text stringlengths 25 5.42k | phonemes stringlengths 19 5.93k |
|---|---|
Gero etorri zen haren ordezkoak, bienako eskolak, sinfonia eta kamara musikaren hainbat forma bideratu zituen. | ɡeɾ'o et'ori ʂen 'aɾen ord'eʂkoak, bi'enako esk'olak, sinf'onia eta kam'aɾa mus'ikaɾen ajmbat form'a βið'eɾatu ʂit'uen. |
Garai hartako musika sorkuntzako ahalmen handiaren erakusgarri bikain ditugu jaidn, Mozart eta betoven. | ɡaɾ'aj 'artako mus'ika sork'untʂako a'almen 'andiaɾen eɾ'akusɡari βik'ajn dit'uɣu ʝ'ajðn, moʂ'art eta βet'oβen. |
Erromantizismoko musikan subjektibismoa, poesia eta irudimena ditugu. | er'omantiʂismoko mus'ikan subʝ'ektiβismoa, po'esia eta iɾ'uðimena ðit'uɣu. |
estxubertekin hasi zen aldi hark Wagner eta lis izango zituen gorenean, eta korronte nazionalista erromantikoak iristean amaitu zen. | estʃ'uβertekin asi ʂen ald'i 'ark u'aɣner eta l'is iʂ'anɡo ʂit'uen ɡoɾ'enean, eta kor'onte naʂ'ionalista er'omantikoak iɾ'istean am'ajtu ʂen. |
hogeigarren mendean, musikaren joera ohiko arau formalak eta konposizioarenak haustea izan da, atonalitatea eta dodekafonismoa bezalako joeren bidez. Estatu Batuetan jaza sortzearekin eta aurrerapen teknologikoekin, musika konkretua eta elektronikoa etorri ziren. mila bederatziehun eta berrogeita hamarreko hamarkadan b... | 'oɣejɣarem mend'ean, mus'ikaɾen ɟo'eɾa o'iko aɾ'aw form'alak eta komp'osiʂioaɾenak 'awstea iʂ'an da, at'onalitatea eta ðoð'ekafonismoa βeʂ'alako ʝo'eɾem bið'eʂ. est'atu βat'uetan ɟaʂ'a sortʂ'eaɾekin eta awr'eɾapen tekn'oloɣikoekin, mus'ika konkr'etua eta el'ektronikoa et'ori ʂiɾ'en. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta '... |
Dena den, arkeologia aztarnegietan aurkituriko tresnen, hamaseigarren eta hamazazpigarren mendeetako misiolarien kroniken eta batez ere beste biztanleekin nahastu ez diren indiar talde batzuen gaur egungo musikaren bidez, aztertu ahal izan da bertako musikaren bilakaera. | d'ena ð'en, ark'eoloɣia aʂt'arneɣietan awrk'ituɾiko tresn'en, 'amasejɣaren eta 'amaʂaʂpiɣarem mend'eetako mis'iolaɾien kron'iken eta βat'eʂ eɾ'e β'este βiʂt'anleekin na'astu 'eʂ tiɾ'en ind'iar t'alde βatʂ'uen ɡ'awr eɣ'unɡo mus'ikaɾem bið'eʂ, aʂt'ertu a'al iʂ'an da βert'ako mus'ikaɾem biʎ'akaeɾa. |
Europarrak heldu aurretik indiarrek ez zuten ezagutzen musika notaziorako sistemarik, musika tresnek laguntzen zioten kantuari, eta musika eta dantza batera egiten ziren beti. | ewɾ'oparak eldu 'awretik ind'iarek e tʂ'uten eʂ'aɣutʂem mus'ika n'otaʂioɾako sist'emaɾik, mus'ika tresn'ek laɣ'untʂen ʂi'oten k'antuaɾi, eta mus'ika eta ð'antʂa βat'eɾa eɣ'iten ʂiɾ'em b'eti. |
Hinduen musikak beda testuen edo testu sakratuen irakurketan du jatorria. | 'induem mus'ikak beð'a test'uen eðo test'u sakr'atuen iɾ'akurketan d'u ʝat'oria. |
Indiako musikak erabateko aldaketa izan zuen Ka. | ind'iako mus'ikak eɾ'aβateko ald'aketa iʂ'an ʂu'en k'a. |
zazpigarren mendean, budismoaren eta heleniar kulturaren eraginez ; horietatik sortu zen indiar estilo klasikoa, raga izenekoa. | ʂ'aʂpiɣarem mend'ean, buð'ismoaɾen eta 'eleniar kult'uɾaɾen eɾ'aɣiɲeʂ; oɾietatik sort'u ʂen ind'iar est'ilo kl'asikoa, raɣ'a iʂ'enekoa. |
Txinako musika, Han dinastiaren garaian, errituzkoa zen ; laurogeita hamar musikariz osatutako orkestrek jotzen zuten. Tan dinastiaren garaian garatu zen, erlijiotik landa, jaialdi eta ospakizunetako musika. son dinastian tan dinastiako musika hobetu, eta errepertorioa zabaldu zen ; taizon enperadoreak berak hirurehun ... | tʃin'ako mus'ika, 'an din'astiaɾen ɡaɾ'aʝan, er'ituʂkoa ʂ'en; lawɾ'oɣejta 'amar mus'ikaɾiʂ os'atutako ork'estrek ɟ'otʂen ʂut'en. t'an din'astiaɾen ɡaɾ'aʝan ɡaɾ'atu ʂen, erl'ixiotik land'a, ɟaʝ'aldi eta osp'akiʂunetako mus'ika. s'on din'astian t'an din'astiako mus'ika 'oβetu, eta er'epertoɾioa ʂaβ'aldu ʂen; tajʂ'on emp'... |
in dinastiatik aurrera, Asiako beste herrietako musikak Txinakoaren gainean zuen eragina areagotu zen. | 'in din'astiatik 'awreɾa, as'iako β'este 'erietako mus'ikak tʃin'akoaɾen ɡaɲ'ean ʂu'en eɾ'aɣiɲa aɾ'eaɣotu ʂen. |
Japonian garrantzi handia izan zuen kabuki eta nA antzerkientzat egindako musikak ; hogeigarren mendearen hasieratik japoniar musika asko hurbildu zitzaion Europakoari. | ɟap'onian ɡar'antʂi 'andia iʂ'an ʂu'en kaβ'uki eta n'a antʂ'erkientʂat eɣ'indako mus'ikak; 'oɣejɣarem mend'eaɾen 'asieɾatik ɟap'oniar mus'ika 'asko 'urbildu ʂitʂ'aʝon ewɾ'opakoaɾi. |
Islamak Asiako musika tradizio gehienetan izan zuen eragina, bere erritmo berezien eta doinu hautsien bidez. | 'islamak as'iako mus'ika trað'iʂio ɣe'ienetan iʂ'an ʂu'en eɾ'aɣiɲa, beɾ'e er'itmo βeɾ'eʂien eta ðoɲ'u 'awtsiem bið'eʂ. |
Afrikako musikari buruzko lehen aipamenak europar bidaiarien kontakizunetan ageri dira ; ezin izan da ordea musika mota honen bilakaera ezagutu. | afr'ikako mus'ikaɾi βuɾ'uʂko le'en ajp'amenak ewɾ'opar bið'aʝaɾien kont'akiʂunetan aɣ'eɾi ðiɾ'a; eʂ'in iʂ'an d'a ordea mus'ika mot'a 'onem biʎ'akaeɾa eʂ'aɣutu. |
Nolanahi ere, ahozko tradizioan oinarritzen da, eta alde handiak ditu etnia batetik bestera. | nol'anai eɾ'e, a'oʂko trað'iʂioan oɲ'aritʂen da, eta ald'e 'andiak dit'u etn'ia βat'etik best'eɾa. |
Sartaldeko musika elizako kantuekin hasi zen, hebrearren eta greziarren eskaletan oinarri harturik. | sart'aldeko mus'ika el'iʂako k'antuekin asi ʂen, 'eβrearen eta ɣreʂ'iaren esk'aletan oɲ'ari 'artuɾik. |
Geroago organoaz lagundu ziren kantuak, eta, kontrapuntua landu ahala, aberatsagoak egin ziren. | ɡeɾ'oaɣo orɡ'anoaʂ laɣ'undu ʂiɾ'en k'antuak, et'a, kontr'apuntua land'u a'ala, aβ'eɾatsaɣoak eɣ'in ʂiɾ'en. |
Elizako eta elizaz kanpoko polifonia hamabosgarren eta hamaseigarren mendeetako madrigal eta moteteekin iritsi zen maila gorenera. | el'iʂako eta el'iʂaʂ kamp'oko pol'ifonia 'amaβosɡaren eta 'amasejɣarem mend'eetako maðr'iɣal eta m'oteteekin iɾ'itsi ʂem m'aʎa ɣoɾ'eneɾa. |
hamazazpigarren mendean, berriz, tresnetarako musika izan zen nagusi ; orobat, garrantzi handia izan zuten monteberdi eta lulliren operek, ese ze hatxe a laurden bat tzen oratorioek, eta musika idazkeraren sistema berriak. | 'amaʂaʂpiɣarem mend'ean, ber'iʂ, tresn'etaɾako mus'ika iʂ'an ʂen naɣ'usi; oɾoβat, ɡar'antʂi 'andia iʂ'an ʂut'em mont'eβerdi eta luʎ'iɾen op'eɾek, es'e ʂe 'atʃe 'a lawrd'em bat tʂ'en oɾ'atoɾioek, eta mus'ika ið'aʂkeɾaɾen sist'ema βer'iak. |
hamazazpigarren mendearen bukaeran eta hamazortzigarren mendearen hasieran aurrerabide handia egin zuen teklaturako musikak. | 'amaʂaʂpiɣarem mend'eaɾem buk'aeɾan eta 'amaʂortʂiɣarem mend'eaɾen 'asieɾan 'awreɾaβiðe 'andia eɣ'in ʂu'en tekl'atuɾako mus'ikak. |
hamazortzigarren mendean Bachek sonata itxuratu zuen, geroago jaidn, Mozart eta bitobenek landu zuten sinfoniaren eta harizko kuartetoaren oinarri izan zena. | 'amaʂortʂiɣarem mend'eam batʃ'ek son'ata itʃ'uɾatu ʂu'en, ɡeɾ'oaɣo ʝ'ajðn, moʂ'art eta βit'oβenek land'u ʂut'en sinf'oniaɾen eta 'aɾiʂko ku'artetoaɾen oɲ'ari iʂ'an ʂen'a. |
hemeretzigarren mendearen hasieran bitobenek, bestalde, hunkigarritasun berria eman zion musikari eta era horretan erromantizismoaren aitzindari izan zen ; estxuman, mendelson, berdi, txaikofski, estxubert eta beste hainbat musikarik betebetean egin zuten musika erromantikoa. | 'emeɾetʂiɣarem mend'eaɾen 'asieɾam bit'oβenek, bestalde, 'unkiɣaritasum ber'ia em'an ʂi'om mus'ikaɾi eta eɾ'a 'oretan er'omantiʂismoaɾen ajtʂ'indaɾi iʂ'an ʂen; estʃ'uman, mend'elson, berd'i, tʃajk'ofski, estʃ'uβert eta β'este ajmbat mus'ikaɾik bet'eβetean eɣ'in ʂut'em mus'ika er'omantikoa. |
Bestalde, erromantizismoak ekarri zuen abertzaletasunean oinarritu ziren musikagile asko, hala nola, Chopin, lis, de uve o a a ka, musorski eta erre i eme ese ka i ka o erre ese a ka o uve, Granados eta AlbA niz, Sibelius, Grieg eta BartA k. | bestalde, er'omantiʂismoak ek'ari ʂu'en aβ'ertʂaletasunean oɲ'aritu ʂiɾ'em mus'ikaɣiʎe 'asko, 'ala n'ola, tʃop'in, l'is, d'e uβ'e 'o 'a 'a k'a mus'orski, eta er'e 'i em'e es'e k'a 'i k'a 'o er'e es'e 'a k'a 'o uβ'e ɡran'aðos, eta alβ'a n'iʂ siβ'elius, ɡri'eɣ, eta βart'a k k. |
hemeretzigarren mendearen bukaeran, Wagnerrek berrikuntza handiak egin zituen orkestran eta harmoniaren baliabidetan, eta oro har, musikaren beraren ikuskeran. | 'emeɾetʂiɣarem mend'eaɾem buk'aeɾan, u'aɣnerek ber'ikuntʂa 'andiak eɣ'in ʂit'uen ork'estran eta 'armoniaɾem bal'iaβiðetan, eta oɾ'o 'ar, mus'ikaɾem b'eɾaɾen ik'uskeɾan. |
hogeigarren mendearen hasieran, debusik eta bere ikasleek inpresionismoa sortu zuten erromantizismoaren aurkako joera gisa ; harrezkero, joerak asko sortu dira ; musika atonala eta dodekafonismoa landu dira, eta abstrakziorako joerak oso nabariak izan dira, estrabinskiren eta Hindemithen klasizismoan, besteak beste. | 'oɣejɣarem mend'eaɾen 'asieɾan, deβ'usik eta βeɾ'e ik'asleek impr'esionismoa sort'u ʂut'en er'omantiʂismoaɾen awrk'ako ʝo'eɾa ɣ'isa; 'areʂkeɾo, ɟo'eɾak 'asko sort'u ðiɾ'a; mus'ika at'onala eta ðoð'ekafonismoa land'u ðiɾ'a, eta abstr'akʂioɾako ʝo'eɾak os'o naβ'aɾiak iʂ'an diɾ'a, estr'aβinskiɾen eta 'indemiten klas'iʂism... |
Musika joera nagusiak, sarritan bereizten errazak ez badira ere, aleatorioa, dodekafonikoa, elektronikoa eta konkretua dira. | mus'ika ʝo'eɾa naɣ'usiak, sar'itam beɾ'ejʂten er'aʂak eʂ p'aðiɾa eɾ'e, al'eatoɾioa, doð'ekafonikoa, el'ektronikoa eta konkr'etua ðiɾ'a. |
Bertan sartzen diren gaien artean daude zenbakiak, formulak eta erlazionatutako egiturak, formak eta hauek biltzen dituzten espazioak, eta kantitateak eta euren aldaketak. | b'ertan s'artʂen diɾ'en ɡaʝ'en art'ean dawð'e ʂemb'akiak, form'ulak eta erl'aʂionatutako eɣ'ituɾak, form'ak eta awek b'iltʂen dit'uʂten esp'aʂioak, eta kant'itateak eta ewɾ'en ald'aketak. |
Gai horiek matematika modernoan irudikatzen dira, zenbakien teoriaren, aljebraren, geometriaren eta analisiaren azpidiziplina handiekin, hurrenez hurren. | ɡ'aj 'oɾiek mat'ematika moð'ernoan iɾ'uðikatʂen diɾ'a, ʂemb'akien te'oɾiaɾen, alx'eβraɾen, ɡe'ometriaɾen eta an'alisiaɾen aʂp'iðiʂipliɲa 'andiekin, 'ureneʂ 'uren. |
Matematikariek ez dute adostasun orokorrik beren diziplina akademikoaren definizio komun bati buruz. | mat'ematikaɾiek eʂ t'ute að'ostasun oɾ'okorik beɾ'en diʂ'iplina ak'aðemikoaɾen def'iniʂio kom'um bat'i βuɾ'uʂ. |
Matematikajardueraren zatirik handienean, objektu abstraktuen propietateak aurkitu behar dira, eta horiek frogatzeko arrazoimen hutsa erabili. | mat'ematikaʝardueɾaɾen ʂ'atiɾik 'andienean, obʝ'ektu abstr'aktuem prop'ietateak awrk'itu βe'ar diɾ'a, eta 'oɾiek froɣ'atʂeko ar'aʂojmen 'utsa eɾ'aβili. |
Objektu horiek naturaren abstrakzioak dira, edo, matematika modernoetan, zenbait propietate dituzten entitateetan, axioma deritzenetan. | obʝ'ektu 'oɾiek nat'uɾaɾen abstr'akʂioak diɾ'a, eð'o, mat'ematika moð'ernoetan, ʂemb'ajt prop'ietate ðit'uʂten ent'itateetan, aʃ'ioma ðeɾ'itʂenetan. |
Froga bat da arau deduktiboen aplikazioen segida bat jadanik ezarrita dauden emaitzetan. | fr'oɣa βat d'a aɾ'aw ðeð'uktiβoen apl'ikaʂioen seɣ'iða β'at ɟað'anik eʂ'arita ðawð'en em'ajtʂetan. |
Emaitza horiek aldez aurretik frogatutako teoremak, axiomak eta, naturaren abstrakzioaren kasuan, kontuan hartutako teoriaren abiapuntutzat jotzen diren oinarrizko propietate batzuk dituzte. | em'ajtʂa 'oɾiek ald'eʂ 'awretik froɣ'atutako te'oɾemak, aʃ'iomak et'a, nat'uɾaɾen abstr'akʂioaɾen kas'uan, k'ontuan 'artutako te'oɾiaɾen aβ'iapuntutʂat ɟ'otʂen diɾ'en oɲ'ariʂko prop'ietate β'atʂuk dit'uʂte. |
Matematika funtsezkoa da natur zientzietan, ingeniaritzan, medikuntzan, finantzetan, informatikan eta gizartezientzietan. | mat'ematika funts'eʂkoa ð'a nat'ur ʂi'entʂietan, inɡ'eniaɾitʂan, með'ikuntʂan, fiɲ'antʂetan, inf'ormatikan eta ɣiʂ'arteʂientʂietan. |
Nahiz eta matematika asko erabiltzen den fenomenoak modelizatzeko, matematikaren funtsezko egiak ez dira edozein esperimentazio zientifikorekiko independenteak. | n'aiʂ eta mat'ematika 'asko eɾ'aβiltʂen den fen'omenoak moð'eliʂatʂeko, mat'ematikaɾen funts'eʂko 'eɣiak eʂ t'iɾa eð'oʂejn esp'eɾimentaʂio ʂi'entifikoɾekiko ind'ependenteak. |
Matematikaren arlo batzuk, hala nola estatistika eta jokoen teoria, korrelazio estuan garatzen dira beren aplikazioekin, eta matematika aplikatuen epigrafean biltzen dira. | mat'ematikaɾen 'arlo β'atʂuk, 'ala n'ola est'atistika eta ʝok'oen te'oɾia, kor'elaʂio est'uan ɡaɾ'atʂen diɾ'a βeɾ'en apl'ikaʂioekin, eta mat'ematika apl'ikatuen ep'iɣrafeam b'iltʂen diɾ'a. |
Beste arlo batzuk edozein aplikaziotatik kanpo garatzen dira, baina askotan geroago aplikazio praktikoak aurkitzen dituzte. | b'este 'arlo β'atʂuk eð'oʂejn apl'ikaʂiotatik k'ampo ɣaɾ'atʂen diɾ'a, baɲa ask'otan ɡeɾ'oaɣo apl'ikaʂio prakt'ikoak awrk'itʂen dit'uʂte. |
Nahiz eta matematika izena Grezia klasikotik datorkigun, Babiloniar Inperioko garaiko aztarnek, jadanik zenbatzeko sistema konplexuak izateaz gainera hiru mailako zenbait ekuazio ebazteko metodoak bazituztela erakutsi dute. | n'aiʂ eta mat'ematika iʂ'ena ɣreʂ'ia kl'asikotik dat'orkiɣun, baβ'iloniar imp'eɾioko ɣaɾ'ajko aʂt'arnek, ɟað'anik ʂemb'atʂeko sist'ema kompl'eʃuak iʂ'ateaʂ ɡaɲ'eɾa 'iɾu maʎ'ako ʂemb'ajt ek'uaʂio eβ'aʂteko met'oðoak baʂ'ituʂtela eɾ'akutsi ðut'e. |
Ezaguna da baita ere antzinako egiptoarrek Nilo ibai hertzeko lurraldeak mugatzeko trigonometria erabiltzen zutela. | eʂ'aɣuna ð'a βajta eɾ'e antʂ'iɲako eɣ'iptoarek nil'o iβ'aj 'ertʂeko lur'aldeak muɣ'atʂeko triɣ'onometria eɾ'aβiltʂen ʂut'ela. |
Geometrian ere aurreratuak ziren, piramideak eraikitzeko ezinbestekoa. | ɡe'ometrian eɾ'e 'awreɾatuak ʂiɾ'en, piɾ'amiðeak eɾ'ajkitʂeko eʂ'imbestekoa. |
Antzinaroan, gaur egungo matematikaren arlo batzuen oinarriak ezarri baziren ere, grekoak izan ziren ordura arte ezagutzen zena, zientzia arrazional eta estrukturatu batean bihurtzen lehenak. | antʂ'iɲaɾoan, ɡ'awr eɣ'unɡo mat'ematikaɾen 'arlo βatʂ'uen oɲ'ariak eʂ'ari βaʂ'iɾen eɾ'e, ɡrek'oak iʂ'an ʂiɾ'en 'orduɾa art'e eʂ'aɣutʂen ʂen'a, ʂi'entʂia ar'aʂional eta estr'uktuɾatu βat'eam bi'urtʂen le'enak. |
Haiek ideia abstraktuak aztertu zituzten, nahiz eta hasiera batean aplikazio praktikorik ez eduki. | aʝek ið'eʝa abstr'aktuak aʂt'ertu ʂit'uʂten, n'aiʂ eta 'asieɾa βat'ean apl'ikaʂio prakt'ikoɾik 'eʂ eð'uki. |
Garai honetakoak dira lehenengo teorema geometrikoak, Pitagorasen teorema kasu. | ɡaɾ'aj 'onetakoak diɾ'a le'enenɡo te'oɾema ɣe'ometrikoak, pit'aɣoɾasen te'oɾema kas'u. |
Geometria euklidearraren oinarri diren Euklidesen bost axiomak ere garai hartakoak dira. | ɡe'ometria ewkl'iðearaɾen oɲ'ari ðiɾ'en ewkl'iðesem b'ost aʃ'iomak eɾ'e ɣaɾ'aj 'artakoak diɾ'a. |
Mende horietan zehar batez ere indiar eta txinatar matematikariek garatu zuten matematika. | mend'e oɾietan ʂe'ar bat'eʂ eɾ'e ind'iar eta tʃiɲ'atar mat'ematikaɾiek ɡaɾ'atu ʂut'em mat'ematika. |
Indiarrak izan ziren zero zenbakia matematikan sartu zutenak eta txinatarrak aldiz, zenbaki negatiboak. | ind'iarak iʂ'an ʂiɾ'en ʂeɾ'o ʂemb'akia mat'ematikan sart'u ʂut'enak eta tʃiɲ'atarak ald'iʂ, ʂemb'aki neɣ'atiβoak. |
Aipatzekoak dira ere zortzigarren mendetik ixa uve i iera rek egindako ekarpenak. | ajp'atʂekoak diɾ'a eɾ'e ʂortʂ'iɣarem mend'etik iʃ'a uβ'e 'i i'eɾa r'ek eɣ'indako ek'arpenak. |
mila berrehun eta bigarren urtean Leonardo Fibonacci matematikari italiarrak, islamiar herrialdeetako maisuengandik ikasitakoaren argitalpenak, Europa mailan, greziarren garaitik ematen zen lehen aurrera pausua izan zen. Hala eta guztiz ere hamaseigarren mendean hasi zen benetako pizkundea, ekuazio kubikoen soluzio oro... | miʎ'a βer'eun eta βiɣ'aren urt'ean le'onardo fiβ'onakθi mat'ematikaɾi it'aliarak, 'islamiar 'erialdeetako m'ajsuenɡandik ik'asitakoaɾen arɡ'italpenak, ewɾ'opa m'aʎan, ɡreʂ'iaren ɡaɾ'ajtik em'aten ʂen le'en 'awreɾa p'awsua iʂ'an ʂen. 'ala eta ɣuʂt'iʂ eɾ'e 'amasejɣarem mend'ean asi ʂem ben'etako piʂk'undea, ek'uaʂio kuβ'... |
hemeretzigarren mendeak berriz kar Friedrich gaus matematikari alemaniarraren lanak ezagutuko ditu. | 'emeɾetʂiɣarem mend'eak ber'iʂ k'ar fri'eðritʃ ɡ'aws mat'ematikaɾi al'emaniaraɾen lan'ak eʂ'aɣutuko ðit'u. |
Askorentzat historiako matematikaririk argiena den honek, geometria, aldagai konplexuzko funtzioetan eta serieen konbergentzian egin zituen aurrerapen izugarriak. | 'askoɾentʂat 'istoɾiako mat'ematikaɾiɾik arɡ'iena ð'en 'onek, ɡe'ometria, ald'aɣaj kompl'eʃuʂko funtʂ'ioetan eta seɾ'ieen komb'erɡentʂian eɣ'in ʂit'uen awr'eɾapen iʂ'uɣariak. |
Honetaz aparte teorema garrantzitsuak ere frogatu zituen, hala nola, Aljebraren oinarrizko teorema. | 'onetaʂ ap'arte te'oɾema ɣar'antʂitsuak eɾ'e froɣ'atu ʂit'uen, 'ala n'ola, alx'eβraɾen oɲ'ariʂko te'oɾema. |
Garai honetan ere, Euklidesen bosgarren axioma baztertuz, lehen aldiz geometria ezeuklidearrari buruz hitz egin zen. | ɡaɾ'aj 'onetan eɾ'e, ewkl'iðesem bosɡ'aren aʃ'ioma βaʂt'ertuʂ, le'en ald'iʂ ɡe'ometria eʂ'ewkliðearaɾi βuɾ'uʂ 'itʂ eɣ'in ʂen. |
Gero, yortx Boolek garrantzi handiagoa hartuko zuen zero eta batean oinarritutako Aljebra boolearra garatu zuen. | ɡeɾ'o, ɟ'orʃ bo'olek ɡar'antʂi 'andiaɣoa 'artuko ʂu'en ʂeɾ'o eta βat'ean oɲ'aritutako alx'eβra βo'oleara ɣaɾ'atu ʂu'en. |
Garai honetan ere sortu ziren lehen matematika elkarteak. | ɡaɾ'aj 'onetan eɾ'e sort'u ʂiɾ'en le'em mat'ematika elk'arteak. |
Esaterako mila zortziehun eta hirurogeita bostean, Londresko matematika elkartea, mila zortziehun eta hirurogeita hamabian Frantziako matematika elkartea edo mila zortziehun eta laurogeita bederatzian Amerikako matematika elkartea. | es'ateɾako miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta βost'ean, londr'esko mat'ematika elk'artea, miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amaβian frantʂ'iako mat'ematika elk'artea eðo miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta βeð'eɾatʂian am'eɾikako mat'ematika elk'artea. |
Errenazimentuaren aurretik, matematika bi arlo handitan banatzen zen : aritmetika, zenbakien manipulazioari buruzkoa, eta geometria, formen azterketari buruzkoa. | er'enaʂimentuaɾen 'awretik, mat'ematika β'i 'arlo 'anditam b'anatʂen ʂ'en: aɾ'itmetika, ʂemb'akiem man'ipulaʂioaɾi βuɾ'uʂkoa, eta ɣe'ometria, form'en aʂt'erketaɾi βuɾ'uʂkoa. |
Sasizientzia mota batzuk, hala nola numerologia eta astrologia, ez ziren argi bereizten matematikatik. | sas'iʂientʂia mot'a β'atʂuk, 'ala n'ola num'eɾoloɣia eta astr'oloɣia, e tʂ'iɾen arɡ'i βeɾ'ejʂtem mat'ematikatik. |
Errenazimentuan beste bi eremu agertu ziren. | er'enaʂimentuam b'este β'i eɾ'emu aɣ'ertu ʂiɾ'en. |
Notazio matematikoak aljebra ekarri zuen, zeina, oro har, formulak aztertu eta manipulatzean datza. | n'otaʂio mat'ematikoak alx'eβra ek'ari ʂu'en, ʂeɲ'a, oɾ'o 'ar, form'ulak aʂt'ertu eta man'ipulatʂean datʂ'a. |
Kalkulua, kalkulu diferentzialaren eta kalkulu integralaren bi azpieremuek osatua, funtzio jarraituen azterketa da. | kalk'ulua, kalk'ulu ðif'eɾentʂialaɾen eta kalk'ulu int'eɣralaɾem b'i aʂp'ieɾemuek os'atua, funtʂ'io ʝar'ajtuen aʂt'erketa ð'a. |
Funtzio horiek kopuru aldakorren arteko erlazio ezlinealak modelizatzen dituzte. | funtʂ'io 'oɾiek kop'uɾu ald'akoren art'eko erl'aʂio eʂl'iɲealak moð'eliʂatʂen dit'uʂte. |
Lau eremu nagusitan banatze hori aaritmetika, geometria, aljebra eta kalkuluaa hemeretzigarren mendearen bukaera arte mantendu zen. | l'aw eɾ'emu naɣ'usitam b'anatʂe oɾi a'aɾitmetika, ɡe'ometria, alx'eβra eta kalk'uluaa 'emeɾetʂiɣarem mend'eaɾem buk'aeɾa art'e mant'endu ʂen. |
Orduan, matematikariek aztertu zituzten zeruko mekanika eta solidoen mekanika bezalako arloak, baina orain fisikatzat hartzen dira. | orduan, mat'ematikaɾiek aʂt'ertu ʂit'uʂten ʂ'eɾuko mek'anika eta sol'iðoem mek'anika βeʂ'alako 'arloak, baɲa oɾ'ajn fis'ikatʂat 'artʂen diɾ'a. |
Konbinatoria historiaren zati handi batean aztertu da, baina ez zen matematikatik bereizitako adar bihurtu hamazazpigarren mendera arte. | komb'iɲatoɾia 'istoɾiaɾen ʂ'ati 'andi βat'ean aʂt'ertu ða, baɲa e tʂ'em mat'ematikatik beɾ'ejʂitako að'ar bi'urtu 'amaʂaʂpiɣarem mend'eɾa art'e. |
Zenbakien teoria zenbakien manipulazioarekin hasi zen, hau da, zenbaki arruntekin formula beheko gidoia bat. | ʂemb'akien te'oɾia ʂemb'akiem man'ipulaʂioaɾekin asi ʂen, 'aw ð'a, ʂemb'aki ar'untekin form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at. |
eta geroago, zenbaki osoetara zabaldu zen formula beheko gidoia bi eta zenbaki arrazionaletara formula beheko gidoia hiru. | eta ɣeɾ'oaɣo, ʂemb'aki os'oetaɾa ʂaβ'aldu ʂen form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i eta ʂemb'aki ar'aʂionaletaɾa form'ula βe'eko ɣið'oʝa 'iɾu. |
Antzina, zenbakien teoriari aritmetika deitzen zitzaion, baina gaur egun termino hori batez ere zenbakizko kalkuluei erreferentzia egiteko erabiltzen da. | antʂ'iɲa, ʂemb'akien te'oɾiaɾi aɾ'itmetika ð'ejtʂen ʂitʂ'aʝon, baɲa ɣ'awr eɣ'un term'ino oɾi βat'eʂ eɾ'e ʂemb'akiʂko kalk'uluej er'efeɾentʂia eɣ'iteko eɾ'aβiltʂen da. |
Zenbakien teoria Babilonia zaharrean hasi zen, eta, seguru asko, Txinan ere. | ʂemb'akien te'oɾia βaβ'ilonia ʂa'arean asi ʂen, et'a, seɣ'uɾu 'asko, tʃin'an eɾ'e. |
Zenbakien bi teorialari garrantzitsu Greziako Euklides eta Alexandriako Diofanto izan ziren. | ʂemb'akiem b'i te'oɾialaɾi ɣar'antʂitsu ɣreʂ'iako ewkl'iðes eta al'eʃandriako ði'ofanto iʂ'an ʂiɾ'en. |
Zenbakien teoriaren forma abstraktuko azterketa modernoa, neurri handi batean, Pierre de Fermati eta Leonhard Eulerri egozten zaie. | ʂemb'akien te'oɾiaɾen form'a abstr'aktuko aʂt'erketa moð'ernoa, n'ewri 'andi βat'ean, pi'ere ð'e ferm'ati eta le'onard ewl'eri eɣ'oʂten ʂaʝ'e. |
AdrienMarie Legendre eta kar Friedrich gausen ekarpenekin lortu zuen garapen osoa. | aðr'iemmaɾie l'eɣendre eta k'ar fri'eðritʃ ɡaws'en ek'arpenekin lort'u ʂu'en ɡaɾ'apen os'oa. |
Erraz enuntziatzen diren zenbakizko problema askok metodo sofistikatuak behar dituzten soluzioak dituzte, askotan matematika guztietakoak. Adibide aipagarri bat Fermaten azken teorema da. Aieru hori mila seiehun eta hogeita hamazazpian enuntziatu zuen Pierre de Fermatek, baina mila bederatziehun eta laurogeita hamalau ... | er'aʂ en'untʂiatʂen diɾ'en ʂemb'akiʂko proβl'ema 'askok met'oðo sof'istikatuak be'ar dit'uʂten sol'uʂioak dit'uʂte, ask'otam mat'ematika ɣuʂt'ietakoak. að'iβiðe ajp'aɣari βat ferm'aten aʂk'en te'oɾema ð'a. aʝ'eɾu oɾi miʎ'a seʝ'eun eta 'oɣejta 'amaʂaʂpian en'untʂiatu ʂu'em pi'ere ð'e ferm'atek, baɲa miʎ'a βeð'eɾatʂieun ... |
Zenbakien teoriak zenbait azpiarlo ditu, hala nola zenbakien teoria analitikoa, zenbakien teoria aljebraikoa, zenbakien geometria, ekuazio diofantikoak eta tranzendentziaren teoria. | ʂemb'akien te'oɾiak ʂemb'ajt aʂp'iarlo ðit'u, 'ala n'ola ʂemb'akien te'oɾia an'alitikoa, ʂemb'akien te'oɾia alx'eβrajkoa, ʂemb'akien ɡe'ometria, ek'uaʂio ði'ofantikoak eta tranʂ'endentʂiaɾen te'oɾia. |
Geometria matematikaren adarrik zaharrenetako bat da. | ɡe'ometria mat'ematikaɾen að'arik ʂa'arenetako βat d'a. |
Hasieran, forma, lerro, angelu eta zirkuluei buruzko errezeta enpirikoak egin ziren, batez ere topografiaren eta arkitekturaren beharretarako, baina ordutik beste azpieremu askotan loratu da. | 'asieɾan, form'a, l'ero, anɡ'elu eta ʂ'irkuluej βuɾ'uʂko er'eʂeta emp'iɾikoak eɣ'in ʂiɾ'en, bat'eʂ eɾ'e top'oɣrafiaɾen eta ark'itektuɾaɾem be'aretaɾako, baɲa ord'utik b'este aʂp'ieɾemu ask'otan loɾ'atu ða. |
Geometria euklidearra plano euklidearreko eta hiru dimentsioko espazio euklidearreko lerro, plano eta zirkuluetatik abiatuta eraikitako formak eta haien antolaerak aztertzea da. | ɡe'ometria ewkl'iðeara plan'o ewkl'iðeareko eta 'iɾu ðim'entsioko esp'aʂio ewkl'iðeareko l'ero, plan'o eta ʂ'irkuluetatik aβ'iatuta eɾ'ajkitako form'ak eta 'aʝen ant'olaeɾak aʂt'ertʂea ð'a. |
Geometria euklidearra hamazazpigarren mendera arte garatu zen metodo - eta irismenaldaketarik gabe, RenA Descartesek gaur egun koordenatu kartesiar deritzenak sartu zituenean. | ɡe'ometria ewkl'iðeara 'amaʂaʂpiɣarem mend'eɾa art'e ɣaɾ'atu ʂem met'oðo- eta iɾ'ismenaldaketaɾik ɡaβ'e, ren'a ðesk'artesek ɡ'awr eɣ'un ko'ordenatu kart'esiar deɾ'itʂenak sart'u ʂit'uenean. |
Geometria bi azpieremutan banatu zen : geometria sintetikoa, metodo geometriko hutsak erabiltzen dituena, eta geometria analitikoa, koordenatuak sistematikoki erabiltzen dituena. | ɡe'ometria β'i aʂp'ieɾemutam ban'atu ʂen: ɡe'ometria sint'etikoa, met'oðo ɣe'ometriko 'utsak eɾ'aβiltʂen dit'uena, eta ɣe'ometria an'alitikoa, ko'ordenatuak sist'ematikoki eɾ'aβiltʂen dit'uena. |
Geometria analitikoari esker, zirkuluekin eta zuzenekin zerikusirik ez duten kurbak azter daitezke. | ɡe'ometria an'alitikoaɾi esk'er, ʂ'irkuluekin eta ʂuʂ'enekin ʂeɾ'ikusiɾik eʂ t'uten kurb'ak aʂt'er dajt'eʂke. |
Kurba horiek funtzioen grafiko gisa defini daitezke, eta haien azterketak geometria diferentziala ekarri zuen. | kurb'a 'oɾiek funtʂ'ioen ɡr'afiko ɣ'isa ðef'ini ðajt'eʂke, eta 'aʝen aʂt'erketak ɡe'ometria ðif'eɾentʂiala ek'ari ʂu'en. |
Ekuazio inplizitu gisa ere defini daitezke, askotan ekuazio polinomikoak. | ek'uaʂio impl'iʂitu ɣ'isa eɾ'e ðef'ini ðajt'eʂke, ask'otan ek'uaʂio pol'iɲomikoak. |
Geometria analitikoari esker, hiru dimentsiotik gorako espazio euklidearrak ere kontuan har daitezke. | ɡe'ometria an'alitikoaɾi esk'er, 'iɾu ðim'entsiotik ɡoɾ'ako esp'aʂio ewkl'iðearak eɾ'e k'ontuan 'ar dajt'eʂke. |
Postulatu horren egiazkotasuna zalantzan jartzean, uste izan da aurkikuntza hori bat zetorrela rusellen paradoxarekin, matematikaren fundaziokrisia azaltzean. | post'ulatu 'oren eɣ'iaʂkotasuna ʂal'antʂan ɟartʂ'ean, 'uste iʂ'an d'a awrk'ikuntʂa oɾi β'at ʂet'orela rus'eʎem paɾ'aðoʃaɾekin, mat'ematikaɾen fund'aʂiokrisia aʂ'altʂean. |
Krisiaren alderdi hori metodo axiomatikoa sistematizatuz ebatzi zen, eta aukeratutako axiomen egia ez dela problema matematiko bat hartu zen. | kr'isiaɾen ald'erdi oɾi met'oðo aʃ'iomatikoa sist'ematiʂatuʂ eβ'atʂi ʂen, eta awk'eɾatutako aʃ'iomen 'eɣia eʂ t'ela proβl'ema mat'ematiko βat 'artu ʂen. |
Aljebra FranA ois uve i a terekin baino ez zen eremu berezi bihurtu, hark aldagaiak erabili zituen zenbaki ezezagunak edo zehaztu gabeak adierazteko. | alx'eβra fran'a 'ojs uβ'e 'i 'a teɾ'ekim baɲo e tʂ'en eɾ'emu βeɾ'eʂi βi'urtu, 'ark ald'aɣaʝak eɾ'aβili ʂit'uen ʂemb'aki eʂ'eʂaɣunak eðo ʂe'aʂtu ɣaβ'eak að'ieɾaʂteko. |
hemeretzigarren mendera arte, aljebra, nagusiki, ekuazio linealak eta ekuazio polinomikoak ezezagun bakar batean aztertzean oinarritzen zen, ekuazio aljebraiko deritzenak. hemeretzigarren mendean, matematikariak aldagaiak erabiltzen hasi ziren zenbakiez bestelako gauzak irudikatzeko, eta, askotan, baliagarriak izaten d... | 'emeɾetʂiɣarem mend'eɾa art'e, alx'eβra, naɣ'usiki, ek'uaʂio liɲ'ealak eta ek'uaʂio pol'iɲomikoak eʂ'eʂaɣum b'akar bat'ean aʂt'ertʂean oɲ'aritʂen ʂen, ek'uaʂio alx'eβrajko ðeɾ'itʂenak. 'emeɾetʂiɣarem mend'ean, mat'ematikaɾiak ald'aɣaʝak eɾ'aβiltʂen 'asi ʂiɾ'en ʂemb'akieʂ best'elako ɣ'awʂak iɾ'uðikatʂeko, et'a, ask'otan... |
Egitura aljebraiko mota batzuek propietate erabilgarriak dituzte, eta askotan funtsezkoak, matematikaren arlo askotan. | eɣ'ituɾa alx'eβrajko mot'a βatʂ'uek prop'ietate eɾ'aβilɣariak dit'uʂte, eta ask'otan funts'eʂkoak, mat'ematikaɾen 'arlo ask'otan. |
Haren azterketa aljebraren zati autonomo bihurtu zen, eta hauek biltzen ditu. | 'aɾen aʂt'erketa alx'eβraɾen ʂ'ati awt'onomo βi'urtu ʂen, eta awek b'iltʂen dit'u. |
Aljebra unibertsalaren eta kategorien teoriaren helburua da egitura aljebraiko motak objektu matematiko gisa aztertzea. | alx'eβra un'iβertsalaɾen eta kat'eɣoɾien te'oɾiaɾen 'elβuɾua ð'a eɣ'ituɾa alx'eβrajko mot'ak obʝ'ektu mat'ematiko ɣ'isa aʂt'ertʂea. |
Analisia, era berean, honela banatzen da : analisi erreala, non aldagaiek zenbaki errealak adierazten baitituzte, eta analisi konplexua, non aldagaiek zenbaki konplexuak adierazten baitituzte. | an'alisia, eɾ'a βeɾ'ean, 'onela β'anatʂen d'a: an'alisi er'eala, n'on ald'aɣaʝek ʂemb'aki er'ealak að'ieɾaʂtem bajt'ituʂte, eta an'alisi kompl'eʃua, n'on ald'aɣaʝek ʂemb'aki kompl'eʃuak að'ieɾaʂtem bajt'ituʂte. |
Analisiak matematikaren beste arlo batzuek partekatutako azpiarlo asko biltzen ditu, besteak beste. | an'alisiak mat'ematikaɾem b'este 'arlo βatʂ'uek part'ekatutako aʂp'iarlo 'asko β'iltʂen dit'u, b'esteak b'este. |
Matematika diskretuak, zentzu zabalean, objektu matematiko indibidualen eta multzo zenbakigarrien azterketa dira. | mat'ematika ðiskr'etuak, ʂentʂ'u ʂaβ'alean, obʝ'ektu mat'ematiko ind'iβiðualen eta multʂ'o ʂemb'akiɣarien aʂt'erketa ðiɾ'a. |
Adibide bat zenbaki oso guztien multzoa da. | að'iβiðe βat ʂemb'aki os'o ɣuʂt'iem multʂ'oa ð'a. |
Aztergaiak diskretuak direnez, kalkulu eta analisi matematikoko metodoak ez dira zuzenean aplikatzen. | aʂt'erɡaʝak diskr'etuak diɾ'eneʂ, kalk'ulu eta an'alisi mat'ematikoko met'oðoak eʂ t'iɾa ʂuʂ'enean apl'ikatʂen. |
Algoritmoek abereziki haien inplementazioa eta konplexutasun konputazionalaa funtsezko zeregina dute matematika diskretuetan. | alɣ'oɾitmoek aβ'eɾeʂiki 'aʝen impl'ementaʂioa eta kompl'eʃutasun komp'utaʂionalaa funts'eʂko ʂeɾ'eɣiɲa ðut'e mat'ematika ðiskr'etuetan. |
Lau koloreen teorema eta esferen paketatze optimoa hogeigarren mendearen bigarren erdian ebatzitako matematika diskretuen problema nagusietako bi izan ziren. | l'aw kol'oɾeen te'oɾema eta esf'eɾem pak'etatʂe opt'imoa 'oɣejɣarem mend'eaɾem biɣ'aren erd'ian eβ'atʂitako mat'ematika ðiskr'etuem proβl'ema naɣ'usietako β'i iʂ'an ʂiɾ'en. |
pe uve ese ene pe problema, gaur egun soluziorik gabe dagoena, matematika diskretuentzat ere garrantzitsua da, haren konponbideak arazo zail askori eragin baitiezaieke konputazioaren ikuspuntutik. | p'e uβ'e es'e en'e p'e proβl'ema, ɡ'awr eɣ'un sol'uʂioɾik ɡaβ'e ðaɣ'oena, mat'ematika ðiskr'etuentʂat eɾ'e ɣar'antʂitsua ð'a, 'aɾen komp'ombiðeak aɾ'aʂo ʂ'ajl 'askoɾi eɾ'aɣim bajt'ieʂaʝeke komp'utaʂioaɾen ik'uspuntutik. |
Matematika diskretuen barruan sartzen dira. | mat'ematika ðiskr'etuem bar'uan s'artʂen diɾ'a. |
Logika matematikoaren bi gaiak eta multzoteoria hemeretzigarren mendearen bukaeratik daude matematikan. | lox'ika mat'ematikoaɾem b'i ɣaʝ'ak eta multʂ'oteoɾia 'emeɾetʂiɣarem mend'eaɾem buk'aeɾatik dawð'e mat'ematikan. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.