text
stringlengths
25
5.42k
phonemes
stringlengths
19
5.93k
Horrela sortzen diren partikuletako zenbait gas naturalean biltzen dira, eta ehuneko zazpiko kontzentrazioan egotera irits daitezke.
'orela s'ortʂen diɾ'em part'ikuletako ʂemb'ajt ɡ'as nat'uɾaleam b'iltʂen diɾ'a, eta e'uneko ʂ'aʂpiko kontʂ'entraʂioan eɣ'oteɾa iɾ'is dajt'eʂke.
Gas naturaletik helioa bereizteko, gasa tenperatura oso txikietaraino hozten da, zatikaturiko destilazio deritzon prozesuaren bidez.
ɡ'as nat'uɾaletik 'elioa βeɾ'ejʂteko, ɡas'a temp'eɾatuɾa os'o tʃik'ietaɾaɲo 'oʂten d'a, ʂat'ikatuɾiko ðest'iʎaʂio ðeɾ'itʂom proʂ'esuaɾem bið'eʂ.
lau He isotopoa da arruntena, eta nukleoan bi protoi eta bi neutroi ditu.
l'aw 'e is'otopoa ð'a ar'untena, eta nukl'eoam b'i prot'oj eta β'i newtr'oj ðit'u.
Elektrikoki neutroak diren He atomoek bi elektroi izaten dituzte inguruan.
el'ektrikoki newtr'oak diɾ'en 'e at'omoek b'i el'ektroj iʂ'aten dit'uʂte inɡ'uɾuan.
Helioak badu beste isotopo egonkor bat hain arrunta ez dena, hiru He hain zuzen, neutroi bakarrekoa. lau Heak, helio arruntak alegia, bi fase eduki ditzake likido egoeran : helio I eta helio bigarren faseak.
'elioak bað'u β'este is'otopo eɣ'onkor b'at 'ajn ar'unta eʂ t'ena, 'iɾu 'e 'ajn ʂuʂ'en, newtr'oj β'akarekoa. l'aw 'eak, 'elio ar'untak aleɣia, b'i fas'e eð'uki ðitʂ'ake lik'iðo eɣ'oeɾan: 'elio 'i eta 'elio βiɣ'aren fas'eak.
Bi fase hauek mekanika kuantikoaren ikuspuntutik ikertu ohi dira, bereziki superfluidotasun fenomenoak ulertzeko.
b'i fas'e awek mek'anika ku'antikoaɾen ik'uspuntutik ik'ertu o'i ðiɾ'a, beɾ'eʂiki sup'erflujðotasun fen'omenoak ul'ertʂeko.
Pierre jánsen astronomo frantsesa izan zen mila zortziehun eta hirurogeita zortziko abuztuaren hamazortzian helioaren aztarnak aurkitu zituen lehena egun hartan gertatu zen eklipsean zehar eguzkiaren kromosferaren espektroa aztertu eta bostehun eta laurogeita zazpi, berrogeita bederatzi nanometroko uhin luzeran lerro a...
pi'ere ʝ'ansen astr'onomo frants'esa iʂ'an ʂem miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta ʂortʂ'iko aβ'uʂtuaɾen 'amaʂortʂian 'elioaɾen aʂt'arnak awrk'itu ʂit'uen le'ena eɣ'un 'artan ɡert'atu ʂen ekl'ipsean ʂe'ar eɣ'uʂkiaɾen krom'osfeɾaɾen esp'ektroa aʂt'ertu eta βost'eun eta lawɾ'oɣejta ʂ'aʂpi, ber'oɣejta βeð'eɾatʂi nan'ometroko...
ransai argoi bila zebilen baina klebeitak azido sulfurikoarekin erreakzionatzerakoan sortu zen gasetik nitrogeno eta oxigenoa bereizi ondoren lortu zuen espektroan eguzkiaren kromosferan detektatu zen de hiru lerro hori berbera antzeman zuen.
rans'aj arɡ'oj βiʎ'a ʂeβ'iʎem baɲa kleβ'ejtak aʂ'iðo sulf'uɾikoaɾekin er'eakʂionatʂeɾakoan sort'u ʂen ɡas'etik nitr'oɣeno eta oʃ'iɣenoa βeɾ'ejʂi ond'oɾen lort'u ʂu'en esp'ektroan eɣ'uʂkiaɾen krom'osfeɾan det'ektatu ʂen d'e 'iɾu l'ero oɾi βerb'eɾa antʂ'eman ʂu'en.
Norman locier eta William Crookes fisikari ingelesek ransaik antzemandako lerro honek helioa adierazten zuela konfirmatu zuen.
norm'an loθ'ier eta ujʎ'iam kro'okes fis'ikaɾi inɡ'elesek rans'ajk antʂ'emandako l'ero 'onek 'elioa að'ieɾaʂten ʂu'ela konf'irmatu ʂu'en.
Urte berean eta ransairen lorpenak ezagutu gabe Per Teodor klebe eta Abraham Langlet kimikari suediarrek Suedian bertan dagoen upsala hirian helioa lortu zuten klebeitatik ere, gainera kasu honetan zehaztasun nahikoarekin elementu berriaren masa atomikoa neurtzeko haina helio bereizi ahal izan zuten.
'urte βeɾ'ean eta rans'ajɾen lorp'enak eʂ'aɣutu ɣaβ'e p'er te'oðor kleβ'e eta aβr'aam lanɡl'et k'imikaɾi su'eðiarek su'eðiam b'ertan daɣ'oen ups'ala 'iɾian 'elioa lort'u ʂut'en kleβ'ejtatik eɾ'e, ɡaɲ'eɾa kas'u 'onetan ʂe'aʂtasun na'ikoaɾekin el'ementu βer'iaɾem mas'a at'omikoa newrtʂ'eko 'aɲa 'elio βeɾ'ejʂi a'al iʂ'an ...
William Francis Hillebrand geokimikari estatu batuarrak aurkikuntza bera burutu zuen ransai berak baino lehenago uranita mineralaren espektroa aztertzen zebilela aipaturiko de hiru lerroa ikusi zuenean, hala ere Hillebrandek kasu honetan marka hori nitrogenoari egotzi zion tamalez.
ujʎ'iam franθ'is 'iʎeβrand ɡe'okimikaɾi est'atu βat'uarak awrk'ikuntʂa β'eɾa βuɾ'utu ʂu'en rans'aj βeɾ'ak baɲo le'enaɣo uɾ'anita miɲ'eɾalaɾen esp'ektroa aʂt'ertʂen ʂeβ'iʎela ajp'atuɾiko ð'e 'iɾu l'eroa ik'usi ʂu'enean, 'ala eɾ'e 'iʎeβrandek kas'u 'onetam mark'a oɾi nitr'oɣenoaɾi eɣ'otʂi ʂi'on tam'aleʂ.
mila bederatziehun eta hogeita hamazortzigarren urtean piotr leonidobitx Kapitsa fisikari sobietarrak helio lau bosoiak zero absolututik gertu zeuden tenperaturetan ia biskositaterik ez zuela antzeman zuen, gaur egun fenomeno honi superjariakortasun esaten zaio.
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'amaʂortʂiɣaren urt'eam pi'otr le'oniðoβiʃ kap'itsa fis'ikaɾi soβ'ietarak 'elio l'aw βos'oʝak ʂeɾ'o abs'olututik ɡert'u ʂewð'en temp'eɾatuɾetan 'ia βisk'ositateɾik 'eʂ ʂu'ela antʂ'eman ʂu'en, ɡ'awr eɣ'un fen'omeno 'oni sup'erʝaɾiakortasun es'aten ʂaʝ'o.
Fenomeno hau BoseEinstein kondentsatuarekin erlazionaturik dago. mila bederatziehun eta hirurogeita hamabian zero absolututik askoz ere gertuago helio hiruarengan portaera bertsua antzeman zuten Douglas de oxerof, dabid eme Lee eta Robert ze ritxarson fisikari estatu batuarrek.
fen'omeno 'aw βos'eejstejn kond'entsatuaɾekin erl'aʂionatuɾik daɣ'o. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amaβian ʂeɾ'o abs'olututik ask'oʂ eɾ'e ɣert'uaɣo 'elio 'iɾuaɾenɡam port'aeɾa βerts'ua antʂ'eman ʂut'en dowɣl'as d'e oʃ'eɾof, daβ'ið em'e le'e eta roβ'ert ʂe ritʃ'arson fis'ikaɾi est'atu βat'uarek.
Helio hiruaren kasuan uste da superjariakortasuna fermioiak bikoteka bosoiak osatzeko elkartzen direnean agertzen dela, supereroakortasunaren kasuan Cooperren elektroi bikoteekin gertatzen den antzera.
'elio 'iɾuaɾen kas'uan 'uste ða sup'erʝaɾiakortasuna ferm'ioʝak bik'oteka βos'oʝak os'atʂeko elk'artʂen diɾ'enean aɣ'ertʂen del'a, sup'eɾeɾoakortasunaɾen kas'uan ko'operen el'ektroj βik'oteekin ɡert'atʂen den antʂ'eɾa.
Erasmus jawort estatu hartako geologoak handik irteten zen gasaren lagin zenbait jaso zuen eta Kansaseko unibertsitatera eraman zuen non jámilton kadi eta dabid eme ze efe a ele a ene de kimikariekin batera laginetan agertzen ziren gasak aztertu zituzten.
eɾ'asmus ɟaw'ort est'atu 'artako ɣe'oloɣoak 'andik irt'eten ʂen ɡas'aɾen laɣ'in ʂemb'ajt ɟ'aso ʂu'en eta kans'aseko un'iβertsitateɾa eɾ'aman ʂu'en n'on x'amilton kað'i eta ðaβ'ið em'e ʂe ef'e 'a el'e 'a en'e ð'e k'imikaɾiekim bat'eɾa laɣ'iɲetan aɣ'ertʂen ʂiɾ'en ɡas'ak aʂt'ertu ʂit'uʂten.
Bertan bolumenaren arabera ehuneko hirurogeita hamabi nitrogeno, ehuneko hamabost metano, ehuneko bat hidrogeno eta gas ezezagun baten ehuneko hamabi zegoela aurkitu zuten.
b'ertam bol'umenaɾen aɾ'aβeɾa e'uneko 'iɾuɾoɣejta 'amaβi nitr'oɣeno, e'uneko 'amaβos met'ano, e'uneko βat 'iðroɣeno eta ɣ'as eʂ'eʂaɣum bat'en e'uneko 'amaβi ʂeɣ'oela awrk'itu ʂut'en.
Analisi sakon baten ostean kadi eta eme ze efe a erre ele a ene de e ka laginaren ehuneko bat, laurogeita laua helioa zela aurkitu zuten.
an'alisi sak'om bat'en ost'ean kað'i eta em'e ʂe ef'e 'a er'e el'e 'a en'e ð'e 'e k'a laɣ'iɲaɾen e'uneko β'at, lawɾ'oɣejta law'a 'elioa ʂ'ela awrk'itu ʂut'en.
Proiektu hauen helburua gas erregaien beharrik ez zuten globo eta zepelinak eraikitzea zen.
proʝ'ektu 'awen 'elβuɾua ɣ'as er'eɣaʝem be'arik e tʂ'uten ɡloβ'o eta ʂep'eliɲak eɾ'ajkitʂea ʂ'en.
Ordurarte soilik ehun litro inguru helio lortu izan bazen ere fabrika haiek bost mila eta zazpiehun eme hiru bildu zituzten ehuneko laurogeita hamabiko garbitasunarekin gainera.
'orduɾarte sojl'ik e'un litr'o inɡ'uɾu 'elio lort'u iʂ'am baʂ'en eɾ'e faβr'ika aʝek b'os miʎ'a eta ʂ'aʂpieun em'e 'iɾu β'ildu ʂit'uʂten e'uneko lawɾ'oɣejta 'amaβiko ɣ'arbitasunaɾekin ɡaɲ'eɾa.
Helioa gasen kondentsazio bitartez lortzeko metodoa ez zen lehen gerrate bukaeraldera garatu, hala ere ekoizketan bere hortan jarraitu zuen.
'elioa ɣas'en kond'entsaʂio βit'arteʂ lortʂ'eko met'oðoa e tʂ'en le'en ɡer'ate βuk'aeɾaldeɾa ɣaɾ'atu, 'ala eɾ'e ek'ojʂketam beɾ'e 'ortan ɟar'ajtu ʂu'en.
Helioaren erabilera nagusia aerostatoen sostengu gisa izan zen.
'elioaɾen eɾ'aβiʎeɾa naɣ'usia a'eɾostatoen sost'enɡu ɣ'isa iʂ'an ʂen.
Bigarren mundu gerra urreratu ahala zepelinentzako helio beharrak gora egin zuen ikaragarri bai eta soldaketa gas lez erabiltzeko eskaera.
biɣ'arem mund'u ɣer'a ur'eɾatu a'ala ʂep'eliɲentʂako 'elio βe'arak ɡoɾ'a eɣ'in ʂu'en ik'aɾaɣari β'aj eta sold'aketa ɣ'as l'eʂ eɾ'aβiltʂeko esk'aeɾa.
Lehen bonba atomikoa garatu zuen Manhattan proiektuan ere helioa erabili zen.
le'em bomb'a at'omikoa ɣaɾ'atu ʂu'em man'acam proʝ'ektuan eɾ'e 'elioa eɾ'aβili ʂen.
mila bederatziehun eta berrogeita bosgarren urtearen aurretik ekoizten zen helioaren garbitasuna ehuneko bederatzi zortzi koa zen, eta ehuneko bi inguruko nitrogeno maila zuen. Urte horretan bertan lehenekoz ehuneko laurogeita hemeretzi, bederatziko garbitasuna zuen helioa ekoizten hasi zen batik bat soldaketarako. mil...
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta βosɡ'aren urt'eaɾen 'awretik ek'ojʂten ʂen 'elioaɾen ɡ'arbitasuna e'uneko βeð'eɾatʂi ʂortʂ'i ko'a ʂ'en, eta e'uneko β'i inɡ'uɾuko nitr'oɣeno m'aʎa ʂu'en. 'urte 'oretam b'ertan le'enekoʂ e'uneko lawɾ'oɣejta 'emeɾetʂi, beð'eɾatʂiko ɣ'arbitasuna ʂu'en 'elioa ek'ojʂten 'asi ʂ'em bat'ik ba...
mila bederatziehun eta laurogeita hamarreko hamarkadararte AEB munduko helio komertzial guztiaren ehuneko laurogeita hamarraren jatorria zen, eta gainerako ekoizleak Kanada, Polonia eta Errusia ziren batik bat. mila bederatziehun eta laurogeita hamarreko hamarkadan Algeriako Arzewen helio ekoizpen zentru berri bat erai...
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amareko 'amarkaðaɾarte a'eb mund'uko 'elio kom'ertʂial ɣuʂt'iaɾen e'uneko lawɾ'oɣejta 'amaraɾen ɟat'oria ʂ'en, eta ɣaɲ'eɾako ek'ojʂleak kan'aða, pol'onia eta er'usia ʂiɾ'em bat'ik bat. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amareko 'amarkaðan alɣ'eɾiako arʂ'ewen 'elio ek'ojʂpen ʂentr'...
Garai honetan bai helioaren kontsumoa eta bai ekoizte kostua ere handitu egin ziren. bi mila eta bi eta bi mila eta zazpi urte tartean prezioa bikoiztu egin zen eta bi zero zero zortzi an ehuneko berrogeita hamar ere igo ziren.
ɡaɾ'aj 'onetam b'aj 'elioaɾen konts'umoa eta β'aj ek'ojʂte kost'ua eɾ'e 'anditu eɣ'in ʂiɾ'en. b'i miʎ'a eta β'i eta β'i miʎ'a eta ʂ'aʂpi 'urte tart'eam preʂ'ioa βik'ojʂtu eɣ'in ʂ'en eta β'i ʂeɾ'o ʂeɾ'o ʂortʂ'i 'an e'uneko βer'oɣejta 'amar eɾ'e 'iɣo ʂiɾ'en.
Helioa elementu kimikoen artean erreaktibotasun txikiena duena da ; monoatomikoa eta inertea da ia edozein egoeratan. Helioaren masa molar txikia dela eta, gas egoeran bere eroankortasun termikoa, bero espezifikoa eta presio uhinen eroate abiadura gasetan bigarren handienak dira hidrogenoarenen atzetik. Arrazoi bertsua...
'elioa el'ementu k'imikoen art'ean er'eaktiβotasun tʃik'iena ðu'ena ð'a; mon'oatomikoa eta in'ertea ð'a 'ia eð'oʂejn eɣ'oeɾatan. 'elioaɾem mas'a mol'ar tʃik'ia ðel'a et'a, ɡ'as eɣ'oeɾam beɾ'e 'eɾoankortasun term'ikoa, b'eɾo esp'eʂifikoa eta pres'io u'iɲen eɾ'oate aβ'iaðuɾa ɣas'etam biɣ'aren 'andienak diɾ'a 'iðroɣenoaɾe...
Gasen artean, helioak uretan disolbatzeko gaitasunik txikiena du eta errefrakzio indizea beste gas guztiena baino hurbilago dago unitatetik. Tenperatura normalean helioaren JouleThomson koefizientea negatiboa da, hau da bere kabuz zabaltzen bada, hedatu, berotu egiten da. Joule Thomson koefizienteak zero balioa izaten ...
ɡas'en art'ean, 'elioak uɾ'etan dis'olβatʂeko ɣajt'asunik tʃik'iena ð'u eta er'efrakʂio ind'iʂea β'este ɣ'as ɡuʂt'iena βaɲo 'urbiʎaɣo ðaɣ'o un'itatetik. temp'eɾatuɾa norm'alean 'elioaɾen ɟowl'etomson ko'efiʂientea neɣ'atiβoa ð'a, 'aw ð'a βeɾ'e kaβ'uʂ ʂaβ'altʂem baða, 'eðatu, beɾ'otu eɣ'iten d'a. ɟowl'e toms'on ko'efiʂi...
Helio plasmaren eta helio atomikoaren ezaugarriak nahiko ezberdinak dira.
'elio plasm'aɾen eta 'elio at'omikoaɾen eʂ'awɣariak na'iko eʂb'erdiɲak diɾ'a.
Plasma egoeran ez da protoi eta elektroien arteko loturarik eta beraz eroankortasun elektrikoa asko hazten da, baita gasa guztiz ionizatu ez bada ere.
plasm'a eɣ'oeɾan eʂ t'a prot'oj eta el'ektroʝen art'eko lot'uɾaɾik eta βeɾaʂ 'eɾoankortasun el'ektrikoa 'asko 'aʂten da, bajta ɣas'a ɣuʂt'iʂ i'oniʂatu 'eʂ baða eɾ'e.
Eremu magnetiko eta elektrikoek sekulako eragina dute plasmaren baitan dabiltzan kargadun partikulengan.
eɾ'emu maɣn'etiko eta el'ektrikoek sek'ulako eɾ'aɣiɲa ðut'e plasm'aɾem bajt'an daβ'iltʂan karɡ'aðum part'ikulenɡan.
Adibidez, eguzkihaizeak dakarren helio eta hidrogeno ionizatuak lurraren eremu magnetikoaren eragina jasaten du eta elkarrekintza hau dela eta, Birkelanden korronteak edota aurora boreal eta australak sortzen dira.
að'iβiðeʂ, eɣ'uʂkiajʂeak dak'aren 'elio eta 'iðroɣeno i'oniʂatuak lur'aɾen eɾ'emu maɣn'etikoaɾen eɾ'aɣiɲa ʝas'aten du eta elk'arekintʂa 'aw ðel'a et'a, birk'elanden kor'onteak eðota awɾ'oɾa βoɾ'eal eta awstr'alak s'ortʂen diɾ'a.
hirurogeita sei atmosferatako presioan eta bat, hamabost A ka te a ene helio solidoaren dentsitatea bi bat lau A plus minus sei ka ge eme hiru koa da.
'iɾuɾoɣejta s'ej atm'osfeɾatako pres'ioan eta β'at, 'amaβost 'a k'a t'e 'a en'e 'elio sol'iðoaɾen dents'itatea β'i β'at l'aw 'a pl'us min'us 'ej k'a ɣ'e em'e 'iɾu ko'a ð'a.
Baldintza horietan konprimagarritasun isotermoa zero zero zero hiru bat AA plus minus zero zero zero zero zortzi atnkoa da.
bald'intʂa oɾietan kompr'imaɣaritasun is'otermoa ʂeɾ'o ʂeɾ'o ʂeɾ'o 'iɾu β'at a'a pl'us min'us ʂeɾ'o ʂeɾ'o ʂeɾ'o ʂeɾ'o ʂortʂ'i atnk'oa ð'a.
Saiakuntzetan ez da dentsitatean ia aldaketarik antzeman bat, bost eta bat, zortzi AK artean ; hori dela eta, uste da zero AK eta bi, bost eme pe a ka o presioan helio solidoaren dentsitatea bat zortzi zazpi A plus minus bederatzi ka ge eme hiru izango litzatekeela.
saʝ'akuntʂetan eʂ t'a ðents'itatean 'ia ald'aketaɾik antʂ'emam b'at, b'ost eta βat, ʂortʂ'i 'ak art'ean; oɾi ðel'a et'a, 'uste ða ʂeɾ'o 'ak eta β'i, b'ost em'e p'e 'a k'a 'o pres'ioan 'elio sol'iðoaɾen dents'itatea β'at ʂortʂ'i ʂ'aʂpi 'a pl'us min'us beð'eɾatʂi k'a ɣ'e em'e 'iɾu iʂ'anɡo litʂ'atekeela.
Egoera honi Helio bigarren deritzo eta superfluido bat dela esan ohi da.
eɣ'oeɾa 'oni 'elio βiɣ'aren deɾ'itʂo eta sup'erflujðo βat del'a es'an o'i ð'a.
Helio IIaren eroankortasun termikoa hain da handia ezen irakingaitza dela, hau da, ezinezkoa da helio IIa irakinaraztea, berotuz gero bapatean gas bihurtzen baita.
'elio i'iaɾen 'eɾoankortasun term'ikoa 'ajn d'a 'andia eʂen iɾ'akinɡajtʂa ðel'a, 'aw ð'a, eʂ'iɲeʂkoa ð'a 'elio i'ia iɾ'akiɲaɾaʂtea, beɾ'otuʂ ɡeɾ'o βap'atean ɡ'as bi'urtʂem bajt'a.
Helio hiru isotopoak superfluido fase bat ere badu, nahiz eta tenperatura hotzagoetan agertu.
'elio 'iɾu is'otopoak sup'erflujðo fas'e βat eɾ'e βað'u, n'aiʂ eta temp'eɾatuɾa 'otʂaɣoetan aɣ'ertu.
Helio hiru superfluidoa lortzeko zailtasuna dela eta, gutxi dakigu honi buruz.
'elio 'iɾu sup'erflujðoa lortʂ'eko ʂajlt'asuna ðel'a et'a, ɡ'utʃi ðak'iɣu 'oni βuɾ'uʂ.
Helioak dakigunez zortzi isotopo ezberdin ditu horietako bi soilik, helio hiru eta helio laua egonkorrak direlarik.
'elioak dak'iɣuneʂ ʂortʂ'i is'otopo eʂb'erdin dit'u oɾietako β'i sojl'ik, 'elio 'iɾu eta 'elio law'a eɣ'onkorak diɾ'elaɾik.
Helioaren sortze prozesuaren arabera isotopo bat edo beste era liteke.
'elioaɾen sortʂ'e proʂ'esuaɾen aɾ'aβeɾa is'otopo βat eðo β'este eɾ'a lit'eke.
Alfa partikula hauek helio lau nukleoak izan ohi dira.
alf'a part'ikula awek 'elio l'aw nukl'eoak iʂ'an o'i ðiɾ'a.
Big Bangean sortu zen helio lau atomo gehien hala ere.
b'iɣ banɡ'ean sort'u ʂen 'elio l'aw at'omo ɣe'ien 'ala eɾ'e.
Baldintza normaletan helioaren erreaktibitatea hutsaren urrena da bere balentzia, beste gas nobleena bezala, zero baita.
bald'intʂa norm'aletan 'elioaɾen er'eaktiβitatea 'utsaɾen ur'ena ð'a βeɾ'e βal'entʂia, b'este ɣ'as noβl'eena βeʂ'ala, ʂeɾ'o βajta.
Ionizaturik ez dagoenean isolatzaile elektrikoa da.
i'oniʂatuɾik 'eʂ daɣ'oenean is'olatʂaʎe el'ektrikoa ð'a.
Beste gas nobleen antzera helioak baditu metastable deritzen energia mailak behin ionizaturik dagoenean ionizazio potentziala baino baxuagoak diren potentzial elektrikoek ionizaturik mantentzea ahalbidetzen dutenak.
b'este ɣ'as noβl'een antʂ'eɾa 'elioak bað'itu met'astaβle ðeɾ'itʂen en'erɡia maʎ'ak be'in i'oniʂatuɾik daɣ'oenean i'oniʂaʂio pot'entʂiala βaɲo βaʃ'uaɣoak diɾ'em pot'entʂial el'ektrikoek i'oniʂatuɾik mant'entʂea a'alβiðetʂen dut'enak.
Korronte elektriko batek helio plasma iragaten duenean helioak konposatu ezegonkorrak osa ditzake besteak beste tunsteno, iodo, fluor, sufre eta fosforoarekin.
kor'onte el'ektriko βat'ek 'elio plasm'a iɾ'aɣaten du'enean 'elioak komp'osatu eʂ'eɣonkorak os'a ðitʂ'ake β'esteak b'este tust'eno, i'oðo, flu'or, sufr'e eta fosf'oɾoaɾekin.
HeNe, hatxe ge hatxe e bat zero, WHe bi molekula neutroak eta He bi gehiketaren ikurra, He bi bi gehiketaren ikurra, hatxe e hatxe gehiketaren ikurra, HeD gehiketaren ikurra ioi molekularrak eratu ahal izan dira gaurdaino sistema hau erabiliz.
'ene, 'atʃe ɣ'e 'atʃe e β'at ʂeɾ'o, u'e β'i mol'ekula newtr'oak eta 'e β'i ɣe'iketaɾen ik'ura, 'e β'i β'i ɣe'iketaɾen ik'ura, 'atʃe 'e 'atʃe ɣe'iketaɾen ik'ura, 'eð ɡe'iketaɾen ik'ura i'oj mol'ekularak eɾ'atu a'al iʂ'an diɾ'a ɣ'awrdaɲo sist'ema 'aw eɾ'aβiliʂ.
Helio plasman zehar doazen korronteak aplikatuz, He bi molekula neutroa sortzea lortu da, zeinak espektroan banda sistema anitz dituen.
'elio plasm'an ʂe'ar do'aʂen kor'onteak apl'ikatuʂ, 'e β'i mol'ekula newtr'oa sortʂ'ea lort'u ða, ʂeɲ'ak esp'ektroam band'a sist'ema an'iʂ dit'uen.
Beste molekula bat hatxe ge hatxe e molekula dugu zeina polarizazio indarren bidez soilik kohesioa mantentzen duela dirudien.
b'este mol'ekula βat 'atʃe ɣ'e 'atʃe 'e mol'ekula ðuɣ'u ʂeɲ'a pol'aɾiʂaʂio ind'arem bið'eʂ sojl'ik ko'esioa mant'entʂen du'ela ðiɾ'uðien.
Teoriak beste zenbait konposatu aurreikusten ditu, besteak bete helio fluorhidridioa bi milagarren urtean aurkituriko argoi fluorhidridoaren antzekoa litzatekeena.
te'oɾiak b'este ʂemb'ajt komp'osatu awr'ejkusten dit'u, b'esteak bet'e 'elio flu'oriðriðioa β'i miʎ'aɣaren urt'ean awrk'ituɾiko arɡ'oj flu'oriðriðoaɾen antʂ'ekoa litʂ'atekeena.
Bada helio atomoak fulereno molekulen barneko hutsuneetan txertatzea lortu da gaurdaino ezagutzen diren heliodun molekula egonkor bakarrak osatuz.
baða 'elio at'omoak ful'eɾeno mol'ekulem barn'eko 'utsuneetan tʃert'atʂea lort'u ða ɣ'awrdaɲo eʂ'aɣutʂen diɾ'en 'elioðum mol'ekula eɣ'onkor b'akarak os'atuʂ.
Txertatzea berotu ostean presio altuak aplikatzerakoan burutzen da.
tʃert'atʂea βeɾ'otu ost'eam pres'io alt'uak apl'ikatʂeɾakoam buɾ'utʂen da.
Heliodun molekula berri hauek egonkortasunari eusten diote, egonkortasuna hala ere mugatua da betiere molekula hauek tenperatura jakin batetik gora berotzean desegiten baitira.
'elioðum mol'ekula βer'i awek eɣ'onkortasunaɾi 'ewsten di'ote, eɣ'onkortasuna 'ala eɾ'e muɣ'atua ð'a βet'ieɾe mol'ekula awek temp'eɾatuɾa ʝ'akim bat'etik ɡoɾ'a βeɾ'otʂean des'eɣitem bajt'iɾa.
Molekula hauen ekoizketan helio hiru isotopoa erabili izan da ene eme erre espektroskopiaren bidez erraz detektatzen baita.
mol'ekula 'awen ek'ojʂketan 'elio 'iɾu is'otopoa eɾ'aβili iʂ'an d'a en'e em'e er'e esp'ektroskopiaɾem bið'eʂ er'aʂ det'ektatʂem bajta.
Gaurdaino helioa fulereno ugaritan txertatu ahal izan da.
ɡ'awrdaɲo 'elioa ful'eɾeno uɣ'aɾitan tʃert'atu a'al iʂ'an da.
Molekula hauen barneko helioak ez ditu lotura ez kobalente ez ionikoak sortzen baina hala ere molekulak direla esan dezakegu.
mol'ekula 'awem barn'eko 'elioak eʂ t'itu lot'uɾa 'eʂ koβ'alente 'eʂ i'onikoak s'ortʂem baɲa 'ala eɾ'e mol'ekulak diɾ'ela es'an deʂ'akeɣu.
Helio gehiena izarretan dago eta hidrogeno fusio prozesuen emaitza dugu.
'elio ɣe'iena iʂ'aretan daɣ'o eta 'iðroɣeno fus'io proʂ'esuen em'ajtʂa ðuɣ'u.
Big Bangaren teoriaren arabera unibertsoko helioaren gehiengoa Big Bangaren nukleosintesian zehar sortu zen, Big Banga gertatu eta handik minutu bat eta hiru minutu artean gutxi gorabehera.
b'iɣ banɡ'aɾen te'oɾiaɾen aɾ'aβeɾa un'iβertsoko 'elioaɾen ɡe'ienɡoa β'iɣ banɡ'aɾen nukl'eosintesian ʂe'ar sort'u ʂen, b'iɣ banɡ'a ɣert'atu eta 'andik min'utu β'at eta 'iɾu min'utu art'ean ɡ'utʃi ɣoɾ'aβeeɾa.
Helioaren arintasuna dela eta prozesu ugariren bitartez helio atomoek espaziora alde egiten dute ; eguzki haizeak eta beste zenbait fenomenok galera hau konpentsatzen dute helio atmosferikoaren kontzentrazioa ia konstantea delarik.
'elioaɾen aɾ'intasuna ðel'a eta proʂ'esu uɣ'aɾiɾem bit'arteʂ 'elio at'omoek esp'aʂioɾa ald'e eɣ'iten dut'e; eɣ'uʂki ajʂeak eta β'este ʂemb'ajt fen'omenok ɡal'eɾa 'aw komp'entsatʂen dut'e 'elio atm'osfeɾikoaɾen kontʂ'entraʂioa 'ia kost'antea ðel'aɾik.
Lurreko heterosferan, atmosfera garaiko zonalde batean, helioa eta beste zenbait gas arin elementurik arruntenak dira.
lur'eko 'eteɾosfeɾan, atm'osfeɾa ɣaɾ'ajko ʂon'alde βat'ean, 'elioa eta β'este ʂemb'ajt ɡ'as aɾ'in el'ementuɾik ar'untenak diɾ'a.
Elementu erradiaktiboek orohar alfa partikulak igortzen dituzte eta alfa partikula hauek ez dira helio atomo nukleoak besterik.
el'ementu er'aðiaktiβoek oɾ'oar alf'a part'ikulak iɣ'ortʂen dit'uʂte eta alf'a part'ikula awek eʂ t'iɾa 'elio at'omo nukl'eoak b'esteɾik.
Alfa partikulak falta zaizkien bi elektroiak lortzen dituztenean helio atomo bihurtzen dira.
alf'a part'ikulak f'alta ʂajʂk'iem b'i el'ektroʝak l'ortʂen dit'uʂtenean 'elio at'omo βi'urtʂen diɾ'a.
Mineral erradiaktibo nagusiak honako hauek dira : uranioa, torioa, klebeita, karnotita eta monazita.
miɲ'eɾal er'aðiaktiβo naɣ'usiak 'onako awek diɾ'a: uɾ'anioa, toɾ'ioa, kleβ'ejta, karn'otita eta mon'aʂita.
Mineral hauek igortzen duten helioaren batezbesteko kopurua hiru, lau litrokoa da urteko eta lurrazaleko kilometro kubikoko.
miɲ'eɾal awek iɣ'ortʂen dut'en 'elioaɾem bat'eʂbesteko kop'uɾua 'iɾu, l'aw litr'okoa ð'a urt'eko eta lur'aʂaleko kil'ometro kuβ'ikoko.
Itsasoko uretan kontzentrazioa eskasagoa da oraindik bilioiko lau partetakoa baita.
its'asoko uɾ'etan kontʂ'entraʂioa esk'asaɣoa ð'a oɾ'ajndik bil'iojko l'aw p'artetakoa βajta.
Helio kopuru txikiak gainontzeko mineraletan, sumendietako gasetan eta burdin meteorikoan aurki litezke baita ere.
'elio kop'uɾu tʃik'iak ɡaɲ'ontʂeko miɲ'eɾaletan, sum'endietako ɣas'etan eta βurd'im met'eoɾikoan awrk'i lit'eʂke βajta eɾ'e.
Kontzentrazioa asko aldatzen da, milioiko parte gutxi batzuetatik San Juan kountin dagoen gune bateko ehuneko zazpi - ra.
kontʂ'entraʂioa 'asko ald'atʂen da, mil'iojko p'arte ɣ'utʃi βatʂ'uetatik s'an xu'an kownt'in daɣ'oen ɡun'e βat'eko e'uneko ʂ'aʂpi- r'a.
Helio komertziala gas naturalaren frakzio distilazio bidez lortzen da gas naturalak ehuneko zazpi rainoko helio kontzentrazioak izan baititzake. Helioak elementuen arteko irakite tenperatura baxuena duenez gas naturala hoztu eta konprimitu egiten da helioaz beste elementuak, metano eta nitrogenoa batik bat, likidotu da...
'elio kom'ertʂiala ɣ'as nat'uɾalaɾen frakʂ'io ðist'iʎaʂio βið'eʂ l'ortʂen da ɣ'as nat'uɾalak e'uneko ʂ'aʂpi raɲ'oko 'elio kontʂ'entraʂioak iʂ'am bajt'itʂake. 'elioak el'ementuen art'eko iɾ'akite temp'eɾatuɾa βaʃ'uena ðu'eneʂ ɡ'as nat'uɾala 'oʂtu eta kompr'imitu eɣ'iten d'a 'elioaʂ b'este el'ementuak, met'ano eta nitr'o...
Airea baino arinagoa denez globo, eta bestelako aerostatoak betetzeko erabili ohi da.
ajɾ'ea βaɲo aɾ'iɲaɣoa ðen'eʂ ɡloβ'o, ʂ'epelin eta βest'elako a'eɾostatoak bet'etʂeko eɾ'aβili o'i ð'a.
Hidrogenoa helioa baino arinagoa den arren helioa erregaitza da eta segurtasun handia ematen du, gainera helioaren erreaktibitatea oso baxua da.
'iðroɣenoa 'elioa βaɲo aɾ'iɲaɣoa ð'en ar'en 'elioa er'eɣajtʂa ð'a eta seɣ'urtasun 'andia em'aten du, ɡaɲ'eɾa 'elioaɾen er'eaktiβitatea os'o βaʃ'ua ð'a.
Bigarren mundu gerra aurretik Alemaniak AEBetik helioa lortzeko zailtasunak zituenez bere zeppelinak hidrogenoz bete behar izan zituen eta horren ondorio izan zen besteak beste Hindenburg zeppelinaren ezbeharra.
biɣ'arem mund'u ɣer'a 'awretik al'emaniak a'eβetik 'elioa lortʂ'eko ʂajlt'asunak ʂit'ueneʂ beɾ'e ʂepp'eliɲak 'iðroɣenoʂ bet'e βe'ar iʂ'an ʂit'uen eta 'oren ond'oɾio iʂ'an ʂem b'esteak b'este 'indemburɡ ʂepp'eliɲaɾen eʂb'eara.
Kohetegintzan erregai likidoa darabilten gailuetan helioa erregai gordailuetatik irtenarazteko erabiltzen da, xiringa baten enboloak egiten duen bezala. Gainera hidrogeno eta oxigenoa kondentsatzeko ere erabiltzen da oxigeno eta hidrogenoa lortu nahi denean, bi likido hauek asko erabiltzen dira erregai gisa koheteetan....
ko'eteɣintʂan er'eɣaj lik'iðoa ðaɾ'aβilten ɡaʎ'uetan 'elioa er'eɣaj ɣord'aʎuetatik irt'enaɾaʂteko eɾ'aβiltʂen da, ʃiɾ'inɡa βat'en emb'oloak eɣ'iten du'em beʂ'ala. ɡaɲ'eɾa 'iðroɣeno eta oʃ'iɣenoa kond'entsatʂeko eɾ'e eɾ'aβiltʂen da oʃ'iɣeno eta 'iðroɣenoa lort'u na'i ðen'ean, b'i lik'iðo awek 'asko eɾ'aβiltʂen diɾ'a er'...
Aire arrunta baino arinagoa denez bere soinuaren abiadura ere ezberdina da eta hori dela eta helioa arnastu ezkero pertsonen ahotsaren tonua alda dezake.
ajɾ'e ar'unta βaɲo aɾ'iɲaɣoa ðen'eʂ beɾ'e soɲ'uaɾen aβ'iaðuɾa eɾ'e eʂb'erdiɲa ð'a eta oɾi ðel'a eta 'elioa arn'astu eʂk'eɾo perts'onen a'otsaɾen ton'ua ald'a ðeʂ'ake.
Helioa toxikoa ez bada ere helioarekin ahotsa aldatzera jolastea arriskutsua izan liteke konturatu gabe helioak gure biriketako oxigenoa gehiegi ordezten badu asfixia sor dezake ia konturatu gabe, gainera helio bonbona komertzialek zenbaitetan gas kaltegarrien ondarrak izan ditzakete baita bonbonen balbulak lubrikatzek...
'elioa toʃ'ikoa 'eʂ baða eɾ'e 'elioaɾekin a'otsa ald'atʂeɾa ʝol'astea ar'iskutsua iʂ'an lit'eke kont'uɾatu ɣaβ'e 'elioak ɡuɾ'e βiɾ'iketako oʃ'iɣenoa ɣe'ieɣi ord'eʂtem bað'u asf'iʃia s'or deʂ'ake 'ia kont'uɾatu ɣaβ'e, ɡaɲ'eɾa 'elio βomb'ona kom'ertʂialek ʂemb'ajtetan ɡ'as kalt'eɣarien ond'arak iʂ'an ditʂ'akete βajta βom...
Bada helioneoi laser izeneko laser mota bat non helio eta neoi nahasketa bat erabiltzen den ganantzia optiko mediotzat.
baða 'elioneoj las'er iʂ'eneko las'er mot'a βat n'on 'elio eta ne'oj na'asketa βat eɾ'aβiltʂen den ɡan'antʂia opt'iko m'eðiotʂat.
Helioak solidoak iragateko aireak baino hiru aldiz gaitasun gehiago duenez hutsa eragiteko ekipamenduetan pitzadura eta zulotxoak detektatzeko erabiltzen da, berdin presio handia jasan behar duten gas gordailuetan, bero aldagailuetan, balbuletan eta gasak erabiltzen dituzten hainbat eta hainbat sistemetan.
'elioak sol'iðoak iɾ'aɣateko ajɾ'eak baɲo 'iɾu ald'iʂ ɡajt'asun ɡ'eiaɣo ðu'eneʂ 'utsa eɾ'aɣiteko ek'ipamenduetam pitʂ'aðuɾa eta ʂul'otʃoak det'ektatʂeko eɾ'aβiltʂen da, berd'im pres'io 'andia ʝas'am be'ar dut'en ɡ'as ɡord'aʎuetan, b'eɾo ald'aɣaʎuetan, balβ'uletan eta ɣas'ak eɾ'aβiltʂen dit'uʂten ajmbat eta ajmbat sist'...
Helioaren erreaktibitate baxua dela eta silizio eta germanio kristalak, titanioa eta zirkonioa ekoizteko erabiltzen da alanola gas kromatografian eta antzinako dokumentu eta objektuak kontserbatzeko giroetan baita haize tunel supersonikoetan ere.
'elioaɾen er'eaktiβitate βaʃ'ua ðel'a eta sil'iʂio eta ɣerm'anio krist'alak, tit'anioa eta ʂirk'onioa ek'ojʂteko eɾ'aβiltʂen da al'anola ɣ'as krom'atoɣrafian eta antʂ'iɲako ðok'umentu eta obʝ'ektuak konts'erbatʂeko ɣ'iɾoetam bajta ajʂe tun'el sup'ersonikoetan eɾ'e.
Helioaren eroankortasun termikoa eta helioan zehar doan soinuaren abiadura handiak direnez, errefrigerazio termoakustikoan erabiltzen da.
'elioaɾen 'eɾoankortasun term'ikoa eta 'elioan ʂe'ar do'an soɲ'uaɾen aβ'iaðuɾa 'andiak diɾ'eneʂ, er'efriɣeɾaʂio term'oakustikoan eɾ'aβiltʂen da.
Helioaren erreaktibitate baxuak hozte sistema hau ekologikoki oso garbi bihurtzen du ez baitu ozono geruza ondatzen ez eta negutegi efekturik areagotzen.
'elioaɾen er'eaktiβitate βaʃ'uak 'oʂte sist'ema 'aw ek'oloɣikoki os'o ɣ'arbi βi'urtʂen du eʂ p'ajtu oʂ'ono ɣeɾ'uʂa ond'atʂen 'eʂ eta neɣ'uteɣi ef'ektuɾik aɾ'eaɣotʂen.
Helioaren errefrakzio indize txikia dela eta oso aproposa da leiar eta ekipamendu optikoen arteko hutsuneak betetzeko zenbait ekipamendu optiko ultrasentsibleetan gainera bide batez tenperatura aldaketen ondorioak murrizten dira, teknika hauek teleskopioetan aplikatzen dira batik bat.
'elioaɾen er'efrakʂio ind'iʂe tʃik'ia ðel'a eta os'o apr'oposa ð'a leʝ'ar eta ek'ipamendu opt'ikoen art'eko 'utsuneak bet'etʂeko ʂemb'ajt ek'ipamendu opt'iko ultr'asentsiβleetan ɡaɲ'eɾa βið'e βat'eʂ temp'eɾatuɾa ald'aketen ond'oɾioak mur'iʂten diɾ'a, tekn'ika awek tel'eskopioetan apl'ikatʂen diɾ'a βat'ik bat.
Helioa arnastean giza ahotsaren tonua altutu egiten da aldi batez, honen arrazoaia soinuak helioan zehar edatzeko duen abiaduran datza airean zehar baino hiru aldiz azkarragoa baita.
'elioa arn'astean ɡiʂ'a a'otsaɾen ton'ua alt'utu eɣ'iten d'a ald'i βat'eʂ, 'onen ar'aʂoaʝa soɲ'uak 'elioan ʂe'ar eð'atʂeko ðu'en aβ'iaðuɾan datʂ'a ajɾ'ean ʂe'ar baɲo 'iɾu ald'iʂ aʂk'araɣoa βajta.
Ahotsaren tonua ahots korden bibrazioan datza eta bibrazio hauek sorturiko uhinek medioan zehar edatzeko duten moduan.
a'otsaɾen ton'ua a'os kord'em biβr'aʂioan datʂ'a eta βiβr'aʂio awek sort'uɾiko u'iɲek m'eðioan ʂe'ar eð'atʂeko ðut'em moð'uan.
Presio uhinek medioan zehar edatzen diren abiadurari soinuaren abiadura deritzo eta esan bezala baldintza normaletan helioaren soinu abiadura airearena baino hiru aldiz handiagoa da.
pres'io u'iɲek m'eðioan ʂe'ar eð'atʂen diɾ'en aβ'iaðuɾaɾi soɲ'uaɾen aβ'iaðuɾa ðeɾ'itʂo eta es'am beʂ'ala βald'intʂa norm'aletan 'elioaɾen soɲ'u aβ'iaðuɾa ajɾ'eaɾena βaɲo 'iɾu ald'iʂ 'andiaɣoa ð'a.
Helioa arnasterakoan ahots kordek helioz beteriko ingurune batean bibratzen dute tonua altutzen delarik.
'elioa arn'asteɾakoan a'os kord'ek 'elioʂ bet'eɾiko inɡ'uɾune βat'eam biβr'atʂen dut'e ton'ua alt'utʂen del'aɾik.
Helioak bere hortan gorputzarengan kalterik eragiten ez duen arren helioa denbora luzez arnastea kaltegarria izan liteke biriketako airea ordezkatu eta asfixia sor baitezake, gainera helioak birikak beterik mantentzen dituenez, birikek ez dute helio eta airearen arteko alderik nabaritzen, ez da asfixia sentsaziorik nab...
'elioak beɾ'e 'ortan ɡ'orputʂaɾenɡan kalt'eɾik eɾ'aɣiten 'eʂ tu'en ar'en 'elioa ð'emboɾa luʂ'eʂ arn'astea kalt'eɣaria iʂ'an lit'eke βiɾ'iketako ajɾ'ea ord'eʂkatu eta asf'iʃia s'or bajt'eʂake, ɡaɲ'eɾa 'elioak biɾ'ikak bet'eɾik mant'entʂen dit'ueneʂ, biɾ'ikek eʂ t'ute 'elio eta ajɾ'eaɾen art'eko ald'eɾik naβ'aɾitʂen, eʂ ...
Helio bidezko asfixian zein karbono dioxido bidezkoan ez da aire faltarik nabaritzen biktimak ohartu gabe hiltzen direlarik.
'elio βið'eʂko asf'iʃian ʂ'ejn karb'ono ði'oʃiðo βið'eʂkoan eʂ t'a ajɾ'e f'altaɾik naβ'aɾitʂem b'iktimak o'artu ɣaβ'e 'iltʂen diɾ'elaɾik.
Helioa bonbona batetik bere hortan arnastea arriskutsua izan liteke gasa presio handiz irten bailiteke barotrauma sortuz edota birikak leherraraziz.
'elioa βomb'ona βat'etik beɾ'e 'ortan arn'astea ar'iskutsua iʂ'an lit'eke ɣas'a pres'io 'andiʂ 'irtem bajl'iteke βaɾ'otrawma sort'uʂ eðota βiɾ'ikak le'eraɾaʂiʂ.
Bonbona batetik arnasteak gainera bonbonaren balbulak engrasatzeko erabilitako substantzien arnastea ekar dezake hauek oso kaltegarriak izan daitezkelarik.
bomb'ona βat'etik arn'asteak ɡaɲ'eɾa βomb'onaɾem balβ'ulak enɡr'asatʂeko eɾ'aβilitako suβst'antʂien arn'astea ek'ar deʂ'ake awek os'o kalt'eɣariak iʂ'an dajt'eʂkelaɾik.
Helio neutrala, baldintza estandarretan, ez da toxikoa eta ez du eragin biologikorik giza odolean helio arrastoak aurki daitezkeelarik.
'elio newtr'ala, bald'intʂa est'andaretan, eʂ t'a toʃ'ikoa eta eʂ t'u eɾ'aɣim bi'oloɣikoɾik ɡiʂ'a oð'olean 'elio ar'astoak awrk'i ðajt'eʂkeelaɾik.
Presio altuan ordea, hogei atn edo hogei eme pea baino altuagoak, helio eta oxigeno nahasketek sistema nerbiosoarengan eragina dute logura sor dezaketelarik, hau ebazeko nitrogeno piska bat gehitu ohi da helio eta oxigeno nahasketetan.
pres'io alt'uan ordea, 'oɣej 'atn eðo 'oɣej em'e pe'a βaɲo alt'uaɣoak, 'elio eta oʃ'iɣeno na'asketek sist'ema nerb'iosoaɾenɡan eɾ'aɣiɲa ðut'e loɣ'uɾa s'or deʂ'aketelaɾik, 'aw eβ'aʂeko nitr'oɣeno pisk'a βat ɡe'itu o'i ð'a 'elio eta oʃ'iɣeno na'asketetan.
bost eta bat zero AK artean helioa gordetzen duten gordailuak kontu handiz erabili behar dira, barnean helio likidoa balute bezala, barneko gasa kanpora irtetean harrigarriki handitzen baita eta honek leherketak sor ditzake.
b'ost eta βat ʂeɾ'o 'ak art'ean 'elioa ɣord'etʂen dut'en ɡord'aʎuak k'ontu 'andiʂ eɾ'aβili βe'ar diɾ'a, barn'ean 'elio lik'iðoa βal'ute βeʂ'ala, barn'eko ɣas'a kamp'oɾa irt'etean 'ariɣariki 'anditʂem bajt'a eta 'onek le'erketak s'or ditʂ'ake.
Litioa hiru zenbaki atomikoa duen elementu kimikoa da, Li ikurraz adierazten dena.
lit'ioa 'iɾu ʂemb'aki at'omikoa ðu'en el'ementu k'imikoa ð'a, l'i ik'uraʂ að'ieɾaʂten den'a.
Metal alkalinoen taldean kokatzen da taula periodikoan eta, taldeko guztiak bezala, oso elementu erreaktiboa da, aire hezean oso azkar herdoiltzen dena.
met'al alk'alinoen t'aldean kok'atʂen da tawl'a peɾ'ioðikoan et'a, t'aldeko ɣuʂt'iak beʂ'ala, os'o el'ementu er'eaktiβoa ð'a, ajɾ'e 'eʂean os'o aʂk'ar 'erdojltʂen d'ena.
Arrazoi horregatik, olio barruan gorde ohi da.
ar'aʂoj 'oreɣatik, ol'io βar'uan ɡ'orde o'i ð'a.
Zilar zurixka kolorea duen metal hau metal guztietatik arinena da, eta baldintza estandarretan dentsitate baxueneko solidoa.
ʂiʎ'ar ʂuɾ'iʃka kol'oɾea ðu'em met'al 'aw met'al ɣuʂt'ietatik aɾ'iɲena ð'a, eta βald'intʂa est'andaretan dents'itate βaʃ'ueneko sol'iðoa.
Litioa Big Bangean sintetizaturiko elementuetako bat izan zen, baina haren kantitatea murriztu egin da denbora aurrera joan ahala.
lit'ioa β'iɣ banɡ'ean sint'etiʂatuɾiko el'ementuetako βat iʂ'an ʂen, baɲa 'aɾen kant'itatea mur'iʂtu eɣ'in d'a ð'emboɾa 'awreɾa ʝ'oan a'ala.
Murrizketa horren arrazoia, baita litioaren sorrera ere, ikerketagai garrantzitsuak dira astronomian.
mur'iʂketa 'oren ar'aʂoʝa, bajta lit'ioaɾen sor'eɾa eɾ'e, ik'erketaɣaj ɣar'antʂitsuak diɾ'a astr'onomian.
Litioa Lurreko hogeita hamahirugarren elementurik ugariena da, baina haren erreaktibotasun handia dela eta, konposatu moduan soilik ageri da.
lit'ioa lur'eko 'oɣejta 'amaiɾuɣaren el'ementuɾik uɣ'aɾiena ð'a, baɲa 'aɾen er'eaktiβotasun 'andia ðel'a et'a, komp'osatu moð'uan sojl'ik aɣ'eɾi ða.
Pegmatita mineral batzuetan ageri da, baina gatzunetik eta buztinetik ere lortzen da.
peɣm'atita miɲ'eɾal βatʂ'uetan aɣ'eɾi ða, baɲa ɣatʂ'unetik eta βuʂt'iɲetik eɾ'e l'ortʂen da.