text stringlengths 25 5.42k | phonemes stringlengths 19 5.93k |
|---|---|
Bien bizitzaren mugarri nagusien artean alderaketak ere egin izan dira. | bi'em biʂ'itʂaɾem muɣ'ari naɣ'usien art'ean ald'eɾaketak eɾ'e eɣ'in iʂ'an diɾ'a. |
Barnebidaia bat dago biengan, zentzumenen eta gorputzaren aldentze bat edota Jainkoaren eta egiaren ezagutza bat. | barn'eβiðaʝa βat daɣ'o βi'enɡan, ʂentʂ'umenen eta ɣ'orputʂaɾen ald'entʂe βat eðota ʝ'ajnkoaɾen eta 'eɣiaɾen eʂ'aɣutʂa βat. |
Medikuntzan ere aritu zen apur bat eta, mila seiehun eta hamaseirako, batxiler eta lizentziatua zen. | með'ikuntʂan eɾ'e aɾ'itu ʂen ap'ur b'at et'a, miʎ'a seʝ'eun eta 'amasejɾako, batʃ'iʎer eta liʂ'entʂiatua ʂ'en. |
Ikasle aparta, irakasleek asko estimatzen zuten eta unibertsitateko laborategiak maiz bisitatzeko aukera izan zuen. | ik'asle ap'arta, iɾ'akasleek 'asko est'imatʂen ʂut'en eta un'iβertsitateko laβ'oɾateɣiak m'ajʂ bis'itatʂeko awk'eɾa iʂ'an ʂu'en. |
mila seiehun eta hemeretzian, Bredan, Isaac bikman ezagutu zuen ; matematikan oinarritzen zen fisikako teoria garatu nahian zebilen hau eta Descartesen jakinmina piztu zuen gai horietan. | miʎ'a seʝ'eun eta 'emeɾetʂian, breð'an, is'aak bikm'an eʂ'aɣutu ʂu'en; mat'ematikan oɲ'aritʂen ʂen fis'ikako te'oɾia ɣaɾ'atu na'ian ʂeβ'iʎen 'aw eta ðesk'artesen ɟ'akimmiɲa p'iʂtu ʂu'en ɡ'aj oɾietan. |
Bidaia ugari egin zuen, baina ez zuen sekula bere formazioa baztertu. mila seiehun eta hogeian, joan Faulhaber ezagutu zuen Ulmen. | bið'aʝa uɣ'aɾi eɣ'in ʂu'en, baɲa e tʂ'uen s'ekula βeɾ'e form'aʂioa βaʂt'ertu. miʎ'a seʝ'eun eta 'oɣeʝan, ɟ'oan fawl'aβer eʂ'aɣutu ʂu'en ulm'en. |
Kalkuluaren maisuak, bikmanek bezala, zientzia eder bat garatzeko aukeran amets egitea bultzatu zuen eta, horrelaxe Eulerren poliedroen teorema aurkitu zuen. | kalk'uluaɾem m'ajsuak, bikm'anek beʂ'ala, ʂi'entʂia eð'er bat ɡaɾ'atʂeko awk'eɾan am'ets eɣ'itea βultʂ'atu ʂu'en et'a, 'orelaʃe ewl'erem pol'ieðroen te'oɾema awrk'itu ʂu'en. |
Badirudi gorabeherak izan zituela bere bizitzan, mila seiehun eta hogeita zortzian, duelu baten hartu baitzuen parte. | bað'iɾuði ɣoɾ'aβeeɾak iʂ'an ʂit'uela βeɾ'e βiʂ'itʂan, miʎ'a seʝ'eun eta 'oɣejta ʂortʂ'ian, du'elu βat'en 'artu βajtʂ'uem p'arte. |
Bizitza lasaia eta umila izan zuen han, behin baino gehiagotan lekualdatuz, bere egonlekua ezkutuan mantendu nahian eta, Danimarkara edo Frantziarako bidaiak egin bazituen ere, mila seiehun eta berrogeita bederatzi arte hantxe biziko da. | biʂ'itʂa las'aʝa eta um'iʎa iʂ'an ʂu'en 'an, be'im baɲo ɣe'iaɣotan l'ekualdatuʂ, beɾ'e eɣ'onlekua eʂk'utuam mant'endu na'ian et'a, dan'imarkaɾa eðo frantʂ'iaɾako βið'aʝak eɣ'im baʂ'ituen eɾ'e, miʎ'a seʝ'eun eta βer'oɣejta βeð'eɾatʂi art'e 'antʃe β'iʂiko ða. |
Holanda gustuko zuen oso, Frantzian arreta galtzeko aukera gehiago baitzegoen ; merkataritzak loratzen zituen hango hiri baketsuak eta burgesek zientziak sustatzen zituzten, mila seiehun eta hogeita hamabian, Amsterdamgo akademia sortu zutelarik. | 'olanda ɣust'uko ʂu'en os'o, frantʂ'ian 'areta ɣaltʂ'eko awk'eɾa ɣ'eiaɣo βajtʂ'eɣoen; merk'ataɾitʂak loɾ'atʂen ʂit'uen 'anɡo 'iɾi β'aketsuak eta βurɡ'esek ʂi'entʂiak sust'atʂen ʂit'uʂten, miʎ'a seʝ'eun eta 'oɣejta 'amaβian, amst'erdamɡo ak'aðemia sort'u ʂut'elaɾik. |
Bitartean, Europa Hogeita Hamar Urteko Gerra latzean zebilen eta ez zen mila seiehun eta berrogeita zortzi arte baretuko. | bitartean, ewɾ'opa 'oɣejta 'amar urt'eko ɣer'a latʂ'ean ʂeβ'iʎen eta e tʂ'em miʎ'a seʝ'eun eta βer'oɣejta ʂortʂ'i art'e βaɾ'etuko. |
Argiaren errefrakzio eta erreflexio legeak enuntziatu zituen eta geometria analitikoa sortu zuen. | arɡ'iaɾen er'efrakʂio eta er'efleʃio l'eɣeak en'untʂiatu ʂit'uen eta ɣe'ometria an'alitikoa sort'u ʂu'en. |
Orain gutxi arte horrela uste izan bada ere, gaur egun, zalantza dago heriotzaren arrazoiarekin. mila bederatziehun eta laurogeian, Eike Pies historialari eta mediku alemaniarrak Johan ban Wullener holandarrari zuzendutako gutun sekretua aurkitu zuen Leidengo Unibertsitatean. | oɾ'ajn ɡ'utʃi art'e 'orela 'uste iʂ'am baða eɾ'e, ɡ'awr eɣ'un, ʂal'antʂa ðaɣ'o 'eɾiotʂaɾen ar'aʂoʝaɾekin. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣeʝan, ejk'e pi'es 'istoɾialaɾi eta m'eðiku al'emaniarak ɟo'am b'an u'uʎener 'olandaraɾi ʂuʂ'endutako ɣut'un sekr'etua awrk'itu ʂu'en lejð'enɡo un'iβertsitatean. |
Descartes zaindu zuen Gorteko sendagileak idatzia zen eta bere agonia deskribatzen zuen. | desk'artes ʂajnd'u ʂu'en ɡort'eko send'aɣiʎeak ið'atʂia ʂ'en eta βeɾ'e aɣ'onia ðeskr'iβatʂen ʂu'en. |
Beste patologo batzuekin hitz egin ondoren, Piesek Descartes artsenikoa erabiliz eraila izan zela uste du. | b'este pat'oloɣo βatʂ'uekin 'itʂ eɣ'in ond'oɾen, pi'esek desk'artes arts'enikoa eɾ'aβiliʂ eɾ'aʎa iʂ'an ʂel'a 'uste ðu. |
Kobrezko hilkutxa Parisera eraman zuten eta ese a i ene te e ge e ene e uve i a uve e de u eme o ene te e ka o elizan ehortzi. | k'oβreʂko 'ilkutʃa paɾ'iseɾa eɾ'aman ʂut'en eta es'e 'a 'i en'e t'e 'e ɣ'e 'e en'e 'e uβ'e 'i 'a uβ'e 'e ð'e 'u em'e 'o en'e t'e 'e k'a 'o el'iʂan e'ortʂi. |
Frantziako Iraultzaren garaian, berriro lekualdatu zituzten eta Panteoira eraman, Frantziako itzal handiko pertsonak deskantsatzen duten gunera. | frantʂ'iako iɾ'awltʂaɾen ɡaɾ'aʝan, ber'iɾo lek'ualdatu ʂit'uʂten eta pant'eojɾa eɾ'aman, frantʂ'iako itʂ'al 'andiko perts'onak desk'antsatʂen dut'en ɡun'eɾa. |
mila zortziehun eta hemeretzian, azken deskantsua izan zuen ese a i ene te ge e erre eme a i ene de e ese pe erre a esko elizan eta hantxe dago oraindik. | miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'emeɾetʂian, aʂk'en desk'antsua iʂ'an ʂu'en es'e 'a 'i en'e t'e ɣ'e 'e er'e em'e 'a 'i en'e ð'e 'e es'e p'e er'e 'a esk'o el'iʂan eta 'antʃe ðaɣ'o oɾ'ajndik. |
Ikasleak testu filosofikoari buruzko galdera interesgarriak egin zizkion eta Descartesek emandako erantzunak apuntatu. | ik'asleak test'u fil'osofikoaɾi βuɾ'uʂko ɣ'aldeɾa int'eɾesɡariak eɣ'in ʂiʂk'ion eta ðesk'artesek em'andako eɾ'antʂunak ap'untatu. |
Kristina Suediakoarentzako Elkarte Zientifiko baten araudia ere egin zuen, artikulu bakar batek osatzen duelarik : hitza txandaka izango dute, ordena arbitrario eta finkoan. | krist'iɲa su'eðiakoaɾentʂako elk'arte ʂi'entifiko βat'en aɾ'awðia eɾ'e eɣ'in ʂu'en, art'ikulu β'akar bat'ek os'atʂen du'elaɾik: 'itʂa tʃ'andaka iʂ'anɡo ðut'e, ord'ena arb'itraɾio eta fink'oan. |
Descartesen korrespondentzia ere, asko bere lagun merseneri zuzendutakoa, gordeta dugu. | desk'artesen kor'espondentʂia eɾ'e, 'asko βeɾ'e laɣ'um mers'eneɾi ʂuʂ'endutakoa, ɡ'ordeta ðuɣ'u. |
Antzinako testuen irakurketak espirituaren formazioan laguntzen duela uste du, baina zuhurtziaz irakurri behar direla ; matematikaren garrantzia azpimarratzen du, bere aplikazio mekanikoen bidez, gizakiaren lana leunduz, eta zehaztasuna miresten du, behar hainbateko garapena oraindik ez bada ere lortu. | antʂ'iɲako test'uen iɾ'akurketak esp'iɾituaɾen form'aʂioan laɣ'untʂen du'ela 'uste ðu, baɲa ʂu'urtʂiaʂ iɾ'akuri βe'ar diɾ'ela; mat'ematikaɾen ɡar'antʂia aʂp'imaratʂen du, beɾ'e apl'ikaʂio mek'anikoem bið'eʂ, ɡiʂ'akiaɾen lan'a lewnd'uʂ, eta ʂe'aʂtasuna miɾ'esten du, be'ar ajmbateko ɣaɾ'apena oɾ'ajndik 'eʂ baða eɾ'e lort... |
Moralista paganoen idatzietan, bertutea lortzeko ikasketa franko dagoela uste du, baina ez dute egiazko bertutea zein den identifikatzen laguntzen. | moɾ'alista paɣ'anoen ið'atʂietan, bert'utea lortʂ'eko ik'asketa frank'o ðaɣ'oela 'uste ðu, baɲa eʂ t'ute eɣ'iaʂko βert'utea ʂ'ejn d'en ið'entifikatʂen laɣ'untʂen. |
Filosofiak gauza guztiez hitz egiteko baliabideak ematen dituela dio eta gutxiago dakitenek miresten dutela hori ; gainontzeko zientziek filosofian aurkitu beharko lituzkete oinarriak, baina jakintsuak ezin dira ados jarri. | fil'osofiak ɡ'awʂa ɣuʂt'ieʂ 'itʂ eɣ'iteko βal'iaβiðeak em'aten dit'uela ði'o eta ɣutʃ'iaɣo ðak'itenek miɾ'esten dut'ela oɾi; ɡaɲ'ontʂeko ʂi'entʂiek fil'osofian awrk'itu βe'arko lit'uʂkete oɲ'ariak, baɲa ʝ'akintsuak eʂ'in diɾ'a að'os ɟar'i. |
Eskolaren esperientziak ezjakintasun handia erakutsi dio eta ikerketa ezinbestekoa dela frogatu. | esk'olaɾen esp'eɾientʂiak eʂɟ'akintasun 'andia eɾ'akutsi ði'o eta ik'erketa eʂ'imbestekoa ðel'a froɣ'atu. |
Matematika eta Fisikan ekarpen garrantzitsuak egin bazituen ere, Descartes Filosofia modernoaren aita kontsideratzen dugu. | mat'ematika eta fis'ikan ek'arpen ɡar'antʂitsuak eɣ'im baʂ'ituen eɾ'e, desk'artes fil'osofia moð'ernoaɾen ajt'a konts'iðeɾatʂen duɣ'u. |
Justifikazioa jasotako egiei uko egiteko erabakian datza, eskolastika eta beste joerak baztertuz. | xust'ifikaʂioa ʝ'asotako eɣ'iej uk'o eɣ'iteko eɾ'aβakian datʂ'a, esk'olastika eta β'este ʝo'eɾak baʂt'ertuʂ. |
Gainera, Descartesek morala, medikuntza edo mekanika bezalako gaietan argia ikusi ahal izateko, ezaupidea bera ikertu behar dela uste du. | ɡaɲ'eɾa, desk'artesek moɾ'ala, með'ikuntʂa eðo mek'anika βeʂ'alako ɣaʝ'etan arɡ'ia ik'usi a'al iʂ'ateko, eʂ'awpiðea β'eɾa ik'ertu βe'ar del'a 'uste ðu. |
Bere jarraitzaileak ere arazo epistemologikoei emandako garrantzia horrekin ados agertzen dira. | beɾ'e ʝar'ajtʂaʎeak eɾ'e aɾ'aʂo ep'istemoloɣikoej em'andako ɣar'antʂia 'orekin að'os aɣ'ertʂen diɾ'a. |
Logikak baliozko arau asko ditu, baina gehienek ez dute ezertarako balio, arrazonatzeko gaitasuna oinarrizkoa baita eta inork ezin digu hori irakatsi. | loɣ'ikak bal'ioʂko aɾ'aw 'asko ðit'u, baɲa ɣe'ienek eʂ t'ute eʂ'ertaɾako βal'io, ar'aʂonatʂeko ɣajt'asuna oɲ'ariʂkoa βajta eta iɲ'ork eʂ'in diɣ'u oɾi iɾ'akatsi. |
Descartesek metodo hori erabiliko du Jaungoikoa eta arimaren existentzia frogatzeko, baina hori arazo handia izango da. | desk'artesek met'oðo oɾi eɾ'aβiliko ðu ʝawnɡ'ojkoa eta 'aɾimaɾen eʃ'istentʂia froɣ'atʂeko, baɲa oɾi aɾ'aʂo 'andia iʂ'anɡo ða. |
Idazkera kartesiarrak asmakizunaren antza du ; klabe ugari ematen digu eta bere obra ulertu nahi bada, irakurleak parte aktiboa izan behar du. | ið'aʂkeɾa kart'esiarak asm'akiʂunaɾen antʂ'a ð'u; klaβ'e uɣ'aɾi em'aten diɣ'u eta βeɾ'e oβr'a ul'ertu na'i βaða, iɾ'akurleak p'arte akt'iβoa iʂ'am be'ar d'u. |
Zenbaitetan, gauzak ez dira testuan ordena naturalean agertzen ; adibidez, Descartesek arau bat hartzeko komenientzia esplikatu aurretik metodoa esplikatzen duenean. | ʂemb'ajtetan, ɡ'awʂak eʂ t'iɾa test'uan ord'ena nat'uɾalean aɣ'ertʂen; að'iβiðeʂ, desk'artesek aɾ'aw βat 'artʂeko kom'enientʂia espl'ikatu 'awretik met'oðoa espl'ikatʂen du'enean. |
Ez du sekula argitzen zergatik aukeratu zuen bere metodoa, baina bai esaten du hobea dela edozein metodo hartzea metodorik gabe aritzea baino. | eʂ t'u s'ekula arɡ'itʂen ʂerɡ'atik awk'eɾatu ʂu'em beɾ'e met'oðoa, baɲa β'aj es'aten du 'oβea ðel'a eð'oʂejm met'oðo 'artʂea met'oðoɾik ɡaβ'e aɾ'itʂea βaɲ'o. |
Descartes kezkaren filosofoa da, ikerketan, arrazoiak kezka planteatzen duen gauza oro ukatu behar baita. | desk'artes k'eʂkaɾen fil'osofoa ð'a, ik'erketan, ar'aʂoʝak k'eʂka plant'eatʂen du'en ɡ'awʂa oɾ'o uk'atu βe'ar bajta. |
Argudio eszeptiko hauen helburua ez da eguneroko bizitzan arrisku sentsazioa sorraraztea. | arɡ'uðio esθ'eptiko 'awen 'elβuɾua eʂ t'a eɣ'uneɾoko βiʂ'itʂan ar'isku sents'aʂioa sor'aɾaʂtea. |
Posibilitate abstraktuak dira, laborategian eginiko ikerketaren moduan. | pos'iβilitate abstr'aktuak diɾ'a, laβ'oɾateɣian eɣ'iɲiko ik'erketaɾem moð'uan. |
Descartesek Platon eta Aristoteles ikusten ditu jakintzaren oinarrien existentzian ikertzen. Ez du espresatzen, baina bi filosofoek galderari erantzungo dion argumentazio bakarra dialektika edo kontrobertsia dela uste dute. | desk'artesek plat'on eta aɾ'istoteles ik'usten dit'u ʝak'intʂaɾen oɲ'arien eʃ'istentʂian ik'ertʂen. eʂ t'u espr'esatʂen, baɲa β'i fil'osofoek ɡ'aldeɾaɾi eɾ'antʂunɡo ði'on arɡ'umentaʂio β'akara ði'alektika eðo kontr'oβertsia ðel'a 'uste ðut'e. |
Horrelako zerbait ikus dezakegu lehen arau metodikoan : ideiak ebidentzia izango dira, kezkarik ez badago. | 'orelako ʂerb'ajt ik'us deʂ'akeɣu le'en aɾ'aw met'oðikoan: ið'eʝak eβ'iðentʂia iʂ'anɡo ðiɾ'a, k'eʂkaɾik eʂ p'aðaɣo. |
Baina, egia esan, ebidentzia handienetan ere, beti ager daiteke kezka ; agian, ideia ebidenteenak ere, faltsuak dira. | baɲ'a, 'eɣia es'an, eβ'iðentʂia 'andienetan eɾ'e, b'eti aɣ'er dajt'eke k'eʂka; aɣ'ian, ið'eʝa eβ'iðenteenak eɾ'e, falts'uak diɾ'a. |
Bestalde, Descartesek hiru arrazoi onartzen ditu kezka handiena planteatzeko : jeinu gaiztoa, zorigaiztoko ausa eta kontrako kausalitate naturala. | bestalde, desk'artesek 'iɾu ar'aʂoj on'artʂen dit'u k'eʂka 'andiena plant'eatʂeko: ɟeɲ'u ɣajʂt'oa, ʂoɾ'iɣajʂtoko aws'a eta kontr'ako kaws'alitate nat'uɾala. |
Agian, Descartesen helburua ez da Jaungoikoaren existentzia frogatzea ; agian, antagonistari dialektikoki irabazi nahi dio kontrobertsian. | aɣ'ian, desk'artesen 'elβuɾua eʂ t'a ʝawnɡ'ojkoaɾen eʃ'istentʂia froɣ'atʂea; aɣ'ian, ant'aɣonistaɾi ði'alektikoki iɾ'aβaʂi na'i ði'o kontr'oβertsian. |
Jaungoikoaren existentzia onartzeko arrazoiak kezka erradikalak planteatzeko baino sendoagoak dira. | ɟawnɡ'ojkoaɾen eʃ'istentʂia on'artʂeko ar'aʂoʝak k'eʂka er'aðikalak plant'eatʂeko βaɲo send'oaɣoak diɾ'a. |
Maisuak bere helburua lortuko balu, kezkak fundamenturik gabe geratuko lirateke eta ikertzaileak proposizio balidoak izango lituzke, ezbairik gabekoak. | m'ajsuak beɾ'e 'elβuɾua lort'uko βal'u, k'eʂkak fund'amentuɾik ɡaβ'e ɣeɾ'atuko liɾ'ateke eta 'ikertʂaʎeak prop'osiʂio βal'iðoak iʂ'anɡo lit'uʂke, eʂb'ajɾik ɡaβ'ekoak. |
Descartesek beste ebidentzia bat ere defendatzen du : askatasuna. | desk'artesek b'este eβ'iðentʂia βat eɾ'e ðef'endatʂen du: ask'atasuna. |
Bera libre dago eta bere askatasuna praktikan jar dezake ; ikerketa boluntarioa da eta askea. | b'eɾa liβr'e ðaɣ'o eta βeɾ'e ask'atasuna prakt'ikan ɟ'ar deʂ'ake; ik'erketa βol'untaɾioa ð'a eta ask'ea. |
Ezagutzen multzoa arbolarekin alderatzen du eta sustraiak metafisikoak dira, zurtoina fisika eta adar garrantzitsuenak arte martzialak - garrantzi handikoak, gizakiaren lana gutxitzen lagunduko dutelako -, medikuntza eta morala. | eʂ'aɣutʂem multʂ'oa arb'olaɾekin ald'eɾatʂen du eta sustr'aʝak met'afisikoak diɾ'a, ʂurt'oɲa fis'ika eta að'ar ɡar'antʂitsuenak art'e martʂ'ialak- ɡar'antʂi 'andikoak, ɡiʂ'akiaɾen lan'a ɣutʃ'itʂen laɣ'unduko ðut'elako-, með'ikuntʂa eta moɾ'ala. |
Metafisika ezinbestekoa da, baina zuhaitzaren fruituak ez dira sustraietatik hartzen, adarretatik baizik. | met'afisika eʂ'imbestekoa ð'a, baɲa ʂu'ajtʂaɾen frujt'uak eʂ t'iɾa sustr'aʝetatik 'artʂen, að'aretatik bajʂ'ik. |
Errealitate batetik bestera joan ahal izateko, gorputzetik arimara edo alderantziz, Descartesen ustez, gurin pineala dugu zerebroan eta hortxe elkartzen dira bi substantziak. | er'ealitate βat'etik best'eɾa ʝ'oan a'al iʂ'ateko, ɡ'orputʂetik 'aɾimaɾa eðo ald'eɾantʂiʂ, desk'artesen ust'eʂ, ɡuɾ'im piɲ'eala ðuɣ'u ʂeɾ'eβroan eta 'ortʃe elk'artʂen diɾ'a β'i suβst'antʂiak. |
Gainera, bi substantzia mota daude : infinitua eta finitua. | ɡaɲ'eɾa, b'i suβst'antʂia mot'a ðawð'e: inf'initua eta fin'itua. |
Infinitua Jaungoikoa da, izaki perfektua edo infinitua. | inf'initua ʝawnɡ'ojkoa ð'a, iʂ'aki perf'ektua eðo inf'initua. |
Ohikoa da Descartesek Jaungoikoa egia bermatzeko sartu zuela bere metafisikan pentsatzea, baina horrek zirkuluaren arazora garamatza. | o'ikoa ð'a ðesk'artesek ɟawnɡ'ojkoa 'eɣia βerm'atʂeko sart'u ʂu'ela βeɾ'e met'afisikam pents'atʂea, baɲa 'orek ʂ'irkuluaɾen aɾ'aʂoɾa ɣaɾ'amatʂa. |
Ateoarentzat, testu sakratuak alferrikakoak dira eta, ebidentziaz ere kezka duenarentzat, alegatu ebidenteena ere ez litzateke nahikoa izango. | at'eoaɾentʂat, test'u sakr'atuak alf'erikakoak diɾ'a et'a, eβ'iðentʂiaʂ eɾ'e k'eʂka ðu'enaɾentʂat, al'eɣatu eβ'iðenteena eɾ'e e l'itʂateke na'ikoa iʂ'anɡo. |
Bi oinarrizko erantzun daude : edo ez dakigu edo proba dialektiko bat da. | b'i oɲ'ariʂko eɾ'antʂun dawð'e: eðo eʂ t'akiɣu eðo proβ'a ði'alektiko βat d'a. |
Descartes ez zen Jaungoikoaren existentzia frogatzen saiatu eta kezkaren oinarriari egin zion so. | desk'artes e tʂ'en ɟawnɡ'ojkoaɾen eʃ'istentʂia froɣ'atʂen saʝ'atu eta k'eʂkaɾen oɲ'ariaɾi eɣ'in ʂi'on s'o. |
Eszeptikoak proposatutako kezka eta ikertzen ari garena unibertsala da, baina bi galdera planteatzen ditu. | esθ'eptikoak prop'osatutako k'eʂka eta ik'ertʂen aɾ'i ɣaɾ'ena un'iβertsala ð'a, baɲa β'i ɣ'aldeɾa plant'eatʂen dit'u. |
Maria Salomea ese ka a o de o uve bikoitza ese ka a ze u erre i e, Marie Curie izendeiturez ezaguna, zientzialaria izan zen. | maɾ'ia sal'omea es'e k'a 'a 'o ð'e 'o uβ'e βik'ojtʂa es'e k'a 'a ʂe 'u er'e 'i 'e, maɾ'ie kuɾ'ie iʂ'endejtuɾeʂ eʂ'aɣuna, ʂi'entʂialaɾia iʂ'an ʂen. |
Erradiologia arloan aitzindaria izan zen, eta lehena izan zen bi arlo desberdinetan Nobel saria lortu zuena. | er'aðioloɣia 'arloan ajtʂ'indaɾia iʂ'an ʂen, eta le'ena iʂ'an ʂem b'i 'arlo ðesb'erdiɲetan noβ'el saɾ'ia lort'u ʂu'ena. |
Gainera, Parisko Unibertsitatean lehenengo emakume katedraduna izan zen. | ɡaɲ'eɾa, paɾ'isko un'iβertsitatean le'enenɡo em'akume kat'eðraðuna iʂ'an ʂen. |
Parisko eta barsobiako Curie Institutuak eratu zituen. | paɾ'isko eta βars'oβiako kuɾ'ie ist'itutuak eɾ'atu ʂit'uen. |
Ezkutuan ikasi zuen barsobiako Aaunibertsitate flotanteaan eta bere formazio zientifikoa hasi zuen hiri horretan. mila zortziehun eta laurogeita hamaikagarren urtean bere ahizpa Bronislawa Duska jarraitu zuen Parisera, bertan bere ikasketak amaitu eta lan zientifiko bikainak burutu zituen. mila bederatziehun eta hiruko... | eʂk'utuan ik'asi ʂu'em bars'oβiako a'awniβertsitate flot'anteaan eta βeɾ'e form'aʂio ʂi'entifikoa asi ʂu'en 'iɾi 'oretan. miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'amajkaɣaren urt'eam beɾ'e a'iʂpa βron'islawa ðusk'a ʝar'ajtu ʂu'em paɾ'iseɾa, b'ertam beɾ'e ik'asketak am'ajtu eta l'an ʂi'entifiko βik'aɲak buɾ'utu ʂit'uen. miʎ'a ... |
Frantziako herritartasuna jaso eta Frantzia aberritzat onartu arren, inoiz ez zuen bere Poloniako nortasuna galdu ; bere alabei ama hizkuntza irakatsi zien eta Poloniara bisitak egitera eramaten zituen. | frantʂ'iako 'eritartasuna ʝ'aso eta frantʂ'ia aβ'eritʂat on'artu ar'en, iɲ'ojʂ e tʂ'uem beɾ'e pol'oniako nort'asuna ɣald'u; beɾ'e al'aβej am'a 'iʂkuntʂa iɾ'akatsi ʂi'en eta pol'oniaɾa βis'itak eɣ'iteɾa eɾ'amaten ʂit'uen. |
Bere aurkikuntzek biltzen dute erradioaktibitateari buruzko lehen ikasketak, isotopo erradioaktiboak isolatzeko teknikak eta bi elementuren aurkikuntza apolonioa eta radioaa. | beɾ'e awrk'ikuntʂek b'iltʂen dut'e er'aðioaktiβitateaɾi βuɾ'uʂko le'en ik'asketak, is'otopo er'aðioaktiβoak is'olatʂeko tekn'ikak eta β'i el'ementuɾen awrk'ikuntʂa ap'olonioa eta r'aðioaa. |
Parisen eta barsobian Curie institutua sortu zuen, gaur egun medikuntza ikerketen zentro garrantzitsuenen artean mantentzen dena. | paɾ'isen eta βars'oβian kuɾ'ie ist'itutua sort'u ʂu'en, ɡ'awr eɣ'um með'ikuntʂa 'ikerketen ʂentr'o ɣar'antʂitsuenen art'eam mant'entʂen den'a. |
Anemia aplasikoa sortu zitzaion, ziur aski, denbora luzean bere poltsikoetan gordetzen zituen saiohodien erradiazioarengatik eta Lehen Mundu Gerran sortutako Aunitate mugikorren ixa izpiengatik. | an'emia apl'asikoa sort'u ʂitʂ'aʝon, ʂi'ur ask'i, d'emboɾa luʂ'eam beɾ'e polts'ikoetan ɡord'etʂen ʂit'uen s'aʝooðien er'aðiaʂioaɾenɡatik eta le'em mund'u ɣer'an sort'utako awn'itate muɣ'ikoren iʃ'a iʂp'ienɡatik. |
mila zortziehun eta hirurogeita zazpiko azaroaren zazpian jaio zen, barsobian. uve bikoitza a a de i grekoa ese a a uve bikoitza ese ka a o de o uve bikoitza ese ka i eta BronisAawa Boguskaren bosgarren alaba zen. uve bikoitza a a de i grekoa ese a a uve bikoitza ese ka a o de o uve bikoitza ese ka i fisika eta matemat... | miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta ʂ'aʂpiko aʂ'aɾoaɾen ʂ'aʂpian ɟaʝ'o ʂen, bars'oβian. uβ'e βik'ojtʂa 'a 'a ð'e 'i ɣrek'oa es'e 'a 'a uβ'e βik'ojtʂa es'e k'a 'a 'o ð'e 'o uβ'e βik'ojtʂa es'e k'a 'i eta βron'isaawa βoɣ'uskaɾem bosɡ'aren al'aβa ʂ'en. uβ'e βik'ojtʂa 'a 'a ð'e 'i ɣrek'oa es'e 'a 'a uβ'e βik'ojtʂa es'e k'a 'a... |
Aitaren aldetik eta amaren aldetik, familiak jabetza eta fortunak galdu zituzten Poloniako independentzia berreskuratzeko helburuaz abertzaleekin parte hartzeagatik. Horrek ondorengo belaunaldia kondenatu zuen, Maria eta bere anaiarrebak, bizitza aurrera ateratzeko borroka zaila izatera. Mariaren aitaren aldeko aitona,... | ajt'aɾen ald'etik eta am'aɾen ald'etik, fam'iliak ɟaβ'etʂa eta fort'unak ɡald'u ʂit'uʂtem pol'oniako ind'ependentʂia βer'eskuɾatʂeko 'elβuɾuaʂ aβ'ertʂaleekim p'arte 'artʂeaɣatik. 'orek ond'oɾenɡo βel'awnaldia kond'enatu ʂu'en, maɾ'ia eta βeɾ'e an'aʝareβak, biʂ'itʂa 'awreɾa at'eɾatʂeko βor'oka ʂaʎ'a iʂ'ateɾa. maɾ'iaɾen ... |
Kolapso baten ondoren, ziurrenik depresio baten ondorioz, Ahurrengo urtea baserri baten pasatu zuen aitaren senideekin, eta ondorengoa barsobian aitarekin, bertan tutoretza batzuk eginaz. | kol'apso βat'en ond'oɾen, ʂi'urenik depr'esio βat'en ond'oɾioʂ, a'urenɡo urt'ea β'aseri βat'em pas'atu ʂu'en ajt'aɾen sen'iðeekin, eta ond'oɾenɡoa βars'oβian ajt'aɾekin, b'ertan tut'oɾetʂa β'atʂuk eɣ'iɲaʂ. |
Emakumea zitzaielako goi mailako hezkuntzako instituzioetan matrikulatzea, bera eta bere arreba BronisAawa flin Unibertsitate klandestinoan hartu zuten parte. | em'akumea ʂitʂ'aʝelako ɣ'oj maʎ'ako 'eʂkuntʂako ist'ituʂioetam matr'ikulatʂea, b'eɾa eta βeɾ'e ar'eβa βron'isaawa fl'in un'iβertsitate kland'estiɲoan 'artu ʂut'em p'arte. |
BronisAawa Parisen mediku ikasketak egiten zituen bitartean berak laguntza ekonomikoa emango zion, eta ondorengo bi urteetan trukean alderantziz egingo zuten. | bron'isaawa paɾ'isem m'eðiku ik'asketak eɣ'iten ʂit'uem bitarteam beɾ'ak laɣ'untʂa ek'onomikoa em'anɡo ʂi'on, eta ond'oɾenɡo β'i 'urteetan truk'ean ald'eɾantʂiʂ eɣ'inɡo ʂut'en. |
Horri lotuta, Mariak etxeko tutore kargua hartu zuen lehenik barsobiako etxeko baten, eta gero bi urtez eszukin bere aitaren senideak ziren Aorawskistarren etxean. | 'ori lot'uta, maɾ'iak etʃ'eko tut'oɾe karɡ'ua 'artu ʂu'en le'enik bars'oβiako etʃ'eko βat'en, eta ɣeɾ'o β'i urt'eʂ esʂ'ukim beɾ'e ajt'aɾen sen'iðeak ʂiɾ'en a'oɾawskistaren etʃ'ean. |
Gurasoek ez zuten onartu dirurik ez zuen senide batekin ezkontzea, eta Kazimierzek ezin izan zuen ezer egin horren aurka. | ɡuɾ'asoek e tʂ'uten on'artu ð'iɾuɾik e tʂ'uen sen'iðe βat'ekin eʂk'ontʂea, eta kaʂ'imierʂek eʂ'in iʂ'an ʂu'en eʂ'er eɣ'in 'oren awrk'a. |
Kazimierzeki laster doktoregoa lortu zuen, eta karrera akademikoa matematikari bezala jarraitu zuen, KrakA uve bikoitza Unibertsitateko katedradun eta errektore izatera heldu arte. | kaʂ'imierʂeki l'aster dokt'oɾeɣoa lort'u ʂu'en, eta kar'eɾa ak'aðemikoa mat'ematikaɾi βeʂ'ala ʝar'ajtu ʂu'en, krak'a uβ'e βik'ojtʂa un'iβertsitateko kat'eðraðun eta er'ektoɾe iʂ'ateɾa eldu art'e. |
mila zortziehun eta laurogeita hamargarren urte hasieran, BronisAawa - hilabete batzuk lehenago kazimier DAuski poloniar medikua eta aktibista sozial eta politikoarekin ezkondu zena - Mariari Parisera joateko gonbidapena egin zion. | miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'amarɡaren 'urte 'asieɾan, bron'isaawa- 'iʎaβete β'atʂuk le'enaɣo kaʂ'imier dawsk'i pol'oniar m'eðikua eta akt'iβista soʂ'ial eta pol'itikoaɾekin eʂk'ondu ʂen'a- maɾ'iaɾi paɾ'iseɾa ʝo'ateko ɣomb'iðapena eɣ'in ʂi'on. |
Uko egin zion, ezin baitzuen unibertsitateko irakaskuntza ordaindu, izan ere, urtebete eta erdi beharko lituzke beharrezko dirua aurrezteko. | uk'o eɣ'in ʂi'on, eʂ'im bajtʂ'uen un'iβertsitateko iɾ'akaskuntʂa ord'ajndu, iʂ'an eɾ'e, urt'eβete eta erd'i βe'arko lit'uʂke βe'areʂko ð'iɾua awr'eʂteko. |
Baina aitaren laguntza izaten zuen, berriro postu hobeago bat lortu zuelako. | baɲa ajt'aɾen laɣ'untʂa iʂ'aten ʂu'en, ber'iɾo post'u 'oβeaɣo βat lort'u ʂu'elako. |
Denbora guztian, bere buruari irakasten jarraitu zuen, liburuak irakurtzen, gutunak trukatzen eta tutoretzak bere kasa egiten. | d'emboɾa ɣuʂt'ian, beɾ'e βuɾ'uaɾi iɾ'akasten ɟar'ajtu ʂu'en, liβ'uɾuak iɾ'akurtʂen, ɡut'unak truk'atʂen eta tut'oɾetʂak beɾ'e kas'a eɣ'iten. |
Tutoretzak egin ondoren flin Unibertsitatean ikasten zuen, eta prestakuntza zientifiko praktikoa hasi zuen Industria eta Nekazaritza Museoko laborategi kimikoan, barsobiako Alde Zaharretik gertu. | tut'oɾetʂak eɣ'in ond'oɾen fl'in un'iβertsitatean ik'asten ʂu'en, eta prest'akuntʂa ʂi'entifiko prakt'ikoa asi ʂu'en ind'ustria eta nek'aʂaɾitʂa mus'eoko laβ'oɾateɣi k'imikoan, bars'oβiako ald'e ʂa'aretik ɡert'u. |
mila zortziehun eta laurogeita hamaikaren amaieran Polonia utzi eta Frantziarako bidea hartu zuen. | miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'amajkaɾen am'aʝeɾam pol'onia 'utʂi eta frantʂ'iaɾako βið'ea 'artu ʂu'en. |
Parisen, Mariak bere arreba eta koinatuen etxean aurkitu zuen aterpea, atiko bat alokatu arte Aunibertsitatetik gertuago, Latin auzoan. | paɾ'isen, maɾ'iak beɾ'e ar'eβa eta koɲ'atuen etʃ'ean awrk'itu ʂu'en at'erpea, at'iko βat al'okatu art'e awn'iβertsitatetik ɡert'uaɣo, lat'in 'awʂoan. |
Parisko Unibertsitatean fisika, kimika, eta matematika ikasketetan matrikulatu zenBere baliabide apalekin iraun zuen bizirik, negu hotzetan zituen arropa guztiak aldean jantzita epel mantentzeko. | paɾ'isko un'iβertsitatean fis'ika, k'imika, eta mat'ematika ik'asketetam matr'ikulatu ʂemb'eɾe βal'iaβiðe ap'alekin iɾ'awn ʂu'em biʂ'iɾik, neɣ'u 'otʂetan ʂit'uen ar'opa ɣuʂt'iak ald'ean ɟantʂ'ita ep'el mant'entʂeko. |
Ikasketetan hain gogor zentratu zen, batzuetan jatea ere ahaztu egiten zitzaiola. | ik'asketetan 'ajn ɡoɣ'or ʂentr'atu ʂen, batʂ'uetan ɟat'ea eɾ'e a'aʂtu eɣ'iten ʂitʂ'aʝola. |
ese ka a o de o uve bikoitza ese ka a ka egunean zehar ikasi zuen, eta iluntzetan klaseak ematen zituen, ozta ozta bizitzeko lain irabaziz. mila zortziehun eta laurogeita hamahiruan fisikan lizentziatu zen, promozioko lehena izanik. | es'e k'a 'a 'o ð'e 'o uβ'e βik'ojtʂa es'e k'a 'a k'a eɣ'unean ʂe'ar ik'asi ʂu'en, eta iʎ'untʂetan kl'aseak em'aten ʂit'uen, oʂt'a oʂt'a βiʂ'itʂeko l'ajn iɾ'aβaʂiʂ. miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'amaiɾuan fis'ikan liʂ'entʂiatu ʂen, prom'oʂioko le'ena iʂ'anik. |
Eta Gabriel lipman katedradunaren laborategi industrial baten hasi zen lanean. | eta ɣaβr'iel lipm'an kat'eðraðunaɾen laβ'oɾateɣi ind'ustrial βat'en asi ʂen lan'ean. |
Bien bitartean, Pariseko Unibertsitatean ikasten jarraitu zuen, eta beka bati esker mila zortziehun eta laurogeita hamalauan bigarren titulu bat lortzeko gai izan zen, matematikan lizentziatuz promozioko bigarrena geratuz. | bi'em bitartean, paɾ'iseko un'iβertsitatean ik'asten ɟar'ajtu ʂu'en, eta βek'a βat'i esk'er miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'amalawam biɣ'aren tit'ulu β'at lortʂ'eko ɣ'aj iʂ'an ʂen, mat'ematikan liʂ'entʂiatuʂ prom'oʂioko βiɣ'arena ɣeɾ'atuʂ. |
Pierre Curie Parisko Hiriko Fisika Industrialeko eta Kimikako Goi Mailako Institutuko irakaslea zen. | pi'ere kuɾ'ie paɾ'isko 'iɾiko fis'ika ind'ustrialeko eta k'imikako ɣ'oj maʎ'ako ist'itutuko iɾ'akaslea ʂ'en. |
Pierren laborategia handiegia ez izan arren, Marieri lekua utzi ahal zion Alanean hasteko. | pi'eren laβ'oɾateɣia 'andieɣia 'eʂ iʂ'an ar'en, maɾ'ieɾi l'ekua 'utʂi a'al ʂi'on al'anean 'asteko. |
Doktoretza tesia eta radioaren aurkikuntza. | dokt'oɾetʂa t'esia eta r'aðioaɾen awrk'ikuntʂa. |
mila zortziehun eta laurogeita hamabostean, willeln roentgenek ixa izpien existentzia aurkitu zuen, nahiz eta oraindik ez zen ulertu haien produkzioaren mekanismoa. mila zortziehun eta laurogeita hamaseian, Henri Becquerelek aurkitu zuen uranio gatzek ixa izpien ahalmen barneratzaileen antza zuten izpiak igortzen zituz... | miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'amaβostean, ujʎ'eln ro'entɡenek iʃ'a iʂp'ien eʃ'istentʂia awrk'itu ʂu'en, n'aiʂ eta oɾ'ajndik e tʂ'en ul'ertu 'aʝem proð'ukʂioaɾem mek'anismoa. miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'amaseʝan, 'enri βekk'eɾelek awrk'itu ʂu'en uɾ'anio ɣatʂ'ek iʃ'a iʂp'ien a'almem barn'eɾatʂaʎeen antʂ'a ʂut'e... |
Frogatu zuen erradiazio hau, fosforeszentzia ez bezala, kanpoko energia iturri baten mende ez zegoela, baizik eta ematen zuela uraniotik berez sortzen zela. | froɣ'atu ʂu'en er'aðiaʂio 'aw, fosf'oɾesʂentʂia 'eʂ beʂ'ala, kamp'oko en'erɡia it'uri βat'em mend'e 'eʂ ʂeɣ'oela, bajʂik eta em'aten ʂu'ela uɾ'aniotik beɾ'eʂ s'ortʂen ʂel'a. |
Hamabost urte lehenago, senarrak eta bere anaiak elektrometroaren bertsio bat garatu zuten, karga elektrikoa neurtzeko gailu sentikorra. | 'amaβost 'urte le'enaɣo, sen'arak eta βeɾ'e an'aʝak el'ektrometroaɾem berts'io β'at ɡaɾ'atu ʂut'en, karɡ'a el'ektrikoa newrtʂ'eko ɣaʎ'u sent'ikora. |
Bere hipotesia zen erradiazioa ez zela molekulen elkarrekintza batzuen emaitza izan, baizik eta atomo berarengandik etorri behar zela. | beɾ'e 'ipotesia ʂ'en er'aðiaʂioa e tʂ'ela mol'ekulen elk'arekintʂa βatʂ'uen em'ajtʂa iʂ'an, bajʂik eta at'omo β'eɾaɾenɡandik et'ori βe'ar ʂ'ela. |
Hipotesi hau urrats garrantzitsua izan zen atomoak zatiezinak zirela suposatzeko. | 'ipotesi 'aw ur'as ɡar'antʂitsua iʂ'an ʂen at'omoak ʂ'atieʂiɲak ʂiɾ'ela sup'osatʂeko. |
Curietarrek ez zuten prestatutako laborategi bat ; eta ikerketa gehienak e ese pe ze i ondoan zegoen egokitutako estalpe baten egin ziren. | kuɾ'ietarek e tʂ'utem prest'atutako laβ'oɾateɣi β'at; eta ik'erketa ɣe'ienak 'e es'e p'e ʂe 'i ond'oan ʂeɣ'oen eɣ'okitutako est'alpe βat'en eɣ'in ʂiɾ'en. |
Estalpea, aurretik medikuntza eskolako hilotzen disekzio gela izandakoa, eskas aireztatuta zegoen eta ez zegoen inpermeabilizatuta ere. | est'alpea, 'awretik með'ikuntʂa esk'olako 'iʎotʂen dis'ekʂio ɣ'ela iʂ'andakoa, esk'as ajɾ'eʂtatuta ʂeɣ'oen eta e tʂ'eɣoen imp'ermeaβiliʂatuta eɾ'e. |
e ese pe ze ik ez zuen bere ikerkuntza diruz babesten, baina laguntzak jaso zituzten metalurgia eta meatzaritza konpainietatik, eta gobernuko hainbat erakundetatik. | 'e es'e p'e ʂe 'ik e tʂ'uem beɾ'e ik'erkuntʂa ð'iɾuʂ baβ'esten, baɲa laɣ'untʂak ɟ'aso ʂit'uʂtem met'alurɡia eta me'atʂaɾitʂa komp'aɲietatik, eta ɣoβ'ernuko ajmbat eɾ'akundetatik. |
Azterketa sistematikoak egiteko Meriek bi uranio mineral erabiltzen zituen, pitblende eta torbernite. Haren elektrometroak pitblende uranioa bera baino lau aldiz aktiboagoa zela erakutsi zuen, eta txalkolite bi aldiz aktiboagoa. Ondorioztatu zuen, lehenagoko uranio kantitatea jarduerarekin erlazionatzen bazen ere, bi m... | aʂt'erketa sist'ematikoak eɣ'iteko meɾ'iek b'i uɾ'anio miɲ'eɾal eɾ'aβiltʂen ʂit'uen, pitbl'ende eta torb'ernite. 'aɾen el'ektrometroak pitbl'ende uɾ'anioa β'eɾa βaɲo l'aw ald'iʂ akt'iβoaɣoa ʂ'ela eɾ'akutsi ʂu'en, eta tʃalk'olite β'i ald'iʂ akt'iβoaɣoa. ond'oɾioʂtatu ʂu'en, le'enaɣoko uɾ'anio kant'itatea ʝard'ueɾaɾekin ... |
Reidek idatzi zuenez, ikerketaren ideia Marierena izan zela, inork ez ziola lagundu formulatzen, eta senarraren iritzia kontutan hartu bazuen ere, argi zuen bere jabetzakoa zela. | rejð'ek ið'atʂi ʂu'eneʂ, ik'erketaɾen ið'eʝa maɾ'ieɾena iʂ'an ʂel'a, iɲ'ork 'eʂ ʂi'ola laɣ'undu form'ulatʂen, eta sen'araɾen iɾ'itʂia k'ontutan 'artu βaʂ'uen eɾ'e, arɡ'i ʂu'em beɾ'e ʝaβ'etʂakoa ʂ'ela. |
Geroago, bi aldiz azpimarratu zuen senarraren biografian, anbiguotasunik txikienik ere ez zegoela ziurtatzeko. | ɡeɾ'oaɣo, b'i ald'iʂ aʂp'imaratu ʂu'en sen'araɾem bi'oɣrafian, amb'iɣuotasunik tʃik'ienik eɾ'e 'eʂ ʂeɣ'oela ʂi'urtatʂeko. |
Litekeena da bere ibilbidearen hasierako fase honetan konturatu zela. zientzialari askok zaila izango zutela sinestea, emakume bat gai izan zitekeela jatorrizko lan bateko arduraduna izatea. | lit'ekeena ð'a βeɾ'e iβ'ilβiðeaɾen 'asieɾako fas'e 'onetan kont'uɾatu ʂel'a. ʂi'entʂialaɾi 'askok ʂaʎ'a iʂ'anɡo ʂut'ela sin'estea, em'akume βat ɡ'aj iʂ'an ʂit'ekeela ʝat'oriʂko l'am bat'eko ard'uɾaðuna iʂ'atea. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.