text
stringlengths
25
5.42k
phonemes
stringlengths
19
5.93k
Rosa Luxemburgek proposatu zuen alderdia AsozialistaA'izendatzea eta ez AkomunistaA ', mendebaldeko erakunde iraultzaileekin harremana errazago izan zedin, baina ez zuen gehiengorik lortu bere proposamenaren alde.
ros'a luʃ'emburɡek prop'osatu ʂu'en ald'erdia as'oʂialistaa' iʂ'endatʂea eta 'eʂ ak'omunistaa', mend'eβaldeko eɾ'akunde iɾ'awltʂaʎeekin 'aremana er'aʂaɣo iʂ'an ʂeð'in, baɲa e tʂ'uen ɡe'ienɡoɾik lort'u βeɾ'e prop'osamenaɾen ald'e.
kar Radek, Luxemburgen arerioa izandakoa, Sobietar batasuneko mezulari politiko gisa sartu zen Alemanian, era klandestinoan : ka pe dearen kongresuan parte hartu zuen eta berarekin eztabaidatu zuen terrorearen erabileraren inguruan.
k'ar 'aðek, luʃ'emburɡen aɾ'eɾioa iʂ'andakoa, soβ'ietar bat'asuneko m'eʂulaɾi pol'itiko ɣ'isa sart'u ʂen al'emanian, eɾ'a kland'estiɲoan: k'a p'e ðe'aɾen konɡr'esuam p'arte 'artu ʂu'en eta β'eɾaɾekin eʂt'aβajðatu ʂu'en ter'oɾeaɾen eɾ'aβiʎeɾaɾen inɡ'uɾuan.
Radekek, boltxebikeek bezala, terrorismoa iraultza mantentzeko beharrezkoa zela uste zuen eta Luxemburg eszeptikoa zen horren inguruan ; alderdi berriaren ideien artean terrorismoaren ezen praktika guztiz alboratu zuen.
rað'ekek, boltʃ'eβikeek beʂ'ala, ter'oɾismoa iɾ'awltʂa mant'entʂeko βe'areʂkoa ʂ'ela 'uste ʂu'en eta luʃ'emburɡ esʂ'eptikoa ʂ'en 'oren inɡ'uɾuan; ald'erdi βer'iaɾen ið'eʝen art'ean ter'oɾismoaɾen eʂem prakt'ika ɣuʂt'iʂ alβ'oɾatu ʂu'en.
Luxemburgek eta Paul lebik Batzar Konstituziogilearen hauteskundetan parte hartzearen alde egin zuten, baina gehiengoa hauteskundeen aurkako boikota egitea erabaki zuen.
luʃ'emburɡek eta p'awl leβ'ik b'atʂar kost'ituʂioɣiʎeaɾen 'awteskundetam p'arte 'artʂeaɾen ald'e eɣ'in ʂut'en, baɲa ɣe'ienɡoa 'awteskundeen awrk'ako βojk'ota eɣ'itea eɾ'aβaki ʂu'en.
Artikulua argitaratu eta hurrengo egunean militarrak bere etxe klandestinoan agertu ziren.
art'ikulua arɡ'itaɾatu eta 'urenɡo eɣ'uneam mil'itarak beɾ'e etʃ'e kland'estiɲoan aɣ'ertu ʂiɾ'en.
Atxilotu eta willeln Pieckekin batera Eden hotelera eraman zuten, guardiako fusilero eta zalditeriaren kuartel probisionala : Waldemar pabs kapitainak egin zion galdeketa, baina ez zituen galderak erantzun.
atʃ'ilotu eta ujʎ'elm pi'ekkekim bat'eɾa eð'en 'oteleɾa eɾ'aman ʂut'en, ɡu'ardiako fus'ileɾo eta ʂald'iteɾiaɾen ku'artel proβ'isionala: u'aldemar p'abs kap'itaɲak eɣ'in ʂi'on ɡald'eketa, baɲa e tʂ'ituen ɡ'aldeɾak eɾ'antʂun.
Hoteleko irteeran bertan zegoela, fusil baten atzealdearekin eman zioten buruan eta kotxe batera sartu zuten, preso.
'oteleko irt'eeɾam b'ertan ʂeɣ'oela, fus'il βat'en 'atʂealdeaɾekin em'an ʂi'otem buɾ'uan eta kotʃ'e βat'eɾa sart'u ʂut'en, pr'eso.
Egun berean kar liebnet atxilotu eta erail zuten.
eɣ'um beɾ'ean k'ar li'ebnet atʃ'ilotu eta eɾ'ajl ʂut'en.
Sinbolikoki, hilkutxa huts bat lurperatu zuten urtarrilaren hogeita bostean, liebnet eta errepresioaren beste hogeita hamaika biktimekin batera. Maiatzaren hogeita hamaikan Rosarena izan zitekeen gorpua aurkitu zuten errekan. Leo Jogiches atxilotu zuten eta martxoan kartzelan erail zuten, ofizialki ihesaldi saiakera ba...
simb'olikoki, 'ilkutʃa 'us bat lurp'eɾatu ʂut'en urt'ariʎaɾen 'oɣejta βost'ean, li'ebnet eta er'epresioaɾem b'este 'oɣejta 'amajka βikt'imekim bat'eɾa. maʝ'atʂaɾen 'oɣejta 'amajkan ros'aɾena iʂ'an ʂit'ekeen ɡorp'ua awrk'itu ʂut'en er'ekan. le'o ʝoɣ'itʃes atʃ'ilotu ʂut'en eta martʃ'oan kartʂ'elan eɾ'ajl ʂut'en, of'iʂial...
Luxemburg eta liebnet erail zuten militarrak epaitegira eraman zituzten tratutxarrak zirela eta : prokuradoreak euren zerbitzua bikaina izan zela argudiatuz, libre uztea eskatu zuen.
luʃ'emburɡ eta li'ebnet eɾ'ajl ʂut'em mil'itarak ep'ajteɣiɾa eɾ'aman ʂit'uʂten tr'atutʃarak ʂiɾ'ela et'a: prok'uɾaðoɾeak ewɾ'en ʂerb'itʂua βik'aɲa iʂ'an ʂel'a arɡ'uðiatuʂ, liβr'e uʂt'ea esk'atu ʂu'en.
Runge militarrak, buruan kolpea eman zionak, bi urte eta bi asteko kartzela zigorra bete zituen, Aerailketa saiakeraA'leporatuta ; bogel tenientea bi urte eta lau hilabetera kondenatu zuten, gorpua errekara botatzeagatik eta txosten ezuzen bat aurkezteagatik.
runɡ'e mil'itarak, buɾ'uan kolp'ea em'an ʂi'onak, b'i 'urte eta β'i ast'eko kartʂ'ela ʂiɣ'ora βet'e ʂit'uen, a'eɾajlketa saʝ'akeɾaa' lep'oɾatuta; boɣ'el ten'ientea β'i 'urte eta l'aw 'iʎaβeteɾa kond'enatu ʂut'en, ɡorp'ua er'ekaɾa βot'atʂeaɣatik eta tʃost'en eʂ'uʂem bat awrk'eʂteaɣatik.
Hala ere, bogelen laguntzaileek herrialdetik atera eta amnistia baten esperoan denbora eman zuen atzerrian.
'ala eɾ'e, boɣ'elen laɣ'untʂaʎeek 'erialdetik at'eɾa eta amn'istia βat'en esp'eɾoan d'emboɾa em'an ʂu'en atʂ'erian.
Hurrengo urteetan, Paul lebi, ka pe deko alderdiburua izan zena Hirugarren Internazionalatik bota zuten arte, Rosa Luxenburgen hiltzaileei amnistia eman ez ziezaioten borrokatu zuen, eta ikerketan egondako akatsak salatu zituen. Rungek Adolf jítler kantzilerrari konpentsazio ekonomiko bat eskatu zion jasotako kondenare...
'urenɡo 'urteetan, p'awl leβ'i, k'a p'e ðek'o ald'erdiβuɾua iʂ'an ʂen'a 'iɾuɣaren int'ernaʂionalatik b'ota ʂut'en art'e, ros'a luʃ'emburɡen 'iltʂaʎeej amn'istia em'an 'e tʂi'eʂaʝotem bor'okatu ʂu'en, eta ik'erketan eɣ'ondako ak'atsak sal'atu ʂit'uen. runɡ'ek að'olf ʝ'itler kantʂ'iʎeraɾi komp'entsaʂio ek'onomiko βat esk...
Paul lebik argitaratu zuen Luxemburgen heriotza eta gero.
p'awl leβ'ik arɡ'itaɾatu ʂu'en luʃ'emburɡen 'eɾiotʂa eta ɣeɾ'o.
Rosa Luxemburgek demokraziaren aldeko apustua egiten zuen eta iraultzaren beharra azpimarratzen zuen. Luxemburgen demokraziaren ideiak, estanlei Aronowitzek gaur egun Ademokrazia orokortua modu ez artikulatuanA'deitzen duena, Luxemburgen Akomunismo nagusiarekikoA'hausturarik handiena irudikatzen du. Izan ere, Alderdi K...
ros'a luʃ'emburɡek dem'okraʂiaɾen ald'eko ap'ustua eɣ'iten ʂu'en eta iɾ'awltʂaɾem be'ara aʂp'imaratʂen ʂu'en. luʃ'emburɡen dem'okraʂiaɾen ið'eʝak, est'anlej aɾ'onowitʂek ɡ'awr eɣ'un að'emokraʂia oɾ'okortua moð'u 'eʂ art'ikulatuana' ð'ejtʂen du'ena, luʃ'emburɡen ak'omunismo naɣ'usiaɾekikoa' 'awstuɾaɾik 'andiena iɾ'uðika...
Luxemburgek ere demokrazia sozialista azpimarratu zuen.
luʃ'emburɡek eɾ'e ðem'okraʂia soʂ'ialista aʂp'imaratu ʂu'en.
Gerra inperialistaren eta kapitalismoaren aurka.
ɡer'a imp'eɾialistaɾen eta kap'italismoaɾen awrk'a.
Izan ere, alderdi honetako reitstageko ordezkarien gehiengoak gerrako kredituen alde bozkatu zuen.
iʂ'an eɾ'e, ald'erdi 'onetako rejtst'aɣeko ord'eʂkaɾien ɡe'ienɡoak ɡer'ako kreð'ituen ald'e βoʂk'atu ʂu'en.
Bere ustez, gerra bat sarraski bat zen, munduko baliabide eta merkatuak kontrolatzeko burgesia nazional ezberdinek martxan jarritakoa.
beɾ'e ust'eʂ, ɡer'a βat sar'aski βat ʂ'en, mund'uko βal'iaβiðe eta merk'atuak kontr'olatʂeko βurɡ'esia naʂ'ional eʂb'erdiɲek m'artʃan ɟar'itakoa.
Baina espetxeratu egin zuten eta askatu ostean, huts egin zuen mila bederatziehun eta hemeretziko Alemaniako Iraultzan hil egin zuten.
baɲa esp'etʃeɾatu eɣ'in ʂut'en eta ask'atu ost'ean, 'uts eɣ'in ʂu'em miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'emeɾetʂiko al'emaniako iɾ'awltʂan 'il eɣ'in ʂut'en.
Kapitalaren metaketa ekonomikari marxista eta ezmarxistek gogor kritikatu zuten. Kritiken arabera, bere logika zirkularra zen itxitako sistema partikular batean irabaziak lortzeko ezintasuna frogatzerakoan, eta bere kontsumo gutxiko teoria gordinegia zela esanez. Sistema kapitalistaren mugak inperialismoa sortzen zuela...
kap'italaɾem met'aketa ek'onomikaɾi marʃ'ista eta eʂm'arʃistek ɡoɣ'or krit'ikatu ʂut'en. krit'iken aɾ'aβeɾa, beɾ'e lox'ika ʂirk'ulara ʂ'en itʃ'itako sist'ema part'ikular bat'ean iɾ'aβaʂiak lortʂ'eko eʂ'intasuna froɣ'atʂeɾakoan, eta βeɾ'e konts'umo ɣ'utʃiko te'oɾia ɣord'iɲeɣia ʂ'ela es'aneʂ. sist'ema kap'italistaɾem m'u...
kar mar hartu zuen eredutzat Rosa Luxemburgek, gehien bat mila zortziehun eta berrogeita zortziko iraultza eta mila zortziehun eta hirurogeita hamaikako Parisko Komuna aztertu zituen mar.
k'ar m'ar 'artu ʂu'en eɾ'eðutʂat ros'a luʃ'emburɡek, ɡe'iem b'at miʎ'a ʂortʂ'ieun eta βer'oɣejta ʂortʂ'iko iɾ'awltʂa eta miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amajkako paɾ'isko kom'una aʂt'ertu ʂit'uem m'ar.
Ikuspegi marxista beti presente egon zen bere ahalegin teoriko eta praktikoetan.
ik'uspeɣi marʃ'ista β'eti pres'ente eɣ'on ʂem beɾ'e a'aleɣin te'oɾiko eta prakt'ikoetan.
Testu horretan Alemaniako alderdi sozialdemokrataren koadroei Berlingo eskola nagusian eskainitako prestakuntza laburtzen da.
test'u 'oretan al'emaniako ald'erdi soʂ'ialdemokrataɾen ko'aðroej βerl'inɡo esk'ola naɣ'usian esk'aɲitako prest'akuntʂa laβ'urtʂen da.
Hala ere, kar Marxi egindako kritikan oker batzuk daudela aipatu dute hainbat ikerlari marxistek.
'ala eɾ'e, k'ar marʃ'i eɣ'indako kr'itikan ok'er b'atʂuk dawð'ela ajp'atu ðut'e ajmbat ik'erlaɾi marʃ'istek.
Baina hemen errakuntza bat topatzen dugu, Raya dunayefskayak primeran azaleratu zuen eran.
baɲa 'emen er'akuntʂa βat top'atʂen duɣ'u, raʝ'a ðun'aʝefskaʝak prim'eɾan aʂ'aleɾatu ʂu'en eɾ'an.
Izan ere, Marxek argi utzi zuen han azaldutako eta hartutako eredua nazio edo herri batena izan zela, kanpomerkataritzarik gabekoa.
iʂ'an eɾ'e, marʃ'ek arɡ'i 'utʂi ʂu'en 'an aʂ'aldutako eta 'artutako eɾ'eðua naʂ'io eðo 'eri βat'ena iʂ'an ʂel'a, k'ampomerkataɾitʂaɾik ɡaβ'ekoa.
Marxek deskribatu gura zuena izan zen nola eraldatzen den kapitala aldakorra kapital konstantean.
marʃ'ek deskr'iβatu ɣ'uɾa ʂu'ena iʂ'an ʂen n'ola eɾ'aldatʂen den kap'itala ald'akora kap'ital kost'antean.
Bi gai ezberdin dira, lotuta dauden arren.
b'i ɣ'aj eʂb'erdin diɾ'a, lot'uta ðawð'en ar'en.
Kapitalaren metaketa ekoizpenetik hasten da, lurralde azpigaratu ezkapitalistak espoliatu baino lehen.
kap'italaɾem met'aketa ek'ojʂpenetik 'asten da, lur'alde aʂp'iɣaɾatu eʂk'apitalistak esp'oliatu βaɲo le'en.
Inperialismoa aztertzerakoan komeni da gogoan edukitzea.
imp'eɾialismoa aʂt'ertʂeɾakoan kom'eni ð'a ɣoɣ'oan eð'ukitʂea.
Emakume proletarioen emantzipazioa errebindikatu zuen belaunaldi bateko kidea izan zen Rosa Luxemburg.
em'akume prol'etaɾioen em'antʂipaʂioa er'eβindikatu ʂu'em bel'awnaldi βat'eko k'iðea iʂ'an ʂen ros'a luʃ'emburɡ.
Eleanor mar, Clara Zetkin, Emma irer, inesa Armand, Aleksandra Kollontai eta Luxemburg bera dauzkagu sozialismotik eta komunismotik emakumearen garrantzia aldarrikatu zuen tradizioan. mila bederatziehun eta hamalauan AEmakume proletarioaA'lantxoan emakume langilea goraipatu zuen. AHerriko emakumeak betidanik lan egin d...
el'eanor m'ar, klaɾ'a ʂetk'in, em'a iɾ'er, iɲ'esa 'armand, al'eksandra koʎ'ontaj eta luʃ'emburɡ b'eɾa ðawʂk'aɣu soʂ'ialismotik eta kom'unismotik em'akumeaɾen ɡar'antʂia ald'arikatu ʂu'en trað'iʂioan. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'amalawan a'emakume prol'etaɾioaa' lantʃ'oan em'akume lanɡ'iʎea ɣoɾ'ajpatu ʂu'en. a'eriko em'aku...
Eta jarraian azaldu zuen emakume burgesaren eta emakume proletarioaren arteko ezberdintasuna. AEmakume burgesarentzat bere etxea bere mundua da.
eta ʝar'aʝan aʂ'aldu ʂu'en em'akume βurɡ'esaɾen eta em'akume prol'etaɾioaɾen art'eko eʂb'erdintasuna. a'emakume βurɡ'esaɾentʂat beɾ'e etʃ'ea βeɾ'e mund'ua ð'a.
Hori dela eta, emakume burgesen mugimendu sufragista kritikatu zuen, hutsik zegoen ideologia bat zutelako, bere iritziz emakume burgesak ez baitzuen benetako interesik eskubide politikoetan. AEmakumezko proletarioak, ordea, eskubide politikoak behar ditu, gizartean gizon proletarioaren eginkizun ekonomiko bera betetzen...
oɾi ðel'a et'a, em'akume βurɡ'esem muɣ'imendu sufr'aɣista krit'ikatu ʂu'en, 'utsik ʂeɣ'oen ið'eoloɣia βat ʂut'elako, beɾ'e iɾ'itʂiʂ em'akume βurɡ'esak eʂ p'ajtʂuem ben'etako int'eɾesik esk'uβiðe pol'itikoetan. a'emakumeʂko prol'etaɾioak, ordea, esk'uβiðe pol'itikoak be'ar dit'u, ɣiʂ'artean ɡiʂ'om prol'etaɾioaɾen eɣ'ink...
Emakume proletarioen botoaren aldekoa izan arren, bere aburuz berdintasun erreala konstituzio burgesetik harago aurkitzen zen, oinarri ekonomikoetara heldu behar zelako. Emakumearen auzia ez zen inolaz ere gai idealista bat, klase sozialek zeharkatutako errealitate bat baizik. Emakumea etxeko lanetik atera gura izan zu...
em'akume prol'etaɾioem b'otoaɾen ald'ekoa iʂ'an ar'en, beɾ'e aβ'uɾuʂ berd'intasun er'eala kost'ituʂio βurɡ'esetik 'aɾaɣo awrk'itʂen ʂen, oɲ'ari ek'onomikoetaɾa eldu βe'ar ʂ'elako. em'akumeaɾen awʂ'ia e tʂ'en iɲ'olaʂ eɾ'e ɣ'aj ið'ealista βat, kl'ase soʂ'ialek ʂe'arkatutako er'ealitate β'at bajʂ'ik. em'akumea etʃ'eko lan...
Luxemburgen azken hitzak ezagunak dira, hil aurreko arratsean idatzi zituen, bertan masengan sinesten zuela idatzi zuen eta lehenago ala beranduago iraultzak irabaziko zuela adierazi zuen.
luʃ'emburɡen aʂk'en 'itʂak eʂ'aɣunak diɾ'a, 'il awr'eko ar'atsean ið'atʂi ʂit'uen, b'ertam mas'enɡan sin'esten ʂu'ela ið'atʂi ʂu'en eta le'enaɣo ala βeɾ'anduaɣo iɾ'awltʂak iɾ'aβaʂiko ʂu'ela að'ieɾaʂi ʂu'en.
kar Heinrich mar alemaniar filosofo eta politika zein ekonomiaren pentsalaria izan zen, bereziki ezaguna komunismoaren aitzindaria izateagatik.
k'ar 'ejnritʃ m'ar al'emaniar fil'osofo eta pol'itika ʂ'ejn ek'onomiaɾem pents'alaɾia iʂ'an ʂen, beɾ'eʂiki eʂ'aɣuna kom'unismoaɾen ajtʂ'indaɾia iʂ'ateaɣatik.
Gaur egungo Alemaniako treberisen jaioa, Marxek zuzenbidea eta filosofia ikasi zituen unibertsitatean, eta jeni bon westfalenekin ezkondu zen mila zortziehun eta berrogeita hiruan.
ɡ'awr eɣ'unɡo al'emaniako treβ'eɾisen ɟaʝ'oa, marʃ'ek ʂuʂ'embiðea eta fil'osofia ik'asi ʂit'uen un'iβertsitatean, eta ʝen'i β'on u'estfalenekin eʂk'ondu ʂem miʎ'a ʂortʂ'ieun eta βer'oɣejta 'iɾuan.
Bere argitalpen politikoen eraginez, mar estaturik gabe gelditu zen eta Londresen bere emaztearekin eta semealabekin erbesteratu zen hamarkada batzuetan.
beɾ'e arɡ'italpem pol'itikoen eɾ'aɣiɲeʂ, m'ar est'atuɾik ɡaβ'e ɣeld'itu ʂen eta londr'esem beɾ'e em'aʂteaɾekin eta s'emealaβekin erb'esteɾatu ʂen 'amarkaða βatʂ'uetan.
Bertan bere pentsamendua garatzen jarraitu zuen Friedrich Engels pentsalari alemaniarrarekin lankidetzan, eta bere idatziak argitaratzen jarraitu zuen britix Museumeko irakurketa gelan lan eginaz.
b'ertam beɾ'e pents'amendua ɣaɾ'atʂen ɟar'ajtu ʂu'en fri'eðritʃ enɡ'els pents'alaɾi al'emaniaraɾekin lank'iðetʂan, eta βeɾ'e ið'atʂiak arɡ'itaɾatʂen ɟar'ajtu ʂu'em brit'iʃ mus'ewmeko iɾ'akurketa ɣ'elan l'an eɣ'iɲaʂ.
Marxen teoriek garrantzi handia izan dute Aro Garaikideko pentsamendu filosofiko, politiko eta ekonomikoan, marxismoa izeneko teoria garatuz.
marʃ'en te'oɾiek ɡar'antʂi 'andia iʂ'an dut'e aɾ'o ɣaɾ'ajkiðeko pents'amendu fil'osofiko, pol'itiko eta ek'onomikoan, marʃ'ismoa iʂ'eneko te'oɾia ɣaɾ'atuʂ.
mar gizakiaren historiako eragilerik garrantzitsuenetako bat bezala izan da hartua, bere lana goraipatua zein kritikatua izanik.
m'ar ɡiʂ'akiaɾen 'istoɾiako eɾ'aɣiʎeɾik ɡar'antʂitsuenetako βat beʂ'ala iʂ'an da 'artua, beɾ'e lan'a ɣoɾ'ajpatua ʂ'ejn krit'ikatua iʂ'anik.
Ekonomian egindako ekarpena oinarrizkoa izan da lanaren eta kapitalaren arteko egungo ulermenean, eta ondorengo pentsamendu ekonomikoetan.
ek'onomian eɣ'indako ek'arpena oɲ'ariʂkoa iʂ'an da lan'aɾen eta kap'italaɾen art'eko eɣ'unɡo ul'ermenean, eta ond'oɾenɡo pents'amendu ek'onomikoetan.
Mundu osoko intelektual, sindikatu, artista eta alderdi politiko askorengan eragina izan du Marxen obrak, eta hainbatek bere ideiak aldatu edo egokitu egin dituzte.
mund'u os'oko int'elektual, sind'ikatu, art'ista eta ald'erdi pol'itiko 'askoɾenɡan eɾ'aɣiɲa iʂ'an du marʃ'en oβr'ak, eta ajmbatek beɾ'e ið'eʝak ald'atu eðo eɣ'okitu eɣ'in dit'uʂte.
Ohikoa da mar aipatzea gizarte zientzia modernoen arkitekto nagusietako bat bezala.
o'ikoa ð'a m'ar ajp'atʂea ɣiʂ'arte ʂi'entʂia moð'ernoen ark'itekto naɣ'usietako βat beʂ'ala.
Haurtzaroa eta lehen hezkuntza : bat zortzi bat zortzi a bat zortzi hiru sei.
'awrtʂaɾoa eta le'en 'eʂkuntʂa: b'at ʂortʂ'i βat ʂortʂ'i a β'at ʂortʂ'i 'iɾu s'ej.
Gurasoak jertxel mar eta Henriette presburg izan ziren.
ɡuɾ'asoak ɟertʃ'el m'ar eta 'enriece presb'urɡ iʂ'an ʂiɾ'en.
mar etnikoki judua zen, baina ez erlijioz.
m'ar etn'ikoki ʝuð'ua ʂ'en, baɲa 'eʂ erl'ixioʂ.
Amaren aitona errabino herbeheretarra zen, eta bere aitaren familiako leinuak treberisen errabinoak hornitu zituen mila zazpiehun eta hogeita hiruaz geroztik.
am'aɾen ajt'ona er'aβiɲo 'erbeeɾetara ʂ'en, eta βeɾ'e ajt'aɾen fam'iliako leɲ'uak treβ'eɾisen er'aβiɲoak 'ornitu ʂit'uem miʎ'a ʂ'aʂpieun eta 'oɣejta 'iɾuaʂ ɡeɾ'oʂtik.
Bere aita jertxel izan zen leinuan hezkuntza laikoa jaso zuen lehena, eta abokatu bilakatu zen, erdi mailako klaseko diru sarrerak eroso lortuz.
beɾ'e ajt'a ʝertʃ'el iʂ'an ʂen leɲ'uan 'eʂkuntʂa lajk'oa ʝ'aso ʂu'en le'ena, eta aβ'okatu βiʎ'akatu ʂen, erd'i maʎ'ako kl'aseko ð'iɾu sar'eɾak eɾ'oso lort'uʂ.
Semea jaio aurretik, jertxel judaismotik Prusiako eliza ebanjelikoarekin bat egitera aldatu zen, eta horren eraginez jertxel izen juduaren ordez Heinrich izen alemaniarra hartu zuen.
s'emea ʝaʝ'o 'awretik, ɟertʃ'el ɟuð'ajsmotik prus'iako el'iʂa eβ'anɟelikoaɾekim bat eɣ'iteɾa ald'atu ʂen, eta 'oren eɾ'aɣiɲeʂ ɟertʃ'el iʂ'en ɟuð'uaɾen ord'eʂ 'ejnritʃ iʂ'en al'emaniara 'artu ʂu'en.
Hegelianismoa eta kazetaritza goiztiarra : bat zortzi hiru sei a bat zortzi lau hiru.
'eɣelianismoa eta kaʂ'etaɾitʂa ɣojʂt'iara: b'at ʂortʂ'i 'iɾu s'ej a β'at ʂortʂ'i l'aw 'iɾu.
mila zortziehun eta hogeita hamaseiko urrian mar Berlinera iritsi zen, unibertsitateko zuzenbide fakultatean matrikulatuz eta miteltrasen gela bat alokatuz.
miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'oɣejta 'amasejko ur'iam m'ar berl'iɲeɾa iɾ'itsi ʂen, un'iβertsitateko ʂuʂ'embiðe fak'ultateam matr'ikulatuʂ eta mit'eltrasen ɡ'ela β'at al'okatuʂ.
Lehen seihilekoan, mar Eduard Gansen klaseetara joan zen eta baita kar bon sabigniren klaseetara.
le'en sej'iʎekoan, m'ar eð'uard ɡans'en kl'aseetaɾa ʝ'oan ʂen eta βajta k'ar b'on saβ'iɣniɾen kl'aseetaɾa.
mila zortziehun eta berrogeita bosteko uztailaren erdialdean, Marxek eta Engelsek Brusela utzi zuten Ingalaterrara joateko, britainiar langile klaseko mugimendua zen kartismoaren buruzagiekin elkartzeko.
miʎ'a ʂortʂ'ieun eta βer'oɣejta βost'eko uʂt'aʎaɾen erd'ialdean, marʃ'ek eta enɡ'elsek brus'ela 'utʂi ʂut'en inɡ'alateraɾa ʝo'ateko, brit'ajniar lanɡ'iʎe kl'aseko muɣ'imendua ʂ'en kart'ismoaɾem buɾ'uʂaɣiekin elk'artʂeko.
Engelsek ingelesa ezagutzeaz gain, harreman estua garatua zuen lider kartista askorekin, izan ere egunkari ingeles kartista eta sozialista askotan ari zen erreportari gisa.
enɡ'elsek inɡ'elesa eʂ'aɣutʂeaʂ ɡ'ajn, 'areman est'ua ɣaɾ'atua ʂu'en lið'er kart'ista 'askoɾekin, iʂ'an eɾ'e eɣ'unkaɾi inɡ'eles kart'ista eta soʂ'ialista ask'otan aɾ'i ʂen er'eportaɾi ɣ'isa.
Marxek bidaian zehar aukera bat ere aztertu zuen, hots, Londres eta Manchesterreko hainbat liburutegitan ikasteko zeuden baliabide ekonomikoak.
marʃ'ek bið'aʝan ʂe'ar awk'eɾa βat eɾ'e aʂt'ertu ʂu'en, ots, londr'es eta mantʃ'estereko ajmbat liβ'uɾuteɣitan ik'asteko ʂewð'em bal'iaβiðe ek'onomikoak.
Urte hartan beranduago, Europak mila zortziehun eta berrogeita zortziko Iraultzak izenarekin ezagutzen ziren protestak, matxinadak eta maiz gertatu ziren gorabehera bortitzak bizi izan zituen.
'urte 'artam beɾ'anduaɣo, ewɾ'opak miʎ'a ʂortʂ'ieun eta βer'oɣejta ʂortʂ'iko iɾ'awltʂak iʂ'enaɾekin eʂ'aɣutʂen ʂiɾ'em prot'estak, matʃ'inaðak eta m'ajʂ ɡert'atu ʂiɾ'en ɡoɾ'aβeeɾa βort'itʂak b'iʂi iʂ'an ʂit'uen.
Frantzian, iraultzak monarkia bota eta Bigarren Errepublika ezarri zuen.
frantʂ'ian, iɾ'awltʂak mon'arkia β'ota eta βiɣ'aren er'epuβlika eʂ'ari ʂu'en.
Marxek jarduera horren alde egin zuen, eta zuela gutxi aitaren herentzia handia jasoa zuenez, sei mila franko inguru, ustez heren bat erabili zuen ekintza iraultzailea planifikatzen ari ziren langile belgikarrak armatzeko.
marʃ'ek ɟard'ueɾa 'oren ald'e eɣ'in ʂu'en, eta ʂu'ela ɣ'utʃi ajt'aɾen 'eɾentʂia 'andia ʝ'asoa ʂu'eneʂ, s'ej miʎ'a frank'o inɡ'uɾu, ust'eʂ 'eɾem bat eɾ'aβili ʂu'en ek'intʂa iɾ'awltʂaʎea plan'ifikatʂen aɾ'i ʂiɾ'en lanɡ'iʎe βelɣ'ikarak arm'atʂeko.
Londresera aldaketa eta idatzi gehiago : mila zortziehun eta berrogeita hamar mila zortziehun eta hirurogei.
londr'eseɾa ald'aketa eta ið'atʂi ɣ'eiaɣo: miʎ'a ʂortʂ'ieun eta βer'oɣejta 'amar miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣej.
Liga Komunista hondatuko zelaren beldur gogor borrokatu ondoren, Marxen iritzia nagusitu egin zen eta azkenean Willich estxaper taldeak Liga utzi zuen.
liɣ'a kom'unista 'ondatuko ʂel'aɾem beld'ur ɡoɣ'or bor'okatu ond'oɾen, marʃ'en iɾ'itʂia naɣ'usitu eɣ'in ʂ'en eta aʂk'enean ujʎ'itʃ estʃ'aper t'aldeak liɣ'a 'utʂi ʂu'en.
Bien bitartean, Marxek Alemaniako Langileen Hezkuntza Elkarte sozialistarekin ere lotura handia izan zuen.
bi'em bitartean, marʃ'ek al'emaniako lanɡ'iʎeen 'eʂkuntʂa elk'arte soʂ'ialistaɾekin eɾ'e lot'uɾa 'andia iʂ'an ʂu'en.
Erakunde horri ere kideen arteko barne borrokak eragin zion, eta horietako batzuk Marxen atzetik joan arren, beste hainbat Willich estxaper taldeari jarraitu zioten.
eɾ'akunde 'ori eɾ'e k'iðeen art'eko βarn'e βor'okak eɾ'aɣin ʂi'on, eta oɾietako β'atʂuk marʃ'en 'atʂetik ɟ'oan ar'en, b'este ajmbat ujʎ'itʃ estʃ'aper t'aldeaɾi ʝar'ajtu ʂi'oten.
Barne banaketa honetako gaiak Ligaren barneko banaketan planteatutako arazo berberak ziren, baina Marxek estxaper Willich taldearen aurkako borroka galdu egin zuen.
barn'e βan'aketa 'onetako ɣaʝ'ak liɣ'aɾem barn'eko βan'aketam plant'eatutako aɾ'aʂo βerb'eɾak ʂiɾ'en, baɲa marʃ'ek estʃ'aper ujʎ'itʃ t'aldeaɾen awrk'ako βor'oka ɣald'u eɣ'in ʂu'en.
Estatu Batuetako mila zortziehun eta berrogeita hamabiko ekonomiaren atzeraldiak, mar eta Engelsi jarduera iraultzailearekiko baikortasuna emateko arrazoiak eman zizkien, nahiz eta ekonomia hura oraindik heldugabe ikusi iraultza kapitalistarako. Izan ere, mendebaldeko mugako lurralde irekiek ezinegon sozialaren indarra...
est'atu βat'uetako miʎ'a ʂortʂ'ieun eta βer'oɣejta 'amaβiko ek'onomiaɾen atʂ'eɾaldiak, m'ar eta enɡ'elsi ʝard'ueɾa iɾ'awltʂaʎeaɾekiko βajk'ortasuna em'ateko ar'aʂoʝak em'an ʂiʂk'ien, n'aiʂ eta ek'onomia 'uɾa oɾ'ajndik elduɣaβe ik'usi iɾ'awltʂa kap'italistaɾako. iʂ'an eɾ'e, mend'eβaldeko m'uɣako lur'alde iɾ'ekiek eʂ'iɲe...
Hala ere, Charles Danak mila zortziehun eta hirurogeita batgarren urtearen amaieran aldentzean, erredakziobatzordearen aldaketak erredakziopolitika berria ekarri zuen.
'ala eɾ'e, tʃarl'es dan'ak miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta βatɡ'aren urt'eaɾen am'aʝeɾan ald'entʂean, er'eðakʂioβatʂordeaɾen ald'aketak er'eðakʂiopolitika βer'ia ek'ari ʂu'en.
Erredakzio batzorde berriak Batasunaren eta Konfederazioaren arteko berehalako bakea onartu zuen Estatu Batuetako Gerra Zibilean, Konfederazioan bere horretan utzitako esklabotza zela eta.
er'eðakʂio βatʂ'orde βer'iak bat'asunaɾen eta konf'eðeɾaʂioaɾen art'eko βeɾ'ealako β'akea on'artu ʂu'en est'atu βat'uetako ɣer'a ʂiβ'iʎean, konf'eðeɾaʂioam beɾ'e 'oretan 'utʂitako eskl'aβotʂa ʂ'ela et'a.
mar ez zegoen oso ados jarrera politiko berri honekin, eta mila zortziehun eta hirurogeita hiruan Tribuneko idazle gisa erretiratzera behartu zuten.
m'ar e tʂ'eɣoen os'o að'os ɟar'eɾa pol'itiko βer'i 'onekin, eta miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta 'iɾuan triβ'uneko ið'aʂle ɣ'isa er'etiɾatʂeɾa βe'artu ʂut'en.
mila zortziehun eta hirurogeita lauan, mar Langileen Nazioarteko Elkartean sartu zen, eta Kontseilu Nagusirako hautatu zuten.
miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta law'an, m'ar lanɡ'iʎeen naʂ'ioarteko elk'artean sart'u ʂen, eta konts'eʎu naɣ'usiɾako 'awtatu ʂut'en.
jeni emaztea mila zortziehun eta laurogeita bateko abenduan hil ondoren, Marxek hotzeria harrapatu zuen eta bere bizitzako azken hamabost hilabeteak nahiko osasun txarrean igaro zituen.
ɟen'i em'aʂtea miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta βat'eko aβ'enduan 'il ond'oɾen, marʃ'ek 'otʂeɾia 'arapatu ʂu'en eta βeɾ'e βiʂ'itʂako aʂk'en 'amaβos 'iʎaβeteak na'iko os'asun tʃar'ean iɣ'aɾo ʂit'uen.
Amaieran, Londresen zendu zen mila zortziehun eta laurogeita hiruko martxoaren hamalauan, bronkitisaren eta pleuresiaren eraginez, hirurogeita lau urte zituela eta aberrigabe.
am'aʝeɾan, londr'esen ʂend'u ʂem miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'iɾuko martʃ'oaɾen 'amalawan, bronk'itisaɾen eta plewɾ'esiaɾen eɾ'aɣiɲeʂ, 'iɾuɾoɣejta l'aw 'urte ʂit'uela eta aβ'eriɣaβe.
Londresko senideek eta lagunek jigate auzoko hilerrian lurperatu zuten bere gorpua mila zortziehun eta laurogeita hiruko martxoan, agnostikoentzat eta ateoentzat gordetako eremuan.
londr'esko sen'iðeek eta laɣ'unek ɟiɣ'ate awʂ'oko 'iʎerian lurp'eɾatu ʂut'em beɾ'e ɣorp'ua miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'iɾuko martʃ'oan, aɣn'ostikoentʂat eta at'eoentʂat ɡ'ordetako eɾ'emuan.
Bere hiletan bederatzi samindu egon ziren, eta bertaratutako pertsonen artean honakoak zeuden : Friedrich Engels, Eleanor mar, Edward abelin, Paul Lafargue, Charles Longuet, Helene demut, willeln liebnet, gotlieb Lemke, frederik lesner, ge lotner, Sir rai Lankester, kar estxorlemer eta Ernest Radford.
beɾ'e 'iʎetam beð'eɾatʂi sam'indu eɣ'on ʂiɾ'en, eta βert'aɾatutako perts'onen art'ean 'onakoak ʂewð'en: fri'eðritʃ enɡ'els, el'eanor m'ar, eð'uard aβ'elin, p'awl laf'arɡue, tʃarl'es lonɡ'uet, 'elene ðem'ut, ujʎ'eln li'ebnet, ɡotl'ieβ lemk'e, freð'eɾik lesn'er, ɡ'e lotn'er, s'ir 'aj lank'ester, k'ar estʃ'orlemer eta ern...
Egunkari garaikide batek zioen hiletan hogeita bostetik hogeita hamarrera senide eta lagun izan zirela.
eɣ'unkaɾi ɣaɾ'ajkiðe βat'ek ʂi'oen 'iʎetan 'oɣejta βost'etik 'oɣejta 'amareɾa sen'iðe eta laɣ'un iʂ'an ʂiɾ'ela.
de Graphice egunkariko kazetari batek honakoa adierazi zuen : Akats bitxi baten ondorioz. bere heriotza ez zen bi egunetan jakinarazi, eta gainera Parisen gertatu zela argitaratu zen.
d'e ɣrap'iθe eɣ'unkaɾiko kaʂ'etaɾi βat'ek 'onakoa að'ieɾaʂi ʂu'en: ak'as bitʃ'i βat'en ond'oɾioʂ. beɾ'e 'eɾiotʂa e tʂ'em b'i eɣ'unetan ɟak'iɲaɾaʂi, eta ɣaɲ'eɾa paɾ'isen ɡert'atu ʂel'a arɡ'itaɾatu ʂen.
Hurrengo egunean Parisekoa zuzendua izan zen, baina hainbat lagun eta jarraitzaile Marxen jaberstok Hilleko etxera ailegatu zirenean ehorzketarako ordua eta lekua jakiteko, dagoeneko lur hotzean zegoen.
'urenɡo eɣ'uneam paɾ'isekoa ʂuʂ'endua iʂ'an ʂen, baɲa ajmbat laɣ'un eta ʝar'ajtʂaʎe marʃ'en ɟaβ'erstok 'iʎeko etʃ'eɾa aʎ'eɣatu ʂiɾ'enean e'orʂketaɾako 'ordua eta l'ekua ʝak'iteko, daɣ'oeneko l'ur 'otʂean ʂeɣ'oen.
Sekretu eta presarengatik izan ez balitz, zalantzarik gabe manifestazio herrikoi handi bat egingo zen bere hilobiaren inguruan.
sekr'etu eta pres'aɾenɡatik iʂ'an 'eʂ pal'itʂ, ʂal'antʂaɾik ɡaβ'e man'ifestaʂio 'erikoj 'andi β'at eɣ'inɡo ʂem beɾ'e 'iʎoβiaɾen inɡ'uɾuan.
Marxen pentsamenduak pentsalari askoren eraginak erakusten ditu, besteak beste.
marʃ'em pents'amenduak pents'alaɾi 'askoɾen eɾ'aɣiɲak eɾ'akusten dit'u, b'esteak b'este.
- Adam esmíz eta dabid Ricardoren ekonomia politiko klasikoa, eta baita Jean Charles LA onard de Sismondik laisezfaire ekonomiari egindako kritika eta proletalgoaren egoera prekarioaren analisia.
- að'am esm'iʂ eta ðaβ'ið rik'ardoɾen ek'onomia pol'itiko kl'asikoa, eta βajta ʝe'an tʃarl'es l'a on'ard d'e sism'ondik lajs'eʂfajɾe ek'onomiaɾi eɣ'indako kr'itika eta prol'etalɣoaɾen eɣ'oeɾa prek'aɾioaɾen an'alisia.
- Frantziako pentsamendu sozialista, bereziki JeanJacques rouseau, Henri SaintSimongoa, PierreJoseph Proudhon eta Charles Fourierena.
- frantʂ'iako pents'amendu soʂ'ialista, beɾ'eʂiki ʝe'anɟakkes rows'eaw, 'enri sajnts'imonɡoa, pi'ereʝosep prowð'on eta tʃarl'es fowɾ'ieɾena.
- Friedrich Engelsen langile klasearen analisia, eta Frantziako liberalek eta SaintSimoniarrek, FranA ois Guizot eta Augustin tierri, egindako klaseen deskribapen goiztiarrak ere.
- fri'eðritʃ enɡ'elsen lanɡ'iʎe kl'aseaɾen an'alisia, eta frantʂ'iako liβ'eɾalek eta sajnts'imoniarek, fran'a 'ojs ɡujʂ'ot eta awɣ'ustin ti'eri, eɣ'indako kl'aseen deskr'iβapen ɡojʂt'iarak eɾ'e.
- Marxen ondare judua ikuspegi moralaren eta filosofia materialistaren hezitzaile bezala identifikatu da.
- marʃ'en ond'aɾe ʝuð'ua ik'uspeɣi moɾ'alaɾen eta fil'osofia mat'eɾialistaɾen 'eʂitʂaʎe βeʂ'ala ið'entifikatu ða.
Pentsamendu sozialista eta soziologiko frantsesak inspiratu bazion ere, Marxek sozialista utopikoak kritikatu egin zituen, eskala txikiko komunitate sozialistak marjinazioarekin eta pobreziarekin lotzen zirelako, eta sistema ekonomikoa eskala handiko aldaketak soilik ekar dezakeelako.
pents'amendu soʂ'ialista eta soʂ'ioloɣiko frants'esak insp'iɾatu βaʂ'ion eɾ'e, marʃ'ek soʂ'ialista ut'opikoak krit'ikatu eɣ'in ʂit'uen, esk'ala tʃik'iko kom'unitate soʂ'ialistak marx'iɲaʂioaɾekin eta poβr'eʂiaɾekin l'otʂen ʂiɾ'elako, eta sist'ema ek'onomikoa esk'ala 'andiko ald'aketak sojl'ik ek'ar deʂ'akeelako.
Lana, klase borroka eta kontzientzia faltsua.
lan'a, kl'ase βor'oka eta kontʂ'ientʂia falts'ua.
Dialektikarekin bezala, mar alienazioaren nozio hegeliar batekin hasi zen, baina ikuskera materialistagoan jarraitu zuen.
di'alektikaɾekim beʂ'ala, m'ar al'ienaʂioaɾen noʂ'io 'eɣeliar bat'ekin asi ʂen, baɲa ik'uskeɾa mat'eɾialistaɣoan ɟar'ajtu ʂu'en.
Kapitalismoak produkzio harreman sozialetan bitartekaritza funtzioa betetzen du, merkatuan erosi eta saltzen diren merkantzien bidez, eskulana barne.
kap'italismoak proð'ukʂio 'areman soʂ'ialetam bit'artekaɾitʂa funtʂ'ioa βet'etʂen du, merk'atuan eɾ'osi eta s'altʂen diɾ'em merk'antʂiem bið'eʂ, esk'ulana βarn'e.
Marxen arabera, norberaren lanaren jabetza uzteko aukera, norberaren izaeratik aldenduta egotea da, baita galera espirituala ere.
marʃ'en aɾ'aβeɾa, norb'eɾaɾen lan'aɾen ɟaβ'etʂa uʂt'eko awk'eɾa, norb'eɾaɾen iʂ'aeɾatik ald'enduta eɣ'otea ð'a, bajta ɣal'eɾa esp'iɾituala eɾ'e.
Marxek galera hori ondasunen fetitxismo gisa deskribatu zuen, jendeak sortzen dituen gauzak, merkantziak, bizitza eta mugimendu propioak dituztela agertzen baitira, gizakiak eta beren jokabideak egokitu besterik egiten ez dituztenak.
marʃ'ek ɡal'eɾa oɾi ond'asunen fet'itʃismo ɣ'isa ðeskr'iβatu ʂu'en, ɟ'endeak s'ortʂen dit'uen ɡ'awʂak, merk'antʂiak, biʂ'itʂa eta muɣ'imendu pr'opioak dit'uʂtela aɣ'ertʂem bajt'iɾa, ɡiʂ'akiak eta βeɾ'en ɟok'aβiðeak eɣ'okitu β'esteɾik eɣ'iten 'eʂ tit'uʂtenak.
Marxek lanari buruz zituen pentsamenduak gizartearen iragana, oraina eta etorkizuna zehazteko erlazio ekonomikoari ematen zion nagusitasunarekin lotzen ziren.
marʃ'ek lan'aɾi βuɾ'uʂ ʂit'uem pents'amenduak ɡiʂ'arteaɾen iɾ'aɣana, oɾ'aɲa eta et'orkiʂuna ʂe'aʂteko erl'aʂio ek'onomikoaɾi em'aten ʂi'on naɣ'usitasunaɾekin l'otʂen ʂiɾ'en.
Bere historia eredu ebolutiboan, hastapenean lan aske, emankor eta sortzailearekin hasi zela defendatzen zuen, denborarekin kapitalismoaren azpian behartua eta deshumanizatua izan zena.
beɾ'e 'istoɾia eɾ'eðu eβ'olutiβoan, 'astapenean l'an ask'e, em'ankor eta sortʂ'aʎeaɾekin asi ʂel'a ðef'endatʂen ʂu'en, d'emboɾaɾekin kap'italismoaɾen aʂp'iam be'artua eta ðes'umaniʂatua iʂ'an ʂen'a.
Marxek adierazi zuen ez zela nahita egindako prozesua, inolako gizabanakoek edo estatuek ezin dutelako ekonomiaren indarren aurka jo.
marʃ'ek að'ieɾaʂi ʂu'en e tʂ'ela na'ita eɣ'indako proʂ'esua, iɲ'olako ɣiʂ'aβanakoek eðo est'atuek eʂ'in dut'elako ek'onomiaɾen ind'aren awrk'a ʝ'o.
Gauza guztiak behar dira ondasun materialak ekoizteko, hala nola lurra, baliabide naturalak eta teknologia, baina ez gizakiaren lana.
ɡ'awʂa ɣuʂt'iak be'ar diɾ'a ond'asum mat'eɾialak ek'ojʂteko, 'ala n'ola lur'a, bal'iaβiðe nat'uɾalak eta tekn'oloɣia, baɲa 'eʂ ɡiʂ'akiaɾen lan'a.
Ekoizpenharremanak jendeak ekoizpenbitartekoak eskuratu eta erabiltzen dituen bitartean egiten dituen harreman sozialak dira.
ek'ojʂpenaremanak ɟ'endeak ek'ojʂpembitartekoak esk'uɾatu eta eɾ'aβiltʂen dit'uem bitartean eɣ'iten dit'uen 'areman soʂ'ialak diɾ'a.
Guzti horiek batera, ekoizpen modua osatzen dute, eta Marxek garai historikoak produkzio modu horien arabera bereizten zituen.
ɡuʂt'i 'oɾiek bat'eɾa, ek'ojʂpem moð'ua os'atʂen dut'e, eta marʃ'ek ɡaɾ'aj 'istoɾikoak proð'ukʂio moð'u oɾien aɾ'aβeɾa βeɾ'ejʂten ʂit'uen.
Azpiegitura eta gainegitura bereizten zituen, non oinarria sistema ekonomikoa den, eta gainegitura sistema kulturala eta politikoa.
aʂp'ieɣituɾa eta ɣaɲ'eɣituɾa βeɾ'ejʂten ʂit'uen, n'on oɲ'aria sist'ema ek'onomikoa ð'en, eta ɣaɲ'eɣituɾa sist'ema kult'uɾala eta pol'itikoa.
Marxek oinarri ekonomikoaren eta gainegitura sozialaren arteko desoreka horren etena, gatazka sozialen iturri nagusitzat jo zuen.
marʃ'ek oɲ'ari ek'onomikoaɾen eta ɣaɲ'eɣituɾa soʂ'ialaɾen art'eko ðes'oɾeka 'oren et'ena, ɡat'aʂka soʂ'ialen it'uri naɣ'usitʂat ɟ'o ʂu'en.
Marxek kapitalismoari egindako kritika azpimarratuz, eta hura ordezkatu beharko lukeen gizarte komunista berriari buruz eztabaidatu arren, bere kritika esplizitua zaintzen zuen iraganarekin alderatzen zuenean, gizarte hobetua zela ikusten baitzuen.
marʃ'ek kap'italismoaɾi eɣ'indako kr'itika aʂp'imaratuʂ, eta 'uɾa ord'eʂkatu βe'arko luk'een ɡiʂ'arte kom'unista βer'iaɾi βuɾ'uʂ eʂt'aβajðatu ar'en, beɾ'e kr'itika espl'iʂitua ʂ'ajntʂen ʂu'en iɾ'aɣanaɾekin ald'eɾatʂen ʂu'enean, ɡiʂ'arte 'oβetua ʂ'ela ik'ustem bajtʂ'uen.
Marxek ez zituen inoiz argi eta garbi eztabaidatu moralaren eta justiziaren inguruko gaiak, baina adituak ados daude bere lanek kontzeptu horien eztabaida inplizitua daramatela.
marʃ'ek e tʂ'ituen iɲ'ojʂ arɡ'i eta ɣ'arbi eʂt'aβajðatu moɾ'alaɾen eta ʝust'iʂiaɾen inɡ'uɾuko ɣaʝ'ak, baɲa að'ituak að'os dawð'e βeɾ'e lan'ek kontʂ'eptu oɾien eʂt'aβajða impl'iʂitua ðaɾ'amatela.