text
stringlengths
25
5.42k
phonemes
stringlengths
19
5.93k
Herri kirolen artean, hauek aipa ditzakegu, besteak beste.
'eri kiɾ'olen art'ean, awek ajp'a ðitʂ'akeɣu, b'esteak b'este.
Herri kiroletako arautegia usadio zaharretan gordetako baldintzetatik ateratako oinarrietan arautzen da. mila bederatziehun eta berrogeita bigarren urtean, ordurarteko arazoak konpondu nahian, arautegi bat lantzen hasi ziren, eta mila bederatziehun eta berrogeita hiruko abuztuaren hogeian arautegi ofiziala argitaratu z...
'eri kiɾ'oletako aɾ'awteɣia us'aðio ʂa'aretan ɡ'ordetako βald'intʂetatik at'eɾatako oɲ'arietan aɾ'awtʂen da. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta βiɣ'aren urt'ean, 'orduɾarteko aɾ'aʂoak komp'ondu na'ian, aɾ'awteɣi βat l'antʂen 'asi ʂiɾ'en, eta miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta 'iɾuko aβ'uʂtuaɾen 'oɣeʝan aɾ'awteɣi of'iʂi...
Geroago, mila bederatziehun eta hirurogeita hamaseiko urtarrilaren batean, arautegi zaharra egokitu, eta berri bat erabiltzen hasi ziren.
ɡeɾ'oaɣo, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amasejko urt'ariʎaɾem bat'ean, aɾ'awteɣi ʂa'ara eɣ'okitu, eta βer'i βat eɾ'aβiltʂen 'asi ʂiɾ'en.
Lehengo eta behin, herri kirolekin zer ikusia duten esaera zahar batzuek sartuko ditugu atal honetan : Ajokoa ez da errentaA'izan daiteke ezagunena, baina, horren ondoan, Ajokoa zamarra kendu gabe irabazi behar daA'bere lekua merezi du.
le'enɡo eta βe'in, 'eri kiɾ'olekin ʂ'er ik'usia ðut'en es'aeɾa ʂa'ar batʂ'uek sart'uko ðit'uɣu at'al 'onetan: aʝ'okoa eʂ t'a er'entaa' iʂ'an dajt'eke eʂ'aɣunena, baɲ'a, 'oren ond'oan, aʝ'okoa ʂ'amara kend'u ɣaβ'e iɾ'aβaʂi βe'ar da'a' βeɾ'e l'ekua meɾ'eʂi ð'u.
Azken urteetan, herri kirol zenbait txapelketa antolatu izan dira hanhemenka : Munduko Aizkolarien Txapelketa ; Euskal Herriko Aizkolarien Txapelketak ; Gipuzkoakoak ; Bizkaikoak, edota Nafarroakoak ; Segalarien Txapelketak ; Euskal Herriko Harrijasotzaileen Txapelketak.
aʂk'en 'urteetan, 'eri kiɾ'ol ʂemb'ajt tʃap'elketa ant'olatu iʂ'an diɾ'a 'anemenka: mund'uko ajʂk'olaɾien tʃap'elketa; ewsk'al 'eriko ajʂk'olaɾien tʃap'elketak; ɡip'uʂkoakoak; biʂk'ajkoak, eðota naf'aroakoak; seɣ'alaɾien tʃap'elketak; ewsk'al 'eriko 'ariʝasotʂaʎeen tʃap'elketak.
Urteak dira euskal sokatiralariak parte hartzen dutela Munduko Sokatira Txapelketetan.
urt'eak diɾ'a ewsk'al s'okatiɾalaɾiak p'arte 'artʂen dut'ela mund'uko s'okatiɾa tʃap'elketetan.
Hasieran, hala ere, Espainiaren edo Frantziaren izenean hartu behar zuten parte, baina, bi mila eta hamalaugarren urtetik aurrera, Basque kountri izenez hartzen du.
'asieɾan, 'ala eɾ'e, esp'aɲiaɾen eðo frantʂ'iaɾen iʂ'enean 'artu βe'ar ʂut'em p'arte, baɲ'a, b'i miʎ'a eta 'amalawɣaren urt'etik 'awreɾa, bask'e kowntr'i iʂ'eneʂ 'artʂen du.
Lehen, herrikirolak gizonenak soilik baziren ere, aspaldian, emakumeak ere ikus daitezke harriak jasotzen, aizkoran, pilotan edo beste ezein herri kiroletan parte hartzen.
le'en, 'erikiɾolak ɡiʂ'onenak sojl'ik baʂ'iɾen eɾ'e, 'aspaldian, em'akumeak eɾ'e ik'us dajt'eʂke 'ariak ɟas'otʂen, ajʂk'oɾan, pil'otan eðo β'este eʂ'ejn 'eri kiɾ'oletam p'arte 'artʂen.
Mendebaleko euskara ez da homogeneoa : azpieuskalki bi eta zortzi hizkera nagusi ageri dira.
mend'eβaleko 'ewskaɾa eʂ t'a 'omoɣeneoa: aʂp'iewskalki β'i eta ʂortʂ'i 'iʂkeɾa naɣ'usi aɣ'eɾi ðiɾ'a.
Garbia da azpieuskalki bien arteko aldea, nahiz eta oharkabean egiten den batetik besterako bidea : Busturialdeko hizkerek, iparraldean, eta OtxandioOletaUbide aldekoek, hegoaldean, egiten dute bien arteko lotura.
ɡ'arbia ð'a aʂp'iewskalki βi'en art'eko ald'ea, n'aiʂ eta o'arkaβean eɣ'iten dem bat'etik best'eɾako βið'ea: bust'uɾialdeko 'iʂkeɾek, ip'araldean, eta otʃ'andiooletawβiðe ald'ekoek, 'eɣoaldean, eɣ'iten dut'e βi'en art'eko lot'uɾa.
Sartaldeko azpieuskalkiak lurralde eremu hau hartzen du : UribeKosta, Mungialdea, Txorierri eta Nerbioi ibarra, Zeberio, Arratia eta Orozko. Sortaldekoak, aldiz, beste hau : LeaArtibai, Durangaldea, Aramaio, Debagoiena eta Debabarreneko Mallabia, Ermua, Eibar eta Soraluze.
sart'aldeko aʂp'iewskalkiak lur'alde eɾ'emu 'aw 'artʂen du: uɾ'iβekosta, munɡ'ialdea, tʃoɾ'ieri eta nerb'ioj iβ'ara, ʂeβ'eɾio, ar'atia eta oɾ'oʂko. sort'aldekoak, ald'iʂ, b'este 'aw: le'aartiβaj, duɾ'anɡaldea, aɾ'amaʝo, deβ'aɣoʝena eta ðeβ'aβareneko maʎ'aβia, erm'ua, ejβ'ar eta soɾ'aluʂe.
Mendebaleko euskalkiak, bestalde, tarteko hizkera hauek ditu.
mend'eβaleko ewsk'alkiak, bestalde, tart'eko 'iʂkeɾa awek dit'u.
Goi Erdi Aroan, mendebaleko euskara Bizkaian eta Araban egiten zela badakigu, dokumentuen eta toponimoen bidez ; gainera, Errioxa Garaian eta Burgosko probintziako ekialdean ere egiten ei zen, toponimiak utzitako arrastoei begiratzen badiegu.
ɡ'oj erd'i aɾ'oan, mend'eβaleko 'ewskaɾa βiʂk'aʝan eta aɾ'aβan eɣ'iten ʂel'a βað'akiɣu, dok'umentuen eta top'onimoem bið'eʂ; ɡaɲ'eɾa, er'ioʃa ɣaɾ'aʝan eta βurɡ'osko proβ'intʂiako ek'ialdean eɾ'e eɣ'iten 'ej ʂ'en, top'onimiak 'utʂitako ar'astoej βeɣ'iɾatʂem bað'ieɣu.
Hainbat adituren ustez aKoldo Zuazo, Kike Fernandez de Pinedo eta xábi Otsoa de Alda, kasua, mendebaleko euskalkiaren ezaugarriak sortzeko gune nagusia Gasteiz izan zen hamabigarren eta hamahirugarren mendeen bitartean, eta handik Araba osora, Bizkaira, Deba ibarrera eta Errioxara zabaldu ziren ; bai eta, ahulago, Urol...
ajmbat að'ituɾen ust'eʂ ak'oldo ʂu'aʂo, kik'e fern'andeθ d'e piɲ'eðo eta ʃ'aβi ots'oa ð'e ald'a, kas'ua, mend'eβaleko ewsk'alkiaɾen eʂ'awɣariak sortʂ'eko ɣun'e naɣ'usia ɣast'ejʂ iʂ'an ʂen 'amaβiɣaren eta 'amaiɾuɣarem mend'eem bitartean, eta 'andik aɾ'aβa os'oɾa, biʂk'ajɾa, deβ'a iβ'areɾa eta er'ioʃaɾa ʂaβ'aldu ʂiɾ'en; ...
Geroztik, mendebaleko euskalkiaren mugek oso atzera egin dute hegoaldean : lehendabizi Burgosen eta Errioxan galdu zen, eta gero Araban.
ɡeɾ'oʂtik, mend'eβaleko ewsk'alkiaɾem muɣ'ek os'o atʂ'eɾa eɣ'in dut'e 'eɣoaldean: le'endaβiʂi βurɡ'osen eta er'ioʃan ɡald'u ʂen, eta ɣeɾ'o aɾ'aβan.
Bestetik, ekialdean, erdialdeko euskalkiaren iparraldeko azpieuskalkiarekiko muga ere aldatuz joan da, dela inguru horretako hizkerek izandako aldaketengatik, dela sailkatze irizpideen arteko aldeengatik.
b'estetik, ek'ialdean, erd'ialdeko ewsk'alkiaɾen ip'araldeko aʂp'iewskalkiaɾekiko m'uɣa eɾ'e ald'atuʂ ɟ'oan da, del'a inɡ'uɾu 'oretako 'iʂkeɾek iʂ'andako ald'aketenɡatik, del'a sajlk'atʂe iɾ'iʂpiðeen art'eko ald'eenɡatik.
Kontuan hartu behar da, izan ere, hizkera biziek izaten dituzten aldaketez gainera, dialektoen sailkapena ezarri duen euskalarietako bakoitzak bere irizpideak erabili dituela horretarako, eta irizpide horiek gero eta zehatzago eta zientifikoagoak direla, oro har.
k'ontuan 'artu βe'ar d'a, iʂ'an eɾ'e, 'iʂkeɾa β'iʂiek iʂ'aten dit'uʂten ald'aketeʂ ɡaɲ'eɾa, di'alektoen sajlk'apena eʂ'ari ðu'en ewsk'alaɾietako βak'ojtʂak beɾ'e iɾ'iʂpiðeak eɾ'aβili ðit'uela 'oretaɾako, eta iɾ'iʂpiðe 'oɾiek ɡeɾ'o eta ʂe'atʂaɣo eta ʂi'entifikoaɣoak diɾ'ela, oɾ'o 'ar.
Hala, bada, euskalariek honela ikusi dituzte euskalki bien arteko mugak gaur arte.
'ala, baða, ewsk'alaɾiek 'onela ik'usi ðit'uʂte ewsk'alki βi'en art'eko m'uɣak ɡ'awr art'e.
Mendebaleko euskara literatur euskalki moduan hemeretzigarren mendetik aurrera hasi zen gorpuzten, bereziki Juan Antonio Mogel eta Pedro Antonio AA plus minus ibarroren lanetatik abiatuz. Mogelek Markinako euskara hartu zuen eredutzat eta AA plus minus ibarrok, berriz, Arratiakoa.
mend'eβaleko 'ewskaɾa lit'eɾatur ewsk'alki moð'uan 'emeɾetʂiɣarem mend'etik 'awreɾa asi ʂen ɡorp'uʂten, beɾ'eʂiki xu'an ant'onio moɣ'el eta p'eðro ant'onio a'a pl'us min'us iβ'aroɾen lan'etatik aβ'iatuʂ. moɣ'elek mark'iɲako 'ewskaɾa 'artu ʂu'en eɾ'eðutʂat eta a'a pl'us min'us iβ'arok, ber'iʂ, ar'atiakoa.
Egungo egoeran, mendebaleko euskararen eredu literarioa bultzatu eta zabaldu nahi duten taldeen barruan, oraindik bizirik dirau euskara horren ezaugarri bereziak nabarmentzeko gogoak.
eɣ'unɡo eɣ'oeɾan, mend'eβaleko ewsk'aɾaɾen eɾ'eðu lit'eɾaɾioa βultʂ'atu eta ʂaβ'aldu na'i ðut'en t'aldeem bar'uan, oɾ'ajndik biʂ'iɾik diɾ'aw 'ewskaɾa 'oren eʂ'awɣari βeɾ'eʂiak naβ'armentʂeko ɣoɣ'oak.
labairu ikastegiak mendebaleko euskara era akademikoan lantzen du mila bederatziehun eta hirurogeita hamarretik, informazio zabalzabala eskainiz, eta horren inguruko ikastaroak ere antolatzen ditu.
laβ'ajɾu ik'asteɣiak mend'eβaleko 'ewskaɾa eɾ'a ak'aðemikoan l'antʂen du miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amaretik, inf'ormaʂio ʂaβ'alʂaβala esk'aɲiʂ, eta 'oren inɡ'uɾuko ik'astaɾoak eɾ'e ant'olatʂen dit'u.
Egoitza Nagusia eta Hizkuntza Arloa Bilbon dauka eta Etnografia Arloa eta Euskal Biblioteka, Derion.
eɣ'ojtʂa naɣ'usia eta 'iʂkuntʂa 'arloa β'ilβon dawk'a eta etn'oɣrafia 'arloa eta ewsk'al βiβl'ioteka, deɾ'ion.
Hortik kanpo, Bizkaiko eta Deba ibarreko blogari bakan batzuek ere mendebaleko euskara erabiltzen dute.
'ortik k'ampo, biʂk'ajko eta ðeβ'a iβ'areko βloɣ'aɾi βak'am batʂ'uek eɾ'e mend'eβaleko 'ewskaɾa eɾ'aβiltʂen dut'e.
Erlijioa pertsona edo gizatalde baten sinesmen multzoa da, bereziki mundu espiritualarekin lotzen gaituena.
erl'ixioa perts'ona eðo ɣiʂ'atalde βat'en siɲ'esmem multʂ'oa ð'a, beɾ'eʂiki mund'u esp'iɾitualaɾekin l'otʂen ɡajt'uena.
Horrekin batera, erlijio hitza sarri erabiltzen da harreman horretatik sortzen diren kode etiko eta moralak edo erakundeegiturak definitzeko.
'orekim bat'eɾa, erl'ixio 'itʂa sar'i eɾ'aβiltʂen da 'areman 'oretatik s'ortʂen diɾ'en koð'e et'iko eta moɾ'alak eðo eɾ'akundeeɣituɾak def'initʂeko.
Erlijioen eginkizunak asko dira kultura eta gizartearen arabera.
erl'ixioen eɣ'inkiʂunak 'asko ðiɾ'a kult'uɾa eta ɣiʂ'arteaɾen aɾ'aβeɾa.
Baina nagusiki bi multzotan bereiz daitezke : gizakiaren zalantza gorenei erantzuna ematea eta gizarteko batasuna bultzatzea.
baɲa naɣ'usiki β'i multʂ'otam beɾ'ejʂ dajt'eʂke: ɡiʂ'akiaɾen ʂal'antʂa ɣoɾ'enej eɾ'antʂuna em'atea eta ɣiʂ'arteko βat'asuna βultʂ'atʂea.
Erlijioen ohiko sailkapena honakoa da : animista, dualista, monoteista, eta politeista.
erl'ixioen o'iko sajlk'apena 'onakoa ð'a: an'imista, du'alista, mon'otejsta, eta pol'itejsta.
Gizabanako batek erlijio batekiko duen atxikimenduaren oinarria asko aldatzen da erlijio batetik bestera.
ɡiʂ'aβanako βat'ek erl'ixio βat'ekiko ðu'en atʃ'ikimenduaɾen oɲ'aria 'asko ald'atʂen da erl'ixio βat'etik best'eɾa.
Kristautasunean, bataiatua izatea izan daiteke irizpidea, edo aktibo egotea edo praktikatzea, edo baita baten atxikimendua adieraztea ere.
krist'awtasunean, bat'aʝatua iʂ'atea iʂ'an dajt'eke iɾ'iʂpiðea, eðo akt'iβo eɣ'otea eðo prakt'ikatʂea, eðo βajta βat'en atʃ'ikimendua að'ieɾaʂtea eɾ'e.
Adibidez, urtero Direktorio pontifizioak Eliza katolikoan bataiatu kopurua ematen du. bi mila eta hamaikagarren urterako kopuru hori mila ehun eta laurogeita hamasei mila milioikoa da.
að'iβiðeʂ, urt'eɾo ðiɾ'ektoɾio pont'ifiʂioak el'iʂa kat'olikoam bat'aʝatu kop'uɾua em'aten du. b'i miʎ'a eta 'amajkaɣaren urt'eɾako kop'uɾu oɾi miʎ'a e'un eta lawɾ'oɣejta 'amasej miʎ'a mil'iojkoa ð'a.
Direktorio honetan katolikotzat jotzeko kontuan hartu den irizpidea bataiatua izatea baino ez da.
diɾ'ektoɾio 'onetan kat'olikotʂat ɟotʂ'eko k'ontuan 'artu ðen iɾ'iʂpiðea βat'aʝatua iʂ'atea βaɲo eʂ t'a.
Zifra hori estatistika askotan sartzen da ; hala ere, ez dagokio nahitaez beren burua katolikotzat duten edo katolikotzat gehien jotzen diren sinesmenak partekatzen dituzten pertsonei.
ʂifr'a oɾi est'atistika ask'otan s'artʂen da; 'ala eɾ'e, eʂ t'aɣokio na'itaeʂ beɾ'em buɾ'ua kat'olikotʂat dut'en eðo kat'olikotʂat ɡe'ien ɟ'otʂen diɾ'en sin'esmenak part'ekatʂen dit'uʂtem perts'onej.
Hala, Le Monde des Religions egunkariak argitaratutako inkesta batean, beren burua katolikotzat jo zutenen ehuneko berrogeita hamazortzik ez zuten sinesten Kristoren Berpizkundean, eta ehuneko berrogeita hamabik bakarrik sinesten zuten Jainkoarenean bat lau bost.
'ala, l'e mond'e ð'es rel'iɣions eɣ'unkaɾiak arɡ'itaɾatutako ink'esta βat'ean, beɾ'em buɾ'ua kat'olikotʂat ɟ'o ʂut'enen e'uneko βer'oɣejta 'amaʂortʂik e tʂ'uten sin'esten krist'oɾem berp'iʂkundean, eta e'uneko βer'oɣejta 'amaβik bak'arik sin'esten ʂut'en ɟ'ajnkoaɾeneam bat l'aw β'ost.
Munduko musulmankopuruari buruzko estimazioei dagokienez, nagusiki musulmana den herrialde batean jaio izana da, edo bertako kide izatea, eta kontuan hartzen den herrialde horietako gutxiengo erlijioso baten parte ez izatea. Irizpide hori printzipio batean oinarritzen da, mundu musulmanean arau ukiezintzat jotzen dena,...
mund'uko mus'ulmankopuɾuaɾi βuɾ'uʂko est'imaʂioej ðaɣ'okieneʂ, naɣ'usiki mus'ulmana ð'en 'erialde βat'ean ɟaʝ'o iʂ'ana ð'a, eðo βert'ako k'iðe iʂ'atea, eta k'ontuan 'artʂen den 'erialde oɾietako ɣutʃ'ienɡo erl'ixioso βat'em p'arte 'eʂ iʂ'atea. iɾ'iʂpiðe oɾi printʂ'ipio βat'ean oɲ'aritʂen da, mund'u mus'ulmanean aɾ'aw u...
Kopuru hori ezartzeko, nagusiki musulmanak diren herrialdeetako herritar frantziarrei eta haien ondorengoei zegokiela iritzi zioten Barne Ministerioko zerbitzuek.
kop'uɾu oɾi eʂ'artʂeko, naɣ'usiki mus'ulmanak diɾ'en 'erialdeetako 'eritar frantʂ'iarej eta 'aʝen ond'oɾenɡoej ʂeɣ'okiela iɾ'itʂi ʂi'otem barn'e min'isteɾioko ʂerb'itʂuek.
Estatu bakoitzak bere biztanleriaren egoera erlijiosoari buruz emandako zifra ofizialez gain, CIAk munduko eta herrialdeko datu irregularrak ematen ditu erlijioei buruz wor FactBooken, baina zifra horiek nola ezartzen diren zehaztu gabe.
est'atu βak'ojtʂak beɾ'e βiʂt'anleɾiaɾen eɣ'oeɾa erl'ixiosoaɾi βuɾ'uʂ em'andako ʂifr'a of'iʂialeʂ ɡ'ajn, θi'ak mund'uko eta 'erialdeko ðat'u ir'eɣularak em'aten dit'u erl'ixioej βuɾ'uʂ u'or faktb'ooken, baɲa ʂifr'a 'oɾiek n'ola eʂ'artʂen diɾ'en ʂe'aʂtu ɣaβ'e.
aderentskon edo txartbinkon bezalako estatistika zaletuen Interneteko webgunik eskuragarri dauden kopuruetan, datu ofizialetan eta prentsarako institutu espezializatuek egindako inkestetan oinarritutako erlijioei buruzko estatistikak eskaintzen dituzte.
að'eɾentskon eðo tʃartb'inkom beʂ'alako est'atistika ʂal'etuen int'erneteko u'ebɡunik esk'uɾaɣari ðawð'en kop'uɾuetan, dat'u of'iʂialetan eta prents'aɾako ist'itutu esp'eʂialiʂatuek eɣ'indako ink'estetan oɲ'aritutako erl'ixioej βuɾ'uʂko est'atistikak esk'ajntʂen dit'uʂte.
Iraganeko eta oraingo euskaldunen erlijiotasuna azaletik soilik aztertu arren, aurretik sistematizatu egin behar dira kolektibo horrek historian zehar bizi izan dituen kulturaegoerak.
iɾ'aɣaneko eta oɾ'ajnɡo ewsk'aldunen erl'ixiotasuna aʂ'aletik sojl'ik aʂt'ertu ar'en, 'awretik sist'ematiʂatu eɣ'im be'ar diɾ'a kol'ektiβo 'orek 'istoɾian ʂe'ar b'iʂi iʂ'an dit'uen kult'uɾaeɣoeɾak.
Bestalde, Emeterio Sorazuk mila bederatziehun eta hirurogeita hemeretzian, erlijiokategorizazioaren ondorioetarako, kristau aurreko eta ondoko kulturafenomenoa sei etapatan banatu zituen.
bestalde, em'eteɾio soɾ'aʂuk miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'emeɾetʂian, erl'ixiokateɣoɾiʂaʂioaɾen ond'oɾioetaɾako, krist'aw awr'eko eta ond'oko kult'uɾafenomenoa s'ej et'apatam ban'atu ʂit'uen.
Horrela, hainbat teoria formulatu izan dira azken aldian gai parietalez edo higigarrizko multzo nahaspilatsu horren esanahia argitzeko : A LamingEmperairek mila bederatziehun eta hirurogeita bian historiografia kritiko zorrotza egin zuen interpretaziojarrera guzti horien inguruan.
'orela, ajmbat te'oɾia form'ulatu iʂ'an diɾ'a aʂk'en ald'ian ɡ'aj paɾ'ietaleʂ eðo 'iɣiɣariʂko multʂ'o na'aspiʎatsu 'oren es'anaia arɡ'itʂeko: 'a lam'inɡempeɾajɾek miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta βi'an 'istoɾioɣrafia kr'itiko ʂor'otʂa eɣ'in ʂu'en int'erpretaʂioʝareɾa ɣuʂt'i oɾien inɡ'uɾuan.
Interpretazio estetizista, magikoa edo erlijiosoa duten beste jarrera batzuek are gehiago nahasi dute, ahal bazen ere, balio orokorreko interpretazioeskema bakar bat proposatzea lortzen ez duen elukubrazioen panorama korapilatsu hura.
int'erpretaʂio est'etiʂista, max'ikoa eðo erl'ixiosoa ðut'em b'este ʝar'eɾa βatʂ'uek aɾ'e ɣ'eiaɣo na'asi ðut'e, a'al βaʂ'en eɾ'e, bal'io oɾ'okoreko int'erpretaʂioeskema β'akar b'at prop'osatʂea l'ortʂen 'eʂ tu'en el'ukuβraʂioem pan'oɾama koɾ'apiʎatsu 'uɾa.
Geroago A LamingEmperaire, A LeroiGourhan edo pe Ucko eta A Rosenfeld ikerlarien kritika oso afinatuek arte paleolitikoaren arazoaren konkomitantziak argitzen lagundu dute, ikerketa perspektiba oso interesgarriak apuntatuz.
ɡeɾ'oaɣo 'a lam'inɡempeɾajɾe, 'a leɾ'ojɣowran eðo p'e ukk'o eta 'a ros'enfeld ik'erlaɾien kr'itika os'o af'inatuek art'e pal'eolitikoaɾen aɾ'aʂoaɾen konk'omitantʂiak arɡ'itʂen laɣ'undu ðut'e, ik'erketa persp'ektiβa os'o int'eɾesɡariak ap'untatuʂ.
Gai eta estilo desberdinen eta haitzuloen topografian duten kokapenaren kontrol estatistikoaren ondorioz, A LeroiGourhanek konbinazio tematikoen eredua definitu du konstante jakin batzuen arabera.
ɡ'aj eta est'ilo ðesb'erdiɲen eta 'ajtʂuloen top'oɣrafian dut'en kok'apenaɾen kontr'ol est'atistikoaɾen ond'oɾioʂ, 'a leɾ'ojɣowranek komb'iɲaʂio tem'atikoen eɾ'eðua ðef'initu ðu kost'ante ʝ'akim batʂ'uen aɾ'aβeɾa.
Horrek esan nahi du Goi Paleolitoko artistek ez zituztela beren gaiak ausaz jartzen edozein kobazulotako edozein lekutan, ezta ezagutzen zituzten animalien irudiak aukeratzerakoan ere ; aitzitik, santutegieskema definitu bat omen zegoela, eta horri jarraitzen ziola artistak ; denboraren joanean eremu frankokantauriarre...
'orek es'an na'i ð'u ɣ'oj pal'eolitoko art'istek 'eʂ ʂit'uʂtela βeɾ'en ɡaʝ'ak aws'aʂ ɟ'artʂen eð'oʂejn koβ'aʂulotako eð'oʂejn l'ekutan, 'eʂta eʂ'aɣutʂen ʂit'uʂten an'imalien iɾ'uðiak awk'eɾatʂeɾakoan eɾ'e; ajtʂitik, sant'uteɣieskema ðef'initu β'at om'en ʂeɣ'oela, eta 'ori ʝar'ajtʂen ʂi'ola art'istak; d'emboɾaɾen ɟ'oane...
Keinu eta jarrera erritualak arte paleolitikoan.
k'eɲu eta ʝar'eɾa er'itualak art'e pal'eolitikoan.
Arte paleolitikoan, lekuaren aukeraketa, labarlanen exekuzioa eta ondorengo erabilera, neurri handi batean, kodetutako keinu batzuekin batera joango ziren : hau da, bere arauak mendeetan zehar eta milurtekoetan zehar kontserbatzen eta transmititzen ziren erritu batez - ez nagusiki erlijiosoa -
art'e pal'eolitikoan, l'ekuaɾen awk'eɾaketa, laβ'arlanen eʃ'ekuʂioa eta ond'oɾenɡo eɾ'aβiʎeɾa, n'ewri 'andi βat'ean, koð'etutako k'eɲu βatʂ'uekim bat'eɾa ʝ'oanɡo ʂiɾ'en: 'aw ð'a, beɾ'e aɾ'awak mend'eetan ʂe'ar eta miʎ'urtekoetan ʂe'ar konts'erbatʂen eta transm'ititʂen ʂiɾ'en er'itu βat'eʂ- 'eʂ naɣ'usiki erl'ixiosoa-
Artelan batzuetan, halaber, giza talde haien etengabeko jarrerei erantzun diezaieketen tratamenduak mugiarazten dira.
art'elam batʂ'uetan, alaβer, ɡiʂ'a t'alde 'aʝen et'enɡaβeko ʝar'eɾej eɾ'antʂun di'eʂaʝeketen trat'amenduak muɣ'iaɾaʂten diɾ'a.
Artisau paleolitikoak eskura duen euskarriaren dimentsioa eta forma aukeratu ondoren, eta irudikatu beharreko gaia zein den pentsatuta, gaiari heltzeko teknika egokiak ezagututa, logikoa dirudi pentsatzea gai horretako elementu bakoitza bere aurrean zuen espazioan banatzea erabaki behar izan zela, bai eta gaiak egiteko...
art'isaw pal'eolitikoak esk'uɾa ðu'en ewsk'ariaɾen dim'entsioa eta form'a awk'eɾatu ond'oɾen, eta iɾ'uðikatu βe'areko ɣaʝ'a ʂ'ejn d'em pents'atuta, ɡaʝ'aɾi 'eltʂeko tekn'ika eɣ'okiak eʂ'aɣututa, lox'ikoa ðiɾ'uði pents'atʂea ɣ'aj 'oretako el'ementu βak'ojtʂa βeɾ'e 'awrean ʂu'en esp'aʂioam b'anatʂea eɾ'aβaki βe'ar iʂ'an ...
Torreko hezur apainduan kasu garrantzitsu bat dugu, non gainjartze sail zorioneko batek eta obliterazio partzialen eta elkarren ondoan jartze eta elkartze tematikoen arteko erlazio logikoak bere figuren exekuzioordena oso probablea ziurtatzera eraman baitzuen : tamaina txikiagoko irudikapenetatik hasi zen eta zeinu bat...
tor'eko 'eʂur ap'ajnduan kas'u ɣar'antʂitsu βat duɣ'u, n'on ɡajnɟ'artʂe s'ajl ʂoɾ'ioneko βat'ek eta oβl'iteɾaʂio partʂ'ialen eta elk'aren ond'oan ɟartʂ'e eta elk'artʂe tem'atikoen art'eko erl'aʂio loɣ'ikoak beɾ'e fiɣ'uɾen eʃ'ekuʂioordena os'o proβ'aβlea ʂi'urtatʂeɾa eɾ'amam bajtʂ'uen: tam'aɲa tʃik'iaɣoko iɾ'uðikapeneta...
Amaitzeko, hiru animaliaprotomo nagusi zeuden, ondo errealistak eta zehazki simetrikoak, hezurraren gainazalen gainean.
am'ajtʂeko, 'iɾu an'imaliaprotomo naɣ'usi ʂewð'en, 'ondo er'ealistak eta ʂe'aʂki sim'etrikoak, 'eʂuraɾen ɡaɲ'aʂalen ɡaɲ'ean.
Suposatu behar da, beraz, paleolito egileak abai mugimenduzko artean, bai laburpeneana, gaia pentsatuta eta bere osagaiak euskarriaren gainean mentalki banatuta, egin ahala joan behar izan zuela, oraindik trazatu gabeko elementuak ahokatzen ziren hutsuneak utziz : prozesuaren kontzeptu agian erritual baten arabera, zei...
sup'osatu βe'ar d'a, beɾaʂ, pal'eolito eɣ'iʎeak aβ'aj muɣ'imenduʂko art'ean, b'aj laβ'urpeneana, ɡaʝ'a pents'atuta eta βeɾ'e os'aɣaʝak ewsk'ariaɾen ɡaɲ'eam ment'alki βan'atuta, eɣ'in a'ala ʝ'oam be'ar iʂ'an ʂu'ela, oɾ'ajndik traʂ'atu ɣaβ'eko el'ementuak a'okatʂen ʂiɾ'en 'utsuneak 'utʂiʂ: proʂ'esuaɾen kontʂ'eptu aɣ'ian ...
pe ge ban, bestalde, adierazten ari da uraren mitologia beharbada faktore jator eta erabakigarria izan daitekeela labarartearen jatorrian eta banaketan zenbait eremutan.
p'e ɣ'e β'an, bestalde, að'ieɾaʂten aɾ'i ð'a uɾ'aɾem m'itoloɣia βe'arbaða fakt'oɾe ʝat'or eta eɾ'aβakiɣaria iʂ'an dajt'ekeela laβ'aɾarteaɾen ɟat'orian eta βan'aketan ʂemb'ajt eɾ'emutan.
Arte higigarrian, distantzia handi samarrera aurkitutako piezen arteko antzekotasunak hain indartsuak dira, non ziurtatuko den esku berak sortu zituela, eta horregatik artisauak leku batetik bestera bidaiatu zuela edo lanak berak trukearen bidez lekualdatu zirela. Isturitzek, batez ere Magdeleniense Ertainean, grabatut...
art'e 'iɣiɣarian, dist'antʂia 'andi sam'areɾa awrk'itutako pi'eʂen art'eko antʂ'ekotasunak 'ajn ind'artsuak diɾ'a, n'on ʂi'urtatuko ðen esk'u βeɾ'ak sort'u ʂit'uela, eta 'oreɣatik art'isawak l'eku βat'etik best'eɾa βið'aʝatu ʂu'ela eðo lan'ak beɾ'ak truk'eaɾem bið'eʂ lek'ualdatu ʂiɾ'ela. ist'uɾitʂek, bat'eʂ eɾ'e maɣd'e...
Kobazuloen barnealdeko gune apainduetako batzuk bisitatu izanaren ebidentziak daude : gela horiek zeharkatzen dituzten edo apaindutako panelen aurrean gelditzen diren oinatzak daude, baita balizko bisitariek jaurtitako tea - edo janarihondarrak ere.
koβ'aʂuloem barn'ealdeko ɣun'e ap'ajnduetako β'atʂuk bis'itatu iʂ'anaɾen eβ'iðentʂiak dawð'e: ɡ'ela 'oɾiek ʂe'arkatʂen dit'uʂten eðo ap'ajndutako pan'elen 'awrean ɡeld'itʂen diɾ'en oɲ'atʂak dawð'e, bajta βal'iʂko βis'itaɾiek ɟawrt'itako te'a- eðo ʝan'aɾiondarak eɾ'e.
EnlA neTrois FrA reseko espeleologia gunean estalaktita zatiak eta animalien hezurrak jarri ziren, apaindutako panel batzuetaranzko ibilbideak seinalatuz bezala ; Erberuako galeria apainduen ondoan, su egin zuten eta bertan bizi behar izan zuten.
enl'a netr'ojs fr'a res'eko esp'eleoloɣia ɣun'ean est'alaktita ʂ'atiak eta an'imalien 'eʂurak ɟar'i ʂiɾ'en, ap'ajndutako pan'el βatʂ'uetaɾanʂko iβ'ilβiðeak seɲ'alatuʂ beʂ'ala; erb'eɾuako ɣal'eɾia ap'ajnduen ond'oan, s'u eɣ'in ʂut'en eta β'ertam b'iʂi βe'ar iʂ'an ʂut'en.
Erberuan bertan, grabatu edo margotutako guneetatik gertu dauden hormako pitzaduretan dauden hezur zati batzuk daude, TroisFrA resen adierazten den bezala.
erb'eɾuam b'ertan, ɡraβ'atu eðo marɡ'otutako ɣun'eetatik ɡert'u ðawð'en ormako pitʂ'aðuɾetan dawð'en 'eʂur ʂ'ati β'atʂuk dawð'e, trojsfr'a res'en að'ieɾaʂten dem beʂ'ala.
Ziur gaude a Kasu hauetan Pirinioetan a Goi Paleolitoko garai haietan izan zirela halako bisitak eta ekintzak, labarartearen panelekin lotu daitezkeenak.
ʂi'ur ɡawð'e 'a kas'u 'awetam piɾ'inioetan 'a ɣ'oj pal'eolitoko ɣaɾ'aj 'aʝetan iʂ'an ʂiɾ'ela 'alako βis'itak eta ek'intʂak, laβ'aɾarteaɾem pan'elekin lot'u ðajt'eʂkeenak.
Ez dakigu, egia esan, zein izan zen bisita horien arrazoia.
eʂ t'akiɣu, 'eɣia es'an, ʂ'ejn iʂ'an ʂem bis'ita oɾien ar'aʂoʝa.
Hipotesiaren egiantzekotasunari buruz erabaki gabe, GA nersdorfeko magdaleniar txaboletako plaka askoren zatiketamaila izugarria gogoratu ahal izango da, edo, gure artean, bisonte ingurune handiaren bi zati handiren haustura, plakaren hainbat zatitan. Hainbat koadro horizontalean edo hodiaren bi zatiak Ez dakit, noski,...
'ipotesiaɾen 'eɣiantʂekotasunaɾi βuɾ'uʂ eɾ'aβaki ɣaβ'e, ɡ'a nersd'orfeko maɣd'aleniar tʃaβ'oletako plak'a 'askoɾen ʂat'iketamaʎa iʂ'uɣaria ɣoɣ'oɾatu a'al iʂ'anɡo ða, eð'o, ɡuɾ'e art'ean, bis'onte inɡ'uɾune 'andiaɾem b'i ʂ'ati 'andiɾen 'awstuɾa, plak'aɾen ajmbat ʂ'atitan. ajmbat ko'aðro 'oɾiʂontalean eðo 'oðiaɾem b'i ʂ'...
Ordena erritualeko beste portaera batzuk.
ord'ena er'itualeko β'este port'aeɾa β'atʂuk.
Mugimenduartearen dekorazioak eta apaingarri pertsonalak, material batzuk gordailu zainduetan jartzea eta hildakoen gorpuzkiak tratatzea sinesmenen gai konplexu eta ezezagun horren beste hainbeste alderdi garrantzitsuri buruzkoak izan behar dira.
muɣ'imenduarteaɾen dek'oɾaʂioak eta ap'ajnɡari perts'onalak, mat'eɾial β'atʂuk ɡord'aʎu ʂajnd'uetan ɟartʂ'ea eta 'ildakoen ɡorp'uʂkiak trat'atʂea siɲ'esmenen ɡ'aj kompl'eʃu eta eʂ'eʂaɣun 'orem b'este 'ajmbeste ald'erdi ɣar'antʂitsuɾi βuɾ'uʂkoak iʂ'am be'ar diɾ'a.
Apaingarri pertsonalarekiko gustua, jada Erdi Paleolitoan arakatzen dena, jarrera orokortua da, eta oso agerpen aldakorra Goi Paleolitoko giza taldeen artean.
ap'ajnɡari perts'onalaɾekiko ɣust'ua, ɟað'a erd'i pal'eolitoan aɾ'akatʂen den'a, ɟar'eɾa oɾ'okortua ð'a, eta os'o aɣ'erpen ald'akora ɣ'oj pal'eolitoko ɣiʂ'a t'aldeen art'ean.
Onartzen da Neanderthalgo gizakiak bere burua margotu behar izan zuela, eta ez da arraroa Musterienseko testuinguru arkeologikoetan materia koloratzaileak aurkitzea ; baina Goi Paleolitoko Homo sapiens sapiensaren bereizgarria koloreak eta apaindurapiezak erabiltzea da, jarrera horrek - ze Couraudek erakutsi duenez - g...
on'artʂen da ne'andertalɣo ɣiʂ'akiak beɾ'e βuɾ'ua marɡ'otu βe'ar iʂ'an ʂu'ela, eta eʂ t'a ar'aɾoa must'eɾienseko test'ujnɡuɾu ark'eoloɣikoetam mat'eɾia kol'oɾatʂaʎeak awrk'itʂea; baɲa ɣ'oj pal'eolitoko 'omo sap'iens 'apiensaɾem beɾ'ejʂɡaria kol'oɾeak eta ap'ajnduɾapieʂak eɾ'aβiltʂea ð'a, ɟar'eɾa 'orek- ʂe kowɾ'awðek eɾ...
Ez da arraroa garai hartako hilobietan bolak edo okre gorri hauts hautseztatua aurkitzea, gorpuak atera ondoren, logikoa denez, berriz lurperatu zituzten hezurrak zikinduz bezala.
eʂ t'a ar'aɾoa ɣaɾ'aj 'artako 'iʎoβietam bol'ak eðo okr'e ɣor'i awts awtseʂtatua awrk'itʂea, ɡorp'uak at'eɾa ond'oɾen, lox'ikoa ðen'eʂ, ber'iʂ lurp'eɾatu ʂit'uʂten 'eʂurak ʂik'induʂ beʂ'ala.
Litekeena da, halaber, gaur egungo primitibo askotan bezala, Goi Paleolitoko gizakiek substantzia koloragarri horiek erabiltzea gorputzeko pinturan.
lit'ekeena ð'a, alaβer, ɡ'awr eɣ'unɡo prim'itiβo ask'otam beʂ'ala, ɡ'oj pal'eolitoko ɣiʂ'akiek suβst'antʂia kol'oɾaɣari 'oɾiek eɾ'aβiltʂea ɣ'orputʂeko pint'uɾan.
Koloreak bilatu eta hautatu egin behar ziren, koipe, erretxina edo serum organikoetan xehatu eta disolbatuz prestatuak : egoera jakin batzuetan eta nolabaiteko aparatu zeremonialarekin egingo zena.
kol'oɾeak biʎ'atu eta 'awtatu eɣ'im be'ar ʂiɾ'en, kojp'e, er'etʃiɲa eðo seɾ'um orɡ'anikoetan ʃe'atu eta ðis'olβatuʂ prest'atuak: eɣ'oeɾa ʝ'akim batʂ'uetan eta nol'aβajteko ap'aɾatu ʂeɾ'emonialaɾekin eɣ'inɡo ʂen'a.
Erromatar agintaldian, antzinako sinesmen eta praktika erlijiosoek jarraitzen dute, baina jada toki askotan, grekolatinaren ezarpenak eraginda.
er'omatar aɣ'intaldian, antʂ'iɲako siɲ'esmen eta prakt'ika erl'ixiosoek ɟar'ajtʂen dut'e, baɲa ʝað'a t'oki ask'otan, ɡrek'olatiɲaɾen eʂ'arpenak eɾ'aɣinda.
Iragarpenen iragarpena, munduko herri askotan existitu zen, erromatarren okupazioaren aurretik eta ondoren.
iɾ'aɣarpenen iɾ'aɣarpena, mund'uko 'eri ask'otan eʃ'istitu ʂen, er'omataren ok'upaʂioaɾen 'awretik eta ond'oɾen.
Estrabonen baieztapenaren arabera, zeltiberiarren ondoko herriek, iparralderantz, izenik gabeko jainko bat gurtzen zuten ospelioko gauetan, eta, horregatik, euskaldunei egozten zaizkie horrelako praktikak.
estr'aβonem baʝ'eʂtapenaɾen aɾ'aβeɾa, ʂelt'iβeɾiaren ond'oko 'eriek, ip'araldeɾantʂ, iʂ'enik ɡaβ'eko ʝ'ajnko β'at ɡ'urtʂen ʂut'en osp'elioko ɣaw'etan, et'a, 'oreɣatik, ewsk'aldunej eɣ'oʂten ʂajʂk'ie 'orelako prakt'ikak.
Bere beste izenek ere ondorio berera daramate.
beɾ'e β'este iʂ'enek eɾ'e ond'oɾio βeɾ'eɾa ðaɾ'amate.
Baina forma zurrunbilotsuak, gainera, Erdi Aroko hilarri batean lehen aldiz ezagutzen dugun Jaungoikoaren izenaren antza du.
baɲa form'a ʂur'umbiʎotsuak, ɡaɲ'eɾa, erd'i aɾ'oko 'iʎari βat'ean le'en ald'iʂ eʂ'aɣutʂen duɣ'un ɟawnɡ'ojkoaɾen iʂ'enaɾen antʂ'a ð'u.
Ospakizun hauek, etxeen atarian, Gimnastika dantzak ziren nagusiki, zentzu erlijioso eta estetikoa zutenak.
osp'akiʂun awek, etʃ'een at'aɾian, ximn'astika ð'antʂak ʂiɾ'en naɣ'usiki, ʂentʂ'u erl'ixioso eta est'etikoa ʂut'enak.
Gure poeta Aurelio Prudenciok baskoien sakrifizioak aipatzen ditu.
ɡuɾ'e po'eta awɾ'elio pruð'enθiok bask'oʝen sakr'ifiʂioak ajp'atʂen dit'u.
Erromatarra euskal mundu erlijiosoan sartu zen sinesmen eta kultu zaharrak ordezkatuz, erromanizazio orokorra ezartzen zen maila berean.
er'omatara ewsk'al mund'u erl'ixiosoan sart'u ʂen siɲ'esmen eta kult'u ʂa'arak ord'eʂkatuʂ, er'omaniʂaʂio oɾ'okora eʂ'artʂen ʂem m'aʎa βeɾ'ean.
Hori dela eta, testigantza erlijiosoak, epitafioak, estatuatxoak, mosaikoak eta abar Arabako eta Nafarroako beheko eremuetan aurkitu dira, eta noizean behin Bizkaian.
oɾi ðel'a et'a, test'iɣantʂa erl'ixiosoak, ep'itafioak, est'atuatʃoak, mos'ajkoak eta aβ'ar aɾ'aβako eta naf'aroako βe'eko eɾ'emuetan awrk'itu ðiɾ'a, eta nojʂ'eam be'im biʂk'aʝan.
Juan Carlos Elorzak, gai hau sakon aztertu duenak, brontzezko estatuatxo eta mosaiko ugari zerrendatzen ditu, eta apaindutako laurogei hilarri baino gehiago kontatzen ditu.
xu'an karl'os el'orʂak, ɡ'aj 'aw sak'on aʂt'ertu ðu'enak, brontʂ'eʂko est'atuatʃo eta mos'ajko uɣ'aɾi ʂer'endatʂen dit'u, eta ap'ajndutako lawɾ'oɣej 'iʎari βaɲo ɣ'eiaɣo kont'atʂen dit'u.
Aurkitutako eskulturen artean, Zeresekin identifikatu diren batzuk, brontzezko beste bat, IruA plus minus ekoa eta Zangozan aurkitutako zati bat daude, Artemisaren irudi batekin identifikatzen dena.
awrk'itutako esk'ultuɾen art'ean, ʂeɾ'esekin ið'entifikatu ðiɾ'em b'atʂuk, brontʂ'eʂko β'este β'at, iɾ'ua pl'us min'us ek'oa eta ʂanɡ'oʂan awrk'itutako ʂ'ati β'at dawð'e, art'emisaɾen iɾ'uði βat'ekin ið'entifikatʂen den'a.
Brontzezko estatuatxoen artean zortzi pieza ageri dira, baina Elorzarentzat interes berezia dute bik, IruA plus minuseko Merkurioak eta Foruko IsisFortunak.
brontʂ'eʂko est'atuatʃoen art'ean ʂortʂ'i pi'eʂa aɣ'eɾi ðiɾ'a, baɲa el'orʂaɾentʂat int'eɾes beɾ'eʂia ðut'e β'ik, iɾ'ua pl'us min'useko merk'uɾioak eta f'oɾuko is'isfortunak.
Mosaikoei dagokienez, IruA plus minuseko bati erreparatzen dio bereziki, bigarren mendekoa, Teseo eta Minotauroren borroka irudikatzen duena, eta musikako zoladura bat, Prestamerok Cabrianan aurkitua, Diana ehiztaria irudikatuz.
mos'ajkoej ðaɣ'okieneʂ, iɾ'ua pl'us min'useko βat'i er'epaɾatʂen di'o βeɾ'eʂiki, biɣ'arem mend'ekoa, tes'eo eta miɲ'otawɾoɾem bor'oka iɾ'uðikatʂen du'ena, eta mus'ikako ʂol'aðuɾa β'at, prest'ameɾok kaβr'ianan awrk'itua, di'ana e'iʂtaɾia iɾ'uðikatuʂ.
Egile honek, argi eta garbi, aipatutako jainkoak aipatutako aurkikuntza arkeologikoetan sailkatzen ditu, hiru multzotan.
eɣ'iʎe 'onek, arɡ'i eta ɣ'arbi, ajp'atutako ʝ'ajnkoak ajp'atutako awrk'ikuntʂa ark'eoloɣikoetan sajlk'atʂen dit'u, 'iɾu multʂ'otan.
Sailkapen horri jarraiki, eta irakurtezinak diren inskripzioak kenduta, hogeita bosteraino dira behar bezala irakurtzeko modukoak, Elorzak horrela banatuta.
sajlk'apen 'ori ʝar'ajki, eta iɾ'akurteʂiɲak diɾ'en inskr'ipʂioak kend'uta, 'oɣejta βost'eɾaɲo ðiɾ'a βe'ar beʂ'ala iɾ'akurtʂeko moð'ukoak, el'orʂak 'orela βan'atuta.
Gurtza jainko eta jainkosak eta izen unibertsala.
ɡurtʂ'a ʝ'ajnko eta ʝ'ajnkosak eta iʂ'en un'iβertsala.
Kronologikoki, ordena honetan biltzen ditu : Jupiter Ujuekoa Augustoren garaikoa da.
kron'oloɣikoki, ord'ena 'onetam b'iltʂen dit'u: ɟup'iter uʝ'uekoa awɣ'ustoɾen ɡaɾ'ajkoa ð'a.
Hermes Sarasokoa eta Tuterakoa IruA plus minus ekoa, flabia garaira.
'ermes aɾasokoa eta tut'eɾakoa iɾ'ua pl'us min'us ek'oa, flaβ'ia ɣaɾ'ajɾa.
Jupiter de Aibar eta Ninfas de Leire seberoen garaira.
ɟup'iter d'e ajβ'ar eta ninf'as d'e lejɾ'e seβ'eɾoen ɡaɾ'ajɾa.
Arellanoko Jupiter Apeninorena, hirugarren mendearen bigarren erdialdean.
aɾ'eʎanoko ʝup'iter ap'eniɲoɾena, 'iɾuɣarem mend'eaɾem biɣ'aren erd'ialdean.
Jupiter eslabakoa, Marte Monteagudokoa, Ninfas eta Lares de Cabrianakoa.
ɟup'iter esl'aβakoa, m'arte mont'eaɣuðokoa, ninf'as eta laɾ'es d'e kaβr'ianakoa.
San Pelaioko Bide Larrena, laugarren mendearen amaieran, edo ube mendearen hasieran, Guardiako Lar quadribiena, laugarren mendearen bigarren erdian.
s'am pel'aʝoko βið'e lar'ena, lawɣ'arem mend'eaɾen am'aʝeɾan, eðo uβ'e mend'eaɾen 'asieɾan, ɡu'ardiako l'ar ku'aðriβiena, lawɣ'arem mend'eaɾem biɣ'aren erd'ian.
Kultu unibertsala baina tokiko izena duten jainkojainkosak.
kult'u un'iβertsala βaɲa t'okiko iʂ'ena ðut'en ɟ'ajnkoʝajnkosak.
Hauek dira Elorzak aztertzen dituen zazpiak.
awek diɾ'a el'orʂak aʂt'ertʂen dit'uen ʂ'aʂpiak.
Jainko hauek guztiak multzo zabalago batean integratu beharko lirateke, akitaniar eskualdekoak barne, non euskal zaporerik handiena dutenak ugari diren. Izan ere, zapore unibertsal eta latindar zaporekoez gain, gainerakoak Garona eta Pirinioen arteko eremu trinkoan daude, euskal herri handi baten lekukotza gisa, ondore...
ɟ'ajnko awek ɡuʂt'iak multʂ'o ʂaβ'alaɣo βat'ean int'eɣratu βe'arko liɾ'ateke, ak'itaniar esk'ualdekoak barn'e, n'on ewsk'al ʂap'oɾeɾik 'andiena ðut'enak uɣ'aɾi ðiɾ'en. iʂ'an eɾ'e, ʂap'oɾe un'iβertsal eta lat'indar ʂap'oɾekoeʂ ɡ'ajn, ɡaɲ'eɾakoak ɡaɾ'ona eta piɾ'inioen art'eko eɾ'emu trink'oan dawð'e, ewsk'al 'eri 'andi ...
Horietako lehena, estxultenek dioen bezala, Artizarreko lurmutur bat da, iparraldeko kostaldearen hasieran, non kostaldeak mendebaldera jotzen duen.
oɾietako le'ena, estʃ'ultenek di'oem beʂ'ala, art'iʂareko lurm'utur b'at d'a, ip'araldeko kost'aldeaɾen 'asieɾan, n'on kost'aldeak mend'eβaldeɾa ʝ'otʂen du'en.
estxulten jauna Hondarribian izan zen, Higer lurmuturrean indusketak egiten, Serapio Muxika eta OlagA laurden bat e eta Izaguirre jaunek lagunduta.
estʃ'ulten ɟawn'a 'ondariβian iʂ'an ʂen, 'iɣer lurm'uturean ind'usketak eɣ'iten, seɾ'apio muʃ'ika eta ol'aɣa lawrd'em bat 'e eta iʂ'aɣujre ʝawn'ek laɣ'unduta.
Nabigatzaileen patroia zen San Telmoko tenplu baten hondakinak aurkitu zituzten, eta haren azpian tenplu pagano zaharraren hondakin kiskaliak.
naβ'iɣatʂaʎeem patr'oʝa ʂ'en s'an telm'oko templ'u βat'en 'ondakiɲak awrk'itu ʂit'uʂten, eta 'aɾen aʂp'ian templ'u paɣ'ano ʂa'araɾen 'ondakin kisk'aliak.
Baina Santa Marinaren atxikimendua euskal mitologia tradizionalari lotuta dago.
baɲa sant'a maɾ'iɲaɾen atʃ'ikimendua ewsk'al m'itoloɣia trað'iʂionalaɾi lot'uta ðaɣ'o.
Kristautasunaren aurreko jainkosa da Epona.
krist'awtasunaɾen awr'eko ʝ'ajnkosa ð'a ep'ona.
Galia, Germania, Britanianjaink osa horren irudi ugari gorde da.
ɡal'ia, ɡerm'ania, brit'anianɟajnk os'a 'oren iɾ'uði uɣ'aɾi ɣ'orde ða.
Euskal Herrian, zaldizko irudi bat ageri da Markizko harpe batean.
ewsk'al 'erian, ʂald'iʂko iɾ'uði β'at aɣ'eɾi ða mark'iʂko 'arpe βat'ean.
Jainkosaren irudiak, Galia, Germania, Britania eta abarreko ehun eta hogei monumentutan baino gehiagotan kontserbatu dira, hiru eratara : apala, eseria eta zaldikoa.
ɟ'ajnkosaɾen iɾ'uðiak, ɡal'ia, ɡerm'ania, brit'ania eta aβ'areko e'un eta 'oɣej mon'umentutam baɲo ɣe'iaɣotan konts'erbatu ðiɾ'a, 'iɾu eɾ'ataɾa: ap'ala, es'eɾia eta ʂald'ikoa.