text stringlengths 25 5.42k | phonemes stringlengths 19 5.93k |
|---|---|
Horrek kliman urtaro aldaketa eragiten du : Kantzer tropikoa eguzkiari begira dagoenean, ipar hemisferioan uda da, eta negua berriz, hego hemisferioan dagoen Kaprikornio tropikoa eguzkiari begira dagoenean, bertan uda delarik. | 'orek kl'iman urt'aɾo ald'aketa eɾ'aɣiten du: kantʂ'er trop'ikoa eɣ'uʂkiaɾi βeɣ'iɾa ðaɣ'oenean, ip'ar 'emisfeɾioan uð'a ð'a, eta neɣ'ua βer'iʂ, 'eɣo 'emisfeɾioan daɣ'oen kapr'ikornio trop'ikoa eɣ'uʂkiaɾi βeɣ'iɾa ðaɣ'oenean, b'ertan uð'a ðel'aɾik. |
Udan eguna luzeagoa da, eta Eguzkia zeruan gorago igotzen da. | uð'an eɣ'una luʂ'eaɣoa ð'a, eta eɣ'uʂkia ʂ'eɾuan ɡoɾ'aɣo iɣ'otʂen da. |
Neguan, klima freskoago bihurtzen da eta egunak laburragoak dira. | neɣ'uan, kl'ima fr'eskoaɣo βi'urtʂen da eta eɣ'unak laβ'uraɣoak diɾ'a. |
Zirkulu polar artikoaren gainetik, muturreko kasua ematen da urtearen zati batean batere argirik ez dagoenean. | ʂ'irkulu pol'ar art'ikoaɾen ɡaɲ'etik, mut'ureko kas'ua em'aten da urt'eaɾen ʂ'ati βat'eam bat'eɾe arɡ'iɾik 'eʂ daɣ'oenean. |
Ipar poloan sei hilabete irauten du egoera honek, eta gau polar izena jasotzen du. | ip'ar pol'oan s'ej 'iʎaβete iɾ'awten du eɣ'oeɾa 'onek, eta ɣ'aw pol'ar iʂ'ena ʝas'otʂen du. |
Hegoaldeko hemisferioan, egoera alderantzizko da, hegoburua ipar poloaren kontrako norabidean kokatuta baitago. | 'eɣoaldeko 'emisfeɾioan, eɣ'oeɾa ald'eɾantʂiʂko ð'a, 'eɣoβuɾua ip'ar pol'oaɾen kontr'ako noɾ'aβiðean kok'atuta βajt'aɣo. |
Sei hilabete beranduago, polo honek gauerdian eguzkia izaten du, hogeita lau ordutako egunak, berriro ere hego poloan kontrako egoera ematen delarik. | s'ej 'iʎaβete βeɾ'anduaɣo, pol'o 'onek ɡaw'erdian eɣ'uʂkia iʂ'aten du, 'oɣejta l'aw 'ordutako eɣ'unak, ber'iɾo eɾ'e 'eɣo pol'oan kontr'ako eɣ'oeɾa em'aten del'aɾik. |
Konbentzio astronomikoen arabera, lau urtaroak zehazteko solstizioak a makurdura axiala Eguzkitik urrunen edo hurbilen dauden orbitaren puntuak a eta ekinokzioak a makurduraren norabidea eta Eguzkiaren norabidea perpendikularrak direnean a erabiltzen dira. | komb'entʂio astr'onomikoen aɾ'aβeɾa, l'aw urt'aɾoak ʂe'aʂteko solst'iʂioak 'a mak'urduɾa aʃ'iala eɣ'uʂkitik ur'unen eðo 'urbiʎen dawð'en orb'itaɾem p'untuak 'a eta ek'iɲokʂioak 'a mak'urduɾaɾen noɾ'aβiðea eta eɣ'uʂkiaɾen noɾ'aβiðea perp'endikularak diɾ'enean 'a eɾ'aβiltʂen diɾ'a. |
Ipar hemisferioan, neguko solstizioa abenduaren hogeita bataren inguruan gertatzen da ; udako solstizioa ekainaren hogeita batetik gertu izaten da, udaberriko ekinokzioa martxoaren hogeiaren bueltan eta udazkeneko ekinokzioa irailaren hogeita bi edo hogeita hiruan. | ip'ar 'emisfeɾioan, neɣ'uko solst'iʂioa aβ'enduaɾen 'oɣejta βat'aɾen inɡ'uɾuan ɡert'atʂen da; uð'ako solst'iʂioa ek'aɲaɾen 'oɣejta βat'etik ɡert'u iʂ'aten da, uð'aβeriko ek'iɲokʂioa martʃ'oaɾen 'oɣeʝaɾem bu'eltan eta uð'aʂkeneko ek'iɲokʂioa iɾ'aʎaɾen 'oɣejta β'i eðo 'oɣejta 'iɾuan. |
Hego hemisferioan, egoera alderantzikatzen da : udako eta neguko solstizioak trukatzen dira eta udaberriko eta udazkeneko ekinozioen datak trukatzen dira. | 'eɣo 'emisfeɾioan, eɣ'oeɾa ald'eɾantʂikatʂen da: uð'ako eta neɣ'uko solst'iʂioak truk'atʂen diɾ'a eta uð'aβeriko eta uð'aʂkeneko ek'iɲoʂioen dat'ak truk'atʂen diɾ'a. |
Lurraren ardatz axialaren angelua nahiko egonkorra da denbora luzeetan zehar. | lur'aɾen ard'atʂ aʃ'ialaɾen anɡ'elua na'iko eɣ'onkora ð'a ð'emboɾa luʂ'eetan ʂe'ar. |
Bere inklinazio axialak nutazioa jasaten du ; mugimendu txiki eta irregular bat, hamazortzi, sei urteko periodo nagusia duena. | beɾ'e inkl'iɲaʂio aʃ'ialak nut'aʂioa ʝas'aten du; muɣ'imendu tʃik'i eta ir'eɣular bat, 'amaʂortʂi, s'ej urt'eko peɾ'ioðo naɣ'usia ðu'ena. |
Lurraren ardatzaren orientazioa ere aldatu egiten da denboran zehar, hogeita bost mila eta zortziehun urte behar dituelarik zirkulu oso bat osatzeko. | lur'aɾen ard'atʂaɾen oɾ'ientaʂioa eɾ'e ald'atu eɣ'iten d'a ð'emboɾan ʂe'ar, 'oɣejta β'os miʎ'a eta ʂortʂ'ieun 'urte βe'ar dit'uelaɾik ʂ'irkulu os'o β'at os'atʂeko. |
Mugimendu hau urte sideral baten eta urte tropikal baten arteko desberdintasunaren arrazoia da. | muɣ'imendu 'aw 'urte sið'eɾal βat'en eta 'urte trop'ikal βat'en art'eko ðesb'erdintasunaɾen ar'aʂoʝa ð'a. |
Bi mugimenduak Eguzkiaren eta Ilargiaren erakargarritasun desberdinak eragiten dituzte. | b'i muɣ'imenduak eɣ'uʂkiaɾen eta iʎ'arɡiaɾen eɾ'akarɡaritasun desb'erdiɲak eɾ'aɣiten dit'uʂte. |
Poloak, halaber, Lurreko gainazaletik metro gutxi batzuk mugitzen dira. | pol'oak, alaβer, lur'eko ɣaɲ'aʂaletik m'etro ɣ'utʃi β'atʂuk muɣ'itʂen diɾ'a. |
Mugimendu polar honek hainbat osagai zikliko ditu, zeinak kolektiboki mugimendu kuasiperiodiko izena jasotzen duten. | muɣ'imendu pol'ar 'onek ajmbat os'aɣaj ʂikl'iko ðit'u, ʂeɲ'ak kol'ektiβoki muɣ'imendu ku'asipeɾioðiko iʂ'ena ʝas'otʂen dut'en. |
Honetaz gain, Chandlerren kulunka deritzon mugimendua ere jasaten du. | 'onetaʂ ɡ'ajn, tʃandl'eren kul'unka ðeɾ'itʂom muɣ'imendua eɾ'e ʝas'aten du. |
Lurraren biraketaabiadura ere aldatu egiten da, egunaren luzeraren aldaketa bezala ezagutzen den fenomeno bat sortuz. | lur'aɾem b'iɾaketaaβiaðuɾa eɾ'e ald'atu eɣ'iten d'a, eɣ'unaɾen luʂ'eɾaɾen ald'aketa βeʂ'ala eʂ'aɣutʂen den fen'omeno βat sort'uʂ. |
Gaur egun, Lurraren perihelioa urtarrilaren hiruaren inguruan gertatzen da eta afelioa uztailaren lau arenean. | ɡ'awr eɣ'un, lur'aɾem peɾ'ielioa urt'ariʎaɾen 'iɾuaɾen inɡ'uɾuan ɡert'atʂen da eta af'elioa uʂt'aʎaɾen l'aw aɾ'enean. |
Data hauek denboran zehar aldatzen dira, prezesioaren eta beste faktore orbital batzuen ondorioz. | dat'a awek d'emboɾan ʂe'ar ald'atʂen diɾ'a, preʂ'esioaɾen eta β'este fakt'oɾe orb'ital βatʂ'uen ond'oɾioʂ. |
Denboran ziklikoak dira eta milankobit ziklo gisa ezagutzen dira. | d'emboɾan ʂikl'ikoak diɾ'a eta miʎ'ankoβit ʂikl'o ɣ'isa eʂ'aɣutʂen diɾ'a. |
Lur eta Eguzkiaren arteko distantzia aldaketarengatik, desberdintasuna ematen da Lurrak jasotzen duen eguzki energia kantitatean. | l'ur eta eɣ'uʂkiaɾen art'eko ðist'antʂia ald'aketaɾenɡatik, desb'erdintasuna em'aten da lur'ak ɟas'otʂen du'en eɣ'uʂki en'erɡia kant'itatean. |
Perihelioan ehuneko sei, bederatzi handiagoa da afelioarekin alderatuta. | peɾ'ielioan e'uneko s'ej, beð'eɾatʂi 'andiaɣoa ð'a af'elioaɾekin ald'eɾatuta. |
Dena den, efektu honek askoz garrantzi gutxiago dauka makurdura axialak eragiten duena baino, eta jasotzen duen energia gehigarri gehiena hegoaldeko hemisferioan dagoen ur proportzio handiagoak barneratzen du. | d'ena ð'en, ef'ektu 'onek ask'oʂ ɡar'antʂi ɣutʃ'iaɣo ðawk'a mak'urduɾa aʃ'ialak eɾ'aɣiten du'ena βaɲ'o, eta ʝas'otʂen du'en en'erɡia ɣe'iɣari ɣe'iena 'eɣoaldeko 'emisfeɾioan daɣ'oen 'ur prop'ortʂio 'andiaɣoak barn'eɾatʂen d'u. |
Bizitza sostengatu ahal duen planeta bati bizigarria deitzen zaio, nahiz eta bizitza ez den bertan sortu. | biʂ'itʂa sost'enɡatu a'al du'em plan'eta βat'i β'iʂiɣaria ð'ejtʂen ʂaʝ'o, n'aiʂ eta βiʂ'itʂa eʂ t'em b'ertan sort'u. |
Lurrak ur likidoa eskaintzen du ; molekula organiko konplexuak elkartu eta elkarreragin dezaketen ingurunea eta nahikoa energia metabolismoa mantentzeko. | lur'ak 'ur lik'iðoa esk'ajntʂen du; mol'ekula orɡ'aniko kompl'eʃuak elk'artu eta elk'areɾaɣin deʂ'aketen inɡ'uɾunea eta na'ikoa en'erɡia met'aβolismoa mant'entʂeko. |
Lurretik Eguzkirako distantzia distantziak, baita orbitaren eszentrikotasunak, biraketatasak, makurdura axialak, historia geologikoak, atmosferak eta eremu magnetikoak lurrazaleko egungo baldintza klimatikoak direnak izaten laguntzen dute. | lur'etik eɣ'uʂkiɾako ðist'antʂia ðist'antʂiak, bajta orb'itaɾen esʂ'entrikotasunak, b'iɾaketatasak, mak'urduɾa aʃ'ialak, 'istoɾia ɣe'oloɣikoak, atm'osfeɾak eta eɾ'emu maɣn'etikoak lur'aʂaleko eɣ'unɡo βald'intʂa klim'atikoak diɾ'enak iʂ'aten laɣ'untʂen dut'e. |
Planeta bateko bizidunak ekosistemetan bizi dira, eta horiek guztiak AbiosferaA'bat osatzen dute. | plan'eta βat'eko β'iʂiðunak ek'osistemetam b'iʂi ðiɾ'a, eta 'oɾiek ɡuʂt'iak aβ'iosfeɾaa' βat os'atʂen dut'e. |
Lurraren biosfera hogeita hamabost ge urte inguru eboluzionatzen hasi dela pentsatzen da hirurogeita hamahiru. | lur'aɾem bi'osfeɾa 'oɣejta 'amaβos ɡ'e 'urte inɡ'uɾu eβ'oluʂionatʂen asi ðel'a pents'atʂen da 'iɾuɾoɣejta 'amaiɾu. |
Biosfera hainbat biometan banatuta dago, antzeko landare eta animaliak bizi direlarik bakoitzean. | bi'osfeɾa ajmbat bi'ometam ban'atuta ðaɣ'o, antʂ'eko land'aɾe eta an'imaliak b'iʂi ðiɾ'elaɾik bak'ojtʂean. |
Lurrean biomak nagusiki latitudearen, itsas mailatik dagoen altueraren eta hezetasunaren arabera banatzen dira. | lur'eam bi'omak naɣ'usiki lat'ituðeaɾen, its'as m'aʎatik daɣ'oen alt'ueɾaɾen eta 'eʂetasunaɾen aɾ'aβeɾa β'anatʂen diɾ'a. |
Artikoko edo Antartikako zirkuluen barruan, altuera handiko zonaldeetan edo eremu oso lehorretan kokatutako biometan, landare edota animali bizitza gutxi dago ; espezieen aniztasunaren gailurra ekuatoreko latitudetan dauden lurralde baxu eta hezeetan ematen da. | art'ikoko eðo ant'artikako ʂ'irkuluem bar'uan, alt'ueɾa 'andiko ʂon'aldeetan eðo eɾ'emu os'o le'oretan kok'atutako βi'ometan, land'aɾe eðota an'imali βiʂ'itʂa ɣ'utʃi ðaɣ'o; esp'eʂieen an'iʂtasunaɾen ɡaʎ'ura ek'uatoɾeko lat'ituðetan dawð'en lur'alde βaʃ'u eta 'eʂeetan em'aten da. |
Baliabide naturalak eta lurzoruaren erabilera. | bal'iaβiðe nat'uɾalak eta lurʂ'oɾuaɾen eɾ'aβiʎeɾa. |
Lurrak gizakiek ustiatu dituzten baliabideak ditu. | lur'ak ɡiʂ'akiek ust'iatu ðit'uʂtem bal'iaβiðeak dit'u. |
Energia ez berriztagarri bezala izendatu direnak, erregai fosilak esate baterako, denbora geologikoetan baino ez dira berritzen. | en'erɡia 'eʂ ber'iʂtaɣari βeʂ'ala iʂ'endatu ðiɾ'enak, er'eɣaj fos'iʎak es'ate βat'eɾako, d'emboɾa ɣe'oloɣikoetam baɲo eʂ t'iɾa βer'itʂen. |
Erregai fosilen gordailu handiak lurrazaletik lortzen dira, hauen artean ikatza, petrolioa eta gas naturala daudelarik. | er'eɣaj fos'iʎen ɡord'aʎu 'andiak lur'aʂaletik l'ortʂen diɾ'a, 'awen art'ean ik'atʂa, petr'olioa eta ɣ'as nat'uɾala ðawð'elaɾik. |
Gordailu horiek gizakiek energiaekoizpenerako eta kimika ekoizpenerako lehengai gisa erabiltzen dituzte. | ɡord'aʎu 'oɾiek ɡiʂ'akiek en'erɡiaekojʂpeneɾako eta k'imika ek'ojʂpeneɾako le'enɡaj ɣ'isa eɾ'aβiltʂen dit'uʂte. |
Mineral meak ere lurrazalaren barnean eratu dira, magmatismoa, higadura eta plaken tektonika bezalako prozesuen bidez. | miɲ'eɾal me'ak eɾ'e lur'aʂalaɾem barn'ean eɾ'atu ðiɾ'a, maɣm'atismoa, 'iɣaðuɾa eta plak'en tekt'onika βeʂ'alako proʂ'esuem bið'eʂ. |
Gordailu horiek metal ugarien eta bestelako elementu erabilgarrien iturri kontzentratuak osatzen dituzte. | ɡord'aʎu 'oɾiek met'al uɣ'aɾien eta βest'elako el'ementu eɾ'aβilɣarien it'uri kontʂ'entratuak os'atʂen dit'uʂte. |
Lurreko biosferak gizakiarentzako erabilgarriak diren produktu biologiko asko ekoizten ditu, besteak beste, janaria, zura, farmakoak, oxigenoa eta hondakin organiko askoren birziklatzea. | lur'eko βi'osfeɾak ɡiʂ'akiaɾentʂako eɾ'aβilɣariak diɾ'em proð'uktu βi'oloɣiko 'asko ek'ojʂten dit'u, b'esteak b'este, ɟan'aɾia, ʂuɾ'a, farm'akoak, oʃ'iɣenoa eta 'ondakin orɡ'aniko 'askoɾem birʂ'iklatʂea. |
Lurrean oinarritutako ekosistema lurzoruaren eta ur freskoaren mende dago eta ozeanoko ekosistemak lurretik etorri diren elikagai disolbatuen menpe dago. mila bederatziehun eta laurogeian, Lurreko lur azaleraren berrogeita hamar, berrogeita hamahiru milioi ka eme a ber bi basoak ziren ; hirurogeita zazpi, laurogeita zo... | lur'ean oɲ'aritutako ek'osistema lurʂ'oɾuaɾen eta 'ur fr'eskoaɾem mend'e ðaɣ'o eta oʂ'eanoko ek'osistemak lur'etik et'ori ðiɾ'en el'ikaɣaj ðis'olβatuem memp'e ðaɣ'o. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣeʝan, lur'eko l'ur aʂ'aleɾaɾem ber'oɣejta 'amar, ber'oɣejta 'amaiɾu mil'ioj k'a em'e 'a β'er b'i β'asoak ʂiɾ'en; 'iɾuɾoɣejt... |
Era berean, gizakiek lurrean bizitzeko eraikuntza materialak erabiltzen dituzte etxeak eraikitzeko. | eɾ'a βeɾ'ean, ɡiʂ'akiek lur'eam biʂ'itʂeko eɾ'ajkuntʂa mat'eɾialak eɾ'aβiltʂen dit'uʂte etʃ'eak eɾ'ajkitʂeko. |
Lurraren azalera handiak eguraldi bortitzaren mende daude, esate baterako, zikloi tropikalak, urakanak edo tifoiak. mila bederatziehun eta laurogeitik bi milara bitartean, horrelako fenomenoek hamaika mila eta zortziehun hildako eragin zituzten batez beste urtero. Leku askotan jasan behar dituzte lurrikarak, luiziak, t... | lur'aɾen aʂ'aleɾa 'andiak eɣ'uɾaldi βort'itʂaɾem mend'e ðawð'e, es'ate βat'eɾako, ʂikl'oj trop'ikalak, uɾ'akanak eðo tif'oʝak. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejtik b'i miʎ'aɾa βitartean, 'orelako fen'omenoek 'amajka miʎ'a eta ʂortʂ'ieun 'ildako eɾ'aɣin ʂit'uʂtem bat'eʂ b'este urt'eɾo. l'eku ask'otan ɟas'am be'ar dit'uʂ... |
Beste toki askotan, giza ekintzarengatik sortutako arazoak pairatu behar dituzte : aire eta uraren kutsadura, euri azido eta substantzia toxikoak, landarediaren galera, faunaren galera, espezieen iraungipena, lurzoruaren agortzea eta higadura. | b'este t'oki ask'otan, ɡiʂ'a ek'intʂaɾenɡatik sort'utako aɾ'aʂoak pajɾ'atu βe'ar dit'uʂte: ajɾ'e eta uɾ'aɾen kuts'aðuɾa, 'ewɾi aʂ'iðo eta suβst'antʂia toʃ'ikoak, land'aɾeðiaɾen ɡal'eɾa, fawn'aɾen ɡal'eɾa, esp'eʂieen iɾ'awnɡipena, lurʂ'oɾuaɾen aɣ'ortʂea eta 'iɣaðuɾa. |
Giza jarduerak eta berotze globala lotzen dituen adostasun zientifikoa dago, industriak sorturiko karbono dioxido emisioen erruz. Aurreikusten da arazo honek glaziarren eta izotz geruzen urtzea, tenperatura muturrekoagoak, eguraldian aldaketa nabarmenak eta batez besteko itsas mailaren igoera eragingo dituela. | ɡiʂ'a ʝard'ueɾak eta β'eɾotʂe ɣloβ'ala l'otʂen dit'uen að'ostasun ʂi'entifikoa ðaɣ'o, ind'ustriak sort'uɾiko karb'ono ði'oʃiðo em'isioen er'uʂ. awr'ejkusten da aɾ'aʂo 'onek ɡlaʂ'iaren eta iʂ'oʂ ɡeɾ'uʂen urtʂ'ea, temp'eɾatuɾa mut'urekoaɣoak, eɣ'uɾaldian ald'aketa naβ'armenak eta βat'eʂ b'esteko its'as m'aʎaɾen iɣ'oeɾa e... |
Kartografia, mapak egin eta ikertzen dituen zientzia ; eta geografia, Lurraren ezaugarriak, biztanleak eta fenomenoak aztertzen dituena, Lurra irudikatu izan duten diziplinak izan dira historikoki. Topografia edo lur neurketa, hau da, lekuen kokapena eta distantzia zehaztea, eta, neurri txikiagoan, nabigazioa, hau da, ... | kart'oɣrafia, map'ak eɣ'in eta ik'ertʂen dit'uen ʂi'entʂia; eta ɣe'oɣrafia, lur'aɾen eʂ'awɣariak, biʂt'anleak eta fen'omenoak aʂt'ertʂen dit'uena, lur'a iɾ'uðikatu iʂ'an dut'en diʂ'iplinak iʂ'an diɾ'a 'istoɾikoki. top'oɣrafia eðo l'ur newrk'eta, 'aw ð'a, l'ekuen kok'apena eta ðist'antʂia ʂe'aʂtea, et'a, n'ewri tʃik'iaɣ... |
Proiekzioek adierazten dute munduko giza biztanleria bederatzi, bi mila milioira iritsi daitekeela bi mila eta berrogeita hamarran. | proʝ'ekʂioek að'ieɾaʂten dut'e mund'uko ɣiʂ'a βiʂt'anleɾia βeð'eɾatʂi, b'i miʎ'a mil'iojɾa iɾ'itsi ðajt'ekeela β'i miʎ'a eta βer'oɣejta 'amaran. |
Hazkunde gehiena garapen bidean dauden herrialdeetan gertatuko dela espero da. | 'aʂkunde ɣe'iena ɣaɾ'apem bið'ean dawð'en 'erialdeetan ɡert'atuko ðel'a esp'eɾo ð'a. |
Giza biztanleriaren dentsitatea oso ezberdina da mundu osoan zehar, baina gehienak Asian bizi dira. bi mila eta hogeian, munduko biztanleriaren ehuneko hirurogei hirieremuetan bizi izatea espero da, nekazal guneen ordez. | ɡiʂ'a βiʂt'anleɾiaɾen dents'itatea os'o eʂb'erdiɲa ð'a mund'u os'oan ʂe'ar, baɲa ɣe'ienak as'iam b'iʂi ðiɾ'a. b'i miʎ'a eta 'oɣeʝan, mund'uko βiʂt'anleɾiaɾen e'uneko 'iɾuɾoɣej 'iɾieɾemuetam b'iʂi iʂ'atea esp'eɾo ð'a, nek'aʂal ɣun'een ord'eʂ. |
Lurzoruaren masa nagusitasun hau dela eta, gizakien ehuneko laurogeita hamar ipar hemisferioan bizi da. | lurʂ'oɾuaɾem mas'a naɣ'usitasun 'aw ðel'a et'a, ɡiʂ'akien e'uneko lawɾ'oɣejta 'amar ip'ar 'emisfeɾioam b'iʂi ða. |
Lurraren azaleraren zortziren bat gizakiak bizitzeko egokia dela kalkulatzen da. | lur'aɾen aʂ'aleɾaɾen ʂortʂ'iɾem bat ɡiʂ'akiak biʂ'itʂeko eɣ'okia ðel'a kalk'ulatʂen da. |
Lurraren azaleraren hiru laurdenak ozeanoez estalita daude, beraz soilik laurden bat da lurra. | lur'aɾen aʂ'aleɾaɾen 'iɾu lawrd'enak oʂ'eanoeʂ est'alita ðawð'e, beɾaʂ sojl'ik lawrd'em bat d'a lur'a. |
Lur eremu horren erdia basamortua, mendi oso garaiak, edo bestelako lur ezegokiak dira. | l'ur eɾ'emu 'oren erd'ia βas'amortua, mend'i os'o ɣaɾ'aʝak, eðo βest'elako l'ur eʂ'eɣokiak diɾ'a. |
Iparralderen dagoen munduko kokapen iraunkorra Alert da, nunabuteko Ellesmere uhartean. | ip'araldeɾen daɣ'oem mund'uko kok'apen iɾ'awnkora al'ert d'a, nun'aβuteko eʎ'esmeɾe u'artean. |
Hegoalderen dagoena berriz a eme u ene de ese e ene ese ze o te te basea da, Antartikan, ia zehazki hego poloan. | 'eɣoaldeɾen daɣ'oena βer'iʂ 'a em'e 'u en'e ð'e es'e 'e en'e es'e ʂe 'o t'e t'e βas'ea ð'a, ant'artikan, 'ia ʂe'aʂki 'eɣo pol'oan. |
Herrialde subirano independenteek planetako lur azalera guztia erreklamatua dute, Antartidako zenbait toki, Danubio ibaiaren mendebaldeko ertzean dauden lursail batzuk eta Egipto eta Sudan arteko aldarrikatu gabeko Bir Tawileko zonaldea izan ezik. bi mila eta hamabosgarren urtean, ehun eta laurogeita hamahiru daude Naz... | 'erialde suβ'iɾano ind'ependenteek plan'etako l'ur aʂ'aleɾa ɣuʂt'ia er'eklamatua ðut'e, ant'artiðako ʂemb'ajt t'oki, dan'uβio iβ'aʝaɾem mend'eβaldeko ertʂ'ean dawð'en lurs'ajl β'atʂuk eta eɣ'ipto eta suð'an art'eko ald'arikatu ɣaβ'eko β'ir taw'iʎeko ʂon'aldea iʂ'an eʂik. b'i miʎ'a eta 'amaβosɡaren urt'ean, e'un eta law... |
Nazio Batuak hainbat gobernuz osatutako mundu mailako erakunde bat da, nazioen arteko gatazketan esku hartzeko asmoz sortu zena, gatazka armatuak saihesteko. Gehienbat, Nazio Batuak nazioarteko diplomaziarako eta nazioarteko zuzenbiderako foro gisa balio du. Bazkideen adostasuna lortzen denean, eskuhartze armaturako me... | naʂ'io βat'uak ajmbat ɡoβ'ernuʂ os'atutako mund'u maʎ'ako eɾ'akunde β'at d'a, naʂ'ioen art'eko ɣat'aʂketan esk'u 'artʂeko asm'oʂ sort'u ʂen'a, ɡat'aʂka arm'atuak saj'esteko. ɡe'iembat, naʂ'io βat'uak naʂ'ioarteko ðipl'omaʂiaɾako eta naʂ'ioarteko ʂuʂ'embiðeɾako foɾ'o ɣ'isa βal'io ð'u. baʂk'iðeen að'ostasuna l'ortʂen den... |
Lurra orbitatu zuen lehenengo gizakia Juri Gagarin izan zen, mila bederatziehun eta hirurogeita bateko apirilaren hamabian. | lur'a orb'itatu ʂu'en le'enenɡo ɣiʂ'akia ʝuɾ'i ɣaɣ'aɾin iʂ'an ʂen, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta βat'eko ap'iɾiʎaɾen 'amaβian. |
Guztira, laurehun eta laurogeita zazpi pertsonak inguruk espazioa bisitatu zutena bi mila eta hamarreko uztailaren hogeita hamarera arte, eta horietatik, hamabi izan dira Ilargian ibili direnak. | ɡuʂt'iɾa, lawɾ'eun eta lawɾ'oɣejta ʂ'aʂpi perts'onak inɡ'uɾuk esp'aʂioa βis'itatu ʂut'ena β'i miʎ'a eta 'amareko uʂt'aʎaɾen 'oɣejta 'amaɾeɾa art'e, eta oɾietatik, 'amaβi iʂ'an diɾ'a iʎ'arɡian iβ'iʎi ðiɾ'enak. |
Normalean, espazioan dauden gizakiak Nazioarteko Espazio Estazioan daudenak dira bakarrik. | norm'alean, esp'aʂioan dawð'en ɡiʂ'akiak naʂ'ioarteko esp'aʂio est'aʂioan dawð'enak diɾ'a βak'arik. |
Geltokiko, sei pertsonez osatua, normalean sei hilabetetan behin ordezkatzen da. | ɡelt'okiko, s'ej perts'oneʂ os'atua, norm'alean s'ej 'iʎaβetetam be'in ord'eʂkatʂen da. |
Ilargia satelite natural nahiko handi, telurikoa eta planeta baten antzerakoa da, Lurraren laurdena inguruko diametroa duena. | iʎ'arɡia sat'elite nat'uɾal na'iko 'andi, tel'uɾikoa eta plan'eta βat'en antʂ'eɾakoa ð'a, lur'aɾen lawrd'ena inɡ'uɾuko ði'ametroa ðu'ena. |
Eguzki Sistemako ilargirik handiena da, bere planetaren tamainari dagokionez ; nahiz eta Karonte, Pluton planeta nanoaren ilargia, erlatiboki handiagoa den. | eɣ'uʂki sist'emako iʎ'arɡiɾik 'andiena ð'a, beɾ'e plan'etaɾen tam'aɲaɾi ðaɣ'okioneʂ; n'aiʂ eta kaɾ'onte, plut'om plan'eta nan'oaɾen iʎ'arɡia, erl'atiβoki 'andiaɣoa ð'en. |
Beste planeten satelite naturalei AilargiA'deitzen zaie baita ere, Lurrarenaren gisan. | b'este plan'eten sat'elite nat'uɾalej aʎ'arɡia' ð'ejtʂen ʂaʝ'e βajta eɾ'e, lur'aɾenaɾen ɡ'isan. |
Lurraren eta Ilargiaren arteko grabitazio erakarpenak itsasaldiak eragiten ditu Lurrean. | lur'aɾen eta iʎ'arɡiaɾen art'eko ɣraβ'itaʂio eɾ'akarpenak its'asaldiak eɾ'aɣiten dit'u lur'ean. |
Efektu berdinak Ilargian, errotazio sinkronoa izatera eraman du : Ilargiaren biraketa aldia Lurraren orbita osatzeko behar duen berdina da. | ef'ektu βerd'iɲak iʎ'arɡian, er'otaʂio sinkr'onoa iʂ'ateɾa eɾ'aman du: iʎ'arɡiaɾem b'iɾaketa ald'ia lur'aɾen orb'ita os'atʂeko βe'ar du'em berd'iɲa ð'a. |
Ilargiak Lurraren inguruan orbita egiten duen heinean, eguzkiaren aurpegi desberdinak argiztatzen dira, ilargi fase edo aldiak sortuz. | iʎ'arɡiak lur'aɾen inɡ'uɾuan orb'ita eɣ'iten du'en 'eɲean, eɣ'uʂkiaɾen awrp'eɣi ðesb'erdiɲak arɡ'iʂtatʂen diɾ'a, iʎ'arɡi fas'e eðo ald'iak sort'uʂ. |
Ilargialdiek ilgora, ilbehera, ilargi berria eta ilargi betea dute izena. | iʎ'arɡialdiek ilɣ'oɾa, ilβ'eeɾa, iʎ'arɡi βer'ia eta iʎ'arɡi βet'ea ðut'e iʂ'ena. |
Lehen alditik laugarrenera hogeita zazpi egun, zazpi ordu, berrogeita hiru minutu, eta hamaika, berrogeita zazpi segundo pasa behar dira. | le'en ald'itik lawɣ'areneɾa 'oɣejta ʂ'aʂpi eɣ'un, ʂ'aʂpi 'ordu, ber'oɣejta 'iɾu min'utu, eta 'amajka, ber'oɣejta ʂ'aʂpi seɣ'undo pas'a βe'ar diɾ'a. |
Itsasaldiaren azelerazioa dela eta, Ilargia Lurretik aldentzen ari da, gutxi gorabehera hogeita hamazortzi milimetro urtero. | its'asaldiaɾen aʂ'eleɾaʂioa ðel'a et'a, iʎ'arɡia lur'etik ald'entʂen aɾ'i ða, ɡ'utʃi ɣoɾ'aβeeɾa 'oɣejta 'amaʂortʂi mil'imetro urt'eɾo. |
Milioika urtetan zehar, aldaketa txiki horiek a eta Lurraren eguna hogeita hiru A ese urteko luzatzeak a aldaketa esanguratsuak sortu arte gehitzen joan dira. | mil'iojka 'urtetan ʂe'ar, ald'aketa tʃik'i 'oɾiek 'a eta lur'aɾen eɣ'una 'oɣejta 'iɾu 'a es'e urt'eko luʂ'atʂeak 'a ald'aketa es'anɡuɾatsuak sort'u art'e ɣe'itʂen ɟo'an diɾ'a. |
Litekeena da Ilargiak bizitzaren garapenean izugarrizko eragina izatea, planetaren klima moderatzen lagunduz. | lit'ekeena ð'a iʎ'arɡiak biʂ'itʂaɾen ɡaɾ'apenean iʂ'uɣariʂko eɾ'aɣiɲa iʂ'atea, plan'etaɾen kl'ima moð'eɾatʂen laɣ'unduʂ. |
Froga paleontologikoek eta ordenagailuen simulazioek erakusten dute Lurraren makurdura axiala Ilargiarekin dituen elkarrekintza indarrek egonkortzen dutela. | fr'oɣa pal'eontoloɣikoek eta ord'enaɣaʎuen sim'ulaʂioek eɾ'akusten dut'e lur'aɾem mak'urduɾa aʃ'iala iʎ'arɡiaɾekin dit'uen elk'arekintʂa ind'arek eɣ'onkortʂen dut'ela. |
Teoriko batzuek uste dute egonkortze hau egongo ez balitz, Eguzkiak eta gainontzeko planetek Lurraren konkor ekuatorialean eragiten dituzten indar momentuek biraketaardatza kaotikoki ezegonkorra bihurtuko luketela, milioika urteetan aldaketa kaotikoak eraginez, Marten gertatzen direnen antzera. | te'oɾiko βatʂ'uek 'uste ðut'e eɣ'onkortʂe 'aw eɣ'onɡo 'eʂ pal'itʂ, eɣ'uʂkiak eta ɣaɲ'ontʂeko plan'etek lur'aɾen konk'or ek'uatoɾialean eɾ'aɣiten dit'uʂten ind'ar mom'entuek b'iɾaketaardatʂa ka'otikoki eʂ'eɣonkora βi'urtuko luk'etela, mil'iojka 'urteetan ald'aketa ka'otikoak eɾ'aɣiɲeʂ, mart'en ɡert'atʂen diɾ'enen antʂ'e... |
Lurretik ikusita, Ilargia eta Eguzkiaren itxurazko tamaina ia berdina da. | lur'etik ik'usita, iʎ'arɡia eta eɣ'uʂkiaɾen itʃ'uɾaʂko tam'aɲa 'ia βerd'iɲa ð'a. |
Bi gorputz horien diametro angeluarra bat dator nahiz eta Eguzkiaren diametroa Ilargiarena baino laurehun aldiz handiagoa den, baina, era berean, laurehun aldiz urrunago dago Lurretik. | b'i ɣ'orputʂ oɾien di'ametro anɡ'eluara βat dat'or n'aiʂ eta eɣ'uʂkiaɾen di'ametroa iʎ'arɡiaɾena βaɲo lawɾ'eun ald'iʂ 'andiaɣoa ð'en, baɲ'a, eɾ'a βeɾ'ean, lawɾ'eun ald'iʂ ur'unaɣo ðaɣ'o lur'etik. |
Honek Lurrean eguzki eklipse totalak eta anularrak egotea ahalbidetzen du. | 'onek lur'ean eɣ'uʂki ekl'ipse tot'alak eta an'ularak eɣ'otea a'alβiðetʂen du. |
Ilargiaren jatorria azaltzen duen teoria onartuena talka handiaren hipotesia da. | iʎ'arɡiaɾen ɟat'oria aʂ'altʂen du'en te'oɾia on'artuena t'alka 'andiaɾen 'ipotesia ð'a. |
Hipotesi honek Ilargiko burdin eta elementu lurrunkorren falta erlatiboa azaltzen du eta baita bere konposizioa Lurraren lurrazalekoaren ia berdina izatea ere. | 'ipotesi 'onek iʎ'arɡiko βurd'in eta el'ementu lur'unkoren f'alta erl'atiβoa aʂ'altʂen du eta βajta βeɾ'e komp'osiʂioa lur'aɾen lur'aʂalekoaɾen 'ia βerd'iɲa iʂ'atea eɾ'e. |
Lurra gutxienez asteroide koorbital ditu, besteak beste, hiru mila zazpiehun eta berrogeita hamahiru kruitne eta bi mila eta bi AA bi bederatzi. | lur'a ɣutʃ'ieneʂ ast'eɾojðe ko'orbital dit'u, b'esteak b'este, 'iɾu miʎ'a ʂ'aʂpieun eta βer'oɣejta 'amaiɾu krujtn'e eta β'i miʎ'a eta β'i a'a β'i βeð'eɾatʂi. |
Asteroide troiar bat, bi mila eta hamar te ka zazpi, Lurreko ele lau lagrangeren puntuaren inguruan biraka dabil baita ere, eta Eguzkiari bira emateko bidean Lurrarekin batera doa. | ast'eɾojðe troʝ'ar bat, b'i miʎ'a eta 'amar t'e k'a ʂ'aʂpi, lur'eko el'e l'aw laɣr'anɡeɾem p'untuaɾen inɡ'uɾuam b'iɾaka ðaβ'il βajta eɾ'e, eta eɣ'uʂkiaɾi β'iɾa em'ateko βið'ean lur'aɾekim bat'eɾa ðo'a. |
Lurretik hurbil dagoen bi mila eta sei erre hatxe bat bi zero asteroide txikia LurraIlargia sistemara hurbiltzen da hogei urtez behin gutxi gorabehera. | lur'etik 'urbil daɣ'oem b'i miʎ'a eta s'ej er'e 'atʃe βat b'i ʂeɾ'o ast'eɾojðe tʃik'ia lur'aʎarɡia sist'emaɾa 'urbiltʂen da 'oɣej urt'eʂ be'in ɡ'utʃi ɣoɾ'aβeeɾa. |
Badaude ere jada funtzionamenduan ez dauden sateliteak ere eta hamasei mila espazioko zabor pieza baino gehiago. | bað'awðe eɾ'e ʝað'a funtʂ'ionamenduan eʂ t'awðen sat'eliteak eɾ'e eta 'amasej miʎ'a esp'aʂioko ʂaβ'or pi'eʂa βaɲo ɣ'eiaɣo. |
Lurreko satelite artifizial handiena Nazioarteko Espazio Estazioa da. | lur'eko sat'elite art'ifiʂial 'andiena naʂ'ioarteko esp'aʂio est'aʂioa ð'a. |
Lurraren ikur astronomiko estandarra zirkulu batez borobildutako gurutzea da, munduko lau bazterrak irudikatzen dituena. | lur'aɾen ik'ur astr'onomiko est'andara ʂ'irkulu βat'eʂ boɾ'oβildutako ɣuɾ'utʂea ð'a, mund'uko l'aw βaʂt'erak iɾ'uðikatʂen dit'uena. |
Giza kulturek planetaren ikuspegi asko garatu dituzte. Lurra batzuetan pertsonifikatutako jainkotzat hartzen da. Kulturen askotan, ama jainkosa bat da, era berean delarik. hogeigarren mendearen erdialdean, Gaia printzipioak Lurraren inguruneak eta bizitza autoerregulatzen zen organismo bakar bat bezala irudikatu zuen, ... | ɡiʂ'a kult'uɾek plan'etaɾen ik'uspeɣi 'asko ɣaɾ'atu ðit'uʂte. lur'a βatʂ'uetam perts'onifikatutako ʝ'ajnkotʂat 'artʂen da. kult'uɾen ask'otan, am'a ʝ'ajnkosa βat d'a, eɾ'a βeɾ'ean del'aɾik. 'oɣejɣarem mend'eaɾen erd'ialdean, ɡaʝ'a printʂ'ipioak lur'aɾen inɡ'uɾuneak eta βiʂ'itʂa awt'oereɣulatʂen ʂ'en orɡ'anismo β'akar b... |
Ikerketa zientifikoek jendeak Lurrari buruz zuen ikuspegia eraldatu dute, kulturalki eragina izan dutelarik. | ik'erketa ʂi'entifikoek ɟ'endeak lur'aɾi βuɾ'uʂ ʂu'en ik'uspeɣia eɾ'aldatu ðut'e, kult'uɾalki eɾ'aɣiɲa iʂ'an dut'elaɾik. |
Ideia hau Pitagoras eta Parmenides filosofoei, biei, egotzi zaie. | ið'eʝa 'aw pit'aɣoɾas eta parm'eniðes fil'osofoej, bi'ej, eɣ'otʂi ʂaʝ'e. |
Lurra unibertsoaren erdigunea zela uste izan zen hamaseigarren mendera arte. | lur'a un'iβertsoaɾen erd'iɣunea ʂ'ela 'uste iʂ'an ʂ'en 'amasejɣarem mend'eɾa art'e. |
Garai hartan zientzialariek frogatu ahal izan zuten zehaztasunez mugitzen zen objektu bat zela, EguzkiSistemako gainerako planeten antzera. | ɡaɾ'aj 'artan ʂi'entʂialaɾiek froɣ'atu a'al iʂ'an ʂut'en ʂe'aʂtasuneʂ muɣ'itʂen ʂen obʝ'ektu βat ʂ'ela, eɣ'uʂkisistemako ɣaɲ'eɾako plan'eten antʂ'eɾa. |
yeims user bezalako eragin handiko kristau aditu eta apaizak ahalegin handiak egin zituzten Lurraren adina Bibliako genealogien analisia eginez zehazteko. | ɟ'ejms us'er beʂ'alako eɾ'aɣin 'andiko krist'aw að'itu eta ap'ajʂak a'aleɣin 'andiak eɣ'in ʂit'uʂten lur'aɾen að'iɲa βiβl'iako ɣen'ealoɣien an'alisia eɣ'iɲeʂ ʂe'aʂteko. |
hemeretzigarren mendean zehar konturatu ziren geologoak Lurraren adina hainbat milioi urtekoa izan behar zela. | 'emeɾetʂiɣarem mend'ean ʂe'ar kont'uɾatu ʂiɾ'en ɡe'oloɣoak lur'aɾen að'iɲa ajmbat mil'ioj urt'ekoa iʂ'am be'ar ʂ'ela. |
Lord kelbinek termodinamika erabili zuen Lurraren adina hogei eta laurehun milioi urte artekoa zela kalkulatzeko mila zortziehun eta hirurogeita lauan. | l'ord kelβ'iɲek term'oðiɲamika eɾ'aβili ʂu'en lur'aɾen að'iɲa 'oɣej eta lawɾ'eum mil'ioj 'urte art'ekoa ʂ'ela kalk'ulatʂeko miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta law'an. |
hemeretzigarren mendearen bukaeran eta hogeigarren mendearen hasieran erradioaktibitatea eta datazio erradioaktiboak aurkitu zirenean, Lurraren adina zehazteko mekanismo fidagarri bat ezarri zen, eta planetak milaka milioi urte zituela frogatu zen. | 'emeɾetʂiɣarem mend'eaɾem buk'aeɾan eta 'oɣejɣarem mend'eaɾen 'asieɾan er'aðioaktiβitatea eta ðat'aʂio er'aðioaktiβoak awrk'itu ʂiɾ'enean, lur'aɾen að'iɲa ʂe'aʂteko mek'anismo fið'aɣari βat eʂ'ari ʂen, eta plan'etak miʎ'aka mil'ioj 'urte ʂit'uela froɣ'atu ʂen. |
Lurraren pertzepzioa berriz ere hogeigarren mendean aldatu zen gizakiek lehen aldiz orbitatik ikusi zutenean, eta batez ere Apollo programak ateratako Lurraren argazkiekin. | lur'aɾem pertʂ'epʂioa βer'iʂ eɾ'e 'oɣejɣarem mend'ean ald'atu ʂen ɡiʂ'akiek le'en ald'iʂ orb'itatik ik'usi ʂut'enean, eta βat'eʂ eɾ'e ap'oʎo proɣr'amak at'eɾatako lur'aɾen arɡ'aʂkiekin. |
Literatura edo elertia hitzezko adierazpenaren artea da, eta, beraz, testu idatziak nahiz ahozko edo kantatuak barne hartzen ditu. | lit'eɾatuɾa eðo el'ertia 'itʂeʂko að'ieɾaʂpenaɾen art'ea ð'a, et'a, beɾaʂ, test'u ið'atʂiak n'aiʂ a'oʂko eðo kant'atuak barn'e 'artʂen dit'u. |
Zentzu murritzago eta AneotradizionalagoA'bat da ; arte meritua eta literariotasuna lehenesten duen idazkera da, asmo ez hain estetiko eta praktikoagoa duen hizkuntza arruntari aurrez aurre jarrita. | ʂentʂ'u mur'itʂaɣo eta an'eotraðiʂionalaɣoa' βat d'a; art'e meɾ'itua eta lit'eɾaɾiotasuna le'enesten du'en ið'aʂkeɾa ð'a, asm'o 'eʂ 'ajn est'etiko eta prakt'ikoaɣoa ðu'en 'iʂkuntʂa ar'untaɾi awr'eʂ 'awre ʝar'ita. |
Literatura terminoak hizkuntza, nazio, garai edo genero bateko ekoizpen literarioen multzoa ere izendatzen du, baita arteari edo zientziari buruzko obren multzoa ere. | lit'eɾatuɾa term'inoak 'iʂkuntʂa, naʂ'io, ɡaɾ'aj eðo xen'eɾo βat'eko ek'ojʂpen lit'eɾaɾioem multʂ'oa eɾ'e iʂ'endatʂen du, bajta art'eaɾi eðo ʂi'entʂiaɾi βuɾ'uʂko oβr'em multʂ'oa eɾ'e. |
Literaturaren kontzeptua aldatuz joan da denborarekin, apur bat subjektiboa baita ; zentzu orokorrean, nazio, garai edo genero baten idatzizko edo ahozko edozein ekoizpenen multzoa da, eta zentzu hertsian jotzen da balio estetiko edo intelektuala izan behar duela. | lit'eɾatuɾaɾen kontʂ'eptua ald'atuʂ ɟ'oan da ð'emboɾaɾekin, ap'ur b'at subʝ'ektiβoa βajta; ʂentʂ'u oɾ'okorean, naʂ'io, ɡaɾ'aj eðo xen'eɾo βat'en ið'atʂiʂko eðo a'oʂko eð'oʂejn ek'ojʂpenem multʂ'oa ð'a, eta ʂentʂ'u 'ertsian ɟ'otʂen da βal'io est'etiko eðo int'elektuala iʂ'am be'ar du'ela. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.