text
stringlengths
25
5.42k
phonemes
stringlengths
19
5.93k
hamaseigarren mendeko margolari ospetsuenak Frantzisko Mendieta bilbotarra eta Mexikoko eskolaren sortzaile izan zen Baltasar echabe zumaiarra dira.
'amasejɣarem mend'eko marɡ'olaɾi osp'etsuenak frantʂ'isko mend'ieta βilβ'otara eta meʃ'ikoko esk'olaɾen sortʂ'aʎe iʂ'an ʂem balt'asar etʃ'aβe ʂum'aʝara ðiɾ'a.
hemeretzigarren mendean, erromantizismoaren eraginpean, ohiturei eta historiako gaiei buruzko margolanak egin ziren batez ere.
'emeɾetʂiɣarem mend'ean, er'omantiʂismoaɾen eɾ'aɣimpean, o'ituɾej eta 'istoɾiako ɣaʝ'ej βuɾ'uʂko marɡ'olanak eɣ'in ʂiɾ'em bat'eʂ eɾ'e.
hemeretzigarren mendearen erdialdean euskal pinturaren historian garrantzi handia izan zuen margolaria Antonio Maria Lekuona izan zen, Euskal Herriko margolaritzaren aitzindaritzat hartzen dena.
'emeɾetʂiɣarem mend'eaɾen erd'ialdean ewsk'al pint'uɾaɾen 'istoɾian ɡar'antʂi 'andia iʂ'an ʂu'em marɡ'olaɾia ant'onio maɾ'ia l'ekuona iʂ'an ʂen, ewsk'al 'eriko marɡ'olaɾitʂaɾen ajtʂ'indaɾitʂat 'artʂen den'a.
Beste bi margolari bikainak Juan Barroeta eta Eduardo Zamacois izan ziren.
b'este β'i marɡ'olaɾi βik'aɲak xu'am bar'oeta eta eð'uardo ʂ'amakojs iʂ'an ʂiɾ'en.
Euskal margolari asko Parisa joan zen, eta hala, mende bukaeran Frantzian sortu zen inpresionismoaz kutsatu ziren.
ewsk'al marɡ'olaɾi 'asko paɾ'isa ʝ'oan ʂen, eta 'ala, mend'e βuk'aeɾan frantʂ'ian sort'u ʂen impr'esionismoaʂ kuts'atu ʂiɾ'en.
Euskal Herriko inpresionismoa Adolfo Guiard Larrauri bilbotarrarekin hasi eta sortzez asturiarra zen DarAo de Regoyosekin sendotu zen.
ewsk'al 'eriko impr'esionismoa að'olfo ɣuʝ'ard lar'awɾi βilβ'otaraɾekin asi eta sortʂ'eʂ ast'uɾiara ʂ'en daɾ'ao ð'e reɣ'oʝosekin send'otu ʂen.
faubismoak ere izan zuen gurean jarraitzailerik, Francisco Iturrino eta Juan echebarría adibidez.
fawβ'ismoak eɾ'e iʂ'an ʂu'en ɡuɾ'ean ɟar'ajtʂaʎeɾik, franθ'isko it'uriɲo eta xu'an etʃeβar'ia að'iβiðeʂ.
Bestalde, euskal herritar margolari batzuek Espainiako laurogeita hamazortziko belaunaldiko mugimendu intelektualarekin bat egin zuten ; horien artean, aipagarriena Ignacio Zuloaga izan zen.
bestalde, ewsk'al 'eritar marɡ'olaɾi βatʂ'uek esp'aɲiako lawɾ'oɣejta 'amaʂortʂiko βel'awnaldiko muɣ'imendu int'elektualaɾekim bat eɣ'in ʂut'en; oɾien art'ean, ajp'aɣariena iɣn'aθio ʂul'oaɣa iʂ'an ʂen.
Lehen joerako margolarien artean balentin Zubiaurre eta Ramon Zubiaurre anaiak daude.
le'en ɟo'eɾako marɡ'olaɾien art'eam bal'entin ʂuβ'iawre eta ram'on ʂuβ'iawre an'aʝak dawð'e.
Bigarren joera, errealismo sozialeko margolariak, Aurelio Arteta eta Julian Tellaetxe gailendu ziren.
biɣ'aren ɟo'eɾa, er'ealismo soʂ'ialeko marɡ'olaɾiak, awɾ'elio art'eta eta xul'ian teʎ'aetʃe ɣaʎ'endu ʂiɾ'en.
mila bederatziehun eta hogeita hamaseiko gerrak margolari askoren jarduna eta adierazpen askatasuna eten zituen.
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'amasejko ɣer'ak marɡ'olaɾi 'askoɾen ɟard'una eta að'ieɾaʂpen ask'atasuna 'eten ʂit'uen.
Hala ere, mila bederatziehun eta berrogeita batetik aurrera euskal artistek elkarteak eta pintore taldeak sortu zituzten beren lanbidea babesteko eta artea sustatzeko.
'ala eɾ'e, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta βat'etik 'awreɾa ewsk'al art'istek elk'arteak eta pint'oɾe t'aldeak sort'u ʂit'uʂtem beɾ'en lamb'iðea βaβ'esteko eta art'ea sust'atʂeko.
Urte horietan berrikuntza gutxi izan ziren, Jose MarAa uzelai bermeotarraren surrealismoa izan ezik. mila bederatziehun eta berrogeita bederatzian, Jorge Oteiza Euskal Herrira itzuli ondoren, hasi zen euskal artearen pizkundea, hura, Nestor basterrechéa, Eduardo Txillida eta Agustin Ibarrolarekin lehenbizi, eta handik ...
'urte oɾietam ber'ikuntʂa ɣ'utʃi iʂ'an ʂiɾ'en, xos'e maɾ'aa uʂ'elaj βerm'eotaraɾen sur'ealismoa iʂ'an eʂik. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta βeð'eɾatʂian, xorx'e ot'ejʂa ewsk'al 'eriɾa itʂ'uli ond'oɾen, asi ʂen ewsk'al art'eaɾem piʂk'undea, 'uɾa, nest'or basteretʃ'ea, eð'uardo tʃiʎ'iða eta aɣ'ustin iβ'arolaɾekin le'e...
Urte horietan artea herrira zabaltzeko eta euskal estetika bat sortzeko ahaleginak egin ziren. mila bederatziehun eta hirurogeian Euskal Eskola osatu zuten GAUR, EMEN, ORAIN eta DANOK taldeak sortu ziren Hego Euskal Herriko lau lurraldeetan.
'urte oɾietan art'ea 'eriɾa ʂaβ'altʂeko eta ewsk'al est'etika βat sortʂ'eko a'aleɣiɲak eɣ'in ʂiɾ'en. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣeʝan ewsk'al esk'ola os'atu ʂut'en ɡ'awr, em'en, oɾ'ajn eta ðan'ok t'aldeak sort'u ʂiɾ'en 'eɣo ewsk'al 'eriko l'aw lur'aldeetan.
Joerei dagokienez, informalismoa eta abstrakzioa nagusitu ziren.
ɟo'eɾej ðaɣ'okieneʂ, inf'ormalismoa eta abstr'akʂioa naɣ'usitu ʂiɾ'en.
hogeigarren mendearen bukaeran margolaritzak bizibizirik zirauen, eta izenen bat aipatzekotan, ezin ahantzi Gonzalo Txillida, Rosa balberde, Mari Puri Herrero, BegoA plus minusa Ameztoi eta AndrA ese Nagel margolarieskultorea.
'oɣejɣarem mend'eaɾem buk'aeɾam marɡ'olaɾitʂak b'iʂiβiʂiɾik ʂiɾ'awen, eta iʂ'enem bat ajp'atʂekotan, eʂ'in a'antʂi ɣonʂ'alo tʃiʎ'iða, ros'a βalβ'erde, maɾ'i puɾ'i 'ereɾo, beɣ'oa pl'us min'usa am'eʂtoj eta andr'a es'e naɣ'el marɡ'olaɾieskultoɾea.
Erdi Aroaren bukaeratik Barrokora arte, talentu handiko eskultore eta irudigile ugarik egin zuten lan Euskal Herriko elizetan eta, askoz gutxiago, eraikuntza zibiletan.
erd'i aɾ'oaɾem buk'aeɾatik bar'okoɾa art'e, tal'entu 'andiko esk'ultoɾe eta iɾ'uðiɣiʎe uɣ'aɾik eɣ'in ʂut'en l'an ewsk'al 'eriko el'iʂetan et'a, ask'oʂ ɡutʃ'iaɣo, eɾ'ajkuntʂa ʂiβ'iʎetan.
Joan Aiarakoa, Andres Araotz, Juan Antxeta, Martin Dez Liatzasolokoa, Lope Larreakoa edota Joan Bazkardo eskultoreek maila bikaina izan zuten, beste askorekin batean, hamaseigarren eta hamazazpigarren mendeetan.
ɟ'oan aʝ'aɾakoa, andr'es aɾ'aotʂ, xu'an antʃ'eta, mart'in d'eʂ li'atʂasolokoa, lop'e lar'eakoa eðota ʝ'oam baʂk'ardo esk'ultoɾeek m'aʎa βik'aɲa iʂ'an ʂut'en, b'este 'askoɾekim bat'ean, 'amasejɣaren eta 'amaʂaʂpiɣarem mend'eetan.
hamazortzigarren mendeko ekonomia eta gizarte krisi sakonak eta hemeretzigarren mendeko gerra egoera latzaren ezin eramanak hutsune sakona ekarri zuten Euskal Herriko arte alor guztietara eta aro barrokoan ugaldu ziren eskultoreek ez zuten jarraitzailerik izan ondorengo bi mendeetan.
'amaʂortʂiɣarem mend'eko ek'onomia eta ɣiʂ'arte kr'isi sak'onak eta 'emeɾetʂiɣarem mend'eko ɣer'a eɣ'oeɾa latʂ'aɾen eʂ'in eɾ'amanak 'utsune sak'ona ek'ari ʂut'en ewsk'al 'eriko art'e al'or ɡuʂt'ietaɾa eta aɾ'o βar'okoan uɣ'aldu ʂiɾ'en esk'ultoɾeek e tʂ'uten ɟar'ajtʂaʎeɾik iʂ'an ond'oɾenɡo β'i mend'eetan.
hemeretzigarren mendearen bukaeran eskultore belaunaldi berri bat azaldu zen Euskal Herrian, Bilbon bereziki, eta garrantzi berezia hartu zuen Bizkaiko hiriburuko Arte Ederretako Eskolak.
'emeɾetʂiɣarem mend'eaɾem buk'aeɾan esk'ultoɾe βel'awnaldi βer'i βat aʂ'aldu ʂen ewsk'al 'erian, b'ilβom beɾ'eʂiki, eta ɣar'antʂi βeɾ'eʂia 'artu ʂu'em biʂk'ajko 'iɾiβuɾuko art'e eð'eretako esk'olak.
Eskultura ez zen gehiago eraikuntzari bereziki atxikiriko artea, eta, harriaz gainera, beste gai batzuk erabiltzen hasi ziren, brontzea bereziki.
esk'ultuɾa e tʂ'en ɡ'eiaɣo eɾ'ajkuntʂaɾi βeɾ'eʂiki atʃ'ikiɾiko art'ea, et'a, 'ariaʂ ɡaɲ'eɾa, b'este ɣ'aj β'atʂuk eɾ'aβiltʂen 'asi ʂiɾ'en, brontʂ'ea βeɾ'eʂiki.
Horrez gainera, joera klasizistak eta errealistak nagusi ziren arren, sinbolismoak eta espresionismoak gero eta indar handiagoa hartu zuten Euskal Herriko estetika esparruan, Europan barrena artearen arloan mamitzen ari zen iraultza sakonaren fruitu.
'oreʂ ɡaɲ'eɾa, ɟo'eɾa klas'iʂistak eta er'ealistak naɣ'usi ʂiɾ'en ar'en, simb'olismoak eta espr'esionismoak ɡeɾ'o eta ind'ar 'andiaɣoa 'artu ʂut'en ewsk'al 'eriko est'etika esp'aruan, ewɾ'opam bar'ena art'eaɾen 'arloam mam'itʂen aɾ'i ʂ'en iɾ'awltʂa sak'onaɾen frujt'u.
Francisco Durrieu edo Durrio eta Nemesio Mogrobejo bilbotarrek zabaldu zuten bidea, eta de la Torre, Higinio Basterra, Fructuoso Orduna, Leon Barrenetxea, MoisA ese de Huerta eta beste zenbait eskultore jarraitu zitzaizkien.
franθ'isko ður'iew eðo ður'io eta nem'esio moɣr'oβeʝo βilβ'otarek ʂaβ'aldu ʂut'em bið'ea, eta kint'an d'e l'a tor'e, 'iɣiɲio βast'era, frukt'uoso 'orduna, le'om b'arenetʃea, mojs'a es'e ð'e 'uerta eta β'este ʂemb'ajt esk'ultoɾe ʝar'ajtu ʂitʂ'ajʂkien.
mila bederatziehun eta hogeita hamaseiko gerrak eten zuen artista askoren jarduna eta, gerra ondoren, zentzugabeko neurri estu batzuen barnean jardun behar izan zuten erbesterako bidea hartu ez zuten eskultoreek.
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'amasejko ɣer'ak 'eten ʂu'en art'ista 'askoɾen ɟard'una et'a, ɡer'a ond'oɾen, ʂentʂ'uɣaβeko n'ewri est'u βatʂ'uem barn'ean ɟard'um be'ar iʂ'an ʂut'en erb'esteɾako βið'ea 'artu 'e tʂut'en esk'ultoɾeek.
Irudigintzan ari izan ziren Julio Beobide eta Ricardo IA plus minus urria gerra aurreko urteetan helduak ziren eskultoreak.
iɾ'uðiɣintʂan aɾ'i iʂ'an ʂiɾ'en xul'io βe'oβiðe eta rik'ardo 'ia pl'us min'us ur'ia ɣer'a awr'eko 'urteetan elduak ʂiɾ'en esk'ultoɾeak.
Nolanahi ere, oso lan adierazkorrak egin zituen Beobidek.
nol'anai eɾ'e, os'o l'an að'ieɾaʂkorak eɣ'in ʂit'uem be'oβiðek.
Aipagarriak dira orobat Argentinan sortu eta Bilbon Basterra eta De la Torrerekin ikasi zuen Arturo Acebal Idigorasen zeramika polikromoak.
ajp'aɣariak diɾ'a oɾoβat arx'entinan sort'u eta β'ilβom bast'era eta ð'e l'a tor'eɾekin ik'asi ʂu'en art'uɾo aθ'eβal ið'iɣoɾasen ʂeɾ'amika pol'ikromoak.
Jose Manuel Alberdi azpeitiarraren lana, Euskal Herrian hain ezaguna ez den arren, oso lan garrantzitsua izan da.
xos'e man'uel alβ'erdi aʂp'ejtiaraɾen lan'a, ewsk'al 'erian 'ajn eʂ'aɣuna eʂ t'en ar'en, os'o l'an ɡar'antʂitsua iʂ'an da.
Hamabost urte zituela Ingalaterrara eraman zuten eta bertan egin zituen eskultura ikasketak, bere euskal sustraiak alde batera utzi gabe.
'amaβost 'urte ʂit'uela inɡ'alateraɾa eɾ'aman ʂut'en eta β'ertan eɣ'in ʂit'uen esk'ultuɾa ik'asketak, beɾ'e ewsk'al sustr'aʝak ald'e βat'eɾa 'utʂi ɣaβ'e.
Molde klasikoko lanak egin zituen hasieran eta, epstein edo jenri mur bezalako eskultoreen ildotik, sinbolismo abstraktoaren bidetik abiatu zen ondoren.
m'olde kl'asikoko lan'ak eɣ'in ʂit'uen 'asieɾan et'a, epst'ejn eðo ʝenr'i m'ur beʂ'alako esk'ultoɾeen 'ildotik, simb'olismo abstr'aktoaɾem bið'etik aβ'iatu ʂen ond'oɾen.
Jorge Oteizaren eskutik etorri zen benetako iraultza euskal eskulturaren eremura eta, oro har, euskal estetikaren mundura.
xorx'e ot'ejʂaɾen esk'utik et'ori ʂem ben'etako iɾ'awltʂa ewsk'al esk'ultuɾaɾen eɾ'emuɾa et'a, oɾ'o 'ar, ewsk'al est'etikaɾem mund'uɾa.
Eskultore handia izateaz gainera, teoriagile gisa ere garrantzi handia izan du Oteizak.
esk'ultoɾe 'andia iʂ'ateaʂ ɡaɲ'eɾa, te'oɾiaɣiʎe ɣ'isa eɾ'e ɣar'antʂi 'andia iʂ'an du ot'ejʂak.
Oteizaren planteamenduek berehalako oihartzuna izan zuten euskal artista gazteagoengan eta, oro har, Euskal Herriko arte mugimendu orotan.
ot'ejʂaɾem plant'eamenduek beɾ'ealako oj'artʂuna iʂ'an ʂut'en ewsk'al art'ista ɣaʂt'eaɣoenɡan et'a, oɾ'o 'ar, ewsk'al 'eriko art'e muɣ'imendu oɾ'otan.
Haren arrimuan gorpuztu zen Nestor basterrechéa, Remigio Mendiburu, bizente Larrea, Jose RamA ene Carrera, Agustin Ibarrola eta Ricardo Ugarte eskultore garrantzitsuen obra eta beste hainbat eta hainbat artistaren jardun apalagoa.
'aɾen ar'imuan ɡorp'uʂtu ʂen nest'or basteretʃ'ea, rem'iɣio mend'iβuɾu, biʂ'ente lar'ea, xos'e ram'a en'e kar'eɾa, aɣ'ustin iβ'arola eta rik'ardo uɣ'arte esk'ultoɾe ɣar'antʂitsuen oβr'a eta β'este ajmbat eta ajmbat art'istaɾen ɟard'un ap'alaɣoa.
Eduardo Txillida ere euskal artista ezaguna bihurtu zen nazioartean.
eð'uardo tʃiʎ'iða eɾ'e ewsk'al art'ista eʂ'aɣuna βi'urtu ʂen naʂ'ioartean.
Egungo eskulturan ere izen handiak daude : xabiér Santxotena, Cristina Iglesias, Koldobika Jauregi.
eɣ'unɡo esk'ultuɾan eɾ'e iʂ'en 'andiak dawð'e: ʃaβi'er santʃ'otena, krist'iɲa iɣl'esias, kold'oβika xawɾ'eɣi.
Bestela, Julian Gaiarre, Ainhoa Arteta eta Maria Bayo abeslariak mundu osoan dira ezagunak, bai eta Donostiako Orfeoia abesbatza ere.
bestela, xul'ian ɡaʝ'are, ajn'oa art'eta eta maɾ'ia βaʝ'o aβ'eslaɾiak mund'u os'oan diɾ'a eʂ'aɣunak, b'aj eta ðon'ostiako orf'eoʝa aβ'esbatʂa eɾ'e.
Arlo horretan, Juan Mari Beltran musikaria aditu handienetakoa da.
'arlo 'oretan, xu'am maɾ'i βeltr'am mus'ikaɾia að'itu 'andienetakoa ð'a.
Izan ere, Oiartzunen antolatu zuen Herri Musikaren Txokoa erreferentziazko tokia.
iʂ'an eɾ'e, oʝ'artʂunen ant'olatu ʂu'en 'eri mus'ikaɾen tʃ'okoa er'efeɾentʂiaʂko t'okia.
Musika tradizionalean hainbat instrumentu erabiltzen dira, hala nola alboka, panderoa, trikitia, txalaparta, txistua, txirula eta ttunttuna.
mus'ika trað'iʂionalean ajmbat istr'umentu eɾ'aβiltʂen diɾ'a, 'ala n'ola alβ'oka, pand'eɾoa, trik'itia, tʃal'aparta, tʃist'ua, tʃiɾ'ula eta cunc'una.
Folk musikan ere badira nahiko ezagunak diren taldeak, Oskorri eta Tapia eta Leturia kasu.
f'olk mus'ikan eɾ'e βað'iɾa na'iko eʂ'aɣunak diɾ'en t'aldeak, osk'ori eta tap'ia eta let'uɾia kas'u.
Azken urteetan gorakada nabarmena jaso du musika mota honek Kepa Junkera bezalako musikarien lana dela eta. mila bederatziehun eta hirurogeita hamarreko hamarkadan Ez Dok Amairu mugimenduari lotutako hainbat abeslari ere egon ziren, Mikel Laboa eta Benito Lertxundi kasu.
aʂk'en 'urteetan ɡoɾ'akaða naβ'armena ʝ'aso ðu mus'ika mot'a 'onek k'epa ʝunk'eɾa βeʂ'alako mus'ikaɾien lan'a ðel'a et'a. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amareko 'amarkaðan 'eʂ d'ok am'ajɾu muɣ'imenduaɾi lot'utako ajmbat aβ'eslaɾi eɾ'e eɣ'on ʂiɾ'en, mik'el laβ'oa eta βen'ito lertʃ'undi kas'u.
Musika garaikideari dagokionez, Euskal rok Erradikalak garrantzi handia izan zuen eta oraindik ere badu.
mus'ika ɣaɾ'ajkiðeaɾi ðaɣ'okioneʂ, ewsk'al r'ok er'aðikalak ɡar'antʂi 'andia iʂ'an ʂu'en eta oɾ'ajndik eɾ'e βað'u.
Musika estilo horretan, talde aipagarriak dira ABarricadaA ', AEskorbutoA ', AHertzainakA ', AKortatuA ', ALa Polla erre e ze o erre de ese a'eta ARIPA ', besteak beste.
mus'ika est'ilo 'oretan, t'alde ajp'aɣariak diɾ'a aβ'arikaðaa', a'eskorbutoa', a'ertʂaɲaka', ak'ortatua', ala poʎ'a er'e 'e ʂe 'o er'e ð'e es'e 'a' eta aɾ'ipa', β'esteak b'este.
Denboran geroagokoak eta estiloz zabalagoak dira ABerri TxarrakA ', ABetagarriA ', AKuraiaA ', Fermin Muguruza bera, ANegu GorriakA'eta AZea eme a i grekoa ese a '.
d'emboɾan ɡeɾ'oaɣokoak eta est'iloʂ ʂaβ'alaɣoak diɾ'a aβ'eri tʃ'araka', aβ'etaɣaria', ak'uɾaʝaa', ferm'im muɣ'uɾuʂa β'eɾa, an'eɣu ɣor'iaka' eta aʂ'ea em'e 'a 'i ɣrek'oa es'e 'a'.
mila laurehun eta laurogeita hamalaugarren urteko estreinako aipamenetik, Europa osoan bezala, euskal antzerkigintza Kristautasunari estu lotuta ibili zen, eta bereziki landu ziren Eguberriaren eta Aste Santuaren gaiak.
miʎ'a lawɾ'eun eta lawɾ'oɣejta 'amalawɣaren urt'eko estr'eɲako ajp'amenetik, ewɾ'opa os'oam beʂ'ala, ewsk'al antʂ'erkiɣintʂa krist'awtasunaɾi est'u lot'uta iβ'iʎi ʂ'en, eta βeɾ'eʂiki land'u ʂiɾ'en eɣ'uβeriaɾen eta ast'e sant'uaɾen ɡaʝ'ak.
Euskal antzerkigintza hamazortzigarren mendean hasi zen kristau mundutik aldentzen ; Ilustrazio garaia zen, eta Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak eta elkarte haren sortzaile Frantzisko xabiér Munibek bultzada handia eman zioten euskal antzerkigintzari.
ewsk'al antʂ'erkiɣintʂa 'amaʂortʂiɣarem mend'ean asi ʂen krist'aw mund'utik ald'entʂen; il'ustraʂio ɣaɾ'aʝa ʂ'en, eta ewsk'aleriaɾen að'iskiðeen elk'arteak eta elk'arte 'aɾen sortʂ'aʎe frantʂ'isko ʃaβi'er mun'iβek bultʂ'aða 'andia em'an ʂi'oten ewsk'al antʂ'erkiɣintʂaɾi.
Hala ere, hemeretzigarren mende arte ez zen osatuko aldentze hori.
'ala eɾ'e, 'emeɾetʂiɣarem mend'e art'e e tʂ'en os'atuko ald'entʂe oɾi.
Euskal Herriko zineman erdaraz egiten da gehienbat.
ewsk'al 'eriko ʂin'eman 'erdaɾaʂ eɣ'iten da ɣe'iembat.
Euskarazko filmak gutxi dira, eta gehienak haurrentzat eginak.
'ewskaɾaʂko film'ak ɡ'utʃi ðiɾ'a, eta ɣe'ienak awrentʂat eɣ'iɲak.
Azken urteotan, AAupa Etxebeste! A ', AKutsidazu bidea, IxabelA ', AEutsi! A ', ALoreakA ', AHandiaA'eta AErrementariA'izan dira euskal filme luze aipagarrienetakoak.
aʂk'en 'urteotan, a'awpa etʃ'eβeste! 'a', ak'utsiðaʂu βið'ea, iʃ'aβela', a'ewtsi! 'a', al'oɾeaka', a'andiaa' eta a'erementaɾia' iʂ'an diɾ'a ewsk'al film'e luʂ'e ajp'aɣarienetakoak.
Euskal Herriko zuzendarien artean, ezagunak dira Montxo Armendariz, Juanma Bajo Ulloa, Alex de la Iglesia, Julio Medem, Imanol Uribe, yon GaraA plus minus o, Jose Maria Goenaga eta Aitor arrégi besteak beste.
ewsk'al 'eriko ʂuʂ'endaɾien art'ean, eʂ'aɣunak diɾ'a montʃ'o arm'endaɾiʂ, xu'amma βax'o uʎ'oa, al'eʃ d'e l'a iɣl'esia, xul'io með'em, im'anol uɾ'iβe, ɟ'on ɡaɾ'aa pl'us min'us 'o, xos'e maɾ'ia ɣo'enaɣa eta ajt'or ar'eɣi β'esteak b'este.
Euskal Herria munduko hainbat bazterretan famatua da Euskal Herrian sortutako pilota jokoa, batez ere zesta punta bertsioan.
ewsk'al 'eria mund'uko ajmbat baʂt'eretan fam'atua ð'a ewsk'al 'erian sort'utako pil'ota ʝok'oa, bat'eʂ eɾ'e ʂest'a p'unta βerts'ioan.
Frontoi ugari daude pilotan aritzeko eta hainbat enpresek kudeatzen dute, gaur egun, pilota profesionala.
front'oj uɣ'aɾi ðawð'e pil'otan aɾ'itʂeko eta ajmbat empr'esek kuð'eatʂen dut'e, ɡ'awr eɣ'un, pil'ota prof'esionala.
Herri kirolak abeltzaintza, nekazaritza, arrantza eta artisautza jardueretan oinarriturik Euskal Herrian antzinatik jokatu izan diren kirolak dira.
'eri kiɾ'olak aβ'eltʂajntʂa, nek'aʂaɾitʂa, ar'antʂa eta art'isawtʂa ʝard'ueɾetan oɲ'arituɾik ewsk'al 'erian antʂ'iɲatik ɟok'atu iʂ'an diɾ'en kiɾ'olak diɾ'a.
Herri kirolen jatorria, izan ere, garai bateko lan jarduerak aisialdira bideratzea izan da.
'eri kiɾ'olen ɟat'oria, iʂ'an eɾ'e, ɡaɾ'aj βat'eko l'an ɟard'ueɾak ajs'ialdiɾa βið'eɾatʂea iʂ'an da.
Abeltzain, nekazari, arrantzale nahiz artisauek ogibidez egin behar zituen lanak kirol bilakatu dira denborarekin, indartsuago, bizkorrago, trebeago. nor zen erakutsi nahian.
aβ'eltʂajn, nek'aʂaɾi, ar'antʂale n'aiʂ art'isawek oɣ'iβiðeʂ eɣ'im be'ar ʂit'uen lan'ak kiɾ'ol βiʎ'akatu ðiɾ'a ð'emboɾaɾekin, ind'artsuaɣo, biʂk'oraɣo, treβ'eaɣo. n'or ʂ'en eɾ'akutsi na'ian.
Halakoak ditugu aizkora proba, traineru estropadak, harri zulaketa, sokatira edo harri jasotzea.
'alakoak dit'uɣu ajʂk'oɾa proβ'a, tra'ineɾu estr'opaðak, 'ari ʂul'aketa, s'okatiɾa eðo 'ari ʝas'otʂea.
Hainbat herri kirol konbinatzen dituzten frogak ere badira, Zazpi Herrialdeen Arteko Txapelketa eta Euskal pentatloia adibidez.
ajmbat 'eri kiɾ'ol komb'iɲatʂen dit'uʂten fr'oɣak eɾ'e βað'iɾa, ʂ'aʂpi 'erialdeen art'eko tʃap'elketa eta ewsk'al pent'atloʝa að'iβiðeʂ.
Txirrindularitzan, golfean eta Joko Olinpikoetan ere kirolari nabarmenak izan dira euskaldunen artean.
tʃir'indulaɾitʂan, ɡolf'ean eta ʝ'oko ol'impikoetan eɾ'e kiɾ'olaɾi naβ'armenak iʂ'an diɾ'a ewsk'aldunen art'ean.
Euskal Herrian badago mugimendua selekzio ofizialak izateko nazioarteko lehiaketetan. Batez ere futbolean nabaritu da azken urteetan Euskal Herriko selekzioaren aldeko lana, baina beste kirol batzuetan Euskal Herriak selekzio ofiziala du, hala nola segalaritzan edo wuxukunfuan.
ewsk'al 'eriam bað'aɣo muɣ'imendua sel'ekʂio of'iʂialak iʂ'ateko naʂ'ioarteko le'iaketetan. bat'eʂ eɾ'e futb'olean naβ'aɾitu ða aʂk'en 'urteetan ewsk'al 'eriko sel'ekʂioaɾen ald'eko lan'a, baɲa β'este kiɾ'ol βatʂ'uetan ewsk'al 'eriak sel'ekʂio of'iʂiala ð'u, 'ala n'ola seɣ'alaɾitʂan eðo u'uʃukunfuan.
Euskal Herria ezaguna da bere gastronomia dela eta.
ewsk'al 'eria eʂ'aɣuna ð'a βeɾ'e ɣastr'onomia ðel'a et'a.
Restaurant aldizkariak bi mila eta zortziko munduko berrogeita hamar jatetxe onenen eginiko zerrendan, lau jatetxe euskaldun agertu ziren : Mugaritz, Arzak, Martin Berasategi eta Etxebarri erretegia.
rest'awɾant ald'iʂkaɾiak b'i miʎ'a eta ʂortʂ'iko mund'uko βer'oɣejta 'amar ʝat'etʃe on'enen eɣ'iɲiko ʂer'endan, l'aw ʝat'etʃe ewsk'aldun aɣ'ertu ʂiɾ'en: m'uɣaɾitʂ, arʂ'ak, mart'im b'eɾasateɣi eta etʃ'eβari er'eteɣia.
Euskal Herrian sei ardo izendapen berezi daude eta horietako bat, Nafarroako Ardoa, bost azpizonaldetan banatzen da.
ewsk'al 'erian s'ej ard'o iʂ'endapem beɾ'eʂi ðawð'e eta oɾietako βat, naf'aroako ard'oa, b'ost aʂp'iʂonaldetam b'anatʂen d'a.
Araban Errioxako Ardoa eta Arabako Txakolina ekoizten dira.
aɾ'aβan er'ioʃako ard'oa eta aɾ'aβako tʃak'oliɲa ek'ojʂten diɾ'a.
Bizkaian Bizkaiko Txakolina eta Gipuzkoan Getariako Txakolina.
biʂk'aʝam biʂk'ajko tʃak'oliɲa eta ɣip'uʂkoan ɡet'aɾiako tʃak'oliɲa.
Nafarroa Beherean Irulegiko Arnoa ekoizten da eta Nafarroa Garaian Errioxako Ardoa egiteaz gain Nafarroako Ardoaren bost eskualdeak daude.
naf'aroa βe'eɾean iɾ'uleɣiko arn'oa ek'ojʂten da eta naf'aroa ɣaɾ'aʝan er'ioʃako ard'oa eɣ'iteaʂ ɡ'ajn naf'aroako ard'oaɾem b'ost esk'ualdeak dawð'e.
Euskarazkoen artean, euskal telebista bat da lurralde osoan zabalduta dagoen telebista bakarra, eta tokian tokiko beste kate batzuk ere badaude. Irrati kateei dagokienez, Euskadi Irratia, Gaztea, Gure Irratia, Bizkaia Irratia eta Euskalerria irratia ditugu.
'ewskaɾaʂkoen art'ean, ewsk'al tel'eβista βat d'a lur'alde os'oan ʂaβ'alduta ðaɣ'oen tel'eβista β'akara, eta t'okian t'okiko β'este kat'e β'atʂuk eɾ'e βað'awðe. ir'ati kat'eej ðaɣ'okieneʂ, ewsk'aði ir'atia, ɡaʂt'ea, ɡuɾ'e ir'atia, biʂk'aʝa ir'atia eta ewsk'aleria ir'atia ðit'uɣu.
Gaztelaniazko telebista nagusiak Telecinco, Antena hiru, te e ele e uve i ese i a ene EspaA plus minus ola, Cuatro, La Sexta eta euskal telebista bi dira.
ɡaʂt'elaniaʂko tel'eβista naɣ'usiak tel'eθinko, ant'ena 'iɾu, t'e 'e el'e 'e uβ'e 'i es'e 'i 'a en'e esp'aa pl'us min'us ol'a, ku'atro, l'a seʃt'a eta ewsk'al tel'eβista β'i ðiɾ'a.
Radio Euskadi eta Radio bitoria gaztelania hutsezko irratiak dira ; Herri Irratia elebiduna eta Info zazpi hirueleduna.
r'aðio ewsk'aði eta r'aðio βit'oɾia ɣaʂt'elania 'utseʂko ir'atiak diɾ'a; 'eri ir'atia el'eβiðuna eta inf'o ʂ'aʂpi 'iɾueleðuna.
te efe bat, France bi, France hiru, France bost, eme sei eta Arte frantsesezkoak dira.
t'e ef'e βat, franθ'e β'i, franθ'e 'iɾu, franθ'e β'ost, em'e s'ej eta art'e frants'eseʂkoak diɾ'a.
Euskal mitologia Euskal Herriko lurraldeetako mitoen multzoa da. Bertan nahasturik antzematen dira eragin kristau zein paganoak.
ewsk'al m'itoloɣia ewsk'al 'eriko lur'aldeetako m'itoem multʂ'oa ð'a. b'ertan na'astuɾik antʂ'ematen diɾ'a eɾ'aɣin krist'aw ʂ'ejm paɣ'anoak.
Gainerako herri eta kulturen antzera euskal mitologia alegiazko kontakizun, antzinako balizko jainko edo heroien egintzetan edo egiazko gertaeretan oinarritzen da, gehienetan, izadiaren indarren edo giza izaeraren alderdien oihartzuna dakarrena.
ɡaɲ'eɾako 'eri eta kult'uɾen antʂ'eɾa ewsk'al m'itoloɣia al'eɣiaʂko kont'akiʂun, antʂ'iɲako βal'iʂko ʝ'ajnko eðo 'eɾoʝen eɣ'intʂetan eðo eɣ'iaʂko ɣert'aeɾetan oɲ'aritʂen da, ɡe'ienetan, iʂ'aðiaɾen ind'aren eðo ɣiʂ'a iʂ'aeɾaɾen ald'erdien oj'artʂuna ðak'arena.
Kondaira sinbolikoa, munduaren hasierako edo denbora historikotik kanpoko gertakari harrigarriren baten berri ematen du askotan.
kond'ajɾa simb'olikoa, mund'uaɾen 'asieɾako eðo ð'emboɾa 'istoɾikotik kamp'oko ɣert'akaɾi 'ariɣariɾem bat'em ber'i em'aten du ask'otan.
Antzinako jainko edo heroien ekintzetan edo egiazko gertaeretan oinarritzen dira alegiazko kontakizunak, jatorri ezezagunekoak eta herri baten tradiziozko pentsamendu kolektiboaren osagai direnak, naturaren indarrari edo giza izaeraren zenbait alderdiri buruzko ikuspegia eta sinesteak islatzen ditu.
antʂ'iɲako ʝ'ajnko eðo 'eɾoʝen ek'intʂetan eðo eɣ'iaʂko ɣert'aeɾetan oɲ'aritʂen diɾ'a al'eɣiaʂko kont'akiʂunak, ɟat'ori eʂ'eʂaɣunekoak eta 'eri βat'en trað'iʂioʂko pents'amendu kol'ektiβoaɾen os'aɣaj ðiɾ'enak, nat'uɾaɾen ind'araɾi eðo ɣiʂ'a iʂ'aeɾaɾen ʂemb'ajt ald'erdiɾi βuɾ'uʂko ik'uspeɣia eta sin'esteak isl'atʂen dit...
Mitok sailka daitezke kondairaren esanahia edo berez duten mezuaren arabera : batzuk kosmosa edo lurraz kanpoko gaia dute, eta besteak, berriz, lurtarrak dira.
m'itok sajlk'a ðajt'eʂke kond'ajɾaɾen es'anaia eðo βeɾ'eʂ dut'em m'eʂuaɾen aɾ'aβeɾa: b'atʂuk kosm'osa eðo lur'aʂ kamp'oko ɣaʝ'a ðut'e, eta β'esteak, ber'iʂ, lurt'arak diɾ'a.
Oinarrizko kontzepzio metafisikoa bere horretan mantendu duten ohitura askotan ere Bibliako pertsonaien izen ordezkatzea ematen da : udako solstizioa berdin Donibane jaia, jentilarri berdin Sansonarri, Salomon eta abar.
oɲ'ariʂko kontʂ'epʂio met'afisikoa βeɾ'e 'oretam mant'endu ðut'en o'ituɾa ask'otan eɾ'e βiβl'iako perts'onaʝen iʂ'en ord'eʂkatʂea em'aten da: uð'ako solst'iʂioa βerd'in don'iβane ʝaʝ'a, ɟent'iʎari βerd'in sans'onari, sal'omon eta aβ'ar.
Euskal Herriko mitologiako pertsonaien, jainkojainkosen, kondairen, sinesmenen eta abarren corpusa oso zabala da.
ewsk'al 'eriko m'itoloɣiako perts'onaʝen, ɟ'ajnkoʝajnkosen, kond'ajɾen, siɲ'esmenen eta aβ'aren korp'usa os'o ʂaβ'ala ð'a.
Agian munduan gehien ezagutzen diren euskaldunak Jesusen Lagundiaren historiari lotutako izen batzuk izango dira : Inazio Loiolakoa, Frantzisko Xabierkoa, Pedro Arrupe, yon Sobrino, Inazio Ellakuria.
aɣ'iam mund'uan ɡe'ien eʂ'aɣutʂen diɾ'en ewsk'aldunak xes'usen laɣ'undiaɾen 'istoɾiaɾi lot'utako iʂ'em b'atʂuk iʂ'anɡo ðiɾ'a: iɲ'aʂio loʝ'olakoa, frantʂ'isko ʃaβ'ierkoa, p'eðro ar'upe, ɟ'on soβr'iɲo, iɲ'aʂio eʎ'akuɾia.
hogeigarren mendearen azken hamarkadetan katolizismoak atzera egin zuen eta hogeita batgarren mendean iraganeko kontutzat jotzen da euskaldun berdin fededun ekuazioa.
'oɣejɣarem mend'eaɾen aʂk'en 'amarkaðetan kat'oliʂismoak atʂ'eɾa eɣ'in ʂu'en eta 'oɣejta βatɡ'arem mend'ean iɾ'aɣaneko k'ontutʂat ɟ'otʂen da ewsk'aldum berd'in feð'eðun ek'uaʂioa.
Onomastikaren arloan, aipagarria da euskal toponimia eta antroponimiaren arteko loturak, emakumezkoen izenen artean lurraldez lurralde hainbat adibide ditugularik.
on'omastikaɾen 'arloan, ajp'aɣaria ð'a ewsk'al top'onimia eta antr'oponimiaɾen art'eko lot'uɾak, em'akumeʂkoen iʂ'enen art'ean lur'aldeʂ lur'alde ajmbat að'iβiðe ðit'uɣulaɾik.
Nafarroa da herrialderik emankorrena esparru honetan, Leire, irache, Idoia, Alaitz, Nagore, Saioa, uxue, Eunate, Irantzu, pui eta Orreaga izenekin.
naf'aroa ð'a 'erialdeɾik em'ankorena esp'aru 'onetan, lejɾ'e, iɾ'atʃe, ið'oʝa, al'ajtʂ, naɣ'oɾe, s'aʝoa, uʃ'ue, ewn'ate, iɾ'antʂu, p'uj eta or'eaɣa iʂ'enekin.
Ipar Euskal Herrikoak ditugu, bertzela, Ainhoa eta Garazi arrakastatsuak, eta Nafarroarekin batera Irati eta Zuberoa elkar banatzen ditu.
ip'ar ewsk'al 'erikoak dit'uɣu, bertʂ'ela, ajn'oa eta ɣaɾ'aʂi ar'akastatsuak, eta naf'aroaɾekim bat'eɾa iɾ'ati eta ʂuβ'eɾoa elk'ar b'anatʂen dit'u.
Gipuzkoa ere emankorra da toponimoetatik etorritako izenei dagokienez eta arantza, itzíar, olatz, Dorleta, AloA plus minusa eta larraitz eman dizkigu.
ɡip'uʂkoa eɾ'e em'ankora ð'a top'onimoetatik et'oritako iʂ'enej ðaɣ'okieneʂ eta aɾ'antʂa, itʂ'iar, ol'atʂ, dorl'eta, al'oa pl'us min'usa eta lar'ajtʂ em'an diʂk'iɣu.
Azkenik, Bizkaiko BegoA plus minusa, Udiarraga eta Ziortza eta Arabako Estibalitz ditugu.
aʂk'enik, biʂk'ajko βeɣ'oa pl'us min'usa, uð'iaraɣa eta ʂi'ortʂa eta aɾ'aβako est'iβaliʂ dit'uɣu.
Santa Klara Donostiako badiaren erdian dagoen uharte malkartsu eta luzanga da, berrogeita zortzi metro garai eta laurehun metro luze.
sant'a klaɾ'a ðon'ostiako βað'iaɾen erd'ian daɣ'oen u'arte malk'artsu eta luʂ'anɡa ð'a, ber'oɣejta ʂortʂ'i m'etro ɣaɾ'aj eta lawɾ'eum m'etro luʂ'e.
Santa Klara uhartea Donostiako Udalaren jabetzako jabari publikoko ondasuna da.
sant'a klaɾ'a u'artea ðon'ostiako uð'alaɾen ɟaβ'etʂako ʝaβ'aɾi puβl'ikoko ond'asuna ð'a.
Gizakiaren eraginagatik, bertako landaredia dibertsifikatu egin da, eta orain espezie exotiko ugari bizi dira.
ɡiʂ'akiaɾen eɾ'aɣiɲaɣatik, bert'ako land'aɾeðia ðiβ'ertsifikatu eɣ'in d'a, eta oɾ'ajn esp'eʂie eʃ'otiko uɣ'aɾi β'iʂi ðiɾ'a.
Santa Klara uhartean abai eta milaka urtean uharte izandako Urgull mendian erea, isolamendu geografikoa dela eta, iberiar sugandilaren mota berezi eta endemiko bat dago, Donostiako iberiar sugandila edo Santa Klara uharteko sugandila deiturikoa, balio ekologiko handikoa.
sant'a klaɾ'a u'artean aβ'aj eta miʎ'aka urt'ean u'arte iʂ'andako urɡ'uʎ mend'ian eɾ'ea, is'olamendu ɣe'oɣrafikoa ðel'a et'a, iβ'eɾiar suɣ'andiʎaɾem mot'a βeɾ'eʂi eta end'emiko βat daɣ'o, don'ostiako iβ'eɾiar suɣ'andiʎa eðo sant'a klaɾ'a u'arteko suɣ'andiʎa ðejt'uɾikoa, bal'io ek'oloɣiko 'andikoa.
Txillardegiren liburuak zehatz dokumentatzen ditu uhartearen historiako hainbat pasarte, besteak beste, hauek.
tʃiʎ'ardeɣiɾen liβ'uɾuak ʂe'aʂ dok'umentatʂen dit'u u'arteaɾen 'istoɾiako ajmbat pas'arte, b'esteak b'este, awek.
Estatistikan, moda datumultzo batean gehienetan agertzen den balioa da.
est'atistikan, moð'a ðat'umultʂo βat'ean ɡe'ienetan aɣ'ertʂen dem bal'ioa ð'a.
Zehatzago, aldagai bakarreko datuetarako, maiztasun handieneko balioa da.
ʂe'atʂaɣo, ald'aɣaj β'akareko ðat'uetaɾako, majʂt'asun 'andieneko βal'ioa ð'a.
Probabilitate banaketa baterako ere kalkula daiteke eta orduan probabilitate handienez agertzen den balioa da.
proβ'aβilitate βan'aketa βat'eɾako eɾ'e kalk'ula ðajt'eke eta orduam proβ'aβilitate 'andieneʂ aɣ'ertʂen dem bal'ioa ð'a.
Batezbestekoa edo mediana bezala, zentro neurri gisa erabiltzen da, datuak balio bakar batez laburbiltzeko.
bat'eʂbestekoa eðo með'iana βeʂ'ala, ʂentr'o n'ewri ɣ'isa eɾ'aβiltʂen da, dat'uak bal'io β'akar bat'eʂ laβ'urbiltʂeko.
Moda, datuak taldekatzen direnean, pe eta ze pe formako tarte modala bi zatitan banatzen duen puntua da, non ze tartearen zabalera den eta.
moð'a, dat'uak tald'ekatʂen diɾ'enean, p'e eta ʂe p'e form'ako tart'e moð'ala β'i ʂ'atitam b'anatʂen du'em p'untua ð'a, n'on ʂe tart'eaɾen ʂaβ'aleɾa ð'en et'a.
Modutartearen maiztasun absolutua aurreko eta ondorengo tarteen maiztasun absolutuak, hurrenez hurren.
moð'utarteaɾem majʂt'asun abs'olutua awr'eko eta ond'oɾenɡo tart'eem majʂt'asun abs'olutuak, 'ureneʂ 'uren.
Datumultzo batean daturik errepikatzen ez denean, moda definituta ez dagoela esaten da.
dat'umultʂo βat'ean dat'uɾik er'epikatʂen 'eʂ den'ean, moð'a ðef'inituta eʂ t'aɣoela es'aten d'a.
Dena den, egoera hau aldagaiak balio ezberdin asko har ditzakeenean agertzen denez, egokiagoa da kasu hauetan datuak tartetan bildu eta moda maiztasun handiena duen tartean kokatzea, hurbilketa baten bitartez, atal honetan ikusten den bezala.
d'ena ð'en, eɣ'oeɾa 'aw ald'aɣaʝak bal'io eʂb'erdin 'asko 'ar ditʂ'akeenean aɣ'ertʂen den'eʂ, eɣ'okiaɣoa ð'a kas'u 'awetan dat'uak tart'etam b'ildu eta moð'a majʂt'asun 'andiena ðu'en tart'ean kok'atʂea, 'urbilketa βat'em bit'arteʂ, at'al 'onetan ik'usten dem beʂ'ala.
Datuak maiztasuntaula batean bilduta daudenean, modaren kalkulua berehalakoa da.
dat'uak majʂt'asuntawla βat'eam b'ilduta ðawð'enean, moð'aɾen kalk'ulua βeɾ'ealakoa ð'a.
Adibidez, ikasle hauen adinetarako moda zortzi urtekoa da.
að'iβiðeʂ, ik'asle 'awen að'iɲetaɾako moð'a ʂortʂ'i urt'ekoa ð'a.