritsi gara honaino?". Bada, zuek urteetan egin duzuen politiken ondorioz. Eta pentsatu dut esan duzula gu hor egon garela. Zoritxarrez ez gara Gobernuan egon, urtetan zuek egon zarete Gobernuan. Ikusten dut ez duzuela ezer aldatzeko asmorik, ohiko politikekin jarraitzeko asmoa duzuela, eta, batez ere, ardura guztia Madrilen jartzeko asmoa duzuela. Izan ere, 358 lanpostu horiek ez ziren iaz gehitu, aurten gehituko dira. Eta ez zarete gai izan lehen arretarako memorian eta aurrekontuetan beste lanpostu gehiago ezartzeko. Beraz, miseriak, horiek miseriak dira. Eta guk ez ditugu miseriak behar, behar dugu apustu erreal bat lehen arretaren alde, plantillaren alde eta Osakidetzaren alde. Ha dicho usted: "Errealitatea errealitatea da". Tamalez, errealitatea errealitatea da, Sagardui andrea. Arestian esan didazuna esan iezaiezu mahai sektorialeko profesional guztiei. Esan iezaiezu. Eta guztia horren ondo badago eta dena hain ondo egiten baduzue, zergatik daukazue horren haserre mundu guztia? Zergatik? Azalduko didazu, egiten ari zaretena horren ondo badago. Begira, guk neurriak jarri ditugu behin eta berriro. Behin eta berriro. Bueno, uler dezaket denetan ados ez egotea. Orain daukazue aukera polita, plazak aukeratuko dituztelako. Egin lehen arretaren aldeko hautu bat, plaza aukeratuko duten horientzat benetako neurri zehatzekin konpromisoak hartuz. Eta proposamen batzuk botako dizkizut berriro ere, iruditzen zait aztertzeko modukoak direla. Adibidez −eta hau pandemian zehar indarrean egon zen, eta Madrilek indarrean jarri zuen, horrekin jarrai daiteke−, formakuntza-ibilbidea amaitzear daudenean, bertan geratzeko aurretiaz eskaini kontratu bat lanpostu finko batekin, atsedenerako denborarekin, opor-egunekin, bi urteko epean soldata-pizgarriarekin. Bada, benetan beraien lanbide-garapenean sakontzeko aukera izan dezaten, ikerketarekin, eta proiektu batekin. Eskaini. Eskaini. Begira, profesionalen gabezia baldin badago, egonkortu plazak, egonkortu; finkatu langileak, finkatu. Zergatik ez dira finkatzen? Ez dituzue kodeak sortu nahi? Zergatik? Finka ditzakezue, edo gutxienez bitarteko egin, guztiak hemen geratzeko. Eta hori egiten omen zabiltzate, eta jendea badoa. Atzo bertan esan nizun, eta, gainera, adibide zehatzak. Publikoak dira, beraz, ez uko egin errealitateari. Errealitatea, esan duzun bezala, oso tristea da, zoritxarrez. Gutxienez berrikusi apur bat. Bestetik, eman lehen arretari erabaki-ahalmena. Ikusten duzue zer eskatzen ari diren profesionalak. Hemen planteatzen ari garena urteetan bueltaka dabil eta mundu guztiak planteatzen du. Berrikusi, adostu profesionalekin, eman ESIaren barruan lehen arretari erabaki-ahalmena dagokien aurrekontuarekin, beraien plantilla eta beraien erabakiak egin ahal ditzaten, beraien agendak antola ditzaten. Eman iezaiezue. Hori eskatzen ari dira. Zergatik ez? Zein da arazoa? Gero, adibidez, beste bat. Orain esaten duzue belaunaldi berriak beste irizpide batzuk eta beste lanmolde batzuk dituztela. Bada, adibidez, egin hezkuntzan bezala, eskaini urte sabatikorako aukera. Irizpide horiek aztertu. Hezkuntzan oso ondo funtzionatzen du. Nahi duenak har dezake. Izan daiteke erakargarria, kanpoko profesionalak ekartzeko beste neurri bat. Neurri asko egon daitezke. Aztertu. Eta horretarako, hasteko, mahai sektoriala aktibatu beharko duzu, elkarrizketa eta negoziazioa aktibatu beharko dituzu, ez da nahikoa komunikabideetan agertzearekin. Ekimenak abiatu behar dira. Eta horretarako, badakizu zer? Konfiantza-giro bat sortu behar da. Eta konfiantza-giroa sortzeko, gatazka txikiak, oso txikiak direnak, hasi konpontzen. Baina, begira, finkatu langileak, mesedez, finkatu. Aukera daukazue horretarako. Eta ez zabiltzate finkatzen, baizik eta zabiltzatena da jardunaldiak murrizten eta lanpostuak deuseztatzen. Eta adostu. Eta adibidez LEPekin egiten ari zaretenak ez du zentzurik. Etengabe langileak zigortzen ari zarete. Etengabe. Nota gorde daiteke, kondenatu gabe langileak etengabe LEPetara aurkeztea. Hor lehenets dezakezue esperientzia laborala, benetan LEPak sarbide-probak izateko eta ez gaitzaileak. Zeren urte askoz prestatzen eta ikasten dabiltzan profesionalak dira. Erraztu bidea, egin eskaintza erakargarriak, egin daitezke. Eta hori zuen esku dago, ez Madrilen esku. Madrilen esku formakuntza dago. Hona ekarri genuen eskumena eskuratzeko eskaera. Kontra bozkatu zenuten. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24117 |
12 | 140 | 31.03.2023 | OSASUNEKO SAILBURUAK (Sagardui Goikoetxea) | Interpelazioa, Rebeka Ubera Aranzeta EH Bildu taldeko legebiltzarkideak Osasuneko sailburuari egina, Osakidetzan dagoen osasun-profesionalen gabeziari aurre egiteari buruz | Ubera andrea, egoera zein den nik inoiz ez dut ukatu, eta dena ondo egiten dugunik ere inoiz ez duzu nire ahotik entzun, beti hori zure ahotik ateratzen da. Hori eta esatea proposamenak eta proposamenak ipintzen dituzula mahai gainean, eta diskurtso hutsean gelditzen dira, diskurtso hutsean. Eta ondo ezagutzen duzu, halaber, lehen arretarako orain egin den gogoeta. Zuk ezagutu duzu. Eta hemen ez dut entzun proposamen bakar bat ez dagoena mahai gainean Osakidetzaren aldetik ipinita eta egiten ez den gauzarik. Esaten duzu BAME horiei proposamenak egin ahal izatea kontratuak izan ditzaten. Bai, kontratu luzeak izan ditzaten bukatzen dutenean eta kontratu laburragoak nahi badituzte, baita soldatekin, oporrekin eta formakuntzarekin ere. Eta hori badaukate, hori eman egiten zaie, eta zuk ezagutzen duzu. Bai, bestela etorri. Bai, bai, bai eta baietz esango dizut. Eta oraintxe egin ditugun ate irekien jardunaldi horietan azaldu egiten zaie gainera. Eta gero Errioxako kasua aipatzen duzu, birritan ekarri baituzu dagoeneko. Bai, hedabideetan Urkullu lehendakariari bidalitako gutun famatu hori, bi aldiz ekarri duzu. Hobeki informa zaitezela gomendatzen dizut. Hobeki informa zaitez horri buruz, agian ezustekoak aurkituko baitituzu; eta ez ezazu ekar hortik orokorkeria bat, lehenik, kasuak ez baitu halakorik, eta ez baita orokortasunekoa. Gu ekintzei buruz ari gara, eta esaten duzu langileak egonkortu egin behar ditugula. Badirudi ez zaizula gustatzen 11.000 lanpostutik gora izatea LEPetan oraintxe bertan, eta 2018koa eta 2019koa bukatzeko bidean gabiltzala. Eta ahaztu egiten da, halaber, horretan gogoratzea hurrengo plazak ateratzerakoan epe batzuk bete beharrekoak direla, galdu ez dadin plaza bakar bat. Eta hori da egonkortasuna ematea. Eta bitarteko kontratuak eta behin-behinekotasunak, bitartean, opatu egiten dira. Baina gaur egun dauden beharrizanak, batez ere lehen arretako eta pediatriako medikuen artean, haratago doaz. Ez dago profesional nahikorik. Eta, mesedez, ez nahastu. Zeren ziur nago, gainera, zuk ere nahi duzula Osakidetza ahalik eta ondoen egon dadila beti, eta etorkizuna oraindik ere hobea izan dadila. Baina, orduan, has gaitezen gauzak bere izenez esaten. Ez da murrizketa ezin bete izatea plazak ez dagoelako profesional nahikorik. Ez esan hori horrela. Eta gero hitz egingo dugu, nahi duzuna, beti prest egon gara, gainera, bereziki, zurekin hitz egiteko. Bai, horrela da, bai, bai. Gogoratuko dugu bestela, ez dago besterik. Edo hitz egingo dugu nahi duzunean. Baina ez gauza biak nahastu. Gauza bat da murrizketak, eta hori da plazak amortizatzea, eta nik datuekin erakutsi dizut azken urteetan plantilla estrukturala igo eta igo egiten ari garela −eta lehen arretan bereziki−, eta eredu berria ere martxan dagoela. Eredu berri hori, zuk bideratzen duzuna murrizketa batera. Eta guztiz kontrakoa da. Eredu hori zuk ondo ezagutzen duzu: gardentasunez, talde-lana emanez, gure biztanleriari zerbitzua ematerakoan. Talde-lana, hori da eredua. Eta hor ez dago murrizketa bakar bat. Plantilla-gehikuntza dago, baliabide-gehikuntza dago, egoitzen egokitzapena dago, edo osasun-zentroen egokitzapena dago. Hor, epeak daude, urtero onartu beharrekoak eta aurrera eraman beharrekoak. Horiek dira horretarako bideak, eta ondo dakizu. Esan bezala, nik uste dut guztiok daukagula helburu bakar bat horretan. Ziur nago Osakidetzak jarraituko duela izaten orain den osasun- zerbitzu publiko oso ona, baina egoera dena da. Eta ez ditzagun nahas profesionalen falta eta murrizketak. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24118 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | BARRIO BAROJA | PV-ETP | Galdera, Carmelo Barrio Baroja Euskal Talde Popularra-Ciudadanos taldeko legebiltzarkideak Osasuneko sailburuari egina, geriatren eta gerontologoen asistentzia-sisteman parte hartzeari buruz | Eskerrik asko, presidente andrea. Sailburuok, legebiltzarkideok, egun on, berriro ere. Sailburu andrea, badakizu Legebiltzar honetan luzaroan, eta zehazki legegintzaldi honetan bertan, hitz egin dela geriatriaz eta mediku geriatrei buruz, haiek sistema publikoan txertatzeko beharragatik; izan ere, 2021eko maiatzean mozio batek argi eta garbi esan zion Osasun Sailari geriatriako eta gerontologiako espezialistak bere lantalde profesionaletan txerta zitzan eskaera egiten zitzaiola, adinekoei laguntza hobea eman ahal izateko. Iaz, halaber, Legebiltzarrean egindako galderei erantzunez, eman zen jada informazioa ospitaleetan, euskal osasun-sare publikoan geriatrak gehitu behar zirela onetsi ondoren gai horren aurrerabideari buruz. Geriatriako profesional fakultatiboak eduki ahal izatea aipatzen zen, ebazpenak, zenbait gehikuntza, 2021eko abenduaren 16an, bost profesional ospitale desberdinetan; eta 2021eko irailaren 22an, halaber, landu eta sustatzen zen aldi baterako kontrataziozerrendak eratzeko ebazpena, geriatriako medikufakultatibo espezialistek izena emateko epea irekiz datozen hilabeteetarako, eta behin betiko zerrendak osatu ahal izateko. Beraz, argi baino argiago dago horretaz ari garela, ezta? Eta horri buruzko informazioa lortu nahi dugu. Gure ustez, egitatea baita adinekoen presentzia gero eta handiagoa dela gure sare publikoan. Dagoeneko esaten da 65 urtetik gorakoa izango dela 2029an Euskadiko biztanleriaren % 29. Hori badator ezinbestean. Eta badakigu eta ezaguna dugu. Eta horrek ospitaleetako eta laguntzako eskakizunak eskatzen ditu eta dakartza. Eta, ildo horretan, abian jarri zen egiteko horren egungo egoera zein den jakin nahi dugu. Eta geriatriako profesional espezialistak Osakidetzan txertatzeko prozesua zein abagunetan dagoen jakin nahi dugu, eta horri buruzko erantzuna jaso nahi dugu zugandik. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24119 |
12 | 140 | 31.03.2023 | OSASUNEKO SAILBURUAK (Sagardui Goikoetxea) | Galdera, Carmelo Barrio Baroja Euskal Talde Popularra-Ciudadanos taldeko legebiltzarkideak Osasuneko sailburuari egina, geriatren eta gerontologoen asistentzia-sisteman parte hartzeari buruz | Legebiltzarreko presidente andrea. Biztanleria zahartzea, zalantzarik gabe, gizarte honen egundoko arrakasta da; giza garapenaren mailaren, lan- eta bizi-baldintza hobeen progresioaren, osasunaren sustapenaren eta gaixotasunaren prebentzioaren isla da, eta adierazten du kalitatezko osasun-sistema bat dagoela, pertsonen osasunak huts egiten duenean erantzuna ematen duena. Errealitate horrek, ordea, begi-bistako ondorioak ditu; izan ere, adinarekin osasuna moteldu egiten da eta osasun-baliabide gehiago behar dira. Sare osoa hedatzen ari da errealitate horri erantzuna emateko. Aurreko puntuan, Osakidetzan baliabideak ugaritzeko egiten ari garen ahaleginaren muntaren berri eman dut, datuetan oinarririk ez duten desegiteen diskurtsoetatik oso urrun. Izan ere, geriatrak eta gerontologoak gure sarean barne hartzea egitate bat da. Hala da legegintzaldi honen hasieratik. Erronka horri, hau da, bizi-itxaropena luzatzearen egitate ongi etorriari erantzuten dio errealitate horrek. Eta frogatzen du hazten eta hobetzen jarraitzen dugula, ezer desegin gabe. Zehazki, hamar geriatra txertatu dira Gorlizko, Santa Marinako, Txagorritxuko eta Debabarreneko barne-medikuntzako zerbitzuetan. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24120 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | BARRIO BAROJA | PV-ETP | Galdera, Carmelo Barrio Baroja Euskal Talde Popularra-Ciudadanos taldeko legebiltzarkideak Osasuneko sailburuari egina, geriatren eta gerontologoen asistentzia-sisteman parte hartzeari buruz | Eskerrik asko, presidente andrea. Eskerrik asko, sailburu andrea. Pandemiak eta pandemia-osteak ikusarazi digute zein den pertsona edadetuen egoera, eta gero eta laguntza espezializatuagoa eman behar zaiela halakoei. Denbora asko behar izan da geriatriak euskal osasun publikoan presentzia izan dezan. Landu egin behar da orain, baina haren potentzialtasun osoan garatu behar da. Adineko pertsonen arreta espezializatua hobetu egin behar da gure osasunzentroetan, batik bat ospitaleetan. Ikuspuntu batetik, geriatraren ikuspegitik, ez horrenbeste gaixotasuna delakoan baizik eta ikuspegi global eta dinamiko batetik, egoera fisikoan, psikikoan, klinikoan eta sozialean eragiten duen zerbait, eta zaintza-planak, asistentzia-helburuak eta abar ezartzen dituena. Zuk, sailburu andrea, hamar geriatraz hitz egin diguzu. Askoz gehiago behar dira. Gehiago behar dira. Gehiago behar dira osasungintzan, gure zentroetan, noski, eta sortzen joango diren beharretan. Iruditzen zait planifikatuta izango duzula ziurrenik gure osasungintzan geriatren presentzia areagotzea. Eta, horregatik, etorkizun hurbilari dagokionez zer asmo dituzuen jakin nahiko nuke. Hau da, berriro ikusten ari gara adineko jendearentzako laguntza espezializatua behar duen biztanleria horrek halakoen beharra duela, eta gutxieneko zati batean aintzat hartuta daudela jada: hamar pertsona gure osasun-sistema osoan. Guk uste dugu gehiago behar direla. Ba al dago gehitzeko planik? | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24121 |
12 | 140 | 31.03.2023 | OSASUNEKO SAILBURUAK (Sagardui Gokoetxea) | Galdera, Carmelo Barrio Baroja Euskal Talde Popularra-Ciudadanos taldeko legebiltzarkideak Osasuneko sailburuari egina, geriatren eta gerontologoen asistentzia-sisteman parte hartzeari buruz | Ikusten dudanez, bat gatoz Osakidetzan gehitu den espezialitate berri horren funtzioarekin. Eta pertsona edadetuei eragiten dien egoeraren osotasunezko ikuspegia ematen duen espezialitatea izan behar du; baina, gainera, beharrezkoa da hori zeharkakoa izatea gainerako zerbitzuei dagokienez. Kontua ez da per se lan egiten duen zerbitzu bat izatea, baizik eta gainerako zerbitzuekin lan egiten duen zerbitzu bat; are gehiago, pertsona horrek bere inguruan dituen inguruabarren multzoari buruz izan behar duen ikuspegi hori integratu behar du. Eta horrexegatik, halaber, sare osoari ematen dion balioaren ikuspegi partekatua eduki behar du, batez ere pertsonari ematen zaion arretari edo hari buruz hartzen diren erabaki klinikoei dakarkien hobekuntza erakarri behar duen zerbait. Badakizu hori nola egiten ari garen gu? Hain zuzen ere, ikuspegi hori geriatren elkargoekin partekatuz hasi gara; hau da, batez ere adinak eragindako kalteberatasunaren egoerari buruzko ikuspegi hori errazteko gai diren pertsonekin, non ez baitiogu horrenbeste patologia zehatz bati erreparatu behar, baizik eta osotasuna aztertu. Eta orduan hartzen dute berariazko zentzua pertsonarengan oinarrituta dagoen arretaren gure jarduketa-printzipioek. Geriatrek eta gerontologoek pertsona edadetuen ikuskera hori ematen dute. Profesional horiek sarean sartu aurretik, pilotaje bat egin zen lehenik eta behin; geriatriako eta gerontologiako profesionalen elkargoek eta gure ESIetako langileek parte hartu zuten eta osatu zuten pilotaje bat. Pilotaje horren balorazio bat egin zen eta, azkenik, ESIetan hedatu zen, ESIen berezkotasunari eta ESIetako profesionalen zerbitzu eta lantaldeen osaerari erreparatu ondoren. Bide hori ari gara egiten haiekin, pertsona horiek artatzen dituzten profesionalekin elkar hartuta. Horrela, Osakidetzaren sarean geriatrak edo gerontologoak gehitzea hedatzen eta errazten jarraituko dugu. Aurrera jarraituko dugu, ez ezazu zalantzarik izan. Baina horrela egin behar da, elkarlanean. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24122 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | GARCIA ORTEGA | EH Bildu | Galdera, Pazis Garcia Ortega EH Bildu taldeko legebiltzarkideak Osasuneko sailburuari egina, gaixotasun arrunten kasuetan ere mutualitateek bajen kontrola zein langile guztien osasun-arreta beren gain har ditzaten mutualitateen eta Osakidetzaren artean dagoen hitzarmenari buruz | Bai, mila esker mahaiburu andrea. Sagardui sailburua, egun on. Egun on guztioi. Lehenik eta behin, Euskal Herria Bildutik gure elkartasuna bidali nahi diegu greban dauden Osakidetzako garbitzaileei. Animo eta eutsi borrokari zuen hitzarmenaren defentsan. LAB sindikatuak azaleratu du Escrivá ministroaren proposamena: mutualitateen bidez osasungintza pribatizatzeko egin den ahaleginik handiena. Eta autonomia-erkidegoen mahai gainean dagoen hitzarmenak proposatzen du enpresa-mutuak izatea biztanleria aktiboaren osasungintzaren ardatz egituratzailea, eta osasun-zerbitzu publikoak izan daitezela haurrentzat eta erretirorako. Hau irakurri dugu pasa den astean hainbat komunikabidetan eta, EH Bilduren ustez, oso larria da. Larria da, hitzarmen horrek bi helburu nagusi dituelako. Lehenengoa, enpresen eskaera historikoa asetzea, gaixotasun arrunten bajen kontrola eta alta emateko aukerak areagotzea mutualitateen aldetik, jendea ahalik eta lasterren lanera bueltatzeko, horrek erabat osatu gabe lanera joan behar izatea baldin badakar ere. Horrela, hitzarmen horrek interes ekonomikoak osasunaren aurretik lehenesten ditu. Hitzarmen horrek mutualitateetako medikuak ahalduntzen ditu Osakidetzako medikuen aurrean. Eta bigarren helburua. Lanean ari diren pertsona guztien osasun-arreta mutualitateen esku jartzea, eta horrela osasun publikoko itxaron-zerrendak arintzea. Hau da, oraingo sistema publikoaren egoera kaskarrari aurre egiteko, pribatizazioa da hitzarmen horrek proposatzen duen errezeta. Hori bai, pribatizazioa diru publikoarekin. Eta hori da LAB sindikatuak salatu duena, eta, komunikabideen arabera, zure sailak mahai gainean duena. Horregatik gure galdera hau da: Osasuneko sailburua hitzarmen horrekin ados dago eta sinatuko du? Mila esker. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24123 |
12 | 140 | 31.03.2023 | OSASUNEKO SAILBURUAK (Sagardui Goikoetxea) | Galdera, Pazis Garcia Ortega EH Bildu taldeko legebiltzarkideak Osasuneko sailburuari egina, gaixotasun arrunten kasuetan ere mutualitateek bajen kontrola zein langile guztien osasun-arreta beren gain har ditzaten mutualitateen eta Osakidetzaren artean dagoen hitzarmenari buruz | Legebiltzarreko presidente andrea. Osasun Sailak ez Osakidetzak ez du gai horri buruzko proposamenik, ez eta ezagutzarik ere. Beraz, ezin dizut ezer esan, ez baitugu ezagutzen. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24124 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | GARCIA ORTEGA | EH Bildu | Galdera, Pazis Garcia Ortega EH Bildu taldeko legebiltzarkideak Osasuneko sailburuari egina, gaixotasun arrunten kasuetan ere mutualitateek bajen kontrola zein langile guztien osasun-arreta beren gain har ditzaten mutualitateen eta Osakidetzaren artean dagoen hitzarmenari buruz | Egun on, berriro. Bada, Sagardui andrearena izango da Gobernu bakarra Estatuan ezagutzen ez duena. Eta, edozein kasutan, EH Bildu prest dago kopia bat emateko eta, horrela, aukera izan dezazun hura aztertzeko. Nafarroako Gobernuak adierazi du jaso duela, begi onez ikusten ez duela, baina edozein kasutan aukera daukazu nire partetik jasotzeko hitzarmena. Jakina, esaten badidazu ez duzula ezagutzen, hemendik irtengo gara berdin-berdin. Etorri gara kezkatuta eta irtengo gara etorri garen bezain kezkatuta. Zeren hitzarmen horrek exijitzen du zure partetik jarrera argia, zure Gobernuaren aldetik ezezko biribila eman behar zaio hitzarmen horri. Ez duzu ezagutzen hitzarmen hau, baina beste batzuk edo beste bat bai. Mesfidantza handia daukagu, Sagardui sailburua. Orain urtebete, maiatzean, Osakidetzak beste hitzarmen bat sinatu zuen mutualitate batekin, Mutualiarekin. Eta hitzarmen horrek dagoeneko jarri du abian berririk ez duzula diozun hitzarmen horren atal bat, hau da, Osakidetzaren historia klinikoak Mutualiaren eskuetan jartzea. Horretan aitzindariak zarete. Hitzarmenaren atal hori, ez duzula ezagutzen diozun arren, jada zuen Gobernua aplikatzen ari dela diotsut. Eta guk hitzarmen hori salatu egin genuenean, ohartarazi genuen zer arrisku datozen, zer deriba datorren gero, mutuak ahalduntzen direnean. Gaur mahai gainean darabilgun kapitulu honek frogatzen du hori gertatzen ari dela, mutuak ahaldundu egin direla. Eta sinets iezadazu kosta egiten zaidala sinestea zuk ez duzula ezagutzen. Edonola ere, esango nuke egunkariak irakurri dituzula, hedabideetan agertu baita hori. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24125 |
12 | 140 | 31.03.2023 | OSASUNEKO SAILBURUAK (Sagardui Gaoikoetxea) | Galdera, Pazis Garcia Ortega EH Bildu taldeko legebiltzarkideak Osasuneko sailburuari egina, gaixotasun arrunten kasuetan ere mutualitateek bajen kontrola zein langile guztien osasun-arreta beren gain har ditzaten mutualitateen eta Osakidetzaren artean dagoen hitzarmenari buruz | Mesedez, errespetu pixka bat. Nik ez dut ezagutzen hitzarmen hori. Guk ez dugu jaso proposamenik. Nik Escrivárekin ez daukat inongo harremanik. Baten batek izango du, baina nik neuk ez. Eta esan dudanean ez dudala ezagutzen, da ezagutzen ez dudalako. Barkatu, zuk orain erakutsi nahi duzuna, baina niri itaundu didazu Legebiltzar honen aurrean, emateko nire iritzia. Eta nik ez dut iritzia ematen komunikabideetan irakurtzen dudanaren arabera. Behin baino gehiagotan eskatu izan dut ez dadila horrela egin beste kasu batzuetan, eta, gero, nik ez dut horrela egingo. Errespetu askoz ere handiagoa dut. Ez dut ezagutzen hitzarmen hori, eta, beraz, ezin dezaket ezer esan horri buruz. Eta hori horrela da. Baina ez nik, ezta Osasun Sailak, ezta Osakidetzak. Hori argi eta garbi. Proposamen hori ez da jaso Osasun Sailean. Beste gobernu batzuek jaso badute, jasoko zuten. Beste erkidego batzuek jaso badute, jasoko zuten; orduan, beren jarrera adierazi ahal izango dute hari buruz. Baina hemen ez dugu jaso. Beraz, ezin dut horri buruzko adierazpenik egin. Ordea, esango dizut aipatu duzun Mutualiarekiko hitzarmenak zer esaten duen. Bat, norbanakoek, askatasunez eta adostasunez, erabaki dezatela bere lanak eragindako gaixotasun-egoera balioesten duen medikuak eta bere gaixotasun globalaren edo osasun globalaren egoera balioesten duen medikuak informazioa partekatu ahal izango dutela elkarren artean, betiere berariazko borondatearekin, beren-beregi langile horren baimenarekin. Bi, nork bere osasun-egoerarekin zerikusia duen informazioa partekatu ahal izatea, tratamendu hobea izateko. Ez du inolako lankidetzarik edo esku-sartzerik ezartzen. Bakoitzak bere ikuspuntutik egiten du ekarpena. Eta, bestalde, beti hitz egiten dugu pertsonarengan zentratutako begirada horretaz. Laneko osasuna ez al da pertsonaren osasun globalaren parte? Niretzat funtsezko osagaia da. Eta pertsonaren osasun globala Osasun Sailaren ardura da, kasu honetan, Osakidetzaren bitartez. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24126 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | OSASUNEKO SAILBURUAK (Sagardui Goikoetxea) | Galdera, Pazis Garcia Ortega EH Bildu taldeko legebiltzarkideak Osasuneko sailburuari egina, gaixotasun arrunten kasuetan ere mutualitateek bajen kontrola zein langile guztien osasun-arreta beren gain har ditzaten mutualitateen eta Osakidetzaren artean dagoen hitzarmenari buruz | Luisja, eskerrik asko, bakarrik hori esateko, ahaztu egin zait, baina faltan botako zaitut. Mila esker. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24127 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | BARRIO BAROJA | PV-ETP | Interpelazioa, Carmelo Barrio Baroja Euskal Talde Popularra-Ciudadanos taldeko legebiltzarkideak Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuari egina, migrazio- eta asilo-politikei buruzko lantaldearen bilerari buruz | Eskerrik asko, presidente andrea, sailburu andreok, legebiltzarkideok. Begira, sailburu andrea, interpelazioaren formula bilatu eta baliatu dut zuri beta eman ahal izateko. Migrazioen lantaldeen informazioa, irizpideak, dokumentazioa edo planak ezagutzen ez ditudanez, informazioa eman diezadazula nahi dut. Gai horretaz ere hitz egin dugu jada zurekin, baita aurreko sailburuarekin ere. Y, bueno, se enmarca en esas posibilidades. Denbora badoa aurrera Escrivá ministroa eta Migrazio Ministerioa iragartzen ari diren proiektuaren garabidean; denbora badoa gai horren inguruan. Aurrera egiten ari da dagoeneko: hiru enpresa ari dira lehian hura eraikitzeko, bi madrildar, bat gasteiztarra. Alegia, aurrera doa gaia. Diputatuen Kongresuan egindako galdera bati emandako erantzunean ere ikusi genuen. Izan ere, iazko urrian, lehendakariarekin eta ministroarekin Lehendakaritzan egin zen bilera batean, bi lantalde horiek eratzea erabaki zen, bi gaiesparruren artean adosteari dagokionez: lehenengoa, migratzaileei lan-baimenak ematearen kudeaketa transferitzea; eta, bestea, migrazio- eta asilo-politiken jarduketa- eta gobernantza-esparruan hobekuntzak lantzea. Eta, gainera, Eusko Jaurlaritzak azpimarratu zuen esparru horretan bere helburua zela harrera- eta integrazio-prozesuak kuantitatiboki nahiz kualitatiboki hobetzea, tarte handia baitago horretarako. Iruditzen zait tarte hori izango dela lantaldean hizketagai. Eta, horrez gain, azpimarratu zen ezinbestekoa dela lankidetza- eta elkarrekiko gobernantza-eredu bat sustatzea, eta koordinazioaren hobekuntza hori ezinbestekoa dela; are gehiago, kontuan hartzen bada, besteak beste, osasunaren, hezkuntzaren eta gizarte-prestazioen alorreko eskumenak euskal erakunde autonomikoen mende daudela. Hori ere esaten zen prentsa-oharrean. Eta, azkenean, lantalde horren euskal alderdiak Aranako egoitza aipatu zuen. Eta zer gertatu zen orduan? Bueno, bi taldeak, bi gobernuak ados egon direla, lantalde horren jarduera-esparrua zabalagoa den arren, gauza zehatz batean, hau da, lantalde horretan lan egitera birbideratu daitekeela, eta bi gobernuen arteko jarduketari eta gobernantza partekatuko esparruari buruzko hausnarketa orokor baten barruan heldu ahal izango zaiola gai horri. Azken bileran hausnarketa horretaz, gobernantza partekatuaz eta bi gobernuek hitz egiteko duten aukeraz hitz egin zen. Eta horixe interesatzen zaigula esan zen, izan ere, helarazi den bidea, dokumentazioa edo irizpideak ezagutzeko, martxoa amaitu baino lehen berriro biltzea erabaki duelako lantaldeak. Martxoaren 31n gaude jada, hau da, litekeena da gaur bilduta egotea, baina agian lehenago egin zuten. Esango diguzu lantaldearen bilkura hori egin ote den, errefuxiatuen zentroaren gaia aztertu ote den eta, ildo horretan, zein diren helarazten diren Eusko Jaurlaritzaren irizpideak, hau da, Legarreta jaunak edo berarekin doazen pertsonek migrazio-gaiei buruz lantalde horri helarazten dizkioten irizpideak. Eta argi dago gaur egun Gizarteratze, Gizarte Segurantza eta Migrazio Ministerioak proiektatutako Aranako errefuxiatu-zentroaz ari garela, kontuan hartuta lantalde horrek gai horren inguruan lan egin behar duela, eta proiektua aurrera egiten ari dela. Hori da gure interpelazioa; eta guk espero dugu zuk emango diguzula gai horri buruzko informazioa. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24128 |
12 | 140 | 31.03.2023 | JUSTIZIA ETA GIZARTE POLITIKETAKO SAILBURUAK (Melgosa Vega) | Interpelazioa, Carmelo Barrio Baroja Euskal Talde Popularra-Ciudadanos taldeko legebiltzarkideak Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuari egina, migrazio- eta asilo-politikei buruzko lantaldearen bilerari buruz | Egun on, mahaiburu andrea; egun on legebiltzarkideok; egun on, Barrio jauna. Berriro, 28 egun geroago, gai berari buruz hitz egin behar dugu Ganbera honetan. Espero dut oraingo honetan argiago azaltzeko gai izango natzaizula. Berriro galdetu didazu zer irizpide erabiliko dituen Eusko Jaurlaritzak migrazioko eta asiloko lantalderako, ministerioak Arana klinika zaharrean egin asmo duen harrera-zentroaren proiektuari dagokionez. Berriro esango dizut ministerioak Arana klinika zaharrean egin asmo duen proiektuaren kontua. Eta nire erantzuna ez da aldatu −pozten nau buruarekin horrela egiten didazulako−, Gobernu honek oso argi baitu nola eskaini behar zaien arreta nazioarteko babesa eskatzen duten pertsonei. Nire aurreko sailburuak, Artolazabal andreak, lehen ere hamaika aldiz azaldu zuen bezala, eta nik neuk azaldu dudan bezala, banakako arretaren aldeko apustua egiten dugu, hurbilekoa, ibilbide pertsonalizatuekin, errefuxiatuak euskal gizartean integratzea laguntzeko jarraipena eginez eta bidea erraztuz. Eta uste dugu horrela jarraitu behar dugula lanean, duela urte batzuetatik egiten dugun bezalaxe, administrazioen arteko lankidetzatik eta hirugarren sektoreko entitateen lan txukuna aintzat hartuz, haiek baitira kalean nazioarteko babesa eskatzen duten pertsona horiekin hertsiki lanean ari direnak. Estatutuko harrera-sistemak 1.300 plaza inguru ditu nazioarteko babesa eskatzen duten pertsonentzat. Horietako asko Eusko Jaurlaritzak bakarrik ordaintzen ditu. Erantzukizun eta konpromiso sozial, politiko eta humanitarioagatik egiten dugu. Eusko Jaurlaritzaren eta ministerioaren baliabideak txikiak edo ertainak dira. 60 eta 80 plaza artean, eta salbuespen gisa, 100 plazara irits daiteke, Ukrainako krisiarekin gertatu zen bezala. Bada datu objektibo bat, Barrio jauna, mundu guztiak ontzat ematen duena: tentsio gogorraren pean dago Gizarteratze, Gizarte Segurantza eta Migrazio Ministerioarentzat, Eusko Jaurlaritzarentzat, Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailaren bitartez hirugarren sektorea ordezkatzen duten gainerako alderdientzat eta, batez ere, Legebiltzar honentzat, Estatuko Gobernuaren nazioarteko eta aldi baterako harrera- eta babes-sistema Euskadin. Hain da horrela ezen, une jakin batzuetan, Ukrainako krisiaren unean demagun, begien bistakoa izan zen plazen erabateko eskasia. Euskadiko plaza kopurua handitu egin behar da, ez baita nahikoa, argi eta garbi. Badakigu hori eta ontzat ematen dugu. Orduan, Barrio jauna, non dago arazoa? Formatuan datza arazoa. Ez zaigu formatua gustatzen. 350 plazako zentro bat nola kudeatu behar den, euskal harrera-ereduaren hurbiltasun- eta indibidualtasun-irizpideei traizio egin gabe. Nahi duzun bezala dei diezaiokegun eredua da, baina harrerako euskal eredua da; urte hauetan zehar sendotutako, adostutako eta hobetutako lanaren bereizgarria daramalako, eta lan hori gauzatzeko metodologia, konpromisoa eta azpiegiturak dituelako. Beraz, sistema hori guztiz prest dago Eusko Jaurlaritzaren beste eskumen bat bezala aitortua izan dadin. Migrazioaren eta asiloaren transferentzia eskatzen jarraitzen dugu, bide batez. Joan den otsailaren 27an ministerioarekin izan genuen bilera aipatu duzu zure interpelazioan. Bilera horretan, hil honen hasieran gai horren inguruan egin zenuen beste interpelazioan azaldu nizun bezala, etorkizuneko lanaren oinarriak ezarri ziren. Bi gobernuen arteko lehen hartu-eman teknikoa izan zen; bertan, lantaldearen eduki juridiko-teknikoa mugarritu genuen, eta haren funtzionamendua ere erabaki genuen. Egia da, ondo adierazi duzun bezala, eta halaxe jakinarazi nizun neuk ere, Arana klinikaren proiektua ez zela beren-beregi mahairatu azken unera arte; eta, aurrerago, bi gobernuen arteko jarduketaesparruari eta gobernantza partekatuari buruzko hausnarketa orokor batean aintzat hartzekotan geratu zela, zuk esan duzun bezala. Hala ere, badirudi erantzun horrek ez zintuela asebete. Momentuz ez dago ezer berririk kontatzeko. Momentuz, behintzat. Egia da martxoaren amaierako bigarren deialdi bat egon zela esan genuela. Gaur martxoaren 31 da. Momentuz ez dugu egin. Oraindik ez dugu bigarren bilera horretarako deialdirik izan. Baina Gobernu honek jarraitzen du lan horretan. Ulertzen dut ministroaren lan-dokumentu hori aztertzen eta haren proposamena prestatzen arituko direla. Prozesu hori bukatzerakoan, hainbesteko interesa sortzen dizun bilerara deituko digu. Iruditzen zait lan-dokumentu horren edukiaz galdetuko didazula, nahiz eta pentsa dezakezun ez zaigula zuhurra iruditzen oraindik halakorik egitea. Berresten dizut, noski, defendatu ditugula harreran edo asiloan datozkigun migratzaileen arretak gure ustez nolakoa izan behar duen zeuk ere azaldu dituzun eta nik oraintxe bertan azaldu dizkizudan argudio desberdin horiek. Erakundeen arteko lankidetzaren aldeko apustua egiten dugu, autonomia, foru- eta toki-administrazioak barne hartuz, hirugarren sektorearekiko lankidetza bultzatuz, hurbileko lana, ibilbide pertsonalizatuak eta banakako jarraipenak proposatuz, helburu batekin −eta uste dut zeurea ere badela−: harrera- eta asilo-eskatzaileak gure gizartean erabat txertatzea. Hori da gaur-gaurkoz, martxoak 31, konta diezazukedana. Informatzen jarraituko dugu, ez izan zalantzarik. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24129 | |
12 | 140 | 31.03.2023 | BARRIO BAROJA | PV-ETP | Interpelazioa, Carmelo Barrio Baroja Euskal Talde Popularra-Ciudadanos taldeko legebiltzarkideak Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuari egina, migrazio- eta asilo-politikei buruzko lantaldearen bilerari buruz | Eskerrik asko, presidente andrea. Eskerrik asko, sailburu andrea, informazioagatik. Bai horixe, badira gauza berriak duela hilabete erantzun zenidanaren aldean. Eta, tira, uste dut hori dela normala. Nire ustez, Gobernuaren planteamendua sendoago bezala ikusten dut, zentratuago, hau da, gauzak egiten joateko gaitasun handiagoa duela. Lehenik eta behin, lan-dokumentu hori. Aizu, ez dakit zuhurra izango den ala ez gorabeherak azaltzen joatea; iruditzen zait haietako gehienak baietz, partekatuak izango direlako, eta talde parlamentarioetan era batera edo bestera aintzat hartzen dugunaren parte izango direlako. Baina nik bai animatzen zaitudala, noski, hori egitera eta, azken batean, nolabait, proposatzen zaiguna, kasu honetan planteatzen zaigun makrozentroaren bitartez ministerioak inposatzen diguna ez bezalako eredu bat helaraztera. Nik uste dut eredua, jakina, eta beharrak desberdinak direla. Herritarrek ere horrela ikusi dute. Izan ere, auzo-erakundeen eta abarren bidez ere ikusarazi da nola beste era batera landu behar den gaia. Kontua da, hastapeneko planteamendu gisa, denbora aurrera doala, denbora aurrera doala, eta proiektua martxan dagoela. Berriro esango dut, prentsan irakurri genuen zentro hori eraikitzeko lehian ari zirela hiru enpresa. Dagoeneko hiru enpresa dira, izenak hor daude, baina bi madrildar eta gasteiztar bat dira. Gainera, ministroak esan du, Diputatuen Kongresuan egindako galdera bati erantzunez, Aranako zentroa birgaitzeko inbertsioa Estatuaren Aurrekontu Orokorren 50. ekitaldiari dagozkion Berreskuratze, Eraldaketa eta Erresilientzia Planeko funtsei egotziko zaiela. Beraz, badute diru-partida, badu kokapena. Eta hortik aurrera, martxan legoke guztia, langileekin zerikusia duen guztia −zentro hori zenbat kostatuko den esan baita jada−, abokatuak, gizarte-langileak, psikologoak, osasun-langileak eta abar; eta eraikuntzari eta horrelakoei buruzko gainerako txostenak. Hau da, denbora aurrera doa. Eta, horregatik, gogoeta modura, zuk hartuko duzun jarrera pixka bat ezagutzea gustatuko litzaidake. Egia da, bai, esaten zaigula horrelako eztabaidak ez direla hauteskunde aurreko garaietan jarri behar. Egia izan daiteke. Baina eztabaida hori hauteskunde aurreko garaian ezarri da, urte hasieran agertu baita gorabehera hori guztia. Eta errespetatzen dugu, bai horixe, zure zuhurtzia edo gobernuen eta lantaldearen zuhurtzia. Baina guk jakin egin nahi dugu, herritarrek ere jakin egin nahi dutelako. Talka bat dago, ikusten denez. Talka deituko diogu; agian hitza gehiegizkoa izango da, baina ereduen arteko konfrontazioa dago harrera-zentroari dagokionez eta harrera-politikei, haiei guztiei, dagokienez. Gainera, zuk esandakoarekin bat etorriz: euskal eredua tentsiopean dago, aukerak ugaritu egin behar dira −erabat ados nago−. Baina, nola egin? Makrozentro baten bidez? Bada ezetz esango genuke. Eta zuek ezetz diozue. Ikus dezagun, bada, zein den hausnarketa bateratua; batez ere, Eusko Jaurlaritzak gaiari buruz egiten duen hausnarketa. Beraz, hori da eskatzen dizudan azken hausnarketa. Eta amaitzeko, osoko bilkuraren azken puntua denez eta, gainera, Telleria jauna, Luisja, osoko bilkura honetan izango dugun azken puntua denez −agian beste egunen batean eztabaida bat entzutera etorriko da… Ezetz uste dut nik, ez dela etorriko−, besterik gabe, bera bezalako gasteiztarra naizenez, antzuolarra baita bera, baina gasteiztarra ere badelako, gasteiztar petoa, gainera, −neu bezala−, "kale-txoria" esan ohi dena, beraz, tira, nik egiten dudan gauza bakarra da onena opa bere etorkizuneko bizimoduan. Hemen nonbait ikusiko dugu elkar, HFn, edo kalean barrena, edo estadioan, edo dena delakoan; eta, bueno, hartuko dugu kafe hori, edo ardo hori, edo garagardo hori, zuk ordainduko didazuna ziur. (Risas) Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24130 |
12 | 140 | 31.03.2023 | JUSTIZIA ETA GIZARTE POLITIKETAKO SAILBURUAK (Melgosa Vega) | Interpelazioa, Carmelo Barrio Baroja Euskal Talde Popularra-Ciudadanos taldeko legebiltzarkideak Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuari egina, migrazio- eta asilo-politikei buruzko lantaldearen bilerari buruz | Eskerrik asko. Tira, Barrio jauna, iruditzen zait lehen ere erantzun dizudala. Uste dut berriro erantzun dizugula. Baina, tira, behin eta berriz galdetu arren, errealitatea ez da aldatuko, hori da kontua. Esan ere esan dizut zer egin dugun, zer landu dugun, zein den gure euskal eredua eta abar. Egia esan, bi berritasun daude, zuk esan duzun bezala. Lehenik, iruditzen zait zuk ikusi zenuela, nik bezalaxe, asteburu honetan komunikabide batean, Arana klinikakoa kontratatzeko baldintza-agirian arazo bat egon zela, eta dirudienez geldirik dagoela. Hori da dakigun gauza bakarra; baina hedabidearen bitartez dakigu. Eta bada beste berritasun bat ere: gasteiztarrok postontzietan jasotzen ari ginen paskinak; paskin horietan, bueno, eredu jakin bati buruz hitz egiten da, Legebiltzar honetako bi alderdi politikorekin lotuta dagoena. Asko pozten nau zu horrekin bat ez etortzeak eta asilo- eta harrera-bila datozen migratuentzako plazak egotea beharrezkoa dela ikusteak. Eskerrik asko, Barrio jauna. Nahiago nuke Gasteizko Alderdi Popular osoak zure iritzi bera izango balu, eta paskin horiekin ez bagintuzke bonbardatuko. Benetan eskertzen dizut. Egia esan, Barrio jauna, kontatzeko zerbait izaten dugunean, kontatuko dugu. Eta zuk badakizu hori, baita beste legebiltzarkide batzuek ere. Nire ustez, Migrazio eta Asilo Zuzendaritzak otsailaren 27ko bilera amaitu bezain laster egin zuen bezala. Kartak mahai gainean ditugula ari gara gu horretan. Badakizu zein den defendatzen dugun eredua −lehen esan dizut−. Nik uste dut zuek eta Legebiltzar honetako talde arteko ordezkari guztiek asiloaren eta harreraren alorrean badakizuela zein den defendatzen dugun eredua. Nik uste dut zuek ere izan duzuela topaketa haren laburpena. Nik uste −eta zintzotasunez esaten dizut− horrelako gauzak erabiltzeari utzi egin behar zaiola. Esan duzu hauteskunde aurreko garaian etorri dela. Baina gauza bat da hauteskunde aurreko garaian izatea eta beste bat horren erabilera maltzurra egitea. Orduan, zuk esan didazu ez duzula egingo. Esan iezaiezu hori hiriko eta lurralde historikoko zuen taldekideei. Hori diot, batez ere, beharrezkoa delako pertsona kalteberei eragiten dieten horrelako gaiak xede edo helburu alderdikoi eta elektoralistekin erabiltzeari uko egitea. Nik uste dut hori ez dela espiritua, Barrio jauna. Ezagutzen zaitut eta uste dut ez dela. Ardura gaitezen garrantzitsuenaz: hau da, nola hobetu kolektibo migratzailearen arreta. Eta utz diezaiogun bestelako eztabaida batzuk bilatzeari. Telleria jaunari agur esateko ere aprobetxatuko dut abagunea. Egia esan, ez dugu hemen askotan topo egin, baina beste leku batzuetan bai. Horregatik, nire miresmen osoa, Telleria jauna. Mila esker. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/4847b8e9-d4e7-43e2-a996-2d7cf139c981 | parl_eu_24131 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | SOTO RODRÍGUEZ | EP-IU | Eskerrik asko, presidente andrea. Egun on guztioi. Egun on, lehendakari jauna, sailburu andreok, sailburu jaunok. Gaur, 14/2022 Legea, Inklusiorako eta Diru Sarrerak Bermatzeko Euskal Sistemarena, onetsi genuen talde parlamentariook proposamen bat dakargu hona, lege horren xedapen bat birformulatzeko eta gehiengo sozial baten onurarako. Onetsi zenean, legeak xedapen iragankor bat zuen, 12 hilabeteko tartea ezartzen zuena aldez aurretik diru-sarrerak bermatzeko errenta jasotzen ari zirenentzat lege berriarekin hobetzen ziren zenbatekoak eguneratzeko. Segurtasun juridikorako gomendioak eta dirusarrerak bermatzeko errenta jasotzen dutenen zenbateko guztiak baremo berrietara ekartzeko birformulatzeak ahalegin administratibo handia eskatuko zuela jakiteak zentzuzko denbora-epe bat 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 aurreikustera behartzen zuen, hartarako beharrezkoak ziren kalkuluak eta prozedurak lantzeko beta eman ahal izateko Lanbideko funtzionarioei. Hala ere, teknologia berriei, administrazioen nahitaez egin beharreko elkarreragingarritasunari eta lege horrek berak eginarazi duen administrazioizapideak sinplifikatzeari esker, gaur albiste on bat emateko moduan gaude: dagoeneko ez da beharrezkoa izango 12 hilabeteko tartea, baizik eta hiru hilabeteko epean egin ahalko da eguneratze hori. Eguneratze hori egin ahal izateko tresnak garatuta daude, eta gaur egun indarrean dauden espedienteei arinki eta modu automatizatuan aplikatu ahal izateko bitartekoak badaude. Hona ekarri dugun proposamen honen bidez, lau bider murrizten dugu itxaronaldia legearen aurretik aitortuta zeuden prestazio guztien zenbatekoak eguneratzeko. Eta zergatik hori? Bada, hain zuzen, hiru arrazoi nagusirengatik, funtsean: pairatzen ari garen muturreko premia-egoeragatik, larrialdiko eta pobrezia-arriskuko egoera horren agerpenean DSBEk duen inpaktuagatik, eta erakunde publikoetatik aintzat hartu behar dugun funtzio sozialagatik. Ildo horretatik −eta ez naiz askoz gehiago luzatuko−, iruditzen zaigu, jakina, lege-proposamen hori beharrezkoa dela, eta Legebiltzarreko talde guztien babesa jaso beharko lukeela; izan ere, dirusarrerak bermatzeko errentaren prestazioa jasotzen duten guztiei egingo die mesede zenbatekoei dagokienez, xedapen iragankorrean aurreikusten zen epearen zain egon beharrik gabe. Alde horretatik, poztu egiten gara izapideen bizkortasunaz, legeak berak epeak murrizteko aurreikusten duen arintasunaz, eta gaur aurkeztu dugun proposamenarekin euskal herritar guztien bizikondizioak hobetu ahal ditugulako. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24132 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | RICO LEZAMA | SV-ES | Eskerrik asko, presidente andrea. Politikoki eragabea izango natzaizue gaur, agian hauteskunde prozesu baten deialdiaren ondorengo lehen osoko bilkuran espero litekeena aurkari politikoekiko distantziak markatzea izango litzatekeelako; baina, hala eta guztiz ere, gaur, lehenik, eskerrak eman nahi dizkiet Legebiltzar honetako aurkari politiko guztiei, Inklusiorako eta Diru Sarrerak Bermatzeko Euskal Sistemaren Legearen 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 aldaketa horren garrantzia ikusten jakin dutelako, eta aho batez onartu duzuelako gaur hemen eztabaidatzen ari garena, irakurketa bakar eta presazkoaren bidez. Jarrera horrek ez du azken bozketa aurrez juzgatzen, baina gaur Euskal Sozialisten izenean aitortu nahi dizuet jarrera hori. Eta hori horrela izan bada, aitortu beharra dago halaber Idoia Mendia lehendakariordea buru duen Lan eta Enplegu Sailaren jarreragatik izan dela; izan ere, hobekuntza bat gehitzeko aukera ikusi zuen unean bertan, abenduan lege hori onetsi genuen taldeoi jakinarazi zigun; baina beste zerbait ere egin zuen: talde horietariko bakoitzarekin pedagogia egin zuen, Sara Buesa, Prestazio eta Gizarteratzearen zuzendariak egin zuen bezain modu argian azaldu baitzuen gaur hona ekarri dugun aldaketa hori. Eta nik uste dut, beraz, lortu nahi dugunaren edukia, bai eta hartarako erabili dugun modua ere, badela gaur erreforma hau eztabaidatzen aritzea ahalbidetu diguna. Erreforma honen xedea guztiz sinplea da: DSBEren titularrek beren benetako egoera lehenbailehen eguneratuta eta berrikusita izan dezatela ahalbidetzea, legean aurreikusten den hiruhileko berrikuspena berehala aplikatuz, hori posible izan dadin urtebeteko epe iragankorrik gabe. Baina hori posible izan bada, Lanbideko langileak jokatzen ari diren protagonista-rolagatik eta konpromiso publikoagatik ere bada, pertsona horiek baitira epeak betetzeko orduan zuhurtasun-printzipioa planteatu zigutenak; baina haiek izan dira, halaber, beren ahalegin eta inplikazioarekin, epeak laburtzea ahalbidetu dutenak. Eta Euskal Sozialistontzat oso kontu garrantzitsua da hori, Lanbiden lan egiten dutenak hatzarekin seinalatu izan dituztelako askotan, zerbitzu publikoak beste noizbait erakutsi ahal izan dituen gabeziengatik. Baina guk uste dugu zuzendaritza politiko txukun batekin, norabide argiarekin, pairatzen ari diren barne-eraldaketaz ematen den informazio guztiarekin eta beraien parte-hartze aktiboarekin, orain dela hiru urte inork pentsatuko ez zituen gauzak lortzen ari direla. Horregatik, lehendakariordeak Lanbideri buruz galdetu zaion bakoitzean egin duen bezala, Euskal Sozialisten izenean zerbitzu publiko horretan lan egiten dutenen aintzatespena helarazi zuen; azken urtebete honetan, adibidez, BGDS leihatila bakar batean integratzea ahalbidetu baitute, arreta hobetzea eta kexak murriztea lortu dute, Arartekoak adierazi duen bezala, eta orain lege berria gauzatzeko dena prest egotea lortu dute, eta aldi berean, enplegu-programa berri oso espezializatuak hedatzea ahalbidetzen ari dira. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Atzo bertan, batzordean, xehetasunak jaso genituen Lanbidek garai honetan aurrean izango dituen erronka berri horiei buruz, baita enpleguari buruzko lehen euskal legeari buruz ere. Eta hori guztia, esan bezala, egitura eta funtzio aldaketa sakonarekin batera egiten ari dira, Diru Sarrerak Bermatzeko Euskal Sistemaren Legea aurreikusitako epeetan erregelamendu bidez garatzen jarraitzen den bitartean. Lehenik eta behin, udaren hasierarako, hau da, legea onetsi genuenetik sei hilabete igaro orduko, sailak prest izatea aurreikusten duen aplikazioerregelamenduan. Gaur egin behar dugun aldaketari esker, araudi hori bat etorriko da espediente guztien lehen berrikuspen osoarekin. Eta orduan egin ahal izango dugu araudi berriaren lehen inpaktuaren irakurketa osoa. Jakin badakigu, halaber, Prestazioen Zuzendaritza hirugarren sektorearekin lanean ari dela, orain eskubide aitortuak dituzten baina haien aditzerarik ez duten pertsonekin hasiera batean konektatzeko, halakoak eskuratzen laguntzeko. Eta badakigu, halaber, saila lanean hasita dagoela jada sarbide-mekanismo horiek hobetzera bideratutako beste aurreikuspen batean; adibidez, pentsiodunekin, orain dela hilabete berriro hemen eztabaidagai izan ditugunekin; baina, legean adierazten den bezala, kolektibo horri buruzko azterlan bat egitea merezi baitute, Zerga Koordinaziorako Organoan azter dadin eta Legebiltzar honetako bi alderdik behintzat hitzeman dugun zergaberrikuspenean txerta dadin hura. Beraz, lege bizidun baten aurrean gaude; izan ere, lehendakariordeak legea onetsi genuen egunean esan zigun bezala, lege hau eskubideen bermean eta kudeaketaren zorroztasunean aurreratuena bada ere, ez dago lege perfekturik. Lege bat bera ere ez da itxitzat eman behar, ez baitira inoiz okerrik gabeko harresiak. Horregatik, ebaluazio- eta berrikuntzaorgano bat sortzea aintzat hartzen du; eta horregatik mantentzen du etengabeko hobekuntza-espiritu hori, elkarrizketa, gardentasuna eta akordioa oinarritzat hartuta; eta horixe da gaur hemen egiten ari garena. Besterik gabe, aldaketa hori behar-beharrezkoa eta ona delako Euskadiko herritarrentzat, haren aldeko botoa eskatzen dizuet. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24133 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | AIARTZA ZALLO | EA-NV | Eskerrik asko, mahaiburu andrea. Lehendakari, sailburuok, legebiltzarkideok, egun on denoi. XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º Gaur, lege proposamen hau defendatuko dugu, eta Ganberari aurkeztuko diogu, onar dezan. Eta tribuna honetara hain azkar iritsi izana ahalbidetu diguten araudiaren elementuei, presari eta formulazioaren sinpletasunari erreparatuta, zentzu horretan ere esku hartuko dut. Hau da, azkar eta oso formulazio xumearekin hartuko dut hitza tribuna honetan, bere garaian erregistroan sartu genuen bost orriko testua baita defentsa horren adierazpenik hoberena. Testu horrek funtsezko lau elementu jasotzen ditu, arestian azaldu den bezala. Lehenik eta behin, segurtasun juridikoko arrazoiengatik aldaketa zehatz bat egin behar dela adierazi eta egiaztatzen dugu, errealitate berri batean oinarrituta. Bigarrenik, zehatzmehatz justifikatzen ditugu errealitate berri horren xehetasunak, baita errealitate hori gainditu beharra ere, ondorio kaltegarriak saihesteko. Hirugarrenik, erabili ditugun Ganberaren Erregelamenduko bi prozeduren batura azaltzen dugu: 103. artikulua, presazko prozeduraren bidezko izapidea, egoera ahalik eta eperik laburrenean onbideratzeko; eta 163. artikulua, irakurketa bakarreko izapidearena Legebiltzarraren Osoko Bilkuraren aurrean, gaiaren izaera eta formulazioaren sinpletasuna kontuan hartuta. Eta laugarrenik, edukia: zazpigarren xedapen iragankorraren idazkera aldatzen duen testu artikulatu bat dakargu. Behin baino gehiagotan entzun dut tribuna honetan bertan pacta sunt servanda latinezko esamoldea, kontratuen munduan erabiltzen den adierazpena; esan nahi du kontratuak bete egin behar direla, betetzeko daudela. Tribuna honetan esamolde hori erabiltzen denean, ulertu behar da itunak eta akordioak betetzeko daudela esan nahi dugula. Pacta sunt servanda horren defendatzaile kartsua nauzue. Baina, beste alde batetik, kontratuen mundu horretan bertan, batzuetan rebus sic stantibus esamoldea ere aurkitzen dugu, gauzak horrela dirauten bitartean esan nahi duena hitzez hitz. Klausula hori dela eta, kontratuak berrikusi ahal izango dira, baldin eta haien betebeharrak aplikatu zirenean zituzten kondizioak aldatzen dituzten inguruabar berriak baleude. Horrela, pacta sunt servanda rebus sic stantibus, guztia batera adierazita, esan nahi du nahitaezkoa izango dela itunak betetzea, hitzarmena egiteko unean zeuden inguruabarrak aldatzen ez diren bitartean. Kontratuen munduan, eztabaida ugari sortzeko aukera eman ohi du horrek, kontratu-prestazio horien oreka berrezartzeari dagokionez. Auzi askori buruz eztabaidatzen da edo eztabaidatu liteke. Zorionez, gaur ez gaude kontratuen munduan, baizik Inklusiorako eta Diru Sarrerak Bermatzeko Euskal Sistemaren Legearen zazpigarren xedapen iragankorraren munduan gaude. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Eta, zorionez, edo hobeto esanda, Lanbideren langintzagatik, legean egin genuen denboraaurreikuspena aurreratu egin da; eta zenbatekoa eguneratzeko prozedura berria gauzatu ahal izateko beharrezko tresnak prest daude. Lanbidek baditu baliabideak gaur egun indarrean dauden espedienteetan bizkor eta modu automatizatuan hura aplikatu ahal izateko. Azkar diagnostikatzen duen Gobernua, konponbideak planteatzen dituena, eta azkar erreakzionatzen duen Legebiltzarra. Errealitatearen aldaketa positibo horrek eta aldaketa horrek are gehiago sendotzen du legeak berezkoa duen ituna, pacta sunt servanda. Talde parlamentarioei eskerrak eman nahi dizkiegu izapide hori erabiltzeko aukeragatik, eta legeproposamen hau onesteko beren botoak gehitu ditzaten animatzen ditut. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24134 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | KORTAJARENA IBAÑEZ | EH Bildu | Eskerrik asko, mahaiburu andrea. Eta eskerrik asko denoi. Guk abstentziora jo dugu, legean bozkatu genuenarekiko koherentziaz. Nahiko normala iruditzen zaigu legearen garapen horretan gauzak ikustea, eta ikuste horretan eta detektatze horretan zuzentzea. Eta gauzak azkarrago egin badaitezke eta hobetu egin badaitezke, beti da ona, ezta? XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º Seguru asko, prest egongo dira, esan zaigun bezala, medio teknologiko edo baliabide teknologiko horiek. Hori onura bat izango bada erabiltzaileentzat, oso ondo. Egia da horrekin batera prest egon behar direla Lanbideko langileak ere. Horiek behar dute nahikoa formazio izatea, nahikoa informazioa izatea, nahikoa zehaztapen edukitzea, erreminta guztiak edukitzea, argitasuna izatea; eta, horretan, esan behar dizuet baditudala duda gehiago. Baina, edozein kasutan, zalantza sortzen digun kontua da kontu hau haratago ailegatzen dela, ezta? Edozein kasutan, gaur urgentziaz eta irakurketa bakarrez, hemen esan den bezala, eman diren baldintzetan, legea aprobatu eta hilabete gutxira egin den aldaketa honen harira, nik bai gogoratu nahiko nuke beste kontu bat. Orain aste gutxi, guk legearen aldaketa bat ekarri genuen, xedapen gehigarri batena baita ere, legearen garapenean diru-sarrerak bermatzeko errenta jasotzeko eskubidea izan eta eskubide hori egikaritua ikusten ez zuten pentsiodunen egoera zuzentzeko; denok ezagutzen dugun egoera bat zuzentzeko. De alguna manera, presentamos aquella propuesta por tantas razones como las que se han alegado hoy, porque nos parecía, nik ez dakit latinez, baina, tira, esaten diren gauza horietaz, errealitateak ezagutzen direnean, ekitea dela aukera bakarra iruditzen zaigu. Eta jakin badakigunean eskubidea aitortua izan lezaketen eta askotariko arrazoiengatik eskubide hori egikaritzen ari ez diren pertsona batzuen egoera hor dagoela, interesgarria iruditzen zitzaigun egoera horiek zuzentzeko proposamenak mahai gainean jartzea. Eta asmo horrekin ekarri genuen guk proposamen txiki bat hona, egingarria, gauzagarria eta sinplea, eta gaur beste hau onartu den bezala aprobatu zitekeena. Ze ez da alde handirik egon hemen jarri diren argudioen eta momentuan planteatu zirenen artean, ezta? Hitz oso potoloak erabili ziren orduan, batez ere lege aldaketa hau aurkeztu dutenek oso hitz potoloak erabili zituzten ekimenaren kontra. Errepasatu ditut hitz-hartze guztiak, eta, egia esan, pentsiodunentzako diru-sarrerak bermatzeko errenta ofizioz ez tramitatzeko argudio gutxi erabili ziren, baina hitz potoloak erabili ziren orduan, precisamente lege bat aprobatu berritan aldatu nahi izateagatik, zentzugabekeria zela esatera iritsiz. Gaitasun ezak, bestelako estrategiak, inkluso dezepzio pertsonalak jarri ziren mahai gainean. Guk, gaur, sobreaktuazioa egin genezakeen planteatu zaigun legearen inguruan, baina ez dugu egingo. Izan ere, guretzat seriotasuna eta 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 zintzotasuna politikan balio bat da, eta horregatik ez dugu gaur neurriz kanpo jardungo. Baina gaur uste dut gauza bat oso argi geratu dela. Eta ez naiz sartuko bestelako kontu batzuetan, iruditzen zaidalako konfiantzak jostea asko kostatzen dela eta konfiantza horiek askorako balio dutela politikan. Baina niretzat gaur gauza bat oso argi geratu da: Euskal Autonomia Erkidegoan diru-sarrerak bermatzeko errenta jasotzeko eskubidea izan eta jasotzen ez duten pentsiodun horiek ez dute ofizioz jasoko, ekimen hau sinatu dutenen kalkulu partidistengatik, eta, diru-sarrerak bermatzeko errentaren kasuan, pertsonen babesaren kasuan, kontrol presupuestarioa delako irizpide bakarra. Konstatatua geratu da gaur. Eta nik "gauzak horrela dauden bitartean" esango nuke, edo hemen esan da hori, ezta? Alda daitekeen errealitate bat dugu hemen, aldatu beharko duzuena. Diru-sarrerak bermatzeko errenta ofizioz izapidetuko da pentsiodunentzat, lehentxeago edo geroxeago. Arrazoia eman diezaguzuen zenbat denbora beharko dugun jakitea besterik ez da falta. Mila esker. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24135 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | CASANOVA ALONSO | EH Bildu | Egun on guztioi. Gaur, politika industriala mintzagai izango dugu berriro, eta hori ez da seinale txarra; gurea bezalako gizarte eta ekonomia batean industria hizpide izatea seinale ona da. Industriari sekulako garrantzia eman behar diogu Ganbera honetatik −eta, orokorrean, politikaren mundutik−, gizarte moduan asko zor diogulako industriari. Industria da gure eredu ekonomikoaren bizkarrezurra. Eta industria da, askotan esan dugun bezala, euskal ekonomiaren eta −neurri batean− euskal gizartearen kakotxen arteko arrakastaren gakoa, euskal mirariaren gakoa. Euskal miraria deitu diezaiokegu gure inguruarekin alderatuta daukagun maila ekonomiko altuagoari. Estatu mailan −ebidentea da−, beti ranking guztietan ohituta gaude ekonomiaren munduan, bai per capita barne produktu gordinari dagokionez, bai per capita errentari dagokionez, bai beste adierazle nagusiei dagokienez, goiko postuetan egotera. Eta, askotan esaten dugun moduan, hori ez da gertatzen, soilik estatu mailan, baizik eta Europako beste gizarte batzuekin, eta, inkluso, gizarte aurreratuekin konparatuta ere; ondo posizionatuta ateratzen gara ranking ekonomiko horietan. Eta guk beti esaten dugu hori zor diogula industriari, gure izaera industrializatuari, gure industriak ekonomian daukan pisuari. Eta nik ez dakit zergatik batzuk asaldatzen diren −edo haserretzen diren− hau esaten dudanean, baina hau ez da berria. Hau ez da azken hamarkadetako errealitate bat, eta ez da azken hamarkadetan burututako politiken emaitza bat. Hau egiturazko faktore bat euskal ekonomian. Ekonomia industrializatua gara orain, ekonomia industrializatua ginen duela hamarkada batzuk, ekonomia industrializatua ginen frankismoaren garaian, frankismoa baino lehenago, eta XIX. mendean ere bai. Industria-iraultza gauzatu zenetik, gu ekonomia industrializatua izan gara. Eta industria modernoa egon baino lehen, XIX. mendearen aurretik ere, hemen eskulangintzak edo manufakturak sendoak ziren: hemen ontzigintza zegoen, armagintza zegoen, burdingintza zegoen, eta merkataritzari irekitako ekonomia bat. Beraz, gure abiapuntua da azpimarratzea industriak gure ekonomian daukan pisua eta garrantzia. Industria inportantea da balore erantsia sortzen duelako, soldata −normalean− hobeak eskaintzen dituelako, diruaren fluxuak aktibatzen dituelako, zerga handiagoak kobratzea ere ahalbidetzen duelako, eta, beraz, instituzioei ere beren politikak gauzatzeko baliabide gehiago ematen dizkielako. Normalean, estatu mailan, ekonomia industrializatuenek, zonalde industrializatuenek, XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º abantaila horiek dauzkate, egoera hobean daude. Baina mundu mailan ere gertatzen da hori; Europan edo mundu mailan, ekonomia industrializatuak normalean ekonomia osasuntsuagoak dira, behintzat maila materialean oparotasun handia dagoelako. Beraz, ekonomia industrializatua izanda eta hainbeste zor diogunez gure industriari, oso logikoa da behin eta berriro industria hemen mahai honen gainean, tribuna honetan azaltzea. Guk gaur ekarri dugun proposamena ez da gure politika industriala iraultzeko proposamen bat; ez da proposamen apurtzailea, iraultzailea, dena konponduko duena. Proposamen zehatz bat da, gai konkretu baten inguruan, eta hobekuntza partziala ekarriko du. Ez dugu salduko ez den bezala, edo ez ditugu espektatibak handituko era artifizial batean. Horregatik pentsatzen dugu gaurko ekimena testuinguru zabalago batean kokatu behar dela. Guk, eta abiapuntu honetan ere aipatu dugu, ekonomia industrializatua izanda eta kontuan hartuta industria gure ekonomian eta gure gizartearentzat hain garrantzitsua izan dela, defendatu egin behar dugu; gure industriak defendatu behar ditugu. Industriak lagundu behar du industria berriak sortzen, dauden industriak berritzen, dauden industriak kontserbatzen, eta, inkluso, zergatik ez, enpresa berriak erakartzen. Horretarako, politika industrial integral eta proaktiboa aktibatu behar dugu. Industria garrantzitsua izan da, baina industria ahuldu egin da azken urteotan, eta horrek alarma gorriak piztera eraman behar gaitu. Guk pentsatzen dugu, behin eta berriro aldarrikatu dugu, politika industrial proaktibo bat burutu behar dela, lidergo publikopean, norabide estrategikoak definitu behar direla, eta politika koordinatuak aktibatu behar direla helburu estrategiko horiek lortzeko. Zentzu horretan proposatu dugu Ganbera honetan eta beste marko batzuetan industria 5.0 gure industria ereduaren paradigma berri bezala. Denok −edo behintzat arlo industrialean ezagupenak dauzkazuenok− badakizue industria 4.0 zer den, azken urteotan asko mintzatu gara horretaz −4.0ri buruz−, eta badakigu industria 4.0 dela azken urteotan garatu diren puntako teknologia disruptiboak barnebiltzen dituen industria eredu bat dela, bai produzitzeko moduetan, bai prozesu produktiboen berrikuntzan. Horrela ezagutzen dugu industria 4.0 izenekoa, baina eredu horrek muga batzuk dauzka, mugatzen delako hain zuzen ere aspektu teknikoak hobetzera. XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º Eta azken boladan agertu da akademian −eta Europako instituzioek ere onartu dute− industriaren aurrerapen teknologiko horri eman behar zaizkiola beste elementu batzuk, osatu behar dela beste planteamendu batzuetatik, kontutan hartuta industriaren papera gizarteetan. Eta politika teknologikoetan txertatu behar diren elementu berri horiek elementu sozialak eta medioambientalak dira. Horregatik sortu da 5.0 kontzeptua, industria 5.0. Eta guk aldarrikatzen dugu, eta uste dugu, herri honetan kontsentsuzko aterki bat izan daitekeela kontzeptu hori, industria 5.0, industria teknologikoki aurreratua, baina baita ere industria soziala eta industria ekologikoa edo ingurumenarekiko errespetua eta oreka mantentzen dituena. Lehen esaten nuen moduan, gaur deslokalizazioei buruzko proposamen bat ekarri dugu, baina pentsatzen dugu hori txertatu egin behar dela politika industrial integral proaktibo eta lidergo publikopean garatuko den horretan. Guk, azken boladan, ekimen ezberdinak planteatu ditugu eredu honen garapenerako. Guk proposamenak egin ditugu ikerkuntza eta garapenean, adibidez, aurrerapausoak emateko; proposatu genuen, bere garaian, barne produktu gordinaren % 3 inbertitzea innobazioan eta garapenean, eta hori aprobatu zen Ganbera honetan 2016an. Adibidez, azkeneko aurrekontuen negoziazioan ere proposatu genuen urtero ikerkuntza eta garapenean inbertitzen den inbertsio publikoa % 12 igotzea. Borrokatu egin dugu, baita ere, enpresen errotzea bermatzeko, proposamenak egin ditugu Finkatuz funtsa indartzeko, gardenagoa izateko, aktiboagoa izateko, helburu publikoak bermatzeko inbertsio publikoarekin egiten diren inbertsioez eskuratzen diren enpresetako parte-hartzeetan, eta abar. Guk ere lan-gatazketan parte hartu izan dugu. Guk langileen lan-baldintzak hobetzea defendatu dugu; besteak beste, hemen planteatu genuenean akordioaren bidez soldata minimo propio bat ezartzea −1.400 eurokoa−. Guk ekimenak planteatu ditugu era integral batean, bi parametro hauetan: alde batetik, industria 5.0, industria aurreratua, industria soziala eta ekologikoa, eta euskal eredu industrial bat, horri gehituko liokeena eraginkortasuna, oreka lurraldearen ikuspuntutik eta produktuari dagokionez ere. Eta eraginkortasuna. Hori da planteatu izan duguna. Eta gaur, integraltasun horren baitan azpimarratu dugu industriak daukan garrantzia, azpimarratu dugu eredu industrial eta politika industrial proaktiboa egotearen garrantzia. Planteatu dugu eredu bat egon behar dela, norabide estrategiko bat egon behar duela, eta norabide estrategiko horretan ekimen ezberdinak planteatu daitezkeela. Eta EH Bilduk mahai gainean jarri dituen hainbat ekimen aipatu ditut. XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º Baina gaur hau esaten dut testuinguruan kokatzeko eta erakusteko gaurko ekimena ez dela bakarra, planteatu dugunak ez duela dena konponduko, eta ez dela era isolatu batean okurritzen den proposamen bat, baizik eta dinamika integral batean txertatutakoa. Deslokalizazioak ez dira fenomeno berria, baina esan behar dugu momentu honetan gai hau bolo-bolo dabilela, eta ez da kasualitatea: estatu mailan egondako kasu oso sonatu baten ondoren, deslokalizazioen gaiak gaurkotasuna hartu du, eta agenda komunikatibo eta politikoan txertatuta dago. Guri iruditzen zaigu, Edisonek zioen bezala, inspirazioak lanean harrapatu behar zaituela. Izan ere, deslokalizazioari buruzko eztabaida horrek, lanean ez ezik, deslokalizazioen aurka lege-forman landuta geneukan proposamen batekin harrapatu gaitu gu. Arrakastarik gabe aurkeztu genuen proposamen hori Ganbera honetan bertan 2019an. Iruditzen zait bolada aldatu izanaren isla delako eta, seguruenik, Ferrovialen deslokalizazioaren harira bizi izan dugun eztabaida politiko eta mediatiko horregatik ere bai, 2019an Legebiltzarraren ezespena eta, deslokalizazioei buruzko araudi horrek gure lurraldean beste batzuekiko lehia-gutxiagotasuna sor zezakeela aditzera ematen zuen Jaurlaritzaren aurkako irizpena jaso bazuen ere, bada, bueno, lau urte hauetan ikuspegia aldatu egin dela, bilakaera aldatu egin dela. Eta uste dut ez dela eztabaida politiko hori soilik aldatu; iruditzen zait alderdi politiko batzuek eboluzionatu egin dutela; eta uste dut, oro har, orain arte eztabaidatu ezina zen dogma neoliberala zuzentzeko nolabaiteko gaitasunerantz eboluzionatzen ari garela azken urte hauetan. Eta, ildo horretan, gauza positibotzat ospatzen dugu duela lau urte Ganbera honetan ateak itxi zitzaizkion lege hari gaur ireki egiten zaizkiola, hau da, izapidetzen hasiko dela; eta espero dut, Legebiltzarreko izapidean jasoko dituen hobekuntzak eta eraldaketak gorabehera, ez aldatzea lege honetan planteatzen ari denaren muina, hau da, enpresak deslokalizatzea zailduko duten neurrien sorta bat. Esaten ari ginen Ferrovialen kasua paradigmatikoa izan dela, ezta? Publikotasunetik 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 gertu-gertu sortutako enpresa da, neurri handi batean botere politikoarekin dituen harremanei eta kontaktuei esker eraikia eta abiarazia, baita zehapena jasoarazi dioten praktika batzuez, kartel-praktikez eta abarrez ere baliatu dena. Baina, nire ustez, espainiar bandera eskumuturrekoan eta bandera suitzarra diru-zorroan daramaten espainiar abertzale horien paradigmakoa da enpresa hori. Enpresa hori erregimen politiko guztiei −oraingoari eta aurrekoari− itsatsita egon da, eta horri esker gizendu da eta erraldoi bihurtu da; eta egiaren ordua heldu denean, traizio egiten dio garai batean haizatu zuen bandera horri eta abertzaletasun horri, eta bere baliabideak beste herrialde batera eramaten ditu, kasu honetan, Holanda izan dadin bere jarduera ekonomikoaren onurak jasoko dituena. Logikoa denez, nolabaiteko zirrara eragin du horrek, eta Espainiako Estatuko Kongresuan bertan, Euskal Herria Bilduren ekimenez, legez besteko proposamen bat onetsi da, han ere dagozkion legeizapideak has daitezen horrelako egoerak errepikatzea eragozten duten neurriak antolatzeko. Egia da deslokalizazio batzuk oso eskandalagarriak direla eta beste batzuk isilagoak, horrenbesteko zaratarik gabe gertatzen direnak; baina guztiek, azken batean, industria-ehuna hondatu egiten dute. Izan ere, industriaren deslokalizazioa duela zenbait hamarkadatik datorren fenomeno bat da; eta fenomeno horrek ondorio kaltegarriak izan ditu desindustrializatu diren eta deslokalizazio-prozesu horiek jasan dituzten gizarteen kohesio sozialean. 80ko hamarkadan jada, iraultza edo kontrairaultza neoliberalaren harira, entzuten hasi ginen industria zerbait zaharkitua zela, zerbait zikina zela, zerbait itsusia zela, iraganeko zerbait zela; lankostu txikiak zituzten beste herrialde batzuetara eraman behar zela ekoizpen-jarduera, eta garatutako ekonomiek, berriz, finantza-ekonomietara bideratu behar zutela arreta. Softwarera joan behar zen, eta hardwarea utzi egin behar zen; finantza handietara joan behar zen; tertziarizaziora joan behar zen, serbitizaziorantz; eta alde batera utzi manufakturaatala, alde industriala, zeinaren gainean eraiki baitzen, hain zuzen ere, mendebaldeko gizarte horien oparotasuna. Horren ondorioz, ekoizpen-kostuak −lankostuak ez ezik, beste mota batekoak ere bai− txikiagoak zituzten herrialdeetarantz deslokalizatzen joan ziren enpresak pixkanaka, eta mendebaldeko ekonomiak desindustrializatzen joan ziren. Ekoizpena deslokalizatzeko prozesu jarraitua izan zen; eta horren ondorioz, desagertu egin ziren mendebaldeko gizarte horietan garapen ekonomiko horren oinarri izan ziren ekonomiaren eta industria-ekoizpenaren sektore osoak, dela siderurgia, dela ontzigintza edo 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 ehungintza −gure artean presentzia handirik izan ez zuena, baina bai, adibidez, Katalunian−. Sektore horiek guztiak deslokalizatu eta beste herrialde batzuetara eraman zituzten prozesu luze batean. Zer gertatzen ari da? Hamarkada batzuk geroago industria horren gabetasuna sumatzen ari garela, industria horrek sortzen zituen enpleguen kalitatearen falta sumatzen ari garela; eta buzo urdineko sozietate batzuen edo lepo zuriko sozietate batzuen trantsizio hori neurri handi batean iruzurra izan dela frogatu dela, tertziarizazioak prekarizazio handiagoa ekarri duelako; eta gainera, deslokalizatu gabe zeuden industria-enpleguen gainean, deslokalizazioaren mehatxua zegoela betiere, lanbaldintza jakin batzuk aldarrikatzen baziren. Eta, bide batez, benetako deslokalizazio horrek gehi deslokalizazioaren mehatxuak −lan-kostuak "gainezkatzen" baziren− soldaten atzerakada erakarri du; eta funtsezko elementuetako bat izan da hori azken urte hauetan aberastasunaren birbanaketa eliteen alde, kapital-errenten alde, lan-errenten kaltetan, nabarmen aldatu izana argitzeko. Beraz, deslokalizazioaren fenomenoa, bai egiturazko dimentsioan bai dimentsio puntualean, fenomeno kezkagarria dela uste dugu; eta ekonomia, industria eta gizarteak kaltetzen dituen fenomeno bat da; eta beraz, prozesu hori geldiarazteko gure esku dauden mekanismoak antolatzeko gai izan behar dugu. Guk, ildo horretan, lege bat ekarri dugu hona, Bizkaian 2007tik dagoen foru-arau batean oinarritzen dena, funtsean; foru-arau hori Ekonomia Sustatzeko Departamentuak −une hartan, EA alderdiak kudeatzen eta zuzentzen zuenak− bultzatu zuen orduan, eta indarrean dagoen legea da gaur egun. Beraz, nola edo hala, dagoeneko gainditua du lege orok gainditu behar duen lehen froga; hau da, ordenamendu juridikoan txertatuta egotea, aurkako errekurtsorik ez edukitzea, aurkaratzerik ez egotea. Lege horrek funtzionatu egiten du, bere ondorioak ditu eta ez du inolako eztabaidarik sortzen bere legezkotasunari dagokionez. Beraz, legearen egituran modu enpirikoan frogatuta geratzen da ordenamendu juridikoarekin bat datorrela −hain zuzen ere, horrelako eztabaidak saihesteko, askotan bestelako jarrera batzuk ezkutatzen dituztenak, baina batzuetan egokiak direnak, proposatzen dugun honek ordenamendu juridikoan duen lekuaren inguruan−; izan ere, oso antzeko arau bat indarrean dago jada, eta gainera, kasu batzuetan dagoeneko izan ditu bere ondorioak: badakit, behintzat, Siban enpresaren 2015eko kasua: lege hori aplikatu eta jasotako laguntzak itzuli behar izateko 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 mehatxuaren aurrean, deslokalizazio-prozesua, Bizkaitik joateko iragarria zuena, geldiarazi egin baitzuen. Beraz, badugu hemen lege interesgarri bat, indarrean dagoen lege bat, ordenamenduan txertatuta dagoen lege bat, eta kasuren batean arrakastaz aplikatu ere egin den lege bat. Beraz, uste dugu lege horrek, indarrean dagoen lurraldean, deslokalizazio-prozesuen aurrean sorrarazten dituen eragin babesleak eta disuasorioak Erkidegoaren lurralde osora hedatu behar direla, Erkidego osoan disuasio-efektu hori ahalbidetuko duen autonomia-mailako lege baten bidez, eta Eusko Jaurlaritzak industria-garapenaren alorrean ematen dituen laguntza ugariei dagokienez. Beraz, uste dugu lege hau garrantzitsua dela. Deslokalizazioei buruz hitz egin dugu, nola egiturazkoei hala puntualei buruz, baita Ferrovialenaz ere, fenomeno hori azkenaldian izan denaren paradigma den heinean; baina deslokalizazio-kasu garrantzitsuak baditugu hemen ere, Euskal Herrian, eta horien aurrean ezin izan dugu disuasio- edo zehapentresnarik antolatu. Halakoak dira Gamesa eta General Electric konpainien deslokalizazioen kasuak, eta une honetan, urrunago joan gabe, Laudion, automobilentzako kristalak egiten dituen enpresan, gertatzen ari dena bezalako arazoak, produkziodeslokalizazioaren arriskupean aurkitzen baita hura ere. Beraz, gure ustez, gaur proposatzen dugun tresnarekin −bere ibilbidea hastear duenarekin, Legebiltzar honetako talde gehienen aldeko botoa baieztatuta baitago−, zerbait gehiago izango dugu, beste babeski bat, deslokalizazio-prozesu kaltegarri horiek gerta ez daitezen. Ya sabemos −como decíamos− que con esta ley no solventamos en absoluto todas las carencias de nuestra política industrial; ni vamos a satisfacer todas las necesidades de nuestro modelo industrial. Es una ley parcial. Badakigu −esaten genuen moduan−, lege honekin ez dugu inolaz ere konpontzen gure politika industrialak dauzkan gabezia guztiak; gure eredu industrialak dauzkan behar guztiak ez ditugu asetuko. Lege partzial bat da. Saiatu naiz demostratzen −edo behintzat argumentatzen− partzialtasun horrek ez duela esan nahi era integralago batean gure partetik ez daudela beste ekimen batzuk ondo definituta dagoen eredu industrial bat sustatzeko. Baina hau atal baten mailan kokatzen da, eta atal horretan ere kontzienteak gara ez duela deslokalizazio prozesu guztiak ekiditeko gaitasunik edukiko. Baina behintzat bada tresna bat. Norbaitek ekarpenak egin baditzake hobetzeko eta handitzeko… Guk ere egingo ditugu, baina saiatu gara lehenengo planteamendu batean gaur egun indarrean dagoen Bizkaiko foru-legea errespetatzen, ahalik eta gehien, behintzat hasierako langa hau gainditzeko. Gero, uste dut guztion artean gai izango garela elementu berriak txertatzeko lege honetan. Baina, behintzat, defentsa- XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º tresna minimo bat eraikiko dugu, deslokalizazio basatien aurrean. Guk aurkeztu dugun legea laburra da: zortzi artikulu ditu, bi kapitulutan banatuta; zioa dauka, eta hiru xedapen gehigarri. Lehenengo kapituluan, kontzeptualki egiten den moduan, argitzen dira zeintzuk diren kontzeptuak, zeintzuk diren aplikazioesparruak, zer den deslokalizazioa. Bigarren kapituluan, deslokalizazio-prozesua izendatzeko prozedura zein den eta horren ondorioak zeintzuk diren planteatzen da. Lege sinplea, ulertzeko erraza, eta muinean planteatzen duena da bai fiskalki, bai produktiboki deslokalizazio-prozesu bat gertatzean enpresa horrek jasotako diru publiko guztia itzuli beharko duela. Behintzat, horrela, bi gauza lor ditzakegu: alde batetik, enpresarentzat kostua badakar, disuasorioa, hau da, ekidin dezakegu deslokalizazio-prozesua gauzatzea; bigarrenik, enpresak hala ere jarraitzen badu deslokalizazioasmoarekin eta -prozesuarekin, behintzat jasotako dirulaguntza publiko guztiak itzultzeko beharrean egongo da. Esaten genuen moduan, mahai gainean eta agenda politiko komunikatiboan dagoen gaia da. Gure ekonomia eta gizartearen muinari, hau da, gure sektore industrialari, eragiten dion gai bat da. Ekarpen partziala −xumea, nahi bada− da, baina eraginkorra maila batean, eta ziur aski tramitazio-fasean hobetu daitekeena, baina momentu honetan deslokalizazioei aurre egiteko egin dezakegun ekarpenik onena da. Espero dezagun −esan dudan moduan− legeak ibilbide oparoa izatea, aberastua izatea, eta, batez ere, bere helburuak lortzea; hau da, herri honetatik arrazoirik gabe deslokalizaziorik ez egotea. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24136 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | MARTÍNEZ GRISALEÑA | Mixto-Vox | Eskerrik asko, presidente andrea, eta egun on guztioi, legebiltzarkideok. Enpresen deslokalizazioari buruzko legeproposamena aurkeztu digu gaur Bilduk. Zioen azalpena honela hasten da −eta hitzez hitz aipatuko dut−: "Azken urte hauetan enpresa askok alde egin dute gure herritik". Bilduko legebiltzarkideok, egizue memoriaariketa bat. Funtsezkoa dela esango nuke, zerikusi handia izan duzuelako zuek arazo horrekin. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Deigarria da fenomeno hori dela eta Bilduren kezka, ETA izan baita Euskadin pairatu dugun enpresen, familien eta pertsonen deslokalizazio-faktore nagusia, nahiz eta hori ukatzen tematu den sailbururen bat. Lurralde honek jasan duen enpresa-exodorik handiena eragin du ETAk bere bahiketei, bahituak ez izateko estortsioei edo era askotariko enpresen aurkako atentatuei esker. Eragin bikoitza izan zuen enpresa-izua zabaldu zuen hainbat hamarkadatan: batetik, egoitza Euskal Herrian zuten enpresen ihesa; eta, bestetik, beste lurralde batzuetatik etorritako enpresa-kapitala iristeko traba modura jardun zuen. Baina, enpresen deslokalizazioa eragozteko, eta aldi berean inbertsioa erakartzeko, Bilduk kontuan hartu ez dituen zenbait faktore ere beharrezkoak dira, agian inoiz ez zaizkiolako gehiegi axola enpresen arazoak. Lehena, ekosistema fiskal erakargarri bat sortzea; eta, horretarako, Ekonomia Ituna erabili behar da hazkunde ekonomikoaren zerbitzura. Preseski, Bilduren eredu fiskala erakargarritasunaren ifrentzua da enpresa munduarentzat. Ondarearen gaineko zerga, PFEZ, fortuna handientzako zerga aplikatzearen alde egin dute; eta sozietateen gaineko zergan sartutako sektore estrategikoei laguntzeko pizgarriak ezabatu egin behar direla deritzote, zergak saihesteko mekanismotzat jotzen dituztelako. Beharrezkoa da lan-egonkortasuneko eredu bat. Euskadin, hain zuzen ere, Bilduren senidea den sindikatua, LAB, da bazterrak nahasten eta eragile sozialen artean etengabeko tentsiozko lan-giroa sortzen saiatzen dena. Lan-giroa gogaikarria izaten da askotan, eta garrantzi handiko faktorea da enpresainbertsioa non egin nahi ez den erabakitzeko orduan. Zergek gero eta gehiago itoarazten dituzten enpresek jasaten dituzten lan-kostuez ere hitz egin genezake; edo enpresen mozkinak murrizteko nahi etengabeaz, nahiz eta zenbat eta irabazi gehiago izan, orduan eta zerga gehiago ordainduko dituzten. Laburbilduz, zuek, Bilduko legebiltzarkideok, enpresa-interesen aurkako eredu ekonomiko bat defendatzen duzue, interbentzionismoan, zerga-sistema ia konfiskatzailean eta ekonomia planifikatu batean, aplikatu den tokian erabat porrot egin duela frogatu denean, oinarritzen dena. Badira garrantzi handieneko beste faktore batzuk ere. Horietako bat, zalantzarik gabe, egonkortasun politikoa da, eta, ondorioz, segurtasun juridikoa. Zuen eredu politikoak guztiz kontrakoa 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 sortzen du: segurtasunik eza, ezegonkortasuna eta inbertitzeko beldurra sortzen ditu. Eredu horren ondorio da enpresak Euskaditik joan egiten direla edo, bestela, ez direla etortzen. Zuen lurralde-ereduak arriskuan jartzen du Espainian eta, hedaduraz, Europan jarraitzea. Autarkia politiko eta ekonomikoan oinarritutako eredua da, Euskadi geure inguru politiko eta ekonomikotik isolatuko lukeena. Eredu horrek, aurrekoetan adierazi dugun bezala, EAJrekin partekatzen duzuen Euskadi bukoliko eta artzain-giroko horretara eramango gintuzke. Enpresa mundua benetan ezagutuko bazenute, jabetuko zinatekete enpresa batek gure erregiotik alde egiten badu, batez ere gaitasun ekonomikoa hobetzeko eta mantentzeko egiten duela alde, eta gure Erkidegoan jada ez delako lehiakorra. Hori da gure Gobernuak lortu behar duena: gure Erkidegoak enpresak erakartzea, eta ez arrazoi ekonomikoengatik joan behar dutenak zigortzea. Eztabaidagai dugun honetan eragina duten beste faktore batzuk ere badira. Hezkuntza funtsezko elementua da Euskal Herrian, eta gainbehera argi eta garbian dago. Ezagutzan eta bikaintasunean oinarritutako hezkuntza-sistema behar da, eta ez doktrinamendu ideologikoan eta hizkuntzainposaketan oinarritutako eredua. Enpresak ez joatea eta, gainera, Euskadin kokatzea hobetsi dezatela nahi badugu, erakargarriak izan behar dugu: ikuspegi fiskaletik erakargarriak, ikuspegi ekonomikotik erakargarriak, lurraldeikuspegitik erakargarriak eta hizkuntza- eta hezkuntzaikuspegitik erakargarriak. Bilduk defendatzen duen eredua enpresamundua zigortzea eta hari jazartzea da, gizarteeragileen, lurraldeen eta hizkuntzen arteko liskarraren eredua da. Eredu zaharkitua da, berreraiki behar dena, birziklatze-prozesu baten mende egon behar duena eta garai modernoetara egokitu behar duena. Huts egin duen eredua da, hazkundea, inbertsioa eta aberastasuna ikaratzen dituzten ekosistemak sortzen dituena. Eredu horrek, hain zuzen ere, heriotza-zigor bihurtzen du zigortu nahi duten enpresa-arrakasta. Mundu global batean bizi gara, non enpresek nazioartean lehiatu behar baitute eta, logikoa denez, beren enpresa-proiektuak garatzeko lurralde erakargarrienak bilatzen baitituzte. Agian, zigortu beharrean mimatzea da gakoa, eta gu lurralde erakargarri eta lehiakor bihurtzea, ihesak saihesteko eta enpresa-inbertsioa erakartzeko. Barregarria iruditu zait nire aurreko bozeramaileak Ferroviali buruz hitz egin duenean, eta Ferrovialek duen abertzaletasun urriaz hitz egin duenean. Baina ahaztu egin zaio −noski, memoria 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 kasu askotan selektiboa izan ohi da− 1991n, Ferrovialeko zuzendari bat hil zutela, hain zuzen ere, Leitzarango autobideko lanetan parte hartzeagatik; horregatik ez duzue zuek asko lagundu gure lurraldeko enpresa-sarea hobetzen. Horregatik, ezezko botoa emango diogu Bilduren lege proposamen honi. Bildu da gure Erkidegoan enpresa-sarea mantentzeko moduari buruz lezioak emateko egokitasun gutxien duena. Atzera begiratu eta gure enpresekin eta enpresariekin egunero egin dutena ikusi besterik ez da egin behar. Besterik ez eta eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24137 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | GIL VEGAS | Mixto-Ciudadanos | Eskerrik asko, presidente andrea. Egun on guztioi, legebiltzarkideok. Gaur eztabaidatzen ari garen lege-proiektuak badu, bai horixe, nolabaiteko ibilbidea. Lehen ere esan dute. Proposatzaile berak antzeko lege bat aurkeztu zuen 2019an, baina orduko hartan ez zuen Gobernuaren aldeko irizpenik jaso. Haatik, gaurkoan ontzat emateko erabiltzen dituen ia arrazoibide berberak izan ziren Gobernuak hura ezesteko erabili zituenak. Ez dira arduratu ezta idazkera aldatzen ere kasurik gehienetan. Oraingo honetan bertan ere, hiru atal gehiago daude aintzat hartzearen aurkako argudioekin. Susmatzen dugu zeintzuk diren. Eta, kiribil bikoitza eginez, Gobernuak eta hura babesten duen alderdiak, babesten duten alderdiek, orain bai, orain behar dela uste dute. Lege-proposamenaren edukiari helduz, hasteko gogoratu behar dugu mundu globalizatu batean bizi garela, non mugaz gaindiko inbertsioek, lokalizazioaldaketek eta informazio-teknologiek mundu mailako tasuna edukiarazten baitiote enpresa-lehiakortasunari. Entzunak al dituzu hitz horiek? Bada ni, hain zuzen, guztiz bat nator horiekin. Izan ere, ez dira nire hitzak, paradoxikoki, lege-proposamen hau orain aintzat hartzea erabakitzen duen Eusko Jaurlaritzaren akordioaren lehen puntutik jasotakoak baizik. Hori zioen hitzez hitz. Argi dago mundu globalizatu batean bizi garela, nahiz eta batzuk errealitatea ikusi nahi ezean tematzen ari diren, eta denbora xahutzen duten mundu globalizatu honetatik ezkutatzeko moduko horma imajinarioak altxatzeko ahaleginak egiten; dirudienez beldurtu egiten zaituztelako, zuen proiektuak ezin 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 dielako aurre egin demokrazia, irekitasun, lankidetza eta modernizazioari buruzko gutxieneko eskakizunei. Eta horregatik esango nuke soro erdian langa jarri nahi duzuela. Lege-proiektu hau, esan dezagun argi eta garbi, horixe da: Euskadi eta munduaren artean harresiak eraikitzeko ahalegina. Horixe da: harresi bat gehiago. Eta ahalegin horretan, errealitatearen alderdi batzuekin tupust egiten duzue, eta ezinbestez aitortu behar izaten duzue, adibidez −literalki ere bai− azken urte hauetan enpresa askok Euskaditik alde egin dutela. Denbora asko daramat hemen hori esaten, eta uste dut begien bistakoa dela. Esan nuen azken aldia Aste Santua baino lehentxeago izan zela uste dut, eta orain proposamena egin duenak bere egiten du zioen azalpeneko lehen esaldian, lehen esaldian. Eta, hala ere, Gobernuak ukatu egiten du errealitate hori. Hemen bertan entzun genuen duela gutxi, ezta? Ez gatoz bat proposamena egin duenak aldeegite horren zergatiei buruz darabilen ikuspegiarekin. Berak dioenez, enpresek irabaziak handitu nahi dituzte eskulan-gastuak eta kostuak murriztuz. Nik esango nuke, benetan, lehiakortasuna handitzea bilatzen dutela, betebeharra duten bezala, eta beraien biziraupena bermatzeko, aberastasuna eta enplegua sortzen jarraitzeko. Izan ere, lege-proiektu hau enpresen kontrako beste ekimen bat da, funtsean behar bezain nazionalista ez izatearen errua egozten baitzaie haiei, eta ondorioz, etengabe zigortu, zaindu eta kontrolatu beharrekoak izaten baitira. Nondik uste du Casanova jaunak ateratzen direla bere soldata eta nirea ordaintzeko zergak? Esan dizut nik, zuri ahaztu bazaizu ere, zuri hain gutxi gustatzen zaizkizun enpresa horietatik eta enpresa horietako langileengandik. Jarrai ezazue haiei eraso egiten, zeren epe ertainean zeuen oinean tiroa ematen ari baitzarete: zenbat eta enpresa gutxiago, orduan eta diru gutxiago, besteak beste, nazionalismoaren egitura instituzionala eta bezeria osoa mantentzeko, baita zuena ere. Enpresen aurkako ekimena da, eta haien mugimendu-ahalmena gehiago mugatu nahi da, hau da, erabakitzeko gaitasuna, kudeatzeko gaitasuna, hau da, lehia- eta merkatu-askatasuna. Baina, hori bai, haien lehiakortasuna eta, bide batez, haien emaitzak mehatxupean daudenean, behar dituzten erabakiak hartzen uzten ez zaielako eta enpresak itxi egin behar duelako edo murriztu egin behar duelako, orduan pankartaren atzean jartzen zarete denetarik eskatzeko. Ez dituzue haien galerak zeuen gain hartzen, hori ez. Izan ere, mugimenduak mugatzen baditugu, enpresek erabakiak hartzeko gaitasuna −legez daukaten eskubidea, bestalde− murrizten badugu, eta aldi berean ez badugu ekintzailetza sustatzen, 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 hondamen segurua lortuko dugu. Lehenik, enpresa kopuruaren beherakada, geroago enpleguarena eta, azkenik, diru-bilketarena. Eta lehen maila horretan gaude dagoeneko, nahiz eta oraindik errentetatik bizitzen jarraitzen dugun eta horrelako neurriekin eraikitzen ari garen etorkizun hurbila edo, hobeto esanda, suntsitzen ari garen etorkizuna ikusi nahi ez dugun. Dirulaguntzak itzultzean oinarritzen duzue zuen ekimena. Begira, Casanova jauna, kezkatzen zaituztenak dirulaguntzak badira, niri ere baietz esan behar dizut. Guztiak ezabatuko nituzke nik. Nire ustez, enpresa-proiektu batek bere kabuz lehiatzeko gai izan behar du, inolako laguntzarekin dopatuta egon gabe; gainera, enpresei jarrera klientelista sorrarazten baitiete halakoak ematen dituzten gobernuekiko. Beraz, gustatzen zait laguntza publikoak itzultzea izatea muga, horrela gero eta enpresa gutxiagok izango dituztelako edo erabili ahal izango dituztelako halakoak. Baina ezin diot neure buruari galdetu gabe utzi −legeari hori falta zaiola ikusten baitut− ea laguntzak itzultzeko eskatzen duzunean eskatzen ari ote zareten, halaber, batzuetan haiekin ordaindutako zergen alderantzizko itzulketa; besteetan, horiekin ordaindu diren langileen soldatena, edo horiei esker eman diren produktu eta zerbitzuena. Hori ezetz esango nuke, ezta? Koherentzia, oroz gain. Eta neure buruari galdetzen diot, halaber, zergatik jotzen ote duzuen deslokalizaziotzat enpresa batek egoitza Gasteiztik Miranda de Ebrora aldatzea, adibidez, eta ez duzuen deslokalizaziotzat jotzen enpresa bat Gipuzkoatik Bizkaira joaten denean, adibidez. Kontuan izan behar dugu Euskadiko zergakudeaketaren titularrak foru-aldundiak direla, ez Eusko Jaurlaritza. Kasu horretan, Gipuzkoako Foru Aldundiak, adibidez, eman dizkion laguntzak ere itzuli beharko ote lituzke, orain beste probintzia, barka, lurralde, nazionalista zintzoek dioten bezala, bateko herritarren onurarako izango baitira laguntzak? Eta kezkatuta nago, halaber, legeproposamenean enpresa-munduaren eta haren kudeaketaren ezjakintasun garratza sumatzen delako. Enpresa eta industria bezalako oinarrizko kontzeptuen arteko etengabeko nahastetik hasita. Oroimen txarra dut, baina 50 aldi baino gehiagotan kontatu dut erabili duzula "industria" hitza, eta uste dut ez direla bost baino gehiago izan "enpresa" hitza erabili duzun aldiak. Nik ulertu nuen enpresa-munduari zuzenduta zegoela hau, eta zuk industriaren munduari zuzendutako esku-hartzea egin duzu. Mesedez, jakinaraz iezaguzu hau industriaren mundura edo enpresa guztietara zuzentzen den, enpresa gehiago daudelako, zuri gustatzen ez bazaizkizu ere. Badira enpresa gehiago industria ez direnak. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Eta ikusten dut, halaber, nolabaiteko ezjakintasuna enpresa-kudeaketari dagokionez denbora aldagaia aipatzen ez denean; izan ere, horren ondorioz, enpresa-kudeaketak desberdina izan behar du une bakoitzean, jarduten duen merkatuen egoera konplexuaren arabera. Eta horrela, une jakin batean, dirulaguntzak aparteko laguntza izan daitezke, baina erabakigarriak denbora irabazteko, eta, horietaz baliatzen ez bada, enpresak itxi egin beharko du, adibidez, diru-kutxa hutsik duelako. Eta bestelako une batean, baliteke deslokalizazioa erabakitzea beste erremediorik ez geratzea, enpresa ixtea saihesteko, adibidez, etengabe aldatzen ari diren merkatuen, hornitzaileen edo teknologiaren bilakaeragatik. Hau ez da ikuskera, Casanova jauna. Nire ikuspuntutik, hau ez da ikuskera. Euskadin aberastasuna eta enplegua sortuko duten gero eta enpresa gehiago eta hobeak izateko ikuskera ez da haiekiko erasoa edo mesfidantza. Nire ustez, kontrakoa da ikuskera: Euskadi erakargarriagoa eraikitzea, lehiakorragoak izatea lortzea, enpresa batzuek joan arren, beste batzuk etor daitezen. Baina horrek esan nahi du, harresiak eraiki beharrean, ateak ireki behar direla, gauzak erraztu. Duela gutxi, mozio bat eraman genuen erregistrora, enpresak erakartzeko 23 neurri biltzen zituena, eta zuri ez zitzaizkizun asko gustatu. Hau da, Casanova jauna, herrialde honen garapen ekonomikoko politikaz zuen taldeak eta gureak duten ikuskera guztiz kontrajarriak dira: zuk ateak ixtearen alde egiten duzu, eta nik ateak irekitzearen alde; zuk enpresak zigortzearen alde egiten duzu, eta nik enpresak erakarri eta ondo tratatzearen alde; zuk enpresez mesfidatzearen alde egiten duzu, eta nik, berriz, beren gain hartzen duten arriskuagatik eta sortzen duten aberastasun eta enpleguagatik eskerrak ematearen alde. Espero dut zuek eboluzionatzea. Horretarako, munduan funtzionatzen ari diren eta funtzionatzen ez duten politikei baino ez diezue erreparatu behar. Eta espero dut zuek, bitartean, Euskadiri kalte gehiago egiteko gaitasunik ez izatea. Obviamente, votaremos que no. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24138 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | SOTO RODRÍGUEZ | EP-IU | Eskerrik asko, presidente andrea. Egun on berriro ere. Gaurkotasuneko gai batengatik delako edo gure herriarentzat garrantzitsua den gaia delako, oso beharrezkotzat jotzen dugu ekimen hau; izan ere, ekimena aurkeztu izana justifikatzeko azalpenean esan den bezala, gure herrialdeak babes sozialeko maila jasoa eta soldata altuagoak edukitzeko arrazoietako bat da bere produkzio-ehuna, hamarkadetan zehar, gure herrialdeko enpresaburuek eta langileek sortu dutena. Eta, alde horretatik, uste dugu funtsezkoa dela horrelako eztabaidei ekitea, bai eta, kasu honetan, industria babesteari buruz eman diren beste eztabaida batzuei ere. Eztabaidari ekitea beharrezkoa dela uste dugu, bai horixe; izan ere, deslokalizazioaren praktikarekin zerikusia duena, nolabait esateko, minbizia da, gure produkzio-sarearen babesaren esparruan; eta ez da oraingoa, hamarkada batzuk aspaldiagotik datorrena baizik. Eta egia da duela urte batzuk oso antzeko ekimen baten aurka bozkatu zuten Legebiltzarreko talde ugariren babesa duela ekimen honek oraintxe bertan, eta iruditzen zait mundu mailako paradigmaaldaketa baten ondorioa dela hori. Duela hamarkada batzuetatik hona finantzarizazioa eta deslokalizazioa, eta langileen erosteko ahalmenaren galera, praktika egonkortuak eta ohikoak izan dira, egia da; 2008ko finantzakrisiaren eta pandemiaren ondoriozko osasun-krisiaren ondorioz ez ezik, bere buruari soilik begiratzen dion mundu gero eta polarizatuago baterako bidean goazelako ere, beren barne-merkatuak lehenesten ari diren herrialdeekin; eta, era berean, lehengaien gabeziarekin eta subiranotasun energetiko propioaren beharrarekin. Gauzak horrela, egitatea da, ekonomiari dagokionez, orain dela urte batzuk arte paradigma neoliberalaren defendatzaile saiatuenak zirenak ere, horrelako ekimenak planteatzen aritzea erakarri duela paradigma-aldaketa horrek. Halaber, espero dugu Diputatuen Kongresuan planteatu den ekimena −gure talde parlamentarioak, 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 Unidas Podemosek, aurkeztu duen lege-proposamena, gai horri buruzkoa hura ere− hemen ekimen hau sostengatuko duten eta babestuko duten talde berberek babestuko dutela, ez dadin ariketa elektoralista hutsa izan, baizik eta beste latitude batzuetan ere, elementu positiboetan eta deslokalizaziorik ez izateko tresna positiboetan eragina izan dezan. Gure ustez, paradigma-aldaketa horren ondorioz, oraintxe bertan badaude horrelako legeproposamenak aurrera ateratzeko tresnak eta gaitasunak; eta alde horretatik, uste dugu eztabaida interesgarria dela. Alegia, aldeko botoa eman behar genuen −bistan da−, izan ere, egindako proposamenaren enborreko gaien eta funtsezko gaien alde egoteaz gain, ia lege-proposamen guztietan eztabaida interesgarria izaten dela iruditzen zaigulako. Alde horretatik, alde agertu behar genuela uste genuen, eta pozten gara eztabaida hori egin ahal izango delako. Uste dugu arraroa dela gaur egun topo egitea, oraindik ere −lehen nioen bezala, termino ekonomikoetan gertatzen ari den paradigma-aldaketa hori kontuan hartuta− talde jakin batzuekin, pertsona jakin batzuekin, edo intereseko lobby jakin batzuekin, En Busca del Valle Encantado telesail hartan bezala jarraitzen dutenak, pentsatuz badagoela esparru neoliberalak funtzionatuko duen gune idilikoren bat. Eta errealitatea da hori dagoeneko frogatu dela ezetz, ez duela funtzionatzen, eta nekez aurkituko dugula espazio bat hori praktikara eramateko eta enpirikoki posible dela frogatzeko. Beraz, uste dugu interesgarria dela horri buruz, eta Legebiltzar honetan bertan talde jakin batzuk beti aurka agertu diren beste hainbat gairi buruz, eztabaidatzea; adibidez, Finantzen Euskal Institutua birmoldatzeaz −haren birformulazioa iristen denean− enpresen kapitalizazioan tresna izateko aukera ematen duen espazio bat izan dadin; zenbait enpresatan esku hartzeko egungo funtsak batuko dituen funts publiko bat sortzea, enpresa horietan parte hartzea enplegua mantentzeko kondizio jakin batzuen arabera baldintzatuko duena… Uste dugu positiboa dela beste formula batzuk edukitzea, beste tresna batzuk egotea, babesa ematen saiatzeko eta merkatuan esku hartzeko, eta enpresa jakin batzuk merkatuaren basakeriara jauzi egin ez dezaten. Ildo horretan, bada, ekimen honen aldeko botoa eman dugu; izan ere, esan bezala, gaiaren muinean ados egoteaz gain, gai horri buruzko eztabaida oro garrantzitsua eta interesgarria dela deritzogu. Eta, batez ere, etorkizunerako estrategikoa dela. Eskerrik asko. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24139 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | PÉREZ EZQUERRA | SV-ES | Eskerrik asko, presidente andrea. Enpresen deslokalizazioari aurre egiteko neurriei buruz EH Bildu taldeak egindako lege-proposamena aintzat hartzearen alde bozkatu dugu Euskal Sozialistok. Izan ere, Jaurlaritzaren irizpenak agerian jarri duen bezala, iruditzen zaigu orain bai ematen dela tasun horretako lege-proiektu bat planteatzeko testuingurua eta egokitasuna. Ildo horretatik, gogorarazi nahi dut astearte honetan Gobernu Kontseiluak dirulaguntzen araubidea arautzen duen legearen aurreproiektua onetsi duela; beraz, bi proiektuak lantzeko aukera izango dugu; eta EH Bilduren ekimenean proposatutako neurrien egokiera onena zein den ikusteko ere bai. Bat gatoz esatean denean industria dela gure eredu ekonomikoaren bizkarrezurra. Eta, gainera, gure ustez, aurrerapena justizia sozialaren zerbitzura dagoen tresna bezala ikusi behar da, garapen ekonomiko hutsetik harago doan kontzeptu modura; aberastasun nazionala handitu behar baitu, baina gizartearen beharrei erantzunez. Beraz, bat gatoz ekimen honen sustraian datzan kezkarekin. Eta, horregatik, ontzat ematen dugu, Europako araudiaren barruan, laguntza publikoa jasotzea baldintzatu ahal izatea, aldi jakin batean jardueraren birkokapenik edo deslokalizaziorik egon ez dadin. Baina, gure ustez, garrantzitsua da ingurune arautzaile erakargarri bat eratzeko lanean jarraitzea. Enpresek eginkizun garrantzitsua dute sorleku duten eta beren jarduera garatzen duten gizartean. Haiei esker, gure herria haz daiteke eta enplegua sor dezake. Hain irmoki deritzogu hori Alderdi Sozialistan eta Pedro Sánchezen Gobernuan, ezen, aitortu eta babestu egin dugula hori unerik zailenetan, bai pandemia-aldian, bai gerratean, ABEEEak edo Kreditu Ofizialeko Institutuaren abalak bezalako baliabideekin. Enpresen bertakotasuna sustraitzea eta Euskadin errotuta dauden enpresen deslokalizazioa saihestea ez da esku-hartze zehatzaile hutsera mugatu beharreko gaia, zeren konplexuagoa, sektore anitzekoa eta globalagoa den zerbaitez ari baikara. Enpresen ingurunea etengabe ari da aldatzen, merkatu irekiekin, logistika eta teknologiak etengabe ari baitira berritzen, eta gero eta biziagoa baita lehia. Horregatik, berrikuntzaren alde egin behar dugu; eta balio erantsi handiagoko prozesuak, produktuak eta zerbitzuak ikertu eta garatzearen alde, lehiakorrak izateari uzten diotenak ordezteko. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Erronka horrek enpresak eta politika publikoak inplikatzen ditu, Euskal Sozialistok beti babestu eta defendatu ditugunak. Gainera, gaur egun, badago erregulazio bat gure Erkidegoko enpresen deslokalizazio-kasuei erantzuteko, gure eskumeneremuan arau-xedapenak baitaude, adibidez, zenbait lurralde historikotan indarrean dauden foru-arauak; edo Eusko Jaurlaritzak enpresei zuzendutako dirulaguntzen eta sorospenen hainbat programa arautzen dituzten aginduak, non deslokalizazioari eta itzulketei buruzko baldintzak argi eta garbi ezartzen baitira. Deslokalizazioak Europako, Estatuko eta autonomia- erkidegoko araubideek arautzen dituzte, eta beraz, lege-proposamen honek ez du legehutsunerik betetzen, baizik eta beharrezkoak izan daitezkeen alderdiak indartu eta hobetu egiten ditu, enpresen bertakotasuna babestuz, jasotako sorospenak eta dirulaguntzak itzultzeko mekanismoak antola daitezen, baldin eta haien onuradunak enpresa deslokalizatzeari ekiten badiote. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24140 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | ARRUABARRENA AZPITARTE | EA-NV | Legebiltzarkideok, sailburu jaun-andreok, lehendakari jauna, egun on. Begira, Bilduren lege-proposamenaren aldeko botoa eman berri dugu, gaur euskal herritarrei mezu argia helarazi nahi genielako. Eta mezua da Euzko Alderdi Jeltzaleak, erakundeetan eta Eusko Legebiltzarrean, lanean jarraitzen duela euskal enpresak bertan errotuta egotearen alde. Lege-proposamenak Bizkaian 2007an onetsitako foru-arau bat hartzen du eredutzat; ondoren, Arabako Batzar Nagusiek bikoiztu zuten foruarau hura 2016an. Eta, beraz, lege-proposamenaren antzeko filosofia duten foru-arauak baditugu, eta beraz, urte hauetan guztietan berretsi eta mantendu direnez, eroso sentitzen gara arau horiekin. Eta gaur baiezko botoa eman nahi genuen, Gobernu Kontseiluak asteartean onetsi zuen dirulaguntzen legearen tramitazioari buruzko eztabaidari lot geniezaiokeelako eta, era berean, artikulu baten bidez enpresa-deslokalizazioak mugatu eta halakoei pizgarria kentzeko balio dezakeen legea delako hura. Baina, esan dut, mezu argi bat helarazi nahi genien herritarrei, nahasmenik gabeko mezu bat, eta beraz, baiezko botoa eman dugu. Gero ikusiko 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 dugu, Legebiltzarreko izapidean, zer forma ematen diogun eztabaidari eta Legebiltzarreko lanari. Legebiltzarrak ez ditu soilik legeak egiten, mezuak ere helarazten ditu, eta gaur argi hitz egin nahi izan dugu horretan. Azkeneko 40 urteetan, Eusko Jaurlaritza −eta gainontzeko erakunde publikoak Euskadin− eredugarria izan da eta erreferente izan da enpresen errotzearen aldeko neurriak hartzen. Europan eta munduan zeuden eredu asko hona ekarri ditu, eta gainontzeko herrialde askorentzat ondoren erreferenteak izan diren politikak bultzatu ditu: Estatuan martxan jarri zen lehenengo parke teknologikoa Zamudion izan zen; ikerketa-zentro punteroak ditugu baterien esparruan, automozioaren esparruan eta abar; promozio publikoko industriaguneak eraiki ditu Sprilurrek, dozenaka; azpiegitura ezin hobeak ditugu, portu onak, errepide onak, aireportu onak; Euskadiko Lanbide Heziketako eredua ere arrakastatsua da; ikerketa eta garapenaren aldeko apustu publikoa indartsua da, eta bereziki azken urteetan portzentualki bideratzen zaizkion baliabideak asko hazten ari dira; zerga-sistema osoa ere hor daukagu. Eta, orokorrean, errotzearekin zerikusia daukaten faktore guztiak kontu handiz zaintzen dira. Makilaren eta azenarioaren metaforaz baliatuz, Eusko Jaurlaritzak eta gainerako erakunde publikoek oso ondo lan egin dute, azenarioa lehenetsiz −arestian euskaraz eman ditudan adibide guztiekin−, baina, era berean, abian jarriz makila-mekanismoak, pizgarriak kentzen dituztenak, enpresek alde egin ez dezaten. Hemendik aurrera abian jarriko den Legebiltzarreko izapidean, neurri pizgarri horiek bere neurri egokian landu behar dira; izan ere, pizgarriak izan daitezke, ez enpresak errotzeko, baizik eta kanpoko enpresek Euskadin egin ditzaketen inbertsioak moteltzeko. Euskadik ehunka milioi euro jasotzen ditu urtero, eta, beraz, kontu handiz ibili behar dugu, hain zuzen ere, atzerriko inbertsioaren ehunka milioi euro horiek direlako gure herrian milaka enplegu eta aberastasuna sortzen dituztenak. Beraz, gaur bide bat irekiko dugu Euskadin enpresen deslokalizazioa eragotz dezaketen neurriak aztertzeko eta eztabaidatzeko. Eta gure taldeak jarrera proaktiboa izango du izapidetze osoan. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24141 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | GORDILLO PÉREZ | PV-ETP | Eskerrik asko, presidente andrea. Duela aste batzuk Azpiazu jaunak, Eusko Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasuneko sailburuak, zoritxarrekoak ziren adierazpenak egin zituen; harridura, samina, kezka sortu zuten. Azpiazu jauna Legebiltzar honetan agertu zen eta azalpenak eman zituen. Eta, tira, gure partetik −esan ohi den bezala− erdi beteta ikusi nahi izan dugu edalontzia, eta gainera, Jaurlaritzako taldeen zuzenketa-proposamen bat datorren moduan datorrenez ildo jakin batean, hau da, ETAk euskal ekonomiari ere eragin dion minaren aitorpena ziurtzat jotzen duela. Baina akats hori benetan zuzendu nahi badugu, eta batez ere, gure lurralde honetan ekonomiaren alorreko ekimena benetan berreskuratu nahi badugu, ez da nahikoa akatsa aitortzea, eta jakina, hark kalte konponezina eragin duela aitortzea. Ez bakarrik giza bizitzetan −jakina, konponezina, kalkulaezina eta ikuspuntu guztietatik erabat berreskuraezina da hori−, baizik eta ikuspegi ekonomikotik ere izugarria izan baita euskal ekonomiari egindako kaltea −ondoren geure bizitzako egunerokotasunean ere eragina duena−. Bi motatako osagaiak ditu kalte ekonomikoak: zuzeneko kaltea, sortzen ari zen irabazia, esan ohi dena; eta lortu gabeko irabazia, irabazteari utzi zaiona, eta epe luzean, kasu honetan, gure ekonomiari eragiten diona. Zenbaiten ustez, kalte zuzena 25.000 milioi ingurukoa izan da −BPGren % 10 eta % 20 arteko ehunekoak−, galdu ahal izan dena. Eta, gero, lortu gabeko irabazi horri buruzko alderdia dago: desagertu ziren enpresak, joan ziren erabaki-zentroak, deslokalizatu egin ziren langileak, diru-bilketaren beherakada, aukera galduak, etorri ez ziren enpresak, inbertitu ez zen kapitala, irudiari egin zitzaion kaltea eta abar. Datu bakarra dago −beste batzuk emango ditut orain, baina lehen une honetan hau emango dut−: Euskal Autonomia Erkidegoa, bere garaian Espainiako BPGren % 6,5 izatetik, orain 5,8 inguru izatera igaro da; eta beherantz doa. 5,8, eta beherantz. Euskadi, legebiltzarkideok, Gobernuko kideak, itzaltzen ari da; Euskadi itzaltzen ari da. Eta komenigarria da hori aitortzea eta arazoa behar bezala diagnostikatzea, konponbide egokiak proposatu ahal izateko. 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 Datuen errepaso labur bat egingo dugu. Biztanleriari dagokionez, Euskadi beti izan da etorkinak erakartzen dituen lurraldea. XX. mendearen lehen erdiko industria-garapenak Espainiako alde guztietako eskulana erakarri zuen. Kontua da 80ko hamarkadatik aurrera bi gauza elkartu zirela: industria-jardueraren gainbehera, baita mehatxu terroristaren ondoriozkoa ere. Euskadik gero eta atzerritar gutxiago erakartzen ditu. Eta zenbateko absolutuetan, hazkunde begetatibo negatiboa dugu: biztanleria galtzen ari gara. Biztanleria galtzen ari gara, orokorrean. Biztanleria aktiboari dagokionez. Begira, 2001ean, 20 eta 65 urte bitarteko biztanleria aktiboa, 20 eta 65 urte bitarteko biztanleria, hau da, lan egiteko adinean dagoen biztanleria, biztanleria osoaren % 64,5 zen. Gaur egun, 20 eta 65 urte bitarteko adin-tarte hori % 58 baino ez da. Lan egiteko adinean dagoen biztanleria gutxitu egin da; ia % 9 murriztu da azken urte hauetan. Biztanleria aktibo hori jarduera-tasa deritzona handituz konpentsa daiteke; baina kasu horretan ere, adierazle horretan, Euskadi kaltetuta ateratzen da. Izan ere, Espainia osoko jarduera-tasa % 58,5ekoa izan zen iazko lehen hiruhilekoan; Euskadikoa, aldiz, beti dago bizpahiru puntu azpitik. Hirugarren puntua: pentsioak. 2023ko otsailean, 571.469 pentsio erregistratu ziren Euskadin, 571.469 pentsiodun; eta guztira 984.000 pertsona ari ziren jardunean. Hau da, 2023ko urtarrilean Euskadin pentsiodun bakoitzeko 1,7 afiliatu zeuden; 1,7 afiliatu, pentsiodun bakoitzeko; eta Espainiako gainerako erkidegoetan 2,4 afiliatu inguru. Alderdi ekonomikoagoak, makroekonomikoak. BPG erlatiboaren datua da Eusko Jaurlaritzak ekonomia-alorrean beti erabili ohi duen datua, biztanle bakoitzeko BPGren datua. 2020an, Espainiako bigarren ekonomiarik aberatsena zen Euskadi, Madrilgo Erkidegoaren atzetik bakarrik. Baina, jakina, Euskadiren 2000ko barne-produktu gordina eguneko prezioetan aintzat hartzen badugu, orduan, 2000. urtean, ekonomiaren % 6,3 zen, eta gaur egun, berriz, % 5,8 da. Esportazioen bilakaerak ere ez du datu positiborik eskaintzen. Euskal Autonomia Erkidegoko merkataritza-balantza positiboa da, baina beheranzko joera du azken urte hauetan. Autonomoak. Autonomoen kasuan, azken 14 urteetako 10etan gutxitu egin da autonomoen kopurua 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 Euskadin. Jarduera ekonomikoaren adierazle oso garrantzitsuak dira autonomoak. Soldata publikoak, zazpigarrenik. Sektore publikoan diharduten soldatapekoen proportzioa, pribatuan dihardutenekin alderatuta, gero eta handiagoa da gure lurraldean. Hain zuzen ere, batzuetan ia zerbait positiboa balitz bezala ikusten da. Berezkotasun ideologikoa −naturala, bestalde, eta ez dute ezkutatzen− halakoa duten talde batzuek badira, baina benetan kezkagarria dena da Eusko Jaurlaritzak berak ere oso datu positibotzat aurkeztu ohi duela hori. Sektore pribatuko soldatapekoen kopurua, hala eta guztiz ere, beheranzko joera erakusten ari da, batez ere 2019az geroztik. Irtenbidea ez datza gero eta enplegatu publiko gehiago edukitzean −beharrezkoak direnak eduki behar dira−; enplegua sustatzea da irtenbidea, eta enpresek inbertitu ahal izatea eta, bide batez, enplegua sortzea. Industriako enpleguarekin ere arazo bat ikusten dugu. Oraindik itxaroten ari gara Ekonomiaren Garapeneko sailburuak bere industria-planaren datuak noiz ekarriko dizkigun −ekarriko zituela zioen plan horrek, eta hiruhileko bateko edo biko atzerapena badarama dagoeneko−. Ea noiz ekartzen dizkigun, Eusko Jaurlaritzak industria-alorrean hartu omen dituen neurri horiek ebaluatu ahal izateko. Eusko Jaurlaritzaren estatistiketan erabili ohi den beste datu bat den batez besteko soldataren bilakaerari dagokionez, Espainian batez besteko soldata handiena duen autonomia-erkidegoa Madril da, eta, ondoren, EAE. Madrilen 2.350 euro dira; Euskadin, 2.278. Estatuko batezbestekoa 2.040koa da. Baina, jakina, beste behin ere, 2011. urtea hartzen badugu oinarritzat, 2011 soilik, batez besteko soldata nazionala % 11 igo da 2011z geroztik, eta Euskadin, aldiz, batezbestekoa baino gutxiago igo da, hau da, % 7,5 inguru. Eskualdeen lehiakortasunari dagokionez, Eusko Jaurlaritzak batzuetan nabarmendu nahi izaten duen beste datu bat da, Espainiako Ekonomialarien Kontseilu Nagusiak eskualdeen lehiakortasunari buruz egindako txostenaren datuen arabera, Euskadi lehen postuetan kokatu ohi da, batez ere zergalehiakortasunaren beraren gaia dela eta. Baina, beste behin ere, azken urteetan apurka-apurka murrizten ari dira posizioak. Fiskalitateari dagokionez, zergen bilketari dagokionez, inflazioaren hazkundeak bilketa bera nabarmen handitzea eragin du. Eta egia da Espainiako beste lekuetan baino proportzio txikiagoan gertatzen dela hori ere, eta jarduera ekonomikoa moteltzen ari den adierazle dela hori ere. 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 Tira, jaunok, ez zaituztet aspertu nahi datu horiekin. Baina bai gai bat ekarri nahi nukeela mahai gainera. Izan ere, guztioi gogoeta eginarazi behar ligukeen egoera dugu Euskadikoa. Poliki-poliki itzaltzen ari gara, itzaltzen ari gara poliki-poliki. Biztanleria zahartzea −lehen esan dugun bezala−, biztanleria gaztea erakartzeko dugun gaitasun falta, enpresak erakartzeko daukagun gaitasun falta eta abar. Hemen, gure lurraldean jasaten ari garen garapen negatibo horretan, oso garrantzitsua izan da terrorismoaren jarduera. Proposamen positiboa da guk egiten duguna, proposamen positibo bat. Erlatiboki, kapital-stockaren % 43 galdu dugu. Datu hori erabiltzen da gaitasuna eta kanpoko inbertsioak neurtzeko, eta, batez ere, ekonomiak bere burua birsortzeko duen gaitasuna neurtzeko. Kapital-stockaren % 43, eta BPGren % 24. Espainiako daturik okerrenak dira. Horiek dira Espainiako daturik okerrenak konparazioz. Hainbat herrialdek, erregiok, guk terrorismoarekin izan dugun moduko zoritxarra izan dutenean, ekimenak jarri dituzte abian. Ez dut inolaz ere alderatu nahi Bigarren Mundu Gerrarekin, baina Europan, tamaina horretako arazoak izan direnean, ad hoc programak, berariazkoak landu dira jardule ekonomikoen gaitasuna berreskuratzeko. Ipar Irlandan, agian homologoagoa izan daitekeen entitate batekin alderatu nahi badugu edo egin nahi badugu konparazioa, badute ekonomia suspertzeko plan espezifiko bat ere. Gurea, gainera, planen Gobernua da; Gobernu honek ia edozertarako plan bat du. Haiek guztiak errepasatzen baditugu −batez ere oposizioko legebiltzarkideok−, Eusko Jaurlaritzaren webgune ofizialei behatzen badiegu, kalkulaezina da plan kopurua. Ia edozertarako dago plan bat. Gero, ez dago benetako kontrol sistemarik, kanpokorik eta abar, baina tira, ia egiteko bakoitzerako dago plan bat. Ongi. Benetako plan bat proposatzen dugu guk. Ekimenak koordinatu egin behar ditugu, eta horietako batzuk eginbidean egon daitezke dagoeneko. Nik ez diet merezimendurik kentzen Gobernuak aurrera eramaten dituen ekimen batzuei; eta gaurkoan ere ez diet hemen meriturik kenduko Gobernu zentralak edo Europako Batzordeak berak edo Espainiako Gobernuak Europako Batzordearen bitartez landu ditzakeen ekimen batzuei. Esan nahi dudana da benetan egin behar dela plan bat, ahaleginak koordinatuko dituena, arazoa zein den argi eta garbi identifikatuz. 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 Guk proposatu dugun planak −gainera, Eusko Jaurlaritzak landu dezala, berak baititu daturik onenak, egoera zein den jakinda− barne hartzen du, lehenik eta behin, aspaldi alde egin zuten enpresa askoren itzulera ahalbidetuko duen plan bat; enpresa horiek pixkanaka erabakiguneak uzten joan ziren, eta pixkanaka-pixkanakako ihesa izan zen, planifikatutako ihesa izan zen. Enpresa berriak sortzea. Baita enpresa berriak sortzea ere. Batez ere, tamaina dezenteko enpresak. Mundu guztiak daki susperraldi ekonomiko egingarri, arrazoizko eta epe luzean jasangarri baterako beharrezkoa dela enpresek tamaina jakin batekoak izatea. Hori da proposatzen ari garena. Industriasektorea berreskuratzearekin batera, kualifikazio handiko langileak erakartzea eta sektore publikoa profesionalizatzea. Baina hori sinetsi egin behar da. Legebiltzar honetan gai horri buruzko legegintzaekimen bat aurkezten den bakoitzean, adibidez sektore publikoarena, gure taldeak zuzenketa batzuk aurkeztu ohi ditu, benetan izan dezagun sektore publikoa kudeatzeko onenak hautatzeko sistema bat. Bada, logikoa denez, Jaurlaritzako taldeek ez dute nahi izaten. Beti dira autokontrol-sistema baten aldekoak, autoebaluazio-sistema baten aldekoak. Noski, autoebaluazioan guzti-guztiek dakite nolakoa izango den nota azkenean. Euskal sektore publiko ekonomikoa, proportzionalki, indartsuenetako bat da. Proportzionalki diot Espainia osoa aintzat hartuz; hau da, ez dago autonomia-erkidegorik ekonomian Euskadiren kasuan bezain pisu handia duen sektore publikorik duenik. Euskadiren kasuan, Euskadiko sektore publiko ekonomikoak eragin handia du gure sektore ekonomikoan. Horregatik, behar bezala arautu behar dugu hura, eta, horregatik, baldintzak eta irizpideak txertatu behar ditugu, batez ere kualifikazioari dagozkionak, baliabide horien kudeaketan eta enpresa horien kudeaketan. Eta, batez ere, kanpoko kontrol batekin. Baina, funtsean, oso garrantzitsuak diren bi puntu daude. Oso beharrezkoa da, beharbeharrezkoa eta ezinbestekoa da inbertsioak erakartzeko plan bat edukitzea, inbertsioak erakartzeko plan bat. Errentetatik bizi gara beti, inbertsio publikoetatik bizi gara beti. Beharrezkoa da sektore pribatuko inbertsioak erakartzeko plan bat, sektore pribatuko inbertsioak erakartzeko plan bat eta proposamen fiskal erakargarri batekin. Sektore pribatuko inbertsioak erakartzeko plana, gainera, egin ere Portugalgo Gobernuak egin du, bere garaian, plana hasi zuenean, Espainiako Alderdi Sozialistaren baliokidea eta Espainiako Podemosen baliokidea biltzen dituen koalizioko Gobernu batekin. Egia da Batzordeak esku hartuta 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 zeudela, baina plan bat egin zuten. Gobernu horrek onetsi egin zuen plan hura eta, gainera, oso eragin positiboa izan zuen Portugalgo ekonomian. Bide batez, Portugalera doaz ihesi orain euskal zergadunetako batzuk, zerga-arintze baten bila. Zergatik ez dugu hori egiten guk hemen, geure lurraldean? Zergatik ez dugu proposamen fiskal erakargarri bat egiten, bai pertsonentzat −partikularrentzat, familientzat−, baita enpresentzat ere? Preseski, diru-bilketa berriro ere zeruetaraino joanda dabil eta inflazioak hauspotu egiten du hura. Nire ustez, zergen jaitsiera ere kontuan hartzeko unea litzateke, batez ere PFEZrena edo, gutxienez, hura deflatatzea. Laburbilduz, legebiltzarkideok, mozio honekin guk proposatzen duguna da egitate bat aitortzea, gainera Eusko Jaurlaritzak dagoeneko onartu duelako. Alde horretatik, pozik gaude, baina esku hartu behar dugu, poliki-poliki itzaltzen jarraitzea eragotzi behar dugu, hori baita gertatzen ari dena. Horretarako, hainbat jarduera koordinatuko dituen plan bat proposatzen dugu; plan horretan, euskal erakundeak maila guztietan egiten ari diren jarduera guztiak koordinatu behar lirateke, lankidetza publiko-pribatuarekin; eta enpresak erakartzeko joera eduki beharko luke, berriak sortu ahal izateko, gure industria-ehuna berreskuratzeko eta inbertsioak erakartzeko, inbertsioak erakartzeko plan baten eta zerga-proposamen erakargarri baten bidez. Eta horretarako, Ganbera honen konfiantza eskatzen dugu gaur. Eskerrik asko. Bigarren txandan hausnarketaren bat egingo dut, baita Jaurlaritzak egiten duen eta guk ontzat emango dugun proposamenari buruz ere. Eskerrik asko. La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24142 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | MARTÍNEZ GRISALEÑA | Mixto-Vox | Eskerrik asko, presidente andrea. Tira, gaur mozio bat eztabaidatu behar dugu, Azpiazu sailburuak esandako txit zoritxarreko hitz haiek behartutakoa. Hain zuzen ere, Voxek ere planteatu zuen eztabaida hori azken kontroleko osoko bilkuran. Argi dago Azpiazu jaunak esandako hitzek sumindura kolektiboa eragin zutela. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Gaur egun, nahikoa egiaztatuta dago ETAren terrorismoak euskal ekonomian eta, hedaduraz, Espainiako ekonomian ere izan zuen eragin kaltegarria. 2002an egin eta urte hauetan zehar hainbat txostenen bidez eguneratutako peritaje judizialen arabera, ETAren jarduera terroristaren eragin globala eta zuzena 25.000 milioi euro ingurukoa izango zatekeen, Gordillo jaunak esan duen bezala. ETAk jarduketa terroristan eman zituen urteetan sortu zuen terrore-errekastoa eta kostu ekonomikoa bilbatzen dute bahiketekin, estortsioekin, lapurretekin, Lemoiz itxi behar izanaren fakturarekin, kalte-ordainekin, osasun-kostuekin eta abarrekin zerikusia duten kostuek. Horren ondorioak izan ziren, besteak beste, maletak egin eta Espainiako beste eremu batzuetara emigratu behar izan zuten milaka lagunen exodoa, bizi-proiektuekin jarraitu ahal izateko. Kalkuluen arabera, 15.000 enpresaburuk jasan zuten estortsioa eta, Foronda txostenaren arabera, hiru egunetik behin nozitu zuten euskal enpresek atentaturen bat. Zenbatespenek diotenaren arabera, 40.000 enplegu baino gehiago galdu ahal izan ziren jarduera terroristako urteetan. Mikroestortsioaz ere hitz egin genezake; halakotzat har dezakegu negozio txikiei, autonomoei edo profesional liberalei eskatzen zitzaizkien ordainketak, ETAko presoen kausari ekarpenak egiteko, eta etakideen jarraitzaileek eskatutako ekarpen "solidarioari" uko eginez gero jazarri eta hertsatu egiten zituztenak. Baina zenbatetsi litezkeen zuzeneko kostuez gain, badira kuantifikatzen zailak diren beste kostu batzuk ere, baina izan, badirenak. Iritsi zitezkeen baina inoiz egin ez ziren inbertsioei buruz ari gara. Espainiako beste alde batzuetatik datozen inbertsioak eta atzerriko inbertsioak. Enpresa-proiektu asko zapuztu egin ziren, Euskadi talde terroristen ekintzaeremua zela irizten zelako. Arzallusek "gasolinamutilak" deitzen zituenei buruz ez hitz egiteagatik, asteburuan hiri-altzariak edo garraio publikoa erretzea baitzuten hobby haiek, eta diru-kutxa publikoetan ere eragin nabarmena izan baitzuen horrek. ETAk, zalantzarik gabe, euskal ekonomiaren gainbehera areagotu egin du. ETAk eragotzi egin du Euskadik egin duena baino askoz gehiago aurrera egitea. Traba handia izan da gure ekonomia bultzatzeko eta abiarazteko. Baina ETAren terrorismoaren zentzugabekeriak ondorio ekonomikoak gainezkatu eta askoz harago joan zen. Exodoa eta deserrotze ekonomiko, sozial eta familiarra eragin zituen, eta horrek ere ondorio demografikoa izan zuen. Gure artean bizitza garatu ezin izan duten milaka euskal herritar kanporatu egin zituen, eta haren garbiketa ideologikoaren proiektua zela eta, Espainiako beste leku batzuetan hartu behar izan zituzten. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Erbesteratuen seme-alabek eta bilobek osatutako belaunaldiek Euskadin partekatutako gizarte-proiektu batean esku hartzeko aukera galdu dugu. Aukera galdu dugu seme-alaba eta biloba horiek gure artean hazi ahal izateko eta beren familiaproiektuak Euskadin garatzeko. Erbesteratuen semealabak eta bilobak ditugu, kasu askotan ezinbesteko harrera-lekuetan errotu direnak, eta, beraz, ETAren terrorismoak eragindako giza kapital galduaren eta gizarte- eta familia-deserrotzearen adibide garbia direnak. Enpresen ihesak hainbat adar eta ondorio izan ditu. Ezin dugu ondorio ekonomiko hutsetara murriztu hura. Badira alderdi ekonomikoak, jakina, baina ez bakarrik: alderdi sozialak, giza alderdiak, alderdi familiarrak, alderdi pertsonalak eta alderdi demografikoak osatzen dituzte terrorismoak Euskadin izan dituen eraginak eta inpaktua. Azken lau hamarkadetan garbiketa ideologikoko prozesua bizi izan du Euskadik, eta tamalez, gaur egun batzuek zuritu egin nahi dute hori. Garbiketa ideologikoa, lurralde honetako espainiartasuna defendatzen zuena pertsegitzen, jazartzen, hertsatzen eta hiltzen zutelako. Garbiketa ideologiko horrek, funtsean, sinesmen nazionalistarekin bat ez zetozenei eragin zien. Euskal gizartearen zati batek, eta, batez ere, lau hamarkadatan lur hau gobernatzen daramatenek, zor handia dute terrorismoaren zentzugabekeriagatik Euskaditik alde egin behar izan zuten pertsona guztiekin. Amaitzeko, Voxen ulertu dugu jatorrizko testuari gehitzeko bi zuzenketa aurkeztu behar zaizkiola, hobetzeko helburuarekin. Alde batetik, funtsezkoa iruditzen zaigu sailburuak adierazitako hitzak gaitzetsi ditzala Legebiltzarrak, bereziki larriak direlako eta, gainera, erdizkako zuzenketa egin zuelako, interpretazio okerraren bertsioari eutsiz, benetan esandako hitzak gaizki interpretatzea ezinezkoa zenean. Azkenik, ezinbestekoa iruditzen zaigu ETAren terrorismoaren kontakizun egiazkoa eta objektiboa eraikitzea, edozein distantziakidetasunetik urrun, eta beste edozein indarkeria motarekiko espazio bereizia eskainiz hari, ikuspegi politikotik, ekonomikotik eta sozialetik izan zuen eragina eta dimentsioa kontuan hartuta. Y ya termino. Euskal herritar asko ihesi joanarazi zituen terrore-historiak euskal erakundeek haiekin duten zor morala kitatzea eskatzen du. Itzultzeko aukera ematea ez da emakida bat, betebeharra baizik. Abrirles XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 ateak irekitzea betebehar morala eta kolektiboa da, eta benetan merezi dutenei ongietorri jendetsu eta sutsu hori eskaintzea. Horrek ezinbesteko ariketa izan behar du galdutako askatasunaren zati bat haiei itzultzeko. Zati hori zuzendu egin behar dugu, eta gure betebeharra da kasu honetan. Besterik ez eta eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24143 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | CORCUERA LEUNDA | SV-ES | Bai, eskerrik asko, presidente andrea; buenos días a todos y todas. Mozio hau eratortzen da ETA talde terroristaren jarduera kriminalak gure lurraldean eta ekonomian izan dituen ondorio larriak arintzeko beharrezko neurriei buruz Eusko Jaurlaritzak dituen asmoen inguruko interpelazio batetik. Gordillo jaunaren ekimenak hitzez hitz esaten du hau: "Sailburu jaunak egindako adierazpenen arabera, badirudi inguruabar hori −terrorismoak euskal ekonomian izan duen eragina− ez dela kontuan hartu Eusko Jaurlaritzak ekonomia- eta enpresa-jarduera sustatzeko, garatzeko eta hobetzeko neurrien barnean". Egiazkoa ez den premisa batetik abiatzen zara, Gordillo jauna, eta zeuk ere badakizu hori. Azpiazu sailburuaren zoritxarreko adierazpen batzuek, gaizki adieraziak edo gaizki interpretatuak, ezin zaitu eraman Eusko Jaurlaritzaren ekonomia-alorreko jarduerarik ezari buruzko ondorio horretara, eta are gutxiago zure kasuan, legegintzaldi honetan Euskadiren garapen ekonomikorako egin eta aurreikusitako programa ekonomikoei, ekimen ekonomikoei, kredituei eta inbertsioei buruzko informazioa eta ezagutza duen legebiltzarkidea zaren heinean. Politikagintzan gauza askok balio dezakete, eta egoera jakin batzuk balia daitezke aurkari politikoari jokaerak aurpegiratzeko; baina zorigaiztoko adierazpen batzuetatik atera dituzun ondorioak ateratzea onartezina iruditzen zait azterketan serioagoa eta zorrotzagoa iruditzen zitzaidan legebiltzarkide batengan. Egiazta daiteke lehendakariak eta Azpiazu sailburuak barkamena eskatu dietela gaizki-ulertu horrek mina eragin ahal izan dien pertsonei. Irmotasunez adierazi da Eusko Jaurlaritzak euskal enpresaburuei babesa emateko duen konpromisoa. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Lehendakariaren gutunean −haren eduki osoa ez errepikatzeagatik− adierazten denez, guzti-guztiek, eta bereziki Pedro Azpiazuk, ezagutzen dute ETAk egindako terrorismoak euskal gizartean eta haren ingurunean ere izan duen eragina. Zoritxarreko adierazpena eta interpretazio txarra eragin zuen ETAren terrorismoaren eragin ekonomikoa zenbatesteko ezintasuna jarduera terroristak giza bizitzetan izan duen eragin egiaztatua eta kuantifikatua nahasteak. Azterlan ugarik egin dute bat ondorioztatzen euskal ekonomiak ahal zuen moduan eraman zuela ETAren zama; eta ETAren jarduera kriminalak beldurra eta mesfidantza ereiten zuela bertakoen, bisitarien eta inbertitzaileen artean; talentua deslokalizatzen zuela; ekintzailetza zailtzen zuela, eta gure enpresen eta euskal ekonomiaren nazioartekotzea geldiarazten zuela. 2011ko urriaren 20an, arratsaldeko zazpietan, "ETAk jarduera armatuaren behin betiko amaiera erabaki du" esaldiak amaiera ematen zion Espainiako historiako eta Euskadiko historiako aldi beltzenetako bati. 43 urteko terrorea eta izua, eraildako 829 biktimarekin. ETAk, gainera, 40 enpresaburu hil zituen, 55 baino gehiago bahitu zituen, eta beste 10.000ri xantaia egin zien gaitzizenez zerga iraultzaile deituarekin. ETAk min egin zion Euskadiri giza bizitzei dagokienez; baita euskal ekonomiari ere, inbertsio asko ez zirelako heldu, eta enpresaburuak Euskaditik joan egin zirelako. ETAk, xantaiaren eta mehatxuaren bidez funts ekonomikoak lortzeaz gain, beldurra eta izua eragin nahi izan zituen, eta Euskadi geldiarazi nahi izan zuen. Azterlan batzuen arabera, atentatuen % 40k eta kale-borrokaren % 63k enpresa-helburuak izan zituzten, eta terrorismoaren zuzeneko kostua 20.000 eta 25.000 milioi euro artekoa izan zen. Beste azterlan batzuek, salbuespen askorekin eta kalkuluaren zailtasunaz jabetuta, uste dute indarkeriaren eta xantaia terroristaren inpaktua barneproduktu gordinaren % 10 izango zatekeela Euskadin eta Nafarroan urte zailenetan. Eta zenbait ekonomialari ere bat datoz irizten ETAk ez zuela kausa-efektu erreakziorik sortu barne-produktu gordinari dagokionez, edo oso zaila dela zenbatespen hori egitea. Eta Euskadi, munduko gainerako herrialdeak bezala, finantza-krisiaren shockaren pean zegoen 2009tik aurrera, ETAk 2011n jarduera armatua utzi 41 zk. Y XII. Urte horretatik aurrera suspertzen hasi ziren zenbait sektore, hala nola turismoa eta inbertsioa, eta euskal enpresaburuen konfiantza indarberritu egin zen inbertitzeko orduan. Ikusten duzunez, Gordillo jauna, mota eta tasun askotakoak dira azterlanak. Eta beti tentuz adierazten dute, batzuetan −eta beste batzuetan ez dute halakorik egiten−, adituek terrorismoak euskal ekonomian izan duen eraginaren zenbatespena, barne-produktu gordinari dagokionez; eta bai, ordea, giza bizitzetan izan duen eragin ikaragarria. Zure ekimenaren abiapuntuko premisa oker dagoenez, frogatuta baitago zailtasunak daudela adituek ebatz ditzaten terrorismoak euskal ekonomian duen eraginaren adierazle ziurrak eta neurgarriak, eta okerra da, halaber, zure ondorioa ere, Eusko Jaurlaritzak jarduera ekonomikoa eta enpresena sustatu, landu eta hobetzerakoan izan omen duen gelditasunaren inguruan ateratzen duzun ondorio hori. 2018tik, ETAren behin betiko desegitearen ondoren, 2020ra bitartean, euskal ekonomia zamarik, krisirik eta indarkeriarik gabe, gai izan da urtean 14.000 lanpostu inguru sortzeko, eta langabezia % 10etik behera jartzeko, barne-produktu gordina % 3 inguru hazita. Euskal Sozialistok guztiz konprometituta gaude euskal ekonomiaren garapenarekin. Orain eta beti. Horregatik ontzat ematen ditugu legegintzaldi honetan kudeatzen ari den gobernu-programa, onetsitako plan estrategikoak, enpresa txiki eta ertainentzako laguntzak, euskal industria bultzatzea eta Berpiztu Plana; eta bultzatu egiten ditugu lehentasunezko jarduera-eremuak, inbertsio estrategikoen planak, Next Generation funts europarren aplikazioa eta legegintzaldi honetan onetsitako osoko bilkura monografikoen ebazpenen kudeaketa. Euskal ekonomia sustatzeko, suspertzeko eta eraldatzeko politika da hori guztia. Euskal gizarteak ETAren aurrean izan duen gaitasunaren eta sendotasunaren isla da euskal ekonomia hori. Eta agerian uzten du ETAren terrorismoaren suntsiketak eta sufrimenduak ez zutela erakundeen erabakitasuna hautsi, ez eta enpresena ere, ez enpresaburuena ere, ezta euskal langileena ere, ezta euskal gizartearena ere, oro har. Horregatik guztiagatik, eta edozein zalantza argitzeko eta Euskal Sozialiston jarrera finkatzeko, baita Jaurlaritzari babesa emateko ere, zuzenketa bat aurkeztu dugu Euzko Abertzaleak taldearekin batera, euskal gizarteak bizi behar izan duen eta inoiz gertatu behar ez zuen giza drama eta sufrimendua ETAren ondorio ekonomiko guztien gainetik dagoela aitortuta, esan ere esaten duena Eusko Legebiltzarrak egiaztatu 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 duela terrorismoak eragin negatiboa izan zuela euskal ekonomian, eta euskal gizarte osoaren, enpresen, enpresaburuen, langileen, erakundeen eta herritarren ahalegin hori aitortzen duela, errealitate horri aurre egiteko eta guztion artean terrorismoak gure ekonomian izan zuen eragin negatiboa minimizatzea lortzeko. Horixe da euskal sozialistok Legebiltzar honetan, Eusko Jaurlaritzan eta gauden erakundeetan eta euskal gizartearen aurrean alderdi bezala pentsatzen, aitortzen eta defendatzen dugunaren errealitatea, argi eta garbi esanda. Besterik ez eta eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24144 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | BERROJALBIZ ZABALA | EA-NV | Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea. Egun on, sailburu jauna. Egun on, jaun-andreok. Egun on guztioi. ETA, terrorismoa, giza drama, biktimak, sufrimendua, bidegabekeria, zentzugabekeria, mina, gaitzespena, oroimena, justizia, aitortza, erreparazioa… Eta jarrai nezake. Ekonomian ere eragin negatiboa izan zuena, Gordillo jauna. Zoritxarrez, ez dugu guztiok bat egiten hitz horiekin Ganbera honetan; baina bai Euzko Alderdi Jeltzaleak, lehendakariak, Azpiazu sailburuak eta Eusko Jaurlaritzak. Beraz, zertarako mozio hau, Gordillo jauna? Zer argitzeko? Zeren aurrean jarrera azaltzeko? Ekonomia-lezio bat ematen saiatu zatzaizkigu gaur, edozertaz eta ezerezaz hitz eginez. Baina interpelazioari eta zure mozioari lotuko natzaizu. Inolako zentzurik eta justifikaziorik ez duen mozioa da. Lehenik, mozio honen bitartez, Eusko Jaurlaritzari eskatu nahi baitzaio ETAren terrorismoaren eta haren ondorio ekonomikoen aurrean erreakzionatu edo jarrera bat har dezala, dagoeneko egin ez balu bezala. Eusko Jaurlaritzak, Euzko Alderdi Jeltzaleak, ez duela jarrerarik hartu ETAren terrorismoaren eta horren ondorioen edo ekonomian duen eragin negatiboaren aurrean al diozu zuk? Nola esan dezakezu ez garela argiak, irmoak, sendoak eta iraunkorrak izan geure jarreran, jarrera horretan? Hara, zer zioen Azpiazu jaunak, zure interpelazioari erantzunez, martxoaren 31n: "Hamarkada bateko barne-produktu gordin guztiak ere ez du giza bizitza bakar eta ordezkaezin baten galerarekin alderatzerik onartzen". "Terrorismoak enpresaburuak Euskaditik kanporatu zituela, inbertsioa urrundu zuela eta, beraz, ekonomian eragin negatiboa izan zuela esatea errealitate bat egiaztatzea da". "Euskal gizarteak, enpresek, enpresaburuek, langileek, 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 erakundeek eta herritarrek errealitate horri aurre egin zioten, eta guztion artean lortu genuen terrorismoak ekonomian duen eragin negatiboa minimizatzea". Lehendakari jaunak, martxoaren 25ean, eta haren hitzak irakurriko ditut, nik bai berresango ditudala: "Beti gaitzetsi izan du terrorismoaren adierazpide oro, eta gizon eta emakume enpresaburuek, goi-zuzendariek eta exekutiboek, baita profesional sozioekonomikoek ere, jasandako sufrimendua aitortzeko konpromisoa adierazi du". "Tristea da eragin ekonomikoa zenbatesteko ezintasuna eta gizakiengan eta gizartean zenbakarria eta egiaztatua dena nahastu nahi izatea". "ETA jardun arren, Euskadi aurrera ateratzeko gai izan da ikuspegi sozioekonomikotik". "ETAren terrorismoak erakarri zituen suntsiketak eta sufrimenduak ez zuten erakundeen, enpresen eta gizartearen erabakitasuna hautsi; datuek eta egungo errealitateak berretsi egiten dute hori". Hori esateak ez du esan nahi terrorismoa minimizatu egiten denik, baizik eta gure gizarteak ETAren aurrean duen gaitasuna eta indarra balioetsi egiten direla eta, ondorioz, baita Euskadiren garapen ekonomiko eta sozialean beren konpromisoarekin eta ahaleginarekin lagundu duten pertsona guztiena ere. Gehiago. Azpiazu sailburua, martxoaren 24an: "Nabarmendu nahi dut hainbat eratako indarkeria pairatu zuten euskal enpresarien jarrera, Euskadiko ekonomiari eusten eta garatzen lagunduko zuena. Konpromiso irmoa erakutsi zuten, eta eskertzen dugu. Terrorismoa elementu negatibo eta desitxuratzailea izanik, euskal ekonomiak beti erakutsi du bere erresilientzia". Jarrai nezake, eta Euzko Alderdi Jeltzalea osatzen dugun pertsonen aipamen ugari erabil nitzake. Hor duzu, adibidez, Eusko Legebiltzarraren 2021eko urriko akordioa, non Eusko Legebiltzarreko talde guztiok, EH Bilduk izan ezik, ETA irmo gaitzesteko adierazpen bat adostu genuen. Baita Eusko Jaurlaritzaren eta lehendakariaren adierazpenak ere; eta Gobernu Kontseiluaren adierazpenari −2021ekoa hura ere− lotzen natzaio. Eta, hala eta guztiz ere, Alderdi Popularrak nahastu, turbustu eta bihurritu egin nahi du. Baina laburrak ditu zangoak gezurrak, eta gaur ere beste behin berresten dugu: ez gara aspertzen, gure balioak, gure konpromisoa berdinak direlako. Horregatik, gaur guretu egiten ditugu lehendakariaren eta Azpiazu sailburuaren hitzak. Haien hitzak osorik izenpetzen ditugu, goitik behera, eta geure zuzenketan jasotzen ditugu. Bigarren arrazoia mozio honek zergatik ez duen motibaziorik eta, horrexegatik, ezetsi egiten dugun: Eusko Jaurlaritzari eskatzen zaiolako plan bat egin dezala euskal ekonomia berreskuratzeko eta eraldatzeko. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Begira, Gordillo jauna, euskal erakundeek 80ko hamarkadatik daramate euskal ekonomia babesteko planak lantzen. Zuk zeuk aitortu duzu. Zuek zarete ainguratuta geratu zaretenak, zeuen urratsetara itzultzen zaretenak, azken urte hauetan estrategiak eta planak onetsi, landu eta inplementatu ez balira bezala. Nahi baduzu, gero, 80ko hamarkadaz geroztiko industria-politiken esparruaren kopia bidaliko dizut, Eusko Jaurlaritzak euskal ekonomia berreskuratzeko, babesteko eta bultzatzeko egin dituen plan guztiak eta egin duen lan eta ahalegin guztia ikus dezazun. Baten batzuk aipatuko dizkizut: badugulako geure industria-politika; badaukagulako Zientzia eta Berrikuntza Plana; egina dugulako apustu argia I+G+Brako laguntza urtean % 12 handitzeko, enpresek I+G+Bren aldeko apustua egiteko palanka izateko helburuarekin; badugulako ardura eta kezka lehiakorragoak izateko, nazioartekotzearen aldeko apustua egiteko, berrikuntza azken miliaraino eramateko, ETEetaraino hel dadin. Eta, horretarako, aurrekontuetako zenbaki batzuk gogoraraziko dizkizut: 658 milioiko inbertsioa I+Gn; 1.800 milioi euro baino gehiago inbertsio publikoan. Eta ez zaitez hasi egikaritzearekin, gero hor etorriko baitzara gerakinekin, ondo baino hobeto baitakizu inbertsioen % 90 baino gehiago egikaritzen dela. Berpiztu programa, Euskadiko ekonomia eta enplegua suspertzeko. Inbertsio Estrategikoen Erakunde arteko Plana, 528 milioi euro inbertitzen dituena. Ekintzailetza-plana. Autogobernuaren eta Ekonomia Itunaren, gure finantzaketa-sistema eta fiskalitate erakargarriaren defentsan egin dugun lan historiko handia ere azpimarratu nahi dut. Eta horrek guztiak balio izan du ekosistema erakargarri bat sortzeko Euskadirentzat; Euskadi krisi aurreko adierazleetaraino itzul dadin eta Estatuko gainerako adierazle ekonomikoak gero eta tarte handiagoarekin hobetu eta gaindi ditzan. Zuk batzuk eman dituzu. Gero, nahi baduzu, Euskadiko biztanleko BPGren bilakaera helaraziko dizut, Espainiakoaren aldean, 80ko hamarkadako joera argia ikus dezazun; eta Euskadi eta Espainiaren arteko per capita aldea, eta bilakaera eta joera. Eta, hala ere, Euskadi itzaltzen ari dela diozu. Begira, Gordillo jauna, zenbakietan ageri diren emaitzak ez ezik, balioespenak eta kanpoko balorazioak dira. Europak Basque Digital Innovation Huba saritu du, euskal ETEen eraldaketa digitalari laguntzeko hark egindako lanagatik. Ez da lehen aldia, Europako Batzordeko presidenteak digitalizaziopolitikaren eredutzat aintzatetsi baitzituen lehen ere. Financial Times argitalpenaren aldizkariak etorkizuneko Europako tamaina ertaineko eskualdeen 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 rankingean seigarren lekuan kokatu du Euskadi; eta, hiriburuen artean, atzerriko inbertsioa erakartzen duen tamaina handiko Europako hamargarren hiririk onena dago; talentuari eusteko gaitasunari dagokionez mundu mailako top zortzian dagoen hiri berbera da. Baina horretaz guztiaz, Gordillo jauna, ez duzu ezer esaten, ez duzue ezer esaten. Zure mozioa eta politika egiteko modua agerian geratu dira. Zure mozioa, bi puntu horiekin, nabarmen geratu da. Badakizu nahasi, turbustu, bihurritu eta desitxuratu egin duzuela, eta ETAren terrorismoak eragindako kaltearekin jolasten aritu zaretela, Eusko Jaurlaritzaren, lehendakariaren, Azpiazu sailburuaren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen konpromisoa ezbairik gabekoa denean. Edukirik gabeko mozio bat aurkeztu duzue, plangintzen lan planifikatu bat eskatuz, baina ezer esaten ez duena, guztiaz eta ezerezez hitz egiteko. Eta horrek erakusten du Alderdi Popularrak ez duela argibiderik nahi; ez du planik nahi. Zarata atera nahi izan duzue; desitxuratu eta manipulatu egin duzue. Eta horrela ez dugu Euskadiren etorkizuna eraikitzen, Gordillo jauna. Sentitzen dugu hori izatea Alderdi Popularraren deriba politikoa. Guk ez dugu ulertzen politika egiteko modu hori, eta, gainera, hain gai delikatua eta serioa denean ETAren terrorismoa. Eta, benetan, deitoratu egiten dugu. Horregatik guztiagatik, zure mozioaren aurka bozkatuko dugu, eta geure zuzenketa onetsiko dugu. Nada más, muchas gracias. Beste barik, eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24145 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | HERNÁNDEZ HIDALGO | EP-IU | Bien. Gordillo jauna, esaldi bat esan duzu zure hitzaldian: "Egindako kaltearen aintzatespena jakintzat ematen da. Baita ekonomiaren alorrean ere". Egindako kaltearen aintzatespena, baita ekonomiaren alorrean ere, jakintzat ematen da gaur, eta jakintzat ematen zen zuk ekimen hori erregistratzea erabaki zenuen egunean ere; eta ondo baino hobeto dakizu hori. Kontua da uste dudala ekimen horrekin bi helburu lortu nahi izan dituzula, sailburuari egindako interpelazioaren ondorioz. Lehenik eta behin, sailburua kritikatzea eta zalantza moduko bat ereitea sailburuak ETAren indarkeriari buruz duen jarrerari buruz, eta hark ekonomiaren alorrean duen eraginari buruz; eta gu −ez horixe− ez gatoz bat horretan. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Oso puntu gutxi ditut nik Jaurlaritzako sailburuarekin bat etortzeko alor ekonomikoan, baina, jakina, uste dut erabat bidegabea dela horrelako planteamenduak egitea indarkeria dela-eta, kasu honetan, ETAk eragindakoarekin, herri honek jasan duen minarekin eta sufrimenduaren inguruan. Eta bigarren planteamendu bat aprobetxatu nahi izan duzula alor ekonomikoan oso planteamendu orokorra egiteko. Planteamendu bat egin duzu, zure ekimenaren bigarren puntuan, generikoa izateaz gain, batez ere zuengandik etorrita, guk ontzat eman ezin duguna. Politika ekonomiko guztiz kontrajarriak ditugu. Are gehiago, ni erabat konbentzituta nago zuk defendatzen dituzun politika ekonomikoak askoz ere gehiago datozela bat Gobernu honek defendatzen dituenekin, gure talde parlamentarioak defenda ditzakeenekin baino. ETAk eragindako kalte ekonomikoaren azterlanak eta zenbatespenak aipatu dituzu. Uste dut bat etor gaitezkeela esaten duzunean erabat ezinezkoa dela ETAk eragindako kalte ekonomikoa zenbatestea. Ez dakit zuri interesatzen ote zaizun bereiztea zenbatekoa izan den enpresa-etekinei egindako kalte ekonomikoa eta zenbatekoa soldatei eta lanpostuei egindako kalte ekonomikoa; gure taldeari interesatuko litzaioke gorabehera hori. Baina, edonola ere, uste dut hori planteatzen duzula ETAk bere burua desegin eta bost urtera, ETAk bere indarkeriazko ekintzen amaiera iragarri eta hamarkada batera, sailburuaren adierazpen batzuk, agian zoritxarrekoak, aprobetxatzeko eta berriro ere ETAren indarkeria terrorista bezalako gai oso larri batetik etekin politikoak ateratzeko. Beraz, guk ez diogu garrantzi handirik eman nahi izan zure ekimenari, eta horregatik ez dugu zuzenketarik ere egin; ez ditugu kontrajarri gure proposamen ekonomikoak zure ekimenaren bigarren puntu horretan oso modu orokorrean egiten zenituenekin. Bai, esan beharra daukat EAJk eta Alderdi Sozialistak planteatzen duten proposamena nahikoa zentzuzkoa dela iruditzen zaidala. Egia esan, ez du ezer esaten, ez du ezer berririk esaten. Izan ere, Gordillok berak hasiera batean esaten zuen bezala, egindako kaltearen aitorpena jakintzat ematen da, guztiok jakintzat jotzen genuen. Eta, gainera, errekonozimendua egiten dio gizarte osoari bere lanagatik, bere egunerokotasunean egiten duten ahaleginagatik. Horren alde bozkatuko dugu guk. Iruditzen zaigu onena izango zatekeela alternatibarik ez planteatzea eta ekimen hau ezestea. Edonola ere, hori hor dago, jarrera hartu behar dugu eta horrela bozkatuko dugu. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24146 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | ESTARRONA ELIZONDO | EH Bildu | Mila esker, legebiltzarburu andrea. Gaurko osoko bilkura bakoitzak herri honi eskaintzen dionaren eta egiten dion ekarpenaren isla da. Batzuok, aurreko puntuan, lege bat tramitera ekarri dugu enpresen deslokalizazioa ekiditeko, edo behintzat oztopo gehiago jartzeko, ondorio tasatuak eta onurak ekarriko dizkiona herri honi. Eta beste batzuek, aldiz, espainiar Estatuan egiten duten bezala, espainiar eskumak herri honetan bizitako gatazka, ondorioak eta mina erabiltzen ditu, nolabait, agenda politikoan eragiteko. Zeren eta hitz egin genezake ekonomiaren bizkarrezurra den industriaz eta nola ari den pisua galtzen gure herri honetan, esan genezake enpresak ez daudela errotuta eta sektore estrategikoetan trakzioenpresak ari garela galtzen. Etorkizuneko ikuspegi ezaz, lidergorik ez dagoela industria-politika aktiboa gauzatzeko. Horretaz ere hitz egin genezake. Bizi ditugun aldaketa handiez, trantsizio energetikoak, digitalizazioak eta egitura demografikoaren aldaketek eragindakoez, eta gero eta kalteberatasun-egoera handiagoan egoteak gurean dituen ondorioez. Hitz egin genezake, baita ere, euskal ekonomia tertziarizatzeko eta etorkizunean atzerriko inbertsiofuntsen eskutik industria-errotze handiagoa galtzeko arrisku horretaz. Eta, horregatik, industria-politika ekintzaile baterantz egin beharreko apustuaz ere hitz egin genezake. Enpresa ereduaz ere hitz egin genezake: hauetan nola eragin jasangarriagoak izateko, berdintasunean enpresaren baitan urratsak emateko, baita ere euskararen erabilerari buruz enpresa pribatuaren esparruan edo 32 orduko lan-astea ezartzearen inguruan. Adibidez, gure iritziz, euskal enpresa-eredua deitzen diogun enpresa-ereduak, herri honetan diharduenak, ez du behar adinako gizarte-proiekziorik, ezta erakunde publikoen aitorpen eta babes nahikorik ere. Hau da, enpresen diskurtso hegemonikoa ez da herri honetan dagoen enpresa-diskurtso bakarra, enpresari-klaseak, enpresarien elite batek urteetan zabaldu duena. Zeren eta enpresa-sare zabal bat ez dago enpresa-erakunde handiek zabaltzen dituzten ideia askorekin identifikatuta, ideologia jakin batekin oso XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º lerrokatuta daudenak eta politika publikoetan eragiteko mekanismoak ezarrita dituztenak. Gure ustez, oso onuragarria litzateke euskal enpresa-ereduak erakunde publikoen babes eta bultzada handiagoa izatea. Eta horretaz ere hitz egin genezake, eztabaidatu, adostu, kontsentsuetara heldu enpresetan eredu hori ezartzeko elkarte bat edo antzeko zerbait sortzeaz. Zerga-araudia aldatzeko proposamenez hitz egin genezake, baita ere, edo 2023ko lehen hiruhileko honetan ogasunek diru-bilketan izandako % 11,6ko igoera horrekin ea partaidetzak hartzeko aukerak areagotu ditzakegun. Hitz egin dezagun, hitz egin dezagun legedian egin beharreko aldaketez, gaur, hemen, aurreko puntuan, eztabaidatu den bezala. Goazen ere egungo enpresek eta gure ekonomiak dituzten arazoez hitz egitera. Atzo bertan, aukera izan genuen eta Gobernu honen bozeramailearekin eztabaidan aritu ginen mintzaleku honetan behin baino gehiagotan aipatu den Berpiztu Programan egituratutako ezohiko finantzaketa-iturriei buruz, haren egikaritze-mailaz, jarraipen-mailaz, ebaluazio-sistemaz eta hura gauzatzeko ezarritako adierazleez. Europako funtsez ere hitz egin dezakegu, BEM funtsen bidez gure enpresei egin diezaieketen ekarpenaz, eta aro-aldaketako une hauetan ezohiko finantzaketa nola eman dezaketen. Haien aurreikuspena, haien egikaritze-mailak, edo halakoak izapidetzeko orduan agertzen ari diren zailtasunak. Hitz egin dezagun I+Gn urratsak egiten jarraitzeaz; EH Bilduk 2022ko aurrekontu-ekitaldiari begira eman zituenak bezalako urratsak, dagoeneko onartuta zeuden aurrekontuetan abstenituz, haien ondoren, I+Gn inbertitzeko ahalegina handituz joan baita azken urte hauetan, Europako estandarretara hurbiltzeko, akordio hari esker. Halaber, 5.0 industriari buruz eta euskal enpresa-bilbean paradigma-aldaketa bat eragiten ari diren puntako teknologia disruptiboei buruz egin dezagun eztabaida. Bila ditzagun horren inguruko adostasunak. Hau da, euskal enpresaren inguruko eztabaidak plantea ditzagun, erantzukizun politikoa abiapuntutzat hartuta, eta ez oportunismo politikotik. Alderdi Popularreko jaun-andreok, hona ekarri duzue eztabaidagai izan dadin mozio bat, interpelazio baten ondoriozko mozio bat, komunikabide jakin batean egindako adierazpen batzuen ondorio izan zena. Sailburuak argitu zuen interpelazio horretan, 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 barkamena ere eskatu zuen, hemen ederki gogoratu den bezala. Eta zuek, ordea, arduragabekeria politikoaren txiklea luzatzen jarraitzea erabaki duzue, mozio bat aurkeztu eta oportunismo politikoagatik eztabaidara ekartzea, berriz ere biktimen mina erabiliz, eta kasu honetan, enpresaburu-klaseko biktimena. Eta eztabaida bat ekarri duzue hona, ez aurre egiteko, ez eraikitzeko, ez batzeko, titularra bilatzeko baizik. Gordillo jauna, zu ez zara inozoa; konturatu zara eta, beraz, minutu eta erdi eskaini diozu interpelazioa eragin zuen gaiari, eta gainerako 13 minutu eta erdiak enpresa-planez eta abarrez hitz egiteari nagusiki. Izan ere, zu ez zara inozoa, eta konturatu zara zeure mozioaren bidez ekarri duzun oportunismo arduragabea luzatzen jarraitzea ez zetorrela bat edo ez zela zuzena. Gainera, ekimen hori −dela Alderdi Popularraren hasierako proposamena, dela Gobernuko taldeek aurkeztutako osoko zuzenketa− gaur onetsi ondoren, bihar ez da ezertxo ere aldatuko. Eta, gainera, hau esaten dugu iskin egin gabe atzean dagoen eztabaidari. Baina, guretzat, egia da normalizazio politikoa arduraz aritzeko kontu bat dela, bizikidetzan benetako ekarpenik, ekarpen zintzorik egin nahi bada, gure ustez, errespetuan, adeitasunean eta memorian oinarrituta egon behar delako ekarpen hori. Memoria osoan oinarrituta, ez memoria partzialean, ez memoria interesatuan; elkarrizketaren eta adostasunaren aldeko konpromisoan oinarrituta. Eta, bai, bake justu eta iraunkorrerako bidea egiteak biktima guztien aitortza eta biktima guztien erreparazioa eskatzen du, guzti-guztiena. Haietako bat ere ahaztu gabe: izan langileak, izan erakundeak, izan herritarrak, izan enpresak edo izan enpresaburuak. Gu ez goaz herri honi ekarpenik egiten ez dion eztabaida bat elikatzera. Bakoitzak jakingo du nola aritu. Bakoitzaren ardura da. Bakoitzak jakingo du, halaber, eskuin muturrak eta muturreko eskuin espainolak arduragabekeriaz planteatzen dituen eztabaidak hauspotzen dituen edo ez. Guk, behintzat, errespetu gehiago zor diegu biktimei, herri honi. Ez dakit hau den −nolabait Euzko Alderdi Jeltzalearen ordezkariak deitzen zuen bezala− Alderdi Popularraren deriba politikoa da, baina argi daukagu zuek, Alderdi Popularreko jaun-andreok, iraganeko eztabaidak dakartzazuela etengabe. Eta esaten dizueguna da ulertzen dugula eta uste dugula normala dela zuek iraganeko datuak etengabe ekartzen jarraitzea, gero eta gehiago hori delako zuei dagokizuen lekua, herri honetan behintzat. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24147 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | GORDILLO PÉREZ | PV-ETP | Gobernuari sostengua ematen dioten taldeei beti iruditzen zaie oposizioak dakartzan mozioak edukirik gabekoak direla, zarata egitea bilatzen dutela, eta abar. Eta oposizioko gainerako taldeei, askotan, beste taldeen mozioak gustatzen ez zaizkienean, esaten diete iraganetik datozela, iraganeko eztabaidak direla, zaharrak, ekarpenik egiten ez dutenak, eta −bitxia bada ere− Gobernuarekin bat egiten dutela. Begira, ez dakit iraganeko eztabaida ote den. Nik ez dut Francoren figura ekarri, ezta Errepublikarena ere, beste talde batzuek ekarri ohi dutena. Jaurlaritzari bultzada politikoa emateko ebazpen-proposamen oso baten inguruko eztabaida ekarri dugu guk; eta oso garrantzitsua dela esango genuke. Izan ere, ez dira benetan egiten ari egoera jakin batek ekonomian sorrarazi dituen akats negatiboak zuzentzeko politika ekonomikoak. Nire ustez, talde gehienak interpelazioan geratu dira −iruditzen zait− eta Martínez andreari, Voxi, erantzuten geratu dira, halaber. Nik ia ez dut nabaritu norbaitek erantzun didanik; baina agian bigarren txandan ñabardura gehiago egin ahalko dituzte. Penatzen nau gero nik beste txandarik ez edukitzeak. Baina, tira, nolanahi ere, guztiz ukaezina den errealitate bat daukagu. Itzaltzen ari gara, Euskadi itzaltzen ari da: ekintzailetzaren azken muturrean gaude, urtero aurkezten dituzuen zenbakiak pixkanaka higatzen ari dira −higatzea da hemen dagoen sailburu andre bati obra jakin baten izenbururako gustatzen zaion hitza− BBVk kapital-stockari buruz egindako azken txostenean beherantz egiten jarraitzen dugu gure lurraldean. Ni al naiz hori dioen lehena? Ez, bi adibide emango dizkizuet. Sánchez Asiaín jaunak, 90eko hamarkadan, garai hartan BBV Fundazioak egindako lehen txostena aipatuz, esan zuen arazo larria genuela, inbertsio eta hazkunde ekonomikorako aukera garrantzitsuak galtzen ari ginela. Non esan zuen hori? BBVn? Ez, Sabino Arana Fundazioa izeneko leku batean esan zuen. Agian Legebiltzar honetako kideren batek ezaguna izango du leku hori. 90eko hamarkadan esan zuen. Mario Fernández jaunak, Ganbera honetan ere ezaguna denak, antzeko zerbait esan zuen duela urte batzuk Legebiltzar honetako Ekonomia eta Ogasun Batzordean. Eta, gainera, hitz apokaliptikoagoekin 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 planteatu zuen: "Honek horrela jarraitzen badu, Ekonomia Ituna ez da tresna garrantzitsu eta interesgarria izango Euskadirentzat". Nork bere burua ebaluatzeak duen arazoa −hori baita Jaurlaritzak bere buruari aurkezten dizkion plan guztiekin egiten duena, betetzen duela esaten duena, eta abar− izan ohi da beti bere burua oso ondo ebaluatzen duela, eta oso ondo ari dela esaten duela. Eta hori da hasierako arazoa. Ez zarete konturatzen gauza batzuek ez dutela funtzionatzen. Eta horrek erakartzen du benetan zarata egitea eta errealitate gordinari aurre ez egitea. Nos seguimos apagando. Datuak eman dizkizuet. EAJren bozeramaileak eta sozialisten bozeramaileak BPG erlatiboaren datuak planteatu dituzte; lehen ere ezeztatu ditugu. Diagnostikoa argi dago. Mozio honen bitartez guk proposatzen duguna da, arrunki, Eusko Jaurlaritzak plan bat landu dezala; batik bat funtsezko bi gairi erantzuna emango diena, alegia, estrategiarako proposamen fiskalari, noski, baina batez ere inbertsioen gaiari. Ezin gara alor publikoaren mende soilik egon; izan ere, ezin da publikoa denaren mende egon soilik. Hori da guk Ganbera honetan egin dugun proposamena; hori da gu Legebiltzar honetan egiten ari garen proposamena. Ulertzen dut iritzia eman duten taldeek ez dutela horren alde egingo. Lastima da. Nire ustez, garrantzitsua litzateke Ganbera honetatik mezu argi bat ateratzea, batez ere sektore honetan esku hartzeko. Baina, tira, Eusko Jaurlaritzak beste aldera begiratzen jarraituko du, eta itzaltzen jarraituko dugu. Hori izango da arazoa, pixkanaka-pixkanaka. Ez da erabatekoa izango ez bihar, ez etzi, ez datorren hilean, ezta datorren urtean ere; baina pixkanaka-pixkanaka, itzaltzen jarraituko dugu. Jaurlaritzari sostengua ematen dioten taldeek aurkeztu duten zuzenketa zuzena iruditzen zaigu guri, lehen zatiari dagokionez. Zehatz-mehatz aitortzen du adierazpenak zuzendu egin behar direla. Adibidez, Talde Sozialistak uste dut Ekonomiako sailburuaren "zoritxarreko hitzak" aipatu dituela, eta beste taldeek ere aipatu dute; baina ez da nire ustez garrantzizkoa den eta orain arte beti bazterrean utzi dugun gai batean zentratzen. Oso garrantzitsua da horretaz jabetu gaitezela. Oso garrantzitsua da. Beste leku batzuetan plan eta programa ekonomiko bereziak ezarri dira, jarduera terroristak edo −esan dezagun− kolektibo baten aurkako indarkeria espezifikoko jarduera batek ekonomian izan dituen egiturazko ondorioengatik. Zergatik ezin dugu guk hori bera egin hemen, Euskadin? Zergatik ezin dugu hori egin? Hori da galdera nagusia. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Eskerrik asko, legebiltzarkideok. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24148 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | CORCUERA LEUNDA | SV-ES | Eskerrik asko, presidente andrea. Tira, ea zentzatzen garen, Gordillo jauna, Azpiazu sailburuak egindako adierazpen batzuetatik abiatzen zirelako zure mozioa eta interpelazioa; eta horrek esan nahi omen zuen, zeharbidez, Eusko Jaurlaritza ez zela lantzen ari ekonomian izandako eragin negatiboa planekin, proiektuekin edo ekimenekin. Hori zen zure interpelazioa, hori izan da zure mozioa. Orain, premisa zein ondorioa okerrak direnez, jarduna aldatu eta ekonomiaz hitz egiten diguzu; eta orain ETAren terrorismoarekin zerikusirik ez duten hainbat aldarrikapen plazaratzera zatozkigu hona. Edo, agian, bai; minutu eta erdian agian bai. Dagoeneko ohikoak dira zugan, Gordillo jauna, premisa oker batetik eta ondorio oker batetik abiatuta −eta horren jakitun zarelarik zeu− totum revolutum bat egiten duten hitzaldiak eta jarrerahartzeak egiten dizkiguzula; eta oso modu ez pedagogikoan eta batere eraikitzailean ez direnetan gaizki harilkatutako eztenkadak jaurtitzen dituzula; eta politikoki Eusko Jaurlaritzaren kudeaketaren aurka jartzen zarela, pintzelkada lodia erabiliz, zalantzak sortzen eta liztor-habia astintzeko ahalegina eginez; hau da, zarata eginez. Gaur, 2023ko apirilaren 20an, hiru urte igaro dira 12. legegintzaldia hasi zenetik, eta esan diguzu ez dela ezer egin ekonomia- eta aurrekontu-alorrean euskal ekonomia berreskuratzeko eta eraldatzeko, ez omen delako kontuan hartu terrorismoak ekonomian izan duen eragin negatiboa. Eusko Jaurlaritza, Jaurlaritzari sostengua ematen dion Talde Sozialista, terrorismoak euskal gizartean eta ekonomian duen eragina aintzat hartu gabe daudela esaten al didazu, ETAk 2009an Patxi Lópezen Gobernu sozialista lehentasunezko jopuntu izendatu zuenean? Benetan uste al duzu Patxi Lópezen Gobernuak ez zuela Euskadiko euskal ekonomiaren alde lan egin mehatxuaren gaitz horren aurrean? Benetan uste al duzu mozio honekin, Gordillo jauna, asko egiten duzula euskal enpresarien alde, zuk, Euskal Talde Popularra-Ciudadanos taldearekin batera, aurkako botoa eman diezunean 2021, 2022 eta 2023ko Euskadiko aurrekontuei, Euskadiren garapen eta eraldaketa ekonomikoa bultzatzeko 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 tresnak eta politikak biltzen zituzten aurrekontuei, eta lehen aldiz Espainiako Gobernuaren Berreskuratze, Eraldaketa eta Erresilientzia Planeko funts europarrak, Next Generation funts europarrak izan dituztenei? Hori al da zuretzat euskal enpresarien alde zure aletxoa jartzea? Gobernu hau eta Euskal Sozialistok parte hartu dugun eta gidatu ditugun gobernuak inporta zaionaren alde aritu dira eta ari dira: euskal herritarren arazo eta beharrei irtenbideak ematen eta Euskadin ekonomia babesten eta bultzatzen. Euskadiko arazo ekonomiko eta sozialei ematen dizkiegun konpromisoak eta erantzunak inoiz baino irmoagoak eta beharrezkoagoak dira; ez gaituzte geldiarazi ez finantza-krisiek, ez bizi izandako krisi ekonomiko edo sozialek, ez terrorismoaren izurriteak, ez COVID-19aren osasun-krisiak, ez inflazioak, ez Ukrainako gerrak. Euskal Sozialistok legegintzaldi honetan lanean ari gara osasun-krisia gainditzeko eta ekonomia eta enplegua suspertzeko, inor atzean utzi gabe, geure politikak Espainiako Gobernuaren ekintzekin eta Europarekin uztartuz. Nik espero dut aurkeztu dugun −eta onetsiko dugun− zuzenketak edozein gaizki-ulertu edo manipulazio politiko interesatu eragotziko duela. Bai, Hernández jauna, zuzenketa hori beharrezkoa da, hemen dena oker interpretatzen delako, eta norbaitek esperoko duelako inolako adierazpenik ez izatea, hain zuzen ere, liztor-habia zirikatzen jarraitzeko. Baina horrexegatik aurkeztu dugu zuzenketa bat elkarrekin Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak taldeok. Eta horixe da zuzenketaren helburua: ETAk eragindako giza drama eta sufrimendua edozein ondorio ekonomikoren gainetik dagoela berrestea, terrorismoak euskal ekonomian eragin negatiboa izan zuela egiaztatzea, euskal gizarte osoak errealitate horri aurre egiteko egindako ahalegina aitortzea eta, gainera, terrorismoak gure ekonomian izan zuen eragin negatiboa minimizatzea. Eta, premisa horretatik abiatuta, Eusko Jaurlaritzak Euskadiren politika ekonomikoa landu du eta kudeatzen ari da, autogobernua funtsezko tresnatzat hartuta. Argi geratuko zela espero dut. Eta, Gordillo jauna, zeure etxera itzultzen zarenean zerbaitek poztu behar bazaitu, izango da zure mozioari esker, bozgorailua eman diguzula talde parlamentario bakoitzari geure proposamenak eta euskal ekonomiari buruzko geure ikuspegiak adierazteko. Eskerrik asko. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24149 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | BERROJALBIZ ZABALA | EA-NV | Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea. Eztabaida hau nola joan den ikusita, burura etorri zait gure taldekide Díez jaunaren iritzi-artikulua, "En búsqueda del empate", distantziakidetasunean eroso daudenei buruz ari dena. Baina herri hau hain txikia izateak zerbait ona badu, guztiok elkar ezagutzea da, bakoitzak badakiela non egon den denbora honetan, eta guztiok ez dugula kontzientzia-lasaitasun berbera. Gaur, Alderdi Popularrak mozio hutsal bat aurkeztu digu nahasteko eta zikintzeko, guztiaz eta ezerezez hitz egiteko. Hori bai, betiko komodin preziatua erabiliz: ETA. Alderdi Popularrak beti erabili izan du ETAren komodina gustatzen ez zaizkion gaiei heltzeko. Gaur haizagailua martxan jarri duzue, frankismoaren eta Gerra Zibilaren biktimak aitortzeko ausardia edukitzea zenean egin behar zenutena edo egin behar izan zenutena. Gaur mozio bat aurkeztu duzue, eta zuk badakizu mozio hori edukirik gabekoa dela. Zerbait emankorra egiteko aprobetxa zenezaketen. Gogorarazten dizut Euskadiko Memoria Historiko eta Demokratikoari buruzko Legeari zuek egindako osoko zuzenketa; eta hor ikusiko duzue zeuon jarrera. Aprobetxa itzazue Legebiltzarreko ekimenak aurrera egiteko, biktimak −guztiak− duintzeko eta aitortzeko, memoria bizirik mantentzeko, urratutako eskubideak berrezartzeko, bidegabekeria konpontzeko. Izan ere, uste dut guztion ondarea izan beharko lukeela horrek. Demokrata guztiok geure burua aintzat hartuta ikusi beharko genukeen memoria bat. Tamalez, gaur ez da horrelakorik gertatzen, zeren eta, batengatik ez bada, Alderdi Popularragatik ez bada, beste batzuengatik da, hor dagoelako EH Bildu ere, gaur mezu atseginak daramatzan diskurtsoa egin duena, eredu ekonomikoaz, eliteez, fiskalitateaz; baina ETAren terrorismoaren aurrean duen sakoneko jarrera ez dela aldatu ikusten dugu. Nahiago nuke bozketan harrituko banindute, izugarri poztuko nintzateke eta. Aukera emango dut erantzunean, baina ikusi dut oraingoz ez dutela jarrera hartu. Izan ere, benetan, eraiki nahi badugu bizikidetzako etorkizuna, etorkizun hobea Euskadirentzat −uste dut edozein ordezkari publikoren 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 helburu izan beharko lukeela horrek− batzuek ETAren komodina erabiltzeari utzi beharko lioketela iruditzen zait, eta beste batzuek beren ibilbide etikoan urratsak egin eta ETAren terrorismoaren aurrean jarrera argia hartu behar luketela. Guk argi daukagu; gaur zuzenketa bat aurkeztu dugu, eta bertan, gure konpromiso eta balio berberetan berresten gara. Badakigu nolako herria nahi dugun, eta horretarako lan egingo dugu: Euskadi askeago, bidezkoago eta berdinago baten alde; Euskadi lider, erreferente eta erakargarri baten alde; etorkizun pozgarri, propio eta aske baten alde, seriotasunez eta zorroztasunez lan eginez eta konfiantza eta ziurtasuna sortuz, ekosistema erakargarri bat sortuz. Eta bide horretan talde parlamentario guztiak gurekin egotea gustatuko litzaiguke. Beste barik, eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24150 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | HERNÁNDEZ HIDALGO | EP-IU | Gordillo jauna, egotzi didazu zure ekimena iraganeko eztabaida bat dela aurpegiratu dizudala nik. Ez, ez da hori. Nik ez dut inolako arazorik iraganaz hitz egiten duten ekimenekin, orainaz hitz egiten duten ekimenekin edo etorkizunaz hitz egiten duten ekimenekin. Nik aurpegiratzen dizudana da ETAren auzia eta herri honetan hark eragin duen sufrimendua erabili dituzula −nire ustez− gai horri buruz modu bidegabean eraso egiteko sailburuari, oso gauza gutxitan lagun dudanari, baina, ildo horretan, ETArekiko duen jarrera ezin zaiola zalantzan jarri deritzodanari. Eta, gero, ETAren argudiorik eta justifikaziorik gabe edozein egunetan aurkez zenezakeen ekonomia-alorreko proposamen bat dakarzula; izan ere, gaur hemen, zeure hitzaldian, "itzaltzen ari gara" deitu duzun hori badirudi ekonomiaren ikuspegitik ETAren indarkeriak herri honetan izan zitzakeen inpaktu negatiboetatik baino ez datorrela. Eta ulertzen dut nirekin bat etorriko zarela, itzaltzen ari bagara, zuk diozun bezala, hainbat faktoreren ondorioz izango dela. Eta seguruenik, zu eta ni ez gatoz bat "itzaltzen ari gara" horren zergatietan, ez gatoz bat proposatzen ditugun konponbideetan, eta ez gatoz bat eredu ekonomikoan. Horregatik, nik baztertu egiten dut gaur zurekin gai ekonomikoei buruz eztabaidatzea, ez duzulako horrelako eztabaida ekonomikorik planteatu, besterik gabe; ETAk bere garaian eragindako sufrimendu horretan oinarrituta planteatu duzu. Eta nik, hortik aurrera, planteamendu horretatik abiatuta, ezin dut 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 zurekin eztabaidatu ekonomiaz. Eta horregatik ezesten dut zure ekimena. Horregatik esaten nuen, Corcuera andrea, guk uste genuela ez zela planteamendu alternatiborik egin behar; uste genuen Gordillo jaunak zekarkigun planteamendu horri uko egin behar zitzaiola. Baina, hain zuzen ere, mundu guztiak espero du zuek planteatzen duzuen zuzenketaren alde bozkatzea guk ere. Uste dut ez litzatekeela beharrezkoa izango ezta nik esatea ere Elkarrekin Podemos-IUk testu zehatz baten aldeko botoa eman dezakeela, esaten duena esaten duena; izan ere, jarrera hori izan da beti Podemosen jarrera, IUren jarrera eta Alderdi Komunistak herri honetan duen jarrera gai horri dagokionez. Eta gauza bat gehiago, Gordillo jauna, besterik ez. Nik hona eztabaidak ekartzen ditudanean, zuk esan bezala, iraganaz, Errepublikaz −egia da noizbait baietz; izan ere, hemen memoriaz hitz egin behar dela uste dut− gure taldeak hemen Errepublikari buruzko eztabaidak dakartzanean −oraintsu ekarri dugu bat−, ez dira iraganeko eztabaidak, Hirugarren Errepublikaz ari baikara. Orainaldiko eztabaida da, etorkizuneko eztabaida da. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24151 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | GONZÁLEZ RODRÍGUEZ | EP-IU | Bueno, eskerrik asko, mahaiburu andrea. Eguerdi on guztioi. Zizeronek zioenez, bakoitzak esaten duena ez ezik, sentitzen duena eta sentitzeko arrazoia ere ulertu egin behar dira. Eta gure demokraziaren esparruan, uste dut ez dagoela espiritu hori Arartekoaren instituzioa baino hobeto nortuko duen erakunderik. Gainera, egin ere ondo egiten duela bermatzen dute datuek, eta harengana joan diren pertsonen % 72k oso positibotzat edo positibotzat jotzen dute Arartekoaren esku-hartzea eta jasotako arreta. Urtero, Arartekoak aldi horretan egin duen jarduera laburbiltzen duen txosten bat lantzen du. Eta duela aste gutxi argitaratu da 2022ko txostena, dagoeneko Legebiltzar honetan daukaguna. Berehala izango dugu haren azalpena Giza Eskubideen Batzordean. Arartekoak kezka handia erakutsi du administrazio publiko batzuek gero eta okerrago erantzuten dietelako beren eskaerei. Bidenabar, dezenteko polemika sortu da, eta iruditzen zaigu arrazoizkoa dela hori. Zergatik? Ba, oso erraza: Arartekoak euskal erakundeei azalpenak eskatzen dizkienean, gero eta beranduago erantzuten diotelako, edo zuzenean ez dutelako erantzuten. Erakundeen higadura-prozesu horrek urteak daramatza eginbidean. Eta, horregatik, guk ekimen bat ekarri dugu Legebiltzar honetara egoera hori alda dadin. Euskal administrazio publikoek Arartekoari laguntzeko legezko betebeharra dute, eta ez dira betetzen ari. Ez dezagun ahatz, hala ere, Arartekoaren gomendioak eta iradokizunak oraindik ez direla lotesleak, konbentzitzeko tresnak direla; eta, gertakariak ikusita, gero eta arreta gutxiago eskaintzen 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 zaiela haiei euskal administrazioetatik. Arartekoarena funtsezko erakundea da gure demokraziaren kalitateari eta konfiantzari eusteko. Ez zaizue beharrezkoa iruditzen baliabide gehiago eta esparru juridiko hobea ematea? Gure taldekook uste dugu badela garaia Arartekoaren Legea eraberritzeko eta hari eskumen gehiago emateko. Neurri egokienak zein diren hausnartu beharko da. Gainera, Eusko Legebiltzarraren Erregelamenduaren arabera, osoko bilkuran eztabaidatu beharrekoa dugu txostena. Badirudi aurten hala egingo dugula, baina esan nahi dugu legegintzaldi honetan oraindik ez dugula halakorik egin. Nafarroan, non Gobernuko kideak baikara, legea aldatu egin dugu, Arartekoak zigortu ahal izan ditzan beren txostenak bidaltzen ez dizkioten administrazioak. Duela pare bat aste, guk adierazi dugu gustatuko litzaigukeela Arartekoak eskumena izan dezala, Katalunian bezala, bermatzaile-lana ere egin dezan hezkuntza-ituna bete egiten dela zaintzeko. Horiek dira guri lege horretan egitea gustatuko litzaizkigukeen aldaketak. Arartekoaren lege hori 85ekoa da, 1985ekoa. Legealdi honetan, 20 lege baino gehiago onartu ditugu. Ez duzue uste Arartekoarena eguneratzeko unea dela? Horiek dira, gure talde parlamentarioaren iritziz, herritarren eskubideak eta geure erakundeen osasun demokratikoa indartzeko urrats berriak, Ganbera honetan ordezkatuta gauden alderdi guztiok ontzat eman beharko genituzkeenak. Ez dut orain txostenaren berrikuspena egin nahi, baina daturen bat berrikusten pausatu nahi nuke, bereziki Arartekoak berak kezkatzeko modukoak direla esaten duen haietan. Eusko Jaurlaritzak, aldundiek edo udalek onartu ez dituzten edo erantzun ez dituzten gomendioak edo iradokizunak dira. Txostenak adierazten duen bezala, 2022an igorritako 61etatik, % 27 baino ez dira ontzat eman; % 46,5, ez dira onartu; eta ia % 27, erantzunaren edo behin betiko erabakiaren zain daude. Onartu zaizkionak aurreko urtean baino gehiago izan badira ere, ugaritu egin da administrazioek erantzun gabe daudenen ehunekoa. Baina euskal gizarteak dituen arazo nagusiak ezagutzeko aukera ere ematen digu Arartekoaren jardunbideak. Adibidez, iaz, Arartekoaren bulegoak 307 kexa erregistratu zituen osasun-alorrean, % 220ko hazkundearekin, sistemak pribatizazioa eta profesionalen eskasia dela eta pairatzen duen tentsioegoera adierazten duen zerbait da hori. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Kontuan izan behar dugu Arartekoaren tresna nagusia dialektika eta azterketa arrazoitua dela. Ez du hertsatzeko ahalmenik. Gomendioak edo iradokizunak ondo arrazoituta egon ohi dira, eta ahalegin handien emaitza izaten dira. Erantzunik eza eta justifikazio eskaseko ezezkoa izaten dira izapide bat amaitzeko Arartekoak gutxien desiratzen dituen moduak −eta gogorarazi behar dut gorakada nabarmena izan dutela halakoek aurten−. Eta jarrera horiek, txostenean bertan adierazten denez, herritarrenganako begirunerik gabeko jarrera erakusten dute; eta gainera legezkotasuna ez betetzea edo herritarren eskubideak urratzea dakarte eta, ondorioz, haien eskubide legitimoak berrezartzea eragozten dute. Iazko 71 gomendioetatik −aurreko urtetik zetozenak ere kontuan hartuta−, % 46,5, hau da, ia erdiak, ez zitzaizkion onartu. Ia erdia ez zen onartu. Eta horregatik da garrantzitsua gaur Ganbera honetara ekarri dugun LBP hau. Lehenik, gure demokraziaren kalitatean duen garrantziagatik eta erakundeen arteko gizalegezko errespetuagatik. Aitortu beharra dago Eusko Jaurlaritzak eta Euskadiko gainerako erakundeek ontzat eman edo erantzun ez dituzten Arartekoaren gomendio eta iradokizun kopuru gero eta handiagoak sortzen duen kezka. Herritarren eskubide eta askatasunekiko konpromisoagatik, gardentasunagatik eta gure demokraziaren kalitateagatik, nola justifikatu dezake Eusko Legebiltzarrak horrelako zerbait? Funtsezkoa da egungo joera alderantzikatzea, eta behar diren neurriak lehenbailehen hartzea. Beharrezko neurri guztiak hartu behar ditugu Arartekoarekin lankidetzan aritzeko dugun eginbeharra, 3/1985 Legean jasota dagoena, modu irmoan bete dadin, herritarren eskubide eta askatasunak defendatzeko konpromisoa eta Administrazio publikoaren funtzionamendu egokia adieraziz. Gainera, gure legez besteko proposamenean horrela eskatzen genuen, euskal sail eta erakunde guztien jarduera erkidearen printzipioa sustatu behar dugula, eta erantzunek arrazoituak edo kualifikatuak izan behar dutela, Arartekoaren aurrean ahalik eta arreta handienarekin jardunez. Administrazio publikoaren funtzionamendua hobetzen duen jarduera-printzipio hori blindatzeko eta, edozeren gainetik, herritarren eskubideak babesteko, gure proposamenean, Eusko Jaurlaritzari eskatzen diogu legearen erreformaren bidez hura nola txertatu litekeen baloratu eta azter dezala. 1985ean egindako legea eraberritzeko hausnarketa-prozesu baten hastapena besterik ez da hori. Ez al da garaia lege hori berrikusteko? XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Eta azkenik, Arartekoaren Legearen aldaketa onetsi arte, guk geure ekimenean eskatzen dugu urtean urteko txostena landu dadila, eta bertan sakondu dadila onarpenetan eta ez onarpenetan, haien motibazioetan, eta gomendioak eta iradokizunak betetzeko abian jartzen diren jarduketetan. Laburbilduz, gaur aurkezten dugun legez besteko proposamen honek Arartekoaren lana gehiago aintzat hartzea eta sendotzea du helburu, gure demokraziaren eta Administrazio publikoaren kalitatea bermatzeko funtsezko erakundea den heinean, eta haren hobekuntzaren onura Euskadiko herritar guztiek jasoko dutelako. Proposamen honek denbora luzea darama Legebiltzarreko eginbeharren artean, eta badirudi borondaterik ezak atzeratu duela eztabaida hori. Proposamen honen bidez, zuzenketak aurkeztu dituzten taldeekin −Euskal Sozialistak eta Abertzaleak izan da bakarrak− akordioak lortzen saiatu gara, baina ez da posible izan. Eta zuen argudioak entzun nahi ditut, Arartekoaren erakundeko lantaldeak eta erakunde horretan eta gure ordezkariengan konfiantza jartzen duen eta guk eztabaidatu, adostu eta gure erakundeak hobetzea espero duen gizartearen zati batek ere nahiko duten bezalaxe. Zuen zuzenketa ikusita, autokonplazentzia galanta nabari da zuen ustez egiten ari zaretenari buruz, eta hori ez dator bat Arartekoak dioenarekin. Hala ere, atea zabalik uzten dugu, eztabaida honen bidez bozketara hurbiltasun handiagoz irits gaitezen; eta animatzen zaituztet, orain arte gure proposamenean adostu ezin izan dugun arren, aurrera atera dezagun proiektu bat, euskal herritarren onerako izango dena, herritarren eskubideak eta, batez ere, gure erakundeen osasun demokratikoa bermatzeko. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24152 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | GALLÁSTEGUI OYARZÁBAL | SV-ES | Bai, eskerrik asko, presidente andrea. Egun on, legebiltzarkideok. Buenos días a todas y todos. Ongi. Askotan gertatzen da eta, gainera, nahi baino sarriago gertatzen da, esan beharra dago. Izan ere, datozen egunetan −hain zuzen ere González andreak zioen bezala, eta espero izatekoa den eran− aukera izango dugun arren Arartekoak, Lezertua 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 jaunak, esaten duena entzuteko, urteko txostena −hau da, 2022koa− aurkeztera etortzen zaigunean, gaur eztabaidatuko baitugu Elkarrekin Podemosen ekimen hau, lozorrotik erreskatatuta datorrena, han egon baita hamar hilabete baino gehiagoan, 2021eko txostenaren harira aurkeztu baitzen, eta lozorrotik esnarazi digute orain, Legebiltzarrera bidaltzearen babesean eta prentsaurrekoan jakinarazi delako. Eta sarritan gertatzen dela diot; izan ere, Legebiltzarreko ekimen jakin batzuk aktibatzeko eta ahaztutako ekimenak berpizteko orduan egokitasunirizpide horrek −edo oportunismo-irizpide horrek, hobeto esanda− ematen du, hain zuzen ere, proposamena egin duen taldearentzat bere ekimenek duten garrantziaren neurria. Eta, egia esan, hori itsusia da, duela ia urtebete aurkeztu zenutelako ekimen hau, eta beste gauza batzuk esaten dituen beste txosten baten harira. Eta ez da hori gertatzen den lehen aldia: era berean gogorarazi behar dizuet, nik dakidala, beste bi ekimen daudela ildo berean, inoiz eztabaidarako aukerarik izan ez zutenak. Hori esanda, Talde Sozialistari dagokiona da, lehenik eta behin, eskerrak ematea Arartekoari eta haren lantalde osoari, egindako lanagatik eta 2022ko txostenaren berrikuspenagatik. Eta Ganbera honen Erregelamenduari berari men eginez eta gure Erregelamenduak 206. artikuluan eta hurrengoetan agintzen duenarekin bat etorriz, laster entzun ahal izango dugu gure goi-mandatariak dioena bere ahotsean. Eta aukera izango dugu txostenaren edukia arretaz aztertzeko, alderatzeko, eztabaidatzeko, haren planteamenduak entzuteko, halakorik balego, erakundeak dituen sistemak edo tresnak, beharrezkoa balitz, hobetzeko, Administrazioa kontrola dezan, euskal herritarrek ondo administratua izateko duten eskubidea defendatuz, eta legezkotasuneta berdintasun-printzipioak bermatuz. Txosten horren balorazioak Legebiltzar honetako Giza Eskubideen Batzordean aurkezten direnean partekatuko ditugu, eta osoko bilkuran ere eztabaidatuko dugu. Oso garrantzitsua da hori. Inolako apriorismorik eta aurretiazko baloraziorik gabe eta gure goi-mandatariak merezi duen zorroztasunarekin; izan ere, azken batean, zeuk zenioen bezala −eta horretan bat gatoz−, pertsonen eskubideak bermatzea eta defendatzea dagokion erakundea osatzen du hark, eta kontrol eta kalitate demokratikoko plusa ematen die gure erakunde publikoei. Beraz, errespetua betiere, baina zorroztasuna ere bai. Zuzen esanda −Espainiako errefrauen biltegia oso zuhurra baita−, beti esaten baita ez dela orga idien aurretik jarri behar. Eta horixe da hain zuzen zuek 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 egin duzuena. Eta lehenik eta behin, ezer baino lehen, Arartekoak zer dioen entzun egin behar da, eta arretaz entzun ere. Txostena oso argia da. Zuk darabiltzazun datuak ez dira han datozenak, baina nik ez dut orain konparazioetan sartu nahi, ez txostenetan jasotako estatistikei dagokienez, ez eta txostenetan datozen datu objektibo −eta onei, esango nuke nik− dagokienez ere, hori −esan dudan bezala− batzordean eta osoko bilkuran bakarrik egingo dugu eta, ezarritako prozedurari men eginez. Baina garrantzitsua da zenbait gai aipatzea. Bizi garen gizartea, legebiltzarkideok, gero eta konplexuagoa eta aldakorragoa da, eta, beraz, aberatsagoa eta anitzagoa; eta, bide batez, etengabe eboluzionatzen ari diren premiak ditu, batzuetan administrazioen jardueren oso aurretik doazenak. Eta horrek, González andrea, ezinbestez askotan frenetikoa den erritmoan errealitate horientzako tresnak eta arreta egokitzen joan behar izatea erakartzen du. Horixe da hainbestetan hizpide dugun aniztasunaren aberastasuna, González andrea. Baina inolako zalantzarik ez duen zerbait da −eta uste dut gogoeta hori baketsua izango dela− euskal administrazioen lanak, Eusko Jaurlaritzatik hasi eta udal txikieneraino, eraginkortasun- eta efizientziamaila oso-oso altuko kudeaketa daukatela. Azken urte hauetan gobernantzak, gardentasunak, gobernu onak, sektore publikoaren modernizazioak eta abarrek izan duten bilakaera egiaztatu behar dugu. Eta horixe da, hain zuzen ere, Arartekoak gero eta ezagutza eta lan gehiago izateko arrazoietako bat, konfiantza handiagoa sortzen duelako. Baina hori erakundeek beraiek ere egiten dute. Eta, jakina, inolako zalantzarik gabe, guzti-guztia hobetu eta bikaindu daiteke; eta, gainera, zorionez edozein alderaketa mota gainditzen duten langileak ditugu, gure administrazioen zerbitzura −eta, beraz, herritarren zerbitzura− diharduten langileak. Administrazioa ez baita entitate abstraktua, ez da entitate immateriala; organo- eta erakunde-multzo bat da, pertsonek osatua, eta legeak gauzatuz eta dagozkion zerbitzu publikoak emanez objektibotasunez pertsonen interes orokorrak zerbitzatzen dituzten langileek osatua. Gainera, onartuta daukagu −batzuk besteak baino gehiago, hori ere esan behar da− herritarren eskubideak eta askatasunak errespetatzeko sistema gure demokraziaren eta bizikidetzaren funtsezko oinarria dela. Eta botere publikoen betebeharra da sistema hori bera optimizatzeko lan egitea. Eta hemen ere eragiten du, hain zuzen ere, Arartekoaren lan proaktibo eta prebentiboak, 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 kalitatezko zerbitzuak emateko bidean etengabe eboluzionatzea eta hobetzea sustatzen baitu hark; eta, batez ere, eskubideen erabilera bermatzea, desberdintasunei, diskriminazioari, prekaritateari eta gizarte-bazterkeriari aurre egitea eta ezabatzea. Eta begien bistakoa da zerbait. Begien bistako zerbait ikusten da txostenetan, González andrea. Izan ere, gure erakundeek funtzionatu egiten dute; eta gure administrazioek, jarduera irregularren bat egiten duela gehiengoz egiaztatzen duenean, borondate onez hartzen dute Arartekoak planteatutako irizpidea, eta, bestela, arrazoituta erantzuten dute. Arartekoari adierazi zaizkion jarduera irregular guztietatik % 47 −datu hori bakarrik emango dizut−, % 47k zuten jarduera irregularren bat, demanda edo kexaren bat, % 47k, ez % 53k. Gaur planteatzen diguzuen ekimena zaharra, zaharra, zaharkitua, ahaztua izateaz gain, nik diodan ezer ez dela gertatzen esaten ari dela dirudi, hau da, administrazioek ez diotela inolako laguntzarik ematen Arartekoari, erakundearekiko betebeharrak betetzeari ez ikusiarena egiten ari zaizkiola. Eta hori guztiz faltsua da; eta, beraz, ez duzu Talde Sozialistaren babesik izango. Sinatu dugun osoko zuzenketak jasotzen ditu gertatzen den errealitatea eta egiaztatzen den errealitatea, hau da, Jaurlaritzak Arartekoarekin duen lankidetza −gainera, naturala dena− besterik ez dena, eta existitzen jarraituko duena herritarren eskubideak bermatzeko eta eskaintzen diren zerbitzu publikoak hobetzeko. Eta hori da gure zuzenketan jaso duguna, zuri autokonplazientea irudituko zaizuna, baina niri ezbairik gabeko errealitatea iruditzen zaidana. Eta, beraz, guk geure zuzenketak dioena bozkatuko dugu eta zure ekimenaren aurka bozkatuko dugu, ezin baita bestela izan. Eskerrik asko. La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24153 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | JUEZ GARMENDIA | EA-NV | Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea. Sailburuak, legebiltzarkideok eta jaun-andreok, egun on edo eguerdi on guztioi. "Nire funtsezko helburua da erakundeak, giza eskubideak eta herritarren askatasunak defendatzea, erreferente gisa sendotzea eta, euskal administrazio publikoen eremuan, araudia gizalegez ezar dadin, pertsonen, batez ere, ahulenen egoeraren arabera interpretatuz". Arartekoaren hitzak dira hauek, eta, guk, noski, errespetatu egiten ditugu, baloratu egiten XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º ditugu eta haren lana eta haren lantaldearen lana eta funtzioak goraipatzen ditugu. Gainera, erabiltzaileen −herritarren− % 84ak esaten du, behar izanez gero, berriro joko lukeela Arartekoarengana. Eta uste dut datu oso esanguratsua dela, haren lana, esan dudan bezala, ondo baloratzeko. Arartekoak esaten du bere funtzioak hauek direla: "Herritarren eta Administrazioaren arteko bitartekari izan; legez kontrako egoerak galarazteko begiratu eta lan egin; konponbideak proposatu eta legeak aldatzera bultzatu; Eusko Legebiltzarrari bere lanaren berri eman"; eta, zuek esan duzuen bezala, dagoeneko baditugu 2022. urteko Arartekoaren txosten orokorra eta Haur eta Nerabeen Bulegoaren txostena, eta edukiko dugu, datozen asteetan, eztabaidatzeko eta aztertzeko aukera. Eta azkenerako utzi dut funtzio hau: "Pertsonak babestu euskal administrazio publikoen kontra". Uste dut "kontra" hitza ez dagoela ondo erabilita, horrela erabiliz gero ematen duelako Administrazioa, euskal Administrazio publikoa, herritarren, erabiltzaileen kontra dagoela edo kontra egiten duela. Eta Arartekoari esan nion azkenengoz berarekin egon ginenean, eta uste dut ulertu zuela: hitzekin kontuz ibili behar dugu. Hitz egokiak aukeratuz gero, zubiak eraikitzen dira. Eta Arartekoak beti esaten du bere erakundea herritarren eta administrazioen arteko zubia dela edo zubi-lanak egiten dituela. Baina, aldiz, aukeratzen baditugu hitz desegokiak, zubiak eraiki beharrean, harresiak eraikitzen dira. Eta kontuan eduki behar dugu, baita ere, Administrazioan langileak daudela, pertsonak daudela, emakumeak eta gizonak. Eta herritar batek, erabiltzaile batek, Administraziora jotzen badu, parean duen pertsonaren arabera arreta modu batekoa edo beste batekoa izan daiteke, eta emaitza ere bai. Eta niri ez dit balio esateak, Administrazioak ondo egiten duenean, meritu guztia langileena dela; eta arazoren bat badago edo gauzak ez direnean hain ondo egiten edo irteten, errua arduradun politikoena dela, Eusko Jaurlaritzarena, Aldundiarena, udalena. Gauzak ez dira zuriak edo beltzak. Eta hori guztia ere kontuan eduki behar dugu. Horrek ez du esan nahi atentzioa, arreta, hobetu behar ez denik. Arreta hurbila izan behar da, Administrazioa herritarren zerbitzura dagoelako. Eta guk hori defendatzen dugu eta horren alde ari gara lan egiten. Arreta ona jasotzea da ahalik eta denbora gutxienean erantzuna jasotzea edo prozedura burutzea, eta prozedura horiek dagokion sailera bideratzen dira. Eta, batzuetan, egia da epeak luzatu egin daitezkeela sail bati baino gehiagori dagokienean, bai eta konplexutasunaren arabera ere. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Lana eta bitartekaritza-funtzioa; lankidetza eta lan partekatua bultzatzea; zubiak eraiki eta lantzea; arreta informatu, arindu eta hobetzea; zerbitzuen erabiltzaileei laguntzea; prozedurak laburtzea; azken batean, ondo egindako lanaren alde egitea, arreta hurbil eta eraginkorraren alde egitea. Helburu horiek guztiak partekatzen ditugu Arartekoarekin. Baina egia da ez duela axola zein txosten aztertzen ari garen, berdin dio 2022koa, 2021ekoa, 2020koa, pandemiaren aurreko eta pandemiaren osteko txosten bati dagokiona… Hemen, interpretazioak eta irakurketak beti dira subjektiboak eta negatiboak. Uste dut horrek asko esaten duela hemen, Legebiltzar honetan, esaten diren gauza batzuei buruz. Hala ere, 2022ko txostenean islatzen den bezala −eta Arartekoaren hitzak dira−: "Arartekoak kezkatuta ikusi du nola apurka-apurka arreta gutxituz joan den (…) kexa-espedienteetako informazioeskaerak erantzuteko orduan", bai eta bere "ebazpenak onartzen diren ala ez" jakinarazteko orduan ere. Aurreko urteetako Arartekoaren txosten orokorretan esaten zen Arartekoak gomendatutakoa edo eskatutakoa neurri handi batean egiten zuela Administrazioak. Guk ondo ikusi dugu zuek, Elkarrekin Podemos-IUk, orain dela ia urte oso bat aurkeztutako legez bestekoaren proposamena. Helburua baldin bada epeak murriztea, helburua baldin bada arreta on bat ematea eta hobekuntzaren bideari jarraitzea, guk hori beti defendatzen dugu, eta horretarako egiten da lan. Hau esanda, 2022ko txostenean azaltzen da kasuen % 88an, % 88an, "ukitutako administrazioak erreklamazioa eragin zuen jarduna aldatu eta zuzendu du". Horiek ere Arartekoaren hitzak dira. Kasu gehienetan Arartekoak ez du gomendio formalik egin beharrik izan. Ukitutako administrazioak zuzendu eta aldatu egin du erreklamazioa eragin zuen jarduketa kasuen % 88an, % 88an. Kasu gehienetan Arartekoak ez du gomendio formalik egin behar izan. Datu hori esanguratsu samarra da, aipatzeko moduko eta kontuan hartzeko adinako ehuneko handia baita. Eta uste dut alde batera utzi dela. Erantzuna, bai eta zergatia ere, guztiok ezagutzen dugu. Garamendi sailburuak Legebiltzar honetan azaldu zuen bezala, bere sailaren apustua kanal anitzeko eta kalitatezko arreta da, erabiltzaileentzat, herritarrek administrazio publikoetara jotzeko bidea aukera dezaten. Garamendi andreak eta Eusko Jaurlaritzak Administrazio digitalaren eredu bat defendatzen dute, pertsonak erdigunean jartzeko eta aurrez aurreko eta telefono bidezko arretak bere lekua izan dezaten. Pertsonak ardatzean jartzea da helburua, eta giza garapen jasangarria lantzea. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 2022an, Zuzenean zerbitzuak 300.000 erabiltzaileri baino gehiagori eman zien arreta, eta telefono bidezko arretak 280.700 pertsona inguru artatu zituen. Gainera, Administrazioak baditu beste arreta-kanal batzuk, hala nola komunikazioen postontzia edo Telegram. Gogobetetze-maila 10etik 8,8koa da. Zuzenean zerbitzuko bulegoetan arreta jasotzeko aurretiko hitzorduaren gogobetetze-maila 10etik 8,7koa da. Azken aukera horrek arreta pertsonalizatuagoa eskaintzen du, eta jende-pilaketak eta itxaronaldiak saihesten ditu. Arreta-printzipio orokorrak lantzen ari dira, arreta-ereduak lantzen ari dira, eta euskal administrazio publikoaren erabiltzaileen eskubideak eta betebeharrak lantzen ari dira. Beti, esan dudan bezala, hobekuntzaren bila, hurbileko arretaren bila, arreta eraginkorraren bila. Eta, gure taldetik eta Jaurlaritzatik beti egiten dugun bezala, gure lana eta lankidetza eskaintzen dizkiogu Arartekoari. Eta gaur ere hori da gure konpromisoa. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24154 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | GORDILLO PÉREZ | PV-ETP | Eskerrik asko, presidente andrea. Eta eskerrak González andereari ere, eztabaidagai bat ekarri baitu, egia da, proposamen zahar batetik datorrena, aurpegiratu dizute jada hori, Legebiltzarreko artxiboetan hamar hilabetez egon diren dokumentuak ekartzea arbuiagarria balitz bezala. Bada, pentsa Eusko Jaurlaritzak duela 13 urteko legeak badituela hor nonbait gordeta, eta legegintzaldi honetan ekarri dituela. Pentsa zer esan ahal izango zenien zuk Gobernuko taldeei. Bueno, ekarri diguzun proposamenak Arartekoarekin du zerikusia. Herritarren eskubideak, batez ere administrazio publikoen jarduketen aurrean, defendatzen dituen goi-mandataria da herriaren defendatzailea. Herriaren defendatzailearen figura ohiko samarra da. Batzuek figura honen jatorria Aragoiko Justizian eta abarretan aurkitu nahi izan dute, agian bere garaiko suediar zuzenbide zaharrean. Dena dela, egia esan, Espainian oso sakon errotu den figura dugu: nazio mailako herriaren defendatzaile bat dago, ia autonomia-erkidego guztiek dute erkidego mailako defendatzaile bat; eta gainera, indar handia hartu duen erakundea da, pertsuasioaren magistratura bat delako. Magistratura horrek kexak bildu, aztertu, ikertu eta, batez ere, hobetzeko 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 proposamenak egiten ditu. Soft power edo konbentzitzen duen erakunde moduko bat da eta, egia esan, herritarrek gogotik estimatzen dute. Badira antzeko figura bat txertatu duten enpresa pribatuak ere, edo unibertsitateak berak ere. Ildo horretan, urtean urteko txosten bat argitaratzen du, eta uste dut lehen aurpegiratu dizutela, halaber, González andrea, ez duzula itxaron, epea ez duzula aintzat hartu, ez duzula itxaron Arartekoaren erakundeko titularra etorri arte txostena azaltzera; baina, dagoeneko erregistratuta dagoenez, iruditzen zait gainerako taldeok ere irakurria dugula, eta prentsak ere zenbait gairen berri eman duela. Noski, zer egiten du Arartekoak? Administrazio publikoen −euskal administrazioen, kasu honetan− jarduera gainbegiratu. Gainera, egin ere herriaren defendatzailearekin lankidetzan egiten du, eta hori ez da askotan azaltzen; baina Espainiako herriaren defendatzaileen erakundeen arteko lankidetza nahiko positiboa eta zentzuzkoa da. Beste esparru batzuetara estrapolatu litekeen eredua izan daiteke. Zeintzuk dira aldeak, zerk axola du hemen, zein da Arartekoaren funtzioa? Esan dezagun administrazio publikoen jarduna eta jarduketak gainbegiratu behar dituela. Nola, nolako prozeduren bidez? Kexak jaso, aztertu eta, ondoren, txostenak argitaratzen ditu. Txosten monografikoak ere egin ditzake, egoki baderitzo. Normalean, txosten bat ekartzen du, jaso dituen kexa guztiak pixka bat bildu, multzokatu eta abar egiten ditu, egituraketa jakin baten arabera. Espainiako herriaren defendatzaileak, adibidez, noizean behin txosten monografikoak egiten ditu gairen bati buruz −immigrazioa, eta abar−; eta halakoak ere oso interesgarriak izan ohi dira. Bien. Ikerketa-fasea izaten da lehen fase bat eta, esan dezakegu, gomendioak betetzearekin lotuta dagoela beste fase bat; eta horixe da, hain zuzen, González andreak gaur Legebiltzar honetara dakarkiguna. Hain zuzen ere, bere proposamenak adierazten du ikusten dela, bueno, ez dagoela haren gomendioen betetze-indizerik, batzuetan administrazioek erantzun ere egiten ez dituztelako, edo ez dietelako behar bezala erantzuten. Esan dezagun beste aldera begira jartzen direla, agian hitz traketsagoak ez erabiltzeagatik gai honetan. Eta norena da gomendioak ez betetzearen edo elkarlanean ez aritzearen errua? Eusko Jaurlaritzarena al da? Bada, bai. Erantzuten ez duena Eusko Jaurlaritza bada, bai. Eta orduan zer egiten du Arartekoak? Ohartarazpen bat jartzen dio, ohartarazpen bat. Zein da hemen sakoneko arazoa, benetakoa? Ez da horrenbeste gomendioak betetzearena ere, hori ere baden arren, noski; baina, batik bat, funtsezko gaia da Arartekoak gaitasuna eduki behar duela administrazioek berarekin lankidetzan aritzeko interesa piztu ahal izateko. Hau da, lankidetzari uko eginez 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 gero, zehapena egon ahal dadila. Hori ere aipatu duzu zuk zeure hasierako azalpenean. Guk uste dugu Arartekoa serio hartu behar dela. Horregatik, bi ekimen ere aurkeztu ditugu, gaur hemen azalduko dizkizuedanak. Horietako bat legez besteko proposamen bat da, Legebiltzar honi egindako ebazpen-proposamen bat, non laguntza eman ez duten administrazioei eskatzen baitzaie, arren, Arartekoarekin lehenbailehen lankidetzan aritu daitezela, Arartekoak eskatutako informazioak, azalpenak eta abar emanez. Eta, bigarrenik, Herriaren Defendatzailearen erakundea, Arartekoa, arautzen duen legea aldatzeko lege-proposamen bat, non Arartekoa gaituko baita −González andreak eskatzen zuen bezala; bada, guk egin dugu jada−, non Arartekoari ahalmena emango baitzaio hertsatzeko isunak ezarri ahal izateko, administrazioak ere elkarlanean aritzera behartzeko. Jakina, administrazio publikoen defentsan, esan dezagun −Gobernua ez baita gaur hemen hitza hartzen ari, baina hari sostengua ematen dioten, babesa ematen dioten taldeek bai egiten dutela−, esaten baita beti: "Aizu, indizea oso urria da eta. Izan ere, oso gutxi izan dira, esaterako, ohartarazpenak gutxi izan dira, guztizkoa kontuan hartuta, ia % 90, ehuneko laurogei eta gehiago, eta abar". Bueno, positiboa da hori, legea bete dadila. Hain zuzen ere, ez dago gaizki legea betetzea. Baina, batez ere, neurriak ezarri behar dira −eta Legebiltzar honi dagokio hori−, neurriak ezarri behar dira betetzea erabatekoa izan dadin. Egin direla jakin dugun 45 ohartarazpenetatik 14 Eusko Jaurlaritzari zuzenduta zeuden, zehazki Lan eta Enplegu Sailari eta Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio Sailari. Memoriak huts handia egiten ez badit, koalizioko bazkide txikiaren eskuetan daudela esango nuke, baina ez iezadazue kasu handirik egin. Eta gero, gainerakoak, 31, toki-erakundeei eta antolakunde publikoei zuzenduta daude. Bien. Zer gertatzen da ohartarazpen bat dagoenean? Izan ere, zehapenik ez dagoenez, egia esan, betearazpena ia berezko betebeharra bihurtzen da. Hau da, ez dago ondorio juridikorik ez-betetze horren aurrean; eta, beraz, ez dago xedatuta, Arartekoak ez dauka hori betearazteko mekanismorik. Horregatik aurkeztu dugu lege-proposamen hori, osoko bilkura honetan lehenbailehen eztabaidatu ahal dadin, herriaren defendatzailea, Arartekoa, hobeto gaitzeko gai horretan; eta batez ere, bere estatutu-agindua, kasu honetan, eta bere lege-agindua egikaritzeko mekanismoak emateko hari. Bide batez, González andrearen proposamena, gomendioak betetzeari buruzkoa, zentzuzkoa eta arrazoizkoa iruditzen zait, halaber. Jaurlaritzako taldeek datu batzuk planteatu dituzte, gehiago direla, gutxiago direla. Ados. Baina guk ontzat emango dugu, 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 uste baitugu Arartekoak Jaurlaritzari eta administrazio publikoei egiten dizkien gomendioak betetzea bultzatzeko neurri guztiak positiboak direla. Beraz, guk aldeko botoa emango dugu. Orain, uste dugu funtsezko arazoa hemen ikerketa-fasean dagoela, hau da, gure ustez, funtsezko arazoa da zer egin administrazioek laguntzen ez duten kasuetan, edo modu eskasean laguntzen dutenean edo luze jotzen dutenean, isilik geratzen direnean eta abar. Horregatik aurkeztu ditugu aipatu dizkizuedan bi ekimen horiek. Lehendabizikoa, Eusko Jaurlaritzako eta Euskadiko gainerako erakunde publikoetako administrazio guztiei, baita lurralde-administrazioei ere, batzuk Jaurlaritzari sostengua ematen dioten taldeetakoak ez direnak, lehenbailehen lankidetzan aritu daitezen eskatzea xede duena. Eta legeproposamen bat, Arartekoak bere agindua betearazteko duen gaitasuna hobetzeko, kasu honetan hertsatzeko isunak ezarriz. Osoko zuzenketari dagokionez. Aizu, niri iruditzen zait…, nik errespetu handia diet Gallástegui andreari eta Juez andreari, baina uste dut zuzenketa autokonplaziente samarra dela. Alegia, Eusko Jaurlaritza eta administrazioak lankide izaten jarrai dezatela. Aizu, bai, noski, besterik ez genuen behar; noski lankide izaten jarraitu behar dutela. Baina guk ez dugu horren alde bozkatuko, ezta kontra ere, abstenitu egingo gara Gobernuko taldeek aurkezten duten zuzenketan, abstenitu egingo gara. Baina, batez ere, nik uste dut garrantzitsua dela autokritika pixka bat egitea. Guztia hobetu badaiteke, zuzenketan ere jar zitekeen hori, aizu, neurriak, analisia eta abar ezarriko direla, epeak hobetzea, prozedurak hobetzea eta Arartekoaren figura bera hobetzea nola lortu ikusteko. Hori da guztia. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24155 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | ARZUAGA GUMUZIO | EH Bildu | Eguerdi on denoi. Eta eskerrik asko, legebiltzarburu andrea. Arartekok, azken bolada honetan, txostena agertu duen guztietan aipatu digu kezka bera: erakundeei luzatzen dizkien informazio-eskaerei ez zaiela erantzuten, eta egiten dituen gomendioei kasurik ez zaiola egiten, neurri handi batean. Behin eta berriro intsistentziaz esaten digu, azkeneko hiru urteetan behintzat, txostena ekartzen digunean. Dice la señora Gallástegui: "Laster entzungo dugula Ganbera honetako goi-mandatariak diona, eta ez diezaiogula aurrea hartu". Baina gauza da jada XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º idatzita daukala. Lo tiene escrito, y dice: "Arartekoaren ebazpenak onartzeari edo ez onartzeari buruzko erantzunik ez emateak eragin negatiboa du erakundearen eraginkortasunean eta, ondorioz, pertsonen eskubideen babesean". Esanda dago. Eta Juez andreak esaten du berdin zaigula ze txosten aipatzen dugun, eta hala da, azkeneko hiru urteetan edozein txostenetan eta edozein agerralditan behin eta berriro gauza bera esaten ari delako. Arartekoaren 3/1985 Legean, informatzeko eskubidea 23 eta 29 artikuluen artean agertzen da. Berak informazio-eskaera bat egiten du, ez zaionean erantzuten errekerimenduak egiten ditu; eta errekerimenduei ez zaienean erantzuten, ohartarazpenak, apertzibimentuak, egin behar ditu. Eta pasa den urtean, 45 ohartarazpen egin behar izan zituen, heren bat Gobernuari eginak. Eta Eusko Jaurlaritzari egindako 36 gomendio horietatik, sei baino ez dira onartu; 21 kontra, eta beste bederatzi oraindik pendiente agertzen dira. Arartekoaren tresnak, informazioa jasotzeko eta gomendioak aintzat hartuak izateko, komentatu da, ez dira inperatiboak, ez dira lotesleak. Eta Gobernu honek, horretaz profitatuta, muzin egiten dio Arartekoaren kontrolari. Jarrera horrek kexa jarri duen herritarrari eragiten dio, kalte egiten dio, noski. Baina horrek, erantzunik gabe uzteak, Arartekoaren legitimitateari ere kalte handi bat eragiten dio, kentzen dio sinesgarritasuna, eta, beraz, eraginkortasuna murrizten dio. Eta, noski, haserretu egin da ararteko jauna. Eta ezagutzen dugunok, eta pentsatzen dugunok oso karakter onekoa dela, harritu egiten gaitu Arartekoa behin eta berriro entzuteak bere burua defenditzen, bere instituzioa, eta nolabait pazientzia agortzen ari zaiola. Komentatu da beste leku batzuetan, Nafarroan bertan, proposamen bat egin dela bere gomendioak lotesleak izateko, inperatiboak izateko zehapenen bidea hartuta, zigorren bidea hartuta, eta ararteko jaunak, Lezertua jaunak, jada hori ere eskatzen ari da hemen, 85eko Legean txertatzeko. Egia da Jaurlaritzaren bi sailetan kokatzen dela batez ere desobedientzia hori Arartekoaren aurrean. Mendia andrea eta Arriola jauna buru dituzten sailak, baina Hezkuntzak eta Segurtasunak ere ez dituzte haren gomendioak onartu, eta hor daude zenbakiak, baina ez da kasuistika hutsa; ez da zenbaki kontu bat bakarrik. Arartekoaren figurari eta autoritateari kalte egin dioten bestelako adierazpenak eta jarrerak egon dira, eta orain dela gutxi bat gertatu zen, eta ez dut utzi nahi aipatu gabe. Kasu zehatz bat zen, kontroleko pleno batean gertatu zena galdera baten bitartez, Oihana Etxebarrieta andreak egin zion Erkoreka jaunari; XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º genero-bortizkeria sufritu zuen emakume bat salaketa jartzera joan zen Ertzaintzarengana, eta gaizki artatua izan zen. Salaketa hartu behar zioten ertzainek ez zuten sinestu; kolokan jarri zuten haren erantzuna, bere bertsioa. Kasu zehatza da, baina Erkoreka jaunak, lehendakariordeak, pentsatzen dut Gobernu honen posizioa mahai gainean jarri zuela. Eta bai, Juez andrea, Arartekoaren kontra, Arartekoaren kontra aritu zelako; Gobernuaren argudiategia mahai gainean ipini zuen hiru kritika eginez, hain zuzen ere Arartekoaren balioa eta izen ona kolokan jartzen zituztenak. Erkoreka jaunak esan zuen: "Arartekoa ez da beti asebetetzen Administrazioak ematen dizkion informazio eta datu guztiekin". Nik nahi dut halako Ararteko bat, asebetetzen ez dena Administrazioak, Gobernuak, ematen dizkion informazioekin, eta behin eta berriro informazio gehiago eskatzen duena, eta behin eta berriro gehiago sakontzeko eskatzen duena, intsistentziaz, asebeteta geratu arte. Bigarrenez, Erkoreka jaunak esan zuen bertsio diferenteak daudela gertatutakoaren inguruan eta Arartekoak bere gain hartzen duela bat, bertsio bat; beraz, antza denez, Arartekoa partziala da, bertsio batekin geratzen delako. Baina gertatzen dena da departamentuak beste bertsio bat daukala. Eta eskerrak norbaitek, kontraesan-printzipio horren baliotik, eskerrak norbaitek biktimaren alde egiten duela, Gobernuak beti funtzionarioaren alde egiten duelako. Eta, gutxienez, Arartekoak, kasu horretan, kontradikzio-printzipio horri helduta, biktimak egiten duen salaketaren alde egiten du, behintzat argitzeko biktimaren eta funtzionarioaren artean nork daukan arrazoia. Eskerrak norbaitek beste bertsioa aintzat hartzen duen. Eta Erkoreka jaunak esan zuen generoaren inguruan, bortizkeriagatik, 784 salaketa jartzen direla; beraz, horrenbeste baldin badira, gauzak ondo egiten diren seinale da, ez? Asko dira, eta seguru nago ia guztiak −biktima guztiak− ondo artatuak izan direla Ertzaintzaren partetik genero-bortizkeriaren kasuetan, baina, gutxienez, Arartekoak esaten du bat, bat, kasu batean, ez dela hala izan. Eta horrek frogatzen du, baita ere, ez dela kausa general bat Arartekoaren partetik, baizik eta Arartekoak bat detektatu duela, gaitasuna duela zorroztasunez, zurruntasunez −lehen errigorea aipatzen zuen Gallástegui andreak− kasu bat, gutxienez, detektatzeko, eta Gobernuak ez du onartu nahi ezta hori ere. Eta pentsatzen dut filak ixtea eta mespretxuz erantzutea ez dela bidea. Arartekoaren egitekoa da bere independentziaren erakuslea, eta, horregatik, pentsatzen dut, administrazio honi ez zaio gustatzen haren lana. Eta EAJk eta PSE-ek horregatik ekarri dute zuzenketa bat goraipatuz elkarlan bat, Arartekoak ukatu egiten duena. Arartekoaren 85eko Legea aldatu egin behar da, Arartekoak berak eskatu duelako; ez da Podemosen kapritxo bat, edo Podemosen posizioa XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º babesten dugun taldeok daukagun kapritxo bat. Irakurri genuenean legez besteko proposamena, ondo iruditu zitzaigun, eta, horregatik, babestu egingo dugu. Ondo ikusten genuen 5. puntuan aipatzen zena, legea aldatzeko eskema hori, agertzen dena, Gobernuaren eta Arartekoaren artean eztabaidatu dezaten eta euren artean bilatu dezaten modu bat legea aldatzeko. Baina ematen duenez, Gobernuak jada esan du ezetz; ukatu egiten du arazoa; ez da aldatu behar legea; ez dago arazorik; elkarlana ondo dagoenez, ez dago prest zuk, González andrea, planteatzen duzun moduko eskema bat egiteko. Arartekoaren eta Gobernuaren artean ikusten dute, eta lege-aldaketa proposamen bat ekartzen digute. Orduan, bide alternatiboak topatu beharko ditugu. Gaur bide horri ezetz esaten zaio; zapuzten da legea aldatzeko bide hori. Badakigu, Arartekoak ere esan duelako, ekainean egingo dituztela jardunaldi batzuk, non ombudsman ezberdinen esperientziak aztertuko dituzten eta ojala jardunaldi horien ondorioetatik eratortzen den posizio bat, Arartekoak ekarriko diguna, legea aldatzeko, eta eskatuko dugu agerraldia, Arartekoarena, behin jardunaldi horiek egiten direnean, ondorioak ekartzeko eta ea aurre egin behar diogun lege-aldaketa bati, eta zer terminotan. Eta ez da izango Gobernuaren, ez dakit, oniritziz, baina behintzat elkarlanaz, baina ikusiko dugu. Eta, bueno, PPren legez besteko proposamena ikusi dugu, orain aurkeztu dutena, ez da heltzen, pentsatzen dut, Podemosek planteatzen duen anbizio horretara, lege-aldaketa anbizioso bat egitera. Baina, bueno, ematen du bidetik topatuko garela. Eta besterik gabe. EAJk eta PSOEk ematen du ez dutela nahi behartzea Arartekoari informazioa gardentasunez emateko bide lotesle edo inperatibo bat jartzera. Elkarlanean jarrai dezala, Arartekoak berak ukatzen duenean elkarlan horrek emaitza onak ekartzen dituenik. Eta ematen du EAJk eta PSOEk ez dutela onartu nahi, eta hori ez da modu bat arazoa konpontzeko, arazoa bera ukatzea. Beraz, tristea da, baina horixe da egoera. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24156 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | GONZÁLEZ RODRÍGUEZ | EP-IU | Eskerrik asko. Eskerrik asko guztioi. Gure gogoa, esan dut −uste dut Gallástegui andreak esan duela harrien eta zubien eraikuntzaren kontua; ez dakit Juez andrea zen ala Gallástegui andrea zen− gure gogoa ez dela suntsitzailea. Izan ere, proposamen honen asmoa eraikitzailea da. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Eta gu oportunistak garela esaka aritzea…, hiru urte daramatzat nik Legebiltzar honetan, eta Arartekoaren bi agerraldi aditu ditut bere txostena aurkeztera etorri denean. Eta entzuten aritu naiz Arzuaga jaunak aditu duen gauza bera, Gordillo jaunak aditu duen gauza bera, behin Gloria Sánchez zure taldekideak aditu zuena, bertan izan den Euzko Abertzaleak taldeko jendeak ere entzun duena. Hain zuzen ere, Arartekoa, Arzuaga jaunak zioen bezala, haserre dagoela. Baina, izan ere, Arartekoa kezkatuta dago. Kezkatuta dago, eta ez da beharrezkoa bere txostena aurkeztera etortzea hura, irakurri eta entzun diezaiogun, txostena jendaurrean aurkeztu duenean, guri aurkeztera etorri aurretik. Eta horrek gure erantzukizunera deitu behar gaitu, herritarren ordezkari politikoak garen aldetik. Zer egin behar dugu? Izan ere, erakundeak hobetu egin behar ditugu, eta guztion artean hobetu behar ditugu. Eta hemendik aukera garrantzitsu baino garrantzitsuagoa dugu. Zergatik? Izan ere, Jaurlaritzaren ordezkaria dugulako bertan, administrazio publikoen ordezkaria dugulako. Arartekoak esaten duenean administrazio bati esaten diola, esan duzu administrazio bat ez dela entitate bat. Bai, pertsonak daude atzean, pertsonak daude. Eta, kasu honetan, esango dizut: % 12 horretan ere pertsonak daude, eta haiei dagokienez erakundeek ez dute behar bezala jokatu eta ez dute lehenbailehen zuzenketa egin. Eta gure proposamenak praxi txar hori zuzendu nahi du. Hemen ez dugu eskatzen Arartekoaren legea gaurtik biharrera aldatzea; badakigu gobernu-akordio bat duzuela, eta haren arabera 40 lege erreformatzen edukiko gaituzuela. Gu proposatzen ari gara Arartekoaren legearen erreforma bat azter dadila, ez baitugu guk esaten; izan ere, hori bera esango dute, udako ikastarora etortzen direnean, eta ombudsmanak etortzen direnean, eta beste leku batzuetako herriaren defendatzaileak etortzen direnean, eta Europatik datozenean: Arartekoaren legea 85ekoa dela, eta erreformatu egin behar dela lehenbailehen. Eta kanpotik esan beharko digute, hemen ez dugulako ontzat ematen iraungita geratu dela ulertzen omen den ekimen bat, oportunista omen dena, eraikitzera baino gehiago suntsitzera omen datorrena. Gure proposamena, lehen nioen bezala, praxi txar hori zuzentzen saiatzen da. Eta espero dugu Arartekoaren txostenaren 16. orrialdea irakurriko duzuela, non esaten baitu hau: "kezkaz ikusten da gero eta arreta falta handiagoa, iaz deigarriagoa izan dena, kexa-espedienteetako informazio-eskaerei erantzuteko epeari dagokionez". Beste aukera bat ere badago, beste aukera bat. Guk ekimen hau genekarren, iruditzen zaigulako biderik bizkor eta zuzenena zela; eta Arartekoaren beraren esku dago, administrazioek erakundeekin lankidetzan aritzeari uko egitea gainditzeko. Erantzukizunak eska dakizkieke administrazioei. Zigor 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 Kodean, 502.2 artikuluan, desobedientzia-delitutzat jotzen da. Baina baliabide hori apenas erabili den, ia inoiz ere ez da erabili. Eta guk hemen proposatzen duguna bide bizkorragoa eta zuzenagoa da. Ez duzue ikusten. Ederki. Zer geratzen zaigu? Bada, Arartekoari harrera egitea eta azken bi urte hauetan entzun diogun gauza bera entzutea, beste behin entzutea. Eta zer geratzen zaigu guri ere? Herritarrei esatea eztabaidetan murgiltzen garela, eta esaten ari garela ez direla garaiz ekartzen, erregistratuta ez dakit zenbat denbora daramaten ekimenak direla, ez dakit zer. Eta hemendik aterako gara administrazioei esanez −gehienetan zuek agintean zaudeten horietan− ez ditugula egingo Arartekoak eskatzen dizkigun etxeko lanak. Eta, batez ere, jende askori esaten arituko gatzaizkio beste alde batera begiratzen ari garela, eta ez garela gai keinu bat egiteko, oposizioarekin adosteko keinua egiteko. Juez andreak gogorarazi didan beste gauza bat, guk dena zuri-beltzean ikusten dugula, decía usted, disculpe, y están grises, los acuerdos están grises. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24157 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | GALLÁSTEGUI OYARZÁBAL | SV-ES | Bai. Eskerrik asko berriz ere, presidente andrea. Arratsalde on berriro, legebiltzarkideok. Nik ez nuen bigarren txanda honetan hitza hartzeko asmorik, baina iruditzen zait gorabehera batzuk argi ulertu behar direla. Iruditzen zait nahiko argi hitz egiten dudala, eta inoiz ez dut esan ekimen hau suntsitzailea denik. Uste dut gauza itsusia dela zuek egin duzuena. Uste dut gauza itsusia dela; izan ere, ekimena 2021eko txostenarekin zegoen lotuta, eta zuek ez duzue betarik hartu, ezta hura gaur egungo egoerara egokitzeko ere. Bere garaian batzordean aurkeztu zen txostena da, eta horregatik aurkeztu zenuten legez besteko proposamen hori. Txosten hori ezin izan zen osoko bilkuran eztabaidatu, bilkuraldia eten egin zelako. Baina Arartekoak dioenak horren kezka handia sortzen badizue −eta nik, bai horixe, ulertuko duzunez, eta nahi dudana da, hain zuzen ere, Arartekoari ahots biziz entzun ahal izatea berak esan behar didana−, zuentzat hain garrantzitsua den ekimen hori aktibatuko zenuketen bilkuraldia berrabiarazi bezain laster. Baina ez bakarrik ez duzue zuek egin, baizik eta joan den legegintzaldian ildo horretako beste bi ekimen hiltzen eta bertan behera iraungitzen utzi 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 dituzue. Horixe da Legebiltzar honen web-orria ikusita egiaztatzen den errealitatea. Eta, beraz, ezin duzu esan nik esan dudanik hau ekimen suntsitzailea dela, ez delako hala; baina bai dela ulertzeko itsusi samarra, batez ere kontuan hartuta zuek, funtsean, Arartekoaren instituzioarekiko defentsa eta errespetua bultzatu nahi duzuela, gainerakook begirune eta errespetu hori ez bagenu bezala. Bada errespetu instituzionala deitzen den gauza bat. Horrexegatik uste dugu lehenik eta behin Lezertua jaunak esaten duena entzun behar dugula, arrazoi batengatik, Legebiltzar honetako goi-mandataria delako hura, erakundea arautzen duen legeak horrela esaten duelako eta geure Erregelamenduak ere horrela esaten duelako. Eta Arartekoak esan behar duena entzuteko betebeharra dugulako guk; eta ez esaten aritu Arartekoak esaten duela dirudiena, talde bakoitzaren irakurketa guztiz partzial eta partikular eta bereziekin, kasu honetan guztienarekin, txunditzen nauen irmotasunarekin esaka etortzeko guk esan ez ditugun eta Arartekoak ere esan ez dituen gauzak. Aztertuko ditugu txosteneko datuak. Eta, hain zuzen ere, badira beranduegi eman diren erantzunak. Aquí para todos hay, eh? Beraz, gero banatu ahalko dugu, ezta?, nola, zeintzuk diren ohartarazpenak betetzen ez dituzten erakundeak. Izan ere, beste datu bat emango dizut: Eusko Jaurlaritzako zenbait organori egindako ohartarazpenak erantzunda daude guztiak. Horri buruz hainbeste hitz egiten duten alderdi batzuen titulartasunekoak diren udal batzuek, udalbatzaren burutzan haiek dituztenek, ordea, ez dute erantzun eta ebazteke daude. Baina nik ez dut horretan sartu nahi, eta horregatik ez dut esan dagokien talde politikoen izenik, hori batzordean eta osoko bilkuran eztabaidatuko baitugu. Iruditzen zait, azken finean, badela zerbait, nire ustez guztiok argi daukaguna, eta hori da erakundeari diogun errespetua. Herritarren eskubideak, hau da, zureak, nireak, guztionak, defendatzen ditu erakunde horrek; eta botere publikoen debekua saihestu nahi du, alegia, egin behar ez dutena egitea eragotzi nahi du. Baina aztertu egingo ditugu datuak, eta ikusiko dugu, halaber, horrek aukera ematen duela ikusteko administrazioek funtzionatu egiten dutela. Gure udalek funtzionatu egiten dute. Eusko Jaurlaritzak funtzionatu egiten du. Gure langileek, langile publikoek funtzionatu egiten dute. Horren zer zati ez dugu ulertu? Kexa batzuk nola artatu behar ziren Arartekoak uste duen bezala 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 artatu ez izana arrazoi nahikoa izan behar ote du Administrazioak ez duela funtzionatzen esateko? Nik ez dut horrela ikusten. Baina hori da bere garaian eztabaidatu beharko genukeena batzordearen egoitzan eta osoko bilkuraren egoitzan, bere garaian. Eta gero badira beste gauza batzuk ere esan ez ditugunak. Nik ez dakit nondik ateratzen duzuen ez dugula nahi eta ez gaudela prest edozein lege erreformatzeko aukerari uko egiteko. Izan ere, hiru lege erreformatu dira aurtengo urtean; hiru lege horiek Arartekoaren txostenean ere jasota daude, eta DSBEren legearen aldaketarekin, emakumeen eta gizonen berdintasunekoarekin, dute zerikusia. Azken batean, lege horiek aldatu egin dira, aldatu egin behar direla pentsatu delako. Arartekoak ere beren-beregi eskertzen du hori. 16. orrialdea irakurtzeko esan diguzu… La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24158 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | GALLÁSTEGUI OYARZÁBAL | SV-ES | Amaitzen ari naiz, bai, presidente andrea. Segundo bat besterik ez. 16. orrialdea ia lehen orrialdea da, urteko txosten horren aurkezpen-zatikoa da. 311 orrialde gehiago ditugu irakurtzeko, González andrea. Tira, begirune pixka bat eduki behar da, mesedez. Eta lehenengo eta behin, eta gure hitzaldiaren mamia da, nire ustez, Euskal Sozialistak taldearena eta Euzko Abertzaleak taldearena, errespetu instituzionala ezartzea, lehenik eta behin, Arartekoari; eta gero, ea zer den berak azal diezagukeena, aztertu, eztabaidatu, kontrastatu eta balorazioak parteka ditzakeena. Eta gero ikusiko horri dugu dagokion guztia. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24159 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | GALLÁSTEGUI OYARZÁBAL | SV-ES | Hori da guztia. Oso eskuzabala zara, presidente andrea. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24160 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | JUEZ GARMENDIA | EA-NV | Eskerrik asko berriro, legebiltzarburu andrea. Eguerdi on guztioi berriro. Arzuaga jauna, zuk aipatu dituzu orain dela hiru urteko txostenak. Nik orokorrean esan dut. Ziur nago aztertzen badugu orain dela hamar urteko txosten bat eta aztertzen badugu etorkizuneko txosten bat, gauza bera egingo duzuela: bakarrik arazoetan zentratu. Eta nik ez dut ukatu badaudenik, hori guztiok dakigu, eta konpondu egiten dira eta konponduko dira. XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º Hona ekarri diguzu kasu zehatz bat. Kasu horrek lana merezi du eta, noski, argitu egin behar da. Baina kasu zehatz batek orokortasun bat azaltzen du? Uste dut ezetz. Eta gero aipatu duzu mespretxua. Mespretxua, zeinena? Guk errespetu osoz hitz egin dugu, Arartekoaren lana baloratzen dugu. Baina Isabel González andreak aurkeztutako legez besteko proposamenarekin ez bagaude ados, horrek ez du esan nahi norbait edo zerbait mespretxatzen dugunik. Guztiz kontrakoa. Eta berriro esaten dut: guk, arazoak daudenean, arazoei aurre egiten diegu eta ez dugu ezer ukatzen. Señora González, se lo ha dicho la señora Gallástegui, 16. orrialdea irakur dezazuen espero dugu. Jakina, orrialde bakarra irakurtzen badugu… Luzea da txostena, zergatik jartzen duzue arreta arazoetan soilik, hobetu ez den horretan? Lectura parcial, lectura subjetiva. Eta berdin dio zer txosten den. Beti da irakurketa bera. Eta esaten duzu ez ditugula egingo Arartekoak eskatzen dituen etxeko lanak. Hori da zure iritzia. Ez nator bat, noski. Eta datuak datuak dira. Jakina, guztia horren gaizki balego, indize batzuek, hobeto esanda, indize askok, ez lituzkete emango ematen dituzten datuak. Nik ez dut ez aurpegiratu denborarik ez formarik. Guztiz alderantziz, proposamen horren jatorria errespetatzen dudala esan dut, eta zure kezka zintzoa ere errespetatzen dudala, hori esan dut nire hitzaldian. Orduan, ez dakit zer nolako ondorioak ateratzen ari zareten. Orain dela egun batzuk, Arartekoari elkarrizketa bat egin zioten komunikabide batean. Apirilaren 11koa da, orain dela egun gutxi batzuetakoa. Y ahí dice el Ararteko, son palabras del Ararteko, literalmente: "Izapidetzen diren kasuen ia % 90 kontuan hartuta, erreklamazio formalera iritsi beharrik gabe ebazten dira kexa eta gaia. Bai konturatzen garelako ez duela oinarririk (…)". Beraz, Arartekoak esaten duen guztiak, arrazoi al du esaten duen guztian? Berriro diot: "Bai konturatzen garelako ez duela oinarririk, bai Administrazioak arrazoia ematen digulako, eta kexa eragin duena zuzentzen duelako. Askotan gertatzen da. Arartekoaren jardunbide informala oso garrantzitsua da. Ebazpen formalera iritsi behar izaten dugun kasuetan, kasuen erdietan, % 50, izaten dute arrazoia herritarrek". En esa misma entrevista, le formularon la siguiente pregunta: "Zer erantzun jasotzen duzue Osasun Sailetik herritarren kexak eta gomendioak helarazten dizkiezuenean?". Eta hau aipatzen dut sail hori aipatu duzuelako. Arartekoaren erantzuna hauxe da: "Excelente. Banakako kexak planteatu ditugu eta beti erantzuten digute epe barruan eta jarrera kolaboratzailearekin". Excelente; nos responden XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 digute beti; jarrera kolaboratzailea. Uste dut ondorio ugari atera litezkeela. Aurreko parte-hartzean esan dut: Arartekoak 2022ko txostenean esaten duenez, kasuen % 88an −baina begiratu zelako ehunekoa den, % 88an− ukitutako administrazioak erreklamazioa eragin zuen jarduna aldatu eta zuzendu du. Kasu gehienetan Arartekoak ez du gomendio formala egin beharrik izan. Zergatik ez duzue hau ere onartzen? Zergatik ez duzue hau ere azaltzen? Irakurketa subjektibo bat egiten duzuelako, zuei komeni zaizuelako. Eta horrela da. Guk zuzenketa xume bat aurkeztu genuen, baina zuzena eta argia. Eta gure elkarlana beti-beti eskaintzen diegu. Eta ez bakarrik eskaini, egin egiten dugu. Beraz, zuek ekarri dituzue hona aproposak ikusten dituzuen proposamenak, baina ez esan guk ez dugula Arartekoaren lana errespetatzen, edo Administrazioa, Euskal Administrazio publikoa hankaz gora dagoela, eta urtetik urtera txostenak txarragoak direla, ze hori ez da egia. 2022ko txostenak 2021ekoak baino datu hobeak ditu. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24161 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | ARZUAGA GUMUZIO | EH Bildu | Bai. Kontutxo pare bat baino ez. Nik pertzepzio bat daukat, eta da Gobernu honek gero eta informazio eskasagoa eta txarragoa ematen duela. Kasu honetan Arartekoa kexatu da, baina, baita ere, esan behar dut oposizio honi gero eta gutxiago, okerrago eta eskasago erantzuten zaiola, eta hori ni bezalako parlamentario batek pentsatzen duela. Bada, orain Arartekoa ere pertzepzio horretara gehitzen da. Eta egiten du bere, nolabait, salaketa, hau konpondu dadin, eta gainera zigor bidez konpondu dadin. Gallástegui andreak komentatu du gure titularitatepean dagoen herri batek ere ez duela garaiz erantzun. 45etik 1, eta erantzun du. Ez dakit, ez dizut ulertzen, Gallástegui andrea. Baina esan duzu ez duela erantzun eta erantzun du. Berandu, egia da, eta akats bat izan da, erantzun behar zuen langilea postuz aldatu zelako eta erantzun gabe geratu zelako. Arartekoarekin jarri nintzen harremanetan, eta barkamena eskatu nion horrela gertatzeagatik. Guretzat tragedia bat da Arartekoari ez erantzutea. Eta esan nion hemendik aurrera EH Bilduren borondatea dela beti garaiz erantzutea, eta hori dela gure konpromisoa. XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º Kasu zehatz bat, egia da, Juez andrea. Eta nik ere kasu zehatz bat aipatu dut, baina espero dut aldea ere ikustea, gu disposiziopean jarri garelako Arartekoaren aurrean, eta hemen kritika egin zitzaion Arartekoari ez zelako inpartziala, kasu zehatz bat aipatzen zuelako kasu pilo baten artean, eta esan zitzaiolako ararteko jauna aseezina zela. Eta nik, berriro esaten dizut, aseezina den ararteko bat nahi dut, bukaerara arte joango dena informazio hori eskatzeko, ikerketak eginez eta bere gomendio zorrotzak luzatuz baita ere. Atzo elkarrizketa bat egin zuen Lezertua jaunak, eta esan zuen Administrazioari txartel horia atera diogunean emaitza onak eman dituela. Espero dut Arartekoak txartel horia ez, baizik eta txartel gorria atera behar ez izatea, baina hori da eskatzen ari dena; behintzat, txartel gorria ateratzeko ahalmena, ahalmen zigortzailea, zehapen-ahalmena, bere esku egotea. Eta ez dakit noiz, baina hori legean txertatuko dugu. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24162 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | MARTÍNEZ GRISALEÑA | Mixto-Vox | Eskerrik asko, presidente andrea. Egun on, berriro, guztioi. Gertakari horren garrantzia ulertzeko, kontuan izan behar da Euskadin, frankismoan, ez zela inoiz antzeko sarraskirik gertatu. Matxinatuen Araban, adibidez, 186 pertsona fusilatu zituzten gerra-aldiko hiru urteetan. Gertaera bera harrigarria bada, 1936ko eta 1937ko euskal oasia errealitate bihurtzeko Agirre lehendakariak egin zuen ahalegina dela eta, oraindik gehiago da horrelako gertaera bat oroitzapen kolektibotik desagertu izana, oroimenik gabeko zerbait bihurtzeraino, hain zuzen ere, Gerra Zibilaren memoria historikoa gordetzeaz hainbeste hitz egiten den aldi honetan. Ez dut nik esaten. Euskal politikagintzako aspaldiko baten hitzak dira horiek, Anasagasti jaunarenak, ideologia nazionalista eztabaidaezinekoak, haserre eta harriduraz beteak esanak, gertaera baten ahanztura deliberatuaren aurrean: 1936ko urriaren 4an Bilboko kartzelei egindako erasoa, urte bereko irailaren 25ean eta urriaren 2an Cabo Quilates eta Altuna Mendi itsasontzi-presondegietan jazotako gertakarien oso antzekoak. Ez dut ulertu Anasagastik berak zergatik ez zituen aintzat hartu hilketa batzuen eta besteen arteko paralelismoak, agian Bilbotik kanpo gertatu zirelako edo. Baina gai hori alde batera utzita, berea bezalako aukera politikoaren, nazionalismoaren obsesioan jartzen du azpimarra, historia eskuztatzean, alegia, prefabrikatutako memoria horiek eraikitzeko gertaera eta jazoera gogaikarriak ezabatzean oinarritutako memoriak eraikitzeko obsesioan. Eta hemen gaude berriro hori salatzeko, historiaren manipulazioa gaurkotasun handiko gaia den une honetan. Udalerriz udalerri doa manipulazioa, biktimak eta borreroak, ETAren terrorismoa pairatu zutenak eta talde kriminaleko sikarioak parekatzeko. Ekimen hau aurkeztu dugu justizia historikoa aldarrikatzeko, Gerra Zibilaren lehen hilabeteetan Bilbon eta inguruan benetan gertatu zenaren memoria defendatzeko. Izan ere, gaur hizpide dugun hori gertatu egin zen, nahiz eta Errepublikaren txukuntasunaren defendatzaile itsuak gogaituko dituen. 1936ko urriaren 25ean, tropa nazionalek Bilbo bonbardatu ondoren, mendekuaren egarriz zeuden pertsonak, beste batzuetan egina zuten bezala, Cabo Quilates eta Altuna Mendi itsasontzien ingurura joan 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 ziren. Han zeuden pertsonen sakrifizioa exijitzen zuten. Ordura arte, bi itsasontzien zaintzaz arduratzen ziren Guardia Zibileko agenteek uxatu zituzten erasotzeko ahaleginak. Baina guztia aldatu egin zen zaintza-lan horiek miliziano errepublikanoen eskuetan geratu zirenean. Egun hartan burutu zen sarraskia. Gutxienez 41 pertsona hil zituzten Cabo Quilates itsasontzian, eta beste 29 Altuna Mendin; eskuak bizkarrean lotuta exekutatu zituzten, ankerkeriaz, hurkoaren bizitza erabat mespretxatuz, zaurituak kulata-kolpez errematatzera iritsiz. Benebenetako basakeria, Altuna Mendi zaintzen zuten milizianoak erabat faltsua den altxamendu bati egozten saiatu zirena. Jarrera higuingarria, dudarik gabe. Baina gehiago ere izan ziren, urriaren 2an Jaime I.a korazatuko marinelak izan baitziren Cabo Quilates itsasontzian preso zeuden pertsona gehiago hiltzea eskatu zutenak. Eta beraiek −edo zaindariek, edo guztiek batera− beste 39 preso hil zituzten. Egun batzuk lehenago gerraontzi nazionalek itsasontzi militar errepublikano bat hondoratu zutela izan zen sarraskirako aitzakia egun hartan. Biktimen artean ia denetarik zegoen −hori bai, ideologia errepublikanoaren kontrakotzat nabarmendutako pertsonak ziren guztiak−, erlijiosoak, karlistak, monarkikoak, baita dirudunen bat ere, zeinaren ondasunak gutiziatzen baitzituzten haiek atxilotzea hauspotu eta bultzatu zutenek. Esaten ari gara guztira, gutxienez 109 pertsona zirela ideologia politikoagatik preso zeudenak, epaitu gabeak, exekutatuak, eskuak lotuta, babesik gabe eta epairik gabe. Eta azken xehetasun hori ez da txikikeria; izan ere, Barakaldon eta Erandion gertaera hura gogorarazten zuten gurutzeetan jarri zuten arreta euskal erakundeek, ikur frankista gisa katalogatu zituztelako, gainera, eraiki zituzten aldia beste justifikaziorik gabe, bata Portuko dartsenan eta bestea Axpeko dartsenan, biak itsasadarraren hondoan. Eta Anasagasti jaunaren idazkira itzultzen naiz: "Aho betean, ezin da esan eraildako pertsonak frankistak zirenik ere, diktadurarekin kolaboratu ahal izan baino lehen hil baitziren". Honela dio 52/2007 Legeak, abenduaren 26koak, Gerra Zibilean eta diktaduran jazarpena edo indarkeria jasan zutenen eskubideak aitortu eta zabaltzen dituenak eta haien aldeko neurriak ezartzen dituenak, bere 15. artikuluan: "Herri-administrazioek, beren eskumenak erabiliz, neurri egokiak hartuko dituzte altxamendu militarraren, Gerra Zibilaren eta diktaduraren errepresioaren gorespen pertsonala edo kolektiboa oroitzeko ezkutuak, intsigniak, plakak eta bestelako objektuak edo aipamenak kentzeko". Galdera ageri-agerikoa da: bi gurutze horiek altxamendu militarraren, Gerra Zibilaren edo diktaduraren errepresioaren gorazarrea 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 ote ziren bada? Evidentemente no. Izan ere, errepresio errepublikanoaren adierazpen bat salatzen zuten gurutzeak ziren. Hala eta guztiz ere, ikur frankista gisa katalogatu zituzten eta kendu edo adiera berritu beharreko sinboloen zerrenda batean sartu ziren; eta esapide horrek berak salatzen ditu gure historiaren aztarnen sarraski horren sustatzaileak, bestelako memoria manipulatuagoa eta partzial eta interesatua eraikitzeko bidea errazte bidean. Bost axola dio Jaurlaritza honi eta hari sostengua ematen dioten alderdiei, urteak baitaramatzate historia berridazteko lan horretan. Eta hau beste kapitulu bat da, nahiz eta oso berezitasun esanguratsuak badituen. 2021ean, itsasadarra dragatzeko eta eskuinaldeko kaiak handitzeko obra batzuk aprobetxatuz, Erandioko udalerrian gurutze zuria desagertu zen, Altuna Mendi itsasontzian eraildako presoen omenez eraikia. Oso bide zaila duen lekua da, ia ikusezina itsasadarreko errepidetik, baina oraindik ikus daiteke gurutzea jarrita zegoen oina baino ez dela geratzen. Susmatzekoa da Nerbioi itsasadarraren hondoan dagoela. 2022an, duela urtebete pasatxo, martxoaren 23an, Ernaik, ultraezker abertzaleko gazte burubero eta bortitzek, Portuko dartsenako gurutzea eraitsi izanaz harro agertu ziren sare sozialetan. Eta hura bai ikus daitekeela itsasadarraren hondoan, urak garbi daudenean. Bahitutakoak eskuak bizkarrean lotuta hiltzen zituztenen ondorengoak zoriontsu agertu ziren, praktika hori ez zela beraiena bakarrik, errepublikanoen alderdiarena ere bazela gogorarazten zuen oroigarria desagerrarazi zutela eta. Ez inor atxiloturik, ez suntsitutakoa konpontzeko zirkinik ere; azken finean, bai, Ernaik berea egin zuen, baina Barakaldoko Udalari baino ez zion aurrea hartu, bertako udalbatzak −adi, entzun zentzugabekeria− gurutzea eraitsi eta haren ordez informazio-panelak jartzeko asmoa baitzuen. Neure buruari galdetzen diot: zer informaziorekin? Behin betiko erasoa izan zen, aurretik, besteak beste, Cabo Quilates itsasontzian 36ko irailaren 25ean eta urriaren 2an sarraskitutako pertsonak gogorarazten zituzten plakak zigorrik gabe ezabatuak izan baitziren. Gure ekimenarekin, zer lortu nahi dugun? Idatzi ditugun puntuetako bakoitzak definitzen duena lortu nahi dugu: Eusko Jaurlaritzak bi gurutzeak berreskuratzea nahi dugu, edo bi sinboloak berreraikitzea, epaiketarik eta aurretiazko justiziarik gabe exekutatutako pertsonen oroimenez. Gure asmoa da horrelako sinboloak helburu pedagogikoetarako erabiltzea indarkeriaren zentzugabekeria gogorarazteko, edozein delarik ere indarkeria nozitzen duena. Eta beharrezkoa deritzogu Legebiltzar honek gertakari horiek ere gaitzestea, herritarrak eta, oso bereziki, gazteenak kontzientziatzeko egin beharrekoa egin dezan, horrelako gertaerak ez dutela errepikatu 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 behar, higuingarriak direla, biktimen ideologia, arraza, sexu edo sinesmena alde batera utzita. Eta Euskal Talde Popularra-Ciudadanos taldeari ere eskerrak eman nahi dizkiot gehitzeko zuzenketagatik, bidezkoa baita 1936ko urriaren 4an Bilboko presondegi ugaritan sarraskitutako 224 pertsonak ere gogoratzea. Haien profila Cabo Quilates eta Altuna Mendi itsasontzietan mota guztietako irainak jasaten zituztenen berbera zen. Hiltzaileena ere halakoxea zen. Zuzenketa horrek, dudarik gabe, justizia egiteko hasierako proposamena osatu egiten du, zorigaiztoko egun haietan gertatutakoa ahanzturan gera ez dadin; sarraskitutako pertsonen familiek, bidegabekeria handia jasan duen beste edonorenek bezala, errekonozimenduaren eta oroitzapenaren babesa izan dezaten. Guztira, gutxienez 333 pertsona hil zituzten hamar egun eskasetan. Euskadin Gerra Zibilean parekorik izan ez zuen sarraskia. Coral Rodríguez Fouzek, ETAk Frantzian bahitu, torturatu eta erail zituen José Humberto Fouzen senideak, ETAkoen basakeria haren 50. urteurreneko omenaldian honako hau esan zuen: "Inor ez da erabat hiltzen geratzen direnen oroimenean dagoen bitartean". Hori zen bere kontsolamendua, eta horri esker eraman zezakeen osabaren gorpua non abandonatu zuten ez jakitearen harlauza astuna. EAJk eta PSOEk, zer esanik ez Podemosek eta Bilduk, lan egiten dute Errepublikaren errepresioaren biktimak, baita ETAko terrorismoarenak ere, ahanzturan eror daitezen, existitzeari utz diezaioten. Haien existentziak baliozkotasuna ukatzen diolako beraien kontakizunari, beraien biktimismoari; eta haien existentzia, beraien lotsaizuna delako. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24163 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | BARRIO BAROJA | PV-ETP | Egun on. Eskerrik asko, presidente andrea. Lehendakari jauna, sailburu jaun-andreok, legebiltzarkideok, egun on. Bien. Ez dirudi beharrezkoa denik azaltzea gurutzeak ez direla sinbolo frankistak, nahiko jatorri lehenagokoak direla, eta batzuek egotzi nahi ziotena ez bezalako sinesmen edo ideologia bati erantzuten diotela. Martínez andrea, ados gaude zure ekimenarekin. Ados gaude errugabeez ari garelako, doilorki eraildako errugabeez, Gerra Zibilean alderdi errepublikanoak exekutatu zituenez. Gizarteak gogoratu behar dituen errugabeak haiek ere, memoria eta duintasuna behar dutenak haiek ere. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Begira, birjartzen ez badira, sinbolo horiek, kasu honetan gurutze horiek berreskuratzen ez badira, arrazoia emango zaio alegiako haurren intolerantzia ergel hari, arrazoia emango zaio adierazpen bortitz horiek edukitzen jarraitzen duten ezker abertzaleko gazteen intolerantzia horri. Indarkeriari eta erasoari arrazoia emango zaie, eta gerrako krimenen biktimen, biktima errugabeen duintasunaren aurkako behin betiko eraso gisa geratuko da gurutzeen aurkako eraso hori. Eta hori ezin da ontzat eman. Hori ezin dute ontzat eman herri honetako erakundeek, sinbolo horiek berrezartzeko eta berreskuratzeko zerbait egin baitezakete. Izan ere, biktima errugabeez ari gara, Bilboko, Bizkaiko, Euskadiko, Kantabriako eta jatorri askotako familietako biktimez, jatorri, lanbide, sinesmen askotarikoez; gainera mendekuaren biktima izan zirenak, gorrotoaren biktima, orain ere hizpide dugunaren biktima, zigorgabetasunaren biktima, horren guztiaren biktima. Bat gatoz gauza batean, alegia, Gerra Zibilean krimen handi eta larriak egin zirela, eta egin ere alde bietan egin zirela, noski. Eta argi dago −eta errepublikazaleen aldeko krimenez ari gara gaur− itsasontzi-presondegietan, Bilboko espetxeetan eta beste espetxe eta areka batzuetan errepublikazaleen aldean gertatutakoa basatia izan zela; eta errugabe asko hil zituztela, guduetan parte hartu ez zutenak, militarrak ez zirenak. Guk, Martínez andrea, legegintza-ekimenaren izapidean, Ganbera honetan memoria historiko eta demokratikoari buruz dagoen lege-proiektuaren izapidean, zuzenketa zenbait aurkeztu ditugu biktima horiek, Errepublikaren aldekoek Gerra Zibilean egindako gerrako krimenen biktima horiek ere gogoan izan daitezen, erakundeen ahanzturan gera ez daitezen. Nik uste dut hori ondo egin dezakegun ariketa bat dela, ekimenaren izapidean aukera hori daukagula, berriro esango dut, Ganbera honetan darabilgun legegintza-ekimenean. Guk, zure ekimenarekin bat etorriz, ulertu dugu osatu genezakeela, eta gertatutakoaren inguruko hausnarketa egiten jarraitu nahi izan dugu. Eta, hain zuzen ere, zuk gogoratu duzun bezala, gehitzeko zuzenketa bat aurkeztu dugu, abagunea aprobetxatuz Gogora Institutuari gogorarazteko gure ustez egiteko duen zerbait. Guk esaten dugu eta paragrafo berri bat gehitzen dugu, Eusko Legebiltzarrak Gogora Institutuari eska diezaion, Bilboko Udalarekin lankidetzan, jar ditzala espetxeak zeuden tokian edo une hartan kartzela errepublikanoak ziren eraikinak −Larrinaga, Los Ángeles, Casa Galera eta El Carmelo− zeuden lekuetan, 1937ko urtarrilaren 4an bertan izandako krimen larriei buruzko informaziopanelak, hilketa horien guztien biktima errugabeen oroimenez. Uste dut justiziazkoa dela. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Guk −gasteiztarra naiz ni, baita zu ere− badakigu Gerra Zibilean gaituak izan ziren Gasteizko espetxeetan, Gasteizko El Carmenen, Jesusen Bihotzean, probintziako kartzelan; bada horietan Udalak, erakundeekin batera, ez dakit Gogora Institutuarekin lankidetzan aritu diren ala ez, baina panel batzuk jarri ditu han zer gertatu zen adierazteko, eta, hain zuzen ere, jendeak bertan zer gertatu den jakin dezan. Horrek gertatu behar du Bilbon, horrek gertatu behar du Bilbon, lau kartzela horietan krimen basatiak egin baitziren. Krimen horien erantzukizunetan sakontzen ez gara hasiko une honetan, jakina. Hiltzaileenak eta kriminalenak izan ziren erantzukizunak. Baina, tira, luze eta zabal hitz egin liteke zergatik, zergatik den hain beharrezkoa euskal herritar horiek, Cabo Quilates, Altuna Mendi eta Bilboko eta Ondarretako presondegietako eta beste hainbat lekutako euskal herritar horiek etengabe gogoan izatea; eta gizarte honen memoriaren parte ere izan daitezela, beharrezko memoria horren parte. Familia asko daude, baina ehunka euskal familia kaltetuak izan ziren eta oraindik gogoan dituzte pertsona eta senide haiek. Gainera, nik uste dut, zure ekimenera itzulita, beharrezkoa dela eta premiazkoa dela zuk aipatu dituzun Erandioko gurutzeak, Barakaldoko Portuko gurutzeak, berreraikitzea edo zaharberritzea. Sinboloak dira, sinboloak. Ez dira ikur frankistak, pertsona horien oroitzapen-sinboloak baizik. Eta berriz jarri egin behar dira. Gure ikurrinak bi gurutze ditu. Gure ikurrinak bi gurutze ditu. Gurutze zuri bat du, Erandion eta Barakaldon bota zituztenak bezalakoa; gurutze zuri bat du, esan nahi duena adierazten duena. Eta mundu guztiak daki zer esan nahi duen. Eta gurutze berde bat du, San Andresen gurutzea, gure foraltasunaren inguruan, Gernikako arbolaren inguruan eta abar, eta abar. Baina San Andresen gurutzea ere bada. Tiene dos cruces. Bada, guri ez zaigu gustatzen gure banderan agertzen diren sinboloak suntsitzea eta ez berrezartzea. Beraz, Eusko Jaurlaritzari eskatzen diogu Gogorari eska diezaiola udalei, hala izan behar badu, edo bere kabuz egin dezala, gurutze horiek berregin daitezen. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24164 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | MARTÍNEZ GRISALEÑA | Mixto-Vox | Eskerrik asko, presidente andrea. Carmelo Barrio jauna, zuk esan duzun guztia sinatzen dut eta, jakina, ontzat ematen dut. 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 Gaur berriro pausatu naiteke, normalean egiten dudan bezala, Legebiltzar honen lotsagabekerian, ohiko lotsagabekeria baita; baina begira, gaur ez dut egingo. José Humberto Fouz, Jorge Juan García eta Fernando Quirogaren omenaldira itzuliko naiz. Ekitaldi hartan Eusko Jaurlaritzako Memoria eta Bizikidetzarako sailburuordeak, José Antonio Rodríguez Ranz jaunak, ere parte hartu zuen, gogoratzen?; zeu ere, esango nuke, bertan zinelako, Barrio jauna. Hari buruz Eusko Jaurlaritzaren webgune ofizialean esaten da bakea eta bizikidetza sustatzen dituela, Gogora Institutuaren planak garatzen eta bultzatzen dituela; hau da, ondoriozta dezaket pisu handiko gizona dela desoroimenak, historiaren memoria batez ere eskuztatua eraikitzeak jarraitutako eginbide horretan. Bada, jaun horrek, Coral Rodríguezek Otegiri eta konpainiari hiru gazte horien gorpuak ETAk non ezkutatu zituen argitzeko ausardia eskatu ondoren, urte haietako errealitate politiko eta sozialaren erretratu guztiz partziala egin zuen. Askatasunen alde borrokatzen ari ziren gazteak aipatzen zituen, ETAk egindako Carrero Blancoren hilketaren esparrua aldatzen zuen, eta diktaduraren aurka indarkeria erabiltzea zilegi ote zen ere galdetzen zion bere buruari. Bere erantzuna oso nabaria zen: berarentzat indarkeria onargarriak badaudela onartzea izan zen. Eta gaur hemen entzuten ari gara beraien isiltasunarekin, legebiltzarkide gehienen isiltasunarekin, iritzi hori beretu egiten dutela. Hilketa batzuk justifikagarriak direla, baina geure aldekoenak, ez. Gure aurrean, apartheid-aren laukotearen demokraziarekiko errespetu eza dago. Gure aurrean, beren burua demokratikotzat duten baina historia manipulatzeko eragozpenik ez duten alderdien grina errebantxista, gertaera gogaikarriak ezabatzeko, errealitatearen ikuspegi partzialetan oinarritutako memoriak ereiteko, gainera, behar bezala manipulatuta. Gaur zuek guztiok ontzat ematen ari zarete 1936an Errepublikaren aurkako jarrera politikoak defendatzen zituzten pertsonen hilketa. Ontzat ematen ari zarete historiaren aztarnak ezabatzea, ustez zeuen sokakoak ez diren uneak eta pertsonak gogoratzen dituztenean. Historia eskuztatzea ontzat ematen ari zarete, eta epaiketarik eta epairik gabe Cabo Quilatesen, Altuna Mendin eta Bilboko espetxeetan bizia kendu zieten pertsonek merezi duten oroitzapena ukatzen ari zarete. Zuek tematu zintezkete darabilzuen ezabatze historikoaren jokoan, eredu sobietarrekoan, ultraezker 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 komunistak hain gogoko duen horretan. Eredu patetikoa da, are gehiago sare sozialen eta Interneten garaian. Eta adibide xume bat jarriko dizuet. Lehen aipatu dudan 52/2007 Legeak, abenduaren 26koak, xedatzen duenaren arabera, Moyua plazako Bilboko Estatuko Ogasunaren eraikinetik armarri frankista kendu zuten; baina eraikin osoa bota gabe utzi zuten. Eraikin horretaz, gainera, Turismo Sailaren webgunean esaten da: "Eraikin horren jite maiestatikoa bat dator frankismo garaian eraikin publiko askotan erabili zen estiloarekin"; eta hiriaren ondarekoa dela ere aitortzen da. Hori al da zuen koherentzia, eraikinaren beraren iragana, fatxadaren kokapenetik ezabatu duzuen armarriak berak baino modu irmoagoan gogoratzen duenean? Edo uste al duzue sinboloa ezabatuz higiezin osoaren errealitatea ezabatzen duzuela? Hori da zuen helburua, baina ez zuen lorpena; beraz, koherenteak bazinateke, pikotxa eta pala hartu eta eraikin osoa eraitsiko zenukete. Eta beste xehetasun bat, historia eta memoriak nola darabiltzazuen agerian jartzeko. Berriro ere Anasagastiri lotzen natzaio, 1936ko zorigaiztoko egun haietan Bilbon gertatutakoa ahazteko ondorengo gobernuen oroimenik eza deitoratzen duenean, esaten baitu: "Trantsizioan ere, Eusko Jaurlaritza berriak ez zuen ezer egin urtarrilaren 4 hits horren memoria gordetzeko. 2011n bakarrik, Idoia Mendia andreak, garai hartan Justiziako sailburua zenak, gogora ekarri zuen Euskadiko gerraren gertakari errepresibo odoltsuena (…). Hala ere, 2015ean Larrinagako espetxearen historiari buruzko erakusketa bat antolatu zenean Bilbon, Oroimena preso izenburuarekin, hark ez zituen 1937ko urtarrileko gertakariak aipatu ere egiten, nahiz eta Larrinagan 55 biktima egon ziren". Hori esanda, azpimarratu nahi dugu Euskal Talde Popularra-Ciudadanos taldeak gure ekimena osatu egin duela, eta baieztatu haiekin gaudela egiaren historiaren, errealitatean oinarritutako memoriaren aldeko borroka horretan, eta Barakaldon eta Erandion gurutzeak eta Bilbon plakak jartzea erakarri zuten ekintza higuingarrien biktimen oroimenez. Lehen Berrojalbiz andreak esan duen bezala −guztiz bat nator horretan−: "Biktima guztien oroimena bizirik mantentzearren". Biktima guztiena, horretan ari gara. La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24165 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | FERNANDEZ DE BETOÑO SAENZ DE LACUESTA | EH Bildu | Arratsalde on guztioi. Alokairuaren prezioa maximo historikoetan dago Euskal Autonomia Erkidegoan. Jaurlaritzaren azken datuen arabera, eraikitako metro karratuko 10 euroen langa igaro dugu jada. Eta, batez beste, alokairua dago, Euskal Autonomia Erkidegoan, hilean 747 eurotan. Datu horiek Jaurlaritzaren Etxebizitzaren Euskal Behatokiak eman ditu. Oso datu garrantzitsuak dira ezagutzeko etxebizitzaren prezioaren bilakaera, eta, bereziki, alokairuaren kasuan, ondoren etxebizitzapolitikak eraginkorki hartzeko. Eta ikusiko dugu Madrilgo lege hurbilarekin, Madrilgo etxebizitza-lege hurbilarekin, datu hauek gero eta garrantzitsuagoak izango direla; ze, etxebizitzaren prezioaren bilakaeraren arabera, izendatu ahal izango dira area tentsionatuak, egingo XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º dira erreferentziazko prezioen indizeak eta abar. Beraz, datuak izatea eta datu onak izatea oso garrantzitsua da alokairuaren kasuan. Hemendik bertatik salatu nuen Jaurlaritzak duela urte eta erdi bazeuzkala bi inkesta etxebizitzaren prezioen bilakaera ezagutzeko eta alde batera utzi zuela bat. Jada ez da eguneratzen OFIN izeneko inkesta. 1994tik geneukan datuak eguneratzen, oso datu interesgarriak ziren, eta bilakaera osoaren argazki panoramiko bat ematen ziguten. Eta erabaki da, bat-batean, OFIN inkesta hori eguneratzeari uztea. Zeren ordez? EMAL inkestarekin jarraitzearen truke. EMAL hasi zen 2016an, OFIN hasi zen 94an, esan bezala, eta hor bost urte egon dira biak aldi berean ematen eta lantzen. Jaurlaritzak esaten du EMALek ematen dituen datuak errealagoak direla kontratuen fidantzetan oinarrituta daudelako. Baina egia dena da −kasualitatez edo ez−, 2016 eta 2021 bitartean, EMAL inkestaren arabera alokairuaren prezioa Euskal Autonomia Erkidegoan igo dela % 13, eta OFIN inkesta erabilita, igo dela % 25. Eta kasualitatez edo ez esaten nuen, ze justu emaitza garestienak ematen zituen indizea utzi dugu alde batera eta jada ez dugu eguneratzen. Beraz, esaten ari nintzen bezala, datu horiek guztiak oso garrantzitsuak dira. Eta hau aipatzen dugu zeren eta EMAL inkestan ere −alegia, Jaurlaritzak manejatzen dituen datu ofizial horien inkestan− ihes egiten digu fenomeno batek. Ez gara ari datuak ematen gure ustez etxebizitzaren alorrean oso garrantzitsua den fenomeno bati buruz, eta Legebiltzar honetan, gutxienez legealdi honetan, ukitu ez dena, eta da gelaka egiten den alokairua, logelen alokairua, eta baita ere berralokairua, subarriendo delakoa. Horiei buruz ez daukagu daturik. Zergatik? Bada, 2015eko gure etxebizitza-legeak, bere 54. artikuluan, esaten du gauza bat oso interesgarria, eta da etxebizitza-alokairu bakoitzaren fidantza jarri behar dela Jaurlaritzaren eskuetan, eta Jaurlaritzak gordetzen du; eta bukatzen denean kontratua, itzultzen dio alokatzaileari, berak itzultzeko maizterrari, ezta? Hori da prozesua. Interesgarria da, zeren eta horrela Jaurlaritzak jasotzen ditu datu errealak, alokairuarenak. Baina gertatzen ari dena da gelakako alokairuen fenomeno honetaz ez dakigula ezer, ez direlako fidantzak jasotzen; edo, hobeto esanda, zehazkiago esanda: jasotzen direnak oso-oso gutxi dira errealitatean daudenekin alderatuta. Zergatik? Bada, artikulu horretan aipatzen delako "Ley de arrendamientos urbanos" espainiar Estatuko legea, eta egia da lege horren pean egiten diren gelakako alokairuek uzten dutela fidantza XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º Jaurlaritzaren eskuetan. Baina esan behar da, baita ere, gelakako alokairu gehienek iskin egiten diotela lege horren aplikazioari eta beste lege baten pean ulertzen direla edo kokatzen direla, eta da Kode Zibila. Kode Zibilaren 1554. artikuluan −oker ez banago− eta hurrengoetan ere zehazten da alokairua, baina ez etxebizitza iraunkor batena, baizik eta beste motatako gauza baten alokairua. Eta asuntoa da jurisprudentzia badagoela bi lege horien pean ulertzeko gelakako alokairuak. Beraz, bueno, nolabaiteko nebulosa juridiko bat dago gaiaren inguruan. Arazoa da, gure ustez, nebulosa horren aurrean Jaurlaritza ez dela ezer egiten ari. Eta, gure ustez, gutxienez, ondoren politikak eta jarduerak proposatzeko, lehenik eta behin fenomeno hau gertutik ezagutu beharko genuke. Eta horretarako ekarri dugu legez besteko proposamen hau gaur hona. Zenbat gelakako alokairu daude Euskal Autonomia Erkidegoan gutxi gorabehera? Bada, nahiko zaila da jakitea, hain zuzen ere, ez daukagulako daturik. Baina aurreko batean Mario Yoldi Etxebizitza Plangintzako zuzendariak esan zigun guk eskatutako agerraldi batean oraintxe bertan Eusko Jaurlaritzak bere eskuetan dauzkala 118.000 alokairuko kontratu. Eta 118.000 horietatik zenbat dira gelakakoak? 144 bakarrik. Oso-oso gutxi dira Jaurlaritzak bere eskura dauzkan kontratuak eta, beraz, hain datu gutxi izanda logikoa da inkestan ez sartzea datu horiek, ez dutelako ematen nahikoa datu egoki, ezta? Kontua da errealitateak oso datu ezberdinak ematen dituela. Hemen zaila da errealitatea ezagutzea, baina egiten badugu ariketa azkar bat webgune ezagun batean sartuta −alokairuak eskaintzen dituen webgune ezagun batean sartuta−, eta atzo sartu nintzen Idealistan, esate baterako, eta Euskal Autonomia Erkidego osoan 1.533 pisu daude alokairuan, osorik, gehi beste 760 gelaka alokatzen direnak, eskaintzan, oraintxe bertan. Akaso ez da izango oso argazki zientifikoa. Beharbada aldatzen da garaiaren arabera, denok dakigulako hemen gelakako alokairu asko ikasleen inguruan-eta ere ematen dela. Baina ikusten bada erlazioa zein den, batzen baldin badira biak, guztira dira 2.993, eta horietatik 760 dira gelakakoak. Alegia, heren bat, alokairu-eskaintzen heren bat gutxienez −eta web atari jakin horretakoa hartu behar da kakotx artean, nahi dituzuen kakotx guztiekin−, baina heren bat gelakakoak dira. Eta Jaurlaritzak bere datuetan dauzkanak, bueno, gelakako alokairuen kontratuak dira; 118.000tik 144 baldin badauzka, bakarrik dauzka 0,1 %. Bere kontratuen artean, guztiaren % 0,1 da gelakakoa. Eta web atari ezagun baten eskaintzan, alokairuan dauden etxe guztien herena da gelaka eskaintzen dena. Beraz, hor dago; segur aski ezin dira hartu, esan bezala, modu zientifikoan datu horiek, XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º baina, hain ezberdintasun handia dago, argi dagoena da errealitateak iskin egiten diela Jaurlaritzak eskuartean dauzkan datuei, eta, hain zuzen ere, horretarako ekartzen dugu guk gaur hona legez besteko proposamen bat Jaurlaritzari eskatzeko kontrolatu dezala fenomeno hau; kontrolatu ez dugu esaten mugatzearen zentzuan, baizik eta ezagutzearen zentzuan. Akaso mugak ondoren etor litezke, baina, lehenik eta behin, ezagutu beharko da fenomenoa: nolakoa den, zer tamainatakoa den, zer bilakaera daukan eta abar. Eta, horrexegatik, eskatzen duguna da: Eusko Jaurlaritzak derrigorrez eskatzea gelaka egiten diren alokairuen fidantzak, eta horretarako beharrezko aldaketa normatiboak egin ditzala. Guk badakigu Jaurlaritzak ezin duela derrigortu oraintxe bertan dagoen legediarekin gelaka egiten diren alokairu guztiei fidantzak jar ditzaten, ze Kode Zibilaren epean egiten diren gelakako alokairuetan ez dago derrigorrez fidantza jarri beharrik, baina denok dakigu hemen ere, nahiz eta Kode Zibila erabili, gelakako alokairu guztietan, edo gehienetan, fidantza jartzen dela. Eta, beraz, guk esaten dugu: nahiz eta ezin den derrigortu fidantza jartzera, fidantza jartzen denean, Jaurlaritzak derrigortu dezala hori berak gordetzera. Hori da esaten duguna gure lehen puntuan. Eta, horretarako, aldaketa normatibo beharrezkoak egin ditzala. Gure ustez aldatu beharko litzateke etxebizitza-legeko −2015eko etxebizitza-legeko− 54. artikulua, eta, ondoren, hurrengo urtean, 2016an, egin zen dekretua artikulu hori garatzeko, fidantzen eta kontratuen erregistroaren dekretua. Uste dugu bi aldaketa horiekin eskatu litekeela jartzen diren fidantza guztiak Jaurlaritzak bere eskuetan gordetzea. Eta horrekin etorriko litzateke gure legez besteko proposamenaren bigarren puntua, lehenengoaren ondoriozkoa dena, eta da, evidentemente, behin datu horiek eskuetan izanda, osatzea bere estatistikak, osatzea EMAL estatistika, guztira erakutsiz etxebizitza-alokairua gehi gelakako alokairua, eta, baita ere, bakoitza bere aldetik bereizita. Uste dugu gaur esango zaigula hori ezinezkoa dela, badela fenomeno bat ezin dena kontrolatu gaur egun dagoen legediarekin. Entzungo dugu orain beste alderdiek esaten dutena; interes handiz entzungo dugu, baina guk argi daukaguna da Jaurlaritzak nolabait gelakako etxebizitzen alokairua ere kontrolatu behar duela gutxienez, eta datu onak izan behar dituela eta eman behar dituela ondoren politikak hartzeko, ze, bestela, zertaz fidatu beharko dugu? Bada, jarraitu beharko dugu sartzen Idealistan, Fotocasan eta horrelako web atarietan. Klaro, Fotocasa hartzen badugu, azken datuen arabera, Euskal Autonomia Erkidegoa da espainiar Estatu osoan hirugarren erkidego garestiena gelakako alokairuei dagokienez. Eta esaten du bere azterlan baten arabera, batez bestekoa, Euskal Autonomia XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º Erkidego osoan, dela gela bat alokatzeagatik hilean 420 euro ordaindu behar izatea. Zuzenak dira datu horiek? Ez dakigu. Gustatuko litzaiguke Jaurlaritzak berak izatea datu horiek, berak bere baldintzen arabera konprobatu eta egoki −modu egoki batean− ematea herritarrei, hobeto ezagutzeko fenomeno hori; bestela, jarraituko dugu ikusten horrelako titularrak: "El alquiler de una habitación se dispara hasta los 500 euros de media en Donostia". Hau da duela hilabete eta erdikoa. Egia esan, hotzikara ematen duen titular bat da, gela bakar batengatik ja ordaindu behar izatea… kontuz, batez beste Donostian; esan nahi dut, egongo dira auzo batzuk zeinetan askoz gehiago ordaindu behar den, baina batez beste 500 euro ordaindu behar direla esaten du hedabide batek. Klaro, gustatuko litzaiguke Jaurlaritzak esatea: "Ez, ez, oker zaudete, batezbesteko prezioa, Donostian, da beste hau". Baina oraintxe bertan ez daukagu daturik hori ezeztatzeko. Beraz, espero dugu Legebiltzar honek baiezkoa bozkatzea proposamen honi, gutxienez ezagutzeko zer gertatzen ari den gure Autonomia Erkidegoan gelakako alokairuaren fenomenoaren inguruan, zeren, esan bezala, alokairua maximo historikoetan baldin badago, pentsatzekoa da −ez dut uste katastrofista denik esatea− gelakako alokairuen fenomenoa gorantz egin dezakeen zerbait dela. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24166 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | LARREA LASO | PV-ETP | Arratsalde on. Ezinegon bat ekarri da egoitza honetara, guztiontzat ezezaguna ez den errealitate bat, alegia, pertsona askok gelak alokatu behar izaten dituztela bizitzeko. Ez naiz sartuko ea hori etxebizitza duin baten definizioaren barruan ote dagoen, baina egia da Euskadin errentamendu horien kopuru handia dagoela; baina ez iturri ofizialen bidez dakigulako, baizik eta pittin bat ibiltzen bazara Interneten, Fotocasan, Idealistan…, Unai Fernandez de Betoñoren hitzaldian esan da arestian alokairuko gelak eskaintzen dituzten orrialdeen kopurua handia dela. Noiz edo noiz edozein arazori aurre egiteko lan egin behar badugu, beharrezkoa eta bidezkoa litzateke iturri ofizialen baten txostena edukitzea, errealitatera ahalik eta gehien egokitzen diren datuak emango dizkiguna, arazo horri aurre egin ahal izateko. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Eta buruhauste bat da; izan ere, azken azterlanari erreparatzen badiogu, hau da, Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio Sailak egindako etxebizitzaren beharrei eta eskariari buruzko azken inkestari, Euskal Autonomia Erkidegoan etxebizitza aldatzeko dauden premien eta etxebizitza sozialen eskaeren berri ematen digu hark. Gaur goizean ere eguna argitu du eta, azkenean baditugu datuak hedabideei esker, eta esan ere esaten ziguten gutxi gorabehera 18.000 gipuzkoar zeudela Etxebiden izena emanda, alokairuko etxebizitza bat eskatzeko; hain zuzen ere, etxebizitza aldatzeagatik izan zitekeela, birgaitzea behar dutelako, edo, benetan, emantzipatu ere ezin izan direlako egin. Lehen aipatu dudan txosten horrek, Euskadiko etxebizitza-premiei eta -eskariari buruzkoak, 18 eta 44 urte bitarteko pertsonen emantzipazioari egiten dio aipamena, pertsona horietako asko, % 15, oraindik ez baitira beren senideen edo gurasoen etxeetatik atera ahal izan. Eta hori drama bat da. Familia bat sortu nahi denean, bizitza bat sortu nahi denean, komunitatean errotzeko zer-nolako itxaropenak dauden, etxebizitza duin bat lortzeko aukerarik ere ez baduzu, eta batzuetan benetan aukeratzen ez dituzun pertsonekin partekatu behar baduzu hura, iragarki batera joan eta etxebizitza bat alokatu besterik ez duzulako egiten; bada eragozpen bat sortzen du horrek. Hausnarketa bat egin nahi nuke, hain zuzen ere, 2015ean onetsitako etxebizitzaren lege bat baitugu guk, zortzi urteren ondoren eta legea garatu ondoren, etxebizitzari dagokionez euskal herritarren premiak hobetu ez dituena. Eta, hitzez hitz, ulertu beharko genuke lege horren helburua horixe zela: euskal herritarrek etxebizitza eskuratu ahal izateko aukera hobetzea. Hori lortu ez denez eta buruhauste bat gehiago badugunez eta Lurralde Plangintzako Sailak aztertu ez duen arazo eta errealitate bat duenez, hau da, berralokairuarena eta gelen alokairuarena, sailak gabezia bat duela iruditzen zaigu, eta Euskadin zaila dela etxebizitza duin bat eskuratzea. Eta etxebizitzaren duintasunaz ari gara fase honetan, ondo baitakigu etxebizitza bat partekatzeko alokatzen duenak, gela bat alokatzen duenak eta beste pertsona batzuekin partekatzen duenak, aizu, ez dela hori guztiok amestu duguna. Uste dut guztiok, eta harrokeria izango litzateke nire aldetik hori aldarrikatzea, baina iruditzen zait eredu orokor gisa jendeak bere etxebizitza eduki nahi duela, bere independentzia eduki nahi duela; eta partekatu egiten dela premia dagoelako, bestela, norbera bakarrik bizi da. Fernandez de Betoño jaunak Diputatuen Kongresuan une honetan eztabaidatzen ari den legeari buruz egin duen aipamenari dagokionez, noski, zuek ontzat ematen duzue etxebizitzari buruzko lege hori, 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 antza denez euskal herritarren, Ganbera honen eta Jaurlaritza honen eskumenak urratzen dituena; eta ez dakit benetan egokiena ote litzatekeen hori. Uste dut gure arazoari efizientziaz heltzeko behar beste mekanismo baditugula hemen, eta ziur aski ez gatozela bat…, bat gatoz arazo bat dagoela diozuenean, baina ez gatoz bat arazoa konpontzeko moduarekin. Pizgarriak ematearen aldeago gaude gu, etxebizitzak alokairuan jar daitezen; eta ez gatoz horren bat egin den 2015eko Etxebizitzaren Legearen garapenarekin, etxebizitza hutsei kanonak ezarri eta OHZ igotzeari buruz hitz egiten baitu. Ez gatoz bat, halaber, etxebizitza bat hutsik dagoen ala ez erabakitzeko moduarekin. Gorabehera asko daude Etxebizitzaren Euskal Legearen garapen horretan. Esan nahi dudana da guk zure ekimenari zuzenketa bat aurkeztu diogula, ez genuelako bigarren zatia aurreikusten, hain zuzen ere ekimen bat delako…, aurretiaz, hau da, Euskadin alokairuan dauden etxebizitza guztiei, dauden gela-alokairu guztiei buruzko txostena jaso eta gero, fidantza, ezar dadila fidantza, zeren ez baitakigu fidantzarik ba ote dagoen ere gela horiek alokatzeko orduan. Beraz, gure ekimenaren alde bozkatuko dugu, eta zuen ekimenaren aurka bozkatuko dugu. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24167 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | MARTÍNEZ ZATÓN | EP-IU | Arratsalde on. Eskerrik asko, mahaiburu andrea. Zoritxarrez, eta baita ere zorionez, asko hitz egiten ari gara etxebizitzari eta etxebizitza-politikei buruz, bai Ganbera honetan, eta baita maila politikoan eta eztabaida publikoan ere. Zoritxarrez esaten dut, alokairuaren prezioak oraindik mugiezinak direlako, etxebizitza-politikak oraindik ez direlako heltzen behar duen jende guztiarengana. Eta, baita ere, adibidez, hipoteken tasen igoera ikusi dugulako azkeneko hilabete hauetan. Eta zorionez ere esaten dut, Ganbera honetan, askotan, proposamen konkretuei buruz hitz egiten dugulako. Hau da adibide bat, gauza edo proposamen konkretu batena. Eta baita ere, noski, XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º azkenengo egunotan ezagutu dugun Estatuko etxebizitza-legea aprobatuko duen akordioaren berria, ez? Estatuko etxebizitza-legeaz, orain Larrea andreak esaten zuen Ganbera honi konpetentziak kenduko dizkiola; justu kontrakoa, eman egingo dizkigu. Eta, gainera, Ganbera honetan aprobatutako zenbait ebazpeni bide eman ahalko dion lege bati buruz ari gara; hain zuzen ere, 2021-2023 Etxebizitza Plan Zuzentzailearen gaineko ebazpen batzuei; hemen, Ganbera honetan, aprobatu genituen ebazpen batzuk, horri esker, lege horri esker, bete ahalko dira. Jarraibide batzuk dira, ebazpen batzuk, hobeto esanda, Ganbera honetan onetsi zirenak; haietako batzuk gure taldeak proposatu zituenak, alokairu pribatuaren merkatua arautzearekin zerikusia duen guztian, lege horren onespenaren bidez, ebazpenetan bertan jasotzen zen moduan; eta duela minutu batzuk erregistratu dugun legez besteko proposamenean jaso dugun bezala, lege horren bidez Eusko Jaurlaritzari ahalmena ematen baitzaio ebazpen horiek betetzeko. Gaurko eztabaida gelakako alokairuei buruzkoa da, eta politika edo proposamen hau ez da gelakako alokairuak sustatzeari buruzkoa; fenomeno hau hobeto ezagutzeari buruzkoa da. Guk zuzenketarik egin ez diogun legez besteko proposamen hau, Euskadin gutxienekoa ez den −ez da gehienekoa izango, baina ez da gutxienekoa ere; dagoeneko mahaira ekarri dira Interneten aurkitzen diren datuetako batzuk, ez baitugu beste modurik, ezta estatistika publiko batekin ere, datu horiek edukitzeko− fenomeno baten inguruan ideia ona iruditzen zitzaigulako; osorik ezagutzen ez dugun fenomenoa baita, eta ez dugu ezagutzen, horretarako tresna legalik eta estatistikorik ez dugulako. Esan da lehen ere, gehienekoa ez den fenomenoa izan daitekeela, ez dakit gutxienekoa ote den. Eta, batzuetan, beti zentratzen da alokairu hauek tenporada bat pasatzen duen jendearentzat bakarrik egiten direla, profesional batzuentzat, eta segur aski aukera ona edo aukera baliagarria izango dela. Baina, batez ere, pixka bat gizartean galdetuz, eta kalean entzuten dugunez, prekarietatean dagoen jendeak erabiltzen duen formula bat da. Eusko Jaurlaritzan onetsiak ditugun politika publikoak oraindik iristen ez zaizkien pertsonak, eta radarretik kanpo geratzen direnak ere bai, adibidez, familiarik ez dutenak, edo familia-sare hori ez dutenak, eta politika publikoak behar den lekura iristen ez zaizkienak. Beraz, gelakako errentamenduena bere osotasunean ezagutu behar dugun fenomeno bat da. Fernandez de Betoño jaunak esan ere esan du, halaber, Hiri Errentamenduen Legean eta Kode Zibilean dagoela jasota gelakako alokairuaren inguruan araututa dagoen guztia. Eta begira, gure 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 ustez, Eusko Jaurlaritzari beharrezko tresnak eman behar zaizkio fenomeno hori ezagutu ahal izateko. Ekimen hori, lehen nioen bezala, ez da bultzatzekoa, ezagutzekoa baizik, fenomeno jakin bat aztertu eta eraldatu ahal izateko. Ziur aski, fidantza guztiak erregistratuta ere ez dugu izango haren irudi osorik, alokairuaren irudi osoa ez dugun bezalaxe; izan ere, adibidez, Eusko Jaurlaritzaren alokairu-estatistikak kontraste nabarmena eskaintzen du leku askotan ordaintzen eta islatzen ari denarekin. Eta oraindik ez dugu aurkitu zerk ihes egiten duen kausitu ahal izateko formula. Baina uste dugu fenomeno horretara modu ziurragoan hurbiltzea baliotsuagoa izan daitekeela fenomeno hori ezagutzeko eta, ahal badugu, ondoren, eraldatzeko. Horregatik ez genuen zuzenketarik erregistratu, eta jatorrizko ekimenaren alde bozkatuko dugu. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24168 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | SAN JOSÉ LÓPEZ | SV-ES | Eskerrik asko, presidente andrea. Lehendakari, sailburu Arriola, legebiltzarkideok, arratsalde on guztioi. Gelakako etxebizitzen alokairuaren eta berralokairuaren bilakaerari buruzko ekimen bat dugu eztabaidagai. Eta esan behar dugu −eta ziur nago, Fernandez de Betoño jauna, gurekin ados egongo zarela− gelen alokairuari aplikatu beharreko araubide juridikoa ez dela auzi baketsua. Zeuk ere halaxe adierazi duzu zure hitzaldian. Hiri Errentamenduei buruzko Legearen 2.1 artikuluak ezartzen duenez, etxebizitzaerrentamendutzat hartzen da eraikin bizigarri bati dagokion errentamendua, helburu nagusitzat errentariaren etxebizitza-premia iraunkorra asetzea duena. Artikulu horren arabera, logelaren alokairuari buruzko hiru interpretazio-ildo daude. Lehendabizikoa: gelaren alokairua eta etxebizitzaren alokairua parekatzea, Hiri Errentamenduen Legea aplikatuz, horri dagozkion eskubide eta betebeharrekin batera; besteak beste, fidantza eta kontratuen erregistroa, ebatziko bailitzateke errentariaren etxebizitza-premia iraunkorra asetzeko dela gela. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Bigarrena, etxebizitza ez den beste erabilera bateko errentamendu modura aintzat hartzea gelen alokairua; izan ere, gela bakarra lagatzen da esklusiboki, eta gainerako gelak partekatu egiten dira eta, beraz, ez legokioke eraikin bizigarriaren adierari Hiri Errentamenduen Legea aplikatzen bada; eta, beraz, ezta fidantza eta erregistrorik ere. Hirugarrena da Hiri Errentamenduen Legea ez aplikatzea, deliberatuz gela batek ez duela eraikin bizigarri izendatzeko adinako garrantzirik. Gauzen errentamendua arautzen duen Kode Zibila aplikatzen da orduan eta, beraz, ez legoke fidantzarik ez erregistrorik. Hiri Errentamenduen Legearen aplikazioak a priori babes handiagoa −kontratuaren epea, luzapenak− eskaintzen dio errentariari; eta Kode Zibilak, a priori, errentatzaileari −legezko luzapena saihestea, balizko etendurak, kaleratzea−. Laburbilduz, kontratuaren kalifikazioaren arabera, araubide bat edo bestea aplikatzen da; eta, eztabaidarik izanez gero, epaileak erabakiko du nola kalifikatu kasu zehatz horretan. Ez zuk ez guk, epaileak erabakiko du zein erregimen aplikatuko den. Eusko Jaurlaritzako Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio Sailaren Bizilagun zerbitzu operatiboan beren-beregi ezesten da logelen alokairuan fidantza jartzeko betebeharra. Erregistroan inskribatzeari dagokionez, ez du ezer esaten, Hiri Errentamenduen Legea logelen alokairu-kontratuari ezin zaiola aplikatu ebazten baita. Hala ere, Errentamendu Kontratuen Erregistroan jasota daude −zuk ere halaxe adierazi duzu− 114 logela-alokairu 2022ko irailaren 31n. 2023ko urtarrilaren 31n, ordea, etxebizitzen 116.657 alokairukontratu, eta lokalen 18.007 alokairu-kontratu zeuden erregistratuta. Begien bistakoa da gaur egun gelak alokatu egiten direla, bizileku-baliabide modura, etxebizitza oso bat alokatzeko gero eta oztopo ekonomiko handiagoak baitaude −eta fenomeno hori hedatzen ari dela dirudi−; eta egin ere bide zibiletik egiten dela, eta ez Hiri Errentamenduen Legearen bitartez; beraz, administrazio-erregistroen bidez egindako neurketa errealistari ihes egiten dio eta, seguruenik, gaurgaurkoz ez da eskueran egongo, hain zuzen ere, gure kasuan, hiru foru-aldundik kudeatzen duten pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren aitorpenen bidezko zerga-informazioaren bitartez ere. Erregistroari dagokionez, Etxebizitzaren Legearen 55. artikuluak agintzen du Erregistroan inskribatu behar direla Erkidegoan kokatutako hirifinken errentamendu-kontratu guztiak. Beraz, Hiri Errentamenduen Legea aplikatzen zaien kontratuak bakarrik aintzat hartzen ditu. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Horregatik, gure talde parlamentarioak ez du osoko zuzenketarik aurkeztu, eta uko egiten dio zuen talde parlamentarioak, Fernandez de Betoño jauna, aurkeztu duen lege-proposamenari; izan ere, errealitateak, oro har, eta informazio estatistikoak, bereziki, zeinak, gainera, zentzuzko errore-tarte batez errealitate hori modu ekonomikoagoan baina zuzenagoan atzeman nahi izaten baitu, ezin dira larderian oinarritu; eta legea aldatuta −ez dena ez erraza ez azkarra, bide batez esanda− ez da guztia konpontzen. Praxia aldatu behar da. Eta badira beste bide batzuk askoz ere zuzenago eta gardenago funtzionatu beharko luketenak, hala nola pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren aitorpenak, eta datu horietarako sarbidea. Baina garapen-ildo horrek denbora eskatzen du oraindik, fenomeno berria baita, nire ustez hitza hartu dugun talde guztiok adierazi dugun bezala; beraz, ez dirudi une egokia dela une horri ekiteko. Seguruenik, irtenbide onena estatistikaeragiketa espezifiko bat lantzea izango da, edo Eusko Jaurlaritzaren alokairu-merkatuaren egungo estatistikan sartzea. Jakina, kontrolatu egin behar da, Fernandez de Betoño jauna, baina datu fiskal sendoen gainean eta epe ertainean, sendotasun hori eman eta ziurtatuko duenean, eta ez orain; izan ere, informazio hori ez litzateke nahikoa izango, partziala eta akastuna izango litzateke estatistika-eragiketa bat muntatzeko edo, hala balegokio, hedatzeko. Hain zuzen ere, oraintxe ari da izapidetzen Legebiltzarrean 2023-2026 aldiko Euskal Estatistika Planaren lege-proiektua, eta Estatistikaren Legearen aldaketarena. Eta berresan egiten dugu ez daukagula une honetan estatistika berri bat diseinatzeko edo egungo AME, Alokairuko Merkatuaren Estatistika, hedatzeko behar liratekeen informazio-oinarririk; are gehiago plan horretan etxebizitza-politikarako garrantzi handiko beste operazio batzuk sartzen direnean, hiru foru-aldundiek emandako informazio fiskalaren bidez, Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio Sailak dagoeneko badituen etxebizitza erosteko eta alokatzeko kostuei gehituta, ahalbidetuko dutenak familien sarbide-ahalegina neurtzea. Eta, Larrea andrea, Etxebizitzaren Legea aipatu duzunez, PPren etxebizitza-ereduaz hitz egingo dugu, Alderdi Popularraren ereduaz. Etxebizitza espekulaziobaliabidea izan dadin. Adreiluen eta lan prekarioaren aldeko apustua. Etxebizitzen eskaintza handiagoak prezioak murrizten dituela sinetsi beharra. Higiezinen burbuila berriro puztu beharra. Errenta handienentzat laguntzak. Etxebizitza sozialak funts putreei saltzea. 2023an: Espainiako Alderdi Sozialista Langileak 3.500 milioi euro bideratu ditu etxebizitzara. 2018an: Alderdi Popularrak 425 milioi euro bideratu zituen etxebizitzara. Besterik ez. Eskerrik asko. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24169 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | BERASALUZE LAZKANO | EA-NV | Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea. Lehendakari, sailburuok, legebiltzarkideok, arratsalde on guztioi. EH Bilduk aurkeztutako legez besteko proposamen honi gure taldeak ere ez dio zuzenketarik aurkeztu, eta ez da ez dugulako ikusten, guk ere, gure inguruan gertatzen den fenomeno hau. Eta, gainera, pentsatzen dugu arreta jarri behar zaiola, baina, agian, ez dugu egokia ikusi egindako proposamena. Bat egiten dut zurekin, Fernandez de Betoño jauna, berrakurak edo gelakako alokairuak indarra hartu dezakeela momentu honetan etxebizitzaren alokairuak edo erosketak berak kostu handia suposatzen duelako, eta pertsona askorentzat aukera bat izan daiteke berrakura edo gelakako alokairu hori. Eta egoera hauek kontrolatzea nik uste dut ezinbestekoa dela baita ere, azaleratu egin behar direlako, ze askotan ez dira ezagutzen, ez direlako legez egiten. Eta ez bakarrik merkatu pribatuan, parke publikoan ere antzeman izan direlako berrakurak etxebizitza publikoetan. Eta bueno, inspekzioari esker eta abar, antzeman eta zuzendu egin dira egoera horiek. Eta uste dut pikareskarako eta legea urratzeko bide bat ere badela hau jende askorentzat. Eta uste dut erakundeetatik honi guztioni arreta jarri behar zaiola dudarik gabe. Estuago arautu behar direla esaten duzu zure ekimenean, baina kontua da nola. Etxebizitza-legeak, 2015ekoak, berrakurari ez dio aipamenik egiten, alokairuaren eremuan behintzat. Nik ikusi dudan bakarra da 38. artikuluan eta babes publikoko etxebizitzen xedapena arautzen denean egiten duela aipamen bakarra. Legelariak 2015ean ez zuen beharrezkoa ikusi gai hauek legean kontuan hartzea, eta, beraz, kanpoan geratu ziren. Gero aipatu da, baita ere, fidantzena, alokairukontratuen errolda eta fidantzarena. Hori ere bakarrik dago etxebizitzen alokairu-kontratuentzat. Eta, hor ere, berrakurak eta gelakako alokairu hauek kanpoan geratzen dira. Eta noski, 2016an legea garatzen duen dekretuak ere ez ditu jasotzen. San José andreak oso ondo kokatu du, nire ustez, juridikoki gaia. Espainiako legediari begiratzen badiogu, Hiri Errentamenduen Legeak ere ez du bereziki ezer jasotzen. Bakarrik, esaten duena da alokairu-kontratu batek ahalbidetu egin behar duela berrakura. Beti izan behar da etxejabearen baimenarekin, eta denok dakigu XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º alokairu-kontratu gehienetan debekatuta geratzen direla. Beraz, lehen esan dudana, pikareskarako bide ederra izaten da berrakurarena. Eta gelakako alokairua, berriz, aipatu da baita ere. Orain agian areagotu egin da, eta uste dut Martínez Zaton jaunak esan duela, ez? Etxebizitzara iritsi ezin den herritar horrek edo prekarietatean bizi denak agian hau hautu bezala hartzen duela, gelakako alokairu hau edo bizitzeko era hau. Baina betidanik ezagutu dugun zerbait izan da, eta kasu askotan ez da izan ohiko etxebizitza gelakako alokairu hori, baizik eta ikasketengatik, lanagatik edo beste arrazoi batzuengatik erabili den formula bat, egun batzuk edo hilabete batzuk edo aste batzuk bizitzeko. Eta hori ere ez da alokairu bezala arautua edo jasotakoa, baizik eta, ondo esan den bezala, Kode Zibilaren eskutik araututako formula bat. Beraz, baita ere, errolda- eta fidantza-behar horretatik kanpo geratzen dena. Beraz, nik uste dut gaia kokatzen dugula eta denok aitortzen dugula badaukala bere konplikazioa. Beraz, legez besteko proposamen honetan zuk esaten duzu Gobernuak hau kontrolatu egin behar duela eta beharrezkoak diren aldaketa normatiboak egin ditzala. Baina ez daukagu ahalmenik Legebiltzar honetan −nire ustez behintzat− beharrezkoak diren legealdaketa horiek egiteko. Etxebizitza-legeak jaso behar ditu formula hauek edo bizitzeko era hauek, baita ere, etxebizitza-alokairu ohiko bat izango balira bezala, eta ondorio berdinak ezarri? Baina Hiri Errentamenduen Legearen arabera egindako kontratuak baldin badira, gure etxebizitza-legea aplikatzen zaienak, eta hor kokatuak ez baldin badaude kontratu hauek, bada, nik uste dut ez dela nahikoa arau-aldaketa horrekin. Beraz, uste dut, horrelako proposamen bat egiterakoan, gogoeta sakonago bat behar duela, legez besteko proposamen baten baitan ezin daitekeena egin, behintzat gure ustez. Eta horregatik, agian, proposamena horrela eginik ez dugu nahikoa edo behintzat egokia ikusten. Eta gero zuk ondo esan duzun bezala, hori guztia egin ondoren jaso beharko litzateke informazioa. Eta egia da informazioa beharbeharrezkoa dela gero erakundeetatik erantzun egoki bat emateko. Eta informazio hori jasotzeko modua nik uste dut etxebizitza-legeak daukan errolda eta fidantza-errolda hori oso ona dela, ematen dizulako merkatuaren informazio… ez osoa, baina bai, behintzat, bide bat ematen du ezagutza hori izateko. Eta bizitzeko era hauek ere ezagutzea eta antzematea eta azaleratzea −legezkoak direla jakinda azaleratzea− beste bide batzuetatik ere egin daiteke. Eta aipatu da agian pertsona fisikoen errentaren adierazpenen bidez. Hor ere jaso beharko litzateke informazio bat horren dimentsioa-edo zenbatekoa den jakiteko, eta gero dagokion estatistika, ikerketa edo estudio edo dena delako instrumentu horietan jaso. XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º Beraz, guk uste dugu, bai, arreta jarri behar zaiola kontu honi, baina ez dugu zure proposamena babestuko, agian ez dugulako ikusten egokia gaia planteatzeko modua. Esan duzu zure hitz-hartzean horrelako zerbait esango genuela agian. Bueno, hau da gure posizioa. Ez dut uste hemen utzi beharko litzatekeenik. Agian gai honen inguruan sakonago hitz egin beharko genuke, baina ez dugu uste gaur proposatutako era denik egokia. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24170 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | FERNANDEZ DE BETOÑO SAENZ DE LACUESTA | EH Bildu | Arratsalde on berriz ere. Bueno, nik uste dut erantzuna pusilanime samarra dela, pusilanime samarra. Esan nahi dut, ez duzue arazoa ukatu. Esan duzue, gainera, badaukazuela soluziobide bat, errentaren bidez. Baina egia dena da proposamenaren aurrean zuzenketarik ez daukagula. Beraz, aipatu duzuen errentaren bide hori gustatuko litzaiguke pixka bat idatzita ikustea, beltza zuriaren gainean. "El juez decidirá", jo, "el juez decidirá", ya, a ver, hombre. Egongo dira kasu batzuk eraman behar direnak epaitegietara, baina nik uste dut Jaurlaritzak egin beharko lukeela esfortzu pixka bat fenomeno hau ezagutzeko, ezta?, estatistikoki, kuantitatiboki, ondoren politikak hartzeko, esan dugu lehen. Gaurko proposamena ez da, ez dakit, mugatzeko, kontrolatzeko zentzu horretan, baizik eta ezagutzearen zentzuan. Eta nik uste dut nahiko proposamen normala dela, ikusita lehen aipatu ditudan datuak. Atari batean, alokairu guztien heren bat baldin badago gelaka, hombre, horren prezioaren bilakaerak nahitaez aldatzen du etxebizitzaren alokairuaren prezioa. Etxebizitzaren alokairu-prezioaren atzean faktore asko daude, baina hau da bat, eta ez da txikienetakoa, gelaka alokatzen diren etxebizitzak. Esan zaigu, Larrea andreak esan digu ez duela ezagutzen kasurik fidantza jartzen duenik. Ba ez dakit, nik ezagutzen ditut ikasle pilo bat gelakako alokairuan daudenak, en ese "arrendamiento de cosas" que ha dicho la señora San José. Bai, jakina, Kode Zibila aplikatzen bazaio, gauzak izango dira. Esango diet nire ikasleei ez daudela gela batean, etxebizitza batean, baizik "gauza" batean. Guztiek ordaintzen dute fidantza, batzuek hilabetekoa, beste batzuek bi hilabetekoa. Fidantzak dira, eta gero itzultzen zaizkie, akatsik edo arazorik izan ez bada. Kasu guztietan jartzen da. XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º Guk, horregatik, uste dugu fidantza horiek −ezin badira ere derrigorrez exijitu− uste dugu jartzen diren kasuetan Jaurlaritzak egin beharko lukeela saiakera bat eskatzeko eta estatistikoki kontrolatzeko. Esan dugu: aldatu dadila aldatu behar den araudia. Pixka bat irekita uzten genuen. Espero genuen, baita ere, zuen zuzenketarekin adostasun batera iristea. Guk esan dugu: uste dugu etxebizitzalegearen 54. artikulua aldatu beharko litzatekeela; eta haren garapen bezala egin zen dekretua. Ba, uste dugu hor jar litekeela. De hecho, espainiar Estatuko beste autonomia-erkidego batzuetan, kontratuen erregistroa arautzen denean eta fidantzen kudeaketa arautzen denean, hitz egiten da batzuetan ez bakarrik etxebizitzen alokairuaz, baizik eta, baita ere, suministroen alokairuaz eta zerbitzuen alokairuez. Uste dugu hor badagoela bide legal posible bat hemendik egin daitekeena, Euskal Autonomia Erkidegotik. Eta, bestela, ba, esaten dudana, pusilanime xamarra, ba, bueno, ezin da ezer egin, ez? Ba, igual, hiru hilabete barru ikusiko dugu beste titular bat zeinetan jartzen duen 500 eurotan izan ordez, Donostian badaudela ja 600 eurotan, batez beste, gelakako alokairuak. Eta, bueno, ezin dugu ezer egin. Aguantatu behar gara. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24171 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | LARREA LASO | PV-ETP | Ez nuen erantzutera etorri behar, gai honi buruzko gure jarrera argituta zegoela uste bainuen. Baina, begira, San José andrea, zuk etxebizitza-politikei buruz hitz egiten didazunean, azken egunetan egin diren proposamenei buruz hitz egingo dizut nik, guztiok harritu baikaituzte. Sareben 50.000 etxebizitza, azkenean 9.000 bihurtu direnak, Calviño presidenteordeak adierazitakoaren arabera. Azkenekoan 43.000 etxebizitza dira. Nork ematen du gehiago? Egun gutxiren buruan, 93.000 etxebizitza eraikitzeko proposamena egin du Sánchez jaunak. Badirudi Sánchez jaunak egingo duen hurrengoa izango dela 47 milioi espainiarretako bakoitzari "tori zure etxebizitzako giltzak" esatea. Izan ere, enkantean gaude hemen; eta benetan hizpide duguna da errealitate bat, lurraldean dugun zailtasun bat, are gehiago Euskadin, eta gehiago oraindik Gipuzkoan, etxebizitza duina eskuratzeko prezioei dagokienez. Eta ez gara borroka batean sartuko, ezta enkante batean ere, ea nork ematen duen gehiago, baina egoera nola hobetzen dugun eztabaidatu beharko genuke; eta zer ekarpen egiten dugun herritarrek, kasu honetan euskal herritarrek, etxebizitza duina izan dezaten, berandutu baino lehen. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Mila esker. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24172 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | SAN JOSÉ LÓPEZ | SV-ES | Bai, Fernandez de Betoño jauna, sozialistok esan dugu larderiak ez duela funtzionatzen hemen. Eta txanda honetan gure jarrera argitzen saiatuko natzaizu, aurreko hitzaldian argi geratu ez bada. Guri eskubideak zabaltzea gustatzen zaigu. Eta kontrola dela diozu zuk. Nik uste dut betebeharrak sortzea dela legeak agintzen ez duen lekuetan. Eta legea aldatzeak betebehar berriak sortzea dakar. Egun batetik bestera ere ez baita egiten hori. Kontratuaren kalifikazioan ere ezin dugu eragin; nire ustez, itun-kideen artean askatasuna dago kontratu bat modu batera edo bestera kalifikatzeko. Nire ustez, horrek erabakitzen du araubide juridiko bat edo bestea aplikatzea, kontratuaren kalifikazioak. Eta lehen hitzaldian esan dudan bezala, bide zibila edo hiri-errentamenduena da bidea. Beraz, hirierrentamenduen legearen bidez ez bada, administrazio-erregistroetan agertzeak ihes egiten digu. Onartu dugu gelen alokairua bizitokiirtenbiderako fenomenoa dela, alokairua lortzeko oztopo ekonomikoen aurrean. Baina gelen errentamendua fenomeno bat da, halaber, zuk esan duzun bezala, betikoa izan dena, ez bakarrik etxebizitzaren garestitasunagatik, baizik eta lanbidearrazoiengatik, profesionalengatik eta, ikasketen kasuan, ikasketengatik. Beraz, nik berresten dut nire lehen hitzaldia −Berasaluze andreak esan duen bezala−; horrek hausnarketa sakonagoa eskatzen du, eta ez da Etxebizitzaren Legea aldatze hutsarekin konpontzen, gaia askoz konplexuagoa delako eta dinamikak ere bai, ekimen honekin sinetsarazi nahi dena baino askoz ere ustekabekoagoa baita praxia. Arestian esan dugun bezala, ez da une egokia. Baina une horretan edo denbora-tarte horretan, 2023-2026 aldian, eta fenomeno horrek irauten badu eta zabaltzen bada, esan dugun bezala, aukera legoke AME estatistikan eragiketa berri bat sartzeko edo zabaltzeko. Ez orain. Eta, bai horixe, nik uste dut, esan dudan bezala, praxia aldatu behar dela. Besterik ez, eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24173 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | BARRIO BAROJA | PV-ETP | Arratsalde on, presidente andrea. Lehendakari jauna, sailburu jauna, legebiltzarkideok. Begira, joan den martxoaren 17an lehendakariari egindako interpelazioa, martxoaren 13an Gasteizen egindako Ipar Atlantikoko autonomiaerkidegoetako presidenteen goi-bileraren ondorioei eta adierazpenari buruzkoa, mamitu ondoren aurkeztu behar dugu interpelazio hau, mozio hau, alegia. Interpelazio hura edukiz mamitu zen, gakoak azalduz, nire ustez eman ere eman baitziren; eta, horregatik, iruditzen zait, interpelazio harekin eta haren baitako mamitze eta erantzunekin bat etorriz, Legebiltzar garen heinean ildo horretan lanean jarraitzeko betebeharra ere badugula, ezta? Interpelazioan gure planteamenduaren interesgunea izan zen autonomia-erkidegoen, kasu honetan, Galiziaren, Asturiasen, Kantabriaren eta gurearen, Euskadiren ahalegin erkideari dagokionez, geure garapenari estuki eragiten dioten gai 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 garrantzitsuen ingurukoa: energiari buruzkoak, trantsizio digitalekoak, soziodemografikoak, ingurumenekoak, Atlantikoari dagokionez; baina bereziki Atlantiko aldeko trenbide-konexioari buruzkoa. Interpelazioak −berriro diot− gakoak eman zituen autonomia-erkidegoek kasu honetan egiten duten ahaleginaren laguntzaile izan dadin Legebiltzarra. Frantziako Gobernuak trenbide-konexiorako programa aldatu izana, gaur-gaurkoz, hitzemandako konpromisoak ez betetzea da, eta hori argi eta garbi geratu da. Frantziak beste 12 urteko atzerapena iragarri du Bordele-Akize konexiorako, eta ez dago datarik Akize eta Hendaia lotzeko, Iruneraino. Hau da, ez-betetze gehiago datoz hasierakoaren ondoren, ezta? Hori guztia, gainera, Europako plangintza politiko eta estrategikoaren eta, kasu honetan, loturaeta trenbide-alorrekoaren aurka. Europako erakundeek, zehazki Europako Batzordeak, 30 urte baino gehiago daramatzate mugaz gaindiko loturei, kasu honetan Atlantiko aldekoari, lehentasuna ematen. Eta, gainera, interpelazioan gogorarazten zen bezala, Europako Batzordeak argi hitz egin du, atzerapen hori ikustea deitoratu egiten duela adieraziz; hala esan du Europako Batzordeak. Eta esan du Frantziak lehentasuna eman behar diela mugaz gaindiko zatiei, eta bere txostenetan eta hasierako plangintzan jasotzen da hori, ezta? Mozio hau gauza argi baterako egin dugu, halaber, eta gainera, baliagarria da nire ustez, eta lortzen bada, ona izango da: Espainiako Gobernuari ahalegin berezia eskatzeko Frantziak bere aurreikuspen berrituak alda ditzan. Funtsezkoa da Europar Batasunak eta Espainiako Gobernuak Frantziari trenbide-konexioaren alorrean presioa egitea. Presioaz ari gara; eta presioaz, lobbyaz hitz egin da, presioaz hitz egin da, kasu honetan horrela izan beharko lukeelako: presio politiko bat, beharren presio bat, presio ekonomiko eta sozial bat egon beharko litzatekeelako gai honekin uztartuta. Eta, jakina, zein plataforma hobea Espainiako Gobernua baino, Europako Batzordearekin batera, Frantziari presio hori egiteko. Ez da itxaron behar Espainiak Europar Batasunean duen presidentetzaren zain bakarrik, gure ustez, hor izango da eta. Guri iruditzen zaigu hori lehenbailehen egin behar dela, zeren Espainiako Gobernutik bada… Hori egitea komeni da, oraindik presidentetza horretarako hilabete pare bat edo gehixeago geratzen baitira, bada, eta nik uste dut egiten hasi beharko dela dagoeneko. Horrexegatik litzateke onuragarria, halaber, eta hala ulertu dugu, baina lehendakari jaunaren proposamen bat, dagoeneko hitz egin baitu, ondo eta modu interesgarrian egin ere, eta hedabideen bitartez jarraitu ditugu haren esanak, Frantziako eta Portugalgo enbaxadoreekin, erkidegoetako beste presidente batzuekin, martxoaren 13ko taldekoez gain, 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 eta Europako eskualdeetako lehendakariekin, bai eta Gales edo Akitaniako presidenteekin, Sánchez presidentearekin ere hitz egin dezan. Nik uste dut onuragarria izango dela hori egitea, nire ustez premia bat delako, lehentasuna delako, atzerapen horiek gure Autonomia Erkidegoa baztertzen dutelako eta Espainiako iparraldea baztertzen dutelako etorkizuneko garapenari dagokionez. Mozio honek adierazten nahi du, halaber, txalotzen dugula autonomia-erkidegoen arteko lankidetza, kasu honetan Galizia, Euskadi, Asturias eta Kantabriaren artekoa. Politikoki oso osasuntsua da, eta beharrezkoa da; izan ere, helburu erkide asko ditugu, eta agerikoa denez eskualde horiei guztiei berdin eragiten diguten arazoak dira. Eta, gainera, ez dira goi-bilera horretan izendatuki aipatzen direnak, baizik eta Espainiako eskualde gehiago eta Europako Atlantikoko eskualde gehiago daude tartean. Gainera, kolore politiko desberdineko gobernuen arteko lankidetza da, kausa erkide batengatik, kasu honetan garapena, Atlantiko aldeko garapena, iparraldearen garapena, gure autonomiaerkidegoen garapena. Taldea osatzen duten lau alderdi politikoen atzetik gobernu argiak daude, hau da, gobernu horiek babesten dituzten alderdi politikoetatik hiru Espainiako Gobernuko bazkideak dira; horregatik, gainera, interesgarria da lantalde horren lana, gobernu-talde politiko horrena, Gobernuari helaraztea, eta nik uste dut abegikorra izan beharko lukeela, Espainiako Gobernuak, Sánchez jaunak helaraz diezaion Macron jaunari, Frantziako Gobernuari, batetik, egonezina, baina baita epe horiek zuzentzeko eskakizuna ere. Hori da funtsezko osagaia: epe horiek zuzentzea. Argi dago trenbide-loturaren epe horien gorabehera, hizpide izan duguna, aipatu ditugun, aipatu ditudan gainerako gai garrantzitsuen alde lan egiten jarraitzearekin batera. Egia esan, aukera galdua izan zen urtarrileko Bartzelonako goi-bilera, Espainiaren eta Frantziaren artekoa. Goi-bilera hartan, Ardatz Atlantikoaren eta Mediterraneoko Ardatzaren aldeko apustua egin zitekeen ederki asko, baina tamalez, Frantzia eta Espainiaren arteko goi-bilera hartan, Bartzelonakoan, Ardatz Atlantikoa bigarren maila batean geratu zen. Eta horregatik egin behar izan da ahalegin hori, ikusi dugulako jada behar adinako presiorik ez zela egin, edo ez zela konpromiso nahikorik, edo Frantziako Gobernuarekin behar adinako negoziaziorik egin Korridore Atlantikoari dagokionez, aurreikusitako lehentasuna eta ezarritako lehentasuna zegoen bezala mantentzeko. Argi dago, horregatik, batasunak indarra egiten duela, eta ahalegin horiek batzeko garaia dela. Maiatzaren 13ko Gasteizko goi-bileraren ondorioei 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 buruz Legebiltzar honek emandako erabakia −horregatik dakargu mozio hau− urrats garrantzitsua da, eta beste urrats bat da Arku Atlantikoa edo Europako beste erregio atlantiko batzuk bezalako gobernuak edo esparru politikoak ematen ari diren erabakietan. Zuzenketak Korridore Atlantikoaren alde eragiteko eta estrategiak hartzeko gaitasuna duten hainbat esparru politikori eskaera egiten die, eta hori ere garrantzitsua da. Galiziako Xuntako presidentea den Alfonso Ruedak, Alderdi Popularrekoak, ere justifikatu zuen duela egun batzuk ekintza bateratu hori, hain zuzen ere, egikaritzen ez bada, arazoa handia izango litzatekeelako, eta, gainera, gure autonomiaerkidegoek lehiakortasun-galerari aurre egin beharko lieketelako. Talentu-galeraz ere hitz egiten zuen berak, batera baitoaz. Hau da, ildo horretan, hor daude autonomia-erkidegoek partekatzen ditugun helburuak. Eta nik, logikoa denez, esan behar dut, eta bat etorri behar dut guretzat, teorian, funtsezko helburua izan beharko litzatekeela handitzea, Europar Batasuna indartzea batasun politiko gisa, erregio-garapenaren bidez, edo, kasu honetan, makroeskualdearen garapenaren bidez. Eta hartarako baldintza da bat bera ere ez baztertzea, kaltea konponezina izan daitekeelako. Berriro esango dut Eusko Legebiltzarrak ahalegin hori egin dezala proposatu dugula, Espainiako iparraldeko autonomia-erkidegoen taldearen lanarekin, lanarekin eta ondorioekin bat egiten dugula jasota gera dadin. Esan beharra daukat lortu dugula, gure taldeak akordioa lortu duela Euzko Abertzaleak taldearekin eta Euskal Sozialistak taldearekin. Osoko zuzenketan gure mozioak proposatzen zuena jasotzen zuten, interesgarritzat jo ditugun beste bi puntu gehitzen zituzten, eta oso egokiak izan dira Legebiltzar honetatik esan zitekeenari dagokionez. Erdibideko zuzenketaren puntuen errepasoa egitearren, lehenengoak dio Eusko Legebiltzarrak aipatu dudan goi-bilerako ondorioen berri jasotzen duela eta haiekin bat datorrela. Eta abiadura handiko Korridore Atlantikoa behin betiko bultzatzeko estrategiarekin bat egiten duela. Argi dago hori dela funtsezkoena. Era berean, adierazten du Eusko Jaurlaritzari eskatzen diola Arku Atlantikoko Batzordearen presidentetzatik jarrai dezala interesak sustatzen eta erakunde eskudunen aurrean trenbide-interkonexioen hedapena erreklamatzen. Tira, badirudi egiten ari den zerbait dela, baina intentsitatez jokatu beharko dela iruditzen zait, oraindik ere Frantziako Gobernuak ez baitu zuzendu, ez horixe. Lanean jarraitu beharko da, halaber, Atlantiko aldeko estatu kideetako gobernuei eskatzen, eskura dituzten ahalegin guztiak egin ditzatela inbertsio erlatiboak bizkortzeko. Eta oso ondo dago hori, eta ekarpena oso garrantzitsua izan da Gobernuari sostengua ematen dioten taldeen aldetik, eta funtsezkoa Europako Korridore Atlantiko hori 2030erako martxan jartzeko. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Eta, azkenik, bai horixe, lehen esan dudana. Eusko Legebiltzarrak Espainiako Gobernuari eskatzen dio, Europako Batzordearekin batera, Frantziako Gobernuari exijitzeko beharrezkoak diren ekimenak ezar ditzala Arku Atlantikoko korridoreari dagokionez, trenbide-alorrean hitzemandako konpromisoak bete daitezen 2030eko abenduaren 31 baino lehen. Uste dut mozio eta akordio garrantzitsua dela Legebiltzar honetan, lehendakari jaunak eta Espainiako iparraldeko autonomia-erkidegoek abian jarri duten ahaleginei bultzada emateko. Eta, ildo horretan, eskerrak eman nahi dizkiet Zelaia andreari eta Prieto jaunari, alde batetik zuzenketa egiteagatik, eta bestetik akordioa lortzeagatik. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24174 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | FERNANDEZ DE BETOÑO SAENZ DE LACUESTA | EH Bildu | Azken hilabeteotan bi gezur handi egiaztatu dira Euskal Herriko abiadura handiko trenaren proiektuaren inguruan. Lehenengoa merkantzien inguruan, eta, bigarrena, Europa kontinentalarekiko loturari dagokionez. Merkantzien inguruan, azkenean, irailean, pasa den irailean, Jaurlaritzak onartu du, publikoki, duela lau urte bagenekiena; alegia, urteetan eta urteetan esan zaiguna, abiadura handiko trenean joango zirela merkantziak, gezurra izango dela, gutxienez Jundizetik hegoaldera eta aldrebes. Eta ez da edozein gezur, da arrazoi bat fundamentala zena, oinarrizkoa zena, Euskal Y-aren justifikazioan. Eta bigarrena ere Euskal Y-aren justifikazio nagusietako bat zen, Europarekin lotuko gintuela abiadura handian. Eta frogatzen ari da 10.000 milioi euroko obratzar horrek ez gaituela konektatuko Europa kontinentalarekin, abiadura handian gutxienez. Eta hori ezagutu dugu 2022ko abenduaren 12an Frantziako Estatuak argitaratu duelako, Garraio Ministerioak, txosten bat, non esaten den 2042 baino lehenago ez dela eurorik sartuko Akize eta Hendaia lotu behar zituen plataforma berria eraikitzeko. Noiz jakin dugu hori? Bost egun ondoren, ze bost egun ondoren bilera garrantzitsu bat egon zen Bordeleko, Baionako eta Irungo alkateen artean, eta manifestu bat sinatu zuten Pierre Hurmic Bordeleko alkateak, Jean-René Etchegaray Baionako alkate eta Euskal Hirigune Elkargoko presidenteak, eta José Antonio Santano Irungo alkateak. Sinatu zuten manifestu bat, esanez modernizatu egin behar zela, lehenbailehen, Bordele eta Irunen arteko ohiko trenbidea, zeren eta abiadura handiko trenaren plataforma berriaren XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º proiektua jada ez da sinesgarria. Hori esaten zuten hitz horiekin. Eta guk gehitzen dugu, ez da sinesgarria, 2042ra atzeratzen baldin bada, ba, akaso ez da tontakeria bat esatea beharbada ez dela inoiz eraikiko. Urkullu lehendakariak erantzun zigun urtarrilaren 31n, berak errespetatzen zuela idazki hori edo manifestu hori, baino ez zuela bat egiten edukiarekin. Eta gutxi gorabehera esaten zuen Frantziako Estatuak ez duela betetzen agindutakoa, 2030ean agindu omen zuelako −gero, antza, Frantziak Espainiako Estatuan daukan enbaxadoreak beste gauza batzuk esaten ditu−, bukatuta egon behar zelako 2030erako. Ondoren, Ipar Euskal Herriko beste 45 alkatek, gutxienez, eman diote babesa manifestu horri. Uste dut kontuan izateko manifestua dela, beraz, nahikoa onarpen soziala daukana. Eta gero etorri da martxoko −gure ustez− antzezlana, antzezlan bat zerbait egiten ari dela irudikatzeko. Sentsazio hori daukagu gutxienez. Norbaiti iruditu zaio ideia ona makroeskualdearen ideia zaharra kajoi batetik ateratzea eta berriz ere mahai gainean jartzea. Ideia hori aspaldi aipatzen zen, baina euroeskualdearen sorrerak alde batera utzi zuen. Baina orain norbaiti iruditu zaio ideia ona hori berreskuratzea. Eta uste dugu, bitxia iruditzen zaigu, Urkullu lehendakariari, dirudienez, ez zaiola gustatzen afektatuta dauden hiru hiri nagusietako alkateen iritzia −Baionako, Irungo eta Bordeleko alkateen iritzia−. Ez zaiola gustatzen Ipar Euskal Herriko 45 alkateren iritzia ere. Eta orain, gutuntxo batzuk bidaltzeaz gain, haserre-plantak egin, gurekin, Jaurlaritzarekin, zerikusirik izango ez balute bezala atzerapenek. Eta Revillarekin elkartu zara; Galiziako eta Asturiasko presidenteekin ere. Zertarako? Kontuz, lobby bat egiteko. Nik uste dut lobby bat sortzen denean ez dela autoizendatzen horrela, eta ez dela publizitatzen horrela. Uste dut benetako lobbyek lana isilpean egiten dutela, eta eraginkorrak izateko isilpean eramaten dutela beren lana. Beraz, hemen esaten denean lobby bat sortu dela, uste dugu beste zerbaitez hitz egiten ari garela, eta gehiago kokatu behar da propagandaren alorrean. Uste dugu lobby zaratatsu honek hori baino ez duela bilatzen. Antza, berdin dio zer dioten alkate afektatuek. Esan bezala, Euskal Y-arekin inoiz lotuta egongo ez diren Galizia eta Asturiaseko presidenteen babesa bilatu da. Lotura zail samarra daukan Galesen babesa ere lortu da. Eta uste dugu horrek ez daukala ez hankarik ez bururik. Eta gainera oso berandu dator, oso berandu dator ze dagoeneko 2020an jakin genuen frantziar Estatuko zati hori atzeratu egingo zela, orduan esan zenez 2037ra. Hori esan zuen Europako Kontuen Epaitegiak. Eta nik hemen pare bat aldiz esan dut, tribuna honetatik. Eta 2020tik ez duzue ezertxo ere XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º egin. Akaso, 2020an oso urrun ikusten ziren hauteskundeak, eta uste dugu orain, gertuago daudenez, mugimendu hauek ematen ari direla pixka bat irudikatzeko zerbait egiten ari dela, baina maiatzaren 28tik aurrera uste dugu berriz ere kajoira bueltatuko dela makroeskualdearen kontua. Gu saiatzen gara koherenteak izaten, eta beti defendatu duguna ekarri dugu mozioaren zuzenketara. Lehen puntuan eskatu dugu jada existitzen den ohiko trenbidearen modernizazioa egin behar dela. Modernizazioa diogunean, esaten dugu inbertsioak egin behar direla kortak eginez, beharrezko bikoizketak eginez eta geltokien berrantolaketa edo eraberritzea eginez. Aste honetan, adibidez, etorri dira agerraldi batera Garraio Batzordera tren sozialaren aldeko plataformako kideek, eta azaldu digute beraiek egindako azterlan alternatibo bat, datuekin esaten dutena: askoz hobea litzateke Miranda-Gasteiz-Iruña gaur egungo trena modernizatzea plataforma berri paralelo bat egitea baino. Eta ideia hori berdin-berdin balio du Bordele edo, gutxienez, Akize eta Irungo tarteari dagokionez. Araban ere, eta Nafarroan, egin zen beste manifestu bat duela jada bi urte. Pixka bat Iparralden egin duten bezala, Hegoalden ere egin zen. Sindikatu gehienek babestu zuten. Eta babestu zuten tokiko 50 entitatek baino gehiagok. Beraz, hemen ere, uste dugu gero eta babes gutxiago duela plataforma berrien eraikuntzak modernizazioaren aurrean. Eta, gainera, modernizazioaren ideia bateragarria litzateke merkantziak ere eramatearekin; abiadura handiko trenean gertatuko ez dena. Eta garrantzitsuagoa, edo hori bezain garrantzitsua, lurralde-kohesiorako ere balioko luke herrietan ere geratuko litzatekeelako tren hori. Beraz, gure mozioaren bigarren puntuan eskatzen duguna da Legebiltzar honek babesa eman diezaiola Irungo, Baionako eta Bordeleko alkateek egindako manifestuari, zeinetan esaten den gutxienez Bordele eta Irun arteko plataforma berria, AHTaren plataforma berriaren proiektua, ez dela sinesgarria, 2042 baino beranduago egingo delako. Eta uste dugu Legebiltzar honek ere babesa eman beharko liokeela, ze itxura dauka tarte hori ez dela inoiz eraikiko, urteetan eta urteetan hemen kontrakoa agindu bazaigu ere. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24175 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | MARTÍNEZ ZATÓN | EP-IU | Arratsalde on berriro. Carmelo Barriok aurkeztutako mozio honen inguruan gauza asko daude esateko, eta martxoaren 13an egin zen topaketa horri buruz ere bai, baina bai Carmelo Barrioren mozioa, bai guztiok egin ditugun horren ondoriozko zuzenketak, garraioetan eta batez ere trenetan zentratu dira. Nik ere egin nion, kasu honetan, galdera bat lehendakariari, eta esan genuen balorazio orokor positiboa egiten genuela erkidego ezberdinen arteko elkarlanaz, eta Atlantikoan kokatuta dauden eskualdeen arteko elkarlana estimatzen genuela, bai garraioaren inguruan, bai beste alor ezberdinetan ere. Zeren hemen zentratu gara −nahiz eta segur aski formatu hau ez den oso baliagarria−, energiari buruz, hidrogenoari buruz eta beste hainbat gaiei buruz hitz egin zen cumbre edo topaketa horretan. Esaten ai nintzen adostasun-puntu ugari genituela erregioen eta estatuz azpiko erakundeen arteko lan erkidearen asmoarekin, eta horixe da geure zuzenketan jaso duguna; baina gero proposamen zehatzetan ere ñabardurak badaudela, logikoa denez. Izan ere, gaurko eztabaida eta eztabaida honen bitartez kanporantz adierazten ari garena eta, nire ustez, Alderdi Popularra-Ciudadanosen asmoa da, kasu honetan, bere lehen puntuan adierazten zena eta, bide batez, erdibidekoaren lehen puntuan datorrena, alegia, abiadura handiko trenbide-korridoreaz hitz egitea. Gero, egia da, ñabardura gehiago badaude hurrengo puntuetan. Baina oso motz geratzen da Korridore Atlantikoa denerako eta Arku Atlantikoaren Batzordearen lan guztirako; baita Arku Atlantikoko Korridorerako ere, Frantziarekiko konexiotik eta abiadura handiko gure trenetik askoz harago baitoa hori guztia. Izan ere, ez horixe, ez da AHT bakarrik; AHTk, jada esan den bezala, kanpoan uzten baititu merkantziak, eta hori ez du egiten Atlantikoko Korridoreak; ezta Europar Batasunak onetsi dituen proposamenek eta planek ere. Eta, gainera, esanda dagoelako jada; Frantziak esan duena da 2042ra arte ez duela euro bakar bat ere jarriko hizpide dugun konexio horretarako; eta horren ondoriozko zerbait da Bordele eta Hendaia lotzeko konexio hori eraiki dezan Frantziako Estatuari egin behar zaion presioa. Eta ez du eraikiko, gainera, egungo trenbidea modernizatuko duela iragarri duelako dagoeneko; eta horixe da, bestalde, Fernandez de Betoño jaunak aipatu duen manifestuan alkateek eskatzen diotena, eta gure kasuan ere defendatzen duguna; ez bakarrik konexio horretarako, baizik eta adibide bat jartzearren, arestian esan bezala, baita Miranda eta Altsasu arteko trenbiderako ere; adibidez, abiadura handiko trenarentzako berariazko trenbide batek eskatzen duena baino askoz inbertsio txikiagoa eginda, gaitasun handiko trenbideak edukiko baikenituzke, ahalbidetuko dutenak −hizkera herrikoia erabiltzearren eta kanpoan ere uler gaitzaten− AVEak, 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 Alviak, Intercityak eta mota guztietako trenak ibili ahal izatea; baita merkantziak ere ibil daitezen beharrezko azpiegiturak dituztenak, Arabako proiektuaren kasuan azaldu bezala, beren aparkalekuak izan ditzaten, haien ibilbidea erraztu ahal izateko; gure zuzenketan esaten dugun bezala, merkeagoa eta ekonomikoki, ekologikoki eta sozialki efizienteagoa delako hori. Frantziak ez du hori egingo 2042ra arte. Ez daukat makilatxo magikorik, baina seguruenik ez du egingo, dagoeneko 500 milioi euro baino gehiago inbertitu behar dituelako lehendik daukagun trenbide horretan. Eta eztabaida honetan ez da egiten, halaber, Espainiako Estatuan geuri dagokigun hausnarketarik; esate baterako, Irun eta Hendaiaren arteko mugan inbertitzeaz eta bertan egin beharreko lotura guztiez. Korridore Atlantikoa, beraz, zuzenketan jasotzen dena baino askoz gehiago da. Eta, gainera, askoz gehiagokoa, askoz ere osatuagoa da egin beharreko defentsa. Izan ere, gainera, Frantziak, trenbide mailan, azpiegiturei dagokienez, dagoeneko ezarri ditu bere lehentasunak; eta haien artean ez dago ez Korridore Atlantikoa, ez Mediterraneoko Korridorea, baizik eta, Bordele eta Toulouse, Frantzia hegoaldeko bi hiri handienen arteko lotura dago. Horrexegatik, ez dugu babestuko aurkeztu den erdibidekoa, bueno, ez dugu aukerarik izan negoziatzeko, ezta sinatzeko ere. Segundo batean ja sinatuta zegoen, eta, bueno, bai, sinatzera ekarri zaigu, baina inolako negoziaketarik gabe. Eta ez dugu babestuko. Izan ere, iruditzen zaigu baita Euskaditik ere lan bat egin behar dela defendatzen dugula, Arku Atlantikoko komunitate, erregio eta estatuz azpiko erakunde guztien arteko sinergiak lantzeko. Elementu bat da, eta bat nator lehendakariak goi-bilera horren osteko prentsaurrekoan esandako hitzekin, Europako ardatz geopolitikoa mugitzen ari dela zionean, eta Europako hegoaldea atzenduta geratzen ari dela eta hor lan handia dugula egiteko; baina azpiegiturei eta trenbide-alorrari dagokienez, iruditzen zaigu guztia abiadura handiari atxikia duen begirada baino askoz zabalagoa eduki behar dela, kasurik gehienetan lehendanik dauden azpiegituren modernizazioarekin, merkeak ere ez diren modernizazioekin, hain zuzen ere; baina, beste behin ere esango dugu, abiadura handian merkantziak joatea eta beste konexio mota batzuetara joan ahal izatea ahalbidetzen duena, askoz ere efizienteagoa eta ekonomikoki, sozialki eta ingurumenari dagokionez askoz errentagarriagoa dela iruditzen zaiguna. Eta hemen bertan etxeko lan asko ditugulako halaber, guztia Frantziarekiko lotura horretan ardazten ari da, lotura hori hil edo bizikoa baita, eta, gainera, egin egingo baita. Izan ere, galdera horretan eta beste 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 hitzaldi batzuetan esaten nuen bezala, begiratzen badiogu, adibidez, orain bertan Madrilera joateko edo Hendaiatik Parisera joateko dauden ibilbideei, bihar Bilbotik Madrilera joateko goizean ateratzen den lehen trenak hamar ordu beharko dituela jakingo dugu −eta harrigarri samarra da hori Renferen aldetik ere−; eta bigarrenak bost ordu behar dituela. Eta gaur arratsaldean edo bihar goizean Hendaiatik Parisera ateratzen den lehen trenari begiratzen badiogu, ibilbide horren bikoitza egiteko 4 ordu eta 40 minutu behar dira. Beraz, lotura ona dugu Hendaiatik Pariseraino. Hendaiarekiko lotura falta zaigu, jakina, eta bertako azpiegiturak hobetzea, baina ez gaitezen horretan bakarrik itsutu. Eta, adibidez, goi-bilera horretan bertan Bilbo eta Santander arteko konexioaz ere hitz egin zenean, eta ekimen honetan ez da ezer esaten lotura horretaz. Bilbok eta Santanderrek Bizkaiko eta Kantabriako eskualdeen barnealdetik duten loturari buruz ere ez da ezer esaten. Eta ekimen honetan, halaber, ez da ezer esaten azpiegituren alorrean dugun eskasiaz, geure hirien eta herrien arteko loturen esparruan. Beraz, ideia orokor batzuk parteka ditzakegu, baina ekimen honen zehaztasunetara etorrita, guztiguztia ardaztea, presioari lehentasuna ematea, Frantziak artez eta moldez ezetsi duen korridore bat burutzean zentratzea guztia, geopolitikari eta Frantziak bere mugekin egingo duenari buruz hitz egiten ari diren analistei pixka bat erreparatzen badiegu, hau da, Frantziako hegoaldearen arteko lotura hobetzea lehenesten dela, baina ez, guk nahi dugun bezala, hegoaldean Korridore Atlantikoaren eta Mediterraneoko korridorearen arteko loturak amaitzea, Irun eta Hendaiako mugaren bitartez Frantziako gainerako lurraldeekin ondo lotuko gaituzten azpiegitura onak izan ditzagun saiatu behar dugu; izan ere, inbertsio hori egin egingo da, eta egin gabeko betebeharretan zentratuko gara, hemen ere egin behar ditugunetan. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24176 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | PRIETO SAN VICENTE | SV-ES | Presidenta. Legebiltzarkideok. Nik eskertzen dut, Carmelo Barriok egin duen bezala, berak eskertu egin baitu akordio batera iritsi izana, eta nik ere eskertuko dut ekimen hau hona ekarri izana. Eskertzen diot, Legebiltzar honetan landu ez diren zenbait gauza azaltzeko aukera emango didalako, hizpide gai dugun honen epelean. Baina modu kritikoan ere egin beharko dut, gaur uste bainuen hitzaldi ona egingo zenuela zuk, eta gutxi 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 gorabehera zeure mintzaldiaren erdira arte ondo zindoazelako; gero, ez zara gaizki aritu azkenean, baina ordurako txertatu duzu lehendakariari egin zenion interpelazioan oso presente egon zen elementuetako bat, non guztiz faltsuak diren elementu batzuk isuri baitzenituen. Beraz, akordio batera heldu bagara ere, azkenean kontzeptu batzuk argi utzi beharko ditugu Legebiltzar honetan. Begira, urtarrilean Bartzelonan Espainiako eta Frantziako gobernuen arteko goi-bilerari buruz egin zenuen interpelazioan, esan zenuen ez zela batere gogobetegarria izan. Bertan, Korridore Atlantikoaren aurrean Mediterraneoko Korridorearen aldeko apustua egin zela adierazi zenuen, eta gaur berresan egin duzu hori. Sei lerro geroago, interpelazioko hitzaldi horretan bertan, Korridore Atlantikorako akordioak Frantziako Gobernuak bere kasa ez betetzea erabaki zuela adierazi zenuen, eta hori insolidarioa eta bidegabea dela gaineratu zenuen. Bien. Baina handik minutu gutxira, zeure erantzunean, adierazi zenuen funtsezkoena Espainiako Gobernuak Espainiako zati bat ez isolatzea dela −Espainiako Gobernuak Espainiako zati bat ez isolatzea−, Bartzelonako azken goi-bileran egin omen zuen bezala, bertan konpromiso hori ahaztu egin baitzitzaion. Ikusten duzunez, kontraesan gehiegitxo daude tribuna honetan halakoak alde batera uzteko. Eta, batez ere, nahasmena sortzeko, gauza bat eta haren kontrakoa ere kritikatzeko interes handia erakusten duzulako, Alderdi Popularraren ezaugarri den ildo politikoa azpimarratzearren, etengabeko kritika suntsitzailean egotetik gertu baitago hura. Hala eta guztiz, batzuetan, ariketa hori −hemen frogatuko den bezala− barregarria izatera hel daiteke; izan ere, tribuna honetan behin baino gehiagotan adierazi duzunez, askotan ekimenak aurkeztera eramaten zaituen inspirazioa egunkariak irakurtzetik datorkizu; eta halakoak hobeto irakurtzeko aholkatzen dizut nik, ez diezaiezula osoko zuzenketarik egin kazetaritza-informazio horiei ere, eta ez dezazula, gainera, Legebiltzarra erabili joko trakets samar horretarako. Bartzelonako goi-bilera, Bartzelonako Akordioa deitu denari bide eman ziona, zalantzarik gabe garrantzitsua eta oso gogobetegarria den adiskidetasun-hitzarmen baten osagaia da; lankidetza batzen duen akordioa da −horregatik eskertzen dizut aukera, gauzak azalduko baititut hemen−, energiarekin, segurtasunarekin, defentsarekin, migrazioarekin, industriarekin eta, bereziki, trantsizio ekologiko eta digitalarekin zerikusia duten politiketan lankidetzan aritzea batzen duena. Hezkuntzan, kulturan, artean, genero-berdintasunean lankidetza batzen duen akordioa da; eta, gainera, ekonomia- eta enpresa-alorreko aldebiko urteko foroa egitea edo bi 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 herrialdeetako ministroen kontseilua egitea aurreikusten duena. Frantziak Italiarekin eta Alemaniarekin soil-soilik partekatzen duen adiskidetasun-ituna da, egungo Gobernuarekin, Gobernu sozialistarekin landu eta zigilatu dena; izan zitekeen beste gobernu batekin, derrigor sozialista izan behar ez zuenarekin, baina orduan ez zen horrelakorik gertatu. Eta, beraz, politikagintzan, nazioarteko harremanetan, kanpopolitikan, noski, dugun gaitasunaren, ekimenaren, elkarrizketaren, akordioaren, lidergoaren adierazpena da. Legebiltzarkideok, Atlantiko aldeko trenbidekorridorea atzendu ezinezko helburua da Espainiako Alderdi Sozialista Langilearentzat, sozialistek gidatzen duten Espainiako Gobernuarentzat, baita sozialistak partaide dituen Eusko Jaurlaritzarentzat ere. Halaxe da arrazoi ekonomikoengatik, logistikoengatik, industrialengatik, komertzialengatik; hala da mugikortasun-, kultura- eta gizarte-arrazoiengatik; hala da urte asko daramatzagulako horretan lanean, eta halaxe da ahalegin horretan neurri gehiago hartu ditugulako, gauza gehiago egin ditugulako eta aurrekontu handiagoa jarri dugulako Gobernuan aritu garenean, Alderdi Popularrak gobernatu duenean baino. Agian hortik dator kontzientzia txarra, eta horrek dakar kritika gehiegi egin beharra, nahiz eta faltsua izan. Gehiago esango dizut, Barrio jauna, Gobernu sozialista batekin egin da, 2018an, ipar-mendebalde osoa korridorean sartzeko eskaria, eta 2021ean sartu zen indarrean barne-hartze hori, bestela Galizia isolatuta geratuko baitzen, besteak beste. Amaitu al duzu, Barrio jauna? Garrantzitsua iruditzen zaidan datu horren haria gal ez dezazun. 2021ean sinatu zen Galizia korridore horretan egotea, bestela isolatuta geratuko baitzen, Rajoyren Gobernuak isolatuta baitzeukan. Sozialistok, orain eta beti, autonomiaerkidegoen arteko eta gobernu eta erakunde ezberdinen arteko lankidetza partekatzen dugu; lankidetza partekatzen dugu berezko helburua den heinean; interesatzen zaienean isolamenduaren maldan behera abiatzen direnen aurka partekatzen dugu; eta erkide ditugun helburuengatik partekatzen dugu are gehiago eta, kasu honetan, partekatzen dugu Europar Batasunaren helburu bat ere badelako. Bartzelonako goi-bileran, Pedro Sánchez Espainiako Gobernuko presidenteak esan zuen −eta halaxe dio aurtengo otsailaren 22ko Diputatuen Kongresuko Bilkuren Egunkariak; bertan, zuek baduzue ordezkaritza hura berrikusteko, beharrezkoa ez den arren, Internet bidez egin dezakezue eta− bilera ugari egin zirela Bartzelonako goi-bilera horretan, eta konpromiso ugari erdietsi zirela. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Horietako bat argi eta garbia da: obra hori 2030erako amaitzeari buruzkoa; konpromiso hori Garraioko ministroak eta Frantziako haren kideak, eta Espainiako presidenteak eta Frantziako Errepublikakoak, Macron jaunak, landu zuten; eta Europar Batasuneko erakundeek ere konpromiso hori beretu egin dute. Bartzelonako goi-bileraren ondoren, iragarri du Frantziako Gobernuak bere kasa gorabehera teknikoak eta aurrekontu-arazoak dituela −hori da orain arte eman duen azalpena−, antza denez, diodan bezala, goi-bileraren ondoren agertu direnak, eta obra 2042ra atzerarazten dutenak. Sozialistok bat gatoz ahots gehiago altxatzearekin. Horretan ari da gurea −hemen ari da eta leku guztietan ari da−, baita Europar Batasunarena ere. Europako Batzordeak egin du, eta Frantziari eskatu dio lehentasuna eman diezaiela mugaz gaindiko pasabideei, Europako Parlamentuak ere are oraintsuago adierazi duen moduan. Macron presidenteari ihardesten dioten ahotsak badaude Frantzian ere. Ez dira soilik alkateen protestak korridore hori egin dadin; Frantzian ere badaude protestak eta Macroni presioak hori egin dezan. Akitania Berritik bertatik Alain Rousset presidenteak egin ere egin du, ohartaraziz, gainera, bere herrialdearentzat jokoan dagoela Europako finantzaketa; izan ere, ez da ahaztu behar Frantziak egiten duena Europako finantzaketarekin ere egiten duela, eta Europar Batasunaren barnean ere erantzukizunak eta konpromisoak badituela. Eta Europar Batasuna bere erakunde guztietan, betearazlean nahiz legegilean, buru-belarri ari da, hori 2030ean egitearen alde. Bat gatoz Galizia, Asturias, Kantabria eta Euskadiko autonomia-erkidegoek ahotsa altxatzearekin. Bat egiten dugu ahots guztiek bat egitearekin, eta behar den guztietan Bruselara eramatearekin. Ez gatoz bat gezurretan aritzearekin, engainatu edo nahastu nahi izatearekin, Alderdi Popularrak Bartzelonako goi-bileraren emaitzei buruz, edo Espainiako Gobernuak herrialdearen zati bati, Mediterraneo aldekoari, mesede egin eta Atlantikoa isolatuta uzteko duen interes politikoaz ari denean egiten duen bezala. Begira, Barrio jauna: Estatuko Aurrekontu Orokorrak. Entzun, gogoratu eta apunta ezazu, ez ahazteko. Bi korridoreetarako aurreikusitako inbertsioen batura: 3.343 milioi aurtengo ekitaldirako. Horietatik, 1.695 Mediterraneo alderako, 1.648 Atlantiko alderako. Frantziak aldatu du bere konpromisoa, berak zuzendu behar du, eta hari eskatu behar zaio hori egitea. Eta horrelaxe islatzen da aurkeztu dugun zuzenketan. Zuzenketak ondo islatzen du, halaber, interkonexioen beharra; baina kontuz, eta hori guztien kontua baita, ez bakarrik trenbideena, baita politikena ere. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Euskadi indartsuagoa da Kantabriarekin, Asturiasekin, Galiziarekin eta Espainiarekin batzen denean. Guztiok dakigu zibilizazioak garai honetan dituen buruhausteen muntak erantzun sendotuak beharko dituela, politikagintzaren eremuak ekonomiaren, lankidetzaren, klimaren, energiaren eta beste atal batzuetako erronken antzekoak direlako. Mundu mailako esparruak dira, non tokikoa aintzat hartu behar baita, baina mugek zaildu egiten baitute inkomunikaziorako erabiltzen direnean, zentzutasuna nagusitzen den arte. Energia-interkonexioekin gertatu da. Frantziar nazionalismoaren klabean jokatu zuen gure aldameneko herrialdeak, eta partzialki aurka agertu zen, eta zuzendu egin behar izan du. Ona da Espainiako Gobernua eta Europako Batzordea hertsatzea. Ona da, eta horregatik egiten dugu guk ere. Izan ere, gure aldetik hertsatzeak, Legebiltzar honek hertsatzeak, hark egindako ekimenak eta kudeaketak babestea ere esan nahi du. Ahaleginak batzea eskatzen du, 2030a baino lehen iritsi behar den konponbidearen aldeko apustu bateratua egitea. Eta, horregatik, oso ados gaude hau gaur hona ekartzearekin, eta funtsezko kontzeptuak argitu izanarekin; eta espero dut, Barrio jauna, kontuan izango dituzula, zeren, Churchillek zioen bezala, litekeena da botoa ez aldatzea, baina iritziz alda daiteke. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24177 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | ZELAIA MARKAIDA | EA-NV | Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea, lehendakari, sailburu eta legebiltzarkideok, arratsalde on denoi. Asko hitz egin da jada martxoaren 13an Europako Ardatz Atlantikoa bultzatzeko asmoez, eta Ipar Atlantikoko Autonomia Erkidegoetako presidenteen goi-bilerari buruz. Lehendakaria, Arku Atlantikoko Batzordeko presidentea den heinean, izan zuen buru presidenteen goi-bilera horrek, eta Euskadik ardatz atlantiko horren garapenaren lider eta eragile gisa duen betekizun naturala ere bere gain hartu zuen. Bilera horren katalizatzaileetako bat −gaur hemen aipatu den bezala, nahiz eta ez zen bakarra izan− Frantziako Gobernuak bere kasa hartutako erabakiak sortutako kezka izan zen; izan ere, erabaki horrek erakarriko luke iberiar penintsularen eta kontinenteko gainerako lurraldeen arteko trenbidelotura atzeratzea, isurialde atlantikotik. Lehendakariak martxoaren 17an iragarri zigun, mozio honen aurreko interpelazioari erantzunez, 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 Ardatz Atlantikoaren bultzada horrekin aktore gehiagok bat egingo zuten itxaropena. Eta azken aste hauek ederki erakutsi digute bere proposamenak izan duen harrera garrantzitsua, ikusi baitugu hasierako adostasunarekin bat egin dutela ondoren Nafarroako Foru Komunitateko lehendakariak eta Akitania Berriko presidenteak. Galesko ministro nagusia ere bat dator Atlantikoko lurraldeen arteko lankidetza handiagoa behar dela dioen planteamenduarekin, sustatu nahi den makroeskualde atlantikoan parte hartzeko Galesek duen interesaz gain; izan ere, makroeskualde horren helburua ez da korridore atlantikoaren burutzapena defendatzea bakarrik, baditu eta interes gehiago ere. Jarduleen batura horri −le felicitamos, lehendakari, por su liderazgo−, arestian nioen bezala, interes partekatuak defendatzeko ideologia politiko desberdinetako jarduleen batura horri gehitu behar zaio Europako Parlamentuko Garraio eta Turismo Batzordeak emandako babesa ere, joan den astean, Europa barneko garraio-sareak osatzen dituzten azpiegituretako inbertsioen plan zuzentzailea berrikusten duen txostena bozkatu baitzuen hark. Bertan, 2030eko epeari eutsi egiten zaio iberiar penintsularen eta gainerako kontinentearen arteko trenbide-konexiorako, Korridore Atlantikoa deritzona eratzeko. Gainera, mapetan ezarri du Bilbo eta Santander arteko trenbide-lotura ere. Batasuneko kide diren estatuen artean botilalepoak desagerraraztea, garraiobideen arteko konbinazio efizienteagoak sustatzea, eta saturazioegoerak gertatzen diren guneak erauzteak Euskal Y-a eta hark Frantziako sarearekin duen lotura lehentasun handiko sare gisa adierazten jarraitzen du. Bidenabar, aipatzekoa da aste honetan bertan Espainiako eta Portugalgo garraioko ministroek elkarrekin gutun bat igorri diotela Frantziako kideari, haren laguntza eskatuz mugaz gaindiko tarteak bultzatzeko. Baina Atlantikoko trenbide-sarearen defentsa ez zen bileraren helburu bakarra izan. Lehendakariak martxoaren 17ko hitzaldian adierazi zigun bezala, bilera hau esparru zabalago batean zentratu zen. Lurralde atlantikoen erronka erkideak ere jorratu zituen, aipatutako trenbide-konexioez gain, hidrogenokorridorearena ere sustatzeko, ibilgailu elektrikoak kargatzeko sarearen mapen hutsuneak betetzeko, trantsizio berde, digital eta soziodemografiko hirukoitzerako; eta, nola ez, eremu posible guztietan beren interesak elkarrekin defendatzeko proposamenak partekatzeko, baita makroeskualde atlantiko bat sortuz ere. Makroeskualde atlantikoa sortzeko proposamen horrek mugarri garrantzitsua izango du maiatzaren 23tik 24ra bitartean, Arku Atlantikoko Batzordearen urteko batzar nagusia Cardiffen egiten denean; baita aurtengo bigarren seihilekoan ere, Espainiak Europar 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 Batasuneko presidentetza duen bitartean, hura sortzeari Espainiak eman diezaiokeen bultzadarekin, lehendakariak berak Sánchez presidenteari eskatu dion bezala, bultzada hori susta dezan. Idatzizko hedabideren baten editorialean irakurri ahal izan dugu −eta hitzez hitz aipatuko dut−: "Orain AHTk makroeskualde bat behar du". Ekimenaren kritika modura, noski. Nik gaineratuko nuke AHTk, hidrogeno-korridoreak, ibilgailu elektrikoak kargatzeko estazioen garapenean dauden hutsuneak betetzeak, eta Arku Atlantikoko lurraldeek partekatzen dituzten beste hainbat eta hainbat interesek behar dutela hori. Lobbyaz hizketan ari dira baten batzuk −konnotazio negatiboa emanez, noski, hitzari− adostasunak bilatzeko eta Euskadiren interesak defendatzeko lehendakariak egindako mugimenduak kalifikatzeko. Aitortzen dut nahiago dudala ingelesez haren jatorrizko adierak duen zentzu positiboa. Beste batzuk aditu ditugu kudeaketa horiek gutxiesten edo haiei balioa kentzen, arku atlantiko zabalago baten ustezko existentzia argudiatuz eta lehendakariaren jarduera diplomatikoarekin harrituta agertuz. Eta honaino iritsita, neure buruari galdetzen diot: ¿no es esa la labor de un lehendakari? Lehendakariaren lana ez al da, hain zuzen ere, berak ordezkatzen dituen herritarren interesen alde gizalegezko presio demokratikoa egitea, hau da, dagokion tokian lobby-lana egitea? Euskadiren berezko lekua beti izan da Ardatz Atlantikoaren motorra izatea; beraz, oraingo honetan ere, lidergo natural hori egikaritzen ari gara, biztanleriaren interesen mesedetan, batez ere Euskadiko biztanleriaren interesa, baina baita ardatzean barne hartuta dauden lurraldeetako biztanleena ere, 60 milioi pertsona inguru biltzen baititu hark. Euzko Abertzaleen taldetik uste dugu baietz, lehendakari, hori dela bidea: gure interesak Europan defendatzea, ez inoren kontra, ezta inoren gainetik ere, baina bai bidezkoa deritzoguna defendatzea, Euskadiko biztanleriaren bizi kalitatea hobetzea. Eta ezin dugu ahaztu bizi-kalitate hori mugikortasuna hobetzetik ere badatorrela. Eta horretara bideratuta dago trenbide-korridore atlantikoa eta haren erabateko interkonexioa epearen barruan egitearen defentsa. Ezin dugu ahaztu, halaber, konektibitateak berebiziko garrantzia duela eskualde baten garapen ekonomiko eta sozialean, eta gure lurraldearen lehiakortasun ekonomikoa mantendu eta hobetzean. Lehiakortasun ekonomiko eta gizarte-garapen horretan lanean jarraitzen du Eusko Jaurlaritzak egunez egun, bere eskumenen esparruan; eta hainbat adierazlek nota ona jartzen digute. Horietako batzuk besterik ez aipatzearren: per capita errentaren sorkuntza −buru 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 baikara haren sorkuntzan−; Europako eskualde berritzaileenetako bat izaten jarraitzen dugu. Eta, nahi izanez gero, Gini koefizientearen emaitzei ere erreparatu diezaiekegu; errenta altuen eta baxuen arteko aldea neurtzen du koefiziente horrek, eta Europako hegoaldean uharte bat garela erakusten du, eredutzat hartzea gustatzen zaigun iparraldeko herrialdeen mailan gaudelako, gizarte-kohesioaren indize oso altuarekin. Hau da, Euskadik lantzeko eskumen propioa duen garapen ekonomiko eta sozialeko eremu guzti-guztietan etxeko lanak egin ditugu, oso ongi bat ateratzen duela erakusten duen emaitza egiaztagarri batekin. Baina zer gertatzen da eremu batera iristen garenean, demagun, trenbide-konektibitatearenera, kasu honetan, gure lehiakortasun ekonomikoa mantentzeko eta garatzeko funtsezko esparrura, baina ez dena gure eskumen esklusibokoa? Zoritxarrez, abiadura handiko trenaren garapenean, gobernu eskudunei dagokien suspentsoaren adibide latza daukagu. Lehenik eta behin, Espainiako gobernuei, Korridore Atlantikoaren garapena behin eta berriz atzeratu delako; eta oraingo honetan, batez ere Frantziako Gobernuari, Korridore Atlantikoaren garapena kutxa batean gordetzen saiatzeagatik. Euskadiren interesak defendatzeko gogotik lanean emandako asteak izan dira, ikusi ahal izan dugun bezala, lehendakari jauna. Gobernu eskudunek beren konpromisoak atzeratu edo betetzen ez badituzte, gure politikak oso modu negatiboan baldintzatzen dituztenez, eta gure lehiakortasuna jokoan dagoelako, iruditzen zaigu egokia dela, lehenik eta behin, lehendakariak erakutsi duen lidergo-lanari balioa aitortzea −felicitarlo por el acuerdo y el apoyo alcanzado, tanto de los territorios colindantes como de Europa−; eta ezinbestekoa dela, halaber, beharrezko ahalegin guztiak egiten jarraitzea, adostasunak bilatzen eta aliatuak batzen jarraitzea. Azken batean, dagokion presioa egiten jarraitzea, Euskadirentzat berezkoa den rol horren bidez, hau da, Ardatz Atlantikoaren garapenaren motor eta lider izatearen bitartez. Beste barik, eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24178 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | BARRIO BAROJA | PV-ETP | Eskerrik asko, presidente andrea. Bien. Bueno, adostasunarekin geratuko naiz ni, hori baita garrantzitsuena. Uste dut eztabaida bat 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 ekarri dugula, interpelazio baten ondoriozkoa eta eman zitzaigun informazio interesgarri bati buruzkoa, berriro esango dut. Uste dut ekarpenak egin zirela, lehendakariak bere iritzia eman zigula. Ez dut hura berresango, ez baitut, noski, lehendakariak esandakoa hemen berriro esan nahi, baina Prieto jaunari aholkatzen diot lehendakariak aipatu zituen gaiak irakur ditzala. Zinez esaten dizut bat gatozela, funtsean, balorazio batzuetan. Ez naiz Bartzelonako goi-bileran pausatuko. Nahi baduzu, "ez zela gogobetegarria izan" esamoldea kendu egingo dut. Beharbada gogobetegarria izango zen, baina puntu beltz bat izan zuen, hau da, gaiari dagokionez Ardatz Atlantikoari lehentasunik eman ez izana. Horixe frogatu delako; hori ere lehenago eskatu zitzaion, eta horrela geratu da hori. Gutxienez ziurtatu izana kontu horiek eta atzerapen horiek gero ez zirela gertatuko. Edonola ere, nik eskertzen dizut eztabaida aberastu egin duzulako, nik ere ezagutzen ez nuen informazioa ekarriz, jakina, zuk eskuragarri izan ditzakezun eta guri ondo datozkigun zenbait gobernugakori buruz. Hau da, nik uste dut ekimen parlamentario bat ekarri dudala, herrialde-ekimen bat, zeren eta, nire ustez, funtsezko elementua da herritarrak, enpresaburuak, merkatariak, mota askotako erakundeak gogotik kezkatuta egongo direlako gaur egun Frantziako Gobernuaren erabakiarekin. Eta, jakina, erabaki horren aurka, edo erabaki horren inguruan, erreakziona daiteke; eta demokratikoki egin nahi da hori, honelako erakundeen bidez edo gobernuen bitartez, bai eta elkartzen diren gobernu autonomikoen bidez ere; eta, halaber, espero dugu Espainiako Gobernuak egitea, eragina duen eta erantzun behar diogun erabaki horri dagokionez. Eta, horregatik, eskakizun hori hor dago. Eta iruditzen zait etorkizuna izango duela, ezta? Berriro esango dut: gai asko jorratu zituen goibilerak eta, gainera, normala da, elkarren ondoko herrialdeak gara, Frantzia eta Espainia, hau da, goibilerak egin behar ditugu eta, jakina, berriro elkartu eta guri eragiten diguten gai askori buruz hitz egin behar dugu; baina gai hori puntu beltza da gaur. Gai hori puntu beltza da eta, jakina, Bartzelonako goibilera horretan ez ziren gai izan puntu beltz hori desblokeatzeko; eta hori, nire ustez, kalifika daiteke, ez dut uste horrela ez denik. Iruditzen zait akordioa dela egokia, eta geure gain dauden mehatxuak gainditzeaz arduratzea; eta oso larria da hizpide dugun hau. Hau oso larria da gure etorkizunari dagokionez, gure lehiakortasunari dagokionez, enpleguari dagokionez… eta larria da hau. Iruditzen zait hori dela funtsezko osagaia. Beraz, eztabaida interesgarria ekarri dut nik eta, gainera, eskerrak ematen dizkizut aberastu egin duzulako, zure osoko zuzenketarekin aberastu egin duzulako, aberastu egin duzuelako. Iruditzen zait askoz ere osoagoa dela, eta uste dut horretan jarriko dugula 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 arreta. Espainiako Gobernuak egin beharko du berak erabakitzen duena, baina ni ere pentsatzeko moduan nago gaur egun Espainiako Gobernu bat, gaiari dagokionez eta Korridore Atlantikoari eta trenazpiegitura atlantikoei dagokienez, Europar Batasunak darabiltzan irizpide batzuekin batera, funtsezko elementua dela eta lehenbailehen lanari ekin beharko litzaiokeela. Nik lehendakariarekin, baita erdietsi dugun akordioaren espirituarekin ere, partekatzen dudan balorazioa da hori. Beraz, nik egin nahi dudana ez da, une honetan, zurekin eztabaidan aritu edo aurrez aurre jarri, alderantziz baizik, hau da, pozik egon, akordio garrantzitsu bat lortu dugulako, autonomia-erkidegoek, kasu honetan, lehendakariak Gasteizen bildu dituen erkidegoek, egingo duten lan instituzionalarekin batera. Bien. Bueno, Fernandez de Betoño jauna, bada, tira, aizu, Bilduren obsesioa eta Euskal Y-arekin duen historia ikusita, ikusten dugu oraindik ere gurpiletan trabak jartzen saiatzen direla. Nire ustez, Frantziako Gobernuak gai horien inguruan dituen jarrerekin poztu ere egingo zarete, ezta? Ezin zaio, Fernandez de Betoño jauna, antzerkia, antzezpena deitu −deskalifikatu egin duzulako; ni ez naiz topaketa horretako protagonista, baina beste erakunde batzuk, bai−, ezin zaio antzerkia deitu topaketa historikoa izan denari; baita Espainiako autonomia-erkidegoen artean ere, gure etorkizunari, belaunaldi berrien etorkizunari, enpresen etorkizunari, merkataritzari, bide-azpiegiturei, eragiten dieten gaiei buruz hitz egiteko. Ez dakit. Ezin zaio antzerkia deitu Espainiako iparraldean presio erkidea egitera eta protesta egitera eta gai horiek gainditzeko ekimenak lantzera biltzen den norbaiti. Horri ezin zaio antzerkia deitu. Zuek bide horretatik bilatzen duzue beti deskalifikazioa, gaur egun, gainera, autonomia-erkidegoak batzen dituzten ahaleginei dagokienez. Zuri, seguruenik, ez zaizu gustatuko Espainiako Estatuko autonomia-erkidegoek elkarrekin lan egitea etorkizuna edo etorkizuneko aurreikuspenak indartzeko eta, batez ere, arriskuei eta mehatxuei aurre egiteko. Horixe da EH Bilduren ibilbideko, ibilbide-orriko osagai bat, eta hor dago. Eta Martínez Zatón jauna: gauzak falta direla. Jakina, falta dira gauzak, bai horixe. Baina horrexegatik −zu ere xehetasunetan murgiltzen baitzara, ezta?− nik uste dut ekimenean esaten dugunean partekatzen dugula eta geuretu egiten dugula, eta Gasteizen goi-bileran adostu zen adierazpena ezagutu eta partekatzen dugula… La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24179 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | BARRIO BAROJA | PV-ETP | … hablamos de todas esas cosas. Eta uste dut hori dela batzen gaituen funtsezko elementua, zuk, segur aski, ederki ontzat eman ahalko zenukeen akordio horretan. Eskerrik asko. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24180 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | FERNANDEZ DE BETOÑO SAENZ DE LACUESTA | EH Bildu | Bai, hemen esan da uharte bat garela Europako hegoaldean, eta hori da arazoa, Zelaia andrea, uharte bat dela Euskal Y-a. Hori da arazoa; horregatik sortu da antzezlan hau: makroeskualdearen antzezlana. Eta ez bakarrik asmo propagandistikoez, lehen esan dudan bezala. Nik uste dut atera dela kajoi batetik, hautsez betetako kajoi batetik, beste asmo batekin ere bai, eta da atentzioa desbideratzeko, atentzioa desbideratzeko kudeaketa desastroso batetik. Eta kudeaketa desastroso horretan, ados gaude, espainiar Estatuak badu erruaren zati bat. Zuk eman diozu suspentso bat, baina ez da suspenditu behar den bakarra, ze Jaurlaritza ere ari da bere lanak egiten kudeaketa desastroso horretan. Ze, klaro, hemen hitz egiten da atzerapenez, baina zenbat atzeratu dira Jaurlaritzaren esku dauden tarteak? Ze obra honek −obratzar honek− irailean 17 urte betetzen ditu, eta, 17 urte horietatik, zenbat urte dira Jaurlaritza Hernani eta Astigarraga arteko 2,4 kilometroak egiten ari dela? Zenbat urte? Hamar urte baino gehiago dira tarte hori egiten ari dela; eta oraindik ez du bukatu. Esaten du igual datorren urtean bukatuko duela. Igual. Edo ez. Eta goazen ikustera mugaren alde batean eta bestean gertatzen ari dena obra honekin, ze hau guztia muntatu da, besteak beste, Frantziak esan duelako ez duela 2042 baino lehenago euro bat sartuko plataforma berria eraikitzen. Eta, ondorioz, Bordeleko, Baionako eta Irungo alkateek eskatu dute gaur egun dagoen trenbidearen modernizazioa. Eta zer egiten ari zarete zuek mugaren beste aldean, mugaren alde honetan? Hori. Begira, berdez dagoena da Astigarraga eta Irun Donostiatik lotzen duen gaur egungo trenbidea. Hori modernizatzen ari zarete. Kasu honetan Adif ari da egiten obra hori. Sartzen ari da hirugarren errail bat. Ez da egiten ari AHTaren plataforma berri bat. AHTaren plataforma berria gorriz dagoena da. Zenbat dago eginda plataforma berri horretaz? Zenbat zentimetro daude eginda? Cero. Ez duzue hasi obra hori. Ez da hasi. Eta hori enkomienda bidez daukazue zuek, egiteko. Are gehiago, sartuta zegoen Euskal Y-aren hitzarmen orokorrean, eta kendu egin duzue azken urtean, kendu egin duzue hitzarmen horretatik, zeren eta ez zineten ailegatzen bertan ezartzen ziren epeetara. Alegia, zuek ere atzeratzen ari zineten eta hori kendu egin duzue hitzarmenetik. Eta, beraz, oraintxe bertan, zati gorri hori ez dago hasita. Zatitxo bat bakarrik dago proiektatuta eta bestea ez dago ezta proiektatuta ere. XII. legegintzaldia / XII legislatura N.º Beraz, eskatzen ari zarete Frantziak egin dezala tarte batean plataforma berri bat oraingoz loturarik izango ez duena Bidasoaren hegoaldera. Hori ari zarete eskatzen. Ez dugu ezer ulertzen. Uste dugu benetan modernizatu beharko liratekeela gaur egun dauden trenbideak. Esan dugu lehen, alternatibak badaude, frogatuta dago datuekin. Eta urrunago joan gabe, Barrio jaunak eskatzen dit Estatuko beste autonomia-erkidegoak jartzeko adibide gisa. Zer egingo da Castejón eta Logroño artean, Barrio jauna? Ze, hor ere, plataforma berri bat zegoen proiektatuta. Eta EAJ ere atera zen horren kontra hitz egitera. Zer egingo da? Modernizar. Modernizatu egingo da Castejón eta Logroño arteko trenbidea, gaur egun dagoena. Eta zer egingo da Teruel, Zaragoza-Teruel eta Canfranc artean? Plataforma berri bat? Ez. Modernizatu egingo da gaur egun dagoen trenbidea. Eta hori da guk eskatzen duguna. Eta uste dugu logikoena litzatekeela hori egitea Miranda, Gasteiz eta Altsasu artean, eta Iruñera ailegatuz. Eta, baita ere, logikoena litzateke, Baiona, Irun eta Bordeleko alkateek dioten bezala, Bordele eta Irun artean. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24181 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | PRIETO SAN VICENTE | SV-ES | Presidente andrea, legebiltzarkideok. Barrio jaunak oso erantzun gozoa eman du, eta nik ere gauza bera egin nahi dut; baina betiere gauzak argi eta garbi utziz. Bartzelonako goi-bileran Korridore Atlantikoaren gaia jorratu zen. Espainiako Garraioko ministroa Frantziako kidearekin bildu zen; eta Frantziako Errepublikako presidentearen eta Espainiako Gobernuko presidentearen artean ere topaketa bat izan zen. Eta adostu zuten, tira, adostu…, planetan zetorren hori, 2030eko konpromisoari eutsi zioten. Gero, albistegietan ikus daitezkeenez, 2042koarekin atera zen Frantziako Gobernua. Noiztik zeukaten pentsatuta, ez dakit. Noiz erabakia zuten ere ez. Are gehiago, Frantziako Gobernuak publikoki eman dituen azalpenak dira aurrekontu-arazoak eta arazo teknikoak dituela. Ez dakit zein diren arazo teknikoak. Baina geroagoko kontua da. Eta, beraz, ezin zaio Espainiako Gobernuari erantzukizunik leporatu Espainiako Gobernuak hura betearazteko gaitasunik ez duen erabaki baten inguruan. Presioa egiteko gaitasuna badu, Europako erakundeetatik, Espainiako erakundeetatik eta leku guztietatik bultzatzeko gaitasuna badu. Baina Frantziak 41 zk. 2023.04.20 / 20.04.2023 egin behar du hori. Guk ezin dugu obra egin. Beraz, tira, jar dezagun erantzukizuna dagoen lekuan; eta Frantzian dago une honetan. Eta batu ditzagun ahalegin guztiak pitzadurarik gabe, presio handiagoa egiten duelako eta askoz eraginkorragoa delako, obra hau 2030 baino lehen amai dadin. Niri ez zait gustatzen beharrik gabe ika-mikan aritzea, gauza batzuk alde batera utz baitaitezke. Baina abiadura handiko trenaren atzerapenengatik Espainiako Gobernua edo Espainiako gobernuak bertan behera utzi behar badira, Alderdi Sozialistako gobernuak eta Alderdi Popularreko gobernuak daude halakoen artean −eta esan ere Euzko Alderdi Jeltzalearen bozeramaileari esango diot− nik suspentsoa onartzen dudala, egia baita atzeratuta dagoela. Baina hemen masta bakoitzak eutsi beharko dio bere oihalari. Nik ere banatzen ditut suspentsoak. Izan ere, Legebiltzarraren areto honetan, 2019an, gogoan ditut Maroto jauna, garai hartan Gasteizko alkatea zena, eta Oregi andrea, Espainiako Gobernuarekin abiadura handiko trena 2019an Euskadin egoteko akordioa zegoela iragarriz. Eta suspentso gehiago jar ditzaket. Izan ere, gu Eusko Jaurlaritzara iritsi ginenean, Patxi López lehendakariak bere Jaurlaritza osatu zuenean, ikaragarria izan zen abiadura handiko trenaren garapenak Euskadi osoan izan zuen bultzada, 1etik 100era pasatu baitzen. Aurretiaz ia guztia gariereintzako fasean zegoelako. Nik nahiago dut ekarpenik egiten ez duten gauzekin ez endredatu. Baina tira, suspentsoak banatzea bada kontua, bueno, banatuko ditugu suspentsoak. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24182 | |
12 | 141 | 20.04.2023 | ZELAIA MARKAIDA | EA-NV | Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea. Señor Fernandez de Betoño: ha mencionado la obra de teatro, eraiki asmo den makroeskualdeari buruz ari zinela. Kasu honetan niri beste antzezlan bat datorkit burura. Zehatz-mehatz, Hamilton antzezlana, non, behin eta berriro, pertsonaia honek, historiari buruz komentatzean, aipatzen zuen zelako garrantzia zeukan gauzak gertatzen diren gelan egotea. Gauzak gertatzen eta erabakitzen diren tokian ahotsa izatea, esango nuke nik kasu honetan. Bide horretatik doa proposamena. Aipatu duzu lobbyek isiltasunean egiten dutela lan. Bueno, isiltasunean, zaratatsu... bide asko dauzkate lobbyek lan egiteko. Kasu honetan bat ere ez da itxi. Aipatu duzu, baita ere, zuen apustua modernizatzea edo modernizatzeari buruzkoa dela. XII. 2023.04.20 / 20.04.2023 Bueno, Eusko Jaurlaritzak defendatzen duen planteamenduaz bestelakoa da. Iruditzen zait Eusko Jaurlaritza ez dabilela horren desbideratua Europar Batasunak berak ere aukera hori defendatzen duenean. Eta, lehen esan dudan bezala, babesa eman dio proiektua egiteari. Uharte bat ere aipatu duzu, nire hitzak kontestuz ateratzen. Baina, hain zuzen ere, uharte bat bezala gera ez gaitezen bideratuta dago makroeskualdearen sorkuntza. Hain zuzen ere, Europan diharduen presio-ardatza ekialderantz aldatzeagatik, eta horrek dakarren arriskuagatik, bere garaian lehendakariak esan zuen bezala, ardatz atlantikoa fokutik kanpo gera liteke eta, hain zuzen ere, ez dugu isolatuta geratu nahi. Ildo horretatik bideratzen da makroeskualde bat sortzeko proposamena, indarra izateko, presioa egin dezakegun lekuetan ahotsa izateko. Señor Prieto: nik aipatu dizudan suspentsoa itzuli nahi izan didazu. Esan behar dizut akordio hori ez betetzea ez zela Eusko Jaurlaritzarena izan. Badakizu −iruditzen zait badakizula− nork egin zuen ez-betetze hori: Espainiako Gobernuak. Eta une horretan Espainiako Gobernuan nor zegoen ere jakingo duzu. Besterik gabe, Barrio jaunari eskerrak emanez amaitu nahi nuke. Lehenik eta behin, mozioa osoko bilkurara ekarri duelako eztabaidatu ahal izateko, eta Eusko Jaurlaritzak egiten duen interesen defentsa mahai gainean jarri ahal izateko. Eskerrik asko akordio batera heltzeko agertutako jarreragatik. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/f6c84505-0a92-48b2-ba8b-0e9d65334d38 | parl_eu_24183 | |
12 | 155 | 14.09.2023 | GIL VEGAS | Mixto-Ciudadanos | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Eskerrik asko, presidente andrea. Arratsalde on, lehendakari jauna, legebiltzarkideok. Ganbera honetan honelako eztabaida batean parte hartzen dudan lehen aldia da gaurkoa. Eta nire alderdiaren izenean, Ciudadanosen izenean, bakarrik hitz egiten dudan lehen aldia da. Ospatu egiten dut Ganbera honetan dagoen zentro liberal erreformistako alderdi bakarrak zer pentsatzen duen eta zer proposatzen duen azaltzeko aukera hau, errespetu osoz, baina ahalik eta askatasun eta argitasun handienarekin. Nire hitzaldian, Euskadiko egoera politikoa aztertzetik hasiko natzaizue; Jaurlaritzaren lana ere aztertuko dut, eta azkenik, legegintzaldiaren azken zati honetan gure jarduera parlamentarioa gidatuko duten proposamenak azalduko ditut. Politikagintzari dagokionez, politikagintzaren aldetik, gure ikuspuntutik, Euskadik arazo larri bat dauka: nazionalismoa. 40 urte daramatza Sabino Aranaren alderdi kontserbadoreak gobernatuta, baliabide publikoak lotsarik gabe erabiliz bezeria-sare zabal bat ehuntzeko, Gobernuaren boterea aprobetxatuz bertako guztiei euskara inposatzeko, bere boto-emaileek ere jada sinesten ez duten kudeatzaile onaren irudia salduz. Urte gehiegi dira. Eta dagoeneko hautetsontzietan ere nabaritzen da hemen hainbeste aldiz jada ikusi eta salatu dugun higadura, nekea eta utzikeria, gaur goizean entzun berri dugun hitzaldi triunfalista eta ukatzailearekin kontrajartzen dena. Alderdi Sozialistaren babesarekin dihardu EAJk, hark Euskadin ez baitu lotsarik izan bere nortasunikurrak, historia eta banderak Jaurlaritzan jarlekuen −batzuetan plantak egiteko baino ez direnen− truke emateko, de facto alderdi sasi-nazionalista bihurtu duen ezkontza sinbiotiko bat eratuz. Bildu −abertzaletasun erradikalaren alderdia− dugu oposizioan, eta alde batetik akordioaren, elkarrizketaren, elkartasunaren defendatzaile handiena bezala agertu nahi du, EAJ cool eta progresista bezala aurkezten da, baina, bestetik, benetako aurpegia erakusten du, lotsarik gabe hauteskunde-zerrendetan terroristak eramanez, ETAko kide diren hiltzaileei omenaldiak eginez edo bere zuzendaritza-koadroen artean terrorismoagatik kondenatuak mantenduz. Eta Bilduri babesa emanez −eta askotan harekin nahastuta− Podemos-IU daukagu. Konglomeratu nahasia, komunismo erreakzionarioenari emana, aurrerakoia eta ezkertiarra omen dena, baina ahaztu egin duena desberdintasuna eta, bide batez, nazionalismoa ez zirela inoiz bandera aurrerakoia izan. Eta koiunturak gertarazi du gu bezalako zentro erreformistako alderdi liberal bat talde mistoan Voxekin suertatu izana. Baina inor ez dadila abiatu okerreko bidetik: gure auzotasuna fisikoa baino ez da, eta Ganbera honetako araudiak behartua; baina ez da halakorik ideologikoki. Muturreko beste edozein alderditatik adina gauzek aldentzen gaituzte Voxetik. Baina, zehazki, bereziki aldenduta sentitzen gara hark duen iraganaren nostalgiatik, ideologia guztiz kontserbadoretik, genero-indarkeria edo klimaaldaketa bezalako gai larrietan darabilen negazionismotik, haren Europarekiko areriotasun nabarmenetik; eta bereziki urrun sentitzen gara LGTBI pertsonen eskubideetan aurrera egitearen aurkakotasunetik. Baina hori esanda, eta zuzenak izatearren, berriro salatu behar dugu Ganbera honetako alderdi batzuek alderdi horri ezarri dioten hesi sanitario lotsagarri hori, haiekin inolako gairik eztabaidatzeari uko egiten diotenean; demokraziarekiko eta euskal gizartearen −azken batean, gustatu ala ez, hark ekarri baititu hona− aniztasunarekiko intolerantziaren eta errespetu eskasaren frogantza larri bat da. Eta ez dut ahaztuko gaur Alderdi Popularra, bere garaian eskua luzatu geniolako eta koalizio bat eskaini geniolako, Euskadin konstituzionalismoaren batasuna inoiz baino beharrezkoagoa zela sinetsita. Eta berehala traizio egin zigun hark transfugismooperazio lotsagarri batekin; guk, ordea, errespetu eta leialtasun osoz tratatu dugu, zuek guztiok lekuko izan zareten bezala. Baina Ciudadanos suntsitzeko gehien egin duen eta egiten jarraitzen duen alderdia da, eta hartara sortu du, hauteskundeak irabazi arren, bere zatiketa muturrekoenaren laguntza bilatzea beste erremediorik ez duen egoera bat Espainian gobernatzeko aukeraren bat izateko. Zuentzat eta beste zenbaitentzat berri txar bat dakart nik: Ciudadanosek ez du amore ematen, eta hurrengo hauteskundeetan berrituta eta indartuta aurkeztuko gara. Izan ere, une jakin batean edo leku jakin batean dagoen hauteskunde-eremuaz harago, jakin badakigu, Europako gainerako lekuetan gertatzen den bezala, gero eta gehiago eskatzen den zentro liberaleko eta erreformistako espazio politiko bat defendatzen ari garela. Baina ez dezagun perspektiba galdu, gaur egun Euskadin arazo nagusia nazionalismoa da eta. Horrek esan nahi du indar politiko batzuen lehentasuna ez dela Autonomia Erkidegoaren oparotasuna, ez herritarren ongizatea, ez hezkuntza edo osasuna hobetzea, baizik eta beren proiektu politikoaren helburuak, honako hauek, alegia: Espainiatik aldentzea, pribilegioei eustea, bereizten gaituen horretan sakontzea eta aniztasun soziala errespetatzen ez duen kultura totalitarioa inposatzea. Horraino politikaren alorrekoa. Ekonomiaren atalean, egoera laburbil dezakegu esanez planik eta anbiziorik gabeko Euskadi batean bizi garela, eta errentetatik bizi garela. Gure BPGk gero eta pisu erlatibo txikiagoa du Espainia osokoaren aldean; kupoa kalkulatzeko % 6,24 izaten jarraitzen badu ere, egia esan % 5,9an gaude orain, eta beherantz egiten jarraitzen dugu. Gobernu honek industriara bideratu zuen bere eredua, baina gure ekonomian hark duen garrantzia gutxitzen ari da etengabe: 1986ko % 45,2tik 2020ko % 21,46ra. Esan ere askotan esan dugu Ganbera honetan: mundu mailako joera da. Eta nik ez diot Gobernuari exijitzen 80ko hamarkadan industriak zuen garrantzi horri eutsi diezaiola, badakidalako guztiz ezinezkoa dela; baina egitate horren aurrean, eskatzen dut −eta Tapia andreak askotan entzun dit− plan estrategiko orokor bat −ez 17−, eta erreala, egin dadila hurrengo hamarkadetarako; eta erantzun dezala, argi eta garbi erantzun diezaiola galdera honi: nola lehiatuko den Euskadi datozen urteetan munduko gainerako herrialdeekin, gainerako eskualdeekin, eta bide ilusionagarria eskainiko dien euskal eragile ekonomikoei. Horren falta sumatu dugu gaur ere, agerian geratu baita zuek askoz gehiago arduratzen zaretela administratzeaz lider izateaz baino. Eta biak ala biak egiten dituzue gaizki. Baditugu gure enpresen osasunari buruzko seinale kezkagarriak ere, Ekonomiaren Garapeneko sailburuari azken kontroleko osoko bilkuran adierazi nion moduan. Haren ondoren, osoko bilkura hartatik, gure kezka areagotzen zuten datu berriak jakin genituen; esate baterako, Euskadi Espainian motelena zela enpresak sortzen, edo iazko aldi berean baino % 13 enpresa gutxiago sortu zirela ekain horretan bertan. Joera hori oraintxe bertan onbideratzea ez da erraza; baina hori egiten hasteko, ezinbestekoa da negazionismoa alde batera uztea, arazoa aintzat hartzea eta diagnostiko on bat egitea. Badira zenbait kontu argi, lantzen hasi beharko ginatekeenak: oztopo burokratikoak murriztea, adibidez; enpresaburuaren eta ekintzailearen figuraren prestigioa galtzea eta haiei egindako erasoak −askotan, Ganbera honetan bertan talde batzuek egiten dituztenak− aldatzea; hezkuntzaren eta lanmerkatuaren arteko loturarik eza konpontzea; lan-gatazkak eta absentismoa murriztea. Horietako bat bera ere ez dago zuen Gobernuaren helburuen artean. Demografiari dagokionez ere, egoera ez da ona. Gero eta zaharragoak gara, jaiotza-tasak marka negatiboak hausten jarraitzen du, irabazten dugun biztanleria urria immigrazioari esker da; izan ere, jaiotzentzako laguntzak −ados gaude horiekin eta Jaurlaritzak esparru horretan egiten duen ahalegina aintzat hartzen dugu− ez dira oraindik funtzionatzen ari. Gure gazteak ez dira emantzipatzen, ezin dutelako 30 urte bete arte, eta askok uste dute ez dutela onartzeko moduko aukerarik. Batzuk joan egiten dira, beste batzuk ez, eta gehienak enplegu prekarioekin konformatu behar izaten dute. Laster erretiratuko gara baby boom-aren belaunaldikook. Belaunaldien ordezkapen hori da ordezkari publikook esku artean ditugun arazoen artean benetako garrantzia duenetako bat. Eta ikusten ari naiz radarretik kanpo geratzen zaigula. Bestalde, beste gai bati helduz, zerbitzu publikoen narriadura nabarmena jasaten ari gara. Legegintzaldi honetan amaitu da zuek zenuten kudeatzaile onen ospea: etengabeko gatazkak Hezkuntzan; Ertzaintzari buruz hitz egiteak ez dakit merezi ote duen, ikusi baitugu nola sartu garen gaur goizean Legebiltzarrean; Osasuna eta abar. Espainian osasungintzan eta hezkuntzan gehien gastatzen dugunak gara, emaitzarik txarrenekin. Masa gutxiago eta gihar gehiago behar dugu, efizientzia eta eraginkortasun handiagoa alor publikoaren kudeaketan. Ondo baino hobeto iruditzen zaigu ahal dugun guztia inbertitzea hezkuntzan, ikaslea erdigunean jartzeko eta ezagutzak eta gaitasunak eskuratzeko emaitzak hobetzeko; baina hezkuntzasisteman hezkuntza-gastuaren txapeldunak izateak, biztanleria euskalduntzea eta doktrinatzea helburu duen hezkuntza-sistema batean, hamarkadetan ikasleen emaitzarik txarrenak erdietsiz, izen bakarra du: funts publikoen erabilera okerra. Eta ezin dugu alde batera utzi Osakidetzaren egoera, euskal herritarren bigarren kezka bihurtu baita eta eskandaluak etengabe gertatzen ari baitira. Gaur goizean, lehen mailako arretako zerbitzuak hobetzera murriztu du gaia lehendakariak. Askoz gehiago dago auzitan. Zeuek onartu duzue arazoa ez dela diru falta. Ados gaude. Arazoa da Osakidetza aspalditik dabilela modu ez-profesionalean kudeatuta, edo besterik gabe, batere kudeatu gabe; izan ere, haren barneko eremu asko batere kudeatu gabe daude edo dimisio eran kudeatuta daude. Zerbitzu hobea eman liteke dirutza berberarekin. Eta hori bera gertatzen zaigu gainerako euskal administrazioarekin ere. Administrazio erraldoi bat dugu, neurriz gainekoa, eta urteak daramatza murriztu gabe, eta etengabe jarraitzen du handitzen. Lanpostuen % 60 sortu ditu sektore publikoak 2019tik hona, eta sektore pribatuak, aldiz, % 40. Hori ez da jasangarria epe luzean. Eta neurriz gaineko administrazioa dugu, ez zerbitzu gehiago eta hobea ematen ari garelako, baizik eta proiektu politiko jakin baten zerbitzura jarritako txiringito-sare eta bezeria-sare handi baten oinarria delako. Ez dugu ustelkeriaren aurkako fiskaltzarik, EAJk ez duelako nahi. Agerikoak dira ate birakariak. Etika Batzordea apaingarri izateko dago. Ez ditugu babesten ustelkeria salatzen dutenak. Ez ditugu babesten ustelkeria salatzen dutenak. Gogora dezagun De Miguel auziko salatzaileak benetako kalbarioa jasan duela, zigortua eta espetxeratua zuen alderdiko bozeramaileak besarkatzen zuen bitartean. Merezimenduzko eta gaitasunezko lehiaketa publikoaren printzipioari ez zaio men egiten izendapen gehienetan, eta abar. Egoera horren aurrean, zer eskaintzen digu EAJren eta PSOEren Gobernuak? Lehenik eta behin, negazionismoa. Zirrimarratu dugun diagnostiko horretan oso argi ikusi da, gaur goizeko mintzamolde triunfalistatik oso urrun dagoela. Zure ikuspegiaren arabera, hezkuntzarik onena dugu, nahiz eta ISEIIVEIren beraren azterlanek ere gezurtatu egiten duten hori. Osasungintza onena dugu, nahiz eta euskal herritarrak, hitzordua eskatu behar duten bakoitzean, beldur izaten diren. Enpresak erakartzen dituen gunea gara, nahiz eta gero eta gutxiago dauden; eta abar, eta abar. Eta negazionismoaren ondoren, bigarrenik, nazionalismo gehiago. Jasota dauden daturik okerrenak eskaintzen dituela hezkuntzak Euskadin? Euskara derrigorrezkoa jolastokietan ere. Ez dugula talenturik eta ez ditugula prestakuntza handiko etorkinak erakartzen? Euskara nahitaezkoa Administrazio osoan. Mundu globalizatu batean jada balio ez duten errezeta berberak dira. Agortu egin da formula. 40 urte baino gehiago daramatzazue agintean, eta aitortzen dut nolabaiteko egonkortasuna eskaini diozuela gizarteari. Balio handikoa iruditzen zaizuna, baina freskotasunik eta ideia berririk gabe geratu dena. Eta egoera horren aurrean, herritarrei esan behar diegu beste Euskadi bat posible dela. Euskadi modernoa, irekia, guztiontzat askea, zorroztasunez, profesionaltasunez eta zentzuz kudeatua merezi dugu. Argi utz dezagun begi bistakoa den zerbait. Euskadin bi hizkuntza ditugu, euskara eta gaztelania. Euskara, hizkuntza gutxitua den heinean, zaindu eta babestu egin behar da, guztiontzako aberastasun kulturala baita. Baina hura inposatzearen eta helburu politikoetarako erabiltzearen kontra-kontrakoa da hori, eta horixe da orain egiten ari zaretena. Gaztelania da euskal herritar guztion hizkuntza bakarra, guztion hizkuntza erkide bakarra. Aprobetxa dezagun gaztelaniaren indar izugarria, geure artean eta Espainiako gainerako herrialdeekin ez ezik, mundu osoarekin ere konektatzen gaituena. Utz diezaiogun bereizten gaituena nabarmentzeari, eta jar dezagun arreta batzen gaituenean. Izan ere, hona lan egitera, inbertitzera, ekarpenak egitera, aberastasuna sortzera, ikastera etorri nahi duen orok berea egin ahal izatea nahi dugu, hitz egiten duen hizkuntza edozein delarik ere. Kalitatezko hezkuntza behar dugu. Orain aukera bat dugu lege berriarekin. Baina ikaslea erdigunean jarri beharrean, euskalduntzea jartzen da helburuan. Eta hortik aurrera, ezingo da ezer ondo atera. Has gaitezen diagnostiko on batetik, legeak egiten ez duenetik, eta lor dezagun horretara bideratzen dugun aurrekontuaren mailako hezkuntza; eta lotu dezagun gure hezkuntza lan-merkatuarekin. Euskadi biziagoa nahi dugu, gazteek emantzipatzeko eta bizi-proiektu bat garatzeko aukera izan dezaten, kanpora joan beharrik gabe. Zerbitzu publikoak hobeto kudea ditzakegu, modu profesionalean. Gehiago eta hobeto egin daitekeelako kostu berberarekin edo gutxiagorekin. Koroaren harribitxia zen Osakidetza, eta haren irudia lur jotzen ari da. Badakigu pandemia kudeatzea ez dela erraza izan, gogorra izan dela, baina ezin du edozertarako ezkutu modura balio. Eta arreta berezia jarri nahi dugu osasun mentalean. Duela hilabete batzuk, aho batez eta guk proposatuta, Osakidetzan psikologo gehiago egotea onartu genuen Ganbera honetan. Egin dezagun hori lehenbailehen, jende asko baitago sufritzen. Eraberritu dezagun goitik behera administrazioa. Ez gehiago txiringitorik, bikoiztutako egiturarik, bezeria-sarerik. Euskadik oso nota txarra ateratzen du birsortze demokratikoan. Asko daukagu egiteko. Ustelkeriaren aurkako Fiskaltza bat sortu, izendapenak despolitizatu, halakoren izena mereziko duen etika-batzorde bat eratu. Kontrol gehiago kontratazio publikoan, funtzionarioen errendimenduaren ebaluazioa, zuzentzen gaituztenentzat prestakuntza, udalerrien bat-egitea aztertzea, administrazioen arrazionalizazioa. Plan oso bat. Laburbilduz. Euskadik ez du bere unerik onena oraintxe bertan, okerragoak izan baditu ere. Eraldaketa ekonomiko eta sozialeko prozesu azkar batean murgilduta, inflexio-puntu batean gaude, eta urte gutxiren buruan Euskadi desberdin samar bat sortuko da. Oxala belaunaldi berrien Euskadi hori gaurkoa baino irekiagoa, gazteagoa, dinamikoagoa, biziagoa, askotarikoagoa eta osasuntsuagoa izatea. Ea belaunaldi berriek euskara erabiltzeko eskubidea gaztelania erabiltzeko eskubidearen kalterako ez den Euskadi bat ikusten duten. Plan argia izango duen Euskadi bat, ilusioa sortuko duena eta gainerako erregioekin lehiatzeko aukera emango diona. Gure gazteak hemendik joanarazi beharrean, talentuarentzat eta inbertsioarentzat erakargarria izango dena. Kalitatezko hezkuntza izango duen Euskadi, herritarrek merezi eta ordaintzen dutena. Zorroztasun profesionalez kudeatutako zerbitzu publikoekin, alderdikeriarik gabe eta alferrikako eralgiketarik gabe. Bere iraganarekin benetan adiskidetu den Euskadi bat, bere akatsak onartu, zuzendu, haietatik ikasi eta gainditzeko gai izan delako. Zubiak erauzi ordez eraiki egingo dituen Euskadi bat behar dugu, akordioak bilatu eta harremanak estutuko dituena, ezberdintasunetan sakondu beharrean. Bakarrik ez goazelako inora. Europari begiratuko dion Euskadi bat, zilborrari begiratu beharrean, Europa baita etorkizuna. Eta orain, inoiz baino ilusio handiagoarekin, norabide horretan bultzatzeko lanean jarraitzea besterik ez dagokigu. Eskerrik asko. La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24184 |
12 | 155 | 14.09.2023 | MARTÍNEZ GRISALEÑA | Mixto-Vox | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Eskerrik asko, presidente andrea. Arratsalde on, lehendakari jauna, sailburu jaun-andreok, legebiltzarkideok. Arratsalde on guztioi. Tira, legegintzaldi honetako politika orokorreko azken eztabaida dugu gaurkoa. Eta lehendakariaren goizeko hitzaldia arretaz entzun ondoren, ziurtzat eman dezakegu hurrengo hauteskunde autonomikoen hasierako danbada emana dela dagoeneko. Diskurtso horrek kutsu elektoralista handia eta autokonplazentzia eskerga erakutsi ditu. Autokritika, Urkullu jauna, beti bezala, ahanzturaren tiraderan geratu da. Eztabaida honetan, legegintzaldiko hiru urte hauetan Jaurlaritzak egin duen kudeaketaren balantzea egin behar da. Itzalez jositako eta ia argirik gabeko balantzea da, non covida eta Ukrainako gerra komodin modura erabili baitituzu Gobernu honen burutzan darabilzun kudeaketa negargarria ezkutatzeko. Gustatuko litzaiguke zugan autoexijentziamaila jasoago bat ikustea, baina berriro ere galdu egin duzu aukera. Hitz egin dezagun zure Gobernuak legegintzaldi honetan egin duen kudeaketa ekonomikoaz. 2020ko uztailetik gaur arte % 17,2 garestitu dira prezioak; baina elikagaietara zuzentzen badugu fokua, % 28raino joan da haien gorakada. Horren ondorioz, euskal herritarrok geure kontsumo-ohiturak murriztu egin behar izan ditugu, BEZaren diru-bilketa % 2 gutxitu izanak erakusten duen bezala; eta Bizkaiko diru-bilketa, zehazki, % 4,5eraino joan da. Beraz, Urkullu jauna, zure kudeaketari eta Sánchez jaunaren politika populista eta xahutzaileei eman diozuen babesari esker, pobretze-prozesu bizkorra pairatzen ari gara euskal familiak, gerrikoa estutu behar izatera behartu gaituena; bizkitartean, Gobernu honek hiritar pobretuengandik gero eta diru gehiago biltzen du, eta begirunerik gabe xahutzen du hura. Zure Gobernuak, guztion onerako aritzeari muzin eginez eta gizarte-zerbitzuak hobetzen lagundu beharrean, baliabide publikoak soildu egiten ditu zeuen alderdiaren zerbitzura dagoen bezeria-sarea mantentzeko. Gero eta aberatsagoa da Gobernua. Gero eta pobreagoak dira herritarrak. Bide batez, Urkullu jauna, ba al dakizu zenbat negozio eta ETE txiki itxi diren legegintzaldi honetan Euskadin? Gure negozioen % 18k pertsiana jaitsi dute. Eta hori ez da ehuneko bat bakarrik, oso gauza serioa da Voxen ustez, milaka familia direlako gorriak ikusten eta egoera benetan dramatikoak bizitzen ari direnak. Negozio horiek, pandemiaren derrigorrezko murrizketez gain, zergen gorakada, zuzemen burokratikoen ugaritzea, lehengaien garestitzea eta, hori gutxi balitz, TicketBairen ezarpena jasan behar izan dute. Hitz egin dezagun zure Gobernuak osasungintzan legegintzaldi honetan egin duen kudeaketaz. Ebakuntza egiteko itxarote-zerrendan dauden euskal herritarren kopurua maximo historikoetan dago. Etenik ez duen zerbait da kontsultategiak erabat edo partzialki ixtea, ospitaleko oheak masiboki ixtea edo lehen mailako arretako zentroak fakultatiborik gabe aurkitzea. Hori da Osakidetzaren udako aurkezpen-gutuna. Udan euskal herritarrek osasun-arazorik izango ez balute bezala. Zure Gobernuak erabaki du erizainentzako gida bat lantzea, pazienteak baloratu eta beste ospitale batzuetara bideratu ahal ditzaten haientzat laguntzatresna izan dadin. Euskal surrealismoa da hori, Urkullu jauna: erizainak medikuen zereginak egiten eta ez dagozkien erantzukizunak bere gain hartzen. Zentzugabekeria horren ondorioetako bat Gorlizen ikusi dugu; izan ere, hiru urteko haur batek kalte larriak nozitu ahal izan zituen burmuinean, hipogluzemia bat pairatu ondoren bere osasunzentroan medikurik ez zegoelako. Edo Basurtun odolusten ari zen gazte hori, ospitalera udaltzainekin eraman behar izan zutena, haiek osasungintzako langile bihurtuta, ia ordubeteren ondoren anbulantziak iritsi ezinik zeudelako. Urkullu jauna, pertsonen osasunarekin jolasean ari da zure Gobernua. Zenbaki-datuen irakurketa egin dezagun: 2000. urtean Osakidetzak 24.000 pertsona zituen bere zerbitzura; gaur egun 39.000 profesional inguru ditu. Horrek esan nahi du osasungintzako langileak % 62 ugaritu direla; baina aitzitik, hazkunde hori ez da zerbitzuaren kalitatea hobetzearekin batera joan, kontrakoa baizik. Langile gehiago kontratatzen baditugu, osasungastu ikaragarria egiten dugu, baina zerbitzuaren kalitatea nabarmen hondatu da; zer irakurketa atera dezakegu ekuazio horretatik? Bada, oso erraza da, Urkullu jauna: EAJren Jaurlaritzak gure baliabide ekonomikoekin egiten dien kudeaketa kaskarra dela. Horri guztiari gehitzen badiogu, gainera, osasungintzako langileak euskararen ezagutzaren arabera kontratatzen direla, eta ez kualifikazio akademiko eta profesionalaren arabera. Hitz egin dezagun zure Gobernuak legegintzaldi honetan egin duen herritarren segurtasunaren kudeaketaz. Geure kaleetako segurtasunik eza kezka nagusietako bat bihurtu da gure herritarrentzat. Hobera egin beharrean, zenbatekoek okerrera egin dute urteko lehen seihileko honetan. Oro har, arauhauste penalen guztizkoa % 6,63 gehitu da; eta 2022 amaitzean aurreko ekitaldiarekin alderatuta izandako % 20ko gehikuntza ere gehitu behar diogu horri. Zenbateko oso kezkagarriak daude larritasun bereziko delituetan, demagun, giza hilketatan edo sexuerasoetan, % 66ko eta % 236ko gorakadak izan baitituzte, hurrenez hurren. Indarkeriaz egindako lapurretak % 90 gehitu dira Bizkaian, eta atxiloketen ia erdietan delitugileak berrerorleak dira. Hori, emakumeen babesgabetasun handiagorako, EAJk babestu zuen eta milaka bortxatzaile eta erasotzaile kalean uzten ari den "bai bakarrik da bai" legeaz hitz egin gabe. Zure Gobernua da sexu-delitugileak aske uztearen eta haien zigorrak murriztearen erantzule, bai eta emakumeek horregatik jasaten duten kaltearen erantzule ere. Kezkagarriak dira, halaber, Ertzaintzako agenteek beraiek egindako salaketak, delinkuentziaren gorakadari aurre egiteko baliabide faltaren aurrean beren ahotsa altxatzen ari baitira haiek.Ikerketaunitateetako buruek salatu dutenez, polizia-etxeetan ez dago tresnarik eta langilerik, ezta salaketak jasotzeko ere. Aztertu gabeko 35.000 lagin pilatu ditu polizia zientifikoak, eta oraintxe bertan 2018ko eta 2019ko ekitaldiei dagozkien txostenak osatzen ari dira. Egoera hain da kezkagarria, ezen uda honetan, Gernikan adibidez, matxurengatik ibilgailurik ez dagoenez, agenteek oinez patruilatu behar izan baitute. Hori ez da Jaurlaritzaren auto ofizialekin gertatzen, ezta? Urkullu jauna, beste behin ere, eta nahiz eta profesional handiek osatutako polizia-kidego bat dugun, zure kudeaketa kaskarrak lurralde guztiz emankorra eta aproposa bihurtzen gaitu delituak egiteko. Ez dira ertzainak, zuk adierazi zenuen bezala, gaitzespen sozial bat merezi dutenak, baizik eta zuek −EAJ− zarete merituak egiten dituzuenak euskal gizarteak ematen hasi zaizuen gaitzespena hauteskundeetan ere jaso dezazuen. Hitz egin dezagun zure Gobernuak legegintzaldi honetan egin duen hezkuntza-sistemaren kudeaketaz. Hemen hezkuntzaren lege-proiektuaren aurkezpenak ezaugarritzen duen ikasturteaz hitz egin behar dugu, zuen ideia politikoekin eta ideologiarekin bat datorren proiektu batez. Etorkizuneko lege horrek eraso argi eta garbia egiten dio hezkuntza-askatasunari, euskal hezkuntza-sistema publiko bihurtuz, itunpeko irakaskuntza de facto desagerrarazteari esker. Legetestu horren bidez, euskal ikastetxe guztietara zabaldu nahi dira ideologiaren garroak. Eusko Jaurlaritzaren eta alderdi independentisten zerbitzura dagoen proiektua da, klonazio ideologikorako laborategi gisa erabiltzen dena. Lege-proiektu horrek, zuen hizkuntza-politiken bitartez, euskara ikastea eta modu estentsiboan erabiltzea inposatzen du; espainiera baztertu eta zokoratu egiten du, orain arteko hizkuntza-ereduak ezabatuz; eta horrek esan nahi du indargabetu egiten dela gurasoek beren seme-alaben hezkuntzan amahizkuntza komunikazio-hizkuntza izan dadin aukeratzeko duten eskubidea. Euskara bazterketarako eta, aldi berean, ideologikoki transmititzeko bide bat izatea helburu bakarra duten hizkuntza-politikak dira. Euskara, euskal herritar guztien kultura-ondarea dena −ez ahaztu−, helburu politiko eta alderdikoietarako erabiltzen duzue. Lege-proiektu horrek, gainera, konstituzio-kontrakotasunaren itxura nabarmena du, bi hizkuntza ofizial dituen lurralde batean eman behar den hizkuntza-oreka hausten baitu, eta euskararen eta gaztelaniaren arteko antagonismoa −zuek inposatu nahi duzuen hori− ezin da ontzat eman. Orain, gainera, eskolara itzultzeko giroan murgilduta daude −dakizun bezala− familiak, eta horrek, batez beste, 2.047 euroko gastua eragiten du ikasle bakoitzeko. Familia askorentzat ia onartezina den gastua da, eta horrek ez du irakaskuntzaren kalitatean eragiten, ikasleen ideologizazioan baizik. Hitz egin dezagun legegintzaldi honetan gure probintzietan zure Gobernuak egindako garbiketa etikoaren kudeaketaz: beste uda batez, ETAren eszenografiaz betetako jai-giroa ikusi ahal izan baitugu. Eta beste uda batez ikusi dugu zure Gobernuak, Urkullu jauna, gatz-estatua bailitzan jokatzen duela gertakari horien aurrean. Horren guztiaren adibide da Bilboko jaietako pankarta lotsagarri hori, gure alderdiko presidenteari −Santiago Abascali− garondoan tiro bat ematen zaiola azaltzen duena; euskal herritarrok iraganean jasan dugunera garamatza horrek, ezinbestean. Edo Bilboko jaietako beste kartel hori ere, "Todas somos prostitutas" esaten zuena, bi emakume guardia zibilen irudiarekin. Hain zuzen ere, ez ditut feministak horren aurrean ahotsa altxatzen eta salatzen ikusi, ezta zure Gobernua ere, Urkullu jauna. Edo Urdaibaiko arraunlari hori, garaipena ETAko presoei eskaini ziena, euskal gizartearen gehiengoaren lotsarako. Zure Gobernua eta zuen alderdia laguntzaile izan dira horrelako ekintzek giza eskubideen eta printzipio demokratikoen errespetuarekin konprometituta dagoen edozein gizarterentzat dakarten irainak normaltzat har daitezen. Horri esker, Urkullu jauna −dakizun bezala−, ETAren oinordekoak baditugu gaur euskal erakundeetan. Horiei ez diezu zuk hesi antidemokratikorik ezartzen. Hitz egin dezagun, halaber, legegintzaldi honetan zure Gobernuak espetxeak kudeatzen egin duenari buruz. Ikusten ari garenez, batzuek presa handia dute gizarte bezala lotsarazten gaituzten gertakari batzuk ahaztutzat emateko. Zure Gobernuak oso jarrera proaktiboa du ETAko kideei hirugarren graduak emateko; gainera, kasu askotan Auzitegi Nazionalak baliogabetu egin duenean halako ezer. 2021etik aurtengo uztailera bitartean, Eusko Jaurlaritzak emandako 42 progresioetatik 18 baliogabetu egin dituzte auzitegiek. Ikusten dugu zuen Gobernuak de facto bere amnistia-legea aplikatzen diela ETAko presoei. Argi dago ETAren terrorismoa zuritzeko darabilzuen estrategiaren parte dela hori guztia. Ikasgeletan egiten duzue, gure ikasleei gure gizartean ETAk bonben eta tiroen bidez ehundu duen historia beltzaren berri ematea saihestuz. Hala egiten duzue ertzain izateko prestatzen ari diren gure agenteen instrukzioan; dirudienez, nahita ez duzue ETAri buruzko aipamenik egin Arkautiko azken zazpi promozioetan. Eta hori egiten duzue ETAko hiltzaileak kartzelatik ateraz, ez direnean damutu oraindik argitu gabe dauden 300 krimen baino gehiago argitzeko justiziari lagundu dioten heriotzez. Urkullu jauna, hauek dira gure euskal gizarteak dituen arazoetako asko, eta zuk saihestu egin dituzu edo hanka puntetan ibili zara haien gainetik. Baina Vox gehien harritzen duena zure mintzamoldea da, non euskal herritarron arazo nagusia −zure ustez− autogobernu falta baita. Bitxia da, orain arte Espainiako Gobernuaren ahuleziaz baliatuz lortu duzuen eskumen-pilaketa EAJren beraren eta bere bezeria-aparatuaren mesederako bakarrik erabili duzuelako, eta ez euskal herritarren onurarako. Baina gehien harritu gaituena da zeuretu duzun txostengile konstituzionalaren tasun berri hori. Gauetik goizera, ospe handiko legelari bihurtu zara, eta Konstituzioa zeure lurralde-ametsetara berrinterpretatzeko eta egokitzeko beharrezko prozedura adierazi diguzu. Zalantzarik gabe, Puigdemontek ez bezala, erretorika atseginagoa, sotiltasun dosi handiagoak dituena, erabiltzen duzu zuk, baina azken batean gauza bera esateko: independentzia nahi duzula. Zuek ez duzue Euskadi Espainiatik modu disruptiboan atera nahi, ezker abertzaleak nahi duen bezala; aitzitik, oso modu sotil eta isilpekoan, Espainia aterarazi nahi duzue Euskaditik pixkanaka. Esan dezakegu "alde hemendik", ETAren lelo zaharra, zeuona egin duzuela gure lurraldetik haren espainiartasun historikoaren edozein arrasto ezabatzeko. Horretarako, konbentzio konstituzional bat egitea proposatzen diguzu, batasun nazionalaren haustura kongresu edo sinposio politiko modura tratatu ahal izango balitz bezala. Voxentzat, zuk egin nahi duzun hori iruzur konstituzionala eta espainiar guztiei egindako ebasketa masiboa da. Adiskide-bilera batean elkartuta, gure lege nagusiaren lehen artikulua, bigarrena eta 168.a de facto indargabetu egin nahi dituzue, Espainia osatzen dugun herritar guztiongan datzan subiranotasun nazionala usurpatuz hartara. Panorama, ikusten dugun bezala, etsigarria bihurtzen ari da, Urkullu jauna. Eta ez, ez gara katastrofistak, ezta ezkorrak ere: baikorrak gara, baina ongi informatuak. Badaude euskal familia pobretuak hilabete amaierara estu eta larri iristen direnak, eta erosketasaskia murriztu beharrean aurkitzen direnak, eta negozio txikietako pertsianak itxi behar izan dituztenak. Badaude euskal familia kalteberak, oporrengatik ixten den eta gure osasunarekin jolasten duen osasungintzaren aurrean babesik gabe daudenak. Badaude euskal familiak beldur direnak, kalera irten eta beren seme-alaba edo adinduei lapurrek zorroa ostu diezaiekeelako; edo "bai bakarrik da bai" legeari esker libre dabilen sexu-harrapari baten erasoa jasan dezaketelako. Badaude euskal familiak babesik gabe irakaskuntzaren kalitatearen aurka doktrinamendua lehenesten duen hezkuntza-ereduaren aurrean. Badaude ahaztutako euskal familiak, ama-hizkuntza erabiltzeko oinarrizko eskubidea kentzen zaienak; eta enplegu publikoa lortzeko euskararen hizkuntzaeskakizuna ezartzen zaienak. Badaude eskuak lotuta dituzten euskal familiak, emantzipatzeko adinean dauden seme-alabak etxebizitza eskuratzea garestia delako eta enplegu duinik ez dutelako halakorik egin ezin dutenak, eta gurasoekin bizitzen jarraitu behar dutenak; edo beste komunitate batzuetara joan, gure lurraldean aukerarik ez dagoelako. Badaude euskal familiak, Urkullu jauna, etsita, ezin dutelako adinekoentzako egoitza bat ordaindu. Horiek dira, Urkullu jauna, euskal herritarren kezkak; eta bitxia bada ere, ez dute zerikusirik zure Gobernuaren kezkekin. Zuentzat hauek dira kezkak: Euskadiren independentzia; Voxen aurkako hesi antidemokratiko txit garrantzitsua; euskal historia berrasmatzea ETA zurituz. Horiek dira zure kezkak, Urkullu jauna. Eta, bai horixe −ez dezagun ahaztu−, euskararen inposaketa, kosta ahala kosta. Ikus dezakezunez, euskal problematikaren antipodetan daude zure kezkak. Urkullu jauna, agortze-zantzu argi eta garbiak erakusten hasi da EAJren kudeaketa-gaitasunari buruzko mantra. Deshidratazio politiko gero eta handiagoa metatzen ari zarete, hauteskundeen beherakada galanta aurreikusten zaizue, azken hauteskundeetan ikusi dugun bezala. Eta gaur oparitu diguzun hitzaldi autokonplazienteak nekez alderantzikatuko du zuen alderdiaren beheranzko joera hori. Voxekook biziki gomendatzen dizugu herritarren bizimodua hobetzeko tresna bezala erabil dezazuela politikagintza, eta ez txartel jakin bat duten politikarien bizimodua hobetzeko. Urkullu jauna, zure bildots-larruaren atzean proiektu erradikal bat ezkutatzen da, Espainia hautsi, zatitu eta balkanizatu nahi duena. Eta Voxekook ez dugu atzerapausorik emango euskal herritarren espainiartasuna, batasuna eta subiranotasun nazionala defendatzeko orduan, ezinbestekoa den eran. La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24185 |
12 | 155 | 14.09.2023 | ITURGAIZ ANGULO | PV-ETP | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Gracias, señora presidenta. Señorías, buenas tardes a todos. Señor lehendakari, buenas tardes. Goizean goizetik gogorarazi zaigunez, legegintzaldiko politika orokorreko azken eztabaidari ekin behar diogu gaurkoan. Horretan, behintzat, iruditzen zait ez dugula ezustekorik espero behar. Zuk zeuk iragarri zenuen eztabaida hau balantze egiteko aukera izango zela, oraindik orain amaitu gabeko legegintzaldia dugun honetan. Arretaz entzun zaitugu gaur goizean gure taldetik, Talde Popularretik. Zure hitzaldian zeure kudeaketaren argitasunak azpimarratu dituzu, eta iluntasunak inguruabarrei egozten saiatu zara. Funtsean, manera eztituak erabili dituzun arren, autokritika gutxi, gure ustez, eta autolaudorio askotxo. Egia da eztabaidaren mamiak, legegintzaldi osoarenak bezala, eman litezkeen ziurgabetasunen aukera guztiak dakartzala. Zalantza horiek Euskadin ere badute eragina, ez garelako uharte bat. Azkar baino azkarrago harrapatu gintuen pandemiak, eta erasan egin ziguten eta eragiten digute Errusiak Ukraina inbaditu izanak munduko ekonomian dituen ondorioek. Espainia osoan dabilen ezegonkortasun politikoak ere eragiten digu. Legegintzaldiaren bereizgarri izan diren elementu askok, bistakoa denez, bere horretan jarraitzen dute. Hain daude indarrean, ezen oraintxe bertan ziklo amaieraren sentipena dagoela, proiektu politiko agortuarena. Eta agortutako proiektu politikoaz hitz egiten dugunean, zureaz ari gara, lehendakari jauna; zureaz eta zure Gobernuarenaz. Gogorarazi nahi dizut −garrantzitsua iruditzen baitzait hori ere egitea− gure taldearen jarrera beti izan dela eskua luzatzekoa, Jaurlaritzarekin hitz egiteko prestasunekoa, inbestidura-eztabaidatik bertatik, euskal herritarren interesak gogoan ditugula. Hala egin du Feijóok ere Sánchezekin, benetako arazoen konponbideak gogoan direlako, bai espainiarrenak, bai euskal herritarronak. Luzatu dugun esku horri, bai zuk, Urkullu jaunak, eta bai Sánchez jaunak, uko egin diozue berehala. Begien bistakoa ia beti, ia beti, esku hori estutzea saihestu egin duzula, lehendakari jauna. Gehiengo erosoa duzu. Egia da, badakigu. Gutxienez, zure Gobernuko kideek hilabete gutxi barru harrapatuko zaituztela espero duten armiarma sarea ehuntzen den bitartean. Baina Alderdi Popularretik aukera eman dizugu akordioak zabaltzeko edo politikak zehazteko; baita zergen jaitsiera edo aurrekontu-politika bezalako gaietan aurrera egiteko ere, halakoetan lehentasuna eman beharko bailitzaioke herritarren interesari Ganberaren aritmetika hutsaren gainetik. Ez duzu halakorik nahi izan. Baina izan dituzu, aukera guztiak eskaini dizkizugu horretarako, guk oso gogoan dugun zerbait da. Begien bistakoa da edonorentzat gaur egun, lehendakari, zu eta zure alderdia labirintoan galduta zaudela dirudiela; ez zaretela gai ezkerrekin itunak egiteko dinamika bat hausteko, denborak kontrakoa, interes orokorraren aurkakoa egiaztatu duenean. Eta argi esango dizut, gainera: bide horretatik, zuek joan nahi ez duzuen lekura bakarrik irits zaitezkete. Are argiago: Gobernuko ezein alderdik joan nahiko ez duen lekura zoazte. Zuen Gobernua kutsatu egin da EAJk ere darabilen politika egiteko moduaz; eta inork baino hobeto ezagutzen dituzue horren etekinak hautetsontzietan. Lehenik, kalearekiko urruntasuna. Halako harrokeria bat darabilzue boterearen jardunean, ezen immune sentiarazten zaituztela ezgaitasunaren, eraginkortasunik ezaren edo baita ustelkeriaren aurrean ere. Harrokeria horrek herri honetako sektore sozial eta instituzional ugarirekin liskarra erakarri dizue. Hori dela eta, zure Gobernuak, oraintxe bertan, legegintzaldi osoan zehar bezala, nekez zerrendatu ditzake zabalik dituen krisiak eta hainbat eta hainbat gizarte-sektorerekin dituen desadostasunak. Bigarrenik, itun irmoa duzue Pedro Sánchezekin euskal herritarren interesaren aurka. Eta, hirugarrenik, Bildurekin politikagintza eta politikak egiteko etengabeko tentazioa darabilzue, gobernu arduratsu batek adostasuna lehenetsi beharko lukeen gai erabakigarrietan jarrerak erradikalizatuz. Hiru puntu horiek aztertu behar ditut. Esan dizudanez, lehenik eta behin, gobernatzeko darabilzuen modua. Harrokeria instituzionala dei genezakeen hori, hein batean erakundeen eta herrialdearen jabetasun-zentzua ere badena, herritarrei zerbitzua emateko borondatearekin gaizki uztartzen dena, eta immunitate edo zigorgabetasun sentimendua duena, demokrazian politikagintzari dagozkion kontuak ematea baztertu egiten duena. Pandemiak agerian utzi zuen esaten ari natzaizun jarrera hori nahikoa ez dela eta, batez ere, justifikatu ezina dela. Apaltasunez lan egin eta beharrezko aldaketak ezarri baino nahiago izan zenituzten lelo edo soluzio kosmetikoak. Sekulako hustubideak azaldu ziren Osakidetzan edo Lanbiden, eta zalantzan jarri zen zure sailburuen gaitasuna; eta Jaurlaritza ez da gai izan gaur arte hustubide horiek ixteko. Eta ikusi ere duela egun gutxi ikusi ahal izan dugu, Emergentziak zerbitzuko zuzendariaren dimisio ilun horrekin. Baina, orain arte, ez kargutik kentzeek ez dimisioek ez dute ahalbidetu erritmoa berreskuratzea. Osakidetzan hainbat eskandalu bizi izan ditugu txertoekin, lan-eskaintza publikoekin, garbiketazerbitzuekin darabiltzazuen liskarrekin; zuk zeuk tribuna honetan gaur goizean baieztatu duzun lehen mailako arretaren egoera kezkagarria eta konpondu gabea ere bizi izan dugu. Aldi berean, zure Jaurlaritzak berak enplegulege berriari buruz egindako txostenek diote, Lanbide zuzenbide pribatuko erakunde publiko bihurtzeak ez duela bermatzen, ezta gutxiagorik ere, haren efizientzian eta eraginkortasunean aurrerapenik izango denik. Ez dago azterlan edo dokumentaziorik bermatzen duenik kostuetan, langileen ahaleginetan, berrantolaketan eta abarretan milioi askoko eraldaketa hori baliagarria izango den. Beste behin ere, euskarri gutxiko eta funtsik gabeko erabakiak, Gobernu honen bereizmen-marka izaten ari dira. Pandemian zehar halakoek erasanek errekurritu ondoren justiziak −hain zuzen ere, zuek gutxiesten saiatu zareten epaile horiek− berretsi zituen hainbeste dekreturekin gertatu zen hala; justizia hori, bide batez, azken egun hauetan ere herritarren babesean atera da, hizkuntza-politika inposatzailearen eta legezkotasuna urratzen duen politika baten aurrean. Eta Ertzaintzari buruz hitz egiten badugu, sinesgaitza da sortu den egoera. Irrigarria da. Erantzukizunak aitortzea baino zerbait gehiago espero zitekeen gaur goizean zure aldetik. Gasteizko eta beste euskal herri batzuetako kaleetan zehar milaka ertzainek emandako ikuskizunak agerian uzten du zure Gobernua aurreikusteko edo konpontzeko gai izan ez den ondoez baten sakontasuna. Lehenago eginarazi behar zizuen gogoeta sindikatuen ahobatezko jarrerak, edo hainbeste aldaketa-eskaera biltzeko gai izan den ertzainen plataforma horrek, erabakitasun handiagoz egin zeniezaioten aurre krisiari. Baina ikusi behar izan zintuztegun, lehendakari, zeu eta zeure Gobernua, gure Poliziaren profesionaltasuna zalantzan jartzen. Ertzaintza krisi larri batean murgiltzen ari zarete zuek, egiturazkoa; eta okerrena, ez duzue zuzenketa egiteko asmorik. Zerrenda horri gehitu behar zaizkio, halaber, enpresaburuak, ekintzaileen mundua oro har. Tribuna honetatik bertatik −gogoan izango duzu− enpresaburuen arduradunei errieta egin diezu, arduratsua ez baizik populista den keinu batean. Baina gauza bera esan genezake merkataritzari buruz, eta bereziki ostalaritzari buruz, tratu txarrak jasan baititu eta ia erabat seinalatuta baitago COVID-19aren kontura. Begira, lehendakari jauna, zuek uzten diguzuen panorama, hau da, gaur goizean hain zuzen ere tribuna honetan aipatu diguzuen konpromiso soziala, honela laburbiltzen da: Osakidetza borrokan, ertzainak borrokan, hezkuntza borrokan, ostalaritza borrokan, irrati publikoa borrokan, gaur bertan; eta, zerbait falta bazen, EAJren zigorgabetasunaren amaierarena ere izan da legegintzaldi hau. Euskadi ez da paradisua, zorionez, ustelkeriarik gabekoa. Eta haren erantzuleek justiziaren aurrean erantzun behar dute. Azken agintaldi hau, oraindik ere auzitegietan azterkizun dagoen Zaldibarko zabortegia amiltzearen itzalarekin eta haren ondorio tragikoekin hasi zenuen. Begira, Fiskaltzak orain aurpegiratzen dizu zure Gobernuak ez duela kolaboratzen eta ingurumenaren aurkako ustezko delituen ikerketak atzerarazi egiten dituela. Eta Osakidetzan, Arabako Foru Aldundian, Alonsotegin eta beste hainbat lekutan irregulartasunak eta epaiak pilatu direla ikusi ahal izan dugu. De Miguel kasua izan da akabua. Gainera, zure Gobernua bere ustelei laguntzera nola joaten zen ikusi dugu; eta salatzaileak, nola jazarri eta pertsegitzen zituen botere politikoak. Trikimailu eta atzerapenen hauta ikusgarria ustelak babesten jarraitzeko, betiere funts publikoen kontura. Gure gizartea argi eta garbi ohartu da lotsaizun horretaz. Inoiz azaldu ez diren eta ziurrenik azaldu ezingo diren arrazoiengatik, gai horretan, ezta epaiekin ere, eta epai irmoen ondoren ere, ez zarete gai izan egitateari aurre egiteko, eta gobernu demokratiko bati eska zekiokeen bezala jokatzeko. Desenkusak eskatu zenituzten −egia da− ahapeka; hain ahapeka, ezen tramaren arduradun nagusia ordaintzen, goratzen eta saritzen jarraitzen baitzenuten. Izan ere, guztion artean ordaintzen genion, jakina. Eta iritzi publikoaren aurrean kasik jazarria bailitzan agerrarazten, eta besarkadaz hartzen zenuten Ganbera honetan bertan. Berriro diot: lotsagarria da. Hala ere, zigorgabetasunaren akaberak ez du balio izan gardentasuna edo kontrolak areagotu daitezen; aitzitik, zure jarrerak ezinezko egin zuen bateraezintasunei buruzko akordio bat lortzea hain zuzen ere Herri Kontuen Euskal Epaitegiko kideen inguruan. Eta agertu direnean ate birakariei buruzko kontu ilun samarrak −politikagintzatik enpresetara, eta alderantziz−, ikusi ere ikusi dugu zein izan den zuen erreakzioa: azalpenak eman beharrean, oposizioaren eta hedabideen aurka egin zenuten. Bigarrenik, Pedro Sánchezekin dituzun burdinazko itunak. Aspalditik datozen itunak dira; eta ez dakigu zein ziren zeu buru zaren Gobernu horrek lortu nahi zituen fruituak, baina euskal herritarroi garesti atera zaizkigu, lehen esan dudan bezala, euskal gizartearen interesaren aurkako itunak izan baitira. Han sido años de muchos nervios. Durante esos años, el Gobierno del señor Sánchez ha aplicado las peores políticas en el peor momento. Y ustedes han sido cómplices de tales políticas, cuando no son más que comparsas. Cómplices de las subidas de impuestos, que dieron por buenas para hacer caja; porque, en definitiva, más del 70 % de esa recaudación acaba en las arcas del Gobierno Vasco. Gobernu bat, zurea, atzerri-politikan ere beste alde batera begira jarri dena, garai bateko Sahara espainiarrarekiko keinu hutsetik harago igaro ez denean; edo gure seme-alabek, lehendakari jauna, ordaindu beharko duten aurrekontu-zentzugabekerian eta zor publikoaren kontuan. Ondorio larriak, oso larriak dituzten legeen konplizeak izan zarete, zuk Ganbera honetan guztiz jakinaren gainean babestu zenuen "bai bakarrik da bai" bezalako lege lotsagarrien kasuan. Espetxe politikan ere Sánchezek Bildurekin dituen itunen tresna izateko prest agertu zarete. Hori izan da transferentziaren prezioa: justiziak zigortu dituen ETAko kideekin lan zikina egitea, sozialistek eskuak gutxiago zikin ditzaten; adibidez, ETAko kideak aske utziz medikuarengana joan daitezen, eta altxor publikoari dirua aurreztea aitzakia dela poliziaren zaintza bertan behera utziz; edo, baita guztiok lotsarazteko ere, auzitegiek behin eta berriz hainbat erabaki, hainbeste gradu-progresio, bata bestearen atzetik berrikusi izana, horietako asko atzera botaz, gutxieneko lege-baldintzak ez betetzeagatik. Gobernu bezala, a zer itxura. Edozer eta denetarik jasatera eraman zaituzte Sánchezekin egindako itun irmo horrek, edozein maniobra-tarteri uko eginez Frankensteini eutsi behar horrek. Lehenik eta behin, Sánchezen ez-betetzeak. Horren jakitun zarete; izan ere, une askotan gutunen joan-etorri bizia eta alferrikakoa eragin dute Sánchezen komenentziaren araberako ahanztura errepikari horiek. Truke hori, orokorrean, ezerezean amaitu da, Moncloako tiradera baten barrenean, erantzunik gabe edo benetako egintzetan egikaritu gabe. Adibiderik onena, begira, Euskal Y-aren egoera da. Sánchez jaunaren Gobernuekin bost urte egin ondoren, Euskadiko historiako inbertsiorik handienaz hitz egiten ari gara. 1988an gaurkoa bezalako eztabaida batean Ganbera honetan lehen aldiz eztabaidatu zen proiektu bati buruz ari gara. Gogora ezazue, Europa 93 Plana, duela 35 urtekoa, lehendakari jauna. Proiektu horretan eragin handiagoa izan zuten Ibarretxe jaunak 99an Otegirekin edo ondorengo legegintzaldietan Madrazo jaunarekin egindako itunek. Egoera ekonomikoa hobetzearen ondorioz, AVE Bilboraino eta Gasteizeraino lurpetik sarrarazteko proiektua berriro mahai gainera ekarri da. Horrekin guztiarekin eta gehiagorekin, 2018an, Rajoyren Gobernuaren aldian, proiektu horrek amaitze-data aurten zuen: 2023an. Sánchezen Gobernuarekin guztia gelditu egin zen. 2023an gaude. Askotan eta askotan gogorarazi dizut, eta AVE gure hiriburuetara iristea argitu gabeko inkognita da. Lehenik, urtebeteko atzerapena Sánchez jaunaren Gobernuaren urte bakoitzeko. Gaur ez dago datarik. Behin-behineko geralekuak eta beste burutazio batzuk aipatzen dira, 2028, 2032 bezalako ausazko datekin; egutegi-espekulazioak dira, kronogramak baino gehiago. Berriro diot. Egia esateko, ez dago datarik. Sánchezekin egin dituzuen itunek ez dute zilegitu horren gorabehera larria bideratzea. Izan ere, zorrotzagoa izan zara zu Macron jaunarekin Euskal Y-aren eta Akizeren arteko loturaren kontura, Sánchez jaunarekin eta Euskal Y-aren akaberarekin baino. Agerian dago. Zuk eta zure Gobernuak Sánchezekin egiten dituzuen itunak txarrak dira euskal herritarrentzat. Urte hauetako ez-betetzeez gain, Sánchez jaunak zuekiko hartu-emanean azaldu duen motelkeria ere irentsi egin duzue, eta kopeta ilunagoarekin eraman duzue, baina erreakzio ezagunik gabe. Bildurekin adostutako itunen hobespen lotsagabearen lekuko izan zarete, EAJ edo Eusko Jaurlaritzarekiko harremana atzera geratzen dela. Legitimatu, indartu eta prestigioz jantzi duzue Bildu, zirkinik egin gabe eta inoiz Sortuk gaitzetsi ez duen ETAren terrorismoaren biktimei egiten zaien etengabeko laidoan pentsatu gabe. Uda honetan Euskadiko herri eta hirietako jaietan izandako laido eta irainen zerrenda luzeari gehitu behar zaio Urdaibaiko arraunlariarena. Kongresuan duten pisua kapitalizatzeko aukera eman die Sánchezek, eta hartara, Espainia osoko hautetsontzietan, Bildurekin bat egiten duten alderdiak dira Frankensteinen onuradun bakarrak. Egiaztatuta dago, halaber, zuen alderdi politikoak Sánchezekin egiten dituen itunak ez zaizkizuela errentagarriak alderdi bezala, lehendakari jauna. Eta hirugarrenik, utz iezadazu, zure Gobernuaren hirugarren ezaugarria aipatzen: hain zuzen ere Bildurekin politikak lantzeko tentazioa. Batzuetan, hitz lauz eta besterik gabe, Bilduren politikak errepikatzekoa. Inbestidura-saioan jada aipatu genuen gehiengo bikoitzaren jokoa da hori. Sozialistekin egunerokotasuna administratzea, eta Bildurekin Konstituzioa eta Estatutua gainezkatzen aritzea. Orain hurrengo legegintzaldian bizi izan genuen jada, euskal estatus politiko berri baten oinarrien inguruko zirkuluaren koadratura xelebre harekin. Zuen batzarretan edo egoitza parlamentarioan noizean behin tiraderatik ateratzen duzuen estatus hori. Gernikako Estatutuaren adostasunak hausten dituen apustua da. Ezinezkoa dena, ezin dena Konstituzioaren esparruan, eta Ibarretxeren planarekin bizi izan genituen egoerak errepikatuko lituzkeena. Argi geratu zaigu zuk, Urkullu jauna, badaukazula euskal herritar guztiek egunero eskatzen duten irtenbidea. Zuk bai ulertzen gaituzula euskal herritarrok, euskal gizarte osoa eta gure gazte gehienak. Hau da, gazteak, gizartea ez dira osasunaz arduratzen, ezta hezkuntzaz ere, ezta etxebizitzaz eta segurtasun gabeziaz ere. Gure arazoa da ez garela euskal nazio bat. Hortik datoz gure gaitz guztiak. Eta horretarako zuk, profetak bezala, agindutako lurrerako bidea helarazi diguzu. Konbentzio konstituzionala da orain. Ibarretxe Planaz eta haren ondorengoez geroztik, EAJk eta Bilduk autogobernuari buruzko lantaldean adostutako eta onetsitako oinarrien esparruan, nazionalismoak terminologia baliatu du −itxuraz instituzionala−, Konstituzioaren aurkako bere obsesioak mozorrotzeko. Eta orain, bere presen morroi eta bere kapital politikoaren eta babes sozialaren gainbeheraren aurrean, euskal herritar guztiok nahasi nahi gaitu bere azken burutazioarekin: konbentzio konstituzionala. Bilduren kalatan arrantzan egiteko helburu disimulu gabearekin; jakinik, garai batean mundu nazionalistan arrain handiena zena, gaur egun arrain txikienarentzat beita besterik ez dela. Ez gaitu harritzen, egia esan. Izan ere, politika orokorreko eztabaida bat iristen den bakoitzean, burutazio bat, hala deitu behar baitzaio, oparitzen diguzu zuk. Euskal estatus berriarekin ikusi genuen, foru-nazioaren ideiarekin ikusi genuen. Eta biren ondoren hirugarrena datorrenez, orain konbentzio konstituzionalaren ideia oparitzen diguzu nazionalisten eldarnio politikoak asetzeko. Antes, como ahora, su apuesta, lehendakari, no es integrar la sociedad vasca. Porque la nuestra, es una sociedad plural; somos plurales en sociedad, en territorio, en lengua y en política. Y usted, lehendakari, educa en nacionalismo obligatorio, tras el trampantojo semántico que constituye la convención constitucional. Euskal herritarren interesen, bizikidetzaren, askatasunen eta askotarikoa eta plurala den gizartearen barnean eguneroko tolerantziaren aurka zuzen-zuzenean doan bidea da. Harrigarria egiten da, halaber, zuek, lehendakari jauna, aurrekontuak adostea, edo Bilduk eta ezkerreko gainerako alderdiek zergak jaisteko politika fiskalari mugak jartzea ahalbidetzea. Hau da, mugak jartzea Ekonomia Ituna euskal herritar guztien oparotasunaren zerbitzura jartzeko erabili ahal izateari, iraganean askotan egin genuen bezala, hain zuzen ere. Baina Euskadiko hezkuntzaren etorkizuna Bildurekin itunak egitearen esku uztea da guztion etorkizunerako benetako mehatxua. Badakizu, maiz gogorarazten baitizut, txosten guztiek −ez bakarrik PISAk, baita zeure Gobernuak landutakoak ere− ondorioztatzen dutela gure hezkuntza-sistema ajeak jota dagoela; emaitzak ez datozela bat diru publikoaren zenbaki itzelekin, Espainiako altuenekin, urtero hezkuntzari eskaintzen dizkiogunekin. Edozein administrazioren erreakzioa zatekeen emaitzak aztertzea, emaitza horien zergatiak ikustea eta, gainera, norabidea zuzentzea. Izan ere, emaitzek ez dute hobera egiten; eta horren arrazoi nagusietako bat da euskalduntzearen mende egotea hezkuntza. 1993ko Euskal Eskola Publikoaren Legearen erabaki hark, hiru hamarkada geroago, irteera zaileko kalezulo batera eraman gaitu. Milaka eta milaka ikaslek behar adina ulertzen ez duten hizkuntza batean ikasten dute. Beste milaka batzuek, bostetik batek, gaztelania eta euskara gaizki menderatzen dituzte; beraz, datu horiekin gainerako gaietan ezagutzak erdiesteko gaitasun mugatua izango dute. Eta konponbidea, Bilduren arabera, badakigu zein den: are gehiago estutu. Katilukada ez bada nahikoa, bada, katilukada eta erdi. Hobe bi. Hau da, funtsean, eskola euskaldun elebakarra. Fundamentalismo linguistiko hutsa da hori, Euskararen Institutuaren zaintzapean. Hertsiki publikoa ez den guztia jazartzen du, itunpeko ikastetxeetatik hasita; eta batek daki zer etorkizun suertatuko zaien gaitasun desberdinak dituzten ikasleen ikastetxeei. Gai horretan ere, oinarri batzuk hitzartu dituzue, eta ondoren, haietatik aldendu egin dira sinatzaile asko. Baina hor dago lege-proiektua, azaldu berri dudan ezeri atea ixten ez diona. Klasikoek esaten zuten bezala, eutsi eta ez utzi. Proiektu sektarioa da, agian Bilduren gustukoa, baina familientzat eta ikastetxeentzat kezkagarria, eta ez du batere laguntzen gure ikasleen edo gure gizartearen etorkizuna hobetzen. Proiektu hori Eusko Jaurlaritzak, lehendakariak, onetsi eta Legebiltzarrera bidali du; eta −berriro diot− Bilduko jaun-andreei baino ez zaie gustatzen. Ezaugarri horiek dituen Jaurlaritza batek nahi gabeko ondorioak erakar ditzake, lehendakari jauna. Badakizue zuek. Herritarrek urrun, autokonplazentziaz beteta ikusten zaituzte. Sozialisten isiltasun ordaindua edukitzeak ongiaren eta gaizkiaren gainetik jarriko bazintuzte bezala, EAJk gobernatzen duen bitartean zuria eta beltza berdin balitz bezala; edo erabakia lehendakari nazionalista batek hartzen duen bitartean bakarrak ehun balioko balu bezala. Baina kalean eta hautetsontzietan esaten dena beste zerbait da. Sánchezen politikei eta jarrerei lagundu diezuen bezala lagundu izanak, edo erradikaltasun- eta estremismo-keinuak eginez Bildu legitimatu izanak, soil-soilik balio izan du zure Gobernuak helaraz dezan noraezean dabilenaren irudipena −esan dezagun−, proiektu agortua dela, euskal gizartearen benetako beharrak identifikatzeko gai ez dena. Y es que se ha percibido con claridad la falta de empatía del Gobierno Vasco con la ciudadanía. Durante y después de la pandemia. Falta de sensibilidad hacia diversos sectores económicos y sociales afectados por una crisis sin precedentes. Guk uste dugu posible dela beste era batera gobernatzea: herritarrengan pentsatuz, arazoak konpontzea ardatz dela, egoeren diagnostikoa hausnartzetik abiatuta konponbideak mahai gainera ekarriz. Uste dugu hori posible dela Espainia osoan, baita euskal erakundeetan ere, eta hautesleen borondatez aukera izan dugun lekuetan, halaxe egin dugu. Horixe gertatu da Gasteizen, Gipuzkoako Batzar Nagusietan edo beste udal batzuetan; esate baterako, Durangon. Ezbairik gabeko gehiengo demokratak bermatu nahi izan ditugu erakunde horietan. Koherentziagatik, konbentzimenduagatik, printzipioengatik eta hori delako herritarrekin dugun konpromisoa. Erakunde horietan bertan euskal herritar guztien zerbitzura egongo diren politika moderatuak bultzatzen saiatuko gara, enpatiaz eta akordiorako borondatez, agintaldiko lau urteetan zehar. Eta gehiengo alternatiboak osatzen lagun dezakegun lekuetan ere horixe egingo dugu. Hori da zure Gobernuari eskaini diogun esku luzatuaren -politikarekin koherentea dena −lehen gogorarazi dudan bezala−, eskaintza horri egin diozuen estimazioa alde batera utzita. Eta azken txanpan dagoen legegintzaldi batean bagaude ere, gauzak egiteko beste modu bat posible dela errepikatu nahi dut. Espainia osoan egin daiteke aldaketa, eta posible da hemen ere, baita euskal erakundeetan ere. Are gehiago, euskal herritarrok badakigu PPrekin Espainiak funtzionatu egiten duela; eta Espainiari ondo doakionean, euskal herritarroi are hobeto doakigula. Ez dago idatzita etorkizuna izan behar duela Sánchezen politiken aurrean morrontzaren berrargitalpena; edo Bilduren alferrikako imitazioa, hark beti baitaki egoera horietan etekinak lortzen ekarpenik egin edo ezer arriskatu gabe. Euskal politikagintza muxarraren egun moduko batera murrizten duten kortse zahar horiek hautsi −hautsi− daitezke. Beldurrak gainditu eta ausardiaz jantzi besterik ez da egin behar aldaketa hori bultzatzeko, lehendakari jauna. Urkullu jauna, lehendakari jauna, zu eta zure Gobernua inoiz baino ziurgabetasun politiko handiagoarekin aurkeztu zarete irailean −zeuk bakarrik duzu buruan euskal hauteskundeen data− autokritika izpirik gabe −gaur goizean ikusi dugun bezala−; eta bazter eman gabe aurreko ikasturte politikoaren amaiera eta oraingoaren hasiera ezaugarritu duten arazoak −Ertzaintzakoak edo euskal osasungintzakoak, esaterako− konpondu gabe mantentzen dituen kudeaketa txar jarraitua. Ekainean bezalaxe gaude irailean: besoak tolestatuta dauzkan Jaurlaritza, euskal herritarren benetako eskaerei erantzuteko gai ez dena. Hilabete baliogabea eta alferrikakoa izan da abuztua Eusko Jaurlaritzarentzat, ez baita gai izan irailean euskal herritarren aurrean etxeko lanak eginda aurkezteko. Beste atal batzuetan ere balantzea ez da pozik edo zoriontsu egoteko modukoa: etxebizitza bat lortzea gero eta zailagoa da euskal herritarrentzat eta, batez ere, gazteentzat −garestia, urria eta laguntza nahikorik gabea baita−; eta horrek gure talentu gaztea hemendik joatea erakartzen du. Etorkizuna sekulako motibazio gabeziarekin ikusten duten gazteak dira, lehendakari jauna. Ez da energia berriztagarriei buruzko dekretua onetsi, ez dugu lurralde-plan sektorialik; baina, hori bai, baimenak ematen ari dira. Edo oraindik ere ez zarete kudeatzen dituzuen eta batzuetan gainditzen zaituzten transferentzien maila ematen ari: espetxeetakoa, edo auzitegi-mediku nahikorik ez duten Gipuzkoako justizia-langileen ingurukoa. Baina zuk ezikusiarena egiten diozun Euskadi errealaren erradiografiak profil horiek ere baditu, eta behin eta berriz pasatzen zara hanka puntan horien gainetik. Zure politikak ez dira oso eraginkorrak izan gure gizartearen zahartzea onbideratzeko, ezta biztanleria aktiboaren beherakada geldiarazteko ere. Begira % 58,7 da, lehendakari jauna, 2001ean % 64,5 zenean. Espainiar guztien elkartasunari esker −eman ere ematen duguna, bai horixe− jasotzen ditugun pentsio batzuekin; hemen enplegu publikoa besterik ez delako sortzen eta talentu gazte ekintzailea uxatu egiten delako. Kemen industrialik ez edukitzeaz gain, 2008 eta 2022 artean autonomoen kopurua % 10,7 murriztu da; horri buruz ere ez dizugu fitsik entzun. 2000. urteaz geroztik, garrantzia galdu dugu Espainiako ekonomian: % 6,3tik % 5,8ra etorri gara. Hori bai, ziztu bizian doana −hemen, lurralde honetan− goi-kargudunen bilakaera da; zure goikargudunena, Urkullu jauna. 145etik 185eraino joan gara legegintzaldi honetan. Eta geure buruari galdetu beharko diogu: dohainik? Euskal herritarroi ia hiru milioi euro gehiago kostatzen zaigu txantxa. Eta zerga-bilketa. Pandemia-aldi osoan, eta legegintzaldian daramagun guztian, zure Gobernuak ez du ezer egin Euskadiko herritarrek egiten duten ahalegin fiskal handia arintzeko. Diru-sarrerak −batez ere BEZarenak− % 10 inguru gehitu dira inflazioaren proportzioan; eta guztira, Euskadiko diru-bilketaren hazkundea 2022an aurreko urtean baino % 7,3 handiagoa izan zen. Aurten, euskal herritarrok ahalegin fiskal handia egiten jarraitzen dugu, makineria administratibo eta burokratiko itzelari eusteko; gainera, hura gai ez denean inbertsioaurrekontua egikaritzeko. Eta zer diozue, legebiltzarkideok, Europako funtsei buruz? Next Generation funtsen kudeaketa, non zure alderdia erantzunkide baita, kaotikoa eta oso iluna izaten ari da. Sánchezen Gobernuak orain arte PSOEk gobernatzen dituen erkidegoak mesedetu ditu, eta Euskadiren kasuan, gutxietsi egin gaituzte. Zure Gobernuak ezagutzen dituen proiektu batzuk −eta guk ontzat ematen ditugunak, bide batez− geldirik daude, edo oso motel doaz finantzaketa lortzeko zailtasunengatik. Zuek, beti lortzaile paregabetzat aurkeztu zaretenok, harrizko gonbidatuak izan zarete Europako funtsen banaketan. Hasieran nioen bezala, eztabaida politiko orokor hau une erabakigarrian dator. Datozen hilabeteak −legegintzaldiaren amaierakoak−, lehendakari jauna, korapilatsuak izango dira politikari dagokionez, nola Euskadin, hala Espainia osoan. Ez dut ezer berririk esaten; guztiok gaude jakinaren gainean. Baina, era berean, egoera ekonomiko eta sozial zail bati buruzko egiaren ordua izango da, beste behin ere ondorioak nabariaraziko dituena. Urkullu jauna, zure Gobernuak paralisian jarraitzea nahi dute baten batzuek, hauteskunde autonomikoetara joan dadila irristaka, foru-aldundiekin baliabideak metatuz eta diru-bilketako markak hautsiz, duela aste gutxi ezagutu dugun bezala. Guk uste dugu Eusko Jaurlaritzak ekinean aritu egin behar duela; eta gure erakundeek badituztela behar besteko tresnak krisi berri horren eraginari aurrea hartzeko. Egin ere, beste autonomia-erkidego batzuk −Madril edo Andaluzia, kasu− hori egiten ari dira, eta gure errezeta aplikatzen ari dira: diru gehiago familien, autonomoen eta enpresen eskuetan; kontsumoa eta enplegua bultzatzea; inbertsioa eta jarduera ekonomikoa dinamizatzea. Horregatik, lehendakari jauna, comenzamos la legislatura con Osakidetza tocada y Lanbide hundida. Le he repasado ya la lista hoy. Abarca la Ertzaintza, Educación y otros muchos elementos importantes que fueron el orgullo de nuestra Comunidad Autónoma. Hoy en día, los vascos sabemos que esas naves hacen aguas. Es el momento de disponer recursos, de hacer un esfuerzo de diálogo, de legislar y de elaborar presupuestos para cambiar aquello que hay que renovar. Eta, hartara, gure Administrazioaren esparru guztietan eduki beharko genituzkeen aurrerapen egokiak berreskuratzea. Eta azkenik −eta amaitzeko−, gai garrantzitsu, −eta eginkizun dugun− bat, lehendakari jauna, hezkuntzaren erreforma dugu. Euskal herritarren belaunaldi berriaren etorkizunaz ari gara. Badakizu −guztiok dakigun bezala− zer emaitza eman dituen hiru hamarkadatan lege bat aplikatzeak; alegia, izapidetzen ari ginen bitartean hutsegitea zela salatu genuen legea aplikatzeak. Izan ezazu kontuan urte hauetako esperientzia. Ez egitezko elebakartasunak, ez itunpeko ikastetxeen aurkako jazarpenak, ez gaztelaniaren zokoratzeak ez dute gure hezkuntzasistema hobetuko. Pertsonen garapenaz arduratu behar duzu, eta ez soilik zein hizkuntzatan hitz egiten duen. Ikusi dugu zure gobernu-eredua agortuta dagoela kudeaketan eta nortasun-ezaugarrietan; eta gainera, ustelkeriak eta adiskidekeriak geldiarazi egin dutela gobernu-ekintza. Horregatik, pertsonen Gobernua izan nahi zenuen, baina ahaztu egin zaizkizu haiek. Eta gehiago pentsatu behar duzu gizartean eta gutxiago lurraldetasunean. Ikusten duzunez, ez da falta zereginik hilabete hauetarako, nahiz eta hauteskunde autonomikoak begi bistan egon. Muchas gracias. La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24186 |
12 | 155 | 14.09.2023 | GORROTXATEGI AZURMENDI | EP-IU | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Eskerrik asko, mahaiburu andrea. Arratsalde on, lehendakari. Arratsalde on denoi. Bueno, 2020ko irailaren 3an izan zen, lehendakari, zu hirugarren aldiz jarraian lehendakari irten zinela Legebiltzar honetan. Testuinguru oso zail batean izan zen, aurrekaririk gabeko pandemia baten erdian. Pandemia. Gure osasun-sistema tentsionatu zuena; salbuespenezko egoera juridiko batera eraman gintuena; milaka negozio eta lanpostu mehatxatu zituena; egoitzetan drama izugarria; heriotza, min sakona ekarri zuena hainbeste pertsonarentzat. Eta pandemia gutxi balitz bezala, gainera, Putinek gero Ukraina inbaditu zuen, Europaren bihotzean gerra bati hasiera emanez. Eta gerra horrek, giza tragedia izateaz gain, ekonomia globala hankaz gora jarri zuen: krisi energetikoa, balio-kate globalen etenak, inflazio izugarria, bizitzaren kostuaren igoera, larrialdi klimatikoari aurre egiteko instrumentuei atzerapenak… Guk beti ulertu izan dugu eta aitortu izan dugu oso nekeza dela gobernu batentzat egoera honetan egotea. Eta horregatik, gainera, hasierahasieratik −eta distantzia ideologikoa gorabehera− eskua luzatu genizuen. Eta horren ondorioz, adibidez, pandemiari aurre egiteko legea onartu genuen eta adostu genuen. Hiru urte besterik ez dira pasatu ordutik hona, eta, egia esan, gauza handia da ikustea gure gizarteak badaukala etorkizunera begiratu eta aurrera egiteko indarra. Baina, horrelakoetan, atzera begiratzea ere oso garrantzitsua da, ezinbestekoa da; bizitza pertsonalean bezala, krisi sakonek aukera ematen digutelako geure burua aztertzeko −nor garen, zergatik garen−, konturatzeko zer egin dugun ondo, zer egin genezakeen hobeto, zerk salbatu gaituen. Oso inportantea da atzera begirada hori egitea. Edozein kasutan, badaude, beraz, Gobernuaren kudeaketa baldintzatu duten eta agenda markatu duten bi elementu exogeno oso garrantzitsu legegintzaldi honetan. Alde batetik, gure osasun- eta zaintzasistemaren hauskortasuna agerian utzi duen pandemia, eta, bestetik, gure ekonomiaren ahultasuna eta energiaren arloan genituen gabeziak agerian utzi dituen energia-krisi globala. Orain, legegintzaldiaren azkenengo urtealdian gaude. Eta momentu honetan planteatu beharreko galdera hauxe da: nola erantzun dien Gobernuak bi gai hauei, zer eragin izan duten aplikatu diren politikek eta zer norabide ideologikok zuzendu dituen politika horiek. Eta, lehendabizi, nik osasun- eta zaintzasistemari buruz nahiko nuke hitz egin. Ekainaren 23an, 2023ko udako Deustobarometroa argitaratu zen. Hamar urtean lehen aldiz, herritarrek suspentsoa eman zioten Osakidetzari. Ez gaitu harritzen, azaleratzen ari diren kudeaketa-arazo guztiak ikusita eta zerbitzuaren kalitatearen okertzea ikusita, bereziki lehen mailako arretari begiratzen badiogu. Zuk zeuk ere markatu duzu hobetzeko eremu bezala. Ordezkapenen plangintzarik ez, EAG etengabeko arretako guneetan murrizketak, plantilletan % 40tik gorako behinbehinekotasuna, familiako medikuaren rola betetzera behartuta dauden erizainak eta abar. Datu bat nahi dut eman: ebakuntza-gelan sartzeko zain zeuden pazienteen kopurua ekainaren amaieran 25.403 pertsona ziren; eta hori da pandemia aurreko urteetako batezbestekoa baino % 68 handiagoa. Pero además del problema de las listas de espera, al que también ha hecho referencia en su discurso el lehendakari, la ciudadanía experimenta en su piel, en su cuerpo, el desmantelamiento de la atención primaria. Este mismo verano el Gobierno Vasco ha aplicado una idea que es innovadora en atención sanitaria, y es los centros de salud sin médico. Desconocemos si esto es una particularidad del cambio cultural que anunció la consejera el año pasado. Y lo desconocemos, en parte, porque todavía nadie nos ha explicado en qué puede consistir un cambio cultural aplicado a la sanidad pública. Pero lo que es seguro y lo que sí creemos es que un centro de salud sin médico no es un centro de salud. Y también es seguro que la escalada privatizadora del sistema de salud difumina la línea entre el derecho a la salud y el negocio sanitario. Yo me pregunto si esta es la lectura que ha extraído el Gobierno de la pandemia. Laster izango dugu, dena dela, osasun publikorako lege berria hemen. Eta lege hori, osasunsistema antolatzeaz gain, hiritarren arteko ezberdinkeriei aurre egiteko baliabide ezinbestekoa da. Izan ere, Euskadin, klase apalekoa izatea, eremu sozioekonomiko deprimituan bizitzea, emakumea izatea… horrelakoak gaixotasun kroniko bat izateko aukera areagotzen duten faktoreak dira. Horregatik, legeak biztanleriaren bizi- eta lan-baldintzei heldu behar die. Ongizate materialaren baldintzadesberdintasunari begiratu beharko lioke legeak. Lege honetan, Osakidetzak paper nagusia eduki beharko luke. Arlo sanitario hertsian, bestetik, Osakidetzaren zerbitzu-zorroa handitzea beharrezkoa dela uste dugu: dentista, fisioterapeuta, logopeda, ortopeda, eta jakina, osasun mentala. Es decir, todos aquellos aspectos de la salud que están condicionados por los ceros de nuestras cuentas corrientes deben abordarse para ampliar la cartera de servicios de Osakidetza. Y esta frase, "La clase social se nota en la dentadura", es una expresión que ejemplifica muy bien de lo que estoy hablando y que refleja, además, una injusticia que no puede ser. Euskadi aitzindaria izan daiteke osasunaren arlo guztiak zerbitzu publikoan integratzen, Osakidetza gainerako osasun-sistemetarako erreferente izan dadin berriro ere. Gustatu egiten zaigu gainerako autonomia-erkidegoentzat erreferente izatea. Ba ez dadila gertatu esaera zaharrak dioena: "Urrutiko intxaurrak hamalau, gerturatu eta lau". Pandemiak agerian utzi zuen, halaber, gure egoitza-sistemak duen hauskortasuna eta prekarietatea; eta oso modu gordinean, gainera. Euskadin, egoitzetako heriotza-tasak Madrilgo erkidegokoen antzekoak izan ziren. Pandemian euskal egoitzetan gertatutakoa benetako krisi humanitario bat izan zen. Eta, hala ere, Gobernuak onartu duen egoitzetarako dekretu berriarekin ez ditu aintzat hartu gai horri buruz hainbat eragile sozial eta instituzionalek publiko egin zituzten txostenak eta salaketak; ez Arartekoarenak, ezta Gobernuaren beraren txosten propioak ere. Es incomprensible que, con el nuevo decreto de residencias, el Gobierno Vasco desoiga los informes del Ararteko y se desoiga a sí mismo, no teniendo en cuenta el informe que emitió de mortalidad en las residencias vascas por el covid. Y nos parece también incomprensible que el Gobierno no quiera cumplir con una serie de mejoras mínimas en todas las residencias del Estado que se plasmaron en junio de 2022 en un acuerdo interinstitucional con el Ministerio de Derechos Sociales y las comunidades autónomas. ¿Cuál es el pretexto del Gobierno para no cumplirlo? Invasión competencial. Pues no estamos de acuerdo, porque establecer unos mínimos para mejorar las condiciones de vida de nuestros mayores −mínimos que pueden superarse mediante políticas propias más ambiciosas− no es una invasión. Quienes realmente invaden las competencias de este Gobierno en materia de cuidados no son las medidas encaminadas a una mejor atención, sino los fondos buitre que están penetrando en nuestro sistema residencial y que obtienen mayor rentabilidad cuanto peor sea la calidad de vida de las personas mayores. Con el nuevo decreto de residencias, van a regular el sector, primero, con ratios denunciados por trabajadoras y sindicatos, con condiciones que han sido impugnadas por usuarios y familiares y sin atender a lo que ustedes mismos en sus propios informes han confirmado como factores de aumento de la mortalidad. Sinceramente, no creo que se hayan extraído convenientemente las conclusiones oportunas de lo que significó la pandemia en las residencias. Y la autocrítica no puede ser una mera declaración. La autocrítica debe convertirse en política. Ukrainako gerrak elkarren segidako eta elkarren artean lotutako krisi batzuk eragin ditu, eta paradigma aldatzeko eta berregituratzeko aro bat agerian utzi du. Izan ere, errealitate berri honek planteatzen dizkigun erronkak oinarrian dagoen krisitik sortzen dira, krisi ekosozialetik. Eta horri aurre egiteko, aldaketa estrukturalak, estrategikoak eta anbizio handikoak behar ditugu. Gure mundu globalizatuan, lanaren nazioarteko banaketaren ondorioz, industriaren eta lehengaien ekoizpena Mendebaldetik munduko beste eskualde batzuetara bideratu da, eta Mendebaldeak, berriz, testuinguru ekonomiko erakargarriak eta seguruak sustatu ditu atzerriko kapitalaren inbertsiorako. Pero si algo han evidenciado la crisis energética y todas sus consecuencias, en especial la interrupción de las cadenas de suministro, es que hacer depender el bienestar social de las inversiones de los grandes grupos financieros no trae bienestar, no trae prosperidad económica, ni genera empleo de calidad; al contrario, nos hace más vulnerables. Y de ahí la importancia de que nuestro sector industrial, cuyos datos evidencian un declive de actividad en Euskadi, se tenga en cuenta. Europar Batasunak berak ere berrindustrializazioa jarri du etorkizunerako ardatz estrategiko gisa. Hala ere, gure ustean, Gobernu honen industria-politika pasiboa eta kontinuista da, eta ez da nahikoa behar dugun fase berri honetarako. Enpresa-sarea hausten ari da estrategiarik ez dagoelako. Eta ikusi dugu nola ixten dituzten enpresa bideragarriak edo nola geratzen diren atzerriko inbertsio-funtsen esku: La Naval, Gamesa, Euskaltel, ITP Aero, BM, Solarpack, Uvesco... Badaude beste batzuk. Eta, azken urtean, Merkatuen eta Lehiaren Batzorde Nazionalak euskal enpresei eragin dieten 12 enpresa-kontzentrazio baimendu ditu. Ba, horietako zortzitan, euskal enpresa irentsita gelditu da; kanpoko enpresa indartsuago batek irentsi egin du euskal enpresa. Beharrezkotzat jotzen dugu, beraz, berrindustrializazio-prozesu horri aurre egitea, eta honek, gainera, lotura estua dauka trantsizio energetikoarekin. Ezin dugu gure ekoizpena erregai fosiletan oinarritu, badakigulako herrialde baten aberastasuna atmosferara isurtzen duen karbono dioxidoarekiko alderantziz proportzionala dela. Horregatik, trantsizio energetikoaren eta klima aldaketaren lege berriak aukera ezin hobea eskaintzen digu gauzak hobetzeko. Baina esan beharra daukat asko kezkatzen gaituela Legebiltzarrera bidalitako lege-proiektuak. Lehenik eta behin −zuk ere aipatu duzu− legea oso berandu datorrelako. Gobernuak berak larrialdi klimatikoa deklaratu zuen 2019an, eta legea aurten dator. Baina, gainera, lege-proiektuak ondoren eman beharreko ordenazioaren mende uzten du nazioarteko konpromisoak betetzea; horien artean, deskarbonizazio-prozesua. De manera que la nueva ley de transición energética y cambio climático, una ley que llega muy tarde, no se aplicará probablemente hasta 2026. Pero es que, además, el proyecto de ley presentado desaprovecha la gran oportunidad que ofrece para transitar hacia un modelo industrial que sea económicamente viable y ecológicamente sostenible. Este proyecto no tiene objetivos, no tiene obligaciones, ni siquiera tiene un régimen sancionador. Lankidetza publiko-pribatua deitzen zaio, baina multinazionalen interesen mende dauden politikak dira benetan, eta horien emaitza elektrizitatearen aberastasun lizuna eta familien pobretzea da. Guk beste eredu bat planteatzen dugu, energiademokratizazioan oinarritzen dena. Osasun publikoaren legeaz eta trantsizio energetikoaren eta klima aldaketaren legeaz hitz egin dut. Lege estrategikoak dira, gure autogobernurako atal garrantzitsuak direlako eta eredu politiko bat definitzen dutelako. Kontinuismoa edo aldaketa? Hori da kuestioa. Eta ildo beretik, legealdi honetan beste lege bat onartu nahi da Euskadiren etorkizunari, aukeraberdintasunari, gizarte-kohesioaren printzipioari eta arlo publikoaren ikuskerari eragiten diona. Hezkuntzari buruz ari naiz. Apirilaren 7an, etortzekoa zen hezkuntza-lege berriak aintzat hartu beharko lituzkeen konpromiso zehatzak jasotzen zituen itun bat onartu genuen. Legeproiektua heldu zen Parlamentura. Gobernuak dio lege-proiektuak zorrotz betetzen duela ituna. Guk kontrakoa diogu. Eta pentsatzen dut herritarrak nahastuta egongo direla baieztapen hain kontrajarrien aurrean. Eta horregatik argi pixka bat jarri nahiko nuke gai honetan. Lehenengo, testuen literaltasuna alderatuz. Bat. Itunak dio eskaintza publiko nahikoa bermatu behar dela. Lege-proiektuak, berriz, diru publikoarekin sostengatutako eskaintza bermatu behar dela. Itunari begira, Haurreskolak Partzuergoa, hau da, erakunde publikoa, eskaintza unibertsaleko zerbitzu publiko bihurtuko litzateke, kalitatezkoa eta doakoa. Legeak ez du konpromiso hori bereganatzen. Itunak argi dio: eskola publikoaren perimetroa zabaldu egingo da. Puntu hori desagertu egin da legetik. Itunak hezkuntza-konplexutasun handiena duten ikastetxeetan proiektu integralak sustatzeko konpromisoa hartzen du. Puntu hori ere desagertu egin da legetik. Itunak hezkuntza-kontzertazioa planifikatzeko irizpide orokorrak arautzeari buruz hitz egiten du, segregazioari, gehiegizko eskaintzari eta abarri aurre egiteko. Legean desagertu egiten den beste konpromiso bat da. Hauek adibide batzuk dira. Badaude gehiago. Baina, hauez gain, nik beste gai bat ere aipatu nahi dut, guretzat funtsezkoa dena, eta da publikoaren kontzeptua bera, arriskuan jartzen ari delako. Lege berriaren bidez, sare pribatua eskola publikoarekin parekatu nahi da, Euskal Hezkuntza Zerbitzu Publikoa deitzen zaion hori sortuz. Eta hau oinarrizko legeriatik haratago doan sorkeria bat da. Eta izaera publikoa ematen dio publikoa ez denari, baldintzak betetzetik askatuz, gainera. Dicho en otras palabras, el Servicio Público Vasco de Educación es un artificio para dar carta de naturaleza a una concertación universal que existe ya y que ha generado uno de los principales males de nuestro sistema educativo, que es la segregación. Es un recurso que, en tiempos de declive demográfico, lo que tiene por objetivo es blindar la anómala implantación de la educación privada, en detrimento, precisamente, de la escuela pública, que es, por otra parte, la que tiene encomendada la función de garantizar el derecho a la educación universal de todas las niñas y los niños de nuestro país. Y, por cierto, sobre la que el Gobierno Vasco tiene la capacidad total de actuar para asegurar estos fines. En su punto 23 y 24, el acuerdo educativo condiciona expresamente la prestación del servicio de educación a cumplir unos criterios de interés social que, si no se cumplen, impiden la financiación pública. ¿Dónde están esos criterios? ¿Dónde está que la escuela pública va a ser el eje vertebrador? ¿En qué artículo, en qué orden, en que decreto? Porque no solo es la ley, es la actuación normativa de este Gobierno, que ha ido en sentido contrario al pacto educativo. Por eso no es creíble decir que Elkarrekin Podemos-IU se ha descabalgado del pacto educativo, como en alguna ocasión se ha dicho, porque no es así. En realidad es el Gobierno Vasco quien se ha descabalgado, quien ha tirado la montura y quien, con la ley de educación sobre sus espaldas, ha cruzado ya el río Pecos. Y tengo que decir que esto nos apena profundamente, porque alcanzar amplios consensos no es fácil. Y es una verdadera lástima que, una vez alcanzados, luego sean dinamitados por el Ejecutivo. Debo decir, en todo caso, que en otras ocasiones no ha sido así y nuestra tarea parlamentaria ha servido para mejorar sustancialmente leyes que hemos abordado en esta legislatura, tales como la reforma de la RGI o la Ley de Igualdad. Eta elkarlanerako proposamenean nik sakondu egin nahiko nuke, berriz ere izango dugulako aukera datozen hilabete hauetan haurren legea iristen den momentuan. Esango nuke eskua luzatu nahiko genukeela euskararen dekretua onartzeko orduan ere. Guk alegazioak egin ditugu. Horietako bat, A1 eta A2 meritu gisa baloratzea, Parlamentu honek onartu zuen. Hori berreskuratzea gustatuko litzaiguke, eta beste gauza batzuk adostea ere posible izango dela uste dugu. Y antes de llegar a las conclusiones, me gustaría hablar también de otra cuestión fundamental y que condiciona nuestra acción política en vivienda, en salud, en educación, en materia energética, incluso en la propia fiscalidad también. Algo cuyos contornos lo condicionan absolutamente todo. Y es el autogobierno. Autogobernua edo markoa, zeinean guk, herri bezala, gure norabide politikoa zehazteko aukera daukagun. Eta deigarria da guretzat hiru urte hauetan Gobernua sostengatzen duten taldeek autogobernurako ponentzia zabaltzeko inolako borondaterik agertu ez izana. Eta deigarriagoa da oraindik guretzat ikustea Gobernu honek, autogobernuari heldu dionean, Estatuko Gobernuak eskubideak zabaltzeko edo bizi-baldintzak hobetzeko onartutako politiken kontra ariete bezala erabiltzeko egin duela. Nosotras creemos que el autogobierno no puede ser una cortina de humo, un truco para eludir otros debates. No puede ser un recurso comunicativo que se saca en tiempo electoral. Y no puede ser un escudo contra las políticas progresistas. Tampoco una excusa para no legislar aquello que nos compete. Y yo creo que la ciudadanía vasca se pregunta por qué las pocas veces que ha oído hablar de autogobierno durante esta legislatura ha sido precisamente para oponerse a la Ley de Vivienda, para rebajar el impuesto a las eléctricas o para evitar implementar el impuesto a las grandes fortunas. No nos parece que sea un buen uso del autogobierno. Solamente se ha puesto encima de la mesa para ir en contra de los derechos sociales y de la redistribución de la riqueza. Voy concluyendo. La ciudadanía vasca ha lanzado un aviso claro: las políticas tienen que cambiar de rumbo. Por eso, la fórmula no puede ser profundizar en la inercia de los últimos años. Este Gobierno está sufriendo un mayor desgaste en ámbitos como Osakidetza y educación, es decir, en esos dos bloques que constituyen el mayor peso de nuestros servicios públicos. Parece evidente, por lo tanto, que la crisis de confianza tiene que ver con el abandono de lo público. Y por eso, la respuesta no puede ser vanagloriarse de los éxitos −supuestos éxitos− de la legislatura y continuar abanderando las mismas políticas. Especialmente cuando para ello cada vez resulta más necesario el concurso del Partido Popular, como ya sucede, por cierto, en Gipuzkoa, en Vitoria o en Araba. Las sucesivas crisis vividas deben abrir nuevas oportunidades. Porque la otra opción es cronificar los problemas con las mismas políticas de siempre. Y en este transitar hacia el cambio, para nuestro espacio lo fundamental no es quién lo pilota, es el camino a recorrer y el destino final. Y si su aspiración es un nuevo modelo fiscal adaptado a los tiempos y de carácter progresivo, nos tendrán a su lado. Si nos vuelven a traer una reforma fiscal de la mano del Partido Popular, pues nos tendrán enfrente. Esan bezala, legegintzaldiaren amaieran funtsezkoak diren eta herri honen etorkizun politikoa definituko duten legeak tramitatuko dira, eta horiei heltzeko modu desberdinak daude. Euskadik behar duen norabide-aldaketan, batzuen interes partikularrei laguntza emango zaie ala gizartearen gehiengoaren interesei erantzungo diete? Gu beti egon garen lekuan egongo gara, elkarlanerako eskua luzatzen, legeak adosten, betiere honako hauen mesederako baldin badira: interes orokorra, publikoaren defentsa eta euskal gizartearen ongizatea eta eskubideak zabaltzea. Helburu horiek benetan partekatzen baditugu, topo egingo dugu, hemen eta edozein arlotan. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24187 |
12 | 155 | 14.09.2023 | HERNÁNDEZ HIDALGO | EP-IU | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Lehendakari jauna, arratsalde on. Egia esan, iruditzen zait batzuetan biziro maneatua dagoela gobernatzen duenari autokonplazentzia leporatzea; baina nik arreta biziz entzun zaitut gaur goizean, eta esan behar dut ordubete baino gehiagoko hitzaldi horretan, iruditu zaidala primeran doan herrialde batez eta konpromiso guztiak betetzen dituen Gobernu batez hitz egin duzula. Eta buruhausteak −nire ustez− lau minutura murriztu dituzu, hobekuntza-eremuei buruz aritu zarenean. Gainera, uste dut munduko hirugarren onenak garela gauza askotan. Horregatik, nik esan ere esan behar dizut zuri halakorik aurpegiratzeko asmoz ez banentorren ere, iruditzen zaidala gaur hitzaldi autokonplazienteegia −sobera autokonplazientea− egin duzula. Nik herrialde-erronkez eta -konpromisoez hitz egin behar dut; izan ere, horri buruz hitz egiten ari zara politika orokorreko osoko bilkuretan, ez bakarrik aurten baizik eta zenbait urtez. Gaur, berriz ere, erronka demografikoaz eta gazteen emantzipazioarekiko konpromisoaz hitz egin duzu. Gure ustez, erronka eta konpromiso horiek alferrikako erretorika besterik ez dira, dagoeneko aipatu den etxebizitza-lege horri errekurtsoa ezarri diozu eta. Aurrera egiteko etxebizitza-lege bat da, irtenbidea eman nahi diona gure herrialdeko, batez ere gazteei dagokienez, arazo nagusietako bati: etxebizitza eskuratu ezinari. Zazpi urte daramatzazue zuek gazteei irtenbideak emango dizkien Euskadiko Etxebizitza Legea garatzeko gai izan gabe. Eta orain autogobernu hitzaren atzean ezkutatzen duzue hartarako soldata osorik utzi gabe jendeak etxebizitza duin bat eskuratu ahal izateko neurrien aurkako jarrera. Egia esan, uste dugu zuek autogobernua haizatu egiten duzuela −hitza, Jaurlaritzan partekatua den elementu da; zuek astindu egiten duzue benetan−, Euskadin negozio galanta egiten dutenen interesak defendatzeko, kasu honetan etxebizitzarekin; baina gure bozeramaileak esan duen bezala, beste lege batzuekin ere gertatu da. Begira, herri honetan oraintxe bertan dugun erronka nagusietako bat −partekatu beharko genukeela uste dut− da berreskuratzea zuk zeuk koroaren bitxitzat jo zenuen hori: osasungintza publikoa. Gure ustez, krisi batean murgilduta dago, zure Gobernuak urte askotan egin dituen politikak direla eta. Eta gaur zuk −lehen nioen bezala− hobekuntza-eremu huts batera murriztu duzu hori. Hori baino askoz gehiago da. Nola nahi duzu, lehendakari jauna, sinets dezagula osasungintza publikoarekin duzun konpromisoa benetakoa dela gai ez zaretenean osasun-sistema horri eusten diotenekin elkar ulertzeko? Osakidetzako langileekin. Aste honetan bertan, berriro ere, Legebiltzar honetan, Jaurlaritzaren elkarrizketarik, negoziaziorik eta konpromisorik eza salatu zutenekin. Atzo bertan medikuei entzun genien uda hau benetako infernua izan dela. Eta Gobernuaren tratu txarrak aipatzen dituzte erizainek. Nola konbentzitu nahi gaituzu osasun publikoarekin duzun konpromisoaz, Osakidetzako profesionalek hamarkada bat baino gehiago daramatenean lanhitzarmena berritu ezinik? Enpresa pribatu batean pentsaezina irudituko litzaiguke halakorik. Begira, bada zure hitzaldian kontu bat gure taldean gehiegi interesatzen zaiguna. Horretan jarriko dut arreta amaitzeko, denbora gutxi dut eta. Oparotasuna partekatu behar dela esan diguzu. Oparotasuna partekatu, Euskadin kapital-errenten eta langileen errenten arteko aldea etengabe haztea hauspotu duzuen bitartean. Herrialde honetan, etekin kapitalistek % 8ko ekarpena baino ez diote egiten dirubilketari; langileok, aldiz, zuzenean bakarrik egiten dugun ekarpenarekin −geure lanaren errentekin, geure nekearen errentekin− herrialde honetako, Euskadi honetako diru-bilketaren guztizkoaren % 35 baino gehiago jartzen dugu. Enpresa-etekinei, etekin kapitalistei presio fiskala egiten azken-azkeneko bagoian gaude. Eta zuek uko egin diozue −guk behin eta berriz proposatu dugulako, eta zuek uko egin diozue−, urtez urte, gure koalizioak proposatutako erreformari; hain zuzen ere Miren Gorrotxategik aipatu duen bezala, Alderdi Popularrarekin hitzartu zenuten akordioarekin berretsitako eredu fiskal bidegabe horri akabera emateko. Iruditzen zaigu gehien dutenen pribilegioei eustea erabaki duzuela. Zuek uko egiten diozue fiskalitatea, dirua biltzeko tresna ez ezik, aberastasuna benetan birbanatzeko tresna bihurtzeari. Eta horregatik ez dugu ulertzen, uste dugu ez datorrela bat oparotasuna partekatzeaz hitz egitearekin. Apurrak bakarrik partekatzen dira. Horregatik, lehendakari jauna, zure erronkak eta konpromisoak ez dira sinesgarriak gure taldearentzat. Eta horregatik uste dugu Euskadin aldaketa-ordua iritsi dela. Ez da siglen aldaketa bat: gobernu-aldaketa bat da, bai, baina gobernualdaketa bat, politikak aldatzeko. Gure ustez, ezkerreko aldaketa bat Euskadirentzat; eta bada garaia honezkero. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24188 |
12 | 155 | 14.09.2023 | ANDUEZA LORENZO | SV-ES | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Gracias, señora presidenta. Señor lehendakari, señoras y señores consejeros, señorías y representantes de la sociedad, buenas tardes a todos y todas. La sesión de hoy supone el comienzo de un nuevo curso y el último pleno de política general de la legislatura. Es un día propicio para analizar el resultado de lo realizado y mirar hacia el futuro. El momento de afrontar los problemas cotidianos de Euskadi y de comenzar a construir las condiciones de vida de las generaciones venideras. Euskadi quiere avanzar en derechos y libertades. En las situaciones en las que nos encontramos y en las que nos ha tocado vivir, es fundamental garantizar unos servicios públicos de calidad. Con incremento de las pensiones o la garantía de unas condiciones de trabajo dignas, para hacer frente al coste de la vida. Euskadi necesita un sistema educativo sólido que garantice el futuro de las generaciones venideras, así como una sanidad pública de calidad. Nuestro país ha de seguir contando con una economía fuerte, pero al mismo tiempo debemos proporcionar impulso a nuestra economía para que sea justa y solidaria. Quien más tiene, ha de aportar más. Asimismo, no debemos olvidar que Euskadi quiere promover la igualdad entre hombres y mujeres. También, somos un país que quiere conseguir una sociedad con pluralidad y respeto a la convivencia. Legebiltzarkideok, Euskadik ondotxo daki zer nahi duen; ondo baino hobeto daki zer nahi duen. Argi eta garbi adierazi zuen joan den ekainean. Herrisubiranotasuna adierazten den lekuan esan zuen: hautetsontzietan. Euskal herritarrek gobernu sozialista bat nahi dute Espainian. Eta elkarrizketa bultzatuko duen, adostasuna bilatuko duen eta herritarren benetako arazoak konpontzeko lan egingo duen gobernu bat nahi dute Euskadin. Helburu horrekin gidatzen ditugu gobernu gehiago azken udal- eta foruhauteskundeen ondoren; eta helburu horrekin sinatu genuen gobernu-akordioa legegintzaldi autonomiko honen hasieran. Gobernu honek ez du lan erraza izan, ezbairik gabekoa da hori. Pandemia, lehenik, eta Ukrainako gerrak eragindako krisia, ondoren, bi oztopo garrantzitsu izan dira. Euskadi ez da oasia inondik ere; ez gara iragazgaitzak, ezta perfektuak ere. Munduko gainerako lurraldeen arazo eta eragozpen berberek eragiten digute. Horregatik, gure eredu autonomiko federal europarrak batasuna eta indarra ematen digu; eta aurrerapenaren alde egiten duen inork ez luke hori zalantzan jarri behar. Lehendakari jauna, badakizu guztia ez dela perfektua izan, baina bidegabea litzateke, halaber, urte zail hauetan zehar zerbitzari publiko eta arduradun instituzional guztien lana ez aitortzea, bere lorpenekin eta, baita ere −jakina−, bere akatsekin, baina betiere zerbitzatzeko bokazioarekin. Sozialistok zuzendu ditugun Jaurlaritzako sailei dagokienez, harro eta poztasun faltsuetan erori gabe esan dezaket lortu dugula herritarrek eskatzen zizkiguten eskaerei erantzutea. Azken batean, soluziobideak emateko lan egin dugu. Enplegu eta Lan Sailarekin hasiko natzaizue. 2020ko udan maila goreneko konpromisoa hartu genuen garai hartan gure alderdiko idazkari nagusia zen eta gaur egun lehendakariorde den Idoia Mendiaren partetik, enpleguaren aldeko apustua eginez; eta apustu hori oso zuzena izan da. Orduan, langabezia-tasa % 10era jaisteko helburua jarri genion geure buruari. Une oro lan egin dugu konbentziturik baikeunden krisialdi honetatik 2008ko krisialdiko errezetak ez bezalakoekin ateratzea posible izango zela. Ondo baino hobeto ulertu genuen ezkutu sozial bat ezarri behar zela, enpleguaren mundura, langileengana eta enpresetara ere hedatuko zena, bai COVID-19aren eta bai gerraren kalteak arintzeko. 2023ko bigarren hiruhilekoa amaitzean, 14 urteko langabezia-tasarik txikiena erdietsi genuen: % 7,4; duela hiru urte baino 3,5 puntu gutxiago. Eta Gizarte Segurantzan milioi bat afiliatu izatera iritsi ginen. Espiritu horrekin ahalbidetu dugu, halaber, Inklusiorako eta Diru-sarrerak Bermatzeko Euskal Sistemaren Legea onestea; hain zuzen ere, Legebiltzar honetan bertan laster onetsiko dugun enplegu-legeak goiburuan duen legearen espiritu berberarekin. Lanaktibaziorako, enplegu-aukerak sortzeko eta kalteberenak babesteko politikak dira. Hori guztia, elkarrizketaren eta autogobernuaren bidez eginda. Oraintxe bertan, esan dezakegu Euskadik enplegu gehiago eta hobea, aukera gehiago, prekaritate gutxiago eta eskubide gehiago dituela. Behin-behinekotasuna % 23koa izatetik % 17koa izatera igaro gara: aldi baterako kontratu gutxiago, kontratu mugagabe gehiago, enplegu gehiago eta kalitate hobeagokoak. Eta hori guztia sozialisten lanari esker, bai Euskadin, bai Espainian. Hor daude Euzko Alderdi Jeltzalearen eta EH Bilduren ezezko botoekin −gogoan izan behar da− aurrera atera zen lan erreformaren ondorioak. Non zeundeten zuek euskal herria hainbeste defendatzen duzuela diozuenok? Hauteskunde kalkuluak egiten ari zineten; eta ziur nago gaur egun, aitortzen ez baduzue ere, damututa egongo zaretela; horretan eta Euskadiko milaka langileri bizkarra ematen. Guk oso ondo jakin genuen norekin egon: jendearekin, haien beharrekin. Hala egon gara Euskadin politikak aplikatzeko orduan; milaka herritarren enplegu-eskaerari berehalako erantzuna emateaz gain, etorkizuneko lan-merkatuaren oinarriak ezarri baitituzte eta haiek behar duen gizarte-laguntza abian jarri dute. Javier Hurtado sailburuaren Merkataritza, Turismo eta Kontsumo Sailari dagokionez ere, jakin genuen pandemia-aldian okerren zebiltzan sektoreekin egoten. Jakin genuen erantzuna ematen, eta sektore oso bat arriskuan jartzen zuen krisialdi bat aukera bihurtzen, tokiko merkataritzaren hazkundea eta turismoa euskal ekonomiaren zutabeetako bat izan zitezen. Gaur esan dezakegu ostalaritza, merkataritza edo turismoa bezalako sektoreei emandako laguntza handiak −pandemia-aldiak biziro kolpatu baitzituen halakoak− ahalbidetu duela gaur egun haiek susperraldi baten protagonista izatea; eta hori, zailtasun guztiekin, egitate bat da. Euskadiko turismoa eta merkataritza euskal barne-produktu gordinaren % 18 dira; eta enpleguaren % 25, 240.000 familia baino gehiago enplegatzen dituena. Etxebizitza eta Garraio Saila. Sozialistok beti saiatu gara Jaurlaritzaren barruko desadostasunak inoiz ez daitezen oztopo izan haren funtzionamendurako, eta horrelaxe egin dugu etxebizitza-politiken inguruan egon diren gorabehera guztiekin ere. Azken aste hauetan irmo aritu gara gai horrekin. Gure asmoa zen zaratak ez zezala galaraz benetako eztabaidari ekin ahal izatea, etxebizitza modu duinean eskuratzeko aukera ziurtatzea. Baina, lehendakari jauna, ez dizut nire ezinegona ezkutatuko. Gorte Nagusiek etxebizitzari buruzko lege bat onetsi dute aurten, besteak beste, prezioei eustea helburu duena. Hori horrela izan da, batez ere Espainiako Alderdi Sozialista Langilearen diputatuen 120 botoei esker. Gogorarazten dut hori, zuk zeuk zalantzan jarri duzulako sozialisten ordezkarien borondatea. Lege horrek urrats bat gehiago egiten du orain goratzen duzun eta orduan zuk eta zure alderdiak, Euzko Alderdi Jeltzaleak, aurka bozkatu zenuten 2015eko Etxebizitzaren Legea onetsi genuenetik Euskadin egiten ari garen lanketan. Esan ere esan behar da lege horrek alderdi askotan inspiratu duela Estatuko legea. Ez da 2015eko legearen aurka gogor aritu zirenek dominak paparreratzeko garaia; baina ez da, halaber, ez dena −arestian gertatu berri den bezala− esateko unea, orain arte ez dela ezer egin esaka aritzekoa, beste batzuek egin duten bezala. Baina sozialiston lana goraipatu nahi dut. Ezbairik gabe, 2015ean, Etxebizitzaren Legea mugarri bat izan zen herrialde honen historian. Etxebizitza duina edukitzeko eskubide subjektiboa aitortzea da haren oinarrizko giltzarria. Legez aitortutako eskubidea da, osasunaren, hezkuntzaren edo mendekotasuna artatzeko legeen antzeko maila duena. Euskadin alokairu sozialaren aldeko hautua egin dugu eskubide horri erantzuteko. 2020tik aurrera, Eusko Jaurlaritzak eta haren sozietate publikoek sustatutako etxebizitza guztiak alokairukoak dira. 2023ko apirilean, Iñaki Arriolak zuzentzen duen sailak 11.827 pertsona eta etxe baino gehiagori aitortua zien etxebizitzarako eskubide subjektiboa. Beste 31.000k jasotzen dute hilero alokairua ordaintzeko prestazio bat. Arreta, gazteengan jartzen ari gara bereziki. Sailak hilean 300 euro arteko laguntza zuzenak kudeatzen ditu Gaztelagun programaren bidez, alokairua ordaindu ahal dezaten. 5.200 gaztek dute esleitua laguntza hori, eta 7.000k baino gehiagok baliatu dute noiz edo noiz. Eusko Jaurlaritzak eraikitako alokairuko 100 etxebizitzetatik, 36 urtetik beherakoentzat dira 40. Euskadin 26.000 etxebizitza baino gehiago dituen parke publikoa dugu; 16.000 Eusko Jaurlaritzak kudeatzen ditu zuzenean. Eta areagotu egin dugu hutsik dauden etxebizitzen stocka mobilizatzeko apustua. 120.000 inguru dira alokairuko etxebizitza batean bizi diren euskal familiak. Haien erdiek publikoki esku hartutako alokairu bat dute. Bistakoa denez, etxebizitzaren prezioak ez dira inolako formula magikoen bidez konponduko. Baina arian-arian, aurrera egiteko mekanismoak jarri ditugu. Eta aurten onetsi den Estatu mailako legeak euskal legean ez zeuden batzuk aintzat hartu ditu. Errekurrituta dagoen legea dugu orain. Nire ustez, halaxe da lehentasuna eman zaielako edozein arauketaren aurkako bultzadei; eta haren onespenean parte hartu duten indar politikoak zalantzan jarri nahi izan direlako, eskumenen argudioa erabilita. Helegiteak, jakina, jartzen ditu baten batzuk Isabel Díaz Ayusoren, Juanma Morenoren Alderdi Popularreko erkidegoen, eta orain errekurritu behar duten legea onetsi zuen Esquerra Republicana de Catalunya bezalako beste batzuen koherentziagabeziaren alboan. Azken batean, honaino etorrita eta, nola ez, sailburu sozialistak aurka daudela jakinda, espero dut aldez aurreko negoziazioak −eta behar izanez gero, errekurtsoa bera− panorama argitzeko baliagarri izatea, gaiak ez baitu atzerapenik onartzen. Espero dut horrek ez oztopatzea, udaletxeren batek dagoeneko eskatu duen bezala tentsiopean dauden eremuen izendapena bezalako neurrien aplikazioa. Bestela, lehendakari jauna, hutsegitea bikoitza izango litzateke. Mugikortasunari dagokionez, gaur esan dezakegu garraiorako laguntzek −erakunde guztietan aldeztu ditugunak− pandemia-aldiaren aurreko erabiltzaile-zenbatekoak berreskuratzea ekarri dutela, eta inflazioak euskal familien poltsikoetan eragin dituen ondorio negatiboak arintzeko balio izan dutela. Ez geunden oker. Sozialistok ez geunden oker gizarte-geruza zabalei garraio publikorako sarbidea ahalbidetuko zieten oztopoak kentzearen alde egin genuenean. Zalantzarik gabe, etorkizunean urrats gehiago eman ahal izango dira mugikortasunaren demokratizazioan eta erabilera jasangarriago eta osasungarriagoetan aurrera egiteko. Esa ha sido nuestra responsabilidad, esa será nuestra responsabilidad. Esa es nuestra trayectoria y la manera de afrontar los retos de Euskadi: poner recursos económicos, innovar políticas, fomentar la colaboración, impulsar el diálogo social y los acuerdos, solucionar problemas. Bien sabe Euskadi cuál es el modelo que quiere para su futuro. Sabe muy bien que los retos que tenemos no son menores, y que para afrontarlos serán imprescindibles los cambios. Cambios de modelo. Una mirada nueva. Miradas llenas de ilusión y ambición, con los pies en el suelo; Euskadi precisa una mirada ambiciosa. Euskadik, legebiltzarkideok, ilusioz, itxaropenez eta anbizioz begiratu behar dio etorkizunari. Euskal Sozialistok jakitun gara herrialde gisa ditugun erronkez; eta zalantzarik gabe, luzamendurik gabe egin behar diegu aurre haiei, besteak beste, lehendakari jaunak bere hitzaldian aipatu duen erronka demografikoari, erronka teknologikoari edo klima-erronkari. Sozialistok herri-proiektu bat dugu erronka horiei aurre egiteko. Helburu bat eta bera duten politika ausartetan oinarritutako proiektua da: Euskadi modernizatzea, aurrera egitea, herrialde anbiziotsuagoa, lehiakorragoa, pluralagoa, erakargarriagoa, norabide argikoa, korapilo antzuetan denbora galtzen ez duena. Ardatz ugaritan oinarritutako proiektua da. Klima-aldaketaren aurkako borroka. Iraganean autonomia-erkidegoen artean izan genuen lidergoa berreskuratu behar dugu ingurumen-eta klima-gaietan. Euskadik aurrera egin du legegintzaldi honetan hainbat arau onetsita; baina funtsezko osagai bat falta zaigu: trantsizio energetikorako eta klima-aldaketarako euskal legea, anbizio handikoa izan behar duena, Administrazioari tresnak emango dizkiona, zehapenen alorrean bereziki. Helburu zehatzak planteatu behar ditugu; demagun, 2045ean Euskadin klima-neutraltasuna lortzea. Klima-aldaketaren aurka borrokatzeko, baditugu baliabideak, badugu teknologia, badugu kontzientzia eta badugu konpromisoa; galtzeko denborarik ez daukagu. Ezinbestekoa da herrialde mailako erantzukizuneko konpromisoa klimaren inguruan. Horrela bakarrik garatu ahal izango ditugu politika eraginkorrak klima-aldaketaren eraginpean dauden sektoreetan; batez ere lehen sektorean, nekazaritza-produktuen hornidura-krisiaren aurrean agerian geratzen ari diren landa-mundua uzteko prozesuak eragotziz. Eta, jakina, apustu sendoa eta arduratsua egin behar da bertako lidergoan oinarrituta, Euskadin energia berriztagarrien benetako garapen estrategikoa ahalbidetzeko. Hezkuntza. Esku artean dugu hezkuntzari buruzko lege-proiektu bat, adostasun zabalak lortu nahi dituena eta luzaro irauteko bokazioa duena. Hori da lege honek duen eta eduki behar duen espiritua. Talde politikoen, hezkuntza-eragileen, ikastetxeen eta familien arteko desadostasunek ezaugarritu dute haren izapidetzea. Ez da harritzekoa; izan ere, interes gurutzatu asko daude, batzuetan hezkuntza hutsetik harago doazenak, eta zio ideologikoekin eta baita arrazoi ekonomikoekin ere zerikusi handiagoa dutenak. Baina interes orokorrari men egitea da Eusko Legebiltzarraren betebeharra, bi helbururi erantzunez: publikotasuna defendatzea eta errendimendu akademiko onena lortzea. Asmo merkantilistak eta identitate-obsesioak alde batera utziko dituen akordio bat lortzeko itxaropena dugu. Itzulingururik gabe diot: Gobernuaren hezkuntza-politikak ere aldatu egin beharko dira. Ikasle guztien eskola-arrakasta bilatuko duen hezkuntza-plangintzarantz joan behar dugu. Finantzaketa nahikoa, kontrolatua eta doitua bermatu behar dugu. Hezkuntza-estrategia errealista, malgua eta eleaniztuna definitu behar dugu, metodologia eraginkorrak aplikatuko dituena eta irakasleen etengabeko prestakuntzan oinarrituko dena. Guztiontzako hezkuntza, edozein sektarismotik urrun egongo dena. Osasuna eta zaintza-eredua. Hemen ez dago aukerarik usadioen eta ohituren aldaketa kulturalerako, Osasun Saileko arduradun batzuek defendatu duten bezala. Egin litekeen kultura-aldaketa bakarra da sistema publikoa indartzea. Eta iruditzen zait horretan argi jokatu behar dugula sozialistok nahi dugun osasungintza-sistema diseinatzeko. Osasungintza-sistema unibertsala, publikoa, doakoa, kalitatezkoa eta bidezkoa nahi dugu, Euskadin bizi diren pertsona guztiei kalitatezko osasun-zerbitzuen estaldura eta irisgarritasuna bermatuko diena. Ez dugu gehiago ez gutxiago nahi. Ez dugu besterik nahi. Itxarote-zerrendetan egonaldia eta atzerapendenborak murriztea lortu duten neurriak bultzatu ditugu; baina iruditzen zaigu horrekin ez dela nahikoa, oraindik asko geratzen dela egiteko. Gure ustez, beste une batzuetan beren izateko arrazoia izan zezaketen asistentzia-salbuespen jakin batzuk aldatzeko unea da. Adibidez, etengabeko arretako guneez ari naiz. Gure osasungintza-aurrekontua handitzen jarraitzeko unea dela deritzogu, hain zuzen ere azken urte hauetan egiten aritu garen moduan. Gure ustez, 11.000 lanpostu berri izango ditugun arren, eta egiturazko plantillako ia 3.000 lanpostu gehiago sortuko diren arren, agian LEP berriak beharko dira Osakidetzan sortzen ari diren benetako profesional-beharrei aurre egiteko, Pedro Sánchez buru duen Gobernuaren premiazko neurrien legeak ulertu zuen bezala. Gure lehen mailako arreta indartu egin behar dugu. Osakidetzak bere ahalmen guztia garatu behar du bere egonaldiak amaituko dituzten profesional horientzat guztientzat erakargarri izateko eta, horrela, haiek gure sisteman txertatu ahal izateko. Itxarote-zerrendak eta atzerapen-denborak murrizten jarraitu behar dugu. Eta Osakidetzako langileen ordezkariekin elkarrizketa eta negoziazioa bere osotasunean berreskuratzeko unea da. Aipatu berri dudan hori guztia da premiazkoa, atzeraezina. Gure gizartean eragin handia duten patologiei buruzko jarduketa espezifikoak areagotzeko aukera eta betebeharra ere baditugu aurrez aurre; eta gizarteeskaerei erantzungo dieten programa eta zerbitzu berriei ekiteko unea da, ahalik eta osasun-zerbitzu publiko onena eta etengabeko hobekuntza ziurtatzeko. Eta horrekin, berandutu baino lehen, gure asistentziaereduaren beharrezko eraldaketari ekin behar zaio, koordinazio soziosanitarioa ezarriz. Osasun- eta gizarte-alorreko elkarrekintzaproposamen horrek, zalantzarik gabe, lidergo eraldatzailea eskatzen du. Sozialistok defendatzen ari gara, jadanik, ezinbestekoa dela euskal gizartezerbitzuek bere osotasunean, osasun-sistemarekin adostuta, erantzun integralak eta berritzaileak eman ahal izatea zahartzearen eta zaintzaren alorrean gero eta handiagoak diren premia horiei. Horixe da sozialistok "Gizakidetza" deitzen duguna. Berdintasuna. Urte batzuk barru atzera begiratzen dugunean, ziur naiz garai hau gogoratuko dugula, hain zuzen, emakumeen eskubideen aldeko borrokan jauzi kualitatiboa eman zen garaia izan zelako. Uda honetan bertan, milaka emakumek eta, haien ondoan, milaka gizonek oihukatu dugu amaitu dela, amaitu dela emakumeek jasaten dituzten era guztietako indarkerien aurreko zigorgabetasuna; amaitu dela gure egunerokotasunetik baztertu behar ditugun jarreren isiltasun konplizea. Azkenean, normaltzat hartu baitzen emakumeek, emakume izate hutsagatik, beren bizitzako esparru guztietan abusuak, diskriminazioak eta desberdintasunak pairatzea. Eta berdintasunaren bidean aurrera egiteko aukera emango diguten politika zehatzetan islatzen jarraitu behar du olatu horrek, pixkanaka-pixkanaka, gero eta pertsona gehiagoren kontzientzietara eta edozein aldaketaren aurrean erresistentzia handiagoa duten instantzietara iristen ari denak. Seguimos reduciendo el riesgo de exclusión social con la puesta en marcha de políticas activas de formación y empleo. Hoy en día el feminismo es el movimiento más constructivo de nuestra sociedad, y los socialistas vamos a trabajar para que Euskadi esté a la vanguardia de esa transformación. Industria. Lehiakortasunaren alorreko estrategiak definitu behar ditugu, lidergo publikoaren bidez industria-proiektu berriak erakarri behar ditugu sektore estrategikoetan, I+G+Bren aldeko apustua egin behar dugu beste ikuspegi batetik, sistema zientifikoa, teknologikoa eta hezkuntzakoa eraberrituz. Hausnartu behar dugu industria-talde estrategikoak errotzen lagunduko duen finantza-kluster bat sortzea. Elkarrizketa soziala indartzen jarraitu behar dugu, lan-alorreko gatazka sozialak konpontzeko tresna izan dadin. Euskadik, zalantzarik gabe, egonkortasuna behar du. Batzuk ezin dira betiereko gatazka-giroarekin jolastu, hertsiki lanekoak baino askoz harago doazen interesen ibilbide-orria izan dadin; eta beste batzuek ere ezin diete sindikatuei soilsoilik leporatu sortzen diren gatazka guztien errua, batez ere sektore publikoko gatazkak direnean. Legebiltzarkideok. Duela urtebete Gernikako Estatutuaz aritu nintzen hizketan, desberdinen arteko topagunea dela eta. Soslai hori batzuetan ezkutatu egiten da zuen errealitatetik. Eta ez euskal sozialistok hori errepikatu ez dugulako; baina halaxe da. Horregatik egon da gure alderdia beti eta une oro haren alde. Ez dugu hura gutxietsi, ez gara hura bortxatzen saiatu, Lizarrako Akordioaren edo Ibarretxe Planaren protagonistek egin zuten bezala. Guk beti izan dugu fedea Estatutuak aniztasunaren topaleku eta errespetuaren berme izateko duen gaitasunean. Gaur egun, oraindik ere, aniztasunaren onarpen horrek Legebiltzar honen zati bati eskatzen dio jarrera argia hartzea inoiz gertatu behar ez zuen iraganaren aurrean. Eta batzuek, zoritxarrez, gutxi aurreratu dute, eta deitoratzen dut nik hori. Terroristen argazkiak jai-esparruetan erakusteak, terroristak hauteskunde-zerrendetan jartzeak, iraganean hiltzen aritu izana, gaur egun legokeen bezalaxe, okerra izan zela onartzeari uko egiteak, frogatu ere frogatzen dute Aieteko deklarazio hartan −zeinari heltzen baitiote gai hau ateratzen diogun guztietan−, sufrimendu hori guztia leuntzeko hartu zuten konpromisoa hitzontzikeria besterik ez zela. Igandean Kontxan Uriaren hiltzaileari besarkadak bidali zizkion eta zuek hainbeste hunkitu zintuzten arraunlariarena baino paper erreagoa. Un fuerte abrazo, sí. Señor lehendakari. Uno de los compromisos adquiridos en el acuerdo de Gobierno es el referido al desarrollo de nuestro autogobierno. Acordamos el compromiso de incrementar el desarrollo legislativo del autogobierno alcanzado. Es decir, extender el autogobierno hacia dentro. Por consiguiente, consideramos fundamental seguir utilizando eficazmente los mecanismos políticos, jurídicos e institucionales vigentes. Gure autogobernu-mailak erabakitzeko eta kudeatzeko ematen digun ahalmen izugarriari zukua atera behar diogu. Gozatzen dugunari, hain zuzen ere eskuratzeke dauden eskumenen erreklamazioan gure energiak zentratzetik, batzuetan nahiko ezinezko negoziazio-proposamenetan gerizatuta haiek polemikarako erabiltzetik zeharo aldenduta. Ez da zorrotza autogobernu higatu bati buruz hitz egitea, zentralismoaren biktima den autogobernuari buruz; izan ere, zuen iruditegian baino ez daude halakoak, dagoeneko kudeatzen dugunari, jada erabakitzen dugunari eta ditugun eskumenei begiratzen badiegu. Uko egin behar diegu fikzioei, amuei. Ezin dugu gure energia gehiena garrantzi eskasena duenerako erabili, ez eta adierazi ere herritarrei beraiei interesatzen ez zaien horretan ari garela. Aurretiaz esango dut, ez dago inolako ukorik. Berriro diot, ez dago inolako ukorik, ez nire aldetik, ez gure alderdiaren aldetik, ez gure estatutu-esparruari buruz, ez eskumenei buruz, ez eskumenen defentsari buruz, ezta etorkizuneko garapenari buruz ere. Berriro diot Alderdi Sozialista dela beti horretan aritu den alderdi bakarra; baina uste dut badela garaia gauzak beste era batera planteatzeko. Duela urtebete, politika orokorreko osoko bilkura honetan bertan, balioetsi ahal izan genuen 11 eskualdatzeekin egindako bidea; haien artean, bizitzeko gutxieneko diru-sarreraren kudeaketa bezalako munta garrantzitsuko batzuk. Badakizu Pedro Sánchez presidentearen borondatea legegintzaldi honetan eman ditzakegun aurrerapausoetan islatu dela, eta transferentzia batzuen konplexutasunak bakarrik eragotzi duela horiek zehaztu ahal izatea. Autogobernua ez dago arriskuan inolaz ere. Ez da egongo Espainian Espainiako Alderdi Sozialista Langilea buru duen Gobernua, eta Euskadiko Alderdi Sozialistaren partaidetza duen Eusko Jaurlaritza bat dagoen bitartean. Iaz ere ohartarazi nuen: ez dezagun grina jarri ezberdintasunetan eta jar dezagun arreta batzen gaituenean. Hori da guztiontzako herrialde batean aurrera egiteko gakoa. Baina batez ere elkarrekin egin dezakegun horretan. Eta gure esku dagoena da kalitatezko zerbitzu publikoen alde egitea, profesional onekin, bidezko ordainsariekin, eta herritarren benetako premiei erantzutea lehenesten duen eredu batekin. Berdin dio osasunaz, hezkuntzaz, laneratzeaz, garraioaz edo segurtasunaz hitz egiten badugu. Pentsa dezagun zer dugun aurrean, dirubilketarako eta administratzeko dugun gaitasun horretan, eta egin dezagun apustu elkarrekiko gobernantzaren, leialtasun instituzionalaren eta gehiengo sozialarekiko konpromisoaren alde. Lehendakari jauna, 2018ko proposamen batekin zatoz berriro orain, eta jakina, sozialistok ez gatoz bat proposamen horrekin. Autodeterminazioeskubidearen oinarrian dagoen Konstituzioaren berrinterpretazio bat helburutzat hartzea ez da partekatu dezakegun helburu bat. Formari, Konstituzioa berrinterpretatzeko proposatzen den metodoari buruzko konplexutasun ugarietan sartu gabe, eztabaida zabal baterako gaia izango bailitzateke, esan beharra dago baztertu egiten dugula eredu konfederalaren helburua; eta beldur gara hori dela ikuspegi nazionalista soil-soil batetik proposatzen dena. Duela legegintzaldi bat, interes nazionalistak lehenesten saiatzeagatik, bai zure alderdiak bai EH Bilduk, zapuztu zenuten Estatutu berri baten onespena, hain zuzen ere orain oso egoki etorriko litzaigukeena, eskualdatzeko dauden eskumen batzuk hartzeko. Nik denoi eskatzen dizuet hutsegiteak ez errepikatzeko, eta guztiok batera arraun egin dezagula norabide berberean. Euskadi no necesita retornar al Pacto de Estella. No hemos de perder el tiempo con novedosas visiones políticas que están fuera de la Constitución, como el planteamiento de construir un Estado confederal lleno de incertidumbre. La ciudadanía vasca necesita instituciones que le ayuden a resolver sus problemas y preocupaciones. Necesitamos eso. Cuestiones relacionadas con el empleo, la salud, el acceso a la vivienda o la garantía de la seguridad, y no con cuestiones identitarias. Los socialistas somos garantía de estabilidad política, que asegura la respuesta a las demandas reales de la ciudadanía. Euskadik ez du, noski, Lizarrako Itunera itzultzeko eta independentziari buruzko erreklamazioetan murgiltzeko inolako beharrik. Era berean, ez du bere energia erabili behar Konstituzioa inguratu eta aurrekaririk gabeko Estatu konfederal bat eratzeko esamolde eguneratu bat bilatzeko. Etorkizunari begiratzea da, legebiltzarkideok, Euskadik behar duena. Arazoak konpontzen lagunduko duten erakundeak behar ditugu; herritarrei benetan axola zaienean zentratuko direnak. Euskal herritar horientzat aukera berriak bilatzera behartuta gaude. Lan gehiago eta hobea gure gazteentzat. Emakumeen eta gizonen arteko lan- eta gizarte-berdintasun handiagoa. Kalitatezko eta baliabide nahikoak dituen osasungintza eta hezkuntza publikoa mantentzeko eskubidea. Jarrai dezagun, beraz, politika egiten, baina politika letra larriz. Gure gazteen alde; gure pentsiodunen alde; lan prekarioa duten edo, besterik gabe, lanik ez duten pertsonen alde; etxebizitza duin bat lortu nahi dutenen alde; lehen maila sozial eta lanekotik behin eta berriz eta azpikeriaz baztertuak izan diren gure gizartearen erdi horren, emakumeen alde; bizitza duina izan nahi baina heriotza duina izateko eskubidea ere izan nahi dutenen alde; desberdin sentitzen direnen alde. Lehendakari jauna, zuri dagokizu erabakitzea zein den euskal herritarrak hautetsontzietara deitzeko unerik egokiena. Baina ez dugu ahaztu behar −hemen gaudenetako inork ere ez du ahaztu behar− geure esku dagoela egun horretara arte Euskadik aurrera egiten jarraitzeko erantzukizuna. Eta horretan arituko gara beti sozialistok, azken hauteskundeetan lehen indar politiko egin gaituzten euskal herritarrei erantzuten eta arreta ematen. Muchas gracias. La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24189 |
12 | 155 | 14.09.2023 | KORTAJARENA IBAÑEZ | EH Bildu | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Eskerrik asko. Bueno, legebiltzarburu andrea, eztabaida hau jarraitzera etorritako gonbidatuak, kazetariak −gaur, bereziki, greban dauden euskal irratietako langileak−, pleno hau posible egingo duzuen langileak, legebiltzarkideak, sailburuak, Urkullu lehendakaria, arratsalde on. Balantzeak egiten direnean, balorazioak, normalean, atzera begirako ikuspegiarekin egiten dira: zerk ekarri gaituen honaino eta zergatik gauden eroso edo deseroso momentu konkretuekin. Iraila hasieran gertatzen dira horrelakoak, uda gozatu eta ondoren, ikasturteari ekiteko promesak egiten dizkiogunean geure buruari: kirola egin, gehiago irakurri, lagunekin gehiago egon, hizkuntzaren bat ikasi… Propósitos de septiembre. Algunas veces se repiten en enero. Denok egiten dugu. Batzuk betetzen dira, eta beste batzuk ez. Norbere kontuengatik edo kanpo-faktoreengatik gertatzen da hau. Normalean, kanpoko faktoreak izaten dira autokritikatik ihes egiteko saihesbidea, erantzukizuna nork bere gain hartzea ariketa deserosoa izan daitekeelako. Errua bere adiera moralistenean harrikada bat bezala da edonorentzat. Desdramatizatu eta egin beharreko zerbait izaten da autokritika, ezer ezkutatzekorik ez duenarentzat ariketa osasuntsua da. La autocrítica es algo sano, algo natural. Pero a usted esta última parte se le suele atragantar, lehendakari Urkullu. Aipatu, bai, aipatu duzu autokritika, baina egin, esango nuke ez duzula egin. Hoy tenía usted la oportunidad de hacer un balance sincero, sin fustigamientos pero sincero, pero no lo ha hecho. Gaur, misio, bisio eta anbiziorik gabeko lehendakari bat aurkitu dugu beste behin ere, ia 11 urteren ondoren. 2013ko abendura eraman gaituzu zure interbentzioaren hasieran. Egin diguzu iragan eta orainaren errelato bat, bueno. Eta hemen gaude, 2023an, hamarkada bat baino zerbait gehiago pasata. Gauzak asko aldatu dira, eta legealdi honetako azken politika orokorreko plenoa dugu hau. Esan bezala, irailean geure buruari egiten dizkiogun promesak islatzeko momentu aproposa; etorkizunaz hitz egiteko momentu aproposa. Misioaz, bisioaz eta anbizioaz aritzeko eguna izan beharko litzateke hau, eta Euskal Herria Bilduk horretarako ardura hartzen du. Guk zure gaurko eta azken egunetako hitzetatik ondorioztatzen duguna da dena ongi dagoela; txarra kenduta, dena ondo. Ondo ari zaretela eta berdin jarraituko duzuela, Gobernuari dagokion ekinbidea ezin hobea baita zuen iritziz. Eta, noski −oraindik ez duzu aipatu (igual arratsaldean), baina elkarrizketaren batean entzun dugu−, konspirazio bat-edo badagoela, Euskal Herria Bilduk hauspotutakoa, ongi ez dagoen guztiaren errudun dena. Konspirazio hori da, nonbait, lehendakariaren aburuz, udara honetan hainbat anbulatorio itxi izanaren arrazoia; OPE-etara aurkeztu diren osasun-arloko langileek dokumentazioa entregatzeko kola luzeak egin behar izatearen arrazoia; herritarrek anbulatorioetan medikurik edo pediatrarik ez izatearen arrazoia… La conspiración por la que existen listas de espera interminables; el alumnado no tiene transporte para ir a clase, o que hace que no existan medios para llevar a cabo investigaciones. Señor Urkullu, tenemos un problema. Errealitate bat erakutsi nahi diguzun arren, ebidenteegia da arazo estrukturalak metatzen ari zaizkigula. Eta arazo horien oso kontziente dira herritarrak. Señor Urkullu, hay un malestar que se está extendiendo cada vez en más sectores y que además corresponden a un espectro ideológico muy amplio. Herri hau aldatzen ari da. Deskonexio bat dago zure jardun politikoaren −EAJ-PSEren ententearen ereduaren− eta herritarren artean. Eta arrakala hori zabaltzen ari da. Ez duzu konektatzen herritarren kezkekin, eta herri hau beste frekuentzia batean sentitzen ari da. Herri hau aldatu egin da termino soziologiko eta politikoetan. Irla bat ez den heinean, munduan ematen diren tendentzia eta eraldaketen lekuko ere bada gure herria. Zu lehen aldiz lehendakari izendatu zinenean, pentsa, telebistak ez ziren Internetera konektatzen; no sabíamos lo que eran las plataformas de streaming o la inteligencia artificial; mugimendu feminista ez zen hegemonikoa; larrialdi klimatikoa urrun sentitzen zen. Eta pandemia bat bizi izan dugu, inbasio bat… Orain kotxe elektrikoak gidatzen ditugu, feminismoa hegemonikoa da eta gure gorputzetan bizitzen ari gara larrialdi klimatikoa. Parece, sin embargo, que a ustedes se les está haciendo un poquito difícil esto de reubicarse en el año 2023, pero es que estos tres territorios del país no tienen tiempo para estar esperando ni a usted ni al Partido Nacionalista Vasco. Ezin daiteke politika egiten jarraitu duela hamar urte bezala. Eta esango nuke herritarrek argi esan dutela azken bi hauteskunde-zitetan erantzunak nahi dituztela, gauzak beste era batean egitea nahi dutela, eta zuri ere esan dizutela, zuk denona izan behar duen lehendakariaren figura hauteskunde-kanpainara betebetean eraman zenuelako. Eta ez da nire egitekoa zure lana zein den esatea. Hala ere, badagokit hemen gogoratzea herritarrek zugandik zer espero duten, Jaurlaritzak zer eskaini beharko lukeen. Eskaini beharko luke misio bat, bisio argi bat eta anbizioa. Herri-eskalako misio bat, garaiko erronkei eta galderei erantzuna emateko gai izango dena, efizientzia politikoaz eta gertutasunez herritarren beharrei erantzungo diena. Bisio bat, partekatua dena, interes alderdikoi eta pertsonalak baztertuta herri honen eta Legebiltzar honen aniztasuna eta herri-inteligentzia biltzeko gai dena eta herri honek beharrezko izango dituen prozesu eraldatzaileak irudikatuko eta proiektatuko dituena. Eta, jakina, anbizio bat. Muga aspirazionalik gabeko proposamen bat. Izan ere, ohituegi gaituzue autokonplazienteak izatera. Eta ez. Herri hau zerbait bada, inkonformista da. Kontrako guztia muga da, murrizketa da, paralisia da. Eta ez da garaia geldirik egoteko. Somos inconformistas y críticas con este Gobierno. Es evidente que se van a producir grandes cambios y de gran envergadura. Y nosotras estamos dispuestas a corresponsabilizarlos y también a liderarlos. Estamos preparadas. No tenemos ninguna intención de escaquearnos. Pero, permítame que le diga, señor Urkullu, que hay que saber leer el momento, y parece que les está costando. Y quiero decirle también que la lectura sobre el momento actual debe ser sincera y, en consecuencia, muchas veces será incómoda. Y que debe usted asumir que la oposición tiene también la responsabilidad de ser exigente. No le pueden a usted sobrar ni la oposición, ni los sindicatos, ni los movimientos sociales, ni, en definitiva, la ciudadanía que le pone en cuestión. Urkullu jauna, errealitate-printzipioaren exijentzia norbere etxetik hasten da. Usted ha dicho que Euskadi ha respondido bien, que tenemos muestras de fortaleza y perspectivas positivas y que el balance general es positivo. Datuak era askotara eman daitezke, eta zuk aukeratu duzu baloiak kanpora bota eta balorazio autokonplaziente bat egitea. Baina herri honetako hainbat esparrutan adierazle asko ez dira onak. Begira, trantsizio ekologiko, klima eta energiari dagokienez, zure datuek fact-chekinga pasako balute, baten batek ez dakit pasako lukeen fact-cheking hori. Baina datuak ez dira onak. Ihobek klima-krisia eragiten duten CO isurien azken datuak plazaratu 2 berri ditu, eta isuriek % 8ko igoera izan dute. Pandemiaren urteko beheranzko joera irauli egin da. Berriro Europar Batasunaren batezbestekotik gora gaude. Y ha dicho que Euskadi ha reducido un 35 % las emisiones y Europa un 27 %. Sobre 1990, que es la cronología estándar internacional, sus datos dicen lo que dicen. Dicen que Euskadi los ha reducido un 15 %, mientras Europa lo ha hecho en un 28 %. Etxeko lanak egin ez dituztenen bagoian gaude. Azken hiru urteetan, Estatuan 13.000 megavatio berriztagarri instalatu dira, fotovoltaikoak eta eolikoak. Horietatik, EAEn, bat, megavatio bat. Berriztagarriak mantso doaz, lurraldea antolatzeko oinarririk ez da jarri, eta trantsizio energetikoaren eta aldaketa klimatikoaren legea indarrean jarri gabe dago oraindik. Eta zalantzak daude denbora izango ote den, ez? Ea instrumentu arautzailerik edo planifikatzailerik izango dugun legealdi honetan. Pobrezia murriztu egin da, bai. Baina adierazle asko 2012koak baino okerragoak dira. Aunque estamos reduciendo las formas más graves de pobreza, sigue creciendo la desigualdad, y el objetivo era reducir la desigualdad. Utilizando la metáfora del ascensor, parece que solo podemos llegar desde el parking hasta la planta baja, y que para subir más allá necesitamos otra llave, otras políticas públicas. Y pese al triunfalismo con el que se presentan los datos de desempleo, la realidad es que siguen siendo una anomalía para un país con nuestro nivel de riqueza. Y que esa tasa de desempleo del 7,4 % nos sigue situando en los vagones de Europa en materia de empleo. Eta bitartean, enpleguaren prekarizazio-prozesuak jarraitu egiten du. Industriak sendotasun-seinaleak ematen dituela esan duzu, eta errealitatea da enplegua galtzen ari garela. 2008tik 50.000 lanpostu galdu dira. Euskaltel, Gamesa eta Ibermática bezalako enpresa estrategikoen erabakiguneak dagoeneko Sevillan, Alemanian edo Jersey uhartean daude, eta orain arazo handi bat dugu. Aldiz, balorean jarri nahiko nuke ikerketa eta garapenaren arloan 2022an aurrekontuen akordioan lortu genuen akordioa. Horri esker, urtero % 12 igoko da inbertsioa, barne-produktu gordinaren % 3 hori helburu izanda. Esan duzu Legebiltzar hau aitzindaria izan dela etxebizitza-eskubidea onartzen. Bai, egia da. Zuek horren kontra sekulako indarra egin zenuten arren da horrela. Zortzi urte −esto también es para el señor Andueza−, zortzi urte etxebizitza-eskubide subjektiboaren garapen-dekretua argitaratzeko. Gaur iragarri duzu berriro, baina lehengo urtean ere bai. Alokairu sozialeko parke eskasa, % 3ra iristen ez dena, Europakoa hirukoitza denean. Eta sei urte etxebizitza hutsen dekretua garatzeko. Etxebizitzaren eskatzaileen zerrenda errekor historikoetan: 60.000, 25.000 etxebizitzatarako. Eta alokairuaren prezioa inoiz baino garestiago: sei urtean % 20 igo da. Europako emantzipazio-tasarik altuenetakoa. Onartu duzu arazo bat dugula honekin, baina ez diguzu egiturazko neurririk proposatu; bederatzigarren aldiz iragarri duzu laguntza berdina. Eta berandu heldu da Jaurlaritza erronka demografikoaren eztabaidara. Arrastaka atera behar izan genizun inondik inora nahikoa ez den hiru urtera mugatzen den laguntza hori. Zaintzak gurean era merkantilista, prekario eta sexistan ebazten dira, eta desberdintasun sozialen sortzaile dira. Eta apenas garatu da zaintza-egitura publikorik. Euskal Herriko Mugimendu Feministak greba deitu du datorren azaroaren 30ean, zaintzasistema publiko komunitario bat aldarrikatuz. Zuk gaur berriro iragarri diguzu zaintzaren ituna. Mugimendu feministarik gabe. Ez da posible. Deigarria egin zait berdintasunak ere leku gutxi izan duela zure hitz-hartzean. Hori ere, bere horretan, uste dut badela ahultasun bat. Hitz egin genezake −pandemiaz hitz egin duzun honetan− erresidentziek duten egoeraz ere, y de la falta de desarrollo suficiente de plazas públicas y de cómo las familias se tienen que buscar la vida para hacer frente a sus necesidades de cuidado. Eta zer esan zerbitzu publikoen gainbeheraren adierazpen argienetakoa den Osakidetzaz. Denok aipatu dugu. Baina hamargarren kezka zen zure legealdia hasi zenean, 2013an, eta orain bigarrena da. Gehien baloratzen zen politika publikoa zen orduan; orain, hamarkada baten ostean, suspentsoa jaso du lehen aldiz. Eta uda hau izan da azken denbora honetan Osakidetzan eman diren arazo guztien lekuko nagusienetako bat. Ayer mismo, el Sindicato Médico manifestó que este ha sido el peor verano para trabajar en las Emergencias. Eta izan ditugu anbulatorio-itxierak, pediatra eta medikurik gabeko anbulatorioak, kola luzeak OPE-etarako dokumentazioa aurkezteko... En fin. Y, mientras tanto, desde que usted gobierna, los seguros médicos privados han aumentado un 24,2 %. Hoy nos ha traído una promesa de limitar las listas de espera, reducirlas. Una promesa. Una promesa que se limita a cumplir el decreto referido a las listas de espera. Creo que es muy significativo, ¿no? La pregunta es si lo va a hacer reforzando Osakidetza o haciendo derivaciones a la privada. También nos decía que Euskadi ocupa el lugar 14 en el índice de desarrollo humano; pero es que hemos llegado a estar en el sexto, y el objetivo era estar en el quinto. Agorpen-zantzuak hezkuntzan ere. Hizkuntzaereduak ez du behar bezala euskalduntzen, segregazioa estrukturala bihurtu da, eta jaiotze-tasaren beherakadak gure sistema guztiz tentsionatu du. Badugu erronka potolo bat honen inguruan, eta seguru nago horren aurrean hitz egiteko aukera izango dugula. Guk orain arteko erantzukizunaz jarraituko dugu. Ez duzu aipatu erregenerazio demokratikoa −justu De Miguel auziaren legealdia izan denean hau−, eta gardentasunaren eta jardunbide egokien alde aurkeztu diren proposamen guzti-guztiak blokeatu dituzue sistematikoki. Gardentasun eta parte-hartze legeak hamar urte daramatza barbetxoan. Eta bat nator zurekin euskararen egoeraren inguruan. Onartezina eta bortitza da euskara jasaten ari den oldarraldia. Eta esango nuke eskatzen duela erantzun bateratu bat, bai. Kontseiluak manifestazioa deitu du azaroan 4rako, eta hor dugu aukera bat erantzun bateratu bat emateko. Baina erantzunak behar du bateratua eta eraikitzailea izan. Ezin dugu beste aukerarik galdu, adibidez Enplegu Publikoaren Legean edo Kontsumo Legean gertatu bezala. Gidoia aldatzeko eskatu digute ikus-entzunezkoen bueltako hainbat eragilek; ba hori, aldatu dezagun gidoia eta egin dezagun elkarrekin. Pentsatzen dut dagoeneko ukaezina dela segurtasun-ereduaren inguruko arazo bat dugula. Deflaktazioak aipatu dituzu. Hamar urteren bueltan Alderdi Popularrarekin adostutako sistema fiskal bat dugu, inoiz ez datorren ebaluazio bat, eta, bitartean, Ayusok aplikatzen dituen partxe berak. Bueno, balantze honen ostean, gu hemen egon gintezke nolabait Gobernuaren akats bakoitza ospatzen, edo egin genezake arduratik, erantzukizunetik eta enpatiatik erantzun, legealdi osoan zehar egin dugun bezala. Eta horrela egiten jarraituko dugu, bai gaur eta bai geratzen den denboran ere. Euskal Herria Bildun kezkaz eta arduraz bizi baitugu zure Gobernuaren ekimen eta anbizio falta. Eta oposiziotik bada ere, lidergoa hartzeko hautua egina dugu. Legebiltzar honetan mota guztietako ekimenak aurkeztu ditugu, eta eztabaida publiko eta politikoak Legebiltzar honetara ekartzeko ahaleginak egin ditugu. Baina esan behar dizut gehiengo osoaren paretarekin egin dutela topo gehienetan, errodilloarekin. Gobernuak eta berau sostengatzen duten taldeek ez dute izan oposizioak haien proposamenekin izandako erantzukizun eta eskuzabaltasunik. No parecen ser capaces de entender que son todas propuestas constructivas. Y también fuera de este Parlamento Euskal Herria Bildu ha demostrado su capacidad de llegar a acuerdos, y trabajamos para generar consensos y abrir debates que enriquecen este país y quieren responder a las preguntas que se nos plantean. Porque, en contraste con su falta de misión, visión y ambición, existe otra forma de hacer las cosas. Begira, Urkullu lehendakaria, Layla Martínez politologoak dioen bezala, okerragoa den etorkizun bat bakarrik imajinatzen badugu, oraina onargarria irudituko zaigu, eta ez gara borrokatuko gauzak aldatzeko. Eta guk, Urkullu jauna, ez dugu oraina baino okerragoa izango den etorkizun bat nahi. Herri honek ez du jarraikortasunezko kudeaketarako plan bat behar, baizik eta diagnostiko zintzoa eta herriproiektu sendo eta partekatu bat. Jauzi bat emateko unea da. Bost erronka estrategiko proposatzen ditugu herri honen zati honen modernizazio-prozesu baterako. Burujabetza estrategikoa, testuinguru energetiko eta ekonomiko globalean gakoa izango dena, energian, elikaduran eta industrian baldintza, tresna eta helburu propioekin jardutea ezinbestekoa izango baitzaigu. Ongizate-egiturak aldatzea. Uste dut hitz egin behar dugula zerbitzu publikoek behar duten transformazio oso horretaz. Ezagutza-sistema berritu beharra dago. Herri honen zerbitzura jardungo duen ezagutza-sistema berritu beharra dago. Hezkuntza-sisteman eta unibertsitate- eta ikerketa-sisteman transformazioa egin behar da. Eta behar dugu identitate komunitario indartsu bat, kohesio soziala bermatuko duen identitate komunitarioa indartu behar da. Herri-nortasun bat, kolektibotasun bat, identitate kolektibo bat ezinbesteko zaigu. Segurtasun-eredu propio bat ere behar dugu. Eztabaida garrantzitsua da eta ezin zaio zeharka heldu. Baina begirada altxata, jada denok kontziente izango gara planteatutako jauzi estrategikoa egiteko desabantaila bat baduela Euskal Herriak: gure herriari ukatzen zaion burujabetzarako eskubidea ezinbesteko aldagaia da aipatutako jauzi hori emateko. Burujabetzaren auzia zerbait bada, erraz ulertu eta ulertaraztekoa delako. Hala, nork erabakitzen, zer erabakitzen eta zein eremu geografiko eta politikotan erabakitzen duen ebatzita ondorioztatzen da. Euskal Herria Bilduren ustez, guztiaren inguruan erabakitzeko ariketa demokratikoa Euskal Herrian lan egiten duten eta bizi diren herritar guztiei dagokie. Eta hau da gure posizioa, zero kilometroko ezkerraren posizioa. Jarrera eta iritzi hau aspalditik dator, eta prest gaitu bizitzea tokatu zaigun momentu historikoak. Aste honetan 25 urte bete dira Lizarra-Garaziko adierazpenetik, baina foruak ezabatu zituztenean kokatu dezakegu euskal gatazka politikoa deituriko fase historiko garaikidearen jatorria. Ordundik herri honek dagozkion askatasuna eta burujabetza berreskuratzeko lan egin du, eta hainbat proposamen mahaigaineratu dira: la integración foral plena, Lizarrakoa bezala Gernikakoa zein Herri Batasunak aurkeztutako Autonomia Estatutu Nazionala, Ibarretxe lehendakariaren proposamena zein Loiolako akordioa. Eta nola ez, Legebiltzar honetan osatutako oinarri eta printzipioen akordioa: EAJ, Euskal Herria Bildu eta Elkarrekin Podemosen artean lortutako akordioa, beste askoren artean Maddalen Iriarte kide eta lagunaren lanari esker aurrera ateratakoa. Osotara, mende eta erdi darama herri honek bere nazio, kultura eta esparru geografikoaren aitortza zein bertan bizi diren eta lan egiten duten herritarren erabakitzeko eskubidea exijitzen. Eta jakina, Euskal Herria Bilduk irakaspen argi bat atera du ibilbide honetatik guztitik: momentu historiko honetan Euskal Herria bezala aritu behar da. Hoy, una vez más, en este pleno de política general ha planteado usted una reflexión al respecto, señor Urkullu. Ha reivindicado el cumplimiento del Estatuto de Gernika, el proyecto para un nuevo estatus y el reconocimiento de la nación vasca. Euskal Herria Bildu comparte estos tres objetivos, entre otros. Por lo tanto, parece que puede haber bases comunes para emprender un camino como país y aprovechar así el momento histórico. Gaur, berriro ere, politika orokorreko pleno honetan aukera bat planteatu duzu. Aukera horretan, Gernikako Estatutuaren konplimendua, estatus berri baterako proiektua eta euskal nazioaren aitortza aldarrikatu dituzu. Euskal Herria Bilduk bat egiten du hiru helburu horiekin, besteak beste. Badirudi herri bezala bide bat abiatzeko oinarri komunak egon daitezkeela eta horrela momentu historikoa aprobetxatu, momentu historikoa delako hau, bai Estatu espainiarrean bai frantsesean lurralde-auziak protagonismoa hartuko baitu datozen hilabete eta urteetan. Estatu frantsesean, 2024an aldaketa konstituzionala gauzatzeko negoziazioak irekita dituzte kanakiar herriko ordezkariekin. Euskal Herria Bilduk harreman historikoa dauka Kanakiako mugimendu independentistarekin, eta bat egiten dugu haien aldarrikapenekin. Gaur, hemendik, hoberena opa diegu, eta irekiko den eztabaidan euskaldunek, korsikarrek zein bretoiek ere zer esan eta zer egin badutela aldarrikatzen dugu. Estatu espainiarrean ere nabaria da, uztailaren 23ko hauteskundeen ostean, Estaturik gabeko nazioek jokatzen dugun papera. Izan ere, Euskal Herriko eta Kataluniako independentista eta subiranistarik gabe ez da Espainiako Estatuan gobernu aurrerakoirik izango. Ez da zerbait berria, aurreko legegintzaldian ere norabide horretan arraun egin genuen bai Euskal Herria Bilduk, bai, Legebiltzar honen kasuan, EAJk ere. PP-Vox eskuin-muturreko aliantzari ateak ixteko konbentzimendu horrek berak legegintzaldi berri bati bide emango diolakoan gaude, baina ez da nahikoa izango. Gehiengo plurinazionala egongo bada, agenda plurinazionala egon beharko da. Eta honek, ezinbestean, Estatu espainiarrean existitzen diren arazo nazionalen inguruko eztabaida eta irtenbide demokratikoaren inguruan hitz egitea ekarriko du. Aukera historiko hau aprobetxatu egin behar dela uste dugu, eta anbizioarekin egin behar dela. 78ko erregimenaren mugak azaleratzen dituen eztabaida, anbizioarekin bezala, zuhurtzia politikoarekin egin behar dugu. Horrela ari gara Euskal Herria Bildun, zuhurtziarekin, lan asko egiten eta zarata gutxi ateratzen. Misioarekin, bisioarekin eta anbizioarekin. Herri bezala egin behar da, ikuspegi nazionalarekin eta akordio baten eskutik. Herriakordio baten eskutik. Akordio bat zeinak ahalik eta atxikimendu gehien bilduko dituen, alderdi politikoenak, sindikatuenak, unibertsitateenak, gizarte zibilarenak. Finean, herri honen aniztasuna aintzat hartuko duen herri-akordioa. Jakina, Estatu espainiarrari ezer planteatu aurretik Euskal Herrian berretsi beharko litzatekeen akordioa. Zertarako? Herri bezala negoziatu ahal izateko. Izan ere, Euskal Herria Bilduk ez du kontenplatzen alderdi bezala aritzea inondik inora. Protagonistak herritarrak eta herri hau izan behar dira, instituzioekin batera; euskaldunen borondate demokratikoa ordezkatzen duten Nafarroa Garaiko Parlamentua, Legebiltzarra, foru-aldundiak eta udalak, alegia. Instituzio hauen errespetuan eta hauen lidergopean ere egin beharreko eztabaida da hau. Beraz, Euskal Herria Bilduren eskua luzaturik dago elkarlanerako eta akordio historiko zabal bat erdiesteko. Gure proposamena irekia da, alderdikerietatik at kokatzen da eta momentu historikoak eskatzen digun anbizio eta zuhurtziarekin egina dago. Euskal Herriak bere nazio-izaera aitortua behar du, errespetatua eta demokratikoki adierazia. Bide hau, lehendakari jauna, denon artean egin behar dugu, borondate guztiak bilduta. Gonbitea luzatzen dizuegu, lehendakari jauna, baita borondatea duen alderdi orori ere. Decía en euskara que nos encontramos ante un momento histórico y que este país, esta nación, necesita de soberanía para afrontar los grandes retos de época. En definitiva, consideramos que la soberanía es quién decide sobre qué y respecto a qué ámbito geográfico. Y eso corresponde a todas las personas que viven y trabajan en Euskal Herria. No es nada nuevo; este país lleva siglo y medio debatiendo y proponiendo al respecto. Hoy, una vez más, tenemos la oportunidad de hacerlo, ya que tras los resultados del 23 de julio el debate territorial está y estará sobre la mesa. Nosotras y nosotros consideramos que dicho debate ha de darse primero aquí. Tiene que ser un debate de país. No debe ser un debate partidista, sino un debate de país que nos lleve a un acuerdo también de país. Dicho acuerdo deberá ser refrendado por la ciudadanía vasca para después ser negociado con el Estado español. Y, señor Urkullu, hoy le tendemos la mano para dicha colaboración y para la elaboración de un acuerdo histórico. Una mano tendida para un acuerdo amplio, interinstitucional, más allá de los partidos políticos y con claro protagonismo de la sociedad civil. Señor lehendakari, parlamentarios, parlamentarias, debemos hacer este camino juntas, y Euskal Herria Bildu tiene toda la voluntad de hacerlo. Eta bukatzeko, honetan proposatzen dugun metodologia berdinak, berdinak, metodologia kolaboratzaile horrek balio du Legebiltzar honetan eman behar diren debate guztiei eta heldu behar diegun erronka guztiei aplikatzeko. Es una forma de hacer las cosas diferente, vanguardista, cooperativa. Gobernanza feminista. Y requiere un liderazgo compartido. Esto no es un debate en torno a personas, es un debate sobre modelos de gobernanza. Herri honen etorkizunerako nuklearrak izango diren debateak ezin daitezke soilik Legebiltzarraren lau hormen artean eman, eta behar-beharrezkoa da egiteko moduei buelta bat ematea. Asumitu behar dugu ekosistema kolaboratiboak behar ditugula, Administrazioa, Gobernua eta herri honetako indar guztia, inteligentzia guztia elkarlanean jarriko dituena. Eta horrek eskatzen du gobernantza-eredu berri bat, nahi bezala izendatu daitekeena, nahi bezala −kooperatiboa, kolaboratiboa−, nahi bezala. Baina ez da diskurtsoan aipatzeko, da praktikatzeko. Eta behar ditugu aliantza berriak. Herria gai da jauzi bat emateko termino sozialetan eta nazionaletan. Posible dira aurrerapenak termino nazionaletan eta posible da egiten direnak baino politika ausartagoak egitea. Horretarako gehiengoak badaude. Euskal gizartearen pluraltasunari bide emango dioten akordioak aldarrikatzen ditugu gaur, beste behin. Argi esango dugu, argi hitz egiten dugulako. Eskua luzatuta dugu elkarlanerako, erronkei aurre egiteko. Prest bustitzeko, prest kontraesanak asumitzeko, konplexurik gabe, arazorik gabe, determinazioz. Euskal Herria Bildu prest dago auzolana praktikatzeko. Lege garrantzitsuak daude mahai gainean. Uste dut abagunea baliatu beharko genukeela ez legeak a bulto aprobatzeko, ez. Ez gero balantze horretan lege gehiago aprobatu direla esateko. Legeen edukien bueltan, anbizioz, bisio argi batekin, norabidea aldatu eta etorkizuna prestatzen hasi eta beharrezkoak ditugun lekuneak marrazten hasteko saiakera egin beharko genuke. Eta hor aurkituko gaituzue lanerako prest, exijentzia maximoarekin. Urkullu jauna, hemen ez dago konspiraziorik. Hemen dago misioa, bisioa eta anbizioa daukan indar politiko bat. Euskal Herria Bilduk herri hau eta herri honen zati hau hobetu egin nahi du. Eraginkortasun politikoz erantzun nahi die herri honen erronka berriei eta haren herritarren kezkei. Bisio partekatuarekin egin nahi dugu gainera, modu kooperatiboan, eragileen elkarlanarekin eta komunitatearekin batera. Zuekin ere bai. Anbizio handiz, gure anbizioa berdinen Euskal Errepublika baita. Eta egingo dugu. Egingo dugu. Salvador Allendek esan bezala, "se abrirán de nuevo las grandes alamedas por donde pasen las personas libres para construir una sociedad mejor". Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24190 |
12 | 155 | 14.09.2023 | EGIBAR ARTOLA | EA-NV | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Ez dakit egun historikoa izango den edo akordio historikoren bat lortuko dugun, baina zure hitzak hartuta, erabili gabe, bai eduki dezakegu momentu historiko bat. Hau da, zuk lehendakariari esan diozuna, "lehendakari, autokritika egitea oso sanoa da", hasi aplikatzen, hasi aplikatzen. Autokritika egitea oso sanoa da. Eta hainbeste urtetako ibilbidea egin duen Ezker Abertzaleak, ez du autokritikarik egin behar, herri honi begira, kilómetro cero horretara iritsi bitartean? Gero esango dute titularrek "Egibar reapareció" y tal, no sé qué... A ver, ez garela gaurkoak. Ez garela gaurkoak. Politika ez da horrela egiten. Euskal Eredua saldu zenuten ahal izan zenuten moduan, garai jakin batean. Euskal Eredua dokumentua panfleto bat da. Ez dauka edukirik −"panfletoa" ez dut esaten despektiboki−. Ez dauka edukirik. Ez dauka garapenik. Argazkia atera zenuten, eta Euskal Eredua izenburu bezala zabaldu, baina ez dauka edukirik. Gai horietaz guztiez hitz egin behar dugula? Bai. Baina herri honetan kilómetro cero zuek, edo zuen aurrekoek, 2011n jarri duzue. Eta herri hau 1977tik, 1979tik behintzat, pausoak ematen ari zen; bisioarekin, begiradarekin, noski; misioarekin ere bai; eta konpromisoekin. Konpromisoak hartuta zeuden. Orduan, mundu hau ez da berriro martxan jarriko. Joan den urtean esaten nizuen lientzo zuriarena. Lientzoa margotuta dago, kolore askoz. Eta zuek etorri zarete, eta "ez, guk orain lientzo zuria" −halako adanismo hori, ez?−. Bueno, bide batez lehendakariari zorionak eman nahi dizkiot, zergatik goizean egin duena da politikan egin behar dena. Nik ez dakit zuek udaletxeetan nola funtzionatzen duzuen, hain emankorrak diren udaletxe horietan. Ikusiko dugu denbora pasatzen denean udaletxe horien jarduna ere zertan gelditzen den. Baina lehendakaria etorri da bere konpromisoen berri ematera, eta dena txarto dago, dena gaizki dago. Eta esaten duzuen bakoitzean zerbait ondo dagoela, "bai, baina…". Eta "baina" horrek, adbertsatibo horrek, dena izorratzen du, aurreko argumentazio guztia. Orduan, ez dago ezer ondo eginda, edo ezer gutxi. Bueno, lehendakaria... Nik behintzat azpimarratu nahi nuke zorroztasuna eta seriotasuna. Zu, politikan gaude, hau politika da, eta ez ditugu gauzak ezkutatu behar. Eta nik uste dut zorroztasunez jardun duela, eta serio ere bai. Egoeraren analisia azaldu digu eta baita balantzeak ere, ez? Baina bueno, arlo ekonomikoa, soziala, politikoa aztertu ditu. Eta emandako hitza bete egin du, eta kontu ematera etorri da. Eta esaten du: "Aizu, dena ez dugu ondo egin; dena ez dugu osatu; badaukagu gauza batzuk berritu beharra, aztertu beharra, zuzendu beharra". Baina lana egin da. Ez diezaiogun gure herri maite honi herritar maitagarri horiei guztiei etengabe tremendismoa eta katastrofismoa islatu. Ez da katastrofe bat. Arazoak daude, konpondu beharrekoak, noski, baina "dena gaizki dago, dena gaizki dago, ez duzue ezertan asmatu"… Zuen arrazoipuntuak ere indarra galtzen du deskalifikazio osoarekin. Bueno, zazpi konpromiso, zortzi, kontatu dizkiot nik: seguritatea, bizi-kostua, enplegua, osasuna, etxebizitza, hezkuntza, gazteria eta zaintza. Horiek, pertsonaren inguruan, legealdi honetako azken urterako konpromisoak, ibilbide-orria. Eta azpimarratu ditu osasun publikoaren ingurukoak, etxebizitza, gazteria. Eta aipatzen du: "Euskadi ondo kokatua dago desafio horiei aurre egiteko, baina kontuz ibili behar dugu". Eta giza garapenaren indizea aipatzen du, eta, klaro, hori konprobatu daitekeen gauza da. Eta euskal herritar guztiei zabaltzen baldin badiegu ez dakit zer tokitan gaudela eta ez dakit zer pobrezia mailarekin… Garbi dagoena da 14.ak baldin bagaude eta 15.a Kanada baldin bada, eta bizi-itxaropena, eskolatzea eta per capita errenta neurtzen baldin badira, gaizkigaizki ere ez gaudela geure burua munduan kokatzeko, herri txiki bat izanda. Eta hobetzeko eremuak: demografia, energia berriztagarriak, osasun-profesionalen defizita −osasungintzarekin zerikusia duen gaia−, eta etxebizitzaren eremuan ere eman beharreko pausoak. Eta zer esaten du? Zer daukagu? Egonkortasuna, enplegu-datuak onak direlako, kalitatezko zerbitzuak ditugulako −hori ere bai− eta egoera ekonomikoa ona delako eta kontrolatuta dagoelako. Eta horrek herri-desafioei aurre egiteko gaitasuna edo kondizioa ematen dizu. Aipatu ditu, eta bi gai aipatu nahi nituzke, puntualki bada ere. Bat: Ukraina. Ganbera honetan eduki ditugu debateak. Eta euskaldunek eta ukrainarrek behintzat entzungo badute, nik uste dut Legebiltzar honek ere azaldu behar duela bere posizio politikoa. Azaldu dugu, baina bakarren batzuek ezkutatuta duten posizio horrekin hobeto bizi dira edo lasaiago bizi dira. Nik uste dut, gerra odoltsu honek utzi dituen ondorioak kontuan edukita, Ukrainak gure laguntza osoa behar duela politikoki, eta etorkizuna irabazteko gerra irabazi behar dutela. Hau ez da mentsaje belizista. Mundu guztiak pentsatzen du −salbu denok dakigun batzuek− gerra irabazi behar dutela etorkizuna irabazteko eta herria berreraikitzeko, eta epaitegietatik pasa edo nazioarteko justiziaren aurrean eseri beharko direla sarraski eta gerra honen arduradun direnak. Bigarren puntu bat aipatu du lehendakariak: asiloa eta migrazioa. Europako estatuek ez dituzte ateak zabaldu nahi. Hori gure gabezia bat da. Europak ez ditu ateak zabaldu nahi. Datorkiona ez du gogo onez hartzen. Eta ukrainarrak salbu −zortzi milioi edo gehiago irten da, eta ja lau milioi inskribatuta daude Europan, onartu ditugu−, gainontzean, Europan, berdin zait Meloni italiarra −erreskatatzen dabiltzan Aita Mari bezalako laguntzak ere onartzen ez dituen buruzagia− edo austriarra, edo Suedia, Polonia, Hungaria, Danimarka..., horiek denak daude hesiak eraikitzeko diru eske. Eta beste batzuk zero errefuxiatu; ez dute inor hartu nahi. Eta Europak bere buruari galdera egin beharko lioke: Zer Europa eraiki nahi dugu? Zer eratan? 2022an asilo-eskaerak ia milioi batekoak, 924.000 izan ziren; eta 2021ean, 630.000. Europako Batzordearen mahai gainean dago banaketaren proposamena, eta estatuburuak ez dira ausartzen hori zuzentzera. Eta hor arazo bat dago. Gure arazoa da. Eta jarduteko ordua iritsi da. Eta gai honen inguruan gure eskaera da −ez autogobernu erromantiko batetik abiatuta− bertako erakundeek eduki ditzaten eskumenak harrera egin ahal izateko eta, bide honetan, guztion artean, erakundeen eta gizartearen laguntzarekin, intsertatu daitezen gure etxeko atea jotzen duten guztiak. Autogobernua aipatu da. Eta lehendakariak halako fitxa bat egin du. Esaten du: bi-hiru planteamendu; Estatutua bete, noski −gero esango dut zergatik ez den bete Estatutua−; berria edo, nolabait, estatus berri bat bultzatu, eta Estatuak duen lurralde-ereduaren inguruan soluziobide bat mahai gainean jarri. Konbentzio konstituzionala izan daiteke tresna, baina berak argitu du zer gai dauden heldu beharrekoak, eztabaidatu beharrekoak, ahal den neurrian soluzioa eman ahal izateko. Eta hor lehendakariak egiten duena da argitasuna eta ziurtasun bat eskaini. Zergatik nik ez dut entzun alternatibarik. Andueza jauna, itxoin dezagun kanpainara edo hauteskundeetara deitu arte gure artean xextran hasteko, zergatik momentu batean ez nekien gobernu berekoak ginen, Etxebizitza Legea tarteko, besteak beste. Baina lehendakariaren proposamenaren eskutik, alderdi politiko bezala, guk esaten duguna da... Eta Sánchezek irakurketa egokia egiten ez baldin badu, erratu egingo da. Eta zuk eta nik behintzat daukagun hauteskunde-emaitzen irakurketa ez da berdina. Zergatik boto erabilgarriaz gain, voto útil esaten den horretaz gain, garbi dago Euskadik eta Kataluniak emango lioketela gehiengoa Sánchezi; ez beste inork. Eta erabilgarria den boto hori mila eratara izan daiteke arrazoitua. Garbi dago arrazoi bat zela PP eta Vox ez iristea agintera. Baina berekin doa enkargua: "Aizu, hemen, nazio historiko hauetan, badago arazo politiko bat bideratu beharra, konpondu beharra". Eta hor dago planteamendua. Berak ikusiko du eskaera aintzakotzat hartzen duen ala ez. Baina, edozein kasutan −iritzi politikoa da−, nire ustez, gure ustez, estatu-ereduari buruzko eztabaidari ekiteko, oinarri eta bide bakarra da Euskadiko eta Kataluniako errealitate nazionalak aitortzea. Hor dago abiapuntua. Eta, bide batez, gure nazio-eremuen errespetatzea, erabaki-eremu horiek errespetatzea exijitzen du. Errealitate nazionala eta erabakitzeguneak errespetatzea. Eta ez, ez, Sánchez dabilen bezala −programan daukazue sartuta; Idoia Mendiak ezagutuko du−, "marko amankomuna, Kohesio Legearen eskutik". Horrek LOAPAren zantzua dauka. "Marko amankomuna, Kohesio Legearen eskutik", eskubideak ezabatzeko, noski. Eta Estatutuaren ez-betetzearena... Egia da, Anduezak esan du: "Gu egon gara lehenengo momentutik bukaeraraino. Bueno, ni ez noa orain LOAPA eta kolpea eta hauek denak kontatzera. Baina garbi dagoena da Espainian agintzen zegoenak, berdin da Alderdi Sozialistak edo Alderdi Popularrak, ez zuela obligazio bezala hartzen Estatutua betetzea. Eta Estatutua akordioa edo paktua da, eta akordioak edo paktuak eskatzen du emandako hitza, sinatutakoa betetzea. Obligazioak sortzen ditu, eta eskubideak ere bai. Eta hainbeste urtean bete ez dena, zer obligaziorekin betearaziko genioke Espainiako dena delako gobernuari? Horregatik, erlazioak beste era batekoa izan behar du. Eta hor eduki dute, noski, ezker abertzalea ez zegoela politikan. Ez zegoen politikan. Tarteka-tarteka bai, baina aliado fáctico bat izan da. EAJk ez zeukan berak bakarrik behar adinako indarra Espainian gobernatzen zegoenari Estatutua betearazteko. Zergatik haiek kalibratu egiten zuten, neurtu egiten zuten; eta neurtzen dute. Alde horretatik, guri neurria hartu digute. Eta zuei zera gertatzen zaizue Etxebizitzaren Legearekin: lehen, Estatutua erasotu; eta orain, bost axola. Ze "lehen ez genuen defendatzen, eta orain zergatik defendatu behar dugu guk Estatutua?" Eta inbasioa gertatzen da bete-betean, bete-betean, Esquerra Republicana konturatu den bezala. Egoera ekonomikoa eta fiskalitatea aipatu da bi-hiru aldiz. Azkeneko hamarkadan, pandemia tarteko, diru asko sortu dute banku zentralek, eta maileguak eman dizkiete estatuei eta baita bankuei ere. Eta kontestu horretan gertatzen ari da gertatzen dena. Maileguak eman dizkiete, baina produkzioa ez da handitu. Gure datuak ere 19ko mailara iritsi dira BPGan, baina ez da handitu. Alderantziz, Europan jaitsi egin da. Eta diru gehiago eta produkzio berdina baldin badaukazu, inflazioa dator. Diru gehiago eta produkzio berdina, inflazioa. Zergatik produktu berdinak diru gehiago balio du. Eta inflazioa ekiditeko bi modu daude. Nik bat dagoela esango nuke: produkzioa handitu egin behar dela. Zergatik bestea mingarria da, bestea da dirua jaistea, kentzea. Horregatik, hortik baldin bagatoz, eta datorren urtean Banku Zentralak dirua errekuperatzea edo erretiratzea erabakitzen baldin badu, garbi dago zuzen-zuzenean bankuekin hasi dela, eta, zeharkako bidetik, gutako bakoitzarekin. Interes-tipoak igo, kredituak garestitu egiten dira, ez dira hartzen, eta dirua jaitsi egiten da. Eta 24tik aurrera, aditu guztiek diote −zergatik Alemania ere errezesioan sartu da, eta Europa ere sartu daiteke errezesioan; gu hobeto gabiltza, baina horrela doa gure inguru guztia−, etor daiteke zorraren krisia. Zorraren krisia, zergatik defizitak jaitsi egin beharko dira. Eta zorraren krisia hasten denean, eta hasten direnean prima de riesgoko puntu horiek eransten, egoera kolapsatu egin daiteke. Eta, bueno, agian formula bat edukiko dute, baina hemen inflazioarekin diru-sarrerak igo direlako ez dezagun geure burua engainatu, zergatik garbi dagoena da hor dekalaje bat egongo dela eta kostuak etorriko direla. Horregatik, "nora goaz" horretan, nik uste dut garbi eduki behar dugula gurera ekarrita, gure ongizate-maila mantentzeko, gure sektore publikoaren neurri eta dimentsioan ere asmatu egin behar dugula. Eta nik uste dut batzuei halako egonezin bat sortzen diela, baina gure sektore publikoak ere lehiakorra izan behar du. Enpresek lehiakorrak izan behar baldin badute, langileek lehiakorrak izan behar baldin badute, sektore publikoak ere bai. Eta nik uste dut sektore publikoaren inguruko hausnarketa hori egiterakoan erabaki beharko dugula zer pisu eduki behar duen sektore publikoak gure ekonomian, zer portzentaje. Bota zenbakia. Zer portzentaje? Edo hemen dena balekoa da? Horregatik nik ulertzen dut eta itzulpen hori egiten dut lehendakariak esaten duenean "aizu, hemen errekurtsoak ez dira mugagabeak". Neurtuak dira, ez dira infinituak, finituak baizik. Eta horrek fiskalitatearekin zerikusia dauka. Eta behintzat bi puntu aipatu nahi nituzke, edo bi hausnarketa, honen inguruan. Zergatik fiskalitatearen zutabe nagusia da zuk aberastasuna sortu behar duzula, gero banatu ahal izateko. Aberastasuna nola sortzen da? Fiskalitate justu baten eskutik, baina produkzioaren eskutik. Eta herri batek eduki dezakeen aberastasun nazionala edo herri-aberastasuna. Eta epe luzerako ikuspegia eduki behar da. Momentukoak ezin gaitu ito. Horregatik, nik pentsatzen dut galdera batzuk egiten direla… Orekatua al da, justua eta progresiboa al da euskal fiskalitatea? Nik uste dut neurri handi batean baietz. Debateari ekin behar zaio? Ados. Baina aurreko batean ere esaten nuen, PFEZa zerga-bilketaren % 70 gehien irabazten duten aitortzaileen % 25ek ematen dute; PFEZaren diru-sarrera, % 70, aitortzaileen % 25ek. Eta aitortzaileen % 50ek, % 10. Hori progresiboa da ala ez da? Nik uste dut erabat progresiboa dela. Joan gaitezke ondarearen zerga aipatzera ere. Jonek aipatzen zuen. Ondare-zerga indarrean dago hiru eskualdeetan, eta Nafarroan ere bai. Eta ez dago problemarik. Eta grandes riquezas edo dena delako lege horrekin alderatuz, askozaz formula egokiagoa eta emankorragoa da patrimonioa. Alderatuko ditugu zenbakiak. Baina hemen dago diskurtso bat, ez dakit… Ondarearen zerga ere aipatzen da, eta sozietate-zerga, baina Europan, 27ko Europa horretan, tipo nominala 21,2n dago. Eta hemen enpresa handiek % 24 dute, eta txikiek, % 20. Gero kenkariak daude. Baina zure sistema fiskalak ikuspegi industrial bat badauka. Hau herri jakin bat da, ezagutzen duzu zuk nik bezain ondo herri hau. Orduan, zuk industria baldin badaukazu, eta industria hori zure sostengu nagusia baldin bada, zuk enpresa horrek −ez enpresarioak− atzera berriz bere irabazia makinaria berritzen inbertitzen baldin badu edo lanpostu duinak, finkoak sortzen, edo ikerketan… irabazi horiek guztiak bertan inbertitzen baldin badira, ez duzu hori aintzakotzat hartu behar? Hemen ez dago gezurrik. Nik fiskalitatearen inguruan pentsatzen dudana da, alde batetik, epe motzeko eta epe luzeko ikuspegia eduki behar dugula. Eta epe motzera sortzen diren beharrei aurre egin behar zaie profesionaltasunez. Eta epe luzera zein egoera ekonomiko eduki nahi dugun pentsatu eta inbertitu egin behar dugu horretan. Zer eredu sozioekonomiko nahi dugu? Zer helburu dauzkagu? Horretan pentsatu behar dugu. Eta nik uste dut hortik eman behar dela bidea. Baina edozein kasutan, premisa bat dago: hau guztia gauzatzeko nahikotasun finantzarioa behar da. Nahikotasun finantzario hori ez baldin badaukazu, alfer-alferrik dira dibujo guztiak. Beraz, debateari ekingo diogu. Datuak. Aurrekontuen % 76, gastu soziala. Batek esan dezake: "Zifra handia da". Beste batek: "Gutxi". Niretzat oso inportantea da zifra hau. Eta ikusi nahi nuke etorkizunean, gure gizartearen piramidea ezagututa, gure eskubide horiek guztiak −batzuk behintzat gertuago gaude jubilaziotik− bermatuta geldituko diren, eta bizitzeko esperantza gero eta handiagoa duen herri batean horrek dirutan sortuko duen nolabaiteko proiekzioa ezagututa, ea gazteek, baina ez 40 eta 60 urte dituztenek −zeren horiek ere pentsatzen daude ea beren gurasoak edo aitonak non kolokatu behar dituzten−, gazteagoak direnek zer esango duten. Diru guztia 3. edo 4. adinerako, edo nola gara? Hor ere gogoeta bat egin beharra daukagu. Zergatik oso gizarte zaharra daukagu, zaharkitua. Gogoeta bat. Baina pandemia aipatzen da, eta osasun publikoaren eta Osakidetzaren egoera, itxaronzerrendak… Bueno, kontestua izan da… Hau ez da justifikazio bat, baina 44.000 pertsona ospitalizatuak izan ziren, sei milioi proba egin dira, bost milioi txerto jarri dira, lehen arreta bi egunera jaisten ari da... Eta nik ez ditut emango adibideak, zergatik bakarren batek esango du: "Hi edo zuek bezalakoak atendituko zaituzte bi egunean edo hiru egunean edo deitu bezain laster". Hori gertatzen ari da. Baina helburuak daude, lehen arretan eta normaltasun kirurgiko horretan. 2022ko urrian 85 egunekoa baldin bazen, gaur uste dut 68koa dela. Profesionalen beharra, planifikazioen beharra... Hemen dago niretzat gako bat, gako politikoa. Hau Bilduri esan nahi diot, zergatik "misioa, bisioa eta anbizioa". Misioa guretzat konpromisoak dira; lehendakariak azaldu ditu. Bisioa, begirada, eta batik bat ibilbidea. Ibilbidea, ez kilómetro cerotik aurrera, baizik eta herri honen historian zehar eduki duguna. Eta anbizioa, anbizioa denak lortzeko, baina oinak lurrean, oinak lurrean. Eta ibilbidea markatu. Eta gero, nola bota duzun autokritika egitea oso sanoa dela, hori ere ona litzateke euskal politikagintzan ezker abertzaleko buruzagi nagusiek egingo balute. Zergatik hor ere erabiltzen duzuen formula mingarria da. Kondizionalean jartzen duzue: "Baldin eta gure adierazpenek inor mindu baldin badute", tal, tal, tal, "barkamena eskatzen dugu". Zer autokritika da hori? "Baldin eta"? Rubiales bezala? Nire galdera da: "Zein da zuen eredua?". Niretzat ez da proiektua, oraingoz, ez da proiektua, asmoa baizik. Eta tremendismoa da nolabaiteko estrategia. Gero, Lizarra-Garazi eta kontu hauek nahastu dira; batzuek eta besteek sartu dituzte. Lizarra-Garazik eduki zuen bere momentua, eta hura ez zen inoren kontrako estrategia bat. Lizarra-Garazi, kontrolatzen ez zuelako, ETAk berak apurtu zuen, ETAk. Zergatik Lizarra-Garaziko testuak berak −eta irakurri− ETAren desagertzea preskribatzen zuen. Eta hori ETAk ez zuen onartu nahi. Eta lehenengo aldiz politikatik ezker abertzaleak saiakera bat egin zuen hori gainditu ahal izateko. 1998tik 2011ra arte bada denbora bat non ezker abertzaleak agindu zuen: "Amaitu da". Eta 2011n amaitu zen, otsailean, ezker abertzaleak Sortu antolatu zuenean. Eta Lizarra-Garazitik bi ondorio atera genituen guk. Bat: ETAk ezin zuela gure proiektu politikoa ez ezabatu eta ez baldintzatu; bere borroka armatuak baldintzatu bai, eta moteldu zezakeela, baina EAJk bere proiektua aurrera eramango zuela. Eta bi, bigarren konklusioa: ikusitakoa ikusita, sufritutakoa sufrituta, Lizarra-Garazi ondoren, ezin izango genuela ez proiekturik ez prozesurik partekatu ezker abertzalearekin alderdi politiko osoa eta bereiztua ez baziren, eta indarkeriatik aldentzeko arazoak baldin bazituzten. Eta biak bete egin ditugu. Hainbat urte pasa eta gero, zer gertatu da? Non dago ETA? Desagertu da, zorionez, gure bizitzetatik. Eta ezker abertzalea politikan dago, bete-betean. Baina hemen dago beste kontu bat estrategikoa dena. Zergatik azaltzen duzu horrela leun-leun, suabesuabe. Eta pleno bakoitzean akordio historiko bat proposatzen diguzue. Herri-akordioak, herriakordioak... Nik ikusten dut zuen estrategia nondik nora doan. Zergatik zuk diskurtso hori jartzen duzu hemen mahai gainean, eta gero, benetako politikan, non dabil ezker abertzalea? Non dabil? Etengabe −ikusi duelako hobari elektoralak eman dizkiola−, etengabe zerbitzu publikoen gainbehera-sentsazioa sortzen; bereziki, osasunarekin eta gizarte-zerbitzuekin zerikusia dutenena. Zergatik tesi bat daukazue: euskal erakundeak ez direla gai gizarteak dituen zainketa-beharrei erantzun egokia emateko. Hori da tesia. Bestela, esan iezadazue niri ezker abertzaleak zer transformazio eduki duen. Joan den igandeko Donostiako estropada ondoren, manifestazioa, Sortuk deitutakoa. Eta esplikazioan, zer tokatu ote da, independentzia edo dena delakoa? Ez, ez, ez: zaharren zainketa, helburua. Lau helburu, baina hori, bat. Aipatu duzu: manifestazioa ez, greba orokorrerako deia egina dago mugimendu feministaren aldetik azaroaren 30erako. Haiek egiten dute agitprop, eta zuek jartzen duzue beste mentsajea: "Adostasun batera iritsi nahi dugu". Eta gero, kalean nahastu denekin, pankartero guztiekin. Bai, bai, bai, hori da gure sentsazioa. Baina ikasi dugu. Kalean ikusiko gara; ez batera, zergatik ari zarete etengabe populismoa aprobetxatzen. Eta populismoari sua ematen, gainera. Bai, bai, hori da gure sentsazioa edo gure egia. Estrategia maltzurra da; maltzurra eta gaiztoa. Herri honetako erakundeak gobernatzeko asmoa eta helburua eta eskubidea duen indar politiko batengandik. Eta badakit "maltzurrak" eta "gaiztoak" zer esan nahi duten. Bai, guri hala iruditzen zaigu: gaiztoa eta maltzurra. Bukatu dut? | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24191 |
12 | 155 | 14.09.2023 | EGIBAR ARTOLA | EA-NV | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Bueno… Azkeneko minutu bat, behintzat. Bestela, ez dut lotuko gero… | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24192 |
12 | 155 | 14.09.2023 | EGIBAR ARTOLA | EA-NV | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Bueno, minutu erdi. Nire azkeneko galdera da: Zenbat EH Bildu daude? Bat, Nafarroarako; bestea, Madrilerako, gauza inportanteetarako; eta gero, Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako, beste bat. Zergatik ez dago koherentziarik. Nafarroan, gure negoziazioa −Geroa Bai eta Chivite PSNkoarena− hortxe trabatuta zegoen hartan −traka-traka-traka−, ateratzen da EH Bildu eta: "Ez, zu lasai, gure abstentzioa izango duzu". Horiei ez daukazu zertan ezer eman −hori esaten dut nik−. Al auxilio, al auxilio del Partido Socialista de Chivite. Madrilen, botoa eskatu baino lehenago, botoak eskaintzen. Eta hemen, herri-akordioak eskaintzen dizkiguzue... | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24193 |
12 | 155 | 14.09.2023 | EGIBAR ARTOLA | EA-NV | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Eta botoak denak ezezkoak, edo ia denak ezezkoak. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24194 |
12 | 155 | 14.09.2023 | GIL VEGAS | Mixto-Ciudadanos | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Eskerrik asko, presidente andrea. Lehendakari jauna, biziro eskertzen dizut nire hitzei jarri diezun arreta. Kasu batzuetan gehiegizkoa ere badela esango nuke, nik tribuna honetan esan ez ditudan gauzak esatera iritsi zarelako; bideoak berrikus ditzakezu, eta egiaztatu ahalko duzu. Bi arazo dituzula iruditzen zait. Kontzeptuaren ingurukoa da lehendabizikoa… Bai, besteak beste… Autokritikaren kontzeptuarena da lehenengoa. Izan ere, autokritika egiten duzula esaten duzunean −berrikus ezazu esaten duzuna−, ez duzu autokritikarik egiten. Eta egiten duzunean, minutu batez, eta 30 erabiltzen dituzu zeure burua lausengatzeko. Lehentasunez hitz egiten duzu batzuetan, hori autokritika dela esanez. Ez, akatsak onartzea da autokritika, eta zuk ez duzu halakorik egiten. Zuek jarraitzen duzue −eta horixe da azken batean esaten ari zaretena, zuen hitzaldi guztien ondorioa da− berdin jarraitzearen politikan. Zer egiten duzue legez besteko proposamenen zuzenketak egiten dituzuenean? Egiten jarraitu, berdin jarraitu… Hori da politika hein batean, ezta? Eta bigarren arazoa da pertzepzio-distortsioaren arazo bat, nire ustez. Hau da, nik ez dakit, ez zenuen entzungo birsortze demokratikoari buruzko nire proposamena, esan didazulako ez dudala proposamen zehatzik egin kudeaketa hobetzeko, lehiakortasun-estrategiari buruz… Ez zenuen entzungo horrelako ezer. Suposatzen dut pertzepzio-distortsioa… lehen esan dizudanagatik datorrela, nazionalismoagatik. Nazionalismo horrek gauzak beste kolore bateko kristalekin ikustera eramaten zaitu. Horregatik, Voxen eskuinaldean nagoela iruditzen zaizu, zeren, jakina, nazionalismoari aurre egiten dion edozer zuretzat eskuinekoa baita. Zuek zentrokoak bazinateke bezala; edo, agian, ezkertiarrak zaretela ere pentsatuko duzu. Ez dakit. Tira, begira. Nire ustez, jendeari gehien eragiten dioten arazoez bene-benetan arduratu behar dugun une batean gaude, hori da gure egitekoa. Gai askori buruz hitz egin duzu hemen. Nik ez daukat −egia esan− horiei guztiei buruz zuri erantzuteko betarik, baina iruditzen zait edozein erakunderen politikagintzaren gai nagusia azpimarratu behar dudala, hau da, hezkuntzaren gaia; izan ere, ikasturtea hasi eta gutxira arazo latza darabilgu hezkuntzan, familiak ziurgabetasunean murgilduta daudelako, Hezkuntza Sailak garraioaren gaia trakets kudeatu duelako, derrigorrezko matrikulazioek familiek ikastetxea aukeratzeko duten eskubidea urratu dutelako, ikastetxe publikoek beharrezko baliabideak ez dituztelako, itunpeko ikastetxeek beren bideragarritasun ekonomikoa mehatxupean dutelako, baldin eta sailaren agindu politikoetara egokitzen ez badira, eta seme-alabek gaztelaniaz ikastea nahi duten gurasoek ez dutelako horretarako aukerarik −nahiz eta hori ez den berria−. Eta hori guztia Ganbera honetan hezkuntzalege bat, hurrengo hamarkadetarako adostasun-legea izan beharko lukeena, izapidetzen ari denean gertatzen da; hala ere, −lehen esan dudan bezala−, hasierahasieratik gaizki planteatu zen, Bildurekin akordioa bilatuz, gizarteari nahitaezko euskalduntzea inposatzeko erabili nahi izan delako, Estatuko hezkuntza garestiena den eta orain egoera korapilatsua baino korapilatsuagoan dagoen hezkuntzaren kalitate arazo larriak konpondu beharrean. Bada horiek dira euskal herritarrei axola zaizkien gaiak. Horiek dira, ziurrenik, zuen mespretxu nazionalistatik ikusten ez dituzuen edo behar besteko garrantzirik ematen ez diezuen kontuak; zuentzat garrantzitsuena autogobernua delako, garrantzitsuena konbentzio konstituzionala delako, errealitatetik urrun samar dauden kontu horiek direlako garrantzitsuenak. Tira, uste dut hilabete gutxi batzuk geratzen zaizkigula legegintzaldian. Gutxi, nik uste. Agian arazo horiek konpontzean jarri beharko genuke arreta, hauteskunde-egutegiari begira egon beharrean; agian Gobernu honek esnatu egin beharko luke −garaiz baitago aldatzeko−. Misioarena, ikuspegiarena eta anbizioarena askotan badiozu ere, ez dago misiorik, ez dago ikuspegirik, ez dago anbiziorik. Bai, ziztu bizian kopiatu duzulako zeuk. Bai, bai, azkar baino azkarrago zeureganatu duzu. Uste dut behingoz alde batera utzi behar dituzuela triunfalismoa eta negazionismoa, eta arazoei −azkenean bada ere− gutxieneko zorroztasunez, gaur egun inondik ageri ez diren kemenaz eta profesionaltasunez egin behar diezuela aurre. La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24195 |
12 | 155 | 14.09.2023 | MARTÍNEZ GRISALEÑA | Mixto-Vox | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Eskerrik asko, presidente andrea. Arratsalde on, berriro, guztioi. Urkullu jauna, badakizu ezer badut ezaugarri adeitasuna dela, eta ez dudala inoiz errespetua galtzen. Beraz, ez naiz ni inolako deskalifikaziotan sartuko, zuk niri egin didazun bezala; baina bi ñabardura argi baino argiago egin behar dizkizut. Esan duzu nire lehen hitzaldian esan dudala covida eta Ukrainako gerra komodinak direla. Ez. Ez zaitez oker aritu. Esan dizut komodin modura erabiltzen dituzula zuk; oso bestelakoa da hori, zure interpretazioaren aldean. Osasungintzan hutsegiteak badaude, covida da arazoa, duela bi urte gertatu bazen ere hura; beti covidarena da errua. Hori esan dizut nik, ados? Eta bigarrenik, ez dizut utziko esaten emakumeen aurkako indarkeria ukatu egiten dudala, zu milaka aldiz egon zarenean hor eserita eta ni hona etorri naizenean. Ez naiz emakumeen aurkako indarkeriaren ukatzailea izan. Are gehiago, beti gaitzetsi dut eta gaitzesten ari naiz emakumeen aurkako indarkeria, emakumea naizen aldetik. Eta zuk ontzat eman duzun eta oraindik ezetsi ez duzun lege horrekin, alegia, "bakarrik bai da bai" legearekin, kalean utzi dituzu emakumeen askatasunerako onuragarriak ez diren bortxatzaile eta sexu-erasotzaile asko eta asko. Oso kontuan izan ezazu. Goizeko hitzaldian adierazi duzu 2012an agintaldia hasi zenuenean bi lehentasun handi zenituela, eta esan behar dut ez duzula haietako bat bera ere bete, lehendakari jauna. Terrorismoa gainditzeari dagokionez −nire lehen hitzaldian adierazi dudan bezala−, terrorismoa zuritzen aritu da Eusko Jaurlaritza. Zure hitzaldian balioen politikaz hitz egin duzu, gogoan al duzu? Eta gustatuko litzaidake erantzun diezadazula honako galdera honi: zure balioen politika al da harro egotea ETAko kide izateagatik zigortutako eta aste honetan bertan talde terroristako presoei eskainitako dedikazioagatik Urdaibaiko arraunlaria txalotzen zuen politikari batekin harreman normalizatua edukitzea? Harro al zaude horretaz? Ez al diezu hesi antidemokratiko bat ezartzen horrelako pertsonei eta bai, ordea, ezartzen diozu Voxi? Politikagintzan ez du edozerk balio, Urkullu jauna. Krisi ekonomikoa gainditzeari dagokionez, autokonplazentzia galanta azaldu duzu zuk enpleguaren alorrean, enplegatuta daudenen zenbatekoak aipatuz; baina ez duzu esan gaur egun Euskadin 100.000 pertsona baino gehiago daudela langabezian. 100.000 pertsona. Eta horietatik 16.000 pertsonak bost urte baino gehiago daramatzate langabeziaren zerrendan. Bost urte baino gehiago. Uste dut arazo hori gizarte modura daukagun zerbait dela eta konpondu egin behar dugula. Ikuskera ideologikoago batean, zerbitzu publikoen kalitatearekin kidetu duzu autogobernua, eta eskumenen inbasio faltsu bat salatu duzu, birzentralizazioarena, autogobernuaren aurkako etengabeko erasoarena. Azken batean, zuk autogobernuaren higadura esaten diozun hori. Urkullu jauna, euskal herritarrok ez dugu autogobernu gehiago behar, baizik Gobernu on bat. Horixe behar dugu. Ez dugu eskumen gehiagorik behar, baizik eta Jaurlaritzak behar bezala kudeatu behar ditu dauzkagun eskumenak; eta hori ere ez du egiten. Lanpostu gehiago eta hobeak behar ditugu, etxebizitza eskuragarriak behar ditugu, kalitatezko osasuna, gaizkilerik gabeko kaleak, doktrinamendurik gabeko hezkuntza edo gure ikasleak ikastetxeetara iritsi ezinik bidean utziko ez dituen garraioa. Zuek zarete autogobernua higatzen duzuenak, Urkullu jauna; eta kudeaketa baten bidez zuek egiten dituzuen zerbitzu publikoen kalitateak. Gainera, ekaitzhodeiez estalita dago kudeaketa hori; ez duzue ondo kudeatzen dagoeneko badituzuen eskumenen autogobernua. Egin ezazue behar bezala aritzen zaretela erakustaldi bat. Bestalde, zure lehen hitzaldian, harro agertu zara zerbitzu publikoetara bideratzen duzun milioi kopurua dela eta; milioi kopuru izugarria da. Are gehiago, osasungintzan, hezkuntzan… gehien inbertitzen dugunak garela esan duzue… Datuak bildu ditut. Hezkuntzan 6.587 eurotik 7.330 eurora igaro gara, oker ez banago; osasungintzan, 2.733 eurotik 3.550 eurora pertsona bakoitzeko. Gogotik egin dugu aurrera datu horietan guztietan. Baina gehiago inbertitzeak, Urkullu jauna, ez du esan nahi hobeto kudeatzen denik. Alde txiki bat dago, zuk kontuan hartzen ez duzun ñabardura txiki bat. Egia da gure inguruko beste eskualde askotan baino gehiago inbertitzen dugula, askoz gehiago. Baina ez dugu produktu hoberik ateratzen, ezta produktibitate handiagorik ere. Eta orain adibide xume baino xumeagoa jarriko dizut, guztiok ulertuko duzuena. Dirubide handiko familia bat, diru asko duena, eta ahalmen ekonomiko txikia duena bestea, hilabeteburura doi-doi iristen dena. Zeinek gastatzen du gehiago bietatik? Bada, jakina, familia dirudunak gastatzen du gehiena bien artean. Baina gastatu, zertan gastatzen du, Urkullu jauna? Arinkeria askotan. Ahalmen ekonomiko apalagoa duen familiak, aldiz, hobeto kudeatzen du bere dirua. Hori politikagintzara estrapola dezakezu eta erkidegoetara estrapola dezakezu. Horrek ez du esan nahi diru gehiago daukagulako gehiago eta okerrago gastatu behar dugunik, baizik eta agian komeni dela berrikustea non gastatzen dugun eta zertan gastatu behar dugun nahitaez: gure gizartearen eta gure komunitatearen onurarako politiketan. Plantea ezazu zeure baitan, oso erraza da. Oina lurrean jarri besterik ez da egin behar, eta justu hilaren amaierara iristen den familiako ama batek ekonomia nola kudeatzen duen pixka bat bilatu. Eta, azkenik, esan behar dizugu guk, autogobernu batera eraman nahi gaituzulako zuk egin nahi duzun botere-abusu horren aurrean, esanez, tira, hitz egitera eseri behar dugula, guztiok ez baikara espainiar sentitzen. Europazaletzat definitu duzu zeure burua −europazaletzat definitu duzu zeure burua−, eta Euskadik Europan protagonista-rola izan dezala eskatu duzu. Hori ere egia da, ezta? Urkullu jauna, onar ezazu zer garen. Onar ezazu. Europar Batasuneko erregio bat gara, Europar Batasunaren barneko erregio bat. Eta, beraz, gure ordezkaritza, batez ere, Erregioen Europako Komitera mugatzen da, eta bertan zaude zu jada. Hara bai joaten zarela. Zuen buruhaustea da ez garenera iritsi nahi duzuela; ez garenera eta inoiz izango ez garenera: Europa barruko nazio bat. Ez gara nazio bat Europan, erregio bat gara, Espainia den nazio baten barruan. Eta hori ulertzen hasi behar duzu politikak modu egokian kudeatu ahal izateko, Urkullu jauna. La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24196 |
12 | 155 | 14.09.2023 | ITURGAIZ ANGULO | PV-ETP | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Gracias, señora presidenta. Señor lehendakari. Hara, hamaika gauza esan dizkidate nire bizitzan, baina bene-benetan esaten dizut sindikalista-juzgu hori guztiz berria zaidala. Beraz, zuekin nauzue, metaleko lankideok. Eta nik esango dizut, galdera bat egin duzu zuk, nire ustez biziro interesgarria, galdetu diguzunean ea egin diren hitzaldi guztietatik zein ez den elektoralista izan gaur hemen. Eta iruditzen zait galdera horrek gogoeta bat abian jartzen duela; Legebiltzar honetan gaurtik aurrera osoko bilkura bakoitza mitin bat, hauteskunde-mitin bat, izateko arriskua baitakar hausnarketa horrek. Eta Gobernuko alderdien artean nolako harremana duten ikusita −entzun dugu haren bozeramaileak, Andueza jaunak zioena−, agian, kitatutzat eman beharko duzu Legebiltzar hau eta hauteskundeetara deitu, ikusten baitut honek ez duela gehiagorako aukerarik ematen. Benetan, argibide bat ere eman nahi dizut, eta azalpen hau ematen dizut. Jakina, De Miguel kasua duela 12 urte gertatu zen. Bai horixe. Badakigu, badakigu kontatzen. Baina jazo den prozedura judizial eta poliziala zure Gobernuaren aldian gertatu da, izan da edo, behintzat, zuri egokitu zaizu. Eta gauza bat esango dizut. 80.000 euroko soldatarekin mantendu du hura zure Gobernuak, zure Gobernuak, zure Gobernuak. Orduan, noski, hori gertatzen denean, zuk ere azalpen egokiak eman behar dituzu. Lehendakari jauna, zuk eztabaida zentratu nahi izan duzu, gai asko aipatu dituzu, baina hemen eztabaida zentratu nahi izan duzu lurraldetasunaren inguruan. Esan ere esango dizut: derrigor porrot egin beharko duen trataera batekin, konbentzio konstituzionalaren zure gaurko burutazio horrekin; zure aurrekoa izan zen Ibarretxe jaunarena bezalaxe. Eta aurretik ere zuek egiten saiatu zareten kinadekin. Nire lehen hitzaldian adierazi dizut konbentzio konstituzionalaren kontu hori gozokiaren bilgarri berri bat besterik ez dela, zuen aspaldiko obsesioei buruz hitz egiteko. Hau da, amets independentista errealitate bihurtzen saiatzea, orain konstituziogile berri batetik abiatuz. Ez ezazu ahaztu, lehendakari jauna, Estatuaren ordezkari nagusia zarela Euskal Autonomia Erkidegoan, eta zeuk ere badakizu hori. Beraz, arduragabekeria larria da zure partetik Espainiako Konstituzioa arrisku larrian jarri nahi izatea. Izan ere, konbentzio konstituzionala esperpento bat da, Konstituzioa erreformatzen saiatzeko ahalegin esperpentikoa, erredundantziaz esanda. Eta zuk pentsatu eta hau esaten duzu: "Begira, niri Espainiako Konstituzioa gustatzen ez zaidanez, niri Espainiako Konstituzioa ondo ez datorkidanez, Konstituzioak dioena aldatu behar dut". Zuzenbide-estatu batean, Espainia bezalako zuzenbide-estatu moderno batean, gurea bezalakoan, nazioa, adi, espainiar guztien artean erabakitzen dugu, eta ez duzu zuk eta zure burutazioek erabakitzen. Sentimenduen sentiberatasuna izan dezakezu, eta onartzen dizut, bai noski. Zuk, Egibar jaunak, zuen taldeak, zuen aurrean dagoenak, bistakoa da. Baina zu ez zara inor aldatzen saiatzeko espainiar guztiok aldatu beharko genukeena, aldatu nahi izango bagenu. Eta, gainera, zeuen burua ez engainatzeko ere esan nahi dizut, Urkullu jauna. Izan ere, euskal herritarrontzat funtsezkoena, nahiz eta zuek nazionalistok horretan tematu, ez da lurraldetasuna. Errealitatea da funtsezkoa, lurralde honetan bizi ditugun benetako arazoei irtenbideak ematea. Eta adibideak baditugu nahi ahala azken egun hauetan. Har ezazue nahi duzuen bezala, bertsio sindikalistan, nahi duzun bezala. Baina begira, Hezkuntzan, ikasturtea hasi bezain laster, istilu galanta sortu duzue zuek eskola-garraioarekin, enpresaburu txikiak irainduz, kartelak direla esanez, hau Sinaloa edo Medellin balitz bezala. Hori guztia gurasoek eskatutako plaza libreak badituzten eta bete ez diren ikastetxeen antolaketaren katramilarekin uztartuta. Eta legea bera, alderdiek, sindikatuek, irakasleek eta ikasleek zalantzan jartzen dutena. Lehendakari jauna, kristo guztiak. Bestalde, ikusi dituzu, entzun dituzu Legebiltzar honen sarreran. Badakit mindu egiten zaituela. Gaur bertan, ertzainak borrokan. Ertzaintza borrokan, hitzarmenik gabe duela 12 urtetik. Ez al zaitu kezkatzen? Nire lehen hitzaldian aipatu ditudan haiek soilik kezkarazi behar lituzke horrek; eta kidego horretan gertatzen ari zenaren adibide batzuk eman dizkizut. Eta zuk eskatu didazu −eskatu didazu− adibideak jartzeko, Guardia Zibila, Polizia… aipatzen dizkidazu, Estatuko adibideak. Uste dut Muskiz eta Leioa eta EAEko hiru hiriburuak ere Estatukoak direla, oker ez banago. Muskizko, Leioako, Bilboko, Gasteizko eta Donostiako udaltzainek ertzainek baino gehiago irabazten dute. Hau da, ez duzu hemen Guardia Zibilaz edo Polizia Nazionalaz hitz egin beharrik adibideak jartzeko, hemen bertan dituzu, lur honetan bertan. Esan nahi dizut, lehendakari jauna, errealitateaz hitz egiten dudanean, lurraldetasunari kontrajartzeko, nik hori esaten dizudala errealitateari buruzko datuak hor daudelako. Begira, azken Deustobarometroaren arabera, euskal herritarren buruhausteak oso argigarriak dira Ganbera honetan gaur egiten ari garen eztabaidarako. Euskal herritarren lehen arazoa −lehen buruhaustea− erosketa-saskiarekin −hau da, eguneroko bizimoduaren kostuarekin− uztartuta dagoena da, euskal herritarren % 45en arabera. Bigarren kezka −lehendabizikoa bezain asaldagarria− omen da gure osasun-sisteman, Osakidetzan, jasotzen duten osasun-arreta kezkagarri hori, % 42. Koroaren harribitxia zena, zoritxarrez, amiltzen ari da euskal herritarren sentipenerako. Hirugarrena herritarren segurtasuna da, % 20. Gaur goizean eta orain ere hanka-puntetan pasatu duzuna. Laugarrena: etxebizitza gabezia, % 15. Ondoren datoz jaiotza-tasa baxua eta zahartzea, % 13; klima-aldaketaren inguruko buruhausteak, % 12; lan-baldintza txarrak, % 11; pentsioak, % 10; ustelkeria eta iruzurra, % 10; immigrazioa, ehuneko bederatzi; langabezia, ehuneko zortzi; desberdintasun sozialak, ehuneko zazpi; hezkuntza, ehuneko zazpi; balioen krisia, ehuneko bost; gure gazteen arazoak, ehuneko lau. Eta kontuz. Orduan, euskal herritarren arazoen zerrendako 22. postura iritsiko ginateke, lehendakari jauna −22. postura; bi alderdiak; ea ikasten duzun−, eta % 2ko kezka-gai delarik, 22. postuan, lurraldetasunaren arazoa dago. Aizu, eta hemen guztia lurraldetasunean zentratu nahi duzu zuk? Hau da, egun hauetako zure proposamenaren eta zure hitzaldiaren ardatz nagusia argi-urtetara daude lurralde honetan gizon edo emakume batek egunero jaikitzen denean dituen kezka-gaietatik, arestian frogatu dizudan bezala. Benetan hausnartu egin behar duzue. Lehendakari jauna, esan nahi dizuet, halaber, Espainiako Konstituzioa −nik onartzen dut hori− arriskuan dagoela; eta ezin dugula hura pikutara bidali nahi dutenen esku utzi, hori baita batzuen helburu nagusia: Espainiak Espainia izateari uztea, den Espainia eta ezagutzen dugun Espainia izateari utz diezaiola. Eta haientzat, sezesionismotik, sortuko dira edo sortzen ari dira Espainian posible diren proposamen hausle, mehatxagarri guztiak, batzuen eskrupulurik gabeko politikak bultzatzen dituenak. Begira, urrutirago joan gabe. Izan ere, Otegik berak erosi ditu dagoeneko txartelak Sánchezen tonbolan, eta frantsesek déjà vu esaten duten horietako bat marrazten digu berriro. Eta zure ekarpena −zure ekarpena− Lizarrako Ituna berrargitaratzea da. Marka da. Baina berrespena falta zitzaionez, etorri da zuen bozeramailea, Egibar jauna, eta dio Lizarrak oraindik balio duela gaur egun. Gero, batzuek esaten digute beti ari garela ETAri buruz hitz egiten, izan ere, Bilduren buruzagi nagusiak eta Egibarrek duela mende laurden EAJrekin hitzartutako ETAren proposamena ateratzen digute berriro, jaunandreok. Bai, ETArena; ETAren zigiluarekin. Hau da, lehendik gutxi bagenuen edo, ETAren ibilbide-orria, orain zuek guztiok batera bertan parte hartzen duzuen vaudeville honen liburuxkan ere gehituta, lehendakari jauna. Eta ibilbide-orri hori −ez dezagun ahaztu, Egibar jauna, bide-orri hori− Euskaditik konstituzionalistak, popularrak eta sozialistak botatzea zen. Horrela izan zen. Eta Lizarrakoa, Garaziko edo nahi duzuen eran deitutako bide-orri horren bigarren zatia independentzia nahi bezala aldarrikatzea zen. Horixe zen zuen aurreko tosta horrek nahi zuena, horixe zen ETAk nahi zuena eta zuek ere sinatu zenutena haiekin guztiekin. Lehendakari jauna, gure taldean ere ulertzen ditugu eztabaida hau ekartzeko izan dituzun presak; izan ere, Sánchezen tonbolan −lehen aipatu dizudanean−, zuzenbide-estatua suntsitzeko gai da hura, eta Espainia salgai jartzen du, eskrupulu politikorik ez duelako. Une honetan edozer da posible. Eta zuek, lehendakari jauna, Sánchezen ahultasunaren leiho hori erabiltzen duzue zure aurrendari Ibarretxerekin porrot egin zuenarekin berriro saiatzeko. EAJko jaun-andreok, lehendakari jauna −ozpindu gabe esaten dizut−, gauza baten berri eman nahi dizuet −gauza baten berri eman nahi dizuet−: Sánchezek soka bat bota dizue lepotik, Arnaldo Otegi soka horren borrero dela. Oraindik garaiz zabiltzate nik egiten dizuedan gaztigu hori bete ez dadin. Muchas gracias. La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24197 |
12 | 155 | 14.09.2023 | GORROTXATEGI AZURMENDI | EP-IU | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Eskerrik asko, mahaiburu andrea. Autokritikari buruzko kapituluan esan duzu, gutxi gorabehera, katastrofismoaren eta autokonplazentziaren artean badela erdigune bat eta hantxe dagoela zorroztasuna. Egia da; halaxe da. Baina egia da, era berean, ez duela ezertarako balio hemen autokritikaz hitz egiteak eta gero betiko politika berberekin jarraitzeak; izan ere, autokritikak beti aldaketa politikoak ekarri behar ditu, politika publiko desberdinak egikaritzea. Horregatik, lehendakari jauna, esan dizut, halaber, bi bide dituzula legegintzaldiaren amaierarako geratzen denerako. Bata, enborreko gaietan azken garai hauetako inertziarekin jarraitzea da; bestea, akordioak lortzen saiatzea litzateke, politika publikoen aurrerapenetik eta aurrerabideagenda batekiko konpromisotik. Alegia, gurekin ere, gure ikuspegitik −esan ere esango dizut− hitz egitea, DSBEren inguruan egin zen bezala, berdintasunlegearekin, gazteen legearekin eta memoria historikoaren legearekin egin zen bezala; baita, jakina, Estatuaren nazio-aniztasunari dagokion guztian ere. Guk beti aintzat hartu dugu eta defendatu dugu Estatuaren nazio-aniztasuna prozeduraz agertu behar dela Konstituzioaren edukian. Horrexegatik ekarri genuen hona legegintza-ekimen bat −zuen alderdiak, baita EH Bilduk ere, ontzat eman zuena−, non monarkia albo batera utzi eta Espainiako errepublika batean aurrera egiteko aukera proposatzen baitzen. Zeren, besteak beste, egungo monarkia tartean dela nekez aitortuko baita Estatuaren nazio-aniztasuna; eta nekez aintzatetsiko baita aurrerapenik gobernu- gaitasunean eta nazio-aniztasunaren errekonozimendua prozeduraz egikaritzean. Beraz, jakina, nazio-aniztasuna aintzat hartzen dugu, baita Konstituzioak erabakitzeko eskubidea jasotzeko beharra ere; eta, gainera, esaten ari ginen bezala, aldebiko modu batean. Guk, halaber, beti egin dugu ildo horretako proposamen baten aldeko apustua; eta hori izango litzateke bideragarriena, nolako herrialdea garen kontuan hartuta. Federalismo asimetrikoa, adibidez, aztertu beharreko bide bat da. Gauza zehatza da. Teorikoki garatuta dago. Goazen hortik. Baina, orokorrean, lehen esan dizudan bezala, Eusko Jaurlaritzak kontinuismoaren edo eraldaketaren bi bide horien artean aukeratu egin behar du. Adibidez, eta hemen bai gustatuko litzaidakeela atalka joatea, fiskalitatean. Lehendakariak bere erantzunean aipatu duen ataletako bat da. Erreforma fiskal bat behar dugu, sakontzeko, progresibitate fiskalean sakontzeko; eta gehien duenak gehiago ordain dezala lortzeko. Izan ere, gainerako lurraldeekin eta munduko herrialdeekin alderatzea gustatzen zaizunez −eta ondo dago hori−, esan behar da eta esan behar dut fiskalitate bat dugula hemen, Euskadin, Estatukoa baino askoz atzerakoiagoa dena; baita Europarekin alderatuta ere. Eta datuak badaude, gainera. Europan presio fiskala % 41ekoa da; presio fiskala % 38koa da Espainian; eta presio fiskala % 36koa da Euskadin. Hezkuntzan. Jarraitzen duzu esaten ez duzula ulertzen guk elkarrekin ontzi berean ez jarraitzea. Baina ez al didazu entzun nolako aldea dagoen itunean hitzez hitz esaten denaren eta Legebiltzar honetara ekarritako lege-proiektuan datorrenaren artean? Desberdintasunak daude, kontraesan larregiak, objektiboak eta begien bistakoak daude. Horregatik, esaten duzuena esaten duzuela eta ematen dituzuen jirabirak ematen dituzuela, gu ez gaude hezkuntza-itunaren aurka, baizik eta zuek, legeproiektu hau ekarrita, ituna bertan behera uzteko ekintzaren aurka gaude. Eta, gainera, ez gara bakarrak, eskola publikoa defendatzen duen komunitate osoa −gurasoak, sindikatuak− ari da lege horri ezetz esaten. Aintzat hartu beharko zenukeen zerbait dela iruditzen zait. Bai horixe, ituna betetzen baduzue, hezkuntzaren alorrean ere elkar ulertu ahalko dugu. Osasunean. Estatuarekin alderatzen zara, bai, betikoa. Baina zergatik ez zara konparatzen Europako gainerako herrialdeekin? Adibidez, demagun. Nolanahi ere, tira, Estatuarekin alderatu arren, bada datu bat, ematen dituzun datuek tranpa asko ere edukitzen baitituzte, beti aukeratu egiten dituzu −logikoa da hori, bestalde−, beti aukeratu egiten dituzu eman nahi dituzun datuak; baina tranpa dute. Izan ere, barne-produktu gordinari dagokionez Euskadin osasunean egiten den inbertsioan pentsatzen ari bagara −eta horrek eman beharko liguke inbertsio publikoen bidezkotasunaren neurria−, Euskadi da osasunean gutxien inbertitzen den autonomiaerkidegoa. Eta, gainera, aurrekontu-hazkundea, edonola ere, hazkunde ekonomikoari parekatu zaio. Beste datu bat: non dago pribatizazioa? Bueno, bada, Eustatek dio: Euskadin, hitzordua hartzeko itxarote-zerrendak gehitu izanaren ondorioz, aseguru pribatuak % 22 gehitu dira. Nolabaiteko zerikusia badu. Osasungintzan egindako inbertsio globalaz ere hitz egin duzu. Zergatik ez duzu itunetara eta osasungintza pribatura bideratu den dirutzaz hitz egiten? Izan ere, osasungintza publikoan zenbat gastatzen den aipatzen duzu, baina ez duzu esaten zenbat deribazio dauden, zenbat prestazio ematen diren pribatuan. Adibidez, abortuen % 95; diru publikoa da, baina klinika pribatuetan egiten dira. Eta esaten diguzue, batzuetan, osasungintzako gorabehera jakin batzuk artatzeko baliabide publikoak egonda ere, gauza batzuk osasungintza pribatura ere bideratzen ari direla. Etxebizitzari dagokionez, etxebizitza-eskubidea asetzeko eta, horretarako, parke publikoa handitzeko beharraz hitz egin digu lehendakariak. Baina, bizkitartean, errekurtsoak indarrean jarraitzen du. Etxebizitzaren legearen aurkako errekurtsoak indarrean jarraitzen du. Lege horrek alokairuaren prezioak mugatu nahi ditu, eta benetako arazoa da hori herrialde honetan. Etxebizitza edukitzeko eskubide subjektiboari buruzko dekretua iragartzen da; lehen ere esan dugu, beste batzuetan ere esan izan da, zortzi urte berandu iritsi da. Eta, gainera, erabiltzen diren datuengatik, aintzat hartzen dituen errenta-atalaseek kanpoan uzten dituzte Euskadiko pertsona asko eta asko ere. Gizarte-politika. Eskubide Sozialen Ministerioaz hitz egin duzu. Bueno, Gobernu zentralaren ezkutu sozialaren transferentziak, besterik gabe, COVID-19aren krisialdian, Euskadin pobrezia pairatzen dutenak 36.000 gutxiago izatea ahalbidetu dute. Hala ere, Pobreziaren eta gizarte-bazterketaren aurkako Europako Sareak dioenez, Euskadik pobreziaarrisku handiagoa du gaur egun 2015ean baino, sare horren arabera; eta oso polarizazio larria jasaten ari da, populazio pobreenaren % 10 ez baita gai bere egoera hobetzeko; gainera, gero eta atzerago ari da geratzen. Euskadin, iaz, datuak ematen ditut, datuak nahi zenituelako. Euskadin, iaz, pobrezia-tasa hiru hamarren baino ez zen murriztu; % 16tik % 15,7ra gutxitu zen. Tira, noski, baina bide horretatik ez ditugu beteko Europar Batasunean pobrezia murrizteko ezarri ziren helburuak. Baina, gainera, badaude datu gehiago ere; eta zuk gordinean egin dituzu konparazioak, Euskadiko eta Espainiako bizitzaren kostuan dagoen aldea kontuan hartu gabe. Lehendakariak, alegia, zuk, Euskadiko pobrezia-maila baxuei buruz hitz egiteko erabili duzun AROPE txostenak Euskadiko pobrezia-arriskuaren balorazioa ere egiten du eskualde-atalasean, hau da, erkidegoko bizimoduaren benetako kostua kontuan hartuta, eta ez Espainiako batezbestekoa. Eta txosten horrek dioena da pobrezia-arriskuaren tasa % 12,2tik % 20,3raino igo dela. Hau da, pobrezia-arriskua Estatuan agertzen dena baino 8,1 puntu handiagoa dela. Klima-aldaketan, beste batzuekin aldera gintezke horretan ere. Zergatik ez Estatuarekin edo beste lurralde batzuekin, Estatuko beste erkidego batzuekin, klima-aldaketari buruzko legea duten beste autonomia-erkidego batzuekin? Estatuari dagokionez, berandu gabiltza; eta autonomia-erkidegoei dagokienez ere berandu gabiltza. Egia da 2019an klima-larrialdia deklaratu zela, baina 2026ra arte ez dugu ezer martxan izango; beraz, zazpi urte beranduegi gabiltza; eta klima-aldaketa ez dago gure zain. Beraz −lehen nioen bezala−, legegintzaldiari geratzen zaionean aukeratzea geratzen zaizu; berdin jarraitu edo gauza batzuk aldatu aukeratzea. Guk, jakina, dagoeneko aukera egin dugu eta prest gaude hitz egiteko, adosteko, baina, betiere, zerbitzu publikoen defentsaren oinarritik; izan ere, lehen esan duzu zerbitzu horiek ez dutela lehiakorrak izan behar, zerbitzu publikoak ez direlako negozio bat, baizik interes orokorraren intereserako gizarte-ongizaterako tresna bat. Muchas gracias. Eskerrik asko. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24198 |
12 | 155 | 14.09.2023 | ANDUEZA LORENZO | SV-ES | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Gracias, señora presidenta. Ezer baino lehen, bilkura osoan zehar eztabaidak izan duen tonu gozoa eskertu behar dugula uste dut. Beraz, tonu on hori ez mintzeko ahalegina egingo dugu. Nik, benetan, gauza askoren ingurukoak entzun ditut gaur egun osoan. Gabezia asko aditu ditut. Batzuetan bat etor naiteke −izan ere, autokritikaariketa bat egin dut nire hitzaldian−, baina beste batzuk ezin ditut partekatu. Nolanahi ere, egia da legegintzaldiko politika orokorreko azken eztabaida izanik, esan behar dut gehiago espero nuela oposizioaren partetik, askoz gehiago espero nuela; diagnostikatzea erraza delako, kritikatzea erraza delako, arazoak aipatzea erraza delako, baina irtenbideak ematea da zailena. Eta Jaurlaritza, bai horixe, konponbideak emateko dago. Hain zuzen ere, iruditzen zait haietako batzuk jarri ditudala mahai gainean nire hitzaldian, aldarte eraikitzaile gogotsuenetik, oposizioko ezein talderen partetik aditu ez dudana. Eta oposizioa ere konponbideak emateko dago, batez ere, estutasunegoeretan; baita Jaurlaritzarekin lankidetzan aritzeko ere, inolako konplexurik gabe, euskal herritarren bizimodua hobetzeko. Euskadirako zer nahi duzuen jakitea espero nuen, hain zuzen ere ez duzuelako ibilbide subiranista, independentista bat baino gehiago azaldu, lehendik baten batzuek ezagutzen genuena. Ez dut lortu, era berean, jakitea zer herri-proiektu duzuen Euskadirako, euskal herritarrentzako. Hau al da legegintzaldi bati buruz egin dezakezun laburpen guztia? Bada, zer nahi duzue esatea, gaur egin duzuen ariketa nahiko eskasa izan dela iruditzen zait. Eta uste dut aukera ona galdu duzuela Euskadiri esateko zer espero duzuen ere, edo zer espero dezaketen zuengandik datozen urteetan. Lehen nioen bezala, kritika batzuk errespeta ditzaket, aintzat har ditzaket, baita partekatu ere. Baina, tira, Ganbera honetan 2015ean etxebizitzaren legea babestu zuten talde politikoak, eta Estatuko etxebizitzaren legea ere babestu dutenak ere izatea, 2015etik orain arteko urte hauetan guztietan ez dela ezer egin esatera datozenak, tira, iruditzen zait lehenik egiari uko egitea dela, eta, bigarrenik, norbere etxeko teilatura harrika aritzea, benetan eraginkorrak diren ekimenak eta proposamenak Ganbera honetara ekartzeko bere ekimen politikorik eza ere aitortzera baino ez baitator. Eraginkorrak, Gobernu honek mahai gainean jarri dizkizuen datu eta indize guztiak ahalbidetzeko egin dituen politikak bezala. Ez egin ufadarik, Ubera andrea, badakit nire hitzaldia oso astuna irudituko zaizula, baina, gutxienez, errespetu pixka bat merezi dugula iruditzen zait. Lehendakari jauna, ni gauza batekin geratuko naiz, hobetzeko borondate horrekin; eta horixe da, nire ustez, gure gobernu-akordioak duen balio erantsi nagusia. Eta horrekin geratuko naiz. Ni gehiago geratuko naiz −nire hitzaldian ere esan dut− batzen gaituen guztiarekin, bereizten gaituenarekin baino, horrek egin baitezake posible Euskadik aurrera egitea. Jakina, tradizio politiko desberdineko, ideologia desberdinetako bi alderditakoak gara, baina uste dut une oro jarri dugula eztabaidaren erdigunean eta Gobernuaren ekintzaren erdigunean herrialde honentzat onena zena; baina horrek ez du esan nahi gai batzuetan desadostasunak ez ditugunik. Nik uste dut hori, demokrazian, naturala izateaz gain, osasuntsua ere badela. Euzko Alderdi Jeltzaleak etxebizitzaren inguruko legeen eta lan-erreformaren aurka emandako botoari buruz nik egin dudan aipamena hizpidera ekarri duzu zuk. Inola ere ez dut uste hori arbuio bezala ikus daitekeenik, errealitate baten egiaztapen gisa baizik. Eta zuk esan duzu ez dela hainbeste geratu behar kontra bozkatu izanarekin, baizik eta zergatik bozkatu zenuten aurka. Eta ez dakit nik hori ia okerragoa ere ez ote den; izan ere, lan-erreformaren kasuan, zuek ez zenuten bozkatu lan-hitzarmen autonomikoak ez zirela nagusitzen esaten zenutelako. Uste dut harrezkero hitzarmen autonomikoren bat sinatu ahal izan dela. Eta, nolanahi ere, sinatu bada, sinatu izan balitz, ez dut uste lan-erreforma horrek eragotziko zukeenik hitzarmen hori legez eta modu naturalean egin ahal izatea. Eta etxebizitzari buruzko legeari dagokionez, esango nuke gogoan dudala, gogoan ez, hemerotekatik tiraka, nik uste dut zuek kontra bozkatu zenutela bideratu ezintzat jotzen zenutelako, teknikoki txarra zelako eta dei efektua eragiten zuelako. Ez dut nik esan, hala esan zuen bere garaian zuen bozeramaileak. Tira. Esan duzuen bezala, batez ere etxebizitzaren alorrean, akordioaz fidatzen naiz ni, akordioaz fio naiz, negoziazioaz fidatzen naiz; eta uste dut, noski, errekurtso horrek, esan dezagun, azken erabakia jaso baino lehen, negoziazioek helburua lortu ahalko dutela eta, zalantzarik gabe, bi gobernuen artean akordio bat lortu ahal izango dela. Hori izango litzateke benetan garrantzitsua eta euskal herritarrentzat onuragarria. Autogobernuaren eta ereduaren gaiari dagokienez, azken finean, ni horretan ere adostasunarekin eta desberdinen arteko ulermenarekin geratuko naiz. Nire ustez, Estatutua da, hain zuzen ere, desberdinen arteko akordio batek adierazten duen sinbologia gorena. Eta esparru hori da, hain zuzen ere, herri honen aniztasuna errespetatzen duena. Nik ez dut inoiz esan autogobernuaren eta Estatutuaren inolako defentsari uko egiten diodanik; ezta, are gutxiago, Konstituzioaren erreformari uko egiten diodanik ere, Granadako adierazpenaz geroztik Alderdi Sozialista defendatzen ari dena hori baita. Eta, bide batez, mahai gainean jarri zuen hori ponentzia batean, Kataluniako procés delakoa bere une gorenera iritsi zenean eratu zena, Diputatuen Kongresuan eratu zena; eta bertaratu zen bakarra Alderdi Sozialista izan zen, ez Euzko Alderdi Jeltzaleak ez EH Bilduk ez zutelako aintzat hartu. Nolanahi ere, galdera batzuk egin dituzu, eta nik erantzun egingo dizut. Bai horixe, argi dago hemen daukazula Gernikako Estatutua oso-osorik betetzeko nire konpromisorik irmoena. Alderdi Sozialista hasieratik egon da beti, onetsi zenetik, idatzi zenetik, garatu zenetik; eta egongo da Gernikako Estatutua burutzen denean ere. Gu gara Estatutuarekin beti egon garela esan dezakegun alderdi bakarra. Nolanahi ere, apelazio bat ere egin nahi nuke nik. Zuk esan duzu batzuk guztizkoan daudela eta beste batzuk, ordea, ezerezean; eta, argi dago, guztiek egindako Estatutu bat nahi dut nik, eta guztientzat ere izango dena. Bertutea erdibide horretan dagoela iruditzen zait. Eta uste dut, bai, merezi duela guk ahalegina egitea. Eta merezi du, gainera, bi alderdiok sinatzen dugun gobernu-programaren 24. puntua betetzea. Eta alderdien arteko akordio hori bete dezagula, halaber, hain zuzen ere, haren laugarren puntuan, auzi horri dagokionez esan ere esaten duenean onartzen dugula legegintza- eta politikaekimena alderdi politikoei dagokiela, eta ez hartara sortutako Jaurlaritzari −nahitaezkoa den moduan−, Eusko Legebiltzarrak bere eskumenaren eta indarrean dagoen legeriaren baitan ildo horretan har ditzakeen akordioei lotuta sentituko bada ere hura. Indarrean dagoen legedia kontuan hartuta, Euzko Alderdi Jeltzalea ez ezik, Ganbera honetako gainerako indar politikoak ere gonbidatzen ditut elkarrekin sinatzera Konstituzioaren barruan aurrerapen sozial guztiak, azken 40 urte hauetan lortu ditugun eskubide guztiak bilduko dituen testu bat, eta Euskadiren etorkizuneko bizikidetzaren oinarria ezarriko duena, horrek ahalbidetuko bailuke benetan Estatutu hori guztiona izatea, legezkotasunaren barruan. Egibar jaunak zioen une batean ez zekiela Jaurlaritza berean ote geunden. Nik baieztatzen dizut Gobernu berean gaudela. Bermatu egiten dizut. Gobernu berean jarraitzen dugu, baina horrek ez du esan nahi espiritu autokritiko baten barruan garrantzitsutzat jotzen ditudan gaiak mahai gainean jarriko ez ditudanik; baita zuzendu edo hobetu behar ditugunak ere. Espiritu eraikitzaile irmoenetik ere bai beti. Baina, aizu, ez didazu ukatuko, noski, koalizioko Gobernuan parte hartzeak ez duela esan nahi nik Gobernu horren buru izan nahi ez dudanik. Onartuko didazu une batez, besterik ez bada ere, hori lortzen saia nadila. Alderdi Sozialistak autogobernua betetzeari uko egin diola zenioen. Guk ez diogu inoiz hura betetzeari uko egin, beti defendatu izan dugu. Gu ez gara inoiz Ganbera honetara etorri Gernikako Estatutua hilda zegoela esatera, ezta beste bide batzuk mahai gainean jartzera ere, hala nola Lizarrako akordioa edo Ibarretxe Plana. Aste honetan bertan bide hori zeuk hartu duzu aintzat, eta esan ere esan duzu oraindik ere baliozkoa zen bide bat zela. Horixe esan duzu hedabide batean. Beraz, ez dira nire hitzak, baizik zureak. Espero ezingo duzuena, ez zuek, ezta zuek ere, ezingo duzue nahi euskal herritar guztien nahien interprete bakar bihurtu, ez dagokizuelako zuei haien nahia interpretatzea; euskal gizarteari berari dagokio hori interpretatzea; eta hain zuzen ere, gizarte horrek ez du inondik ere horrelako liskarrik nahi; eta, jakina, une honetarako egokiena ez den tentsio sozialera eramango gaituzten biderik ez du nahi. Sozialistoi ezingo zaigu leporatu betorik, are gutxiago azken egun hauetan herri honen historia garaikideko betorik handiena, Lizarrako ituna izan zena, herrialde honen erdia, independentistak ez ziren guztiak, baztertzeko ituna izan zena, aldarrikatzen aritu direnen partetik. Tira, nik uste dut gaur hiru eredu ikusi ditugula, zalantzarik gabe. Hiru eredu jarri ditugu mahai gainean. Lehendakariak ordezkatzen duen eredu bat, eta jakina, Jaurlaritzaren ekintzari eta Jaurlaritzaren akordioari dagokion guztian sozialistok partekatzen duguna. Herri honen arazoak konpontzeko subiranotasuna baino eskaintzen ez duen eredu bat. Eta beste bat, Euskadirentzat etorkizunik onena bermatzeko, apal-apal, sozialistok eskaintzera etorri garena. Nik nahiago dut bidea elkarrekin egin, ez bananduta. Nik nahiago dut Euskadi guztiontzat eraiki, ez nazionalistentzat bakarrik. Beraz, nire hitzaldiaren amaiera honetan adostasunerako, akordioak bilatzeko, aniztasuna errespetatzeko, atsedenik gabeko elkarrizketarako −bai esparru politikoan, bai sozialean− deia egiten dut; eta, batez ere, benetan garrantzitsua den horretan lan egiten jarraitzeko, hori baita euskal herritarrek nahi dutena, gura dutena. Muchas gracias. La | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24199 |
12 | 155 | 14.09.2023 | KORTAJARENA IBAÑEZ | EH Bildu | Politika orokorrari buruzko eztabaida, 1981eko ekainaren 30eko Jaurlaritzaren Legeko 43. artikuluan eta Legebiltzarraren Erregelamenduko 193.ean aurreikusitakoa | Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea. Misioa, bisioa eta anbizioa. Pozten nau gaurko gure hitz-hartzearen lerro nagusi hori inspiratzaile gertatu izanak; asko errazten ditu gero eginlehene behar diren eztabaidak, ez? Gu ez gara inozoak, eta badakigu hemen mundu globalizatu batean gaudela, eta gure herri txiki honi tokatu zaiola mundu mailako bizipenak ere pasatzea, eta gauzak oso azkar aldatzen direla eta gizartea aldatu dela. Hori dena badakigu. Baina guk zure Gobernuari bi kritika egiten dizkiogu nagusiki. Batetik, momentua irakurtzen ez jakitea; eta, bestetik, kritikoak gara zure kudeaketa-ereduarekin. Eta uste dut ez garela gu bakarrik kritikoak garenak. Esan duzu guk mugimendua erabili egiten dugula, mugimendu feminista manipulatu egiten dugula estrategia dual horretan. Egibarrek deskribatu duen ildo konspiranoiko horren kutsukoa gehiago; sindikatuak, eskola-garraioetakoak, egoitzetako langileak, Osakidetzakoak, Euskadi Irratikoak, Ertzaintza. Mugimendu guztiak. Badugu haiek mobilizatzeko gaitasun hori. Uste dut hemen baditugula erronka oso inportanteak. Eta hemen, datuak −esan dut hasieratik− era desberdinetan eman daitezke. Zuk erabaki duzu modu konkretu batean ematea eta autokonplazientea ematen duen balantze bat egitea. Eta guk balantze horren gainean beste datu batzuk jarri ditugu. Adibidez, pobreziaren inguruko datuak. Esan dut: pobrezia jaitsi da, bai. Baina pobrezia-kasu grabe horiek murrizten baldin bagoaz ere, desberdintasun sozialak handitzen direla ere esan dut. Eta eskala-aszensore sozialean arazo bat dugula. Ze tope bat badago. Eta ongizate osoko kasuak gutxitu egiten dira. Eta datu horiek bere osotasunean interpretatzea oso inportantea da hona politika publikoak egitera gatozelako. Ez baten edo bestearen balantzeak zeratzeagatik −ez zaio gustatzen Egibar jaunari−. Baina ez da hainbeste eztabaidatzea botila hutsa edo betea dagoen. Botilak ura galtzen badu, politika publikoen bitartez neurriak ezarri behar dira. Uste dut erabat legitimoa dela eta gure lana ere badela −ze bestela Legebiltzar honetan denak izango ginateke talde berekoak eta Legebiltzarra ixteko moduan egongo ginateke− proiektu politiko bat edukitzea, desberdindua dena, alternatiba bat eraikitzen duena, eta gaur bezalako saioak baliatzea alternatiba hori mahai gainean jartzeko. Gure lana hori ere bada. Gure lana hori ere bada. Eta guk hemen bost erronka jarri ditugu. Bost erronka. Gure ustez, momentu honetan, herri honek etorkizunera begira dituen bost erronka estrategiko jarri ditugu mahai gainean. Nosotras hemos planteado aquí cinco retos. Lo hemos colocado sobre la mesa son cinco retos, en nuestra opinión, estratégicos que tiene este país de cara al futuro. Subiranotasun estrategikoaz hitz egin dugu, gure… ongizatearen oinarriak eraldatu beharraz. Eta gero hemen gauza batzuk gertatzen dira oso sinpleak-edo direnak. Zuek hemen herri-itunak proposatzen dituzue eta ondo dago. Gainontzekook proposatzen baldin baditugu, gaiztoak eta maltzurrak gara. Hori oso sinplista da. Herri-itunen bueltan ere, Urkullu lehendakaria. Zuk lehengo urtean bost herriitun proposatu zenituen, eta gaur esaten duzu herriitun horiek aurrera egin ez badute −batean bai egin da aurrera− dela Euskal Herria Bildu ez delako gerturatu. Barkatu, proposamena zuk ekarri zenuen, eta herri-itun horiek trakzionatzeko ardura ere zurea ere bada. Lo cual es muy simplista. Gero komentatzen zenuen beste kontu bat, eta zen zerbitzu publikoen inguruan horrelako sentsazio negatibo edo katastrofista bat eraikitzen ari garen sentsazioa. Eta galdetzen zenuen: "Jo, zer sentsazio edukiko du gaur herritar batek gure plenoa jarraituta?". Ez da sentsazio bat, bizipen bat da. Bizipen bat da. Herritarrak, Osakidetzara joaten direnean, zita bat eskatzen dutenean, espezialista baten itxaron-zerrendan daudenean, esperientzia pertsonal eta politiko bat bizitzen ari dira, beren osasunean eragiten diena. Eta sentsazio hori propioa da. Sentsazio pertsonal bat da, oso-oso politikoa dena, ukatu ezin dena. Ez da sentsazio manipulatu bat; herritarren sentsazioa da. Eta herritarren sentsazio horiei, pertzepzio horiei, desioei eta beharrei erantzuteko obligazioa du lehendakari batek. Ez sentsazio horiek ukatzeko ahalegina, baizik eta herritarrek dituzten desio horiei erantzunak ematea da zure jardueraren ardura nagusietako bat. Uste dut hori oso inportantea dela. Gauza gehiago. Nazio-auziaren inguruan ere aritu gara, eta herri-akordio baterako proposamena luzatu dizut. Esan dizut herri bezala aritzeko proposamena luzatzen nizula, uste dugulako abagune historiko batean gaudela, eta uste dugulako egon, egon daitezkeela oinarri batzuk, zenbait elementuren bueltan, aukera ematen dutenak horretarako. Eta herri bezala aritu behar dugula ere esan dizut. Ez dut erantzunik jaso, baina berriz ere zentzu horretan luzatzen dut eskua. Eta luzatzen dut eskua, lehen esan dizudan bezala, gainontzean ditugun erronka horien guztien inguruan ere aritzeko, exijentziaz, bakoitza bere proiektu politikotik. Ze horretara gatoz Legebiltzar honetara. Horretara gatoz Legebiltzar honetara. Guk herri honen alternatiba ordezkatzen dugu; proiektu bat daukagu herri honi eskaintzeko. Eta proiektu hori aldarrikatzera eta aurkeztera etorri gara gaur, eta dauzkagun espazio guztietan egingo dugu. Eta proiektu horietatik eta ditugun proposamen horietatik izango ditugu izan beharreko eztabaida guztiak zuekin eta gainontzeko alderdiekin. Hori da politika. Politika ez da hona etortzea, zuk proposamenak egitea edo zure balantzeak egitea eta zu txalotzea. Ez da hori. Bakoitzak bere ardurak ditu, eta gurea da exijenteak izatea. Gure ardura da zure jarduna zorrozki ebaluatzea eta proposamenak mahai gainean jartzea. Eta egin dugu. Egin dugu legislatura osoan zehar, ze hemen irudikatu da "beti kontra bozkatzen duzue, beti kontra bozkatzen duzue". Bueno, ba hemen, aurrera atera diren lege asko eta askotan, akordioak izan dira, eta hori lehendakariak ere esan du. Aurrekontuakordio bat ere adostu genuen. Oinarri eta printzipioak ere adostu genuen. Hezkuntza-akordio hori ere erdietsi genuen. Hombre, hain gaiztoak izateko, oposizio hain gogorra egiteko… Tela, ¿no? Eta nik uste dut, Egibar jauna, obsesioak ez direla onak; ez dira onak, eta, gainera, errepikatzen direnean are okerragoak bilakatzen dira, ez? Zuk gaur esan duzu… Bueno, ez dakit, iruditu zait… "Euskal Herria Bilduren jardun munizipalista zer ote da?" Zalantzan jarri izan duzu, ez? Datuak kontakizuna akabatzen duela dioen hori litzateke. Ez gara urrutira joan behar indar politiko bakoitzaren udal-jardunaren azterketaren nota begiratzeko. Eta esan duzu, halaber, guk ez dugula proiektu bat, momentuz proposamen bat dugula, ez? Edo asmoak. Ba, asmo horrekin eta proiektu horrekin gero eta jende gehiago identifikatzen da. Hauteskundeak irabazi ditugu Gipuzkoan, ondo dakizun bezala, besteak beste. Edozein kasutan, uste dut etorkizuna eraikitzeko momentua dela hau, baditugula herri bezala erronka oso potenteak, oso inportanteak, eskatzen dutenak konfiantza-zubiak eraikitzea, eskatzen dutenak herri bezala aritzea eta eskatzen dutenak konfiantza horietatik lekune amankomun batzuk ezartzea. Eta gu prest gaude. Esan dut: prest gaude. Gure eskua luzatua dago, determinazioz baina exijentzia guztiz, horretan aritzeko. Orain bai, Urkullu lehendakaria, ezin duzuna da besteon gainean bakarrik jarri ardura. Beraz, nik eskua luzatuz bukatuko dut gaurko jarduna. Hor egin ditugu proposamenak herri bezala aritzeko auzi nazionalean eta gainontzean ditugun erronka horien aurrean ere elkarlanetik aritzeko, bakoitza bere proiektu politiko legitimotik. Eta bidean aurkituko gara, lanean aurkituko gara. Eta hori da herri honi eskaintzeko duguna. Serioski, baina uste dut entzun egin beharko zenituzkeela Euskal Herria Bildutik kanpo zure kudeaketari ere kritika egiten dioten horiek denak. Hausnartu eta zure lekua hartu. | eu | http://www.legebiltzarra.eus/ic2/restAPI/pvgune_descargar/default/cf5bf9dd-c1f7-4fb9-a543-abf3c92bfba2 | parl_eu_24200 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.