text
stringlengths
25
5.42k
phonemes
stringlengths
19
5.93k
Zermelok zenbaki naturalen multzoa demostratu zuen, bere multzoen teoriaren barnean, eta batez ere, amaigabetasunaren axiomaren bitartez.
ʂerm'elok ʂemb'aki nat'uɾalem multʂ'oa ðem'ostratu ʂu'en, beɾ'e multʂ'oen te'oɾiaɾem barn'ean, eta βat'eʂ eɾ'e, am'ajɣaβetasunaɾen aʃ'iomaɾem bit'arteʂ.
Honi, Adolf Fraenkelek aldaketa bat egin zion, eta bon neumanek dioenez, horrek baimendu zuen zenbaki arrunten multzoa ordinal moduan eraikitzea.
'oni, að'olf fra'enkelek ald'aketa βat eɣ'in ʂi'on, eta β'on newm'anek di'oeneʂ, 'orek bajm'endu ʂu'en ʂemb'aki ar'untem multʂ'oa ord'iɲal moð'uan eɾ'ajkitʂea.
Zenbaki arrunten ezaugarri batzuk hauek dira.
ʂemb'aki ar'unten eʂ'awɣari β'atʂuk awek diɾ'a.
mila berrehun eta hogeita hamabost berdin Mila berrehun eta hogeita hamabost.
miʎ'a βer'eun eta 'oɣejta 'amaβos berd'im miʎ'a βer'eun eta 'oɣejta 'amaβost.
Zenbaki arrunten multzoan definitzen diren eragiketa matematikoak batuketa eta biderketa dira.
ʂemb'aki ar'untem multʂ'oan def'initʂen diɾ'en eɾ'aɣiketa mat'ematikoak bat'uketa eta βið'erketa ðiɾ'a.
Zenbaki arrunten batuketa eta biderketa eragiketa trukakorrak eta elkarkorrak dira, hau da.
ʂemb'aki ar'untem bat'uketa eta βið'erketa eɾ'aɣiketa truk'akorak eta elk'arkorak diɾ'a, 'aw ð'a.
Zenbaki arruntak biderkatzean, argi ikusten da batuketa eta biderketa eragiketa bateragarriak direla ; izan ere, biderketa kopuru berdinak gehitzea litzateke, eta bateragarritasun horri esker, banakortasun propietatea gara daiteke, honela adierazten dena.
ʂemb'aki ar'untak bið'erkatʂean, arɡ'i ik'usten da βat'uketa eta βið'erketa eɾ'aɣiketa βat'eɾaɣariak diɾ'ela; iʂ'an eɾ'e, bið'erketa kop'uɾu βerd'iɲak ɡe'itʂea litʂ'ateke, eta βat'eɾaɣaritasun 'ori esk'er, ban'akortasum prop'ietatea ɣaɾ'a ðajt'eke, 'onela að'ieɾaʂten den'a.
Gainera, bi eragiketa horiek honako propietate hauek betetzen dituzte.
ɡaɲ'eɾa, b'i eɾ'aɣiketa 'oɾiek 'onako prop'ietate awek bet'etʂen dit'uʂte.
Ordenaerlazioa formula beheko gidoia zortzi honela birdefini daiteke : a formula beheko gidoia zortzi be da baldin eta soilik baldin a gehiketaren ikurra ze berdin be betetzen duen beste ze zenbaki natural bat badago.
ord'enaerlaʂioa form'ula βe'eko ɣið'oʝa ʂortʂ'i 'onela βird'efiɲi ðajt'eke: 'a form'ula βe'eko ɣið'oʝa ʂortʂ'i β'e ð'a βald'in eta sojl'ik bald'in 'a ɣe'iketaɾen ik'ura ʂe βerd'im b'e βet'etʂen du'em b'este ʂe ʂemb'aki nat'uɾal βat bað'aɣo.
Ordena hori bateragarria da eragiketa aritmetiko guztiekin ; izan ere, a, be eta ze zenbaki arruntak badira eta a formula beheko gidoia zortzi be, orduan honako hau betetzen da.
ord'ena oɾi βat'eɾaɣaria ð'a eɾ'aɣiketa aɾ'itmetiko ɣuʂt'iekin; iʂ'an eɾ'e, 'a, b'e eta ʂe ʂemb'aki ar'untak bað'iɾa eta 'a form'ula βe'eko ɣið'oʝa ʂortʂ'i β'e, orduan 'onako 'aw βet'etʂen da.
Zenbaki arrunten multzoaren propietate garrantzitsu bat multzo ongi ordenatua dela da.
ʂemb'aki ar'untem multʂ'oaɾem prop'ietate ɣar'antʂitsu β'at multʂ'o onɡ'i ord'enatua ðel'a ð'a.
ku eta erre zenbakiak a eta bren bitartez daude zehaztuta.
k'u eta er'e ʂemb'akiak 'a eta βr'em bit'arteʂ dawð'e ʂe'aʂtuta.
Zenbaki arrunten beste propietate konplexuago batzuk, adibidez zenbaki lehenen banaketa, zenbakien teoriak aztertzen ditu.
ʂemb'aki ar'untem b'este prop'ietate kompl'eʃuaɣo β'atʂuk, að'iβiðeʂ ʂemb'aki le'enem ban'aketa, ʂemb'akien te'oɾiak aʂt'ertʂen dit'u.
Matematikan, zenbaki lehena bat baino handiagoa den zenbaki arrunta da, bi zatitzaile positibo besterik ez dituena : bera eta bat.
mat'ematikan, ʂemb'aki le'ena βat baɲo 'andiaɣoa ð'en ʂemb'aki ar'unta ð'a, b'i ʂ'atitʂaʎe pos'itiβo β'esteɾik eʂ t'ituena: b'eɾa eta β'at.
Zenbaki konposatuak, berriz, zenbaki harexetaz eta bataz aparte, zatitzaile osoren bat duten zenbaki osoak dira ; beraz, faktorizatu egin daitezke.
ʂemb'aki komp'osatuak, ber'iʂ, ʂemb'aki 'aɾeʃetaʂ eta βat'aʂ ap'arte, ʂ'atitʂaʎe os'oɾem bat dut'en ʂemb'aki os'oak diɾ'a; beɾaʂ, fakt'oɾiʂatu eɣ'in dajt'eʂke.
Hitzarmenez, bat zenbakia ez da ez lehentzat ez konposatutzat hartzen.
'itʂarmeneʂ, b'at ʂemb'akia eʂ t'a 'eʂ le'entʂat 'eʂ komp'osatutʂat 'artʂen.
mila zenbakia baino txikiago diren zenbaki lehenak hurrengoak dira.
miʎ'a ʂemb'akia βaɲo tʃik'iaɣo ðiɾ'en ʂemb'aki le'enak 'urenɡoak diɾ'a.
bi, hiru, bost, zazpi, hamaika, hamahiru, hamazazpi, hemeretzi, hogeita hiru, hogeita bederatzi, hogeita hamaika, hogeita hamazazpi, berrogeita bat, berrogeita hiru, berrogeita zazpi, berrogeita hamahiru, berrogeita hemeretzi, hirurogeita bat, hirurogeita zazpi, hirurogeita hamaika, hirurogeita hamahiru, hirurogeita he...
b'i, 'iɾu, b'ost, ʂ'aʂpi, 'amajka, 'amaiɾu, 'amaʂaʂpi, 'emeɾetʂi, 'oɣejta 'iɾu, 'oɣejta βeð'eɾatʂi, 'oɣejta 'amajka, 'oɣejta 'amaʂaʂpi, ber'oɣejta βat, ber'oɣejta 'iɾu, ber'oɣejta ʂ'aʂpi, ber'oɣejta 'amaiɾu, ber'oɣejta 'emeɾetʂi, 'iɾuɾoɣejta βat, 'iɾuɾoɣejta ʂ'aʂpi, 'iɾuɾoɣejta 'amajka, 'iɾuɾoɣejta 'amaiɾu, 'iɾuɾoɣejta...
mila zenbakiaren ondorengo lehendabiziko zenbaki lehena mila eta bederatzi da ; hamar mila eta gero, hamar mila eta zazpi ; ehun milatik aurrera, ehun mila eta hiru, eta miloi baten hurrengoa, miloi bat eta hiru.
miʎ'a ʂemb'akiaɾen ond'oɾenɡo le'endaβiʂiko ʂemb'aki le'ena miʎ'a eta βeð'eɾatʂi ð'a; 'amar miʎ'a eta ɣeɾ'o, 'amar miʎ'a eta ʂ'aʂpi; e'um miʎ'atik 'awreɾa, e'um miʎ'a eta 'iɾu, eta miʎ'oj βat'en 'urenɡoa, miʎ'oj βat eta 'iɾu.
Bestalde, gero eta zailagoa da zenbaki lehen bat aurkitzea : adibidez, orain arteko azkena formula beheko gidoia bat da, hogeita lau miloi zortziehun eta hirurogeita bi mila eta berrogeita zortzi zifraz osatua.
bestalde, ɡeɾ'o eta ʂaʎ'aɣoa ð'a ʂemb'aki le'em b'at awrk'itʂea: að'iβiðeʂ, oɾ'ajn art'eko aʂk'ena form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at d'a, 'oɣejta l'aw miʎ'oj ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta β'i miʎ'a eta βer'oɣejta ʂortʂ'i ʂifr'aʂ os'atua.
Zenbaki lehenen azterketa zenbakien teoriaren zati garrantzitsu bat da. Berriz, zenbakien teoria, batez ere, zenbaki osoen propietate aritmetikoak ikertzen dituen matematikaren adarra da.
ʂemb'aki le'enen aʂt'erketa ʂemb'akien te'oɾiaɾen ʂ'ati ɣar'antʂitsu β'at d'a. ber'iʂ, ʂemb'akien te'oɾia, bat'eʂ eɾ'e, ʂemb'aki os'oem prop'ietate aɾ'itmetikoak ik'ertʂen dit'uem mat'ematikaɾen að'ara ð'a.
Zenbaki lehenak ehun urtetik gorako aieru batzuetan agertzen dira ; hala nola, riemanen hipotesia eta golbatxen aierua, Harald Helfgottek bere forma ahulean ebatzi zuena.
ʂemb'aki le'enak e'un urt'etik ɡoɾ'ako aʝ'eɾu βatʂ'uetan aɣ'ertʂen diɾ'a; 'ala n'ola, ri'emanen 'ipotesia eta ɣolβ'atʃen aʝ'eɾua, 'aɾald 'elfɡocek beɾ'e form'a a'ulean eβ'atʂi ʂu'ena.
Haietako lan matematiko asko baliozkoak dira oraindik, nahiz eta bat zenbaki lehentzat hartu, adibidez, esternen eta Zeiselen lanakA derric Norman lemerren zenbaki lehenen zerrenda, hamar miloi sei mila zazpiehun eta hogeita bat zenbakira arte iristen zena, mila bederatziehun eta berrogeita hamasei urtera arte berrinpr...
'aʝetako l'am mat'ematiko 'asko βal'ioʂkoak diɾ'a oɾ'ajndik, n'aiʂ eta β'at ʂemb'aki le'entʂat 'artu, að'iβiðeʂ, est'ernen eta ʂejs'elen lan'aka ðer'ik norm'an lem'eren ʂemb'aki le'enen ʂer'enda, 'amar miʎ'oj s'ej miʎ'a ʂ'aʂpieun eta 'oɣejta βat ʂemb'akiɾa art'e iɾ'isten ʂen'a, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta 'amase...
Gainera, zenbaki lehenek propietate ugari dituzte, bat zenbakiak betetzen ez dituenak, adibidez, zenbakiaren eta Eulerren funtzioari dagokion balioaren arteko erlazioa, edo baita funtzio zatitzailea ere.
ɡaɲ'eɾa, ʂemb'aki le'enek prop'ietate uɣ'aɾi ðit'uʂte, b'at ʂemb'akiak bet'etʂen 'eʂ tit'uenak, að'iβiðeʂ, ʂemb'akiaɾen eta ewl'eren funtʂ'ioaɾi ðaɣ'okiom bal'ioaɾen art'eko erl'aʂioa, eðo βajta funtʂ'io ʂ'atitʂaʎea eɾ'e.
Zenbaki arruntek faktorizazio bakarra edukitzetik abiatuta, matematikan sarritan erabiltzen diren beste kontzeptu batzuk garatzen dira, hala nola, multiplo komunetako txikiena, zatitzaile komunetako handiena eta bi zenbaki elkarrekiko lehenak izatea.
ʂemb'aki ar'untek fakt'oɾiʂaʂio β'akara eð'ukitʂetik aβ'iatuta, mat'ematikan sar'itan eɾ'aβiltʂen diɾ'em b'este kontʂ'eptu β'atʂuk ɡaɾ'atʂen diɾ'a, 'ala n'ola, mult'iplo kom'unetako tʃik'iena, ʂ'atitʂaʎe kom'unetako 'andiena eta β'i ʂemb'aki elk'arekiko le'enak iʂ'atea.
Zenbaki lehenak eta funtzio aritmetikoak.
ʂemb'aki le'enak eta funtʂ'io aɾ'itmetikoak.
Funtzio aritmetikoek, hau da, zenbaki arrunten multzo batean definitutako funtzio erreal edo konplexuek, eginkizun erabakigarria dute zenbakien teorian.
funtʂ'io aɾ'itmetikoek, 'aw ð'a, ʂemb'aki ar'untem multʂ'o βat'ean def'initutako funtʂ'io er'eal eðo kompl'eʃuek, eɣ'inkiʂun eɾ'aβakiɣaria ðut'e ʂemb'akien te'oɾian.
Garrantzitsuenak biderketafuntzioak dira, hau da, zenbaki bikote bakoitzarentzat honako hau betetzen duten efe funtzioak.
ɡar'antʂitsuenak bið'erketafuntʂioak diɾ'a, 'aw ð'a, ʂemb'aki βik'ote βak'ojtʂaɾentʂat 'onako 'aw βet'etʂen dut'en ef'e funtʂ'ioak.
Biderketafuntzioen adibideetako batzuk hauexek dira.
bið'erketafuntʂioen að'iβiðeetako β'atʂuk 'aweʃek diɾ'a.
- Eulerren I funtzioa, ene bakoitzari zenbaki positibo osoen kopurua lotzen diona, zeintzuk ene baino txikiagoak eta rekiko lehenak diren.
- ewl'eren 'i funtʂ'ioa, en'e βak'ojtʂaɾi ʂemb'aki pos'itiβo os'oen kop'uɾua l'otʂen di'ona, ʂejntʂ'uk en'e βaɲo tʃik'iaɣoak eta rek'iko le'enak diɾ'en.
Hauxe da funtzio horien balioa zenbaki lehenen berreturetan.
'awʃe ð'a funtʂ'io oɾiem bal'ioa ʂemb'aki le'enem ber'etuɾetan.
Izan ere, ene faktorizaziozenbaki arrunt bat emanda.
iʂ'an eɾ'e, en'e fakt'oɾiʂaʂioʂembaki ar'unt bat em'anda.
eta, hala, efe kalkulatzeko problema ene zatitzen duten zenbaki lehenen berreturen gainean efe kalkulatzeko problema birbideratu da ; balio horiek lortzeko errazagoak dira formula orokor baten bidez.
et'a, 'ala, ef'e kalk'ulatʂeko proβl'ema en'e ʂat'itʂen dut'en ʂemb'aki le'enem ber'etuɾen ɡaɲ'ean ef'e kalk'ulatʂeko proβl'ema βirb'iðeɾatu ða; bal'io 'oɾiek lortʂ'eko er'aʂaɣoak diɾ'a form'ula oɾ'okor bat'em bið'eʂ.
Adibidez, I funtzioaren formula beheko gidoia bat zortzi funtzioaren balioa ezagutzeko, nahikoa da hau kalkulatzea.
að'iβiðeʂ, 'i funtʂ'ioaɾen form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at ʂortʂ'i funtʂ'ioaɾem bal'ioa eʂ'aɣutʂeko, na'ikoa ð'a 'aw kalk'ulatʂea.
Lehen mailako zenbaki lehenak eta faktorial lehenak.
le'em maʎ'ako ʂemb'aki le'enak eta fakt'oɾial le'enak.
ene! a bat lehena da ene berdin hiru, lau, sei, zazpi, hamabi, hamalau, hogeita hamar, hogeita hamabi, hogeita hamahiru, hogeita hamazortzi, laurogeita hamalau, ehun eta hirurogeita sei, hirurehun eta hogeita lau, a - etarako.
en'e! a β'at le'ena ð'a en'e βerd'in 'iɾu, l'aw, s'ej, ʂ'aʂpi, 'amaβi, 'amalaw, 'oɣejta 'amar, 'oɣejta 'amaβi, 'oɣejta 'amaiɾu, 'oɣejta 'amaʂortʂi, lawɾ'oɣejta 'amalaw, e'un eta 'iɾuɾoɣejta s'ej, 'iɾuɾeun eta 'oɣejta l'aw, 'a- et'aɾako.
ene! gehiketaren ikurra bat lehena da ene berdin zero, bat, bi, hiru, hamaika, hogeita zazpi, hogeita hamazazpi, berrogeita bat, hirurogeita hamahiru, hirurogeita hamazazpi, ehun eta hamasei, ehun eta berrogeita hamalau, hirurehun eta hogei, a etarako.
en'e! ɡe'iketaɾen ik'ura β'at le'ena ð'a en'e βerd'in ʂeɾ'o, b'at, b'i, 'iɾu, 'amajka, 'oɣejta ʂ'aʂpi, 'oɣejta 'amaʂaʂpi, ber'oɣejta βat, 'iɾuɾoɣejta 'amaiɾu, 'iɾuɾoɣejta 'amaʂaʂpi, e'un eta 'amasej, e'un eta βer'oɣejta 'amalaw, 'iɾuɾeun eta 'oɣej, 'a et'aɾako.
Fermaten zenbaki handi batzuen izaera zehazteko, segidako zatiketen metodoa erabiltzen da.
ferm'aten ʂemb'aki 'andi βatʂ'uen iʂ'aeɾa ʂe'aʂteko, seɣ'iðako ʂ'atiketem met'oðoa eɾ'aβiltʂen da.
Horrela, bi mila eta bederatziko ekainean, Fermaten berrehun eta berrogeita bat zenbaki konposatu ezagutzen dira, nahiz eta kasu gehienetan ez ezagutu haien faktorizazio osoa.
'orela, b'i miʎ'a eta βeð'eɾatʂiko ek'aɲean, ferm'atem ber'eun eta βer'oɣejta βat ʂemb'aki komp'osatu eʂ'aɣutʂen diɾ'a, n'aiʂ eta kas'u ɣe'ienetan 'eʂ eʂ'aɣutu 'aʝen fakt'oɾiʂaʂio os'oa.
merseneren zenbakiak formula beheko gidoia bi bi erakoak dira, pe zenbaki lehena izanik. Ezagutzen diren zenbaki lehen handienak mota horretakoak izaten dira, test oso eraginkor bat baitago, ele u ze a ese ele e hatxe eme e erre erre e ene testa, merseneren zenbaki bat zenbaki lehena den ala ez zehazteko.
mers'eneɾen ʂemb'akiak form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i β'i eɾ'akoak diɾ'a, p'e ʂemb'aki le'ena iʂ'anik. eʂ'aɣutʂen diɾ'en ʂemb'aki le'en 'andienak mot'a 'oretakoak iʂ'aten diɾ'a, t'est os'o eɾ'aɣinkor b'at bajt'aɣo, el'e 'u ʂe 'a es'e el'e 'e 'atʃe em'e 'e er'e er'e 'e en'e test'a, mers'eneɾen ʂemb'aki β'at ʂemb'aki le'ena...
Gaur egun, ezagutzen den zenbaki lehen handiena formula beheko gidoia bi hiru da, sistema hamartarrean hogeita lau zortziehun eta hirurogeita bi zero berrogeita zortzi zifra dituena.
ɡ'awr eɣ'un, eʂ'aɣutʂen den ʂemb'aki le'en 'andiena form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i 'iɾu ð'a, sist'ema 'amartarean 'oɣejta l'aw ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta β'i ʂeɾ'o βer'oɣejta ʂortʂ'i ʂifr'a ðit'uena.
Ezagutzen den merseneren berrogeita hamaikagarren zenbaki lehena da.
eʂ'aɣutʂen dem mers'eneɾem ber'oɣejta 'amajkaɣaren ʂemb'aki le'ena ð'a.
Adibidez, zenbaki lehen pitagorikoak lau ene gehiketaren ikurra bat forman adieraz daitezkeenak dira.
að'iβiðeʂ, ʂemb'aki le'em pit'aɣoɾikoak l'aw en'e ɣe'iketaɾen ik'ura β'at form'an að'ieɾaʂ dajt'eʂkeenak diɾ'a.
Beste era batera esanda, zenbaki lehenak dira, non ixa a gradu bat mod.
b'este eɾ'a βat'eɾa es'anda, ʂemb'aki le'enak diɾ'a, n'on iʃ'a 'a ɣrað'u βat m'oð.
Beste adibide bat Wieferichen zenbaki lehenak dira : hor, formula beheko gidoia bi lauk formula beheko gidoia bi bost zatitzen du, pe zenbaki lehena izanik.
b'este að'iβiðe βat uʝ'efeɾitʃen ʂemb'aki le'enak diɾ'a: 'or, form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i l'awk form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i β'os ʂat'itʂen du, p'e ʂemb'aki le'ena iʂ'anik.
Propietate horietako batzuk beste zenbaki lehen batekin duten erlazio jakin bati dagozkio.
prop'ietate oɾietako β'atʂuk b'este ʂemb'aki le'em bat'ekin dut'en erl'aʂio ʝ'akim bat'i ðaɣ'oʂkio.
erre ese a algoritmoa gako publikoa lortzean oinarritzen da, lehenak diren bi zenbaki handi biderkatuz.
er'e es'e 'a alɣ'oɾitmoa ɣak'o puβl'ikoa lortʂ'ean oɲ'aritʂen da, le'enak diɾ'em b'i ʂemb'aki 'andi βið'erkatuʂ.
Algoritmo horren segurtasuna honako gertaeran oinarritzen da : ez dela ezagutzen, ohiko ordenagailuak erabiliz, zenbaki handi bat faktore lehenetan faktorizatzeko modu azkarrik.
alɣ'oɾitmo 'oren seɣ'urtasuna 'onako ɣert'aeɾan oɲ'aritʂen da: eʂ t'ela eʂ'aɣutʂen, o'iko ord'enaɣaʎuak eɾ'aβiliʂ, ʂemb'aki 'andi βat fakt'oɾe le'enetan fakt'oɾiʂatʂeko moð'u aʂk'arik.
Frantziako lehen ministroa, ofizialki Frantziako Errepublikako lehen ministroa, Frantziako Gobernuko burua da. Hirugarren eta Laugarren Errepubliken garaian, gobernuburua Ministro Kontseiluko presidentea zen. Bosgarren Errepublikaren ezarpenarekin, Ministro Kontseiluko Presidentetza abolitu zen, eta lehen ministroaren ...
frantʂ'iako le'em min'istroa, of'iʂialki frantʂ'iako er'epuβlikako le'em min'istroa, frantʂ'iako ɣoβ'ernuko βuɾ'ua ð'a. 'iɾuɣaren eta lawɣ'aren er'epuβliken ɡaɾ'aʝan, ɡoβ'ernuβuɾua min'istro konts'eʎuko pres'iðentea ʂ'en. bosɡ'aren er'epuβlikaɾen eʂ'arpenaɾekin, min'istro konts'eʎuko pres'iðentetʂa aβ'olitu ʂen, eta le...
Lehen ministroa Frantziako presidenteak izendatzen du, eta teorian, presidenteak nahiko lukeen edonor aukera dezake.
le'em min'istroa frantʂ'iako pres'iðenteak iʂ'endatʂen du, eta te'oɾian, pres'iðenteak na'iko luk'een eð'onor awk'eɾa ðeʂ'ake.
Praktikan, berriz, Nazio Biltzarrak zentsura mozioaren bidez Gobernuko kideak kargutik ken ditzakeenez, lehen ministroaren izendapenak Biltzarreko gehiengoaren babesa izan behar du.
prakt'ikan, ber'iʂ, naʂ'io βiltʂ'arak ʂents'uɾa moʂ'ioaɾem bið'eʂ ɡoβ'ernuko k'iðeak karɡ'utik k'en ditʂ'akeeneʂ, le'em min'istroaɾen iʂ'endapenak biltʂ'areko ɣe'ienɡoaɾem baβ'esa iʂ'am be'ar d'u.
Hori dela eta, mila bederatziehun eta laurogeita seigarren urteko hauteskundeen ostean, FranA ois Mitterrand presidenteak Jacques Chirac izendatu behar izan zuen lehen ministro, nahiz eta biak alderdi politiko banatakoak izan.
oɾi ðel'a et'a, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta sejɣ'aren urt'eko 'awteskundeen ost'ean, fran'a 'ojs mic'erand pres'iðenteak ɟakk'es tʃiɾ'ak iʂ'endatu βe'ar iʂ'an ʂu'en le'em min'istro, n'aiʂ eta βi'ak ald'erdi pol'itiko β'anatakoak iʂ'an.
Lehen ministroak Nazio Biltzarreko kideak izan ohi dira, baina gertatu izan da biltzarkideak ez ziren pertsonak lehen ministro izendatzea, aintzat hartuta zer esperientzia zuten burokrazian, atzerriko harremanetan eta abarretan.
le'em min'istroak naʂ'io βiltʂ'areko k'iðeak iʂ'an o'i ðiɾ'a, baɲa ɣert'atu iʂ'an d'a βiltʂ'arkiðeak e tʂ'iɾem perts'onak le'em min'istro iʂ'endatʂea, ajntʂ'at 'artuta ʂ'er esp'eɾientʂia ʂut'em buɾ'okraʂian, atʂ'eriko 'aremanetan eta aβ'aretan.
Nahiz eta lehen ministroaren izendapena praktikoki Nazio Biltzarreko gehiengoaren araberakoa den, Gobernua eratzean ez da beharrezkoa lehen ministroak konfiantza mozio bat gainditzea, eta hortaz posible izango litzateke Parlamentuko gehiengoen aurkako Gobernu bat eratzea. Dena dela, tradizioz, lehen ministroak konfiant...
n'aiʂ eta le'em min'istroaɾen iʂ'endapena prakt'ikoki naʂ'io βiltʂ'areko ɣe'ienɡoaɾen aɾ'aβeɾakoa ð'en, ɡoβ'ernua eɾ'atʂean eʂ t'a βe'areʂkoa le'em min'istroak konf'iantʂa moʂ'io βat ɡajnd'itʂea, eta ortaʂ pos'iβle iʂ'anɡo litʂ'ateke parl'amentuko ɣe'ienɡoen awrk'ako ɣoβ'ernu βat eɾ'atʂea. d'ena ðel'a, trað'iʂioʂ, le'e...
Uztailaren bata gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita bigarren eguna da, ehun eta laurogeita hirua bisurteetan. ehun eta laurogeita hiru egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾem bat'a ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta βiɣ'aren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta 'iɾua βis'urteetan. e'un eta lawɾ'oɣejta 'iɾu eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren bia gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hirugarren eguna da, ehun eta laurogeita laua bisurteetan. ehun eta laurogeita bi egun falta dira urtea amaitzeko. Bisurtetan izan ezik, urteko erdiko eguna da.
uʂt'aʎaɾem bi'a ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta 'iɾuɣaren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta law'a βis'urteetan. e'un eta lawɾ'oɣejta β'i eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko. bis'urtetan iʂ'an eʂik, urt'eko erd'iko eɣ'una ð'a.
Uztailaren hirua gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita laugarren eguna da, ehun eta laurogeita bosta bisurteetan. ehun eta laurogeita bat egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen 'iɾua ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta lawɣ'aren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta βost'a βis'urteetan. e'un eta lawɾ'oɣejta β'at eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren laua gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita bosgarren eguna da, ehun eta laurogeita seia bisurteetan. ehun eta laurogei egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen law'a ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta βosɡ'aren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta seʝ'a βis'urteetan. e'un eta lawɾ'oɣej eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren bosta gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita seigarren eguna da, ehun eta laurogeita zazpia bisurteetan. ehun eta hirurogeita hemeretzi egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾem bost'a ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta sejɣ'aren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta ʂ'aʂpia βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta 'emeɾetʂi eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren seia gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita zazpigarren eguna da, ehun eta laurogeita zortzia bisurteetan. ehun eta hirurogeita hamazortzi egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen seʝ'a ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta ʂ'aʂpiɣaren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta ʂortʂ'ia βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta 'amaʂortʂi eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren zazpia gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita zortzigarren eguna da, ehun eta laurogeita bederatzia bisurteetan. ehun eta hirurogeita hamazazpi egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen ʂ'aʂpia ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta ʂortʂ'iɣaren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta βeð'eɾatʂia βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta 'amaʂaʂpi eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren zortzia gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita bederatzigarren eguna da, ehun eta laurogeita hamarra bisurteetan. ehun eta hirurogeita hamasei egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen ʂortʂ'ia ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta βeð'eɾatʂiɣaren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta 'amara βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta 'amasej eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren bederatzia gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hamargarren eguna da, ehun eta laurogeita hamaika bisurteetan. ehun eta hirurogeita hamabost egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾem beð'eɾatʂia ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta 'amarɡaren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta 'amajka βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta 'amaβost eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren hamarra gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hamaikagarren eguna da, ehun eta laurogeita hamabia bisurteetan. ehun eta hirurogeita hamalau egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen 'amara ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta 'amajkaɣaren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta 'amaβia βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta 'amalaw eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren hamaika gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hamabigarren eguna da, ehun eta laurogeita hamahirua bisurteetan. ehun eta hirurogeita hamahiru egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen 'amajka ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta 'amaβiɣaren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta 'amaiɾua βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta 'amaiɾu eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren hamabia gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hamahirugarren eguna da, ehun eta laurogeita hamalaua bisurteetan. ehun eta hirurogeita hamabi egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen 'amaβia ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta 'amaiɾuɣaren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta 'amalawa βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta 'amaβi eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren hamahirua gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hamalaugarren eguna da, ehun eta laurogeita hamabosta bisurteetan. ehun eta hirurogeita hamaika egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen 'amaiɾua ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta 'amalawɣaren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta 'amaβosta βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta 'amajka eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren hamalaua gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hamabosgarren eguna da, ehun eta laurogeita hamaseia bisurteetan. ehun eta hirurogeita hamar egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen 'amalawa ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta 'amaβosɡaren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta 'amaseʝa βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta 'amar eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren hamabosta gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hamaseigarren eguna da, ehun eta laurogeita hamazazpia bisurteetan. ehun eta hirurogeita bederatzi egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen 'amaβosta ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta 'amasejɣaren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta 'amaʂaʂpia βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta βeð'eɾatʂi eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren hamaseia gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hamazazpigarren eguna da, ehun eta laurogeita hamazortzia bisurteetan. ehun eta hirurogeita zortzi egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen 'amaseʝa ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta 'amaʂaʂpiɣaren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta 'amaʂortʂia βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta ʂortʂ'i eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren hamazazpia gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hamazortzigarren eguna da, ehun eta laurogeita hemeretzia bisurteetan. ehun eta hirurogeita zazpi egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen 'amaʂaʂpia ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta 'amaʂortʂiɣaren eɣ'una ð'a, e'un eta lawɾ'oɣejta 'emeɾetʂia βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta ʂ'aʂpi eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Uztailaren hamazortzia gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hemeretzigarren eguna da, berrehuna bisurteetan. ehun eta hirurogeita sei egun falta dira urtea amaitzeko.
uʂt'aʎaɾen 'amaʂortʂia ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko e'un eta lawɾ'oɣejta 'emeɾetʂiɣaren eɣ'una ð'a, ber'euna βis'urteetan. e'un eta 'iɾuɾoɣejta s'ej eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko.
Jupiter Eguzkisistemako bosgarren planeta da, sistemako handiena eta sistema horretan dauden gasezko lau erraldoietako bat.
ɟup'iter eɣ'uʂkisistemako βosɡ'arem plan'eta ð'a, sist'emako 'andiena eta sist'ema 'oretan dawð'en ɡas'eʂko l'aw er'aldoʝetako βat.
Eguzkiaren masaren milaren bat du, baina Eguzkisistemako beste planeta guztiek batera duten masaren bikoitza baino gehiago dauka.
eɣ'uʂkiaɾem mas'aɾem miʎ'aɾem bat d'u, baɲa eɣ'uʂkisistemako β'este plan'eta ɣuʂt'iek bat'eɾa ðut'em mas'aɾem bik'ojtʂa βaɲo ɣ'eiaɣo ðawk'a.
Gasezko planeta da, batez ere hidrogenoz eta helioz osatua, Saturno bezala.
ɡas'eʂko plan'eta ð'a, bat'eʂ eɾ'e 'iðroɣenoʂ eta 'elioʂ os'atua, sat'urno βeʂ'ala.
Jupiter ezaguna izan da astronomoentzat antzinarotik.
ɟup'iter eʂ'aɣuna iʂ'an da astr'onomoentʂat antʂ'iɲaɾotik.
Lurretik ikusia, Jupiterrek minus bi, laurogeita hamalauko itxurazko magnitudea izan dezake, nahikoa distiratsu bere islatutako argiak itzalak sortzeko.
lur'etik ik'usia, ɟup'iterek min'us b'i, lawɾ'oɣejta 'amalawko itʃ'uɾaʂko maɣn'ituðea iʂ'an deʂ'ake, na'ikoa ðist'iɾatsu βeɾ'e isl'atutako arɡ'iak itʂ'alak sortʂ'eko.
Ilargia eta Artizarraren ostean gaueko zeruan dagoen objekturik distiratsuena da.
iʎ'arɡia eta art'iʂaraɾen ost'ean ɡaw'eko ʂ'eɾuan daɣ'oen obʝ'ektuɾik dist'iɾatsuena ð'a.
Jupiter batez ere hidrogenoz osatuta dago, baina bere masaren laurdena helioa da.
ɟup'iter bat'eʂ eɾ'e 'iðroɣenoʂ os'atuta ðaɣ'o, baɲa βeɾ'e mas'aɾen lawrd'ena 'elioa ð'a.
Helioa molekulen hamarrena baino ez da, hala ere.
'elioa mol'ekulen 'amarena βaɲo eʂ t'a, 'ala eɾ'e.
Baliteke ere elementu pisutsuagoak egotea arrokazko nukleo batean, baina beste gasezko erraldoiak bezala, Jupiterrek ez du muga solido definiturik.
bal'iteke eɾ'e el'ementu p'isutsuaɣoak eɣ'otea ar'okaʂko nukl'eo βat'ean, baɲa β'este ɣas'eʂko er'aldoʝak beʂ'ala, ɟup'iterek eʂ t'u m'uɣa sol'iðo ðef'inituɾik.
Planetaren errotazio azkarra dela eta, bere itxura esferoide oblatu batena da : ekuatorean nabarmena da zabalagoa dela poloetan baino.
plan'etaɾen er'otaʂio aʂk'ara ðel'a et'a, beɾ'e itʃ'uɾa esf'eɾojðe oβl'atu βat'ena ð'a: ek'uatoɾean naβ'armena ð'a ʂaβ'alaɣoa ðel'a pol'oetam baɲ'o.
Kanpo atmosfera nabarmenki bereizia dago banda ezberdinekin latitude ezberdinetan, turbulentziak eta ekaitzak eraginez bere mugetan.
k'ampo atm'osfeɾa naβ'armenki βeɾ'ejʂia ðaɣ'o βand'a eʂb'erdiɲekin lat'ituðe eʂb'erdiɲetan, turb'ulentʂiak eta ek'ajtʂak eɾ'aɣiɲeʂ beɾ'e muɣ'etan.
Atmosferako ezaugarririk nabarmenetako bat Orban Gorri Handia da, gutxienez hamazazpigarren mendean lehen aldiz teleskopio batekin ikusi zenetik aktibo egon den ecáitz bat.
atm'osfeɾako eʂ'awɣariɾik naβ'armenetako βat orb'an ɡor'i 'andia ð'a, ɡutʃ'ieneʂ 'amaʂaʂpiɣarem mend'ean le'en ald'iʂ tel'eskopio βat'ekin ik'usi ʂen'etik akt'iβo eɣ'on den ek'ajʂ bat.
Jupiterren inguruan eraztun oso ahul bat dago eta magnetosfera oso indartsua.
ɟup'iteren inɡ'uɾuan eɾ'aʂtun os'o a'ul β'at daɣ'o eta maɣn'etosfeɾa os'o ind'artsua.
Jupiterrek hirurogeita hemeretzi ilargi ezagun ditu, horietatik lau Galileo Galileik mila seiehun eta hamarrean aurkitu zituen Galileoren ilargiak.
ɟup'iterek 'iɾuɾoɣejta 'emeɾetʂi iʎ'arɡi eʂ'aɣun dit'u, oɾietatik l'aw ɣal'iʎeo ɣal'iʎejk miʎ'a seʝ'eun eta 'amarean awrk'itu ʂit'uen ɡal'iʎeoɾen iʎ'arɡiak.
Ganimedes, guztien artean handiena, Merkurio planeta baino handiagoa da.
ɡan'imeðes, ɡuʂt'ien art'ean 'andiena, merk'uɾio plan'eta βaɲo 'andiaɣoa ð'a.
Astronomoek bostehun sistemaplanetario inguru aurkitu dituzte planeta ugari dituztenak.
astr'onomoek bost'eun sist'emaplanetaɾio inɡ'uɾu awrk'itu ðit'uʂte plan'eta uɣ'aɾi ðit'uʂtenak.
Ohikoa da sistema horiek Lurraren masa hainbat aldiz dituzten superlur batzuk dituzte, Merkuriok Eguzkian inguruan biratzen duena baino gertuago.
o'ikoa ð'a sist'ema 'oɾiek lur'aɾem mas'a ajmbat ald'iʂ dit'uʂten sup'erlur b'atʂuk dit'uʂte, merk'uɾiok eɣ'uʂkian inɡ'uɾuam biɾ'atʂen du'ena βaɲo ɣert'uaɣo.
Batzuetan, Jupiterren masa duten planetak aurkitzen dira euren izarretik oso gertu.
batʂ'uetan, ɟup'iterem mas'a ðut'em plan'etak awrk'itʂen diɾ'a ewɾ'en iʂ'aretik os'o ɣert'u.
Biraketa handiaren hipotesiaren arabera, baliteke Lurra eta bere gertuko planetak Jupiterrek superlurrak suntsitu ostean osatutako zatien talken ondorioz sortzea.
b'iɾaketa 'andiaɾen 'ipotesiaɾen aɾ'aβeɾa, bal'iteke lur'a eta βeɾ'e ɣert'uko plan'etak ɟup'iterek sup'erlurak sunts'itu ost'ean os'atutako ʂ'atien talk'en ond'oɾioʂ sortʂ'ea.
Hipotesi honetan, Jupiter Eguzkisistemaren barnealdera etorri zen, grabitazio tiraldiak eginez eta superlur horien arteko talkak eginez orbitak gainezartzen zirenean.
'ipotesi 'onetan, ɟup'iter eɣ'uʂkisistemaɾem barn'ealdeɾa et'ori ʂen, ɡraβ'itaʂio t'iɾaldiak eɣ'iɲeʂ eta sup'erlur oɾien art'eko t'alkak eɣ'iɲeʂ orb'itak ɡaɲ'eʂartʂen ʂiɾ'enean.
Jupiter batez ere gas eta likidoz osatuta dago.
ɟup'iter bat'eʂ eɾ'e ɣ'as eta lik'iðoʂ os'atuta ðaɣ'o.
Eguzkisistemako lau planeta erraldoietatik handiena da eta, beraz, planetarik handiena. ehun eta berrogeita bi mila bederatziehun eta laurogeita lau kilometroko diametroa du ekuatorean.
eɣ'uʂkisistemako l'aw plan'eta er'aldoʝetatik 'andiena ð'a et'a, beɾaʂ, plan'etaɾik 'andiena. e'un eta βer'oɣejta β'i miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta l'aw kil'ometroko ði'ametroa ð'u ek'uatoɾean.
Jupiterren dentsitatea bat, hirurehun eta hogeita sei gramo ze eme hiru da, planeta erraldoien artean bigarren handiena, baina lau planeta telurikoak baino baxuago.
ɟup'iteren dents'itatea β'at, 'iɾuɾeun eta 'oɣejta s'ej ɣram'o ʂe em'e 'iɾu ð'a, plan'eta er'aldoʝen art'eam biɣ'aren 'andiena, baɲa l'aw plan'eta tel'uɾikoak baɲo βaʃ'uaɣo.
Jupiterren goi gidoia atmosferaren ehuneko laurogeita zortzi laurogeita hamabi inguru hidrogenoa da eta ehuneko zortzi hamabi helioa, gas molekulen bolumenaren ehunekoan.
ɟup'iteren ɡ'oj ɣið'oʝa atm'osfeɾaɾen e'uneko lawɾ'oɣejta ʂortʂ'i lawɾ'oɣejta 'amaβi inɡ'uɾu 'iðroɣenoa ð'a eta e'uneko ʂortʂ'i 'amaβi 'elioa, ɡ'as mol'ekulem bol'umenaɾen e'unekoan.
Helio atomo baten masa atomikoa hidrogeno atomoarena baino lau aldiz handiagoa da, beraz konposizioa ezberdina da atomoen masa kontuan hartzen badugu.
'elio at'omo βat'em mas'a at'omikoa 'iðroɣeno at'omoaɾena βaɲo l'aw ald'iʂ 'andiaɣoa ð'a, beɾaʂ komp'osiʂioa eʂb'erdiɲa ð'a at'omoem mas'a k'ontuan 'artʂem bað'uɣu.
Honela, Jupiterren atmosferaren masaren ehuneko hirurogeita hamabost hidrogenoa da eta ehuneko hogeita lau helioa.
'onela, ɟup'iteren atm'osfeɾaɾem mas'aɾen e'uneko 'iɾuɾoɣejta 'amaβos 'iðroɣenoa ð'a eta e'uneko 'oɣejta l'aw 'elioa.
Traza elementu horiek metano, ur lurrun, amoniakoa eta siliziozko konposatuak dira.
traʂ'a el'ementu 'oɾiek met'ano, 'ur lur'un, am'oniakoa eta sil'iʂioʂko komp'osatuak diɾ'a.
Badira ere karbono, etano, azido sulfhidriko, neon, oxigeno, fosfina eta sufre arrastoak.
bað'iɾa eɾ'e karb'ono, et'ano, aʂ'iðo sulf'iðriko, ne'on, oʃ'iɣeno, fosf'iɲa eta sufr'e ar'astoak.