text stringlengths 25 5.42k | phonemes stringlengths 19 5.93k |
|---|---|
Egiptoko lehen dinastien garaian eta Homeroren garaiko Grezian brontzea erabiltzen zen, gaur egun burdina erabiliko litzatekeen lekuetan. | eɣ'iptoko le'en din'astien ɡaɾ'aʝan eta 'omeɾoɾen ɡaɾ'ajko ɣreʂ'iam brontʂ'ea eɾ'aβiltʂen ʂen, ɡ'awr eɣ'um burd'iɲa eɾ'aβiliko litʂ'atekeen l'ekuetan. |
Ospe handia izan zuten feniziarrek brontze lanetan ; oso bakezaleak izanik ere, beraiek egiten zituzten brontzezko armarik onenak. | osp'e 'andia iʂ'an ʂut'en fen'iʂiarek brontʂ'e lan'etan; os'o β'akeʂaleak iʂ'anik eɾ'e, beɾ'aʝek eɣ'iten ʂit'uʂtem brontʂ'eʂko 'armaɾik on'enak. |
Burdina lortzea eta lantzea zaila eta neketsua zenez, hasieran gutxi erabili bazen ere, garrantzi handiko metala izango zen gero. | burd'iɲa lortʂ'ea eta lantʂ'ea ʂaʎ'a eta nek'etsua ʂen'eʂ, 'asieɾan ɡ'utʃi eɾ'aβili βaʂ'en eɾ'e, ɡar'antʂi 'andiko met'ala iʂ'anɡo ʂen ɡeɾ'o. |
Burdin Aroan ikasi zen altzairua egiten, garai honetan jakin zen bere gogortasuna tenplearekin hobetzen zela eta saio bat baino gehiago egin zen aarrakastaz askotana herdoiltzetik babesteko. | burd'in aɾ'oan ik'asi ʂen altʂ'ajɾua eɣ'iten, ɡaɾ'aj 'onetan ɟ'akin ʂem beɾ'e ɣoɣ'ortasuna templ'eaɾekin 'oβetʂen ʂel'a eta s'aʝo βat baɲo ɣ'eiaɣo eɣ'in ʂen a'arakastaʂ ask'otana 'erdojltʂetik baβ'esteko. |
Kristo aurreko seiehungarren urtean Greziako filosofoek ondo bereizita zituzten teknika eta erlijioa, eta ordurako galdezka hasiak ziren unibertsoa zerez osatua ote zegoen. | kr'isto awr'eko seʝ'eunɡaren urt'ean ɡreʂ'iako fil'osofoek 'ondo βeɾ'ejʂita ʂit'uʂten tekn'ika eta erl'ixioa, eta 'orduɾako ɣald'eʂka asiak ʂiɾ'en un'iβertsoa ʂeɾ'eʂ os'atua ot'e ʂeɣ'oen. |
Aristoteles Estagirakoa izan zen filosoforik ezagunena garai horretan ; filosofo haren ustez lau substantzia ziren materia osatzen zutenak : lurra, airea, sua eta ura. | aɾ'istoteles est'aɣiɾakoa iʂ'an ʂen fil'osofoɾik eʂ'aɣunena ɣaɾ'aj 'oretan; fil'osofo 'aɾen ust'eʂ l'aw suβst'antʂia ʂiɾ'em mat'eɾia os'atʂen ʂut'enak: lur'a, ajɾ'ea, su'a eta uɾ'a. |
Horiek elkartuz, substantzia guztiak sor zitezkeen baina horretarako beste lau hastapenen laguntza behar zen : beroa, hotza, hezetasuna eta lehortasuna. | 'oɾiek elk'artuʂ, suβst'antʂia ɣuʂt'iak s'or ʂit'eʂkeem baɲa 'oretaɾako β'este l'aw 'astapenen laɣ'untʂa βe'ar ʂen: b'eɾoa, 'otʂa, 'eʂetasuna eta le'ortasuna. |
Aristoteles baino lehenagoko Demokrito Abderakoak materiaren ezjarraitasuna defendatu zuen lehenengo aldiz, eta materia atomoz osatuta zegoela esan zuen, materia zatiezinez, alegia. | aɾ'istoteles baɲo le'enaɣoko ðem'okrito abd'eɾakoak mat'eɾiaɾen eʂɟ'arajtasuna ðef'endatu ʂu'en le'enenɡo ald'iʂ, eta mat'eɾia at'omoʂ os'atuta ʂeɣ'oela es'an ʂu'en, mat'eɾia ʂ'atieʂiɲeʂ, aleɣia. |
Atomoak betikoak dira, zatiezinak eta denak izaera berekoak, nahiz eta atomoaren forma, kokapena eta ordena desberdinak diren materialaren arabera. | at'omoak bet'ikoak diɾ'a, ʂ'atieʂiɲak eta ð'enak iʂ'aeɾa βeɾ'ekoak, n'aiʂ eta at'omoaɾen form'a, kok'apena eta ord'ena ðesb'erdiɲak diɾ'em mat'eɾialaɾen aɾ'aβeɾa. |
Haren jarraitzaileek ez zuten ideia hori onartu, gaur egungo pentsamoldearekin bat badator ere. | 'aɾen ɟar'ajtʂaʎeek e tʂ'uten ið'eʝa oɾi on'artu, ɡ'awr eɣ'unɡo pents'amoldeaɾekim bat bað'ator eɾ'e. |
Kristo aurreko hirurehungarren urtean Greziako zientzia Alexandriara joan zen eta laurehungarren urtearen inguruan berriz, Erromara. | kr'isto awr'eko 'iɾuɾeunɡaren urt'ean ɡreʂ'iako ʂi'entʂia al'eʃandriaɾa ʝ'oan ʂen eta lawɾ'eunɡaren urt'eaɾen inɡ'uɾuam ber'iʂ, er'omaɾa. |
Erromatarrak, gerlari porrokatuak eta eraikitzaile handiak, praktikoak eta estoikoak, ez ziren gai izan grekoek utzitakoari segitzeko. | er'omatarak, ɡerl'aɾi por'okatuak eta eɾ'ajkitʂaʎe 'andiak, prakt'ikoak eta est'ojkoak, e tʂ'iɾen ɡ'aj iʂ'an ɡrek'oek 'utʂitakoaɾi seɣ'itʂeko. |
zazpigarren mendean izan zuen alkimiak bere garairik oparoena. | ʂ'aʂpiɣarem mend'ean iʂ'an ʂu'en alk'imiak beɾ'e ɣaɾ'ajɾik op'aɾoena. |
Metalak alkimistentzat hiru gairen hastapenen nahastea ziren : merkurioaren metalikotasuna eta hegazkortasuna, sufrearen errekortasuna, eta gatzaren disolbagarritasuna eta sendotasuna. | met'alak alk'imistentʂat 'iɾu ɣajɾ'en 'astapenen na'astea ʂiɾ'en: merk'uɾioaɾem met'alikotasuna eta 'eɣaʂkortasuna, sufr'eaɾen er'ekortasuna, eta ɣatʂ'aɾen dis'olβaɣaritasuna eta send'otasuna. |
Filosofiaharria, beraz, alkimista guztien helburu bihurtu zen, harri hartaz edozein substantzia urre bihurtzeaz gainera, gizakiak betiko gaztetasuna eta edertasuna, eta hilezkortasuna ere lor baitzitzakeen, haren infusioa edanez gero. | fil'osofiaaria, beɾaʂ, alk'imista ɣuʂt'ien 'elβuɾu βi'urtu ʂen, 'ari 'artaʂ eð'oʂejn suβst'antʂia ur'e βi'urtʂeaʂ ɡaɲ'eɾa, ɡiʂ'akiak bet'iko ɣaʂt'etasuna eta eð'ertasuna, eta 'iʎeʂkortasuna eɾ'e l'or bajtʂ'itʂakeen, 'aɾen inf'usioa eð'aneʂ ɡeɾ'o. |
Ez da harritzekoa beraz, zaharrak, gaixoak eta elbarriak elixir horren bila ibili izana. | eʂ t'a 'aritʂekoa βeɾaʂ, ʂa'arak, ɡajʃ'oak eta elβ'ariak el'iʃir 'orem biʎ'a iβ'iʎi iʂ'ana. |
Jainkoak aukeratuak omen ziren alkimistak, materiaren eraldatzearen sekretuak ezagutzeko, eta sinbolo eta ikur ezezagunen bidez idazten zituzten beren aurkikuntzak. | ɟ'ajnkoak awk'eɾatuak om'en ʂiɾ'en alk'imistak, mat'eɾiaɾen eɾ'aldatʂeaɾen sekr'etuak eʂ'aɣutʂeko, eta simb'olo eta ik'ur eʂ'eʂaɣunem bið'eʂ ið'aʂten ʂit'uʂtem beɾ'en awrk'ikuntʂak. |
Ez ziren, ordea, beren helburua lortzera iritsi, baina, hala ere, artean ezezagunak ziren produktu askoren berri eman zuten, beste produktu asko lortzeko bideak zabaldu zituzten, aparatu asko diseinatu zutena Hori guztia oso lagungarria izan zen handik harako ikerkuntzan. | e tʂ'iɾen, ordea, beɾ'en 'elβuɾua lortʂ'eɾa iɾ'itsi, baɲ'a, 'ala eɾ'e, art'ean eʂ'eʂaɣunak ʂiɾ'em proð'uktu 'askoɾem ber'i em'an ʂut'en, b'este proð'uktu 'asko lortʂ'eko βið'eak ʂaβ'aldu ʂit'uʂten, ap'aɾatu 'asko ðis'eɲatu ʂut'ena oɾi ɣuʂt'ia os'o laɣ'unɡaria iʂ'an ʂen 'andik 'aɾako ik'erkuntʂan. |
Alkimisten artean aipagarriak dira Abu Musa Jabir i be ene hatxe a i grekoa i grekoa a ene, Alberto Handia, Tomas Akinokoa, Ramon Llull eta Arnaldo bilanoba, besteak beste. | alk'imisten art'ean ajp'aɣariak diɾ'a aβ'u mus'a xaβ'ir 'i β'e en'e 'atʃe 'a 'i ɣrek'oa 'i ɣrek'oa 'a en'e, alβ'erto 'andia, tom'as ak'iɲokoa, ram'on ʎ'uʎ eta arn'aldo βiʎ'anoβa, b'esteak b'este. |
Aurkikuntza asko ekarri zituzten, zalantzarik gabe, estxileren, priestleiren eta kabendixen esperientziek, baina flogistoaren teoriaren bidez azalpena ematearekin ondorengo aurrerapena galarazi zuten. | awrk'ikuntʂa 'asko ek'ari ʂit'uʂten, ʂal'antʂaɾik ɡaβ'e, estʃ'iʎeɾen, pri'estlejɾen eta kaβ'endiʃen esp'eɾientʂiek, baɲa floɣ'istoaɾen te'oɾiaɾem bið'eʂ aʂ'alpena em'ateaɾekin ond'oɾenɡo awr'eɾapena ɣal'aɾaʂi ʂut'en. |
Antoine Laurent laboisier izan zen flogistoaren teoria deuseztatu zuena, eta errekuntzaren benetako izaera finkatu. | ant'oɲe lawɾ'ent laβ'ojsier iʂ'an ʂen floɣ'istoaɾen te'oɾia ðews'eʂtatu ʂu'ena, eta er'ekuntʂaɾem ben'etako iʂ'aeɾa fink'atu. |
Diziplina arteko esparruen artean honako hauek daude : agrokimika, astrokimika, kimika atmosferikoa, ingeniaritza kimikoa, biologia kimikoa, kimioinformatika, ingurumenkimika, geokimika, kimika berdea, immunokimika, itsas kimika, materialen zientzia, mekanikakimika, kimika medikoa, biologia molekularra, nanoteknologia,... | diʂ'iplina art'eko esp'aruen art'ean 'onako awek dawð'e: aɣr'okimika, astr'okimika, k'imika atm'osfeɾikoa, inɡ'eniaɾitʂa k'imikoa, bi'oloɣia k'imikoa, kim'iojnformatika, inɡ'uɾumenkimika, ɡe'okimika, k'imika βerd'ea, im'unokimika, its'as k'imika, mat'eɾialen ʂi'entʂia, mek'anikakimika, k'imika með'ikoa, bi'oloɣia mol'e... |
Katagorri edo urtxintxak, zuhaitzetan bizi diren esziuridoen familiako ugaztun karraskari espezie ezberdinak dira. | kat'aɣori eðo urtʃ'intʃak, ʂu'ajtʂetam b'iʂi ðiɾ'en esʂ'iuɾiðoen fam'iliako uɣ'aʂtun kar'askaɾi esp'eʂie eʂb'erdiɲak diɾ'a. |
Ia edozein baso motatan bizi daitekeen arren, pagadi, harizti, amezti eta erkameztiak nahiago ditu artadiak baino. Baita urriztiak, eta lizarrez, haltzaz eta beste hainbat espeziez osatutako oihan nahasiak ere. Behar izanez gero, pinu eta ler gorrietan ere bizi daiteke. | 'ia eð'oʂejm b'aso mot'atam b'iʂi ðajt'ekeen ar'en, paɣ'aði, 'aɾiʂti, am'eʂti eta erk'ameʂtiak na'iaɣo ðit'u art'aðiak baɲ'o. bajta ur'iʂtiak, eta liʂ'areʂ, 'altʂaʂ eta β'este ajmbat esp'eʂieʂ os'atutako oj'an na'asiak eɾ'e. be'ar iʂ'aneʂ ɡeɾ'o, piɲ'u eta l'er ɡor'ietan eɾ'e β'iʂi ðajt'eke. |
Habia, zenbait hegaztiren antzera eraikitzen dute, nahiz eta hauek gehiago ixten duten. Gehienetan bi sarrerairteera sortzen dute, bat goialdean, estuagoa dena, badaezpadakoa. Erditu baino lehen balizko eraso batez babesteko bigarren habia sortzen dute. | 'aβia, ʂemb'ajt 'eɣaʂtiɾen antʂ'eɾa eɾ'ajkitʂen dut'e, n'aiʂ eta awek ɡ'eiaɣo 'iʃten dut'en. ɡe'ienetam b'i sar'eɾajrteeɾa s'ortʂen dut'e, b'at ɡoʝ'aldean, est'uaɣoa ð'ena, bað'aeʂpaðakoa. erd'itu βaɲo le'em bal'iʂko eɾ'aso βat'eʂ baβ'esteko βiɣ'aren 'aβia s'ortʂen dut'e. |
Gehien bat karraskaria da, beraz, intxaurrak, ezkurrak eta abar jaten ditu ; dena den, goseak jota egonik eta zer jan aurkitu ezinean badabil, txorien arrautzak eta baita txorikumeak ere jan ohi ditu. | ɡe'iem b'at kar'askaɾia ð'a, beɾaʂ, intʃ'awrak, eʂk'urak eta aβ'ar ʝ'aten dit'u; d'ena ð'en, ɡos'eak ɟ'ota eɣ'onik eta ʂ'er ʝ'an awrk'itu eʂ'iɲeam bað'aβil, tʃoɾ'ien ar'awtʂak eta βajta tʃoɾ'ikumeak eɾ'e ʝ'an o'i ðit'u. |
Europan zuhaitzetan bera bezain trebea denik ez dago, hala ere zenbait etsai ditu, azeriak lurrean jaten aritzen denean eta lepahoria, katajineta, basakatua eta aztorea adarretan. lau zazpi kume izan ohi dituzte eguraldia lagun izanez gero eta bazka aski izatekotan. | ewɾ'opan ʂu'ajtʂetam b'eɾa βeʂ'ajn treβ'ea ðen'ik eʂ t'aɣo, 'ala eɾ'e ʂemb'ajt ets'aj ðit'u, aʂ'eɾiak lur'ean ɟ'aten aɾ'itʂen den'ean eta lep'aoɾia, kat'aʝiɲeta, bas'akatua eta aʂt'oɾea að'aretan. l'aw ʂ'aʂpi kum'e iʂ'an o'i ðit'uʂte eɣ'uɾaldia laɣ'un iʂ'aneʂ ɡeɾ'o eta βaʂk'a ask'i iʂ'atekotan. |
mánex Pagolak idatzi eta geroago Pantxoa eta péyo bikoteak abestu zuten Urtxintxak abestia hirurogeita hamargarren hamarkadan, oso ezaguna egin zena. | m'aneʃ paɣ'olak ið'atʂi eta ɣeɾ'oaɣo pantʃ'oa eta p'eʝo βik'oteak aβ'estu ʂut'en urtʃ'intʃak aβ'estia 'iɾuɾoɣejta 'amarɡaren 'amarkaðan, os'o eʂ'aɣuna eɣ'in ʂen'a. |
Lurra Eguzkisistemako hirugarren planeta da, dentsoena eta bizia duen planeta ezagun bakarra. | lur'a eɣ'uʂkisistemako 'iɾuɣarem plan'eta ð'a, dents'oena eta β'iʂia ðu'em plan'eta eʂ'aɣum b'akara. |
Datazio erradiometrikoa erabilita eta beste ebidentzia iturri batzuk hartuta, Lurra orain dela lau mila eta bostehun milioi urte baino gehiago sortu zen. | dat'aʂio er'aðiometrikoa eɾ'aβilita eta β'este eβ'iðentʂia it'uri β'atʂuk 'artuta, lur'a oɾ'ajn del'a l'aw miʎ'a eta βost'eum mil'ioj 'urte βaɲo ɣ'eiaɣo sort'u ʂen. |
Lurraren grabitateak espazioko beste objektu batzuekin elkarrekintza du, bereziki Eguzkia eta Ilargiarekin, Lurraren satelite natural bakarra. | lur'aɾen ɡraβ'itateak esp'aʂioko β'este obʝ'ektu βatʂ'uekin elk'arekintʂa ð'u, beɾ'eʂiki eɣ'uʂkia eta iʎ'arɡiaɾekin, lur'aɾen sat'elite nat'uɾal β'akara. |
Ilargiaren eta Lurraren arteko grabitazio elkarrekintzak itsasaldiak sortzen ditu, Lurra bere ardatzean egonkortzen du eta biraketa abiadura geldotzen du. | iʎ'arɡiaɾen eta lur'aɾen art'eko ɣraβ'itaʂio elk'arekintʂak its'asaldiak s'ortʂen dit'u, lur'a βeɾ'e ard'atʂean eɣ'onkortʂen d'u eta β'iɾaketa aβ'iaðuɾa ɣeld'otʂen d'u. |
Lurra da Eguzkisistemako planetarik dentsoena eta lau planeta telurikoen artean handiena. | lur'a ð'a eɣ'uʂkisistemako plan'etaɾik dents'oena eta l'aw plan'eta tel'uɾikoen art'ean 'andiena. |
Beste guztia kontinente eta uharteak dira, bertako aintzira eta uribilguak kontuan hartuta. | b'este ɣuʂt'ia kont'inente eta u'arteak diɾ'a, bert'ako ajntʂ'iɾa eta uɾ'iβilɣuak k'ontuan 'artuta. |
Poloak gehienbat izotzez daude estaliak, itsasizotzak eta Antartikako izotzgeruza barne. | pol'oak ɡe'iembat iʂ'otʂeʂ dawð'e est'aliak, its'asiʂotʂak eta ant'artikako iʂ'otʂɡeɾuʂa βarn'e. |
Lurraren barnea oraindik ere aktibo dago, burdinazko barnenukleo solidoarekin, eremu magnetikoa eragiten duen kanponukleo likidoarekin eta mantu osatzen duen geruza lodi eta nahiko solidoarekin. | lur'aɾem barn'ea oɾ'ajndik eɾ'e akt'iβo ðaɣ'o, burd'iɲaʂko βarn'enukleo sol'iðoaɾekin, eɾ'emu maɣn'etikoa eɾ'aɣiten du'en k'amponukleo lik'iðoaɾekin eta mant'u os'atʂen du'en ɡeɾ'uʂa loð'i eta na'iko sol'iðoaɾekin. |
Geruza hauek plaken tektonika eragiten dute. | ɡeɾ'uʂa awek plak'en tekt'onika eɾ'aɣiten dut'e. |
Lurraren historiako lehen mila milioi urtetan, bizia agertu zen ozeanoetan, eta Lurraren atmosfera eta gainazala eraldatzen hasi zen, organismo aerobiko eta anaerobiko ugari sortuz. Ebidentzia geologikoaren arabera, biziaren jatorria orain dela lau mila eta ehun milioi urte eman zen, gutxienez. Hortik aurrera, Lurrak E... | lur'aɾen 'istoɾiako le'em miʎ'a mil'ioj 'urtetan, b'iʂia aɣ'ertu ʂen oʂ'eanoetan, eta lur'aɾen atm'osfeɾa eta ɣaɲ'aʂala eɾ'aldatʂen 'asi ʂ'en, orɡ'anismo a'eɾoβiko eta an'aeɾoβiko uɣ'aɾi sort'uʂ. eβ'iðentʂia ɣe'oloɣikoaɾen aɾ'aβeɾa, b'iʂiaɾen ɟat'oria oɾ'ajn del'a l'aw miʎ'a eta e'um mil'ioj 'urte em'an ʂen, ɡutʃ'ieneʂ... |
Eguzkisisteman aurkitutako materialik zaharrenak lau mila bostehun eta hirurogeita zazpi, bi A plus minus zero, sei milioi urte ditu. Orain dela lau bost lau zero A plus minus lau zero milioi urte Lurraren lehen egitura osatu zen. Eguzki sistemaren sorrera eta garapena aldi berean eman zen. Teorian, nebulosa edo disko ... | eɣ'uʂkisisteman awrk'itutako mat'eɾialik ʂa'arenak l'aw miʎ'a βost'eun eta 'iɾuɾoɣejta ʂ'aʂpi, b'i 'a pl'us min'us ʂeɾ'o, s'ej mil'ioj 'urte ðit'u. oɾ'ajn del'a l'aw β'os l'aw ʂeɾ'o 'a pl'us min'us l'aw ʂeɾ'o mil'ioj 'urte lur'aɾen le'en eɣ'ituɾa os'atu ʂen. eɣ'uʂki sist'emaɾen sor'eɾa eta ɣaɾ'apena ald'i βeɾ'ean em'an... |
Ilargiaren sorrera ere Lurraren sorrerarekin batera ikertzen da. | iʎ'arɡiaɾen sor'eɾa eɾ'e lur'aɾen sor'eɾaɾekim bat'eɾa ik'ertʂen da. |
Hipotesi nagusiaren arabera Marteren tamaina zuen objektu batek, Tea izenekoa, Lurraren aurka jo zuen eta kanporatutako materialaren akrezioa sortu zen Ilargia. | 'ipotesi naɣ'usiaɾen aɾ'aβeɾa m'arteɾen tam'aɲa ʂu'en obʝ'ektu βat'ek, te'a iʂ'enekoa, lur'aɾen awrk'a ʝ'o ʂu'en eta kamp'oɾatutako mat'eɾialaɾen akr'eʂioa sort'u ʂen iʎ'arɡia. |
Ikuspegi honen arabera Theia Lurraren masaren ehuneko hamar inguru zuen, eta bere masaren zati bat Lurrean barneratu zen. | ik'uspeɣi 'onen aɾ'aβeɾa teʝ'a lur'aɾem mas'aɾen e'uneko 'amar inɡ'uɾu ʂu'en, eta βeɾ'e mas'aɾen ʂ'ati β'at lur'eam barn'eɾatu ʂen. |
Orain dela lau mila eta ehun eta hiru mila eta zortziehun milioi urte artean asteroide kopuru handi batek Lurra eta Ilargiaren aurka jo zuen, Bonbardaketa Handi Berantiarra deitu den fenomenoan. | oɾ'ajn del'a l'aw miʎ'a eta e'un eta 'iɾu miʎ'a eta ʂortʂ'ieum mil'ioj 'urte art'ean ast'eɾojðe kop'uɾu 'andi βat'ek lur'a eta iʎ'arɡiaɾen awrk'a ʝ'o ʂu'en, bomb'ardaketa 'andi βeɾ'antiara ðejt'u ðen fen'omenoan. |
Lurraren inguruan eragin handia izan zuen, baina bereziki Ilargiarenean. | lur'aɾen inɡ'uɾuan eɾ'aɣin 'andia iʂ'an ʂu'en, baɲa βeɾ'eʂiki iʎ'arɡiaɾenean. |
Lurraren atmosfera eta ozeanoak sumendien aktibitatearen eta desgasifikazioaren ondorioz sortu ziren. | lur'aɾen atm'osfeɾa eta oʂ'eanoak sum'endien akt'iβitateaɾen eta ðesɡ'asifikaʂioaɾen ond'oɾioʂ sort'u ʂiɾ'en. |
Ur lurruna iturri hauetatik atera eta kondentsatu zen ozeanoak sortzeko, eta asteroide, protoplaneta eta kometen izotzarekin kopurua handitu zen. | 'ur lur'una it'uri 'awetatik at'eɾa eta kond'entsatu ʂen oʂ'eanoak sortʂ'eko, eta ast'eɾojðe, prot'oplaneta eta kom'eten iʂ'otʂaɾekin kop'uɾua 'anditu ʂen. |
Bi eredu daude gaur egun prozesu hau azaltzeko : batean lur lehorreko masak pixkanaka sortu ziren gaur egungo formara iritsi arte ; bestean, probabilitate handiagoarekin, sorrera hori azkarra izan zen Lurraren historiaren lehen uneetan, eta ondoren mugimendurik gabeko egoera kontinental egon zen. | b'i eɾ'eðu ðawð'e ɣ'awr eɣ'um proʂ'esu 'aw aʂ'altʂeko: bat'ean l'ur le'oreko mas'ak piʃk'anaka sort'u ʂiɾ'en ɡ'awr eɣ'unɡo form'aɾa iɾ'itsi art'e; b'estean, proβ'aβilitate 'andiaɣoaɾekin, sor'eɾa oɾi aʂk'ara iʂ'an ʂen lur'aɾen 'istoɾiaɾen le'en un'eetan, eta ond'oɾem muɣ'imenduɾik ɡaβ'eko eɣ'oeɾa kont'iɲental eɣ'on ʂen... |
Ehunka milioi urte pasa eta gero, superkontinenteak sortu eta bereizi dira behin eta berriz. | e'unka mil'ioj 'urte pas'a eta ɣeɾ'o, sup'erkontiɲenteak sort'u eta βeɾ'ejʂi ðiɾ'a βe'in eta βer'iʂ. |
Hau berriro apurtu eta Pangea osatu zen, orain dela ehun eta laurogei milioi urte hautsi zena. | 'aw βer'iɾo ap'urtu eta panɡ'ea os'atu ʂen, oɾ'ajn del'a e'un eta lawɾ'oɣej mil'ioj 'urte 'awtsi ʂen'a. |
Hainbat alditan glaziazioak egon dira, adibidez Neoproterozoikoan iaia lur osoa izotzez estali zen. | ajmbat ald'itan ɡlaʂ'iaʂioak eɣ'on diɾ'a, að'iβiðeʂ ne'oproteɾoʂojkoan 'iaʝa l'ur os'oa iʂ'otʂeʂ est'ali ʂen. |
Gaur egungo izotzaren distribuzioa orain dela berrogei milioi urte inguru hasi zen, eta izotza orain dela hiru milioi urte hasi zen handitzen. | ɡ'awr eɣ'unɡo iʂ'otʂaɾen distr'iβuʂioa oɾ'ajn del'a βer'oɣej mil'ioj 'urte inɡ'uɾu asi ʂen, eta iʂ'otʂa oɾ'ajn del'a 'iɾu mil'ioj 'urte asi ʂen 'anditʂen. |
Latitude garaiko eremuetan glaziazio ezberdinak eman dira ziklikoki hortik aurrera, berrogei mila eta ehun mila urtean behin. | lat'ituðe ɣaɾ'ajko eɾ'emuetan ɡlaʂ'iaʂio eʂb'erdiɲak em'an diɾ'a ʂikl'ikoki 'ortik 'awreɾa, ber'oɣej miʎ'a eta e'um miʎ'a urt'eam be'in. |
Eguzkia erraldoi gorria izango da hemendik bost mila milioi urte ingurura. | eɣ'uʂkia er'aldoj ɣor'ia iʂ'anɡo ða 'emendik b'os miʎ'a mil'ioj 'urte inɡ'uɾuɾa. |
Ereduek aurreikusten dute Eguzkiaren tamaina handituko dela UA bat izan arte, gaur egun baino berrehun eta berrogeita hamar aldiz handiagoa. | eɾ'eðuek awr'ejkusten dut'e eɣ'uʂkiaɾen tam'aɲa 'andituko ðel'a u'a βat iʂ'an art'e, ɡ'awr eɣ'um baɲo βer'eun eta βer'oɣejta 'amar ald'iʂ 'andiaɣoa. |
Erraldoi gorri gisa, Eguzkiak bere masaren ehuneko hogeita hamar inguru galduko du, beraz itsasaldien efektuen ondorioz Lurra bat, zazpi UA ingurura urrunduko da Eguzkiak bere erradio maximoa duenean. | er'aldoj ɣor'i ɣ'isa, eɣ'uʂkiak beɾ'e mas'aɾen e'uneko 'oɣejta 'amar inɡ'uɾu ɣald'uko ðu, beɾaʂ its'asaldien ef'ektuen ond'oɾioʂ lur'a βat, ʂ'aʂpi u'a inɡ'uɾuɾa ur'unduko ða eɣ'uʂkiak beɾ'e er'aðio maʃ'imoa ðu'enean. |
Izaki bizidunik egongo balitz, ia guztia desagertuko litzateke Eguzkiaren argitasuna handitu delako. bi mila eta zortzian egindako simulazio batek erakutsi zuen Lurraren orbita erortzen joango dela, pixkanaka, Eguzkiaren grabitazioaren tiraldiaren ondorioz. | iʂ'aki β'iʂiðunik eɣ'onɡo βal'itʂ, 'ia ɣuʂt'ia ðes'aɣertuko litʂ'ateke eɣ'uʂkiaɾen arɡ'itasuna 'anditu ðel'ako. b'i miʎ'a eta ʂortʂ'ian eɣ'indako sim'ulaʂio βat'ek eɾ'akutsi ʂu'en lur'aɾen orb'ita eɾ'ortʂen ɟo'anɡo ðel'a, piʃk'anaka, eɣ'uʂkiaɾen ɡraβ'itaʂioaɾen t'iɾaldiaɾen ond'oɾioʂ. |
Kromosferan sartzen den unean Lurra lurrundu eta desagertuko da. | krom'osfeɾan s'artʂen den un'ean lur'a lur'undu eta ðes'aɣertuko ða. |
Lurraren forma esferoide oblatu batena da. | lur'aɾen form'a esf'eɾojðe oβl'atu βat'ena ð'a. |
Errotazioaren ondorioz, Lurra zanpatua dago poloetan eta zabalduago ekuatorean. | er'otaʂioaɾen ond'oɾioʂ, lur'a ʂamp'atua ðaɣ'o pol'oetan eta ʂaβ'alduaɣo ek'uatoɾean. |
Lurraren diametroa ekuatorean poloetan baino berrogeita hiru kilometro handiagoa da. | lur'aɾen di'ametroa ek'uatoɾeam pol'oetam baɲo βer'oɣejta 'iɾu kil'ometro 'andiaɣoa ð'a. |
Beraz, Lurraren masa zentrotik urrunen dagoen puntua Ekuadorren dagoen Chimborazo sumendia da. | beɾaʂ, lur'aɾem mas'a ʂentr'otik ur'unen daɣ'oem p'untua ek'uaðoren daɣ'oen tʃimb'oɾaʂo sum'endia ð'a. |
Esferoidearen erreferentziarako batez besteko diametroa hamabi mila zazpiehun eta berrogeita bi kilometro da. | esf'eɾojðeaɾen er'efeɾentʂiaɾako βat'eʂ b'esteko ði'ametroa 'amaβi miʎ'a ʂ'aʂpieun eta βer'oɣejta β'i kil'ometro ð'a. |
Topografia lokalak esferoide idealizatutik urruntzen du Lurraren forma, nahiz eta eskala global batean desbideraketa hauek txikiak dira Lurraren erradioarekin alderatuta : desbideraketa maximoa Marianetako itsas hobian ematen da, ehuneko zero, hamazazpi, itsasmailaren azpitik hamar mila bederatziehun eta hamaika metror... | top'oɣrafia lok'alak esf'eɾojðe ið'ealiʂatutik ur'untʂen du lur'aɾen form'a, n'aiʂ eta esk'ala ɣloβ'al βat'ean desb'iðeɾaketa awek tʃik'iak diɾ'a lur'aɾen er'aðioaɾekin ald'eɾatuta: desb'iðeɾaketa maʃ'imoa maɾ'ianetako its'as oβian em'aten da, e'uneko ʂeɾ'o, 'amaʂaʂpi, its'asmaʎaɾen aʂp'itik 'amar miʎ'a βeð'eɾatʂieun e... |
Geodesian, Lurreko ozeanoek lur lehorrik edo itsasaldirik eta haizerik gabe hartuko lukeen formari geoide esaten zaio. | ɡe'oðesian, lur'eko oʂ'eanoek l'ur le'orik eðo its'asaldiɾik eta ajʂeɾik ɡaβ'e 'artuko luk'een form'aɾi ɣe'ojðe es'aten ʂaʝ'o. |
Zehatzago esanda, geoidea da itsas mailan grabitazio ekipotentziala duen gainazala. | ʂe'atʂaɣo es'anda, ɡe'ojðea ð'a its'as m'aʎan ɡraβ'itaʂio 'ekipotentʂiala ðu'en ɡaɲ'aʂala. |
Ekuatoreko zirkunferentzia berrogei zero laurogeita hamaika koa da, diametroa aldiz, ekuatorean hamabi zazpiehun eta berrogeita hamasei koa den bitartean, poloetan hamabi zazpiehun eta hogeita hamar koa da. | ek'uatoɾeko ʂ'irkunfeɾentʂia βer'oɣej ʂeɾ'o lawɾ'oɣejta 'amajka ko'a ð'a, di'ametroa ald'iʂ, ek'uatoɾean 'amaβi ʂ'aʂpieun eta βer'oɣejta 'amasej ko'a ð'em bitartean, pol'oetan 'amaβi ʂ'aʂpieun eta 'oɣejta 'amar ko'a ð'a. |
Erreferentziazko bataz besteko diametroa hamabi zazpiehun eta berrogeita bi ka eme ingurukoa da, gutxi gorabehera, berrogei zero zero zero I. | er'efeɾentʂiaʂko βat'aʂ b'esteko ði'ametroa 'amaβi ʂ'aʂpieun eta βer'oɣejta β'i k'a em'e inɡ'uɾukoa ð'a, ɡ'utʃi ɣoɾ'aβeeɾa, ber'oɣej ʂeɾ'o ʂeɾ'o ʂeɾ'o 'i. |
Garrantzitsua da jakitea, metroa definitzeko ekuatoretik Ipar Polora dagoen distantzia hartu zen ardatz gisa, Parisetik pasata. | ɡar'antʂitsua ð'a ʝak'itea, m'etroa ðef'initʂeko ek'uatoɾetik ip'ar pol'oɾa ðaɣ'oen dist'antʂia 'artu ʂen ard'aʂ ɡ'isa, paɾ'isetik pas'ata. |
Aipatutako distantziaren bat hamar milioirenek metro bat osatzen dute. | ajp'atutako ðist'antʂiaɾem bat 'amar mil'iojɾenek m'etro βat os'atʂen dut'e. |
Garai haietan Lurra itxura biribileko gisa irudikatzen eta onartzen zela esan beharra dago. | ɡaɾ'aj 'aʝetan lur'a itʃ'uɾa βiɾ'iβiʎeko ɣ'isa iɾ'uðikatʂen eta on'artʂen ʂel'a es'am be'ara ðaɣ'o. |
Eratostenesek kalkulu konplexu hau egiteko Eguzkiak solstizioan zegoenean argitzen zuen lur eremuaren angelua neurtu zuen, Alexandriatik eta Sienatik, bi hiri hauen arteko distantzia zazpiehun eta berrogeita hamar koa izanik. | eɾ'atostenesek kalk'ulu kompl'eʃu 'aw eɣ'iteko eɣ'uʂkiak solst'iʂioan ʂeɣ'oenean arɡ'itʂen ʂu'en l'ur eɾ'emuaɾen anɡ'elua newrt'u ʂu'en, al'eʃandriatik eta si'enatik, b'i 'iɾi 'awen art'eko ðist'antʂia ʂ'aʂpieun eta βer'oɣejta 'amar ko'a iʂ'anik. |
Egindako kalkuluei esker eskuratu zuen neurria hamabi zero zero zero ko diametroa izan zen eta berrogei zero zero zero ko zirkunferentzia, gaur egungo datuetatik oso hurbil egon zen, izan ere, ehuneko seiko akatsa baino ez zuen egin. | eɣ'indako kalk'uluej esk'er esk'uɾatu ʂu'en n'ewria 'amaβi ʂeɾ'o ʂeɾ'o ʂeɾ'o k'o ði'ametroa iʂ'an ʂen eta βer'oɣej ʂeɾ'o ʂeɾ'o ʂeɾ'o k'o ʂ'irkunfeɾentʂia, ɡ'awr eɣ'unɡo ðat'uetatik os'o 'urbil eɣ'on ʂen, iʂ'an eɾ'e, e'uneko sejk'o ak'atsa βaɲo e tʂ'uen eɣ'in. |
Urteak pasa eta handik mende bat ingurura, Apameako Posidoniok, helburu berdinarekin, kalkuluak egiten hasi eta emaitza ezberdinak atera zitzaizkion. Haren arabera, hogeita bederatzi zero zero zero ko zirkunferentzia eduki beharko luke gure planetak, gaur egungo datuak begiratuz gero, zehaztasun gutxikoak direla jaking... | urt'eak pas'a eta 'andik mend'e β'at inɡ'uɾuɾa, ap'ameako pos'iðoniok, 'elβuɾu βerd'iɲaɾekin, kalk'uluak eɣ'iten 'asi eta em'ajtʂa eʂb'erdiɲak at'eɾa ʂitʂ'ajʂkion. 'aɾen aɾ'aβeɾa, 'oɣejta βeð'eɾatʂi ʂeɾ'o ʂeɾ'o ʂeɾ'o k'o ʂ'irkunfeɾentʂia eð'uki βe'arko luk'e ɣuɾ'e plan'etak, ɡ'awr eɣ'unɡo ðat'uak beɣ'iɾatuʂ ɡeɾ'o, ʂe'a... |
Batez ere burdinez, oxigenoz, silizioz, magnesioz, sufrez, nikelez, kaltzioz eta aluminioz, nikel, sufre eta beste elementu batzuen trazekin batera. | bat'eʂ eɾ'e βurd'iɲeʂ, oʃ'iɣenoʂ, sil'iʂioʂ, maɣn'esioʂ, sufr'eʂ, nik'eleʂ, kaltʂ'ioʂ eta al'uminioʂ, nik'el, sufr'e eta β'este el'ementu βatʂ'uen traʂ'ekim bat'eɾa. |
Lurrazalaren osagai nagusi ia guztiak oxidoak dira. | lur'aʂalaɾen os'aɣaj naɣ'usi 'ia ɣuʂt'iak oʃ'iðoak diɾ'a. |
Oxido ez direnen artean kloroa, sufrea eta fluorra daude, baina arroken ehuneko bat baino ez dira. | oʃ'iðo 'eʂ diɾ'enen art'ean kloɾ'oa, sufr'ea eta flu'ora ðawð'e, baɲa ar'oken e'uneko β'at baɲo eʂ t'iɾa. |
Lurrazalaren ehuneko laurogeita hemeretzi hamaika oxidok osatzen dute, batez ere silikatoak, alumina, burdin oxidoa, karea, magnesia eta potasak. | lur'aʂalaɾen e'uneko lawɾ'oɣejta 'emeɾetʂi 'amajka oʃ'iðok os'atʂen dut'e, bat'eʂ eɾ'e sil'ikatoak, al'umiɲa, burd'in oʃ'iðoa, kaɾ'ea, maɣn'esia eta pot'asak. |
Lurraren egitura, beste planeta teluriko guztietan bezala, geruzatan bereizia dago. | lur'aɾen eɣ'ituɾa, b'este plan'eta tel'uɾiko ɣuʂt'ietam beʂ'ala, ɡeɾ'uʂatam beɾ'ejʂia ðaɣ'o. |
Geruza hauek izan daitezke kimikoak edo fisikoak. | ɡeɾ'uʂa awek iʂ'an dajt'eʂke k'imikoak eðo fis'ikoak. |
Bi eredu daude lurraren barnealdea azaltzeko, eredu geoestatikoa eta geodinamikoa. | b'i eɾ'eðu ðawð'e lur'aɾem barn'ealdea aʂ'altʂeko, eɾ'eðu ɣe'oestatikoa eta ɣe'oðiɲamikoa. |
Eredu batean mantua dena eta bestean mesosfera denaren barnealdean nukleoa dago. | eɾ'eðu βat'eam mant'ua ð'ena eta β'esteam mes'osfeɾa ðen'aɾem barn'ealdean nukl'eoa ðaɣ'o. |
Nukleoaren kanpoaldean biskositate oso baxua duen zona likido bat dago, eta barruan solidoa den barne nukleoa. | nukl'eoaɾen kamp'oaldeam bisk'ositate os'o βaʃ'ua ðu'en ʂon'a lik'iðo βat daɣ'o, eta βar'uan sol'iðoa ð'em barn'e nukl'eoa. |
Barne nukleo honen erradioa lurraren bosten bat da. | barn'e nukl'eo 'onen er'aðioa lur'aɾem bost'em bat d'a. |
Lurraren barneberoa akrezio planetarioak sortutako hondarberotik eta desintegrazio erradioaktiboak sortzen duen berotik dator. | lur'aɾem barn'eβeɾoa akr'eʂio plan'etaɾioak sort'utako 'ondarbeɾotik eta ðes'inteɣraʂio er'aðioaktiβoak s'ortʂen du'em b'eɾotik dat'or. |
Lur planetaren kasuan, bero gehien ekoizten duten isotopoak hauek dira : potasio lau zero, uranio bi hiru zortzi, uranio bi hiru bost eta torio bi hiru bi. | l'ur plan'etaɾen kas'uan, b'eɾo ɣe'ien ek'ojʂten dut'en is'otopoak awek diɾ'a: pot'asio l'aw ʂeɾ'o, uɾ'anio β'i 'iɾu ʂortʂ'i, uɾ'anio β'i 'iɾu β'ost eta toɾ'io β'i 'iɾu β'i. |
Planetaren erdigune edo nukleoan, tenperatura zazpi zero zero zero A Ketara eta presioa hirurehun eta hirurogei ge pe a erre a iritsi daiteke. | plan'etaɾen erd'iɣune eðo nukl'eoan, temp'eɾatuɾa ʂ'aʂpi ʂeɾ'o ʂeɾ'o ʂeɾ'o 'a ket'aɾa eta pres'ioa 'iɾuɾeun eta 'iɾuɾoɣej ɣ'e p'e 'a er'e 'a iɾ'itsi ðajt'eke. |
Lur planetaren beroiturri nagusia isotopoen desintegrazio erradioaktiboan oinarritutakoa denez, gure planeta gaztea zenean, bizitza ez oso luzeko isotopoak erabat desintegratu baino lehen, beroa askoz ere handiagoa eduki behar izan zuela diote zientzialariek. | l'ur plan'etaɾem b'eɾojturi naɣ'usia is'otopoen des'inteɣraʂio er'aðioaktiβoan oɲ'aritutakoa ðen'eʂ, ɡuɾ'e plan'eta ɣaʂt'ea ʂen'ean, biʂ'itʂa 'eʂ os'o luʂ'eko is'otopoak eɾ'aβat des'inteɣratu βaɲo le'en, b'eɾoa ask'oʂ eɾ'e 'andiaɣoa eð'uki βe'ar iʂ'an ʂu'ela ði'ote ʂi'entʂialaɾiek. |
Bero ekoizpen gehigarri honek, gutxi gorabehera duela hiru mila milioi urte gaur egungoaren bikoitza zena, planetaren barneko tenperatura gradienteak areagotu izanaren aukera aintzakotzat hartzeko modukoa da. | b'eɾo ek'ojʂpen ɡe'iɣari 'onek, ɡ'utʃi ɣoɾ'aβeeɾa ðu'ela 'iɾu miʎ'a mil'ioj 'urte ɣ'awr eɣ'unɡoaɾem bik'ojtʂa ʂen'a, plan'etaɾem barn'eko temp'eɾatuɾa ɣrað'ienteak aɾ'eaɣotu iʂ'anaɾen awk'eɾa ajntʂ'akotʂat 'artʂeko moð'ukoa ð'a. |
Hau hala izan bazen, mantuaren konbekzioa eta plaken tektonika askoz ere nabariagoa izango zen eta beraz, komatiten antzeko harri igneoen eraketa bideragarria. | 'aw 'ala iʂ'am baʂ'en, mant'uaɾen komb'ekʂioa eta plak'en tekt'onika ask'oʂ eɾ'e naβ'aɾiaɣoa iʂ'anɡo ʂen eta βeɾaʂ, kom'atiten antʂ'eko 'ari iɣn'eoen eɾ'aketa βið'eɾaɣaria. |
Lurraren berogaleraren batez bestekoa laurogeita zazpi eme uve bikoitza eme bi koa da ; hala hala izanda, planetaren berogalera orokorra lau, berrogeita bi A mila eta hamahiru koa da. | lur'aɾem b'eɾoɣaleɾaɾem bat'eʂ b'estekoa lawɾ'oɣejta ʂ'aʂpi em'e uβ'e βik'ojtʂa em'e β'i ko'a ð'a; 'ala 'ala iʂ'anda, plan'etaɾem b'eɾoɣaleɾa oɾ'okora l'aw, ber'oɣejta β'i 'a miʎ'a eta 'amaiɾu ko'a ð'a. |
Nukleoaren energia termikoaren zati batek, mantuko lumei esker gainazalerantz ihes egiten du, prozesu edo konbekzio mota hau tenperatura altuetan haitzak azaleratzean datza. | nukl'eoaɾen en'erɡia term'ikoaɾen ʂ'ati βat'ek, mant'uko lum'ej esk'er ɡaɲ'aʂaleɾantʂ i'es eɣ'iten du, proʂ'esu eðo komb'ekʂio mot'a 'aw temp'eɾatuɾa alt'uetan 'ajtʂak aʂ'aleɾatʂean datʂ'a. |
Luma hauek puntu beroak eta basaltozko koladak eragin ditzakete. | lum'a awek p'untu β'eɾoak eta βas'altoʂko kol'aðak eɾ'aɣin ditʂ'akete. |
Lurrak galtzen duen bero gehienak plaka tektonikoen artetik igaroz edo hauetatik iragazi eta ozeanoko dortsaletan dauden mantuaren azaleratzeetatik ihes egiten du. | lur'ak ɡ'altʂen du'em b'eɾo ɣe'ienak plak'a tekt'onikoen art'etik iɣ'aɾoʂ eðo 'awetatik iɾ'aɣaʂi eta oʂ'eanoko ðorts'aletan dawð'em mant'uaɾen aʂ'aleɾatʂeetatik i'es eɣ'iten du. |
Gainerako galera guztiak litosferaren bidez gertatzen dira, batez ere ozeanoetan, bertan lurrazala kontinenteetan baino askoz ere meheagoa baita. | ɡaɲ'eɾako ɣal'eɾa ɣuʂt'iak lit'osfeɾaɾem bið'eʂ ɡert'atʂen diɾ'a, bat'eʂ eɾ'e oʂ'eanoetan, b'ertan lur'aʂala kont'inenteetam baɲo ask'oʂ eɾ'e me'eaɣoa βajta. |
Plaka horiek litosferazati mugikorrak dira ; beraz, lurrazal kontinentalaz edota lurrazal ozeanikoz eta mantu zati batez osatuta daude, eta laurogei eta ehun eta berrogeita hamar ka eme bitarteko lodiera dute. | plak'a 'oɾiek lit'osfeɾaʂati muɣ'ikorak diɾ'a; beɾaʂ, lur'aʂal kont'iɲentalaʂ eðota lur'aʂal oʂ'eanikoʂ eta mant'u ʂ'ati βat'eʂ os'atuta ðawð'e, eta lawɾ'oɣej eta e'un eta βer'oɣejta 'amar k'a em'e βit'arteko loð'ieɾa ðut'e. |
Litosfera zatiak edo plakak, denbora eskala geologikoan, makurdurarekiko zurruntasunik gabeko fluido likatsuen gisan jokatzen duen astenosferaren gainean mugitzen dira, bat hogei zentimetro u bitarteko abiadurarekin. | lit'osfeɾa ʂ'atiak eðo plak'ak, d'emboɾa esk'ala ɣe'oloɣikoan, mak'urduɾaɾekiko ʂur'untasunik ɡaβ'eko flujð'o lik'atsuen ɡ'isan ɟok'atʂen du'en ast'enosfeɾaɾen ɡaɲ'eam muɣ'itʂen diɾ'a, b'at 'oɣej ʂent'imetro 'u βit'arteko aβ'iaðuɾaɾekin. |
Plaken etengabeko mugimenduen eraginez, esfortzu izugarriak sortzen dira, eta horiek plaken arteko mugetan lurrikara edo prozesu magmatikoen bitartez islatzen den deformazioa eragiten dute. | plak'en et'enɡaβeko muɣ'imenduen eɾ'aɣiɲeʂ, esf'ortʂu iʂ'uɣariak s'ortʂen diɾ'a, eta 'oɾiek plak'en art'eko muɣ'etan lur'ikaɾa eðo proʂ'esu maɣm'atikoem bit'arteʂ isl'atʂen den def'ormaʂioa eɾ'aɣiten dut'e. |
Deformazioa, batez ere, plaken arteko mugetan pilatzen denez, plakek gorputz zurrun gisa jokatzen dutela onartzen da. | def'ormaʂioa, bat'eʂ eɾ'e, plak'en art'eko muɣ'etam piʎ'atʂen den'eʂ, plak'ek ɡ'orpuʂ ʂur'un ɡ'isa ʝok'atʂen dut'ela on'artʂen da. |
Plaken mugimenduaren arabera, hiru mugamota bereizten dira : muga dibergenteak, non plakak elkarrengandik urrundu egiten baitira ; muga konbergente edo subdukzioeremuak, non plaken hurbilketamugimenduaren ondorioz plaka bat bestearen azpitik mantuan barneratzen baita ; eta muga kontserbakorrak edo faila transformatzail... | plak'em muɣ'imenduaɾen aɾ'aβeɾa, 'iɾu m'uɣamota βeɾ'ejʂten diɾ'a: m'uɣa ðiβ'erɡenteak, n'om plak'ak elk'arenɡandik ur'undu eɣ'item bajt'iɾa; m'uɣa komb'erɡente eðo subd'ukʂioeɾemuak, n'om plak'en 'urbilketamuɣimenduaɾen ond'oɾioʂ plak'a βat b'esteaɾen aʂp'itik mant'uam barn'eɾatʂem bajta; eta m'uɣa konts'erbakorak eðo ... |
Plaken arteko mugak dira lurrazalean aurki daitezkeen eremurik ezegonkorrenak ; horietan sortzen dira lurrikara eta sumendi gehienak, eta muga horietan garatzen dira Lurraren azaleko ezaugarri topografiko nabarmenenak. | plak'en art'eko m'uɣak diɾ'a lur'aʂalean awrk'i ðajt'eʂkeen eɾ'emuɾik eʂ'eɣonkorenak; oɾietan s'ortʂen diɾ'a lur'ikaɾa eta sum'endi ɣe'ienak, eta m'uɣa oɾietan ɡaɾ'atʂen diɾ'a lur'aɾen aʂ'aleko eʂ'awɣari top'oɣrafiko naβ'armenenak. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.