text stringlengths 25 5.42k | phonemes stringlengths 19 5.93k |
|---|---|
Antzinako Grezia Mendebaldeko zibilizazioaren sortzailea izan zen. | antʂ'iɲako ɣreʂ'ia mend'eβaldeko ʂiβ'iliʂaʂioaɾen sortʂ'aʎea iʂ'an ʂen. |
Mendebaldeko demokraziak eta arrazionalismoa askotan egozten zaizkio Antzinako Greziari. | mend'eβaldeko ðem'okraʂiak eta ar'aʂionalismoa ask'otan eɣ'oʂten ʂajʂk'io antʂ'iɲako ɣreʂ'iaɾi. |
Greziako ideal politikoak hamazortzigarren mendeko filosofoek eta idealistek berraurkitu zituzten. | ɡreʂ'iako ið'eal pol'itikoak 'amaʂortʂiɣarem mend'eko fil'osofoek eta ið'ealistek ber'awrkitu ʂit'uʂten. |
Antzinako Greziaren ondare kulturala oso handia da : filosofia, humanismoa eta arrazionalismoa Aristoteles, Sokrates eta Platon ; historian, Herodoto eta Tuzidides ; bertso dramatiko eta narratiboan, Homeroren poema epikoak ; draman Sofokles eta Euripidesekin, medikuntzan Hipokrates eta Galenorekin ; eta zientzian Pita... | antʂ'iɲako ɣreʂ'iaɾen ond'aɾe kult'uɾala os'o 'andia ð'a: fil'osofia, 'umanismoa eta ar'aʂionalismoa aɾ'istoteles, sokr'ates eta plat'on; 'istoɾian, 'eɾoðoto eta tuʂ'iðiðes; b'ertso ðram'atiko eta nar'atiβoan, 'omeɾoɾem po'ema ep'ikoak; dram'an sof'okles eta 'ewɾipiðesekin, með'ikuntʂan 'ipokrates eta ɣal'enoɾekin; eta... |
Inperioa oraindik gehiago hedatu zen, Antonio Pio eta Marko Aurelio enperadoreen gobernupean, denbora luzez iparraldeko mugan zeuden germaniar, pikto eta eskoziarren aurka. | imp'eɾioa oɾ'ajndik ɡ'eiaɣo 'eðatu ʂen, ant'onio pi'o eta m'arko awɾ'elio emp'eɾaðoɾeen ɡoβ'ernupean, d'emboɾa luʂ'eʂ ip'araldeko m'uɣan ʂewð'en ɡerm'aniar, pikt'o eta esk'oʂiaren awrk'a. |
Inperioaren gainbehera hirugarren mendean hasi zen, bereziki mendebaldean. | imp'eɾioaɾen ɡajmb'eeɾa 'iɾuɣarem mend'ean asi ʂen, beɾ'eʂiki mend'eβaldean. |
Kristautasuna erlijio ofizial bakarra bilakatu zen hirurehun eta laurogeiean, eta hirurehun eta laurogeita hamaika hirurehun eta laurogeita hamabian Teodosiok paganismoa debekatu zuen. | krist'awtasuna erl'ixio of'iʂial β'akara βiʎ'akatu ʂen 'iɾuɾeun eta lawɾ'oɣeʝean, eta 'iɾuɾeun eta lawɾ'oɣejta 'amajka 'iɾuɾeun eta lawɾ'oɣejta 'amaβian te'oðosiok paɣ'anismoa ðeβ'ekatu ʂu'en. |
Autore batzuek Antzinaroa une horretan amaitzen dela uste dute ; alternatiba gisa, laurehun eta hirurogeita hamaseigarren urtean Mendebaldeko Erromako Inperioaren erorketan ezarri ohi da garaiaren amaiera gisa, bostehun eta hogeita bederatzian Atenasko Akademiaren itxieran edo Islamaren sorreran zazpigarren mendean. | awt'oɾe βatʂ'uek antʂ'iɲaɾoa un'e 'oretan am'ajtʂen del'a 'uste ðut'e; alt'ernatiβa ɣ'isa, lawɾ'eun eta 'iɾuɾoɣejta 'amasejɣaren urt'eam mend'eβaldeko er'omako imp'eɾioaɾen eɾ'orketan eʂ'ari o'i ð'a ɣaɾ'aʝaɾen am'aʝeɾa ɣ'isa, bost'eun eta 'oɣejta βeð'eɾatʂian at'enasko ak'aðemiaɾen itʃ'ieɾan eðo 'islamaɾen sor'eɾan ʂ'a... |
Erromako inperioa desagertzen joan zen mendebaldean, baina Erromatar tradizioak eta Erromako estatuak aurrera jarraitu zuen greziera hitz egiten zuen Ekialdeko Erromatar Inperioan, Bizantziar Inperio izenarekin. | er'omako imp'eɾioa ðes'aɣertʂen ɟo'an ʂ'em mend'eβaldean, baɲa er'omatar trað'iʂioak eta er'omako est'atuak 'awreɾa ʝar'ajtu ʂu'en ɡreʂ'ieɾa 'itʂ eɣ'iten ʂu'en ek'ialdeko er'omatar imp'eɾioan, biʂ'antʂiar imp'eɾio iʂ'enaɾekin. |
Bere existentziaren zatirik handienean, Bizantziar Inperioa izan zen Europako potentzia ekonomiko, kultural eta militarra. | beɾ'e eʃ'istentʂiaɾen ʂ'atiɾik 'andienean, biʂ'antʂiar imp'eɾioa iʂ'an ʂen ewɾ'opako pot'entʂia ek'onomiko, kult'uɾal eta mil'itara. |
Justiniano Iaak Konstantinoplan agindu zuen bere lehen urrezko aroan : Justinianoren Kodea ezarri zuen, gaur egungo legesistema askoren oinarria, Hagia Sophiaren eraikuntza ordaindu zuen eta Kristau eliza estatuaren kontrolpean ezarri zuen. | ɟust'iɲiano 'iaak kost'antiɲoplan aɣ'indu ʂu'em beɾ'e le'en ur'eʂko aɾ'oan: ɟust'iɲianoɾen koð'ea eʂ'ari ʂu'en, ɡ'awr eɣ'unɡo l'eɣesistema 'askoɾen oɲ'aria, 'aɣia sop'iaɾen eɾ'ajkuntʂa ord'ajndu ʂu'en eta krist'aw el'iʂa est'atuaɾen kontr'olpean eʂ'ari ʂu'en. |
zazpigarren mendetik aurrera Bizantziarrak eta euren mugakide zen Sasandar Inperioa asko ahuldu ziren, bereziki mendeetako BizantziarSasandar gerren ondorioz ; arabiar musulmanek ahultasun hori probestu zuten historikoki Erromatar lurraldea izan zen horretan sartzeko, Ekialde Hurbila, eta Ipar Afrikatik Anatoliarako bi... | ʂ'aʂpiɣarem mend'etik 'awreɾa βiʂ'antʂiarak eta ewɾ'em m'uɣakiðe ʂ'en sas'andar imp'eɾioa 'asko a'uldu ʂiɾ'en, beɾ'eʂiki mend'eetako βiʂ'antʂiarsasandar ɡer'en ond'oɾioʂ; aɾ'aβiar mus'ulmanek a'ultasun oɾi proβ'estu ʂut'en 'istoɾikoki er'omatar lur'aldea iʂ'an ʂen 'oretan sartʂ'eko, ek'ialde 'urbiʎa, eta ip'ar afr'ikat... |
uve i i eme e ene de e a erre e ene erdialdean musulmanek Persia konkistatu zuten, eta Islama Kaukasoan sartu zen. | uβ'e 'i 'i em'e 'e en'e ð'e 'e 'a er'e 'e en'e erd'ialdeam mus'ulmanek pers'ia konk'istatu ʂut'en, eta 'islama kawk'asoan sart'u ʂen. |
Hurrengo mendeetan musulmanek Zipre, Malta, Kreta, Sizilia eta Italiako hegoaldea konkistatu zuten. zazpiehun eta hamaika eta zazpiehun eta hogei bitartean Iberiar penintsula ia osoa musulmanen kontrolpean geratu zen, Asturias eta Euskal Herriko eremuak izan ezik. | 'urenɡo mend'eetam mus'ulmanek ʂipr'e, malt'a, kret'a, siʂ'ilia eta it'aliako 'eɣoaldea konk'istatu ʂut'en. ʂ'aʂpieun eta 'amajka eta ʂ'aʂpieun eta 'oɣej βitartean iβ'eɾiar pen'intsula 'ia os'oa mus'ulmanen kontr'olpean ɡeɾ'atu ʂen, ast'uɾias eta ewsk'al 'eriko eɾ'emuak iʂ'an eʂik. |
Lurralde hau, arabierazko AlAndalus izenpean, Omeiatar Kalifaherriaren parte bilakatu ziren. zazpiehun eta hamazazpian Konstantinoplako bigarren setioak ez zuen arrakastarik lortu, Omeiatar dinastia ahulduz eta prestigioa galaraziz. zazpiehun eta hogeita hamabian, Karlosek, Martel gero deituak, aurre egin zion omeiatar... | lur'alde 'aw, aɾ'aβieɾaʂko al'andalus iʂ'empean, om'eʝatar kal'ifaeriaɾem p'arte βiʎ'akatu ʂiɾ'en. ʂ'aʂpieun eta 'amaʂaʂpian kost'antiɲoplako βiɣ'aren set'ioak e tʂ'uen ar'akastaɾik lort'u, om'eʝatar din'astia a'ulduʂ eta prest'iɣioa ɣal'aɾaʂiʂ. ʂ'aʂpieun eta 'oɣejta 'amaβian, karl'osek, m'artel ɣeɾ'o ðejt'uak, 'awre e... |
ixa mendean, hala ere, herri migratzaile horiek geldiarazita edo finkatuta zeuden. | iʃ'a mend'ean, 'ala eɾ'e, 'eri miɣr'atʂaʎe 'oɾiek ɡeld'iaɾaʂita eðo fink'atuta ʂewð'en. |
Hiriak berriro garatu ziren Europa osoan zehar, eta populazioaren gorakadak ez zuen aurrekaririk. | 'iɾiak ber'iɾo ɣaɾ'atu ʂiɾ'en ewɾ'opa os'oan ʂe'ar, eta pop'ulaʂioaɾen ɡoɾ'akaðak e tʂ'uen awr'ekaɾiɾik. |
Ekialdean, musulmanen presiopean Bizantziar Inperioa gero eta ahulago zegoen. | ek'ialdean, mus'ulmanem pres'iopeam biʂ'antʂiar imp'eɾioa ɣeɾ'o eta a'ulaɣo ʂeɣ'oen. |
Azkenean, Lurralde Santuak eta Inperioa bera musulmanen indarraren azpian geratu ziren. | aʂk'enean, lur'alde sant'uak eta imp'eɾioa β'eɾa mus'ulmanen ind'araɾen aʂp'ian ɡeɾ'atu ʂiɾ'en. |
Martin Lutherrek hasitako Erreforma Protestanteari esker, Eliza Katolikoaren nagusitasuna kolokan jarri zen. Garai berri horri Pizkundea deitu zitzaion, Antzinateko jakinduria eta estetika berreskuratu zirelako. | mart'in lut'erek asitako er'eforma prot'estanteaɾi esk'er, el'iʂa kat'olikoaɾen naɣ'usitasuna kol'okan ɟar'i ʂen. ɡaɾ'aj βer'i 'ori piʂk'undea ðejt'u ʂitʂ'aʝon, antʂ'iɲateko ʝak'induɾia eta est'etika βer'eskuɾatu ʂiɾ'elako. |
Amerika mila laurehun eta laurogeita hamabian aurkitu zenetik, erresuma horiek saiatu ziren bere kontrolpean ahalik eta lurralde gehien ezartzen. | am'eɾika miʎ'a lawɾ'eun eta lawɾ'oɣejta 'amaβian awrk'itu ʂen'etik, er'esuma 'oɾiek saʝ'atu ʂiɾ'em beɾ'e kontr'olpean a'alik eta lur'alde ɣe'ien eʂ'artʂen. |
Afrika eta Asia ere europarren helburu militarra izan ziren. | afr'ika eta as'ia eɾ'e ewɾ'oparen 'elβuɾu mil'itara iʂ'an ʂiɾ'en. |
Europan barnan ere borrokak ohikoak izan ziren, hamaseigarren eta hamazazpigarren mendeetan erlijio kontuengatik batez ere. | ewɾ'opam b'arnan eɾ'e βor'okak o'ikoak iʂ'an ʂiɾ'en, 'amasejɣaren eta 'amaʂaʂpiɣarem mend'eetan erl'ixio k'ontuenɡatik bat'eʂ eɾ'e. |
Hogeita Hamar Urteko Gerra horietako garrantzitsuena izan zen. | 'oɣejta 'amar urt'eko ɣer'a oɾietako ɣar'antʂitsuena iʂ'an ʂen. |
Pixkanaka, besteak beste Rene Descartes eta Isaac Newtonen lanei esker, arrazionalismoa eta ilustrazioa zabaldu ziren, eta, garaiko egoera politikoa irauli zen. | piʃk'anaka, b'esteak b'este ren'e ðesk'artes eta is'aak newt'onen lan'ej esk'er, ar'aʂionalismoa eta il'ustraʂioa ʂaβ'aldu ʂiɾ'en, et'a, ɡaɾ'ajko eɣ'oeɾa pol'itikoa iɾ'awli ʂ'en. |
Lehendabiziko iraultza Ingalaterrakoa izan zen, baina, eraginengatik, askoz inportanteagoa Frantziakoa izan zen. | le'endaβiʂiko iɾ'awltʂa inɡ'alaterakoa iʂ'an ʂen, baɲ'a, eɾ'aɣiɲenɡatik, ask'oʂ imp'ortanteaɣoa frantʂ'iakoa iʂ'an ʂen. |
Batzeko ahalegin horien aurka, nazionalismoa sortu zen Europan hemeretzigarren mendean. Horren harira, Alemania eta Italia batu ziren, eta Balkanetan gatazkek etengabeak ziruditen, zenbait herrik independentzia aldarrikatzen baitzuten. Aldi berean, Erresuma Batuan sortutako Industria Iraultza iparraldeko Europan zehar ... | batʂ'eko a'aleɣin oɾien awrk'a, naʂ'ionalismoa sort'u ʂen ewɾ'opan 'emeɾetʂiɣarem mend'ean. 'oren 'aɾiɾa, al'emania eta it'alia βat'u ʂiɾ'en, eta βalk'anetan ɡat'aʂkek et'enɡaβeak ʂiɾ'uðiten, ʂemb'ajt 'erik ind'ependentʂia ald'arikatʂem bajtʂ'uten. ald'i βeɾ'ean, er'esuma βat'uan sort'utako ind'ustria iɾ'awltʂa ip'aral... |
Lehen Mundu Gerra latz horrek Europako inperioen amaiera ekarri zuen, baita Errusiar Iraultzaren eskutik munduko lehen estatu sozialistaren sorrera ere. | le'em mund'u ɣer'a l'atʂ 'orek ewɾ'opako imp'eɾioen am'aʝeɾa ek'ari ʂu'en, bajta er'usiar iɾ'awltʂaɾen esk'utik mund'uko le'en est'atu soʂ'ialistaɾen sor'eɾa eɾ'e. |
Alemaniaren porrotaren eta mila bederatziehun eta hogeita bederatziko krakaren ondorioz, Adolf Hitlerrek boterea eskuratu zuen Berlinen. | al'emaniaɾem por'otaɾen eta miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta βeð'eɾatʂiko krak'aɾen ond'oɾioʂ, að'olf 'itlerek bot'eɾea esk'uɾatu ʂu'em berl'iɲen. |
Benito musoliniren Italian bezala, faxismoa edo, behintzat, autoritarismoa, Europa osoan zehar zabaldu zen. | ben'ito mus'oliɲiɾen it'aliam beʂ'ala, faʃ'ismoa eð'o, beintʂat, awt'oɾitaɾismoa, ewɾ'opa os'oan ʂe'ar ʂaβ'aldu ʂen. |
Faxismoaren aurkako borroka Bigarren Mundu Gerra izan zen. | faʃ'ismoaɾen awrk'ako βor'oka βiɣ'arem mund'u ɣer'a iʂ'an ʂen. |
Orduko horren ondorioa Europa bi taldetan banantzea izan zen. | ord'uko 'oren ond'oɾioa ewɾ'opa β'i t'aldetam ban'antʂea iʂ'an ʂen. |
Nolanahi ere, Mendebaldeko Europan, horrenbeste elkarren kontrako borroken ondoren, batzeko prozesua hasi zen Europako Batasunaren inguruan. | nol'anai eɾ'e, mend'eβaldeko ewɾ'opan, 'orembeste elk'aren kontr'ako βor'oken ond'oɾen, batʂ'eko proʂ'esua asi ʂen ewɾ'opako βat'asunaɾen inɡ'uɾuan. |
Prozesu hau, komunismoaren erorketaren ostean, ekialdera ere zabaldu da, eta, gaur egun, hogeita zortzi estatuk osatzen dute. | proʂ'esu 'aw, kom'unismoaɾen eɾ'orketaɾen ost'ean, ek'ialdeɾa eɾ'e ʂaβ'aldu ða, et'a, ɡ'awr eɣ'un, 'oɣejta ʂortʂ'i est'atuk os'atʂen dut'e. |
Europak, munduko bigarren kontinenterik txikiena, hamar miloi bostehun eta hogeita hamar mila zazpiehun eta berrogeita hamaika ka eme a ber bi area du, hau da ehuneko zazpia. | ewɾ'opak, mund'uko βiɣ'aren kont'inenteɾik tʃik'iena, 'amar miʎ'oj βost'eun eta 'oɣejta 'amar miʎ'a ʂ'aʂpieun eta βer'oɣejta 'amajka k'a em'e 'a β'er b'i aɾ'ea ð'u, 'aw ð'a e'uneko ʂ'aʂpia. |
Orografiaren ikuspuntutik, kontinenterik lauena da, berrehun eta hogeita hamar metrotako altuerarekin. Europako mendirik altuenak Ekialdeko Europan bost mila seiehun eta berrogeita bi metrotako Elbrus eta bost mila berrehun eta lau metrotako kara dira eta Mendebaldeko Europan lau mila zortziehun eta zazpi metrotako Mon... | oɾ'oɣrafiaɾen ik'uspuntutik, kont'inenteɾik law'ena ð'a, ber'eun eta 'oɣejta 'amar m'etrotako alt'ueɾaɾekin. ewɾ'opako mend'iɾik alt'uenak ek'ialdeko ewɾ'opam b'os miʎ'a seʝ'eun eta βer'oɣejta β'i m'etrotako elβr'us eta β'os miʎ'a βer'eun eta l'aw m'etrotako kaɾ'a ðiɾ'a eta mend'eβaldeko ewɾ'opan l'aw miʎ'a ʂortʂ'ieun ... |
Europako golko eta itsaso nagusiak Bizkaiko golkoa, Ipar itsasoa, Itsaso Baltikoa, Mantxako itsasoa eta Mediterraneo itsasoa dira. | ewɾ'opako ɣolk'o eta its'aso naɣ'usiak biʂk'ajko ɣolk'oa, ip'ar its'asoa, its'aso βalt'ikoa, mantʃ'ako its'asoa eta með'iteraneo its'asoa ðiɾ'a. |
Bere artean zenbait itsasarte daude : Gibraltar, Dardaneloak, Bosforo, mesina eta Oresund itsasarteak dira. | beɾ'e art'ean ʂemb'ajt its'asarte ðawð'e: ɡiβr'altar, dard'aneloak, bosf'oɾo, mes'iɲa eta oɾ'esund its'asarteak diɾ'a. |
Kontinenteko penintsula nagusiak eskandinabia, Iberiar penintsula, Italia, Balkanak, Kola, Jutlandia eta Krimea dira. | kont'inenteko pen'intsula naɣ'usiak esk'andiɲaβia, iβ'eɾiar pen'intsula, it'alia, balk'anak, kol'a, ɟutl'andia eta krim'ea ðiɾ'a. |
Europako geologia aldakorra eta konplexua da, eta kontinente osoan dauden paisaien aniztasun handia sortzen du, Eskoziako Lur Garaietatik hasi eta Hungariako lautadetaraino. | ewɾ'opako ɣe'oloɣia ald'akora eta kompl'eʃua ð'a, eta kont'inente os'oan dawð'em pajs'aʝen an'iʂtasun 'andia s'ortʂen du, esk'oʂiako l'ur ɡaɾ'aʝetatik asi eta 'unɡaɾiako lawt'aðetaɾaɲo. |
Europako ezaugarririk esanguratsuena Europa hegoaldeko mendien eta iparraldean partzialki itsaspean Ingalaterratik Ural mendietaraino hedatzen den lautada zabalaren arteko dikotomia da. | ewɾ'opako eʂ'awɣariɾik es'anɡuɾatsuena ewɾ'opa 'eɣoaldeko mend'ien eta ip'araldeam partʂ'ialki its'aspean inɡ'alateratik uɾ'al mend'ietaɾaɲo 'eðatʂen den lawt'aða ʂaβ'alaɾen art'eko ðik'otomia ð'a. |
Bi esparru horiek Pirinioek eta AlpeakKarpatoak mendilerroek banatzen dituzte. | b'i esp'aru 'oɾiek piɾ'inioek eta alp'eakarpatoak mend'iʎeroek b'anatʂen dit'uʂte. |
Iparraldeko lautadak, mendebaldean, eskandinabiar mendiek eta britainiar uharteen zati menditsuek mugatzen dituzte. | ip'araldeko lawt'aðak, mend'eβaldean, esk'andiɲaβiar mend'iek eta βrit'ajniar u'arteen ʂ'ati mend'itsuek muɣ'atʂen dit'uʂte. |
Hegoaldeko eskualde menditsua Mediterraneo itsasoak eta Itsaso Beltzak mugatzen dute. | 'eɣoaldeko esk'ualde mend'itsua með'iteraneo its'asoak eta its'aso β'eltʂak muɣ'atʂen dut'e. |
Iparraldeko lautadetatik sartzen diren sakonera gutxiko ur masa nagusiak Itsaso Zeltikoa, Ipar Itsasoa, Itsaso Baltikoa eta Barentseko itsasoa dira. | ip'araldeko lawt'aðetatik s'artʂen diɾ'en sak'oneɾa ɣ'utʃiko 'ur mas'a naɣ'usiak its'aso ʂelt'ikoa, ip'ar its'asoa, its'aso βalt'ikoa eta βaɾ'entseko its'asoa ðiɾ'a. |
Plaken tektonikaren ikuspuntutik, Afrikako plaka Mediterraneoko arroan plaka euroasiarrerantz etengabe iparralderantz mugitzea da gaur egungo Europako eszenaren alderdirik nabarmenena. | plak'en tekt'onikaɾen ik'uspuntutik, afr'ikako plak'a með'iteraneoko ar'oam plak'a ewɾ'oasiareɾantʂ et'enɡaβe ip'araldeɾanʂ muɣ'itʂea ð'a ɣ'awr eɣ'unɡo ewɾ'opako esʂ'enaɾen ald'erdiɾik naβ'armenena. |
Afrikako plakak eragindako presioa da Pirinioen, Alpeen eta Karpatoen igoeraren arrazoi orokorra. | afr'ikako plak'ak eɾ'aɣindako pres'ioa ð'a piɾ'inioen, alp'een eta karp'atoen iɣ'oeɾaɾen ar'aʂoj oɾ'okora. |
Kareharriak eta beste sedimentu batzuk, Tetis itsasoko antzinako lurra, gorantz bultzatuak dira, eta, gaur egun, mendilerro hauen zati handi bat dira. | kaɾ'eariak eta β'este seð'imentu βatʂ'uk, tet'is its'asoko antʂ'iɲako lur'a, ɡoɾ'anʂ bultʂ'atuak diɾ'a, et'a, ɡ'awr eɣ'un, mend'iʎero 'awen ʂ'ati 'andi βat diɾ'a. |
Italiako hegoaldean, arkuaurreko arroa garatzen da itsaspean, bi plaken artean harrapatutako zati mediterraneo minikontinenteetako bat dena. | it'aliako 'eɣoaldean, ark'uawreko ar'oa ɣaɾ'atʂen da its'aspean, b'i plak'en art'ean 'arapatutako ʂ'ati með'iteraneo miɲ'ikontiɲenteetako βat d'ena. |
Lurrazalaren puzte honek, Italiako mendiak gorantz bultzatzen ditu, eta faila aktiboak eta sumendiak pizten ditu, Etna bezala. | lur'aʂalaɾem puʂt'e 'onek, it'aliako mend'iak ɡoɾ'anʂ bultʂ'atʂen dit'u, eta faʎ'a akt'iβoak eta sum'endiak p'iʂten dit'u, etn'a βeʂ'ala. |
Iberia, banandutako beste lursail unitate bat, biratu egin da, eta Europa osoaren aurka jarri da, plakek talka egin dutelako. | iβ'eɾia, ban'andutako β'este lurs'ajl un'itate βat, biɾ'atu eɣ'in d'a, eta ewɾ'opa os'oaɾen awrk'a ʝar'i ða, plak'ek t'alka eɣ'in dut'elako. |
Alpeetatik eta beste mendilerro batzuetatik iparralderantz mugituz, jarduera tektonikoa, neurri handi batean, Baltikoko kratoi egonkorrean desagertzen da. | alp'eetatik eta β'este mend'iʎero βatʂ'uetatik ip'araldeɾanʂ muɣ'ituʂ, ɟard'ueɾa tekt'onikoa, n'ewri 'andi βat'ean, balt'ikoko krat'oj eɣ'onkorean des'aɣertʂen da. |
Joera honen salbuespen bat puntu bero bat da, erdialdeko Alemaniaren azpiko mantutik altxatzen dena, jeseko bogelberg bezalako sumendien arduraduna izan dena eta, gaur egun, eskualdeko ur beroko iturriei eta lakuei beroa ematen diena. | ɟo'eɾa 'onen salβ'uespem b'at p'untu β'eɾo β'at d'a, erd'ialdeko al'emaniaɾen aʂp'iko mant'utik altʃ'atʂen den'a, ɟes'eko βoɣ'elβerɡ beʂ'alako sum'endien ard'uɾaðuna iʂ'an den'a et'a, ɡ'awr eɣ'un, esk'ualdeko 'ur b'eɾoko it'uriej eta lak'uej β'eɾoa em'aten di'ena. |
Saprolitoz egindako mantu meteorizatuak ohikoak dira Europan. Saprolitoaren osaera kaolinitikoa eta ferralitikoa izatetik grus izatera aldatzen da. Lehenengoak Mesozoikoan eta Zenozoiko goiztiarrean sortu ziren ; bigarrenak, berriz, Zenozoikoaren amaieran. Higatutako harriaren hondakinak, Finlandia eta Suedian laku uga... | sapr'olitoʂ eɣ'indako mant'u met'eoɾiʂatuak o'ikoak diɾ'a ewɾ'opan. sapr'olitoaɾen os'aeɾa ka'oliɲitikoa eta fer'alitikoa iʂ'atetik ɡr'us iʂ'ateɾa ald'atʂen da. le'enenɡoak mes'oʂojkoan eta ʂen'oʂojko ɣojʂt'iarean sort'u ʂiɾ'en; biɣ'arenak, ber'iʂ, ʂen'oʂojkoaɾen am'aʝeɾan. 'iɣatutako 'ariaɾen 'ondakiɲak, finl'andia et... |
hirurogeita hemeretzi europarrek lortu dute Literaturako Nobel Saria, tartean Harold Pinterrek, Elfriede Jelinekek, Imre Kerteszek, GA laurden bat ene te e erre grasek, Jose Saramagok, Wislawa eszinborskak, JeanPaul Sartrek, Winston Churchillek, Bertrand rusellek eta rudard Kiplingek. | 'iɾuɾoɣejta 'emeɾetʂi ewɾ'oparek lort'u ðut'e lit'eɾatuɾako noβ'el saɾ'ia, tart'ean 'aɾold pint'erek, elfr'ieðe ʝel'iɲekek, imr'e kert'esʂek, ɡ'a lawrd'em bat en'e t'e 'e er'e ɣras'ek, xos'e s'aɾamaɣok, ujsl'awa esʂ'imborskak, ɟe'ampawl sartr'ek, ujst'on tʃurtʃ'iʎek, bertr'and rus'eʎek eta ruð'ard kipl'inɡek. |
Europako erlijio garrantzitsuena kristautasuna da, Behe Erdi Aroko garaiatik. Hiru adar nagusi ditu : katolizismoa, protestantismoa eta eliza ortodoxoa. Protestanteak iparraldean kokatzen dira, ortodoxoak ekialdean eta katolizismoa hegoaldean eta mendebaldean. | ewɾ'opako erl'ixio ɣar'antʂitsuena krist'awtasuna ð'a, be'e erd'i aɾ'oko ɣaɾ'aʝatik. 'iɾu að'ar naɣ'usi ðit'u: kat'oliʂismoa, prot'estantismoa eta el'iʂa ort'oðoʃoa. prot'estanteak ip'araldean kok'atʂen diɾ'a, ort'oðoʃoak ek'ialdean eta kat'oliʂismoa 'eɣoaldean eta mend'eβaldean. |
Islama Balkanetan dago zerbait hedatuta, hamaseigarren eta hemeretzigarren mende bitartean Otomandar Inperioaren mende baitzeuden : Albanian, lehengo jugoslabian, Bulgarian eta Grezian. | 'islama βalk'anetan daɣ'o ʂerb'ajt 'eðatuta, 'amasejɣaren eta 'emeɾetʂiɣarem mend'e βitartean ot'omandar imp'eɾioaɾem mend'e βajtʂ'ewðen: alβ'anian, le'enɡo ʝuɣ'oslaβian, bulɣ'aɾian eta ɣreʂ'ian. |
Europako Errusiak kontinenteko komunitate musulmanik handiena dauka, bolga erdiko tartaroak eta Kaukasoko talde franko bere baitan edukita. | ewɾ'opako er'usiak kont'inenteko kom'unitate mus'ulmanik 'andiena ðawk'a, bolɣ'a erd'iko tart'aɾoak eta kawk'asoko t'alde frank'o βeɾ'e βajt'an eð'ukita. |
hogeigarren mendeko migrazioak direla medio, Mendebaldeko Europan ere gutxiengo nabarmena bilakatu dira musulmanak. | 'oɣejɣarem mend'eko miɣr'aʂioak diɾ'ela m'eðio, mend'eβaldeko ewɾ'opan eɾ'e ɣutʃ'ienɡo naβ'armena βiʎ'akatu ðiɾ'a mus'ulmanak. |
Juduek historia luzea daukate Europan, baina gutxiengoen erlijioa izanda. Gaur egun Frantzia da Europako herrialde bakarra non juduen populazioa ehuneko batera iristen den. Europako juduek bi adar nagusi dituzte : askenaziak eta sefardiak. Askenaziak zortzigarren mendean heldu ziren, eta sefardiak Iberiar penintsulan l... | ɟuð'uek 'istoɾia luʂ'ea ðawk'ate ewɾ'opan, baɲa ɣutʃ'ienɡoen erl'ixioa iʂ'anda. ɡ'awr eɣ'un frantʂ'ia ð'a ewɾ'opako 'erialde β'akara n'on ɟuð'uem pop'ulaʂioa e'uneko βat'eɾa iɾ'isten den. ewɾ'opako ʝuð'uek b'i að'ar naɣ'usi ðit'uʂte: ask'enaʂiak eta sef'ardiak. ask'enaʂiak ʂortʂ'iɣarem mend'ean eldu ʂiɾ'en, eta sef'ard... |
Garai modernoetan, sekularizazio zabala gertatu da, batik bat hemeretzigarren mendeko Frantzian eta hogeigarren mendeko herrialde komunistetan. | ɡaɾ'aj moð'ernoetan, s'ekulaɾiʂaʂio ʂaβ'ala ɣert'atu ða, bat'ik bat 'emeɾetʂiɣarem mend'eko frantʂ'ian eta 'oɣejɣarem mend'eko 'erialde kom'unistetan. |
Gaur egun, sinesmen erlijiosoen maila oso desberdina izan daiteke tokia zein den : Polonian ehuneko laurogeita hamabost da erlijiosoa, baina ehuneko hogei besterik ez Txekian. | ɡ'awr eɣ'un, siɲ'esmen erl'ixiosoem m'aʎa os'o ðesb'erdiɲa iʂ'an dajt'eke t'okia ʂ'ejn d'en: pol'onian e'uneko lawɾ'oɣejta 'amaβos d'a erl'ixiosoa, baɲa e'uneko 'oɣej β'esteɾik 'eʂ tʃek'ian. |
Batez beste, bi mila eta bosteko Eurobarometroak adierazi zuen europarren ehuneko berrogeita hamabik jainkoarengan sinesten zuela. | bat'eʂ b'este, b'i miʎ'a eta βost'eko ewɾ'oβaɾometroak að'ieɾaʂi ʂu'en ewɾ'oparen e'uneko βer'oɣejta 'amaβik ɟ'ajnkoaɾenɡan sin'esten ʂu'ela. |
Taula periodikoa elementu kimikoen antolaketa mota bat da. | tawl'a peɾ'ioðikoa el'ementu k'imikoen ant'olaketa mot'a βat d'a. |
Taularen forman nabarmen agertzen da antolamendua : bertan, elementu kimikoak beren atomo zenbakiaren, konfigurazio elektronikoaren eta propietate kimikoen arabera daude ordenaturik zazpi errenkada eta hemezortzi zutabetan. | tawl'aɾen form'an naβ'armen aɣ'ertʂen da ant'olamendua: b'ertan, el'ementu k'imikoak beɾ'en at'omo ʂemb'akiaɾen, konf'iɣuɾaʂio el'ektronikoaɾen eta prop'ietate k'imikoen aɾ'aβeɾa ðawð'e ord'enatuɾik ʂ'aʂpi er'enkaða eta 'emeʂortʂi ʂut'aβetan. |
Taula antolatzeko modu horrek antzekotasun periodikoak adierazten ditu ; adibidez, antzeko portaera duten elementu kimikoak zutabe berean daude kokaturik. | tawl'a ant'olatʂeko moð'u 'orek antʂ'ekotasum peɾ'ioðikoak að'ieɾaʂten dit'u; að'iβiðeʂ, antʂ'eko port'aeɾa ðut'en el'ementu k'imikoak ʂut'aβe βeɾ'ean dawð'e kok'atuɾik. |
Theodor benfeiren hitzetan, taula periodikoa Akimikaren bihotza daA ', eta haren garrantzia Akonparagarria da eboluzioaren teoriarekin edo lege fisiko klasikoarekinA '. | te'oðor benf'ejɾen 'itʂetan, tawl'a peɾ'ioðikoa ak'imikaɾem bi'otʂa ða'a', eta 'aɾen ɡar'antʂia ak'ompaɾaɣaria ð'a eβ'oluʂioaɾen te'oɾiaɾekin eðo l'eɣe fis'iko kl'asikoaɾekiɲa'. |
Berak elementuen joera periodikoak erakusteko prestatu zuen taula, eta, horretarako, elementuak propietate kimikoen arabera sailkatu zituen. | beɾ'ak el'ementuen ɟo'eɾa peɾ'ioðikoak eɾ'akusteko prest'atu ʂu'en tawl'a, et'a, 'oretaɾako, el'ementuak prop'ietate k'imikoen aɾ'aβeɾa sajlk'atu ʂit'uen. |
Bestetik, Julius Lothar Meyerrek ere antzeko beste taula bat garatu zuen mila zortziehun eta hirurogeita hamarrean, baina sailkapena propietate fisikoen eta atomoen arabera eginez. | b'estetik, ɟ'ulius lot'ar meʝ'erek eɾ'e antʂ'eko β'este tawl'a βat ɡaɾ'atu ʂu'em miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amarean, baɲa sajlk'apena prop'ietate fis'ikoen eta at'omoen aɾ'aβeɾa eɣ'iɲeʂ. |
mendeleiebek ordu arte ezezagunak ziren elementu batzuen propietateak aurreikusi zituen, eta, aldi berean, elementu ezezagun horiek taularen leku hutsetan kokaturik egongo zirela iradoki zuen. | mend'eleʝeβek 'ordu art'e eʂ'eʂaɣunak ʂiɾ'en el'ementu βatʂ'uem prop'ietateak awr'ejkusi ʂit'uen, et'a, ald'i βeɾ'ean, el'ementu eʂ'eʂaɣun 'oɾiek tawl'aɾen l'eku 'utsetan kok'atuɾik eɣ'onɡo ʂiɾ'ela iɾ'aðoki ʂu'en. |
Ordutik aurrera, taula garatuz eta zuzenduz joan da etengabe. | ord'utik 'awreɾa, tawl'a ɣaɾ'atuʂ eta ʂuʂ'enduʂ ɟ'oan da et'enɡaβe. |
Elementu berrien aurkikuntzak eta eredu teoriko berrien garapenak joera kimikoen azterketa ahalbidetu du, eta, horrekin batera, taula periodikoaren hobekuntzak osatu dira. | el'ementu βer'ien awrk'ikuntʂak eta eɾ'eðu te'oɾiko βer'ien ɡaɾ'apenak ɟo'eɾa k'imikoen aʂt'erketa a'alβiðetu ðu, et'a, 'orekim bat'eɾa, tawl'a peɾ'ioðikoaɾen 'oβekuntʂak os'atu ðiɾ'a. |
Taula periodikoaren gaur egungo egitura Alfred Wernerrek egindakoa da mendeleieben eredua eredutzat hartuz. | tawl'a peɾ'ioðikoaɾen ɡ'awr eɣ'unɡo eɣ'ituɾa alfr'eð u'ernerek eɣ'indakoa ð'a mend'eleʝeβen eɾ'eðua eɾ'eðutʂat 'artuʂ. |
Hainbat urteren buruan, bat eta ehun eta hamazortzi bitarteko zenbaki atomikodun elementu kimiko guztiak aurkitu eta identifikatu dira ; berrikitan, ehun eta hamahiru, ehun eta hamabost, ehun eta hamazazpi, ehun eta hamazortzi elementuak egiaztatu, izendatu eta sinbolizatu dira IUPAC nazioarteko erakundeak bi mila eta ... | ajmbat 'urteɾem buɾ'uan, b'at eta e'un eta 'amaʂortʂi βit'arteko ʂemb'aki at'omikoðun el'ementu k'imiko ɣuʂt'iak awrk'itu eta ið'entifikatu ðiɾ'a; ber'ikitan, e'un eta 'amaiɾu, e'un eta 'amaβost, e'un eta 'amaʂaʂpi, e'un eta 'amaʂortʂi el'ementuak eɣ'iaʂtatu, iʂ'endatu eta simb'oliʂatu ðiɾ'a i'upak naʂ'ioarteko eɾ'akun... |
Elementu horien izen eta ikur ofizialak bi mila eta hamaseiko azaroaren hogeita zortzian eman ziren argitara. | el'ementu oɾien iʂ'en eta ik'ur of'iʂialak b'i miʎ'a eta 'amasejko aʂ'aɾoaɾen 'oɣejta ʂortʂ'ian em'an ʂiɾ'en arɡ'itaɾa. |
Lehenengo laurogeita hamalau elementuak naturan daude identifikaturik, nahiz eta horietariko asko kantitate txikietan aurkitu diren edo laborategietan sintetizatu ziren naturan aurkituak izan baino lehen. | le'enenɡo lawɾ'oɣejta 'amalaw el'ementuak nat'uɾan dawð'e ið'entifikatuɾik, n'aiʂ eta oɾietaɾiko 'asko kant'itate tʃik'ietan awrk'itu ðiɾ'en eðo laβ'oɾateɣietan sint'etiʂatu ʂiɾ'en nat'uɾan awrk'ituak iʂ'am baɲo le'en. |
Bestalde, laurogeita hamabost ehun eta hamazortzi bitarteko zenbaki atomikodun elementuak ez daude naturan, eta laborategietan sintetizatutakoak dira ; horien artean, laurogeita hamabost ehun bitartekoak naturan aurki zitezkeen aspaldiko garaietan, baina gaur egun ez dira naturan existitzen. | bestalde, lawɾ'oɣejta 'amaβost e'un eta 'amaʂortʂi βit'arteko ʂemb'aki at'omikoðun el'ementuak eʂ t'awðe nat'uɾan, eta laβ'oɾateɣietan sint'etiʂatutakoak diɾ'a; oɾien art'ean, lawɾ'oɣejta 'amaβost e'um bit'artekoak nat'uɾan awrk'i ʂit'eʂkeen 'aspaldiko ɣaɾ'aʝetan, baɲa ɣ'awr eɣ'un eʂ t'iɾa nat'uɾan eʃ'istitʂen. |
Taula periodikoaren ortotipografia eta bestelako informazioak. | tawl'a peɾ'ioðikoaɾen ort'otipoɣrafia eta βest'elako inf'ormaʂioak. |
Goian erakutsitako taula periodikoa bertsio sinplifikatua da, eta, gehienetan, beste hainbat informazio gehitzen dira taulako elementu bakoitzari dagokion gelaxkaren barruan. | ɡoʝ'an eɾ'akutsitako tawl'a peɾ'ioðikoa βerts'io simpl'ifikatua ð'a, et'a, ɡe'ienetan, b'este ajmbat inf'ormaʂio ɣe'itʂen diɾ'a tawl'ako el'ementu βak'ojtʂaɾi ðaɣ'okion ɡ'elaʃkaɾem bar'uan. |
Horren adibide modura, euskaraz prestaturiko taularen beste bertsio osatuago bat jarriko dugu jarraian. | 'oren að'iβiðe moð'uɾa, 'ewskaɾaʂ prest'atuɾiko tawl'aɾem b'este βerts'io os'atuaɣo βat ɟar'iko ðuɣ'u ʝar'aʝan. |
Kasu honetan, goiko gakoan adibide modura azalduta dauden posizio estandarretan, informazio hauek gehitu dira elementu bakoitzaren gelaxkan : zenbaki atomikoa, masa atomikoa, ikurra eta euskarazko izena. | kas'u 'onetan, ɡojk'o ɣak'oan að'iβiðe moð'uɾa aʂ'alduta ðawð'em pos'iʂio est'andaretan, inf'ormaʂio awek ɡe'itu ðiɾ'a el'ementu βak'ojtʂaɾen ɡ'elaʃkan: ʂemb'aki at'omikoa, mas'a at'omikoa, ik'ura eta 'ewskaɾaʂko iʂ'ena. |
Horrez gain, elementua zein serie kimikotakoa den ere azaltzen da gelaxkaren hondokolorearen bidez ; koloreen gakoa taularen azpian dago. | 'oreʂ ɡ'ajn, el'ementua ʂ'ejn seɾ'ie k'imikotakoa ð'en eɾ'e aʂ'altʂen da ɣ'elaʃkaɾen 'ondokoloɾeaɾem bið'eʂ; kol'oɾeen ɡak'oa tawl'aɾen aʂp'ian daɣ'o. |
Bestalde, gelaxka inguratzen duten lerroen izaera zein den erakusten da azpialdean, elementua naturala den ala ez azalduz ; alegia, elementuak Lurra baino zaharragoak diren isotopoak dituen, beste elementu baten erradiaktibitate naturalaren desintegrazioproduktuak diren edo naturan ez daudenak diren. | bestalde, ɡ'elaʃka inɡ'uɾatʂen dut'en l'eroen iʂ'aeɾa ʂ'ejn d'en eɾ'akusten da aʂp'ialdean, el'ementua nat'uɾala ð'en ala 'eʂ aʂ'alduʂ; aleɣia, el'ementuak lur'a βaɲo ʂa'araɣoak diɾ'en is'otopoak dit'uen, b'este el'ementu βat'en er'aðiaktiβitate nat'uɾalaɾen des'inteɣraʂioproðuktuak diɾ'en eðo nat'uɾan eʂ t'awðenak diɾ... |
Elementu kimikoen izena eta ikurra IUPAC erakundeak erabakitako arau ortotipografikoak betez idazten dira. | el'ementu k'imikoen iʂ'ena eta ik'ura i'upak eɾ'akundeak eɾ'aβakitako aɾ'aw ort'otipoɣrafikoak bet'eʂ ið'aʂten diɾ'a. |
Taula periodikoaren historiak harreman estua dauka kimika eta fisikaren garapenarekin. | tawl'a peɾ'ioðikoaɾen 'istoɾiak 'areman est'ua ðawk'a k'imika eta fis'ikaɾen ɡaɾ'apenaɾekin. |
Nolanahi ere, kimikari askok elementu ezberdinen arteko harremanak identifikatu zituzten arren, oraindik ez zegoen haiek sailkatzeko eskema argirik. | nol'anai eɾ'e, k'imikaɾi 'askok el'ementu eʂb'erdiɲen art'eko 'aremanak ið'entifikatu ʂit'uʂten ar'en, oɾ'ajndik e tʂ'eɣoen aʝek sajlk'atʂeko esk'ema arɡ'iɾik. |
Baina, mila zortziehun eta berrogeita hamazazpian bertan, August KekulA kimikari alemana konturatu zen karbonoak lau atomo zituela itsatsirik askotan. | baɲ'a, miʎ'a ʂortʂ'ieun eta βer'oɣejta 'amaʂaʂpiam b'ertan, awɣ'us kek'ula k'imikaɾi al'emana kont'uɾatu ʂen karb'onoak l'aw at'omo ʂit'uela its'atsiɾik ask'otan. |
Metanoak, adibidez, karbonoatomo bat eta lau hidrogenoatomo ditu. | met'anoak, að'iβiðeʂ, karb'onoatomo βat eta l'aw 'iðroɣenoatomo ðit'u. |
Fenomeno hori azaltzeko, balentzia kontzeptua proposatu zuen ; elementu ezberdinek atomokopuru ezberdinekin egiten dute bat. | fen'omeno oɾi aʂ'altʂeko, bal'entʂia kontʂ'eptua prop'osatu ʂu'en; el'ementu eʂb'erdiɲek at'omokopuɾu eʂb'erdiɲekin eɣ'iten dut'e β'at. |
Elementuen nozioa eta propietate periodikoak. | el'ementuen noʂ'ioa eta prop'ietate peɾ'ioðikoak. |
jon newlans kimikari ingelesak, mila zortziehun eta hirurogeita hirutik mila zortziehun eta hirurogeita seira bitartean, dokumentu sorta bat egin zuen, eta adierazi zuen elementuak pisu atomikoaren goranzko ordenan zerrendatzen direnean, antzeko propietate fisiko eta kimikoak zortziko tarteetan errepikatzen direla. | ɟ'on newl'ans k'imikaɾi inɡ'elesak, miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta 'iɾutik miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta sejɾ'a βitartean, dok'umentu sort'a βat eɣ'in ʂu'en, eta að'ieɾaʂi ʂu'en el'ementuak p'isu at'omikoaɾen ɡoɾ'anʂko ord'enan ʂer'endatʂen diɾ'enean, antʂ'eko prop'ietate fis'iko eta k'imikoak ʂortʂ'iko tart'eetan... |
mila zortziehun eta hirurogeita zazpian, gustabus jinrits daniar kimikariak espiral sistema periodiko bat argitaratu zuen espektroetan, pisu atomikoetan eta beste antzekotasun kimiko batzuetan oinarrituta. | miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta ʂ'aʂpian, ɡust'aβus ɟinr'is dan'iar k'imikaɾiak esp'iɾal sist'ema peɾ'ioðiko βat arɡ'itaɾatu ʂu'en esp'ektroetan, p'isu at'omikoetan eta β'este antʂ'ekotasun k'imiko βatʂ'uetan oɲ'arituta. |
Bere lana konplikatuegitzat jo zuten, eta, beraz, ez zuten onartu. | beɾ'e lan'a kompl'ikatueɣitʂat ɟ'o ʂut'en, et'a, beɾaʂ, e tʂ'uten on'artu. |
Dena den, mila bederatziehun eta hamahirugarren urtean, jenri moseleik, elementu bakoitzari zenbaki atomiko bat esleitu zion, eta, horren ondorioz, zuzenketa bat egin behar izan zen taulan ; izan ere, mendeleiebek pisu atomikoa erabili zuen elementuen sailkapena egiteko, eta horrek arazoak sortzen zituen. Hortaz, mosel... | d'ena ð'en, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'amaiɾuɣaren urt'ean, ɟenr'i mos'elejk, el'ementu βak'ojtʂaɾi ʂemb'aki at'omiko βat esl'ejtu ʂi'on, et'a, 'oren ond'oɾioʂ, ʂuʂ'enketa βat eɣ'im be'ar iʂ'an ʂen tawl'an; iʂ'an eɾ'e, mend'eleʝeβek p'isu at'omikoa eɾ'aβili ʂu'en el'ementuen sajlk'apena eɣ'iteko, eta 'orek aɾ'aʂoak s'ort... |
Demingek mila bederatziehun eta hogeita hiruan argitaratutako taulan, periodo motz eta ertainak zeuden. | dem'inɡek miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'iɾuan arɡ'itaɾatutako tawl'an, peɾ'ioðo m'otʂ eta ert'aɲak ʂewð'en. |
Merc and konpani enpresak Demingen taula argitaratu zuen, eta, urte horretan, Estatu Batuetako eskoletan kopiak banatu zituen, eta, mila bederatziehun eta hogeita hamarreko hamarkadan, entziklopedietan zabaldu zen. | m'erk 'and komp'ani empr'esak dem'inɡen tawl'a arɡ'itaɾatu ʂu'en, et'a, 'urte 'oretan, est'atu βat'uetako esk'oletan kop'iak ban'atu ʂit'uen, et'a, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'amareko 'amarkaðan, entʂ'iklopeðietan ʂaβ'aldu ʂen. |
Mekanika kuantikoa eta taularen hedapen progresiboa. | mek'anika ku'antikoa eta tawl'aɾen 'eðapem proɣr'esiβoa. |
Zenbait denboraz, galdera hau ezin izan zen behar bezala konpondu, jenri moseleik, mila bederatziehun eta hamahiruan, ixa izpien espektroei buruzko ikerketa bat egin zuen arte. | ʂemb'ajt d'emboɾaʂ, ɡ'aldeɾa 'aw eʂ'in iʂ'an ʂ'em be'ar beʂ'ala komp'ondu, ɟenr'i mos'elejk, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'amaiɾuan, iʃ'a iʂp'ien esp'ektroej βuɾ'uʂko ik'erketa β'at eɣ'in ʂu'en art'e. |
moseleik egiaztatu zuen sistema periodikoaren ordenazenbakiaren arabera erradiaziomaiztasunaren erro karratua irudikatuz, lerro zuzen bat lortzen zela, eta, horri esker, ordena hori ez zela ustekabekoa ikustera zeraman, baizik eta egitura atomikoaren propietate batzuen isla baizik. | mos'elejk eɣ'iaʂtatu ʂu'en sist'ema peɾ'ioðikoaɾen ord'enaʂembakiaɾen aɾ'aβeɾa er'aðiaʂiomajʂtasunaɾen er'o kar'atua iɾ'uðikatuʂ, l'ero ʂuʂ'em bat l'ortʂen ʂel'a, et'a, 'ori esk'er, ord'ena oɾi e tʂ'ela ust'ekaβekoa ik'usteɾa ʂeɾ'aman, bajʂik eta eɣ'ituɾa at'omikoaɾem prop'ietate βatʂ'uen 'isla βajʂ'ik. |
Gaur egun badakigu propietate hori nukleoaren zenbaki atomikoa edo karga positibo kopurua dela. | ɡ'awr eɣ'um bað'akiɣu prop'ietate oɾi nukl'eoaɾen ʂemb'aki at'omikoa eðo karɡ'a pos'itiβo kop'uɾua ðel'a. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.