text
stringlengths
25
5.42k
phonemes
stringlengths
19
5.93k
Hala ere, momentuz ez dira teoria horiek frogatu ahal izan.
'ala eɾ'e, mom'entuʂ eʂ t'iɾa te'oɾia 'oɾiek froɣ'atu a'al iʂ'an.
Astronomo batzuek diote izar txiki bat aipatzen den distantzian Eguzkiaren inguruan orbitatzen egotea ezinezkoa dela, beste izarren perturbazioen ondorioz kanporatua izango zelako.
astr'onomo βatʂ'uek di'ote iʂ'ar tʃik'i βat ajp'atʂen den dist'antʂian eɣ'uʂkiaɾen inɡ'uɾuan orb'itatʂen eɣ'otea eʂ'iɲeʂkoa ðel'a, b'este iʂ'arem pert'urbaʂioen ond'oɾioʂ kamp'oɾatua iʂ'anɡo ʂ'elako.
Periodo luzeko kometak alde batera uzten baditugu, Oorten hodeian dauden bost objektu baino ez dira ezagutzen : Sedna, bi mila ze erre bat zero bost, bi mila eta sei ese ku hiru zazpi bi, bi mila eta zortzi ka uve lau bi eta bi mila eta hamabi uve pe bat bat hiru.
peɾ'ioðo luʂ'eko kom'etak ald'e βat'eɾa 'uʂtem bað'ituɣu, o'orten 'oðeʝan dawð'em b'ost obʝ'ektu βaɲo eʂ t'iɾa eʂ'aɣutʂen: seðn'a, b'i miʎ'a ʂe er'e βat ʂeɾ'o β'ost, b'i miʎ'a eta s'ej es'e k'u 'iɾu ʂ'aʂpi β'i, b'i miʎ'a eta ʂortʂ'i k'a uβ'e l'aw β'i eta β'i miʎ'a eta 'amaβi uβ'e pe β'at b'at 'iɾu.
Lehenengo bi objektuek eta azkenak, ez dute Neptunoren inolako eraginik, planeta honetatik oso urruti daudelako.
le'enenɡo β'i obʝ'ektuek eta aʂk'enak, eʂ t'ute nept'unoɾen iɲ'olako eɾ'aɣiɲik, plan'eta 'onetatik os'o ur'uti ðawð'elako.
Beraz, beraien orbiten perturbazioak ezin dira gasezko erraldoien grabitazioindarrekin azaldu.
beɾaʂ, b'eɾaʝen orb'item pert'urbaʂioak eʂ'in diɾ'a ɣas'eʂko er'aldoʝen ɡraβ'itaʂiojndarekin aʂ'aldu.
Gaur egun dauden lekuetan sortu izan baziren, beraien orbitak biribilak izan beharko lukete, akrezioak ere ezin du hauen egoera azladu, planetesimalak mugitzen diren abiadura handiak objektuak minduko lituzkeelako.
ɡ'awr eɣ'un dawð'en l'ekuetan sort'u iʂ'am baʂ'iɾen, b'eɾaʝen orb'itak biɾ'iβiʎak iʂ'am be'arko luk'ete, akr'eʂioak eɾ'e eʂ'in du 'awen eɣ'oeɾa aʂl'aðu, plan'etesimalak muɣ'itʂen diɾ'en aβ'iaðuɾa 'andiak obʝ'ektuak mind'uko lit'uʂkeelako.
Probabilitateteoriak estatistikarako oinarri teorikoa eskaintzeaz gain, badu berezko balio bat errealitatean ausazkotasunarekin zerikusia duten fenomenoak eta problemak ebazteko.
proβ'aβilitateteoɾiak est'atistikaɾako oɲ'ari te'oɾikoa esk'ajntʂeaʂ ɡ'ajn, bað'u βeɾ'eʂko βal'io βat er'ealitatean aws'aʂkotasunaɾekin ʂeɾ'ikusia ðut'en fen'omenoak eta proβl'emak eβ'aʂteko.
Probabilitate tresnak helburu horietarako erabiltzen denean, probabilitate aplikatua egiten da.
proβ'aβilitate tresn'ak 'elβuɾu oɾietaɾako eɾ'aβiltʂen den'ean, proβ'aβilitate apl'ikatua eɣ'iten da.
Egutegi bat egunak antolatzen dituen sistema da, batez ere gizarte, erlijio, merkataritza eta administrazio helburuekin.
eɣ'uteɣi βat eɣ'unak ant'olatʂen dit'uen sist'ema ð'a, bat'eʂ eɾ'e ɣiʂ'arte, erl'ixio, merk'ataɾitʂa eta aðm'inistraʂio 'elβuɾuekin.
Hau lortzeko denbora tarteak definitzen dira, oro har egun, aste, hilabete eta urteak.
'aw lortʂ'eko ð'emboɾa tart'eak def'initʂen diɾ'a, oɾ'o 'ar eɣ'un, ast'e, 'iʎaβete eta urt'eak.
Egutegietako denbora tarte edo garai hauek, gehienetan baina ez beti, zenbait fenomeno astronomikoekin bat etortzen dira, adibidez Eguzkiaren edo Ilargiaren zikloekin.
eɣ'uteɣietako ð'emboɾa tart'e eðo ɣaɾ'aj awek, ɡe'ienetam baɲa 'eʂ b'eti, ʂemb'ajt fen'omeno astr'onomikoekim bat et'ortʂen diɾ'a, að'iβiðeʂ eɣ'uʂkiaɾen eðo iʎ'arɡiaɾen ʂikl'oekin.
Zibilizazio askok berezko egutegi bat garatu dute, gehienetan beste egutegi batetik eratorria baina haien behar bereziei egokitua.
ʂiβ'iliʂaʂio 'askok beɾ'eʂko eɣ'uteɣi βat ɡaɾ'atu ðut'e, ɡe'ienetam b'este eɣ'uteɣi βat'etik eɾ'atoria βaɲa 'aʝem be'ar beɾ'eʂiej eɣ'okitua.
Gaur egun egutegi gregorianoa da munduan zabalduen dagoena.
ɡ'awr eɣ'un eɣ'uteɣi ɣreɣ'oɾianoa ð'a mund'uan ʂaβ'alduen daɣ'oena.
Eguzkiaren eta Ilargiaren ibilbideak dira gertaera natural errepikakor eta erregular nabarmenenak denbora neurtzeko, eta, beraz, mundu osoko gizarte aurremodernoetan, ilargialdiak eta urtea erabili izan dira denboraunitate bezala. Idatzitako lehen egutegi fisikoak, Antzinako Ekialde Hurbilean garatutako idazketari lotu...
eɣ'uʂkiaɾen eta iʎ'arɡiaɾen iβ'ilβiðeak diɾ'a ɣert'aeɾa nat'uɾal er'epikakor eta er'eɣular naβ'armenenak d'emboɾa newrtʂ'eko, et'a, beɾaʂ, mund'u os'oko ɣiʂ'arte 'awremoðernoetan, iʎ'arɡialdiak eta urt'ea eɾ'aβili iʂ'an diɾ'a ð'emboɾawnitate βeʂ'ala. ið'atʂitako le'en eɣ'uteɣi fis'ikoak, antʂ'iɲako ek'ialde 'urbiʎean ɡ...
Antzinako Ekialde Hurbileko egutegi sistema ugari, egutegi babilonikoan oinarrituak, Burdin Arokoak dira, horien artean Persiar Inperioko egutegi sistema, zeinak egutegi hebrear eta zoroastrikoei leku eman ziena.
antʂ'iɲako ek'ialde 'urbiʎeko eɣ'uteɣi sist'ema uɣ'aɾi, eɣ'uteɣi βaβ'iʎonikoan oɲ'arituak, burd'in aɾ'okoak diɾ'a, oɾien art'eam pers'iar imp'eɾioko eɣ'uteɣi sist'ema, ʂeɲ'ak eɣ'uteɣi 'eβrear eta ʂoɾ'oastrikoej l'eku em'an ʂi'ena.
Greziar egutegi ugari garatu ziren Grezia Klasikoan, eta garai helenistikoak antzinako egutegi erromatarrari eta zenbait egutegi hinduri leku eman zien.
ɡreʂ'iar eɣ'uteɣi uɣ'aɾi ɣaɾ'atu ʂiɾ'en ɡreʂ'ia kl'asikoan, eta ɣaɾ'aj 'elenistikoak antʂ'iɲako eɣ'uteɣi er'omataraɾi eta ʂemb'ajt eɣ'uteɣi 'induɾi l'eku em'an ʂi'en.
Gaur egun, oraindik erabiltzen den ilargi egutegi nagusia islamiar egutegia da, Mahometen ikasbideei jarraituz, aurreislamiar egutegi batean oinarrituta eta Omar kalifak abiabuntua ezarria. hamabi ilargi hilabete ditu, eta Koranak debekatuta duenez egunak edo hilak tartekatzea bisurteetan bezala, hilok ez datoz bat urt...
ɡ'awr eɣ'un, oɾ'ajndik eɾ'aβiltʂen den iʎ'arɡi eɣ'uteɣi naɣ'usia 'islamiar eɣ'uteɣia ð'a, ma'ometen ik'asbiðeej ʝar'ajtuʂ, 'awrejslamiar eɣ'uteɣi βat'ean oɲ'arituta eta om'ar kal'ifak aβ'iaβuntua eʂ'aria. 'amaβi iʎ'arɡi 'iʎaβete ðit'u, eta koɾ'anak deβ'ekatuta ðu'eneʂ eɣ'unak eðo 'iʎak tart'ekatʂea βis'urteetam beʂ'ala...
Antzinako egutegisistema guztien artean, maiak eta Mesoamerikako beste batzuk dira konplexuenak. Maien egutegiak bi urte mota zituen : sakratua berrehun eta hirurogei egunekoa eta zibila hirurehun eta hirurogeita bost egunekoa. Maien egutegiaren funtsezko elementuak eskualde osoan erabilitako sistema batean oinarritzen...
antʂ'iɲako eɣ'uteɣisistema ɣuʂt'ien art'ean, maʝ'ak eta mes'oameɾikako β'este β'atʂuk diɾ'a kompl'eʃuenak. maʝ'en eɣ'uteɣiak b'i 'urte mot'a ʂit'uen: sakr'atua βer'eun eta 'iɾuɾoɣej eɣ'unekoa eta ʂiβ'iʎa 'iɾuɾeun eta 'iɾuɾoɣejta β'ost eɣ'unekoa. maʝ'en eɣ'uteɣiaɾen funts'eʂko el'ementuak esk'ualde os'oan eɾ'aβilitako s...
Zibilizazio guztietan, egunaren eta gauaren arteko txandaketa da oinarrizko denbora unitatea. Eguna Lurraren errotazioak sortzen duenez, egunsentia ez da une berean gertatzen mundu guztian. Oraintsu arte, ezaldiberekotasun hau ez zuen garrantzirik mugikortasunak ez baitzuen eraginik zibilizazioen arteko harremanetan. G...
ʂiβ'iliʂaʂio ɣuʂt'ietan, eɣ'unaɾen eta ɣaw'aɾen art'eko tʃ'andaketa ð'a oɲ'ariʂko ð'emboɾa un'itatea. eɣ'una lur'aɾen er'otaʂioak s'ortʂen du'eneʂ, eɣ'unsentia eʂ t'a un'e βeɾ'ean ɡert'atʂem mund'u ɣuʂt'ian. oɾ'ajntsu art'e, eʂ'aldiβeɾekotasun 'aw e tʂ'uen ɡar'antʂiɾik muɣ'ikortasunak eʂ p'ajtʂuen eɾ'aɣiɲik ʂiβ'iliʂaʂi...
Ilargialdiak behatzeko errazak dira eta denbora tarte luzeak neurtzeko oinarri izan dira hainbat kulturatan.
iʎ'arɡialdiak be'atʂeko er'aʂak diɾ'a eta ð'emboɾa tart'e luʂ'eak newrtʂ'eko oɲ'ari iʂ'an diɾ'a ajmbat kult'uɾatan.
Urtarorik gabeko munduko eskualdeetan, Polinesian adibidez, hilabetea da oinarrizko denbora neurria egunaren ostean.
urt'aɾoɾik ɡaβ'eko mund'uko esk'ualdeetan, pol'iɲesian að'iβiðeʂ, 'iʎaβetea ð'a oɲ'ariʂko ð'emboɾa n'ewria eɣ'unaɾen ost'ean.
Egungo islamdar egutegia ilargialdietan oinarritzen da.
eɣ'unɡo 'islamdar eɣ'uteɣia iʎ'arɡialdietan oɲ'aritʂen da.
Denbora tarte hau nahiko luzea da eta definitu egin daiteke, adibidez solstizio eta ekinokzioak erabiliz.
d'emboɾa tart'e 'aw na'iko luʂ'ea ð'a eta ðef'initu eɣ'in dajt'eke, að'iβiðeʂ solst'iʂio eta ek'iɲokʂioak eɾ'aβiliʂ.
Garatu zen lehen eguzki egutegia Antzinako Egiptoko egutegia omen da. Teorian batzuen arabera, Nabta Playa edo estoneenge lekuetako megalitoek, edo azteken eta maien tenpluek urteak neurtu ahal izateko erabili ziren.
ɡaɾ'atu ʂen le'en eɣ'uʂki eɣ'uteɣia antʂ'iɲako eɣ'iptoko eɣ'uteɣia om'en d'a. te'oɾiam batʂ'uen aɾ'aβeɾa, nabt'a plaʝ'a eðo est'oneenɡe l'ekuetako meɣ'alitoek, eðo aʂt'eken eta maʝ'en templ'uek urt'eak newrt'u a'al iʂ'ateko eɾ'aβili ʂiɾ'en.
Hilabetea edo urtea oinarri hartuta, ilargi edo eguzki egutegia izango da. Ilargi egutegietan, hilabetearen batez besteko iraupena ilargialdiaren antzekoa da, hogeita bederatzi, bost miloi hirurehun eta bost mila zortziehun eta laurogeita bi egun ingurukoa. Eguzki egutegietan, urtearen iraupena hirurehun eta hirurogeit...
'iʎaβetea eðo urt'ea oɲ'ari 'artuta, iʎ'arɡi eðo eɣ'uʂki eɣ'uteɣia iʂ'anɡo ða. iʎ'arɡi eɣ'uteɣietan, 'iʎaβeteaɾem bat'eʂ b'esteko iɾ'awpena iʎ'arɡialdiaɾen antʂ'ekoa ð'a, 'oɣejta βeð'eɾatʂi, b'os miʎ'oj 'iɾuɾeun eta β'os miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta β'i eɣ'un inɡ'uɾukoa. eɣ'uʂki eɣ'uteɣietan, urt'eaɾen iɾ'awpena 'i...
Egun munduan hedatuen dagoen egutegia gregorianoaa da, eguzkiegutegi bat.
eɣ'um mund'uan 'eðatuen daɣ'oen eɣ'uteɣia ɣreɣ'oɾianoaa ð'a, eɣ'uʂkieɣuteɣi βat.
Ilargi egutegiak ilargiaren zikloetan oinarritzen dira denboraren kalkuluak egiteko.
iʎ'arɡi eɣ'uteɣiak iʎ'arɡiaɾen ʂikl'oetan oɲ'aritʂen diɾ'a ð'emboɾaɾen kalk'uluak eɣ'iteko.
Denboraren neurketarako oinarria ilargialdien iraupen neurria hartzen dute.
d'emboɾaɾen newrk'etaɾako oɲ'aria iʎ'arɡialdien iɾ'awpen n'ewria 'artʂen dut'e.
Ilargialdiaren iraupena hogeita bederatzi egun, hamabi ordu, berrogeita lau minutu eta bi, zortzi segundokoa da batez beste.
iʎ'arɡialdiaɾen iɾ'awpena 'oɣejta βeð'eɾatʂi eɣ'un, 'amaβi 'ordu, ber'oɣejta l'aw min'utu eta β'i, ʂortʂ'i seɣ'undokoa ð'a βat'eʂ b'este.
Antzinaroko egutegi guztiak, Egiptokoa izan ezik, horrela sortu ziren.
antʂ'iɲaɾoko eɣ'uteɣi ɣuʂt'iak, eɣ'iptokoa iʂ'an eʂik, 'orela sort'u ʂiɾ'en.
Ilargieguzki egutegiak ilargi egutegi mota bat dira, eguzkiurtera egokitzeko hilabete bereziak tartekatzen dituztenak.
iʎ'arɡieɣuʂki eɣ'uteɣiak iʎ'arɡi eɣ'uteɣi mot'a βat diɾ'a, eɣ'uʂkiurteɾa eɣ'okitʂeko 'iʎaβete βeɾ'eʂiak tart'ekatʂen dit'uʂtenak.
Denboraren neurketarako oinarria Lurrak Eguzkiaren inguruan egiten duen itzuliaren iraupen neurria hartzen dutenak dira.
d'emboɾaɾen newrk'etaɾako oɲ'aria lur'ak eɣ'uʂkiaɾen inɡ'uɾuan eɣ'iten du'en itʂ'uliaɾen iɾ'awpen n'ewria 'artʂen dut'enak diɾ'a.
Txanponak kanpoko ikuspegitik azter daiteke, elementu neurgarriak kontuan hartuz, hala nola materia, pisua eta neurriak.
tʃamp'onak kamp'oko ik'uspeɣitik aʂt'er dajt'eke, el'ementu newrɡ'ariak k'ontuan 'artuʂ, 'ala n'ola mat'eɾia, p'isua eta n'ewriak.
Bestalde, barruko elementuak ere aztertzen dira, hala nola, txanponaren irudiak eta inskripzioak.
bestalde, bar'uko el'ementuak eɾ'e aʂt'ertʂen diɾ'a, 'ala n'ola, tʃamp'onaɾen iɾ'uðiak eta inskr'ipʂioak.
Lortutako datuek iraganeko monetaemisioen tipologiak berreraikitzeko ez ezik, historia ekonomikoa eta boterearen sinbologia ezagutzeko ere balio dute.
lort'utako ðat'uek iɾ'aɣaneko mon'etaemisioen tip'oloɣiak ber'eɾajkitʂeko 'eʂ eʂik, 'istoɾia ek'onomikoa eta βot'eɾeaɾen simb'oloɣia eʂ'aɣutʂeko eɾ'e βal'io ðut'e.
Munduko erakunde filateliko zaharrena Londresko ErregeElkarte Filatelikoa da, mila zortziehun eta hirurogeita bederatziko apirilaren hamarrean sortu zena.
mund'uko eɾ'akunde fil'ateliko ʂa'arena londr'esko er'eɣeelkarte fil'atelikoa ð'a, miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta βeð'eɾatʂiko ap'iɾiʎaɾen 'amarean sort'u ʂen'a.
Nazioarteko Filatelia Federazioa mila bederatziehun eta hogeita seian sortu zen, jatorriz ZA laurden bat richen zuen egoitza, baina gaur egun filateliaren munduko federaziorik ezagunena da.
naʂ'ioarteko fil'atelia feð'eɾaʂioa miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta seʝ'an sort'u ʂen, ɟat'oriʂ ʂ'a lawrd'em bat ritʃ'en ʂu'en eɣ'ojtʂa, baɲa ɣ'awr eɣ'un fil'ateliaɾem mund'uko feð'eɾaʂioɾik eʂ'aɣunena ð'a.
Espainiako Filatelia eta Posta Historia ErregeAkademia mila bederatziehun eta hirurogeita hamazortzian sortu zen.
esp'aɲiako fil'atelia eta post'a 'istoɾia er'eɣeakaðemia miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amaʂortʂian sort'u ʂen.
Konbinatoria kontaketaebazkizunak aztertzen dituzten teknika matematikoen multzoa da.
komb'iɲatoɾia kont'aketaeβaʂkiʂunak aʂt'ertʂen dit'uʂten tekn'ika mat'ematikoem multʂ'oa ð'a.
Zehatzago, konbinatoria multzo finituen kardinalen inguruko propietate eta ezaugarriak aztertzen arduratzen da, propietate berdinak dituzten elementuak zenbatu eta hauen arteko eraikuntzak ikasten dituelarik.
ʂe'atʂaɣo, komb'iɲatoɾia multʂ'o fin'ituen kard'iɲalen inɡ'uɾuko prop'ietate eta eʂ'awɣariak aʂt'ertʂen ard'uɾatʂen d'a, prop'ietate βerd'iɲak dit'uʂten el'ementuak ʂemb'atu eta 'awen art'eko eɾ'ajkuntʂak ik'asten dit'uelaɾik.
Konbinatoria aljebra abstraktuan, geometrian, grafo teorian eta probabilitateen kalkuluan erabiltzen da.
komb'iɲatoɾia alx'eβra abstr'aktuan, ɡe'ometrian, ɡraf'o te'oɾian eta proβ'aβilitateen kalk'uluan eɾ'aβiltʂen da.
Praktikan, informatikan eta ikerketa operatiboan aplikazio zuzenak ditu.
prakt'ikan, inf'ormatikan eta ik'erketa op'eɾatiβoan apl'ikaʂio ʂuʂ'enak dit'u.
Baldin eta formula beheko gidoia bat multzo finituak binaka disjuntoak badira, orduan formula beheko gidoia bi.
bald'in eta form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at multʂ'o fin'ituak b'inaka ðisɟ'untoak bað'iɾa, orduan form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i.
Multzoak binaka disjuntoak dira formula beheko gidoia hiru bada, formula beheko gidoia lau guztietarako.
multʂ'oak b'inaka ðisɟ'untoak diɾ'a form'ula βe'eko ɣið'oʝa 'iɾu βaða, form'ula βe'eko ɣið'oʝa l'aw ɣuʂt'ietaɾako.
Ez da gauza bera multzo guztien ebakidura hutsa izatea.
eʂ t'a ɣ'awʂa β'eɾa multʂ'o ɣuʂt'ien eβ'akiðuɾa 'utsa iʂ'atea.
Adibidez, formula beheko gidoia bost ren ebakidura osoa hutsa da, baina ez dira binaka disjuntuak, eta beraien bilduraren kardinala ez da sei, lau baizik.
að'iβiðeʂ, form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'os r'en eβ'akiðuɾa os'oa 'utsa ð'a, baɲa eʂ t'iɾa β'inaka ðisɟ'untuak, eta β'eɾaʝem b'ilduɾaɾen kard'iɲala eʂ t'a s'ej, l'aw βajʂ'ik.
Indukzio metodoa erabiliko dugu. Baldin eta formula beheko gidoia sei bada eta formula beheko gidoia zazpi eta formula beheko gidoia zortzi badira. Orduan formula beheko gidoia bederatzi eta formula beheko gidoia bat zero bijekzioak existitzen dira. Horietan oinarrituz, apliazio hau definitu dezakegu.
ind'ukʂio met'oðoa eɾ'aβiliko ðuɣ'u. bald'in eta form'ula βe'eko ɣið'oʝa s'ej βaða eta form'ula βe'eko ɣið'oʝa ʂ'aʂpi eta form'ula βe'eko ɣið'oʝa ʂortʂ'i βað'iɾa. orduan form'ula βe'eko ɣið'oʝa βeð'eɾatʂi eta form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at ʂeɾ'o βiʝ'ekʂioak eʃ'istitʂen diɾ'a. oɾietan oɲ'arituʂ, apl'iaʂio 'aw ðef'initu ðe...
Multzoak disjuntuak direnez, ondo definitta dago aplikazioa eta bistakoa da bijekzio bat dela.
multʂ'oak disɟ'untuak diɾ'eneʂ, 'ondo ðef'inica ðaɣ'o apl'ikaʂioa eta βist'akoa ð'a βiʝ'ekʂio βat del'a.
Demagun, formula beheko gidoia bat laurako eta ikus dezagun formula beheko gidoia bat bosterako egia dela. formula beheko gidoia bat sei definituko dugu. Ohartuko gara formula beheko gidoia bat zazpi eta formula beheko gidoia bat zortzi disjuntuak direla, formula beheko gidoia bat bederatzi multzo hutsa delako. Beraz, ...
dem'aɣun, form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at lawɾ'ako eta ik'us deʂ'aɣun form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at bost'eɾako 'eɣia ðel'a. form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at s'ej ðef'inituko ðuɣ'u. o'artuko ɣaɾ'a form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at ʂ'aʂpi eta form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at ʂortʂ'i ðisɟ'untuak diɾ'ela, form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at beð'e...
Baldin eta erre luzerako zerrenda ordenatua osatu nahi badugu, non zerrendaren lehen tokirako formula beheko gidoia bi sei objekturen artean aukera daitekeen, bigarrenerako formula beheko gidoia bi zazpi objekturen artean eta, antzera, garen tokian formula beheko gidoia bi zortzi objektuen artean aukera daiteke.
bald'in eta er'e luʂ'eɾako ʂer'enda ord'enatua os'atu na'i βað'uɣu, n'on ʂer'endaɾen le'en t'okiɾako form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i s'ej obʝ'ektuɾen art'ean awk'eɾa ðajt'ekeen, biɣ'areneɾako form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i ʂ'aʂpi obʝ'ektuɾen art'ean et'a, antʂ'eɾa, ɡaɾ'en t'okian form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i ʂortʂ'i obʝ'ektuen...
Orduan, zerrenda posible guztien kopurua formula beheko gidoia bi bederatzi da.
orduan, ʂer'enda pos'iβle ɣuʂt'ien kop'uɾua form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i βeð'eɾatʂi ð'a.
Konbinatoriari buruzko oinarrizko kontzeptuak eta zerrendaemaitzak antzinako munduan zehar agertu dira.
komb'iɲatoɾiaɾi βuɾ'uʂko oɲ'ariʂko kontʂ'eptuak eta ʂer'endaemajtʂak antʂ'iɲako mund'uan ʂe'ar aɣ'ertu ðiɾ'a.
seigarren mendean, antzinako Indian, susruta medikuak Susrutasamhitan ziurtatzen zuen hirurogeita hiru konbinazio osa daitezkeela sei zapore desberdinetatik abiatuta, bananbanan, binaka eta abar hartuta, horrela aukera guztiak kalkulatuz.
sejɣ'arem mend'ean, antʂ'iɲako ind'ian, susr'uta m'eðikuak susr'utasamitan ʂi'urtatʂen ʂu'en 'iɾuɾoɣejta 'iɾu komb'iɲaʂio os'a ðajt'eʂkeela s'ej ʂap'oɾe ðesb'erdiɲetatik aβ'iatuta, ban'ambanan, b'inaka eta aβ'ar 'artuta, 'orela awk'eɾa ɣuʂt'iak kalk'ulatuʂ.
Plutarko historialari greziarrak Krisipo Solosekoarekin eta Hiparco de Nicea eztabaidatu zuen zerrendaarazo zail bati buruz, aurrerago frogatuko zena ese ze hatxe erre a deraHiparcos bat bi zenbakiarekin zerikusia zuela.
plut'arko 'istoɾialaɾi ɣreʂ'iarak kr'isipo sol'osekoaɾekin eta 'iparko ð'e niθ'ea eʂt'aβajðatu ʂu'en ʂer'endaaɾaʂo ʂ'ajl βat'i βuɾ'uʂ, 'awreɾaɣo froɣ'atuko ʂen'a es'e ʂe 'atʃe er'e 'a ðeɾ'aiparkos bat b'i ʂemb'akiaɾekin ʂeɾ'ikusia ʂu'ela.
Erdi Aroan, konbinatoria ikasten jarraitu zen, batez ere Europako zibilizaziotik kanpo.
erd'i aɾ'oan, komb'iɲatoɾia ik'asten ɟar'ajtu ʂ'en, bat'eʂ eɾ'e ewɾ'opako ʂiβ'iliʂaʂiotik k'ampo.
Indiar matematikaria eme a hatxe u uve erre a permutazio eta konbinazio kopururako formula bat sortu zuen, eta posibleena zen formula horiek jada matematikari indiarren ezagutzetan ezagunak izatea seigarren mendearen hasieran.
ind'iar mat'ematikaɾia em'e 'a 'atʃe 'u uβ'e er'e 'a perm'utaʂio eta komb'iɲaʂio kop'uɾuɾako form'ula β'at sort'u ʂu'en, eta pos'iβleena ʂ'en form'ula 'oɾiek ɟað'a mat'ematikaɾi ind'iaren eʂ'aɣutʂetan eʂ'aɣunak iʂ'atea sejɣ'arem mend'eaɾen 'asieɾan.
rabi Abraham ibn Ezra filosofo eta astronomoak koefiziente binomialen simetria ezarri zuen, eta Gersonides talmudista eta matematikariak, berriz, formula zehatz bat aurkitu zuen aurrerago, mila hirurehun eta hogeita batan.
raβ'i aβr'aam 'ibn eʂr'a fil'osofo eta astr'onomoak ko'efiʂiente βiɲ'omialen sim'etria eʂ'ari ʂu'en, eta ɣers'oniðes talm'uðista eta mat'ematikaɾiak, ber'iʂ, form'ula ʂe'aʂ bat awrk'itu ʂu'en 'awreɾaɣo, miʎ'a 'iɾuɾeun eta 'oɣejta βat'an.
Triangelu aritmetikoa ixa mendetik agertzen zen matematikatratatuetan, eta denborarekin hobeto ezagutuak izango ziren, hala nola, Pascalen triangeluarekin gertatutakoa.
tri'anɡelu aɾ'itmetikoa iʃ'a mend'etik aɣ'ertʂen ʂem mat'ematikatratatuetan, eta ð'emboɾaɾekin 'oβeto eʂ'aɣutuak iʂ'anɡo ʂiɾ'en, 'ala n'ola, pask'alen tri'anɡeluaɾekin ɡert'atutakoa.
Errenazimenduan, gainerako matematika eta zientziekin batera, konbinatoriak berpizkundeaz gozatu zuen.
er'enaʂimenduan, ɡaɲ'eɾako mat'ematika eta ʂi'entʂiekim bat'eɾa, komb'iɲatoɾiak berp'iʂkundeaʂ ɡoʂ'atu ʂu'en.
Pascal,, Jacob Bernoulli eta Eulerren lanak funtsezkoak bihurtu ziren eremu sortu berrian.
pask'al, ni'uton, ɟak'ob bern'owʎi eta ewl'eren lan'ak funts'eʂkoak bi'urtu ʂiɾ'en eɾ'emu sort'u βer'ian.
Garai modernoetan, jota jota silbesterren eta perzi MacMahonen lanak lagungarri izan ziren zerrenda eta konbinatoria aljebraikoaren oinarriak finkatzeko.
ɡaɾ'aj moð'ernoetan, ɟ'ota ʝ'ota silβ'esteren eta perʂ'i makm'aonen lan'ak laɣ'unɡari iʂ'an ʂiɾ'en ʂer'enda eta komb'iɲatoɾia alx'eβrajkoaɾen oɲ'ariak fink'atʂeko.
Grafoen teoriak ere eztanda interesgarri bat izan zuen aldi berean, bereziki lau koloreen teoremarekin lotuta.
ɡraf'oen te'oɾiak eɾ'e 'eʂtanda int'eɾesɡari β'at iʂ'an ʂu'en ald'i βeɾ'ean, beɾ'eʂiki l'aw kol'oɾeen te'oɾemaɾekin lot'uta.
hogeigarren mendearen bigarren erdian, konbinatoriak hazkunde azkarra izan zuen, eta, horren ondorioz, dozenaka liburu, artikulu berri egin ziren eta gai horri buruzko hitzaldiak sustatu ziren.
'oɣejɣarem mend'eaɾem biɣ'aren erd'ian, komb'iɲatoɾiak 'aʂkunde aʂk'ara iʂ'an ʂu'en, et'a, 'oren ond'oɾioʂ, doʂ'enaka liβ'uɾu, art'ikulu βer'i eɣ'in ʂiɾ'en eta ɣ'aj 'ori βuɾ'uʂko 'itʂaldiak sust'atu ʂiɾ'en.
Neurri batean, beste eremu batzuetako konexio eta aplikazio berriek sustatu zuten hazkundea, aljebratik probabilitateetara, analisi funtzionaletik zenbakien teoriara arte, eta abar.
n'ewri βat'ean, b'este eɾ'emu βatʂ'uetako kon'eʃio eta apl'ikaʂio βer'iek sust'atu ʂut'en 'aʂkundea, alx'eβratik proβ'aβilitateetaɾa, an'alisi funtʂ'ionaletik ʂemb'akien te'oɾiaɾa art'e, eta aβ'ar.
Konexio horiek, azkenean, hautsi egin zituzten matematikaren eta informatika teorikoaren konbinatoriaren eta zatien arteko ertzak, baina, aldi berean, nolabaiteko zatiketa eragin zuten eremuaren barruan.
kon'eʃio 'oɾiek, aʂk'enean, 'awtsi eɣ'in ʂit'uʂtem mat'ematikaɾen eta inf'ormatika te'oɾikoaɾen komb'iɲatoɾiaɾen eta ʂ'atien art'eko ertʂ'ak, baɲ'a, ald'i βeɾ'ean, nol'aβajteko ʂat'iketa eɾ'aɣin ʂut'en eɾ'emuaɾem bar'uan.
Aukeraketa : Multzo batetik elementu batzuk aukeratzeko zenbat modu ezberdin dauden jakitea izango da helburua.
awk'eɾaketa: multʂ'o βat'etik el'ementu β'atʂuk awk'eɾatʂeko ʂemb'at moð'u eʂb'erdin dawð'en ɟak'itea iʂ'anɡo ða 'elβuɾua.
Aukeraketa horretan aukeratutako elementuen multzoak soilik du garrantzia, eta beraz, elementuak zein ordenetan aukeratu diren ez da garrantzitsua izango.
awk'eɾaketa 'oretan awk'eɾatutako el'ementuem multʂ'oak sojl'ik d'u ɣar'antʂia, eta βeɾaʂ, el'ementuak ʂ'ejn ord'enetan awk'eɾatu ðiɾ'en eʂ t'a ɣar'antʂitsua iʂ'anɡo.
Antolaketa : Multzo batetik objektu batzuk aukeratu eta antolatzea eskatzen du.
ant'olaketa: multʂ'o βat'etik obʝ'ektu β'atʂuk awk'eɾatu eta ant'olatʂea esk'atʂen du.
Hau da, hautatzeaz gain, gero multzokatu, ordenatu edo dena delako moduan antolatu beharko dira aukeratutako objektu horiek.
'aw ð'a, 'awtatʂeaʂ ɡ'ajn, ɡeɾ'o multʂ'okatu, ord'enatu eðo ð'ena ðel'ako moð'uan ant'olatu βe'arko ðiɾ'a awk'eɾatutako obʝ'ektu 'oɾiek.
Banaketa : Multzo bateko elementuak zenbat modu desberdinetan bana daitezke beste azpimultzo batzuetan.
ban'aketa: multʂ'o βat'eko el'ementuak ʂemb'at moð'u ðesb'erdiɲetam b'ana ðajt'eʂke β'este aʂp'imultʂo βatʂ'uetan.
Zer konbinatoria kasu aztertzen ari garen jakiteko, hiru ezaugarri zehaztu behar dira.
ʂ'er komb'iɲatoɾia kas'u aʂt'ertʂen aɾ'i ɣaɾ'en ɟak'iteko, 'iɾu eʂ'awɣari ʂe'aʂtu βe'ar diɾ'a.
Konbinatoriak elementu finituak dituzten hiru kasu mota aztertzen ditu : konbinazioak, aldakuntzak eta permutazioak, kasu honetan errepikapenik gabe, elementu bakoitza behin bakarrik ager baitaiteke gertaera bakoitzean.
komb'iɲatoɾiak el'ementu fin'ituak dit'uʂten 'iɾu kas'u mot'a aʂt'ertʂen dit'u: komb'iɲaʂioak, ald'akuntʂak eta perm'utaʂioak, kas'u 'onetan er'epikapenik ɡaβ'e, el'ementu βak'ojtʂa βe'im bak'arik aɣ'er bajt'ajteke ɣert'aeɾa βak'ojtʂean.
Bertatik formula beheko gidoia hiru bat elementu aukeratzeko dauden moduei konbinazio esaten zaie. ene elementuko multzo batetik ka aukeratzeko modu desberdin kopuruari multzo baten gaineko konbinazio esaten zaio eta konbinazio desberdinen kopurua honela kalkulatzen da : formula beheko gidoia hiru bi.
bert'atik form'ula βe'eko ɣið'oʝa 'iɾu β'at el'ementu awk'eɾatʂeko ðawð'em moð'uej komb'iɲaʂio es'aten ʂaʝ'e. en'e el'ementuko multʂ'o βat'etik k'a awk'eɾatʂeko moð'u ðesb'erdin kop'uɾuaɾi multʂ'o βat'en ɡaɲ'eko komb'iɲaʂio es'aten ʂaʝ'o eta komb'iɲaʂio ðesb'erdiɲen kop'uɾua 'onela kalk'ulatʂen da: form'ula βe'eko ɣið'...
Adibidez, zortzi laguneko bilera batean, horietako bik osatutako batzorde bat izendatu behar da.
að'iβiðeʂ, ʂortʂ'i laɣ'uneko βiʎ'eɾa βat'ean, oɾietako β'ik os'atutako βatʂ'orde β'at iʂ'endatu βe'ar d'a.
formula beheko gidoia hiru bost badira eta formula beheko gidoia hiru bat bada, naka hartutako ene elementuko konbinazioen kopurua ematen duen zenbakia formula beheko gidoia hiru hiru idazten da eta konbinaziozenbakia deitzen da. formula beheko gidoia hiru zortzi.
form'ula βe'eko ɣið'oʝa 'iɾu β'os bað'iɾa eta form'ula βe'eko ɣið'oʝa 'iɾu β'at baða, nak'a 'artutako en'e el'ementuko komb'iɲaʂioen kop'uɾua em'aten du'en ʂemb'akia form'ula βe'eko ɣið'oʝa 'iɾu 'iɾu ið'aʂten da eta komb'iɲaʂioʂembakia ð'ejtʂen da. form'ula βe'eko ɣið'oʝa 'iɾu ʂortʂ'i.
Kalkulagailuan : ene pe erre teklarekin kalkulatzen da : formula beheko gidoia lau zero.
kalk'ulaɣaʎuan: en'e p'e er'e tekl'aɾekin kalk'ulatʂen da: form'ula βe'eko ɣið'oʝa l'aw ʂeɾ'o.
sei atleta dituen lasterketa batean, zenbat modutan bana daitezke urrezko eta zilarrezko dominak.
s'ej atl'eta ðit'uen last'erketa βat'ean, ʂemb'at moð'utam b'ana ðajt'eʂke ur'eʂko eta ʂiʎ'areʂko ðom'iɲak.
Demagun ene elementuko multzo batetik ka elementu aukeratu eta ordenatu nahi ditugula eta hori egiteko zenbat modu dauden jakin nahi dugula.
dem'aɣun en'e el'ementuko multʂ'o βat'etik k'a el'ementu awk'eɾatu eta ord'enatu na'i ðit'uɣula eta oɾi eɣ'iteko ʂemb'at moð'u ðawð'en ɟ'akin na'i ðuɣ'ula.
formula beheko gidoia lau bost bidez adierazten da eta honela kalkulatzen da : formula beheko gidoia lau sei edo beste modu honetara adierazi dezakegu ere ; formula beheko gidoia lau zazpi.
form'ula βe'eko ɣið'oʝa l'aw β'os bið'eʂ að'ieɾaʂten da eta 'onela kalk'ulatʂen da: form'ula βe'eko ɣið'oʝa l'aw s'ej eðo β'este moð'u 'onetaɾa að'ieɾaʂi ðeʂ'akeɣu eɾ'e; form'ula βe'eko ɣið'oʝa l'aw ʂ'aʂpi.
Teklarekin ixa - ko faktoriala kalkulatzen da, ixa zenbaki oso eznegatiboa izanik.
tekl'aɾekin iʃ'a- k'o fakt'oɾiala kalk'ulatʂen da, iʃ'a ʂemb'aki os'o eʂn'eɣatiβoa iʂ'anik.
Adibidea : lau zifrako zenbat zenbaki idatz daitezke bi, hiru, bost eta zortzi digituekin.
að'iβiðea: l'aw ʂifr'ako ʂemb'at ʂemb'aki ið'aʂ dajt'eʂke β'i, 'iɾu, b'ost eta ʂortʂ'i ðiɣ'ituekin.
Errepikapena duen konbinatoriak gertaera batean elementu batzuk behin baino gehiagotan ager daitezkeen konbinatoria kasuak aztertzen ditu, aurreko kasuan bezala : konbinazioak, bariazioak eta permutazioak.
er'epikapena ðu'en komb'iɲatoɾiak ɡert'aeɾa βat'ean el'ementu β'atʂuk be'im baɲo ɣe'iaɣotan aɣ'er dajt'eʂkeen komb'iɲatoɾia kas'uak aʂt'ertʂen dit'u, awr'eko kas'uam beʂ'ala: komb'iɲaʂioak, baɾ'iaʂioak eta perm'utaʂioak.
erre en erre - tik hartutako ene elementuen birperizazioarekin egindako konbinazioak : ene elementu multzo batetik atera daitezkeen eta nahitaez desberdinak ez diren erre elementuen ordenatu gabeko lagin posibleak.
er'e 'en er'e- t'ik 'artutako en'e el'ementuem birp'eɾiʂaʂioaɾekin eɣ'indako komb'iɲaʂioak: en'e el'ementu multʂ'o βat'etik at'eɾa ðajt'eʂkeen eta na'itaeʂ desb'erdiɲak eʂ t'iɾen er'e el'ementuen ord'enatu ɣaβ'eko laɣ'im pos'iβleak.
erre en erre - tik hartutako ene elementu errepikatuz egindako aldaketak : ene elementu multzo batetik atera daitezkeen eta nahitaez desberdinak ez diren erre elementuen lagin ordenatu posibleak.
er'e 'en er'e- t'ik 'artutako en'e el'ementu er'epikatuʂ eɣ'indako ald'aketak: en'e el'ementu multʂ'o βat'etik at'eɾa ðajt'eʂkeen eta na'itaeʂ desb'erdiɲak eʂ t'iɾen er'e el'ementuen laɣ'in ord'enatu pos'iβleak.
Adibidea : hiru zifrako zenbat zenbaki desberdin idazten dira bat, bi, bost eta zortzi zifrak bakarrik erabiliz.
að'iβiðea: 'iɾu ʂifr'ako ʂemb'at ʂemb'aki ðesb'erdin ið'aʂten diɾ'a β'at, b'i, b'ost eta ʂortʂ'i ʂifr'ak bak'arik eɾ'aβiliʂ.
ene zeinusekuentzia baten ordenazio posibleak dira, eta horien artean errepikatutako batzuk daude.
en'e ʂeɲ'usekuentʂia βat'en ord'enaʂio pos'iβleak diɾ'a, eta oɾien art'ean er'epikatutako β'atʂuk dawð'e.
sei zifrako zenbat zenbaki desberdin idatz daitezke hiru bat, bi bost eta zortzi bat erabiliz.
s'ej ʂifr'ako ʂemb'at ʂemb'aki ðesb'erdin ið'aʂ dajt'eʂke 'iɾu β'at, b'i β'ost eta ʂortʂ'i β'at eɾ'aβiliʂ.
Printzipio batukorra bi gertaera disjuntuen arteko kontaketan oinarritzen da.
printʂ'ipio βat'ukora β'i ɣert'aeɾa ðisɟ'untuen art'eko kont'aketan oɲ'aritʂen da.
Demagun, A eta be gertaerak aldi berean, betetzen ez direla.
dem'aɣun, 'a eta β'e ɣert'aeɾak ald'i βeɾ'ean, bet'etʂen 'eʂ tiɾ'ela.
Orduan, baldin eta A gertaera a modu desberdinetan gertatzen bada, eta be gertaera be desberdinetan gertatzen bada, A edo be gerta daitekeen modu desberdinen kopurua a gehiketaren ikurra be da.
orduan, bald'in eta 'a ɣert'aeɾa 'a moð'u ðesb'erdiɲetan ɡert'atʂem baða, eta β'e ɣert'aeɾa β'e ðesb'erdiɲetan ɡert'atʂem baða, 'a eðo β'e ɣert'a ðajt'ekeem moð'u ðesb'erdiɲen kop'uɾua 'a ɣe'iketaɾen ik'ura β'e ð'a.
Kontaketa problemak ebazteko biderketan oinarritzen den zenbaketaerregela sinple bat erabiltzen da askotan.
kont'aketa proβl'emak eβ'aʂteko βið'erketan oɲ'aritʂen den ʂemb'aketaereɣela simpl'e βat eɾ'aβiltʂen da ask'otan.
Kasu honetan, baldin eta A gertaera bat a modu desberdinetan gertatzen bada eta, independenteki, bigarren be gertaera, be modu desberdinetan gertatzen bada, orduan A eta be gerta daitezkeen modu desberdinen kopurua ab da.
kas'u 'onetan, bald'in eta 'a ɣert'aeɾa βat 'a moð'u ðesb'erdiɲetan ɡert'atʂem baða et'a, ind'ependenteki, biɣ'arem b'e ɣert'aeɾa, b'e moð'u ðesb'erdiɲetan ɡert'atʂem baða, orduan 'a eta β'e ɣert'a ðajt'eʂkeem moð'u ðesb'erdiɲen kop'uɾua 'ab d'a.
Beste modu batean esanda, baldin eta erre luzerako zerrenda bat non lehenengo posiziorako formula beheko gidoia bi sei aukera ditudan, bigarrenerako formula beheko gidoia bi zazpi eta garen tokirako formula beheko gidoia bi zortzi objektuen artean aukera daiteke, orduan zerrenda posible guztien kopurua formula beheko g...
b'este moð'u βat'ean es'anda, bald'in eta er'e luʂ'eɾako ʂer'enda β'at n'on le'enenɡo pos'iʂioɾako form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i s'ej awk'eɾa ðit'uðan, biɣ'areneɾako form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i ʂ'aʂpi eta ɣaɾ'en t'okiɾako form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i ʂortʂ'i obʝ'ektuen art'ean awk'eɾa ðajt'eke, orduan ʂer'enda pos'iβle ɣu...
Adibidez, bazkari batean lehenengo plater moduan lau aukera eta bigarrenerako hiru aukera badira, guztira bazkaria egiteko lau A hiru berdin bat bi aukera izango dira.
að'iβiðeʂ, b'aʂkaɾi βat'ean le'enenɡo plat'er moð'uan l'aw awk'eɾa eta βiɣ'areneɾako 'iɾu awk'eɾa βað'iɾa, ɡuʂt'iɾa β'aʂkaɾia eɣ'iteko l'aw 'a 'iɾu βerd'im b'at b'i awk'eɾa iʂ'anɡo ðiɾ'a.
Kontaketa printzipio hau honako egoeran oinarritzen da : usategi batean uso kopurua habien kopurua baino handiagoa bada, orduan existitzen da gutxienez bi uso dituen habi bat.
kont'aketa printʂ'ipio 'aw 'onako eɣ'oeɾan oɲ'aritʂen da: us'ateɣi βat'ean us'o kop'uɾua 'aβien kop'uɾua βaɲo 'andiaɣoa βaða, orduan eʃ'istitʂen d'a ɣutʃ'ieneʂ b'i us'o ðit'uen 'aβi βat.
Adibidez, demagun pertsona talde bat aztertzen ari garela eta honen barruan gutxienez biren urtebetetzeak berdinak direla ziurtatu nahi dugula, taldearen tamaina baino ez jakinda. Hau ziurtatuko duen pertsonakopuru txikiena hirurehun eta hirurogeita zazpi litzateke, hirurehun eta hirurogeita sei egun ezberdin existitze...
að'iβiðeʂ, dem'aɣum perts'ona t'alde βat aʂt'ertʂen aɾ'i ɣaɾ'ela eta 'onem bar'uan ɡutʃ'ieneʂ biɾ'en urt'eβetetʂeak berd'iɲak diɾ'ela ʂi'urtatu na'i ðuɣ'ula, t'aldeaɾen tam'aɲa βaɲo 'eʂ ɟ'akinda. 'aw ʂi'urtatuko ðu'em perts'onakopuɾu tʃik'iena 'iɾuɾeun eta 'iɾuɾoɣejta ʂ'aʂpi litʂ'ateke, 'iɾuɾeun eta 'iɾuɾoɣejta s'ej eɣ...
Aukeraketaproblemak : aldakuntzak eta konbinazioak.
awk'eɾaketaproβlemak: ald'akuntʂak eta komb'iɲaʂioak.
Biderketaerregela erabiliz, multzo horietako kopuruak kalkula daitezke, ordena kontuan hartzen den eta elementuen errepikapena posible den formula desberdinak erabiliz, zeinetan faktoriala maiz agertzen den.
bið'erketaereɣela eɾ'aβiliʂ, multʂ'o oɾietako kop'uɾuak kalk'ula ðajt'eʂke, ord'ena k'ontuan 'artʂen den eta el'ementuen er'epikapena pos'iβle ð'en form'ula ðesb'erdiɲak eɾ'aβiliʂ, ʂeɲ'etan fakt'oɾiala m'ajʂ aɣ'ertʂen den.
Konbinatorian elementu zenbait zenbait eratara ordenatu daitezkeen kalkulatu behar izaten da.
komb'iɲatoɾian el'ementu ʂemb'ajt ʂemb'ajt eɾ'ataɾa ord'enatu ðajt'eʂkeen kalk'ulatu βe'ar iʂ'aten da.
Problema hauek multzo bateko elementuk zenbat modu derberdinetan bana daitezkeen beste azpimultzo batzuetan adierazten dute.
proβl'ema awek multʂ'o βat'eko el'ementuk ʂemb'at moð'u ðerb'erdiɲetam b'ana ðajt'eʂkeem b'este aʂp'imultʂo βatʂ'uetan að'ieɾaʂten dut'e.