text stringlengths 25 5.42k | phonemes stringlengths 19 5.93k |
|---|---|
Beraz, ez da harritzekoa Isadorak hamar urterekin bere auzoko haurrei dantzaeskolak ematea. | beɾaʂ, eʂ t'a 'aritʂekoa is'aðoɾak 'amar 'urteɾekim beɾ'e awʂ'oko awrej ð'antʂaeskolak em'atea. |
Duncanek zein LoA e Fullerrek, Ameriketako Estatu Batuetatik helduak honek ere, dantza irauli zuten beren koreografietan argiztapenefektu harrigarriak sartu zituztenean aaurrerapen teknikoei eskera eta modernotasun estetikoa bilatu zutenean, gogo esperimental batekin. | dunk'anek ʂ'ejn lo'a 'e fuʎ'erek, am'eɾiketako est'atu βat'uetatik elduak 'onek eɾ'e, d'antʂa iɾ'awli ʂut'em beɾ'en koɾ'eoɣrafietan arɡ'iʂtapenefektu 'ariɣariak sart'u ʂit'uʂtenean a'awreɾapen tekn'ikoej esk'eɾa eta moð'ernotasun est'etikoa βiʎ'atu ʂut'enean, ɡoɣ'o esp'eɾimental βat'ekin. |
Londresa jo zuenA modernotasun hori eskaintzera, ia sendi osoarekin. | londr'esa ʝ'o ʂu'ena moð'ernotasun oɾi esk'ajntʂeɾa, 'ia send'i os'oaɾekin. |
Dantza erakargarri egiten zuen : hankabesoak biluztu, olatuak imitatu, jantzi gardenak erabili, Chopin, Mozart edo bitobenen musika lagun zuela. | d'antʂa eɾ'akarɡari eɣ'iten ʂu'en: ankaβesoak biʎ'uʂtu, ol'atuak im'itatu, ɟantʂ'i ɣard'enak eɾ'aβili, tʃop'in, moʂ'art eðo βit'oβenem mus'ika laɣ'un ʂu'ela. |
Eta ikusle guztientzatA egin nahi zuen dantza, ez soilik Londres eta Parisko aberatsentzat. | eta ik'usle ɣuʂt'ientʂata eɣ'in na'i ʂu'en d'antʂa, 'eʂ sojl'ik londr'es eta paɾ'isko aβ'eɾatsentʂat. |
mila bederatziehun eta hogeita bian Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunera mugitu zen eta bertan dantza eskola bat sortu zuen, bertan, SerguA i Esenin poeta errusiarrarekin ezkondu zen baina gobernu komunistaren partetik espero zuen babesa jaso ez eta bi urte geroago alde egin zuen. | miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta βi'an soβ'ietar er'epuβlika soʂ'ialistem bat'asuneɾa muɣ'itu ʂen eta β'ertan d'antʂa esk'ola βat sort'u ʂu'en, b'ertan, serɡ'ua 'i es'enim po'eta er'usiaraɾekin eʂk'ondu ʂem baɲa ɣoβ'ernu kom'unistaɾem p'artetik esp'eɾo ʂu'em baβ'esa ʝ'aso 'eʂ eta β'i 'urte ɣeɾ'oaɣo ald'e eɣ'in ʂu'en. |
Ezkontza ez zen ondo atera, urte bat geroago senarra Moskura bueltatu zen eta han buruaz beste egin zuen. | eʂk'ontʂa e tʂ'en 'ondo at'eɾa, 'urte βat ɡeɾ'oaɣo sen'ara mosk'uɾa βu'eltatu ʂen eta 'am buɾ'uaʂ b'este eɣ'in ʂu'en. |
Isadora Duncanek bere artearen adierazpenak bezain ez ohiko bizitza izan zuen, moraletik eta ohitura tradizionaletatik at bizi izan zen beti. | is'aðoɾa ðunk'anek beɾ'e art'eaɾen að'ieɾaʂpenak beʂ'ajn 'eʂ o'iko βiʂ'itʂa iʂ'an ʂu'en, moɾ'aletik eta o'ituɾa trað'iʂionaletatik 'at b'iʂi iʂ'an ʂ'em b'eti. |
Eseninekin Europan zehar bidaiatu zuen, baina haren izaera bortitzak eta alkoholarekiko mendekotasunak ezkontza hondatu egin zuten. | es'eniɲekin ewɾ'opan ʂe'ar bið'aʝatu ʂu'en, baɲa 'aɾen iʂ'aeɾa βort'itʂak eta alk'oolaɾekiko mend'ekotasunak eʂk'ontʂa 'ondatu eɣ'in ʂut'en. |
Isadorak ama ezkongabea izatea aukeratu zuen, eta bi semealaba izan zituen. | is'aðoɾak am'a eʂk'onɡaβea iʂ'atea awk'eɾatu ʂu'en, eta β'i s'emealaβa iʂ'an ʂit'uen. |
Aiten izenak ez zituen arren jakinarazi nahi izan, antza denez Gordon Craig antzerkidiseinatzailearenak eta Paris sínger, Isaac Merritt sínger josteko makinen handikiaren semearenak izan ziren. | ajt'en iʂ'enak e tʂ'ituen ar'en ɟak'iɲaɾaʂi na'i iʂ'an, antʂ'a ðen'eʂ ɡord'on kr'ajɣ antʂ'erkiðiseɲatʂaʎeaɾenak eta paɾ'is 'inɡer, is'aak mer'ic s'inɡer ʝost'eko mak'iɲen 'andikiaɾen s'emeaɾenak iʂ'an ʂiɾ'en. |
Isadoraren bizitza pribatuak ez zuen inoiz eskandalurik falta izan, ezta tragediarik ere. | is'aðoɾaɾem biʂ'itʂa priβ'atuak e tʂ'uen iɲ'ojʂ esk'andaluɾik f'alta iʂ'an, 'eʂta traɣ'eðiaɾik eɾ'e. |
Beldurgarriena Deirdre eta patrik semealaben heriotza izan zen, egiazki. mila bederatziehun eta hamahiruan, Parisen, Sena ibaian, istripu batean ito ziren, umezainaren ondoan zihoazen automobila uretara erori zenean. | beld'urɡariena ðejrdr'e eta patr'ik s'emealaβen 'eɾiotʂa iʂ'an ʂen, eɣ'iaʂki. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'amaiɾuan, paɾ'isen, s'ena iβ'aʝan, istr'ipu βat'ean it'o ʂiɾ'en, 'umeʂaɲaɾen ond'oan ʂi'oaʂen awt'omoβiʎa uɾ'etaɾa eɾ'oɾi ʂen'ean. |
Isadora Duncanen heriotzaren inguruko gorabehera tragikoek izugarri lagundu dute mitoa sendotzen, eta misterio batean nahastuta daude, historiak ez baitu erabat argitu. | is'aðoɾa ðunk'anen 'eɾiotʂaɾen inɡ'uɾuko ɣoɾ'aβeeɾa traɣ'ikoek iʂ'uɣari laɣ'undu ðut'e m'itoa send'otʂen, eta mist'eɾio βat'ean na'astuta ðawð'e, 'istoɾiak eʂ p'ajtu eɾ'aβat arɡ'itu. |
Ondorioz, ibilgailuaren albo batetik atera eta galtzadaren gainera erori zen. | ond'oɾioʂ, iβ'ilɣaʎuaɾen alβ'o βat'etik at'eɾa eta ɣaltʂ'aðaɾen ɡaɲ'eɾa eɾ'oɾi ʂen. |
Hala, dozenaka metro batzuk arrastatu zuten, harik eta gidariak, garrasiek ohartarazita, autoa geldiaraztea lortu zuen arte. | 'ala, doʂ'enaka m'etro β'atʂuk ar'astatu ʂut'en, 'aɾik eta ɣið'aɾiak, ɡar'asiek o'artaɾaʂita, awt'oa ɣeld'iaɾaʂtea lort'u ʂu'en art'e. |
Laguntza medikoa lortu zen, baina Isadora Duncan itota hil zela egiaztatu zen, eta ia batbatean gertatu zelaIsadora Duncan erraustu egin zuten, eta haren errautsak Parisko PA reLachaise hilerriko kolunbarioan jarri zituzten. | laɣ'untʂa með'ikoa lort'u ʂen, baɲa is'aðoɾa ðunk'an it'ota 'il ʂel'a eɣ'iaʂtatu ʂen, eta 'ia βatb'atean ɡert'atu ʂel'ajsaðoɾa ðunk'an er'awstu eɣ'in ʂut'en, eta 'aɾen er'awtsak paɾ'isko p'a rel'atʃajse 'iʎeriko kol'umbaɾioan ɟar'i ʂit'uʂten. |
Hil ondoren, Duncanek jarraitzale ugari izan zuten era askotako eskola eta mugimenduak sortu ziren. | 'il ond'oɾen, dunk'anek ɟar'ajtʂale uɣ'aɾi iʂ'an ʂut'en eɾ'a 'askotako esk'ola eta muɣ'imenduak sort'u ʂiɾ'en. |
Esate baterako, musikaren erritmoaren eta gorputzaren mugimenduaren arteko lokarrian oinaritzen den Jacques Dalcrozeren dantza erritmikoa. | es'ate βat'eɾako, mus'ikaɾen er'itmoaɾen eta ɣ'orputʂaɾem muɣ'imenduaɾen art'eko lok'arian oɲ'aɾitʂen d'en ɟakk'es dalkr'oʂeɾen d'antʂa er'itmikoa. |
Funtsezko keinu batzuk eta ihesbidea lehenesten dituen dantza adierazkorra. | funts'eʂko k'eɲu β'atʂuk eta i'esbiðea le'enesten dit'uen d'antʂa að'ieɾaʂkora. |
Dantza adierazkorretik eta musikarik gabeko dantzaren aintzindari den rudolf bon Labamen teorietatik sortutako ballet modernoa. | d'antʂa að'ieɾaʂkoretik eta mus'ikaɾik ɡaβ'eko ð'antʂaɾen ajntʂ'indaɾi ð'en ruð'olf b'on laβ'amen te'oɾietatik sort'utako βaʎ'et moð'ernoa. |
Bere bizitzari buruzko hainbat filme eta dokumental ekoiztu dira, besteak beste. | beɾ'e βiʂ'itʂaɾi βuɾ'uʂko ajmbat film'e eta ðok'umental ek'ojʂtu ðiɾ'a, b'esteak b'este. |
Irailaren hamalaua gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta berrogeita hamazazpigarren eguna da, berrehun eta berrogeita hamazortzia bisurteetan. ehun eta zortzi egun falta dira urtea amaitzeko. | iɾ'aʎaɾen 'amalawa ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko βer'eun eta βer'oɣejta 'amaʂaʂpiɣaren eɣ'una ð'a, ber'eun eta βer'oɣejta 'amaʂortʂia βis'urteetan. e'un eta ʂortʂ'i eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko. |
Boroa elementu kimiko bat da, be ikurra eta bost zenbaki atomikoa duena. | boɾ'oa el'ementu k'imiko βat d'a, b'e ik'ura eta β'os ʂemb'aki at'omikoa ðu'ena. |
Boroa ez da bere kaxa aske aurki litekeen elementua ; beste zenbait elementuekin konposaturik soilik azaltzen da naturan. | boɾ'oa eʂ t'a βeɾ'e kaʃ'a ask'e awrk'i lit'ekeen el'ementua; b'este ʂemb'ajt el'ementuekin komp'osatuɾik sojl'ik aʂ'altʂen da nat'uɾan. |
Boroak egitura alotropo ezberdin ugari osatzen ditu, hori dela eta itxura eta propietate ezberdinekin aurki liteke. | boɾ'oak eɣ'ituɾa al'otropo eʂb'erdin uɣ'aɾi os'atʂen dit'u, oɾi ðel'a eta itʃ'uɾa eta prop'ietate eʂb'erdiɲekin awrk'i lit'eke. |
Boro kristalinoa, ordea, beltza, oso gogorra eta eroale txarra dugu. | boɾ'o krist'aliɲoa, ordea, b'eltʂa, os'o ɣoɣ'ora eta eɾ'oale tʃ'ara ðuɣ'u. |
Elektronikan semieroaleen dopante bezala erabiltzen da silizio eta germanio kristalekin egindako trantsistore, diodo eta bestelakoetan. | el'ektronikan sem'ieɾoaleen dop'ante βeʂ'ala eɾ'aβiltʂen da sil'iʂio eta ɣerm'anio krist'alekin eɣ'indako trants'istoɾe, di'oðo eta βest'elakoetan. |
Boroa zenbait materiale estrukturalen baitan txertatzen da eta intsektizida ez toxiko, kondoi eta sintesi kimikoan erabiltzen da. | boɾ'oa ʂemb'ajt mat'eɾiale estr'uktuɾalem bajt'an tʃert'atʂen da eta ints'ektiʂiða 'eʂ toʃ'iko, kond'oj eta s'intesi k'imikoan eɾ'aβiltʂen da. |
Boroa landareentzako ezinbesteko elikagaia dugu, nahiz eta boro kontzentrazio handiko sustratoak landareentzako toxikoak izan daitezkeen. | boɾ'oa land'aɾeentʂako eʂ'imbesteko el'ikaɣaʝa ðuɣ'u, n'aiʂ eta βoɾ'o kontʂ'entraʂio 'andiko sustr'atoak land'aɾeentʂako toʃ'ikoak iʂ'an dajt'eʂkeen. |
Boroa arratoi eta beste zenbait ugaztunen osasuna ona izan dadin beharrezkoa da nahiz eta bere eragin fisiologikoa ez dagoen oso argi. | boɾ'oa ar'atoj eta β'este ʂemb'ajt uɣ'aʂtunen os'asuna on'a iʂ'an dað'im be'areʂkoa ð'a n'aiʂ eta βeɾ'e eɾ'aɣin fis'ioloɣikoa eʂ t'aɣoen os'o arɡ'i. |
Unibertsoan laugarren elementurik ugariena da, hidrogenoa, helioa eta oxigenoaren ondoren. | un'iβertsoan lawɣ'aren el'ementuɾik uɣ'aɾiena ð'a, 'iðroɣenoa, 'elioa eta oʃ'iɣenoaɾen ond'oɾen. |
Lurrazalean hamabosgarren elementu ugariena da, non aurkitu daitekeen egoera elementalean, eta baita konposatu inorganiko eta organiko askotan ere. | lur'aʂalean 'amaβosɡaren el'ementu uɣ'aɾiena ð'a, n'on awrk'itu ðajt'ekeen eɣ'oeɾa el'ementalean, eta βajta komp'osatu iɲ'orɡaniko eta orɡ'aniko ask'otan eɾ'e. |
Bizitzaren forma guztietan dago, eta giza gorputzean bigarren elementurik arruntena da masan oxigenoaren ondoren. | biʂ'itʂaɾen form'a ɣuʂt'ietan daɣ'o, eta ɣiʂ'a ɣ'orputʂeam biɣ'aren el'ementuɾik ar'untena ð'a mas'an oʃ'iɣenoaɾen ond'oɾen. |
Ugaritasun honek, osatzen dituen konposatu organiko guztiekin eta polimeroak eratzeko duen ahalmenarekin batera, bizimota ezagun guztien oinarrizko elementu kimikoa izatea eragin du. | uɣ'aɾitasun 'onek, os'atʂen dit'uen komp'osatu orɡ'aniko ɣuʂt'iekin eta pol'imeɾoak eɾ'atʂeko ðu'en a'almenaɾekim bat'eɾa, b'iʂimota eʂ'aɣun ɡuʂt'ien oɲ'ariʂko el'ementu k'imikoa iʂ'atea eɾ'aɣin du. |
Aurrehistoriatik karbonoaren errekuntzaren produktuak garapen teknologikoaren oinarria izan dira. | 'awreistoɾiatik karb'onoaɾen er'ekuntʂaɾem proð'uktuak ɡaɾ'apen tekn'oloɣikoaɾen oɲ'aria iʂ'an diɾ'a. |
Gaur ere, karbonotan oinarritutako materialak teknologiaren arlo askotan oso erabiliak dira : material konposatuak, litioioi bateriak, ur eta airearen arazketan, arkulabeen elektrodoak, metalgintzana. | ɡ'awr eɾ'e, karb'onotan oɲ'aritutako mat'eɾialak tekn'oloɣiaɾen 'arlo ask'otan os'o eɾ'aβiliak diɾ'a: mat'eɾial komp'osatuak, lit'ioʝoj βat'eɾiak, 'ur eta ajɾ'eaɾen aɾ'aʂketan, ark'ulaβeen el'ektroðoak, met'alɣintʂana. |
Naturak berak bizirako molekulak sortzen ditu, karbonoatomoak arau batzuen arabera konbinatuta eta beste atomo batzuk gehituta. | nat'uɾak beɾ'ak b'iʂiɾako mol'ekulak s'ortʂen dit'u, karb'onoatomoak aɾ'aw βatʂ'uen aɾ'aβeɾa komb'iɲatuta eta β'este at'omo β'atʂuk ɡe'ituta. |
Paulingen eskalan, karbonoaren elektronegatibotasuna bi, bost bost ekoa da. Hau da, oxigenoak edo fluorrak ez bezala, karbonoak ez du loturaren elektroiak erakartzeko joera handirik. Horren ondorioz, bere loturak polarizatu gabeko lotura kobalenteak izaten dira. | pawl'inɡen esk'alan, karb'onoaɾen el'ektroneɣatiβotasuna β'i, b'os b'ost ek'oa ð'a. 'aw ð'a, oʃ'iɣenoak eðo flu'orak 'eʂ beʂ'ala, karb'onoak eʂ t'u lot'uɾaɾen el'ektroʝak eɾ'akartʂeko ʝo'eɾa 'andiɾik. 'oren ond'oɾioʂ, beɾ'e lot'uɾak pol'aɾiʂatu ɣaβ'eko lot'uɾa koβ'alenteak iʂ'aten diɾ'a. |
Bestetik, bere elektronegatibotasun ertainaren ondorioz, karbonoak erraztasun handia dauka beste elementuekin zein beste karbono atomoekin loturak ezartzeko. Hona hemen zenbaitA loturen entalpiak. | b'estetik, beɾ'e el'ektroneɣatiβotasun ert'aɲaɾen ond'oɾioʂ, karb'onoak er'aʂtasun 'andia ðawk'a β'este el'ementuekin ʂ'ejm b'este karb'ono at'omoekin lot'uɾak eʂ'artʂeko. 'ona 'emen ʂemb'ajta lot'uɾen ent'alpiak. |
Karbono naturalak bi isotopo egonkor ditu, bat bi ze eta bat hiru ze, eta hirugarren bat erradioaktiboa. Azken honen erdibizitzadenbora bost mila zazpiehun eta hirurogei urtekoa da. | karb'ono nat'uɾalak b'i is'otopo eɣ'onkor dit'u, b'at b'i ʂe eta β'at 'iɾu ʂe, eta 'iɾuɣarem bat er'aðioaktiβoa. aʂk'en 'onen erd'iβiʂitʂaðemboɾa β'os miʎ'a ʂ'aʂpieun eta 'iɾuɾoɣej urt'ekoa ð'a. |
Karbono bat lau isotopo erradioaktiboa desintegratuz doan arren, aldi berean atmosferako goialdean etengabe ekoizten ari da. | karb'ono βat l'aw is'otopo er'aðioaktiβoa ðes'inteɣratuʂ do'an ar'en, ald'i βeɾ'ean atm'osfeɾako ɣoʝ'aldean et'enɡaβe ek'ojʂten aɾ'i ð'a. |
Oreka honetan oinarrituz, jatorri organikoa duten laginen datazioan erabiltzen da. | oɾ'eka 'onetan oɲ'arituʂ, ɟat'ori orɡ'anikoa ðut'en laɣ'iɲen dat'aʂioan eɾ'aβiltʂen da. |
Karbono elementalak hainbat substantzia osa ditzake, bakoitzaren egitura kristalinoa bereizgarria delarik, hauek, karbono alotropoak dira. | karb'ono el'ementalak ajmbat suβst'antʂia os'a ðitʂ'ake, bak'ojtʂaɾen eɣ'ituɾa krist'aliɲoa βeɾ'ejʂɡaria ðel'aɾik, awek, karb'ono al'otropoak diɾ'a. |
Karbonoaren alotropo desberdinak ezagunak dira, garrantzitsuenak diamantea, grafitoa, lonsdaleita, fullerenoak karbonozko nanotutuak eta grafenoa izanik. | karb'onoaɾen al'otropo ðesb'erdiɲak eʂ'aɣunak diɾ'a, ɡar'antʂitsuenak di'amantea, ɡraf'itoa, lonsd'alejta, fuʎ'eɾenoak karb'onoʂko nan'otutuak eta ɣraf'enoa iʂ'anik. |
Baina baldintza estandarretan, grafitoa da termodinamikoki alotroporik egonkorrena. | baɲa βald'intʂa est'andaretan, ɡraf'itoa ð'a term'oðiɲamikoki al'otropoɾik eɣ'onkorena. |
Hala ere, alotropo guztiak oso egonkorrak dira eta soilik tenperatura oso altuetan erreakziona dezakete. | 'ala eɾ'e, al'otropo ɣuʂt'iak os'o eɣ'onkorak diɾ'a eta sojl'ik temp'eɾatuɾa os'o alt'uetan er'eakʂiona ðeʂ'akete. |
Karbonoaren propietate fisikoak bere forma alotropikoaren araberakoak dira. | karb'onoaɾem prop'ietate fis'ikoak beɾ'e form'a al'otropikoaɾen aɾ'aβeɾakoak diɾ'a. |
Esate baterako, diamantea eta grafitoa baldintza normaletan solidoak dira ; diamantea solido gardena eta grafitoa opakua eta beltza ; diamantea mineral gogorrenetarikoa da eta grafitoa paperan marra bat uzteko bezain biguna da ; diamanteak isolatzaile elektriko da eta grafitoa eroalea. | es'ate βat'eɾako, di'amantea eta ɣraf'itoa βald'intʂa norm'aletan sol'iðoak diɾ'a; di'amantea sol'iðo ɣard'ena eta ɣraf'itoa op'akua eta β'eltʂa; di'amantea miɲ'eɾal ɣoɣ'orenetaɾikoa ð'a eta ɣraf'itoa pap'eɾam mar'a βat uʂt'eko βeʂ'ajm biɣ'una ð'a; di'amanteak is'olatʂaʎe el'ektriko ð'a eta ɣraf'itoa eɾ'oalea. |
Bestetik, diamanteak eroankortasun termikorik altuena duen minerala da. | b'estetik, di'amanteak 'eɾoankortasun term'ikoɾik alt'uena ðu'em miɲ'eɾala ð'a. |
Diamantea solido oso gogorra da, kolorgea, gardena, isolatzaile elektrikoa eta beroaren eroale oso ona. hiru de solido kobalentea eta tetraedroetan oinarritutako egitura du. | di'amantea sol'iðo os'o ɣoɣ'ora ð'a, kol'orɡea, ɡard'ena, is'olatʂaʎe el'ektrikoa eta β'eɾoaɾen eɾ'oale os'o on'a. 'iɾu ð'e sol'iðo koβ'alentea eta tetr'aeðroetan oɲ'aritutako eɣ'ituɾa ð'u. |
Soilik berrehungarren lotura kobalenteak ditu non ze atomoa ese pe hiru hibridazioan dagoen. | sojl'ik ber'eunɡaren lot'uɾa koβ'alenteak dit'u n'on ʂe at'omoa es'e p'e 'iɾu 'iβriðaʂioan daɣ'oen. |
Lotura kobalenteen ondorioz, elektroien higikortasuna ez da suertatzen eta isolatzaile elektrikoa da ; bere fusiotenperatura hiru bost zero zero AA gradu ze ka o a da eta bere dentsitatea hiru, bost gAA Acma hiru. | lot'uɾa koβ'alenteen ond'oɾioʂ, el'ektroʝen 'iɣikortasuna eʂ t'a su'ertatʂen eta is'olatʂaʎe el'ektrikoa ð'a; beɾ'e fus'iotempeɾatuɾa 'iɾu β'os ʂeɾ'o ʂeɾ'o a'a ɣrað'u ʂe k'a 'o 'a ð'a eta βeɾ'e ðents'itatea 'iɾu, b'os ɡa'a akm'a 'iɾu. |
Material urratzailea da eta bere gogortasunagatik erremintak egiteko erabiltzen da. | mat'eɾial ur'atʂaʎea ð'a eta βeɾ'e ɣoɣ'ortasunaɣatik er'emintak eɣ'iteko eɾ'aβiltʂen da. |
Diamante arruntean tetraedroek paketatze kubikoa azaltzen dute, baina tenperatura eta presioa oso altuetan tetraedroek paketatze hexagonala ere har dezakete, lonsdaleita mineralean. | di'amante ar'untean tetr'aeðroek pak'etatʂe kuβ'ikoa aʂ'altʂen dut'e, baɲa temp'eɾatuɾa eta pres'ioa os'o alt'uetan tetr'aeðroek pak'etatʂe 'eʃaɣonala eɾ'e 'ar deʂ'akete, lonsd'alejta miɲ'eɾalean. |
Diamante naturalak karbonoa presio eta tenperatura altuetan egon den metakinetan sortu dira. | di'amante nat'uɾalak karb'onoa pres'io eta temp'eɾatuɾa alt'uetan eɣ'on dem met'akiɲetan sort'u ðiɾ'a. |
Diamantea naturala izateaz gain, diamante sintetikoak ere grafitotik sintetizatu daitezke tenperatura eta presio altuetan. | di'amantea nat'uɾala iʂ'ateaʂ ɡ'ajn, di'amante sint'etikoak eɾ'e ɣraf'itotik sint'etiʂatu ðajt'eʂke temp'eɾatuɾa eta pres'io alt'uetan. |
Grafitoa karbonoaren alotropo termodinamikoki egonkorrena da. | ɡraf'itoa karb'onoaɾen al'otropo term'oðiɲamikoki eɣ'onkorena ð'a. |
Karbono amorfo natural gehiena guztiz kristalinoa ez den grafitoa da, hauxe, ikatz gehienetan eta kedarrean dagoen egitura da. | karb'ono am'orfo nat'uɾal ɣe'iena ɣuʂt'iʂ krist'aliɲoa eʂ t'en ɡraf'itoa ð'a, 'awʃe, ik'aʂ ɡe'ienetan eta keð'arean daɣ'oen eɣ'ituɾa ð'a. |
Grafito kristalinoak egitura bidimentsionala du non ze bakoitza beste hiru ze atomoekin lotuta dagoen ese pe bi hibridazioan geometria triangeluar lauean. | ɡraf'ito krist'aliɲoak eɣ'ituɾa βið'imentsionala ð'u n'on ʂe βak'ojtʂa β'este 'iɾu ʂe at'omoekin lot'uta ðaɣ'oen es'e p'e β'i 'iβriðaʂioan ɡe'ometria tri'anɡeluar law'ean. |
Horren ondorioz, bentzenoan bezala, geruzetatik zehar pe elektroi deslekutuak daude, eta grafitoa eroalea da. | 'oren ond'oɾioʂ, bentʂ'enoam beʂ'ala, ɡeɾ'uʂetatik ʂe'ar p'e el'ektroj ðesl'ekutuak dawð'e, eta ɣraf'itoa eɾ'oalea ð'a. |
Beste alde batetik, xaflen arteko distantzia handiagoa da, hots, geruzen arteko loturak askoz ahulagoak dira, eta ez dira kobalenteak, ban der Waals loturak baizik. | b'este ald'e βat'etik, ʃafl'en art'eko ðist'antʂia 'andiaɣoa ð'a, ots, ɡeɾ'uʂen art'eko lot'uɾak ask'oʂ a'ulaɣoak diɾ'a, eta eʂ t'iɾa koβ'alenteak, b'an d'er u'aals lot'uɾak bajʂ'ik. |
Hau dela eta, grafitoa esfoliatzea edo xafletan banatzea erraza da eta lubrifikatzaile ona da. | 'aw ðel'a et'a, ɡraf'itoa esf'oliatʂea eðo ʃafl'etam b'anatʂea er'aʂa ð'a eta luβr'ifikatʂaʎe on'a ð'a. |
Grafitoaren bi Degitura delaeta, propietate bereziak ditu, hala nola, eroankortasun anisotropikoa. | ɡraf'itoaɾem b'i ðeɣ'ituɾa ðel'aeta, prop'ietate βeɾ'eʂiak dit'u, 'ala n'ola, 'eɾoankortasun an'isotropikoa. |
Hau da, geruzetatik zehar eroalea da baina isolatzailea eroankortasuna xaflekiko perpendikularki neurtzen bada. | 'aw ð'a, ɡeɾ'uʂetatik ʂe'ar eɾ'oalea ð'a βaɲa is'olatʂaʎea 'eɾoankortasuna ʃafl'ekiko perp'endikularki n'ewrtʂem baða. |
Grafitoa meategietatik ateratzeaz gain, karbono amorfotik ere kristaldu daiteke, bi bost zero zero AA gradu ze te a ene. | ɡraf'itoa me'ateɣietatik at'eɾatʂeaʂ ɡ'ajn, karb'ono am'orfotik eɾ'e krist'aldu ðajt'eke, b'i β'os ʂeɾ'o ʂeɾ'o a'a ɣrað'u ʂe t'e 'a en'e. |
Lubrifikaitzailea da, eta elektrodoak eta arkatzak egiteko erabiltzen da. | luβr'ifikajtʂaʎea ð'a, eta el'ektroðoak eta ark'atʂak eɣ'iteko eɾ'aβiltʂen da. |
Bere egiturak grafitoren antza du baina karbonoz osaturiko pentagonoak eta hexagonoak konbinatzen ditu egitura esferikoak edo ia esferikoak dituzten molekulak eratzeko. | beɾ'e eɣ'ituɾak ɡraf'itoɾen antʂ'a ð'u βaɲa karb'onoʂ os'atuɾiko pent'aɣonoak eta 'eʃaɣonoak komb'iɲatʂen dit'u eɣ'ituɾa esf'eɾikoak eðo 'ia esf'eɾikoak dit'uʂtem mol'ekulak eɾ'atʂeko. |
Molekula hauetan, ze atomoek ese pe hiru edo ese pe bi hibridazioak dituzte. | mol'ekula 'awetan, ʂe at'omoek es'e p'e 'iɾu eðo es'e p'e β'i 'iβriðaʂioak dit'uʂte. |
Egitura egonkorrena ze sei zeroa da, eta futbol baloi baten egitura du. | eɣ'ituɾa eɣ'onkorena ʂe s'ej ʂeɾ'oa ð'a, eta futb'ol βal'oj βat'en eɣ'ituɾa ð'u. |
Fullerenoak laborategian prestatu dira grafitotik abiatuz : AC aAC sei zero. | fuʎ'eɾenoak laβ'oɾateɣiam prest'atu ðiɾ'a ɣraf'itotik aβ'iatuʂ: 'ak a'ak s'ej ʂeɾ'o. |
Solido molekularren propietate tipikoak azaltzen dituzte : tenperatura igotzean sublimatu egiten dira, dentsitate baxua dute, bat, bost gAA a ze eme hiru eta isolatzaile elektrikoak dira. | sol'iðo mol'ekularem prop'ietate t'ipikoak aʂ'altʂen dit'uʂte: temp'eɾatuɾa iɣ'otʂean suβl'imatu eɣ'iten diɾ'a, dents'itate βaʃ'ua ðut'e, b'at, b'os ɡa'a 'a ʂe em'e 'iɾu eta is'olatʂaʎe el'ektrikoak diɾ'a. |
Gainera, diamantea eta grafitoa ez bezala, fullerenoak solugarriak izaten dira disolbatzaile apolarretan. | ɡaɲ'eɾa, di'amantea eta ɣraf'itoa 'eʂ beʂ'ala, fuʎ'eɾenoak sol'uɣariak iʂ'aten diɾ'a ðis'olβatʂaʎe ap'olaretan. |
Solido beltzak izan arren, disoluzioan kolore desberdinak hartzen dituzte, hala nola, ze sei zero morea, ze zazpi zero gorria, ze zazpi sei berdehorixka. | sol'iðo β'eltʂak iʂ'an ar'en, dis'oluʂioan kol'oɾe ðesb'erdiɲak 'artʂen dit'uʂte, 'ala n'ola, ʂe s'ej ʂeɾ'o moɾ'ea, ʂe ʂ'aʂpi ʂeɾ'o ɣor'ia, ʂe ʂ'aʂpi s'ej βerd'eoɾiʃka. |
Grafenoak eta karbonozko nanotutuek ere grafitoren egitura dute oinarri. | ɡraf'enoak eta karb'onoʂko nan'otutuek eɾ'e ɣraf'itoɾen eɣ'ituɾa ðut'e oɲ'ari. |
Grafenoa grafitoren xafla bakarrak dira eta karbonozko nanotutuak grafenoxaflak zilindrikoki kiribilduak. | ɡraf'enoa ɣraf'itoɾen ʃafl'a β'akarak diɾ'a eta karb'onoʂko nan'otutuak ɡraf'enoʃaflak ʂil'indrikoki kiɾ'iβilduak. |
Grafenoa bidimentsionala bi de da eta nanotutuak luzeak izaten dira eta bat de edo egitura monodimentsionalak kontsideratzen dira. | ɡraf'enoa βið'imentsionala β'i ð'e ð'a eta nan'otutuak luʂ'eak iʂ'aten diɾ'a eta β'at d'e eðo eɣ'ituɾa mon'oðimentsionalak konts'iðeɾatʂen diɾ'a. |
Nanotutuak irekiak zein itxiak izan daitezke, egitura itxiak fullerenoaren egitura dute hodiko bazterretan. | nan'otutuak iɾ'ekiak ʂ'ejn itʃ'iak iʂ'an dajt'eʂke, eɣ'ituɾa itʃ'iak fuʎ'eɾenoaɾen eɣ'ituɾa ðut'e 'oðiko βaʂt'eretan. |
Zilindroak edo tutuak ere geruza bakarrekoak eta geruza anitzekoak izan daitezke, propietate fisikoak aldatuz. | ʂil'indroak eðo tut'uak eɾ'e ɣeɾ'uʂa β'akarekoak eta ɣeɾ'uʂa an'itʂekoak iʂ'an dajt'eʂke, prop'ietate fis'ikoak ald'atuʂ. |
Gainera, grafenoxaflak kiribiltzeko norantza ere desberdina izan daiteke. | ɡaɲ'eɾa, ɡraf'enoʃaflak kiɾ'iβiltʂeko noɾ'antʂa eɾ'e ðesb'erdiɲa iʂ'an dajt'eke. |
Guzti hau dela eta, propietate fisiko oso desberdinak azaldu ditzakete eta garrantzi handikoak dira nanoteknologia arloan. | ɡuʂt'i 'aw ðel'a et'a, prop'ietate fis'iko os'o ðesb'erdiɲak aʂ'aldu ðitʂ'akete eta ɣar'antʂi 'andikoak diɾ'a nan'oteknoloɣia 'arloan. |
Azkenik, badaude guztiz kristalinoak ez diren beste forma batzuk : kokea, energiaren iturri eta erreduzitzaile moduan erabiltzen dena, karbono beltza, karbono aktibatua eta karbonozko zuntzak. | aʂk'enik, bað'awðe ɣuʂt'iʂ krist'aliɲoak eʂ t'iɾem b'este form'a β'atʂuk: kok'ea, en'erɡiaɾen it'uri eta er'eðuʂitʂaʎe moð'uan eɾ'aβiltʂen den'a, karb'ono β'eltʂa, karb'ono akt'iβatua eta karb'onoʂko ʂuntʂ'ak. |
Hau dela eta, karbonoa ugaria da izarretan, kometetan eta beste planeten atmosferetan. | 'aw ðel'a et'a, karb'onoa uɣ'aɾia ð'a iʂ'aretan, kom'etetan eta β'este plan'eten atm'osfeɾetan. |
GrafitoaA Errusian, Estatu Batuetan, Mexikon, Groenlandian eta Indian dago kantitate handitan. Diamante naturalak arroka bolkanikoekin batera agertzen dira. Diamanteen metakin handienak Afrikan daude. Hauetaz gain, Kanadan, Errusian, Brasilen eta Australian ere metakin garantzitsuak daude. | ɡraf'itoaa er'usian, est'atu βat'uetan, meʃ'ikon, ɡro'enlandian eta ind'ian daɣ'o kant'itate 'anditan. di'amante nat'uɾalak ar'oka βolk'anikoekim bat'eɾa aɣ'ertʂen diɾ'a. di'amanteem met'akin 'andienak afr'ikan dawð'e. 'awetaʂ ɡ'ajn, kan'aðan, er'usian, bras'iʎen eta awstr'alian eɾ'e met'akin ɡaɾ'antʂitsuak dawð'e. |
Beste elementuekin konbinatuta, lurrazaleko atmosferan dago, uretan disolbatuta eta mineral solido askotan. | b'este el'ementuekin komb'iɲatuta, lur'aʂaleko atm'osfeɾan daɣ'o, uɾ'etan dis'olβatuta eta miɲ'eɾal sol'iðo ask'otan. |
Karbonoak oso lotura kobalente egonkorrak era ditzake beste karbono batekin. | karb'onoak os'o lot'uɾa koβ'alente eɣ'onkorak eɾ'a ðitʂ'ake β'este karb'ono βat'ekin. |
Ondorioz, konposatu asko eta asko era daitezke, eta horixe da, hain zuzen, kimika organikoaren oinarria. | ond'oɾioʂ, komp'osatu 'asko eta 'asko eɾ'a ðajt'eʂke, eta 'oɾiʃe ð'a, 'ajn ʂuʂ'en, k'imika orɡ'anikoaɾen oɲ'aria. |
Izan ere, ezagutzen diren konposatu guztien artean, ehuneko laurogeita hamabost konposatu organikoak dira. | iʂ'an eɾ'e, eʂ'aɣutʂen diɾ'en komp'osatu ɣuʂt'ien art'ean, e'uneko lawɾ'oɣejta 'amaβos komp'osatu orɡ'anikoak diɾ'a. |
Gaur egun, hamasei milioi konposatu organiko ezagutzen dira, eta konposatuen egiturak askotarikoak izan daitezke. | ɡ'awr eɣ'un, 'amasej mil'ioj komp'osatu orɡ'aniko eʂ'aɣutʂen diɾ'a, eta komp'osatuen eɣ'ituɾak ask'otaɾikoak iʂ'an dajt'eʂke. |
Egituraaniztasun horrek beste ondorio hau dakar : iturri naturaletatik eskuratutako eta laborategian prestaturiko konposatu organiko ugari daude aktibitate biologikoa dutenak. | eɣ'ituɾaaniʂtasun 'orek b'este ond'oɾio 'aw ðak'ar: it'uri nat'uɾaletatik esk'uɾatutako eta laβ'oɾateɣiam prest'atuɾiko komp'osatu orɡ'aniko uɣ'aɾi ðawð'e akt'iβitate βi'oloɣikoa ðut'enak. |
Hala, izaki bizidunek osatzen dituzten konposatu kimiko gehienak konposatu organikoak dira ; hala nola azukreak, proteinak, lipidoak, azido nukleikoak eta abar. | 'ala, iʂ'aki β'iʂiðunek os'atʂen dit'uʂten komp'osatu k'imiko ɣe'ienak komp'osatu orɡ'anikoak diɾ'a; 'ala n'ola aʂ'ukreak, prot'eɲak, lip'iðoak, aʂ'iðo nukl'ejkoak eta aβ'ar. |
Orobat, bizitza sortzen duten prozesu kimikoak erreakzio organikoak dira. | oɾoβat, biʂ'itʂa s'ortʂen dut'em proʂ'esu k'imikoak er'eakʂio orɡ'anikoak diɾ'a. |
Karbonoa agente erreduzitzaile aktiboa denez, elementu askorekin erreakziona dezake, bai metalekin bai ezmetalekin konposatu asko eta oso desberdinak emateko. | karb'onoa aɣ'ente er'eðuʂitʂaʎe akt'iβoa ðen'eʂ, el'ementu 'askoɾekin er'eakʂiona ðeʂ'ake, b'aj met'alekim b'aj eʂm'etalekin komp'osatu 'asko eta os'o ðesb'erdiɲak em'ateko. |
Karbono monooxidoa, CO, gas kolorgea, usaingabekoa eta toxikoa da. Errekuntzetan ekoizten da oxigeno gutxi dagoenean, eta laborategian ere azido formikotik lortu daiteke. | karb'ono mon'ooʃiðoa, k'o, ɡ'as kol'orɡea, us'ajnɡaβekoa eta toʃ'ikoa ð'a. er'ekuntʂetan ek'ojʂten da oʃ'iɣeno ɣ'utʃi ðaɣ'oenean, eta laβ'oɾateɣian eɾ'e aʂ'iðo form'ikotik lort'u ðajt'eke. |
Karbono monooxidoa erreduzitzaile ona da eta nahiko erreaktiboa. | karb'ono mon'ooʃiðoa er'eðuʂitʂaʎe on'a ð'a eta na'iko er'eaktiβoa. |
Kontzentrazio altuetan gas toxikoa da oxigenoaren ordez hemoglobinari lotzen baitzaio. | kontʂ'entraʂio alt'uetan ɡ'as toʃ'ikoa ð'a oʃ'iɣenoaɾen ord'eʂ 'emoɣloβinaɾi l'otʂem bajtʂ'aʝo. |
Uretan arinki solugarria da azido karbonikoa emateko, beraz, gas hau azidoa da. | uɾ'etan aɾ'inki sol'uɣaria ð'a aʂ'iðo karb'onikoa em'ateko, beɾaʂ, ɡ'as 'aw aʂ'iðoa ð'a. |
Industrian oso garrantzitsua da, hotzailea, edariak karbonatatzeko, aerosoletan, extintoretan. | ind'ustrian os'o ɣar'antʂitsua ð'a, 'otʂaʎea, eð'aɾiak karb'onatatʂeko, a'eɾosoletan, eʃt'intoɾetan. |
Negutegi efektuaren eragile nagusia da ze o bia. | neɣ'uteɣi ef'ektuaɾen eɾ'aɣiʎe naɣ'usia ð'a ʂe 'o βi'a. |
Erregai fosilen errekuntzen ondorioz, beste gas batzuekin batera, atmosferan metatuz doa eta lurrazalak askatzen dituen infragorri izpiak zurgatzen ditu, gure atmosferako tenperatura igoz. | er'eɣaj fos'iʎen er'ekuntʂen ond'oɾioʂ, b'este ɣ'as batʂ'uekim bat'eɾa, atm'osfeɾam met'atuʂ do'a eta lur'aʂalak ask'atʂen dit'uen infr'aɣori iʂp'iak ʂurɡ'atʂen dit'u, ɡuɾ'e atm'osfeɾako temp'eɾatuɾa 'iɣoʂ. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.