text stringlengths 25 5.42k | phonemes stringlengths 19 5.93k |
|---|---|
Konposizioaren aldetik gradiente bat dago Eguzkisisteman, Eguzkiaren beraren beroaren eta argiaren presioak sortua. | komp'osiʂioaɾen ald'etik ɡrað'iente β'at daɣ'o eɣ'uʂkisisteman, eɣ'uʂkiaɾem b'eɾaɾem b'eɾoaɾen eta arɡ'iaɾem pres'ioak sort'ua. |
Eguzkitik gertuen dauden objektuek beroaren eta argiaren presio handiagoa dute, eta urtzepuntu altua duten elementuz osaturik daude. | eɣ'uʂkitik ɡert'uen dawð'en obʝ'ektuek b'eɾoaɾen eta arɡ'iaɾem pres'io 'andiaɣoa ðut'e, eta urtʂ'epuntu alt'ua ðut'en el'ementuʂ os'atuɾik dawð'e. |
Eguzkitik urrunago dauden beste objektuak urtzepuntu baxuagoa duten materialez osaturik daude. | eɣ'uʂkitik ur'unaɣo ðawð'em b'este obʝ'ektuak urtʂ'epuntu βaʃ'uaɣoa ðut'em mat'eɾialeʂ os'atuɾik dawð'e. |
Substantzia hegazkorren kondentsazioa ematen den puntuari izozte lerro deitzen zaio, eta gutxi gorabehera Eguzkitik bost UAra dago. | suβst'antʂia 'eɣaʂkoren kond'entsaʂioa em'aten dem p'untuaɾi iʂ'oʂte l'ero ð'ejtʂen ʂaʝ'o, eta ɣ'utʃi ɣoɾ'aβeeɾa eɣ'uʂkitik b'ost u'aɾa ðaɣ'o. |
Eguzkia da Eguzkisistemako materia zatirik gehiena duen gorputza, eta ehuneko laurogeita hamazortzian hidrogeno eta helioz osatua dago. | eɣ'uʂkia ð'a eɣ'uʂkisistemako mat'eɾia ʂ'atiɾik ɡe'iena ðu'en ɡ'orputʂa, eta e'uneko lawɾ'oɣejta 'amaʂortʂian 'iðroɣeno eta 'elioʂ os'atua ðaɣ'o. |
Jupiter eta Saturno, geratzen den materiaren zatirik handiena dutenak, batez ere hidrogeno eta helioz osaturik daude. | ɟup'iter eta sat'urno, ɡeɾ'atʂen dem mat'eɾiaɾen ʂ'atiɾik 'andiena ðut'enak, bat'eʂ eɾ'e 'iðroɣeno eta 'elioʂ os'atuɾik dawð'e. |
Jupiterren aurkitu dira beste material batzuk, ehuneko oso txikietan, baita hidrokarburo edo amoniakoa ere. | ɟup'iteren awrk'itu ðiɾ'a β'este mat'eɾial β'atʂuk, e'uneko os'o tʃik'ietan, bajta 'iðrokarbuɾo eðo am'oniakoa eɾ'e. |
Jupiterren eta Saturnoren barnealdean harrizko nukleo bat dago, Lurraren konposizio antzekoa izan dezakeena. | ɟup'iteren eta sat'urnoɾem barn'ealdean 'ariʂko nukl'eo β'at daɣ'o, lur'aɾen komp'osiʂio antʂ'ekoa iʂ'an deʂ'akeena. |
Eguzkitik gertuen dauden gorputzak batez ere arrokaz osaturik daude, urtzepuntu altua duten konposatuekin, hala nola silikatoak, burdina eta nikela. | eɣ'uʂkitik ɡert'uen dawð'en ɡ'orputʂak bat'eʂ eɾ'e ar'okaʂ os'atuɾik dawð'e, urtʂ'epuntu alt'ua ðut'en komp'osatuekin, 'ala n'ola sil'ikatoak, burd'iɲa eta nik'ela. |
Lehen esan bezala Jupiter eta Saturno gasez osaturik daude, hein handi batean. | le'en es'am beʂ'ala ʝup'iter eta sat'urno ɣas'eʂ os'atuɾik dawð'e, 'ejn 'andi βat'ean. |
Izotzek, izan urarenak, metano, amoniako, azido sulfhidriko edo karbono dioxidoarenak, oso tenperatura baxuetan dute urtzepuntua. | iʂ'otʂek, iʂ'an uɾ'aɾenak, met'ano, am'oniako, aʂ'iðo sulf'iðriko eðo karb'ono ði'oʃiðoaɾenak, os'o temp'eɾatuɾa βaʃ'uetan dut'e urtʂ'epuntua. |
Izotz, likido edo gas gisa aurki daitezke Eguzkisistemako hainbat lekutan, eta nebulosan egoera ezberdinetan egongo ziren. | iʂ'otʂ, lik'iðo eðo ɣ'as ɡ'isa awrk'i ðajt'eʂke eɣ'uʂkisistemako ajmbat l'ekutan, eta neβ'ulosan eɣ'oeɾa eʂb'erdiɲetan eɣ'onɡo ʂiɾ'en. |
Substantzia hauek dira Jupiter eta Saturnoren sateliteen osagai nagusiak, eta Urano zein Neptunorenak. | suβst'antʂia awek diɾ'a ʝup'iter eta sat'urnoɾen sat'eliteen os'aɣaj naɣ'usiak, eta uɾ'ano ʂ'ejn nept'unoɾenak. |
Neptunoz haraindiko objektuen orbitan kokatzen diren gorputz gehienak ere izotzez osaturik daude. | nept'unoʂ 'aɾajndiko obʝ'ektuen orb'itan kok'atʂen diɾ'en ɡ'orpuʂ ɡe'ienak eɾ'e iʂ'otʂeʂ os'atuɾik dawð'e. |
Eguzkitik Lurreraino dagoen distantziari unitate astronomiko deitzen zaio, eta ehun eta berrogeita hamar miloi kilometro ingurukoa da. | eɣ'uʂkitik lur'eɾaɲo ðaɣ'oen dist'antʂiaɾi un'itate astr'onomiko ð'ejtʂen ʂaʝ'o, eta e'un eta βer'oɣejta 'amar miʎ'oj kil'ometro inɡ'uɾukoa ð'a. |
Alderatzeko, Eguzkiaren erradioa zero, zero zero berrogeita zazpi UA da, hau da, zazpiehun mila ka eme. | ald'eɾatʂeko, eɣ'uʂkiaɾen er'aðioa ʂeɾ'o, ʂeɾ'o ʂeɾ'o βer'oɣejta ʂ'aʂpi u'a ð'a, 'aw ð'a, ʂ'aʂpieum miʎ'a k'a em'e. |
Lurraren bolumena, aldiz, Eguzkiaren milioiren bat da. | lur'aɾem bol'umena, ald'iʂ, eɣ'uʂkiaɾem mil'iojɾem bat d'a. |
Jupiter, planetarik handiena, Eguzkitik bost, bi unitate astronomikora dago, zazpiehun eta laurogei miloi ka eme, eta bere erradioa hirurogeita hamaika mila kilometrokoa da. | ɟup'iter, plan'etaɾik 'andiena, eɣ'uʂkitik b'ost, b'i un'itate astr'onomikoɾa ðaɣ'o, ʂ'aʂpieun eta lawɾ'oɣej miʎ'oj k'a em'e, eta βeɾ'e er'aðioa 'iɾuɾoɣejta 'amajka miʎ'a kil'ometrokoa ð'a. |
Salbuespen batzuk kenduta, Eguzkitik urrunago, orduan eta distantzia handiago bere orbitatik hurrengo objektuaren orbitaraino. | salβ'uespem b'atʂuk kend'uta, eɣ'uʂkitik ur'unaɣo, orduan eta ðist'antʂia 'andiaɣo βeɾ'e orb'itatik 'urenɡo obʝ'ektuaɾen orb'itaɾaɲo. |
Adibidez, Artizarra Merkurio baino zero, hogeita hamahiru UA urrunago dago Eguzkitik, eta Saturno lau, hiru UA urrunago dago Jupiter baino ; Neptuno Urano baino hamar, bost UA urrunago dago. | að'iβiðeʂ, art'iʂara merk'uɾio βaɲo ʂeɾ'o, 'oɣejta 'amaiɾu u'a ur'unaɣo ðaɣ'o eɣ'uʂkitik, eta sat'urno l'aw, 'iɾu u'a ur'unaɣo ðaɣ'o ʝup'iter baɲ'o; nept'uno uɾ'ano βaɲo 'amar, b'ost u'a ur'unaɣo ðaɣ'o. |
Saiakerak izan dira objektuen orbiten distantzien arteko harremanak aurkitzeko, adibidez TitiusBode legea, baina teoria horiek ez dute onarpen osorik. | saʝ'akeɾak iʂ'an diɾ'a obʝ'ektuen orb'iten dist'antʂien art'eko 'aremanak awrk'itʂeko, að'iβiðeʂ tit'iusboðe l'eɣea, baɲa te'oɾia 'oɾiek eʂ t'ute on'arpen os'oɾik. |
Eguzkia eta Neptunoren arteko distantzia futbol zelai baten luzera izango balitz, Eguzkiak hiru zentimetroko diametroa izango luke, planeta erraldoiek hiru milimetroko tamaina izango lukete eta Lurraren diametroa eta beste barneko planeten tamaina arkakuso baten tamaina izango lukete. | eɣ'uʂkia eta nept'unoɾen art'eko ðist'antʂia futb'ol ʂel'aj βat'en luʂ'eɾa iʂ'anɡo βal'itʂ, eɣ'uʂkiak 'iɾu ʂent'imetroko ði'ametroa iʂ'anɡo luk'e, plan'eta er'aldoʝek 'iɾu mil'imetroko tam'aɲa iʂ'anɡo luk'ete eta lur'aɾen di'ametroa eta β'este βarn'eko plan'eten tam'aɲa ark'akuso βat'en tam'aɲa iʂ'anɡo luk'ete. |
Urtzepuntua dela eta, bakarrik metalak eta silikatoak egon zitezkeen era solidoan Eguzkisistemaren barnealdean, Eguzkitik gertu. | urtʂ'epuntua ðel'a et'a, bak'arik met'alak eta sil'ikatoak eɣ'on ʂit'eʂkeen eɾ'a sol'iðoan eɣ'uʂkisistemaɾem barn'ealdean, eɣ'uʂkitik ɡert'u. |
Material solido horiek sortuko zituzten, gerora, Merkurio, Artizarra, Lurra eta Marte. | mat'eɾial sol'iðo 'oɾiek sort'uko ʂit'uʂten, ɡeɾ'oɾa, merk'uɾio, art'iʂara, lur'a eta m'arte. |
Elementu metalikoak lainoaren ehuneko txiki bat zirenez gero planeta hauek ezin izan zuten gehiago hazi. | el'ementu met'alikoak laɲ'oaɾen e'uneko tʃik'i β'at ʂiɾ'eneʂ ɡeɾ'o plan'eta awek eʂ'in iʂ'an ʂut'en ɡ'eiaɣo 'aʂi. |
Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno Eguzkitik urrunago sortu ziren, izoztelerroa pasata. | ɟup'iter, sat'urno, uɾ'ano eta nept'uno eɣ'uʂkitik ur'unaɣo sort'u ʂiɾ'en, iʂ'oʂteleroa pas'ata. |
Lerro hau Marte eta Jupiterren orbiten tartean dago eta izotza eratzen duten konposatuak egoera solidoan mantentzea posible den eremua adierazteko erabiltzen da. | l'ero 'aw m'arte eta ʝup'iteren orb'iten tart'ean daɣ'o eta iʂ'otʂa eɾ'atʂen dut'en komp'osatuak eɣ'oeɾa sol'iðoam mant'entʂea pos'iβle ð'en eɾ'emua að'ieɾaʂteko eɾ'aβiltʂen da. |
Izotz hauek eratzeko behar ziren molekulak ugariagoak ziren nebulosan eta, horregatik, planeta hauek nahiko hazteko aukera zuten, euren grabitate indarrarekin inguruan zuten hidrogeno eta helioa harrapatuz. | iʂ'otʂ awek eɾ'atʂeko βe'ar ʂiɾ'em mol'ekulak uɣ'aɾiaɣoak ʂiɾ'en neβ'ulosan et'a, 'oreɣatik, plan'eta awek na'iko 'aʂteko awk'eɾa ʂut'en, ewɾ'en ɡraβ'itate ind'araɾekin inɡ'uɾuan ʂut'en 'iðroɣeno eta 'elioa 'arapatuʂ. |
Planeten sorrera eta mugimenduen inguruko teoria interesgarria Nice ereduak eskaintzen du. | plan'eten sor'eɾa eta muɣ'imenduen inɡ'uɾuko te'oɾia int'eɾesɡaria niθ'e eɾ'eðuak esk'ajntʂen du. |
Protoizarraren lehenengo berrogeita hamar milioi urteetan presioa eta dentsitatea handituz joan zen, ahalik eta fusio termonuklearra emateko nahikoa materia izan zuen arte. | prot'ojʂaraɾen le'enenɡo βer'oɣejta 'amar mil'ioj 'urteetam pres'ioa eta ðents'itatea 'andituʂ ɟ'oan ʂen, a'alik eta fus'io term'onukleara em'ateko na'ikoa mat'eɾia iʂ'an ʂu'en art'e. |
Tenperatura, erreakzio kopurua, presioa eta dentsitatea handitzen joan ziren ahalik eta oreka hidrostatikoa lortu zen arte : presio termikoak grabitatearena berdindu zuen. | temp'eɾatuɾa, er'eakʂio kop'uɾua, pres'ioa eta ðents'itatea 'anditʂen ɟo'an ʂiɾ'en a'alik eta oɾ'eka 'iðrostatikoa lort'u ʂen art'e: pres'io term'ikoak ɡraβ'itateaɾena βerd'indu ʂu'en. |
Eguzkia sekuentzia nagusian hamar mila milioi urtez egongo da, eta izarkonpakto gisa beste bi mila milioi urte inguru. | eɣ'uʂkia sek'uentʂia naɣ'usian 'amar miʎ'a mil'ioj urt'eʂ eɣ'onɡo ða, eta iʂ'arkompakto ɣ'isa β'este β'i miʎ'a mil'ioj 'urte inɡ'uɾu. |
Eguzkiaren jarduerak sortzen duen Eguzkihaizeak heliosfera sortu zuen eta protoplanetetan ez zegoen gas eta hautsaren gehiengoa izarrenarteko espaziora jaurtiki zuen, planeten osaera fasearekin amaituz. | eɣ'uʂkiaɾen ɟard'ueɾak s'ortʂen du'en eɣ'uʂkiajʂeak 'eliosfeɾa sort'u ʂu'en eta prot'oplanetetan e tʂ'eɣoen ɡ'as eta awtsaɾen ɡe'ienɡoa iʂ'arenarteko esp'aʂioɾa ʝawrt'iki ʂu'en, plan'eten os'aeɾa fas'eaɾekin am'ajtuʂ. |
Geroztik, Eguzkia hazi eta distiratsuago egin da. | ɡeɾ'oʂtik, eɣ'uʂkia 'aʂi eta ðist'iɾatsuaɣo eɣ'in da. |
Eguzkisistema gaur egun ezagutzen dugun bezala mantenduko da Eguzkiak bere hidrogeno guztia helioan bilakatzen duen arte, hemendik bost mila milioi urtera. | eɣ'uʂkisistema ɣ'awr eɣ'un eʂ'aɣutʂen duɣ'um beʂ'ala mant'enduko ða eɣ'uʂkiak beɾ'e 'iðroɣeno ɣuʂt'ia 'elioam biʎ'akatʂen du'en art'e, 'emendik b'os miʎ'a mil'ioj urt'eɾa. |
Honen ostean sekuentzianagusiaren amaiera izango da. | 'onen ost'ean sek'uentʂianaɣusiaɾen am'aʝeɾa iʂ'anɡo ða. |
Momentu horretan Eguzkiaren nukleoaren kolapsoa gertatuko da eta bere energia sorrera gaur egungoa baino askoz handiagoa izango da. | mom'entu 'oretan eɣ'uʂkiaɾen nukl'eoaɾen kol'apsoa ɣert'atuko ða eta βeɾ'e en'erɡia sor'eɾa ɣ'awr eɣ'unɡoa βaɲo ask'oʂ 'andiaɣoa iʂ'anɡo ða. |
Eguzkiaren kanpo geruzak hedatuko dira, gaur egungo diametroa baino berrehun eta hirurogei aldiz handiago egin arte, eta Eguzkia erraldoi gorria izango da. | eɣ'uʂkiaɾen k'ampo ɣeɾ'uʂak 'eðatuko ðiɾ'a, ɡ'awr eɣ'unɡo ði'ametroa βaɲo βer'eun eta 'iɾuɾoɣej ald'iʂ 'andiaɣo eɣ'in art'e, eta eɣ'uʂkia er'aldoj ɣor'ia iʂ'anɡo ða. |
Bere azalera handiagoa izango denez, gainazala hoztuko da, bi mila eta seiehun kelbin arte. | beɾ'e aʂ'aleɾa 'andiaɣoa iʂ'anɡo ðen'eʂ, ɡaɲ'aʂala 'oʂtuko ð'a, b'i miʎ'a eta seʝ'eun kelβ'in art'e. |
Eguzki erraldoi horrek Merkurio lurrinduko du eta bizitza ezinezko egingo du Lurrean. | eɣ'uʂki er'aldoj 'orek merk'uɾio lur'induko ðu eta βiʂ'itʂa eʂ'iɲeʂko eɣ'inɡo ðu lur'ean. |
Momenturen batean, nukleoan ez da egongo helio nahikorik fusio nuklearra emateko, helioa hidrogenoa baino askoz azkarrago bukatuko baitu. | mom'entuɾem bat'ean, nukl'eoan eʂ t'a eɣ'onɡo 'elio na'ikoɾik fus'io nukl'eara em'ateko, 'elioa 'iðroɣenoa βaɲo ask'oʂ aʂk'araɣo βuk'atuko βajt'u. |
Eguzkiaren tamaina ez da nahikoa izango elementu pisutsuagoak sortzen hasteko eta, beraz, erreakzio nuklearrak murriztuko dira. | eɣ'uʂkiaɾen tam'aɲa eʂ t'a na'ikoa iʂ'anɡo el'ementu p'isutsuaɣoak s'ortʂen 'asteko et'a, beɾaʂ, er'eakʂio nukl'earak mur'iʂtuko ðiɾ'a. |
Bere kanpo geruzek alde egingo dute espazioan, nano zuri bat utziz : objektu oso dentsoa, Eguzkiak gaur egun duen masaren erdiarekin, baina Lurraren tamainarekin. | beɾ'e k'ampo ɣeɾ'uʂek ald'e eɣ'inɡo ðut'e esp'aʂioan, nan'o ʂuɾ'i βat 'utʂiʂ: obʝ'ektu os'o ðents'oa, eɣ'uʂkiak ɡ'awr eɣ'un du'em mas'aɾen erd'iaɾekin, baɲa lur'aɾen tam'aɲaɾekin. |
Kanpoko geruzen jaurtiketa horrek nebulosa planetario berria sortuko dute, hasierako elementuez gain karbonoa bezalako elementu ugari espaziora itzuliz. | kamp'oko ɣeɾ'uʂen ɟawrt'iketa 'orek neβ'ulosa plan'etaɾio βer'ia sort'uko ðut'e, 'asieɾako el'ementueʂ ɡ'ajn karb'onoa βeʂ'alako el'ementu uɣ'aɾi esp'aʂioɾa itʂ'uliʂ. |
Eguzkia ge motako sekuentzia nagusiko izarra da, bere klase espektralean oinarrituta. | eɣ'uʂkia ɣ'e mot'ako sek'uentʂia naɣ'usiko iʂ'ara ð'a, beɾ'e kl'ase esp'ektralean oɲ'arituta. |
Bere tenperatura ertaina da, izar beroagoak eta hotzagoak daudelarik. | beɾ'e temp'eɾatuɾa ert'aɲa ð'a, iʂ'ar b'eɾoaɣoak eta 'otʂaɣoak dawð'elaɾik. |
Hala ere, beroago eta distiratsuagoak diren izarrak ez dira hotzagoak direnak bezain beste. | 'ala eɾ'e, b'eɾoaɣo eta ðist'iɾatsuaɣoak diɾ'en iʂ'arak eʂ t'iɾa 'otʂaɣoak diɾ'enak beʂ'ajm b'este. |
Esne Bidean dauden izarren ehuneko laurogeita bost nano gorriak dira, Eguzkia baino hotzagoak. | esn'e βið'ean dawð'en iʂ'aren e'uneko lawɾ'oɣejta β'os nan'o ɣor'iak diɾ'a, eɣ'uʂkia βaɲo 'otʂaɣoak. |
Eguzkia I biztanleria izarra da, hau da, helioa baino pisutsuagoak diren materialen ehuneko erlatiboki handia du. | eɣ'uʂkia 'i βiʂt'anleɾia iʂ'ara ð'a, 'aw ð'a, 'elioa βaɲo p'isutsuaɣoak diɾ'em mat'eɾialen e'uneko erl'atiβoki 'andia ð'u. |
Orain dela lau mila eta seiehun milioi urte inguru sortu zen eta bere bizitzaren erdialdean dago ; ez du aldaketa nabarmenik izan azken lau mila milioi urtetan, eta nahiko egonkor egongo da hurrengo bost mila milioi urtetan. | oɾ'ajn del'a l'aw miʎ'a eta seʝ'eum mil'ioj 'urte inɡ'uɾu sort'u ʂen eta βeɾ'e βiʂ'itʂaɾen erd'ialdean daɣ'o; eʂ t'u ald'aketa naβ'armenik iʂ'an aʂk'en l'aw miʎ'a mil'ioj 'urtetan, eta na'iko eɣ'onkor eɣ'onɡo ða 'urenɡo β'os miʎ'a mil'ioj 'urtetan. |
Lurrean dagoen bizitzaren energia iturri ia bakarra da. | lur'ean daɣ'oem biʂ'itʂaɾen en'erɡia it'uri 'ia β'akara ð'a. |
Bere barnealdeko hidrogeno guztia fusionatzen denean eta, beraz, oreka hidrostatikoa hausten denean, Eguzkiaren muinak dentsitate eta tenperatura igoera nabarmena izango du, kanpo geruzak hedatuz erraldoi gorri bat izan arte. | beɾ'e βarn'ealdeko 'iðroɣeno ɣuʂt'ia fus'ionatʂen den'ean et'a, beɾaʂ, oɾ'eka 'iðrostatikoa 'awsten den'ean, eɣ'uʂkiaɾem muɲ'ak dents'itate eta temp'eɾatuɾa iɣ'oeɾa naβ'armena iʂ'anɡo ðu, k'ampo ɣeɾ'uʂak 'eðatuʂ er'aldoj ɣor'i β'at iʂ'an art'e. |
Kalkuluen arabera nahikoa handia izango da Merkurio eta Artizarra irensteko, eta bizitza ezinezkoa izango da Lurrean. | kalk'uluen aɾ'aβeɾa na'ikoa 'andia iʂ'anɡo ða merk'uɾio eta art'iʂara iɾ'esteko, eta βiʂ'itʂa eʂ'iɲeʂkoa iʂ'anɡo ða lur'ean. |
Barne Eguzkisistema planeta telurikoak eta asteroide gerrikoa barnebiltzen duen eskualdea da. Batez ere silikato eta metalez osatua, objektu guztiak erlatiboki gertu daude Eguzkitik. Eskualde honen erradioa Jupiter eta Saturnoren arteko distantzia baino txikiagoa da. Eskualde hau ere izoztelerroa baino gertuago dago, h... | barn'e eɣ'uʂkisistema plan'eta tel'uɾikoak eta ast'eɾojðe ɣer'ikoa βarn'eβiltʂen du'en esk'ualdea ð'a. bat'eʂ eɾ'e sil'ikato eta met'aleʂ os'atua, obʝ'ektu ɣuʂt'iak erl'atiβoki ɣert'u ðawð'e eɣ'uʂkitik. esk'ualde 'onen er'aðioa ʝup'iter eta sat'urnoɾen art'eko ðist'antʂia βaɲo tʃik'iaɣoa ð'a. esk'ualde 'aw eɾ'e iʂ'oʂte... |
Lau barne planeta edo planeta telurikoak dentsoak, arrokatsuak, ilargi gutxi edo ilargirik gabekoak eta eraztun sistemarik gabekoak dira. | l'aw βarn'e plan'eta eðo plan'eta tel'uɾikoak dents'oak, ar'okatsuak, iʎ'arɡi ɣ'utʃi eðo iʎ'arɡiɾik ɡaβ'ekoak eta eɾ'aʂtun sist'emaɾik ɡaβ'ekoak diɾ'a. |
Batez ere urtzetenperatura oso altua duten mineralez osaturik daude, silikatoak gehien bat, lurrazala eta mantua osatzen dutenak. | bat'eʂ eɾ'e urtʂ'etempeɾatuɾa os'o alt'ua ðut'em miɲ'eɾaleʂ os'atuɾik dawð'e, sil'ikatoak ɡe'iem bat, lur'aʂala eta mant'ua os'atʂen dut'enak. |
Barneko nukleoa batez ere burdin eta nikelez osatua dago. | barn'eko nukl'eoa βat'eʂ eɾ'e βurd'in eta nik'eleʂ os'atua ðaɣ'o. |
Lau planetetatik hiru klima sortzeko gaitasuna duten atmosferak dituzte. | l'aw plan'etetatik 'iɾu kl'ima sortʂ'eko ɣajt'asuna ðut'en atm'osfeɾak dit'uʂte. |
Guztiek dituzte inpaktu kraterrak eta tektonikak eragindako gainazaleko ezaugarriak, hala nola rift bailarak eta sumendiak. | ɡuʂt'iek dit'uʂte imp'aktu krat'erak eta tekt'onikak eɾ'aɣindako ɣaɲ'aʂaleko eʂ'awɣariak, 'ala n'ola r'ift baʎ'aɾak eta sum'endiak. |
Merkurio Eguzkitik gertuen dagoen planeta da, eta Eguzkisistemako txikiena, zero, zero berrogeita hamabost Lurraren masa baino ez ditu. | merk'uɾio eɣ'uʂkitik ɡert'uen daɣ'oem plan'eta ð'a, eta eɣ'uʂkisistemako tʃik'iena, ʂeɾ'o, ʂeɾ'o βer'oɣejta 'amaβos lur'aɾem mas'a βaɲo eʂ t'itu. |
Bere inpaktuzko kraterrez gain, rupes deituriko hegi batzuk baino ez ditu ezaugarri geologiko gisa. | beɾ'e imp'aktuʂko krat'ereʂ ɡ'ajn, rup'es dejt'uɾiko 'eɣi β'atʂuk baɲo eʂ t'itu eʂ'awɣari ɣe'oloɣiko ɣ'isa. |
Merkurioren atmosfera oso txikia da, Eguzkihaizeak bere gainazaletik kentzen dituen atomoz osatua. | merk'uɾioɾen atm'osfeɾa os'o tʃik'ia ð'a, eɣ'uʂkiajʂeak beɾ'e ɣaɲ'aʂaletik k'entʂen dit'uen at'omoʂ os'atua. |
Mantu oso txikia du, eta burdinazko nukleo handia, eta honen arrazoia oraindik ezezaguna da. | mant'u os'o tʃik'ia ð'u, eta βurd'iɲaʂko nukl'eo 'andia, eta 'onen ar'aʂoʝa oɾ'ajndik eʂ'eʂaɣuna ð'a. |
Hipotesi baten arabera, kanpo geruza oso bat galdu zuen inpaktu erraldoi baten ondorioz ; edo ezin izan zela gehiago hazi Eguzkiaren eragina zela eta. | 'ipotesi βat'en aɾ'aβeɾa, k'ampo ɣeɾ'uʂa os'o βat ɡald'u ʂu'en imp'aktu er'aldoj βat'en ond'oɾioʂ; eðo eʂ'in iʂ'an ʂ'ela ɣ'eiaɣo 'aʂi eɣ'uʂkiaɾen eɾ'aɣiɲa ʂ'ela et'a. |
Artizarra Lurraren antzekoa da tamainari dagokionez eta zero, zortziehun eta hamabost Lurrarenmasa ditu. | art'iʂara lur'aɾen antʂ'ekoa ð'a tam'aɲaɾi ðaɣ'okioneʂ eta ʂeɾ'o, ʂortʂ'ieun eta 'amaβos lur'aɾemmasa ðit'u. |
Lurra bezala silikatozko mantu bat du burdinazko nukleo bat inguratzen, atmosfera nabarmena eta barne geologia jardueraren ebidentzia. | lur'a βeʂ'ala sil'ikatoʂko mant'u β'at d'u βurd'iɲaʂko nukl'eo β'at inɡ'uɾatʂen, atm'osfeɾa naβ'armena eta βarn'e ɣe'oloɣia ʝard'ueɾaɾen eβ'iðentʂia. |
Lurra baino lehorragoa da eta bere atmosfera laurogeita hamar aldiz dentsoagoa da. | lur'a βaɲo le'oraɣoa ð'a eta βeɾ'e atm'osfeɾa lawɾ'oɣejta 'amar ald'iʂ dents'oaɣoa ð'a. |
Planetarik beroena da, bere gainazala lau zero zero AA gradu Cra dago, gehien bat atmosferan dauden berotegiefektuzko gasen ondorioz. | plan'etaɾik b'eɾoena ð'a, beɾ'e ɣaɲ'aʂala l'aw ʂeɾ'o ʂeɾ'o a'a ɣrað'u kr'a ðaɣ'o, ɡe'iem b'at atm'osfeɾan dawð'em b'eɾoteɣiefektuʂko ɣas'en ond'oɾioʂ. |
Artizarrean ez da aurkitu jarduera geologikorik, baina ez du atmosfera desagertzeaz babestuko zuen eremumagnetikorik, beraz sumendien leherketek atmosfera berritzen dutela pentsatzen da. | art'iʂarean eʂ t'a awrk'itu ʝard'ueɾa ɣe'oloɣikoɾik, baɲa eʂ t'u atm'osfeɾa ðes'aɣertʂeaʂ baβ'estuko ʂu'en eɾ'emumaɣnetikoɾik, beɾaʂ sum'endien le'erketek atm'osfeɾa βer'itʂen dut'ela pents'atʂen da. |
Lurra Eguzkisistemako hirugarren planeta da, dentsoena eta bizia duen planeta ezagun bakarra. | lur'a eɣ'uʂkisistemako 'iɾuɣarem plan'eta ð'a, dents'oena eta β'iʂia ðu'em plan'eta eʂ'aɣum b'akara. |
Eguzkitik ehun eta berrogeita hamar miloi kilometrora dago, hau da, Unitate Astronomiko batera. | eɣ'uʂkitik e'un eta βer'oɣejta 'amar miʎ'oj kil'ometroɾa ðaɣ'o, 'aw ð'a, un'itate astr'onomiko βat'eɾa. |
Ezagutzen dugun planeta bakarra da bizitza duena. | eʂ'aɣutʂen duɣ'um plan'eta β'akara ð'a βiʂ'itʂa ðu'ena. |
Lurreko biodibertsitatea milioika urtetan garatu da, era jarraituan hedatuz iraungipen masiboetan izan ezik. | lur'eko βi'oðiβertsitatea mil'iojka 'urtetan ɡaɾ'atu ða, eɾ'a ʝar'ajtuan 'eðatuʂ iɾ'awnɡipem mas'iβoetan iʂ'an eʂik. |
Bertan zortzi milioi espezie baino gehiago bizi dira eta zazpi mila eta berrehun milioi gizaki, haren biosferaren eta mineralen mende. | b'ertan ʂortʂ'i mil'ioj esp'eʂie βaɲo ɣ'eiaɣo β'iʂi ðiɾ'a eta ʂ'aʂpi miʎ'a eta βer'eum mil'ioj ɣiʂ'aki, 'aɾem bi'osfeɾaɾen eta miɲ'eɾalem mend'e. |
Beste guztia kontinente eta uharteak dira, bertako aintzira eta uribilguak kontuan hartuta. | b'este ɣuʂt'ia kont'inente eta u'arteak diɾ'a, bert'ako ajntʂ'iɾa eta uɾ'iβilɣuak k'ontuan 'artuta. |
Poloak gehienbat izotzez daude estaliak, itsasizotzak eta Antartikako izotzgeruza barne. | pol'oak ɡe'iembat iʂ'otʂeʂ dawð'e est'aliak, its'asiʂotʂak eta ant'artikako iʂ'otʂɡeɾuʂa βarn'e. |
Lurraren barnea oraindik ere aktibo dago, burdinazko barnenukleo solidoarekin, eremu magnetikoa eragiten duen kanponukleo likidoarekin eta mantu osatzen duen geruza lodi eta nahiko solidoarekin. | lur'aɾem barn'ea oɾ'ajndik eɾ'e akt'iβo ðaɣ'o, burd'iɲaʂko βarn'enukleo sol'iðoaɾekin, eɾ'emu maɣn'etikoa eɾ'aɣiten du'en k'amponukleo lik'iðoaɾekin eta mant'u os'atʂen du'en ɡeɾ'uʂa loð'i eta na'iko sol'iðoaɾekin. |
Marte Lurra eta Artizarra baino txikiagoa da. | m'arte lur'a eta art'iʂara βaɲo tʃik'iaɣoa ð'a. |
Bere atmosferan batez ere karbono dioxidoa dago, eta presio atmosferikoa zoruan sei, bat milibarrekoa da, Lurrarenaren ehuneko zero, sei inguru. | beɾ'e atm'osfeɾam bat'eʂ eɾ'e karb'ono ði'oʃiðoa ðaɣ'o, eta pres'io atm'osfeɾikoa ʂoɾ'uan s'ej, b'at mil'iβarekoa ð'a, lur'aɾenaɾen e'uneko ʂeɾ'o, s'ej inɡ'uɾu. |
Bere gainazalean sumendi handiak daude, hala nola Eguzkisistemako mendirik altuena den olinpus mon, eta rift bailara handiak balles Marineris gisa ; ezaugarri hauek jarduera geologikoa erakusten dute, orain dela bi milioi urtera arte, gutxienez, iraun zuena. | beɾ'e ɣaɲ'aʂalean sum'endi 'andiak dawð'e, 'ala n'ola eɣ'uʂkisistemako mend'iɾik alt'uena ð'en ol'impus m'on, eta r'ift baʎ'aɾa 'andiak baʎ'es maɾ'iɲeɾis ɡ'isa; eʂ'awɣari awek ɟard'ueɾa ɣe'oloɣikoa eɾ'akusten dut'e, oɾ'ajn del'a β'i mil'ioj urt'eɾa art'e, ɡutʃ'ieneʂ, iɾ'awn ʂu'ena. |
Martek bi satelite natural txiki ditu, Fobos eta Deimos. | m'artek b'i sat'elite nat'uɾal tʃik'i ðit'u, foβ'os eta ðejm'os. |
Planeta nano gisa sailkatua dagoen Zeres kenduta, asteroide gerrikoko objektu guztiak Eguzkisistemako gorputz txiki gisa sailkatzen dira. | plan'eta nan'o ɣ'isa sajlk'atua ðaɣ'oen ʂeɾ'es kend'uta, ast'eɾojðe ɣer'ikoko obʝ'ektu ɣuʂt'iak eɣ'uʂkisistemako ɣ'orpuʂ tʃik'i ɣ'isa sajlk'atʂen diɾ'a. |
Batez ere arroka eta mineral metalikoz osatuak daude, izotz pixka batekin. | bat'eʂ eɾ'e ar'oka eta miɲ'eɾal met'alikoʂ os'atuak dawð'e, iʂ'oʂ p'iʃka βat'ekin. |
Metro gutxi batzuk dituzte txikienek, eta ehunka kilometro handienek. | m'etro ɣ'utʃi β'atʂuk dit'uʂte tʃik'ienek, eta e'unka kil'ometro 'andienek. |
Metro bat baino txikiagoak diren asteroideei meteoroide edo mikrometeoroide izena ematen zaie, definizio nahiko arbitrarioen arabera. | m'etro βat baɲo tʃik'iaɣoak diɾ'en ast'eɾojðeej met'eoɾojðe eðo mikr'ometeoɾojðe iʂ'ena em'aten ʂaʝ'e, def'iniʂio na'iko arb'itraɾioen aɾ'aβeɾa. |
Asteroide gerrikoak Marte eta Jupiterren arteko orbita hartzen du, bi, hiru eta hiru, hiru UA artean Eguzkitik. | ast'eɾojðe ɣer'ikoak m'arte eta ʝup'iteren art'eko orb'ita 'artʂen du, b'i, 'iɾu eta 'iɾu, 'iɾu u'a art'ean eɣ'uʂkitik. |
Uste denez Eguzkisistemaren formaziotik geratzen diren hondakinak dira, ez zutenak bat egitea lortu Jupiterren grabitatea handiegia delako. | 'uste ðen'eʂ eɣ'uʂkisistemaɾen form'aʂiotik ɡeɾ'atʂen diɾ'en 'ondakiɲak diɾ'a, 'eʂ ʂut'enak bat eɣ'itea lort'u ʝup'iteren ɡraβ'itatea 'andieɣia ðel'ako. |
Asteroide gerrikoan hamarnaka mila, eta baliteke milioika, objetu daude kilometro bateko tamaina baino handiago direnak. | ast'eɾojðe ɣer'ikoan 'amarnaka miʎ'a, eta βal'iteke mil'iojka, obx'etu ðawð'e kil'ometro βat'eko tam'aɲa βaɲo 'andiaɣo ðiɾ'enak. |
Hala ere, asteroide gerrikoaren masa Lurraren milarena inguru izango litzateke. | 'ala eɾ'e, ast'eɾojðe ɣer'ikoaɾem mas'a lur'aɾem miʎ'aɾena inɡ'uɾu iʂ'anɡo litʂ'ateke. |
Asteroide gerrikoaren dentsitatea oso txikia da, eta asteroideen arteko distantziak handiak dira ; zientzia fikzioan ohikoak diren asteroideen irudikapenaren ordez, sateliteak arazorik gabe pasa dira gerrikoa zeharkatuz. | ast'eɾojðe ɣer'ikoaɾen dents'itatea os'o tʃik'ia ð'a, eta ast'eɾojðeen art'eko ðist'antʂiak 'andiak diɾ'a; ʂi'entʂia fikʂ'ioan o'ikoak diɾ'en ast'eɾojðeen iɾ'uðikapenaɾen ord'eʂ, sat'eliteak aɾ'aʂoɾik ɡaβ'e pas'a ðiɾ'a ɣer'ikoa ʂe'arkatuʂ. |
Asteroidegerrikoaz gain, badira ere barne planeten artean Lurretik gertu dauden objektuak, horietako askok planeten orbitak gurutzatzen dituztenak. | ast'eɾojðeɣerikoaʂ ɡ'ajn, bað'iɾa eɾ'e βarn'e plan'eten art'ean lur'etik ɡert'u ðawð'en obʝ'ektuak, oɾietako 'askok plan'eten orb'itak ɡuɾ'utʂatʂen dit'uʂtenak. |
Horietako batzuk objektu potentzialki arriskutsuak dira. | oɾietako β'atʂuk obʝ'ektu pot'entʂialki ar'iskutsuak diɾ'a. |
Beste planeta guztiak batera baino bi, bost aldiz handiagoa da, eta hirurehun eta hamazortzi Lurraren masa ditu. | b'este plan'eta ɣuʂt'iak bat'eɾa βaɲo β'i, b'ost ald'iʂ 'andiaɣoa ð'a, eta 'iɾuɾeun eta 'amaʂortʂi lur'aɾem mas'a ðit'u. |
Batez ere hidrogeno eta helioz osaturik dago, eta hirurogeita bederatzi satelite ezagutzen ditugu. | bat'eʂ eɾ'e 'iðroɣeno eta 'elioʂ os'atuɾik daɣ'o, eta 'iɾuɾoɣejta βeð'eɾatʂi sat'elite eʂ'aɣutʂen dit'uɣu. |
Lau handienak Ganimedes, Kalisto, Io eta Europa dira, planeta telurikoekin hainbat antzekotasunekin, hala nola sumendiak eta barne beroketa. | l'aw 'andienak ɡan'imeðes, kal'isto, i'o eta ewɾ'opa ðiɾ'a, plan'eta tel'uɾikoekin ajmbat antʂ'ekotasunekin, 'ala n'ola sum'endiak eta βarn'e β'eɾoketa. |
Ganimedes, Eguzkisistemako sateliterik handiena, Merkurio baino handiagoa da. | ɡan'imeðes, eɣ'uʂkisistemako sat'eliteɾik 'andiena, merk'uɾio βaɲo 'andiaɣoa ð'a. |
Saturno Jupiterrekin antzekotasun handiak dituen planeta da, baina bere eraztunsistema dela eta nabarmena da. | sat'urno ʝup'iterekin antʂ'ekotasun 'andiak dit'uem plan'eta ð'a, baɲa βeɾ'e eɾ'aʂtunsistema ðel'a eta naβ'armena ð'a. |
Konposaketa eta magnetosfera Jupiterrenaren antzekoa da, baina bere bolumena txikiagoa da, ehuneko hirurogeia, hiru aldiz txikiagoa da eta laurogeita hamabost aldiz Lurraren masa ditu. | komp'osaketa eta maɣn'etosfeɾa ʝup'iterenaɾen antʂ'ekoa ð'a, baɲa βeɾ'e βol'umena tʃik'iaɣoa ð'a, e'uneko 'iɾuɾoɣeʝa, 'iɾu ald'iʂ tʃik'iaɣoa ð'a eta lawɾ'oɣejta 'amaβost ald'iʂ lur'aɾem mas'a ðit'u. |
Eguzkisistemako planeta bakarra da urak baino dentsitate txikiagoa duena. | eɣ'uʂkisistemako plan'eta β'akara ð'a uɾ'ak baɲo ðents'itate tʃik'iaɣoa ðu'ena. |
Eraztunak izotz eta arroka partikula txikiz osaturik daude. | eɾ'aʂtunak iʂ'otʂ eta ar'oka part'ikula tʃik'iʂ os'atuɾik dawð'e. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.