text
stringlengths
25
5.42k
phonemes
stringlengths
19
5.93k
Seigarren elementu ugariena da lurrazalean, eta metal alkalinoen artean ugariena.
sejɣ'aren el'ementu uɣ'aɾiena ð'a lur'aʂalean, eta met'al alk'alinoen art'ean uɣ'aɾiena.
Potasioak, ordea, lurrazaleko bat, ehuneko bost osatzen du pisutan, eta zazpigarren elementu ugariena da lurrazalean.
pot'asioak, ordea, lur'aʂaleko βat, e'uneko β'ost os'atʂen du p'isutan, eta ʂ'aʂpiɣaren el'ementu uɣ'aɾiena ð'a lur'aʂalean.
Sodioaren beste biltegi solidu batzuk hauek dira : halita, anfibola, kriolita, nitratina eta zeolita.
soð'ioaɾem b'este βilt'eɣi sol'iðu β'atʂuk awek diɾ'a: 'alita, anf'iβola, kri'olita, nitr'atiɲa eta ʂe'olita.
Biltegi solido hauek, gehien bat, antzinako itsasoen ebaporazioaren ondorioz sortu dira.
bilt'eɣi sol'iðo awek, ɡe'iem b'at, antʂ'iɲako its'asoen eβ'apoɾaʂioaɾen ond'oɾioʂ sort'u ðiɾ'a.
Baina, ozeanoetan sodioa askoz ere ugariagoa da potasioa baino.
baɲ'a, oʂ'eanoetan soð'ioa ask'oʂ eɾ'e uɣ'aɾiaɣoa ð'a pot'asioa βaɲ'o.
Honen arrazoiak hauek dira : potasioak oso tamaina handia du, eta ondorioz, eratzen dituen gatzak ez dira uretan hain ondo disolbatuko ; gainera, potasioa egoera solidoan dagoenean silikatoarekin elkartzen da, eta potasioak filtratzen duena askoz ere errazago absorbatzen du landareriak sodioarena baino.
'onen ar'aʂoʝak awek diɾ'a: pot'asioak os'o tam'aɲa 'andia ð'u, eta ond'oɾioʂ, eɾ'atʂen dit'uen ɡatʂ'ak eʂ t'iɾa uɾ'etan 'ajn 'ondo ðis'olβatuko; ɡaɲ'eɾa, pot'asioa eɣ'oeɾa sol'iðoan daɣ'oenean sil'ikatoaɾekin elk'artʂen da, eta pot'asioak filtr'atʂen du'ena ask'oʂ eɾ'e er'aʂaɣo abs'orbatʂen d'u land'aɾeɾiak soð'ioaɾen...
Nahiz eta kimikoki oso antzekoak izan, litioa ez da normalean sodio eta potasioarekin agertzen, honen tamaina txikiagatik.
n'aiʂ eta k'imikoki os'o antʂ'ekoak iʂ'an, lit'ioa eʂ t'a norm'alean soð'io eta pot'asioaɾekin aɣ'ertʂen, 'onen tam'aɲa tʃik'iaɣatik.
Litioak oso erreaktibitate txikia dauka ; baina, hala ere, itsasoko uretan kantitate handitan aurkitu daiteke, zero, hamalautik zero, bi bost pe pe eme te a erre a edo hogeita bost mikromolar hain zuzen ere.
lit'ioak os'o er'eaktiβitate tʃik'ia ðawk'a; baɲ'a, 'ala eɾ'e, its'asoko uɾ'etan kant'itate 'anditan awrk'itu ðajt'eke, ʂeɾ'o, 'amalawtik ʂeɾ'o, b'i β'os p'e p'e em'e t'e 'a er'e 'a eðo 'oɣejta β'os mikr'omolar 'ajn ʂuʂ'en eɾ'e.
Magnesioarekin duen erlazio diagonalak, ferromagnesioano mineraletan magnesioa bera ordezkatzea eragiten du kasu askotan, honen lurrazaleko kontzentrazioa hamazortzi pe pe eme izanik, galio eta niobiaren kontzentrazioekin konparagarria dena.
maɣn'esioaɾekin du'en erl'aʂio ði'aɣonalak, fer'omaɣnesioano miɲ'eɾaletam maɣn'esioa β'eɾa ord'eʂkatʂea eɾ'aɣiten du kas'u ask'otan, 'onen lur'aʂaleko kontʂ'entraʂioa 'amaʂortʂi p'e p'e em'e iʂ'anik, ɡal'io eta ni'oβiaɾen kontʂ'entraʂioekin komp'aɾaɣaria ð'ena.
Komertzialki garrantzi handiena duen litio minerala espodumena da, mundu osoan zehar biltegi askotan aurkitu daitekeena.
kom'ertʂialki ɣar'antʂi 'andiena ðu'en lit'io miɲ'eɾala esp'oðumena ð'a, mund'u os'oan ʂe'ar bilt'eɣi ask'otan awrk'itu ðajt'ekeena.
Rubidioa, zinka bezain ugaria da, eta biak kuprea baino ugariagoak.
ruβ'iðioa, ʂink'a βeʂ'ajn uɣ'aɾia ð'a, eta βi'ak kupr'ea βaɲo uɣ'aɾiaɣoak.
Mineral hauetan aurkitu daiteke naturalki : leuzita, poluzita, karnalita, zinwaldita eta lepidolita.
miɲ'eɾal 'awetan awrk'itu ðajt'eke nat'uɾalki: lewʂ'ita, pol'uʂita, karn'alita, ʂin'ualdita eta lep'iðolita.
Esan beharra dago, mineral hauek ez dutela bakarrik rubidioa, beste konposatu batzuk eduki ditzakete.
es'am be'ara ðaɣ'o, miɲ'eɾal awek eʂ t'utela βak'arik ruβ'iðioa, b'este komp'osatu βatʂ'uk eð'uki ðitʂ'akete.
Zesioa antimonio, kadmio, eztainu, eta tunsteno bezalako elementu ezagunak baino ugariago da ; baina, rubidioa baino urriagoa.
ʂes'ioa ant'imonio, kaðm'io, 'eʂtaɲu, eta tust'eno βeʂ'alako el'ementu eʂ'aɣunak baɲo uɣ'aɾiaɣo ð'a; baɲ'a, ruβ'iðioa βaɲo ur'iaɣoa.
Frantzio bi bi hiru, naturalki sortu daitekeen frantzioaren isotopo bakarra, aktinio bi bi zazpiren alfa ahultzeraren produktua da, uranioaren mineraletan kantitate oso txikitan aurkitu daitekeena.
frantʂ'io β'i β'i 'iɾu, nat'uɾalki sort'u ðajt'ekeen frantʂ'ioaɾen is'otopo β'akara, akt'iɲio β'i β'i ʂ'aʂpiɾen alf'a a'ultʂeɾaɾem proð'uktua ð'a, uɾ'anioaɾem miɲ'eɾaletan kant'itate os'o tʃik'itan awrk'itu ðajt'ekeena.
Uraniozko lagun batean, mila eta hamazortzi uranio atomoko bakarrik frantzio atomo bat dagoela uste da.
uɾ'anioʂko laɣ'um bat'ean, miʎ'a eta 'amaʂortʂi uɾ'anio at'omoko βak'arik frantʂ'io at'omo βat daɣ'oela 'uste ða.
Europar Batasuneko bederatzigarren metropolibarrutirik handiena da, hiru, zazpi milioi biztanle ingururekin.
ewɾ'opar bat'asuneko βeð'eɾatʂiɣarem m'etropoliβarutiɾik 'andiena ð'a, 'iɾu, ʂ'aʂpi mil'ioj βiʂt'anle inɡ'uɾuɾekin.
Akropolian aurkitu den kulturaaztarnarik zaharrena Neolito bukaerakoa da.
akr'opolian awrk'itu ðen kult'uɾaaʂtarnaɾik ʂa'arena ne'olito βuk'aeɾakoa ð'a.
Mitologiaren arabera, pelasgoen Atenajainkosa Poseidon jainkoari nagusitu zitzaion, eta izena eman zion hiriari.
m'itoloɣiaɾen aɾ'aβeɾa, pel'asɡoen at'enaʝajnkosa pos'ejðon ɟ'ajnkoaɾi naɣ'usitu ʂitʂ'aʝon, eta iʂ'ena em'an ʂi'on 'iɾiaɾi.
Atenas eta Atikako tribuen egituraketa joniarrek moldatu zuten, Ka. bi milagarren urtearen inguruan han egokitu zirelarik.
at'enas eta at'ikako triβ'uen eɣ'ituɾaketa ʝon'iarek mold'atu ʂut'en, k'a. b'i miʎ'aɣaren urt'eaɾen inɡ'uɾuan 'an eɣ'okitu ʂiɾ'elaɾik.
Atenasko errege mitikoen tradizioa historiaurrearen argigarri da gaur egun.
at'enasko er'eɣe m'itikoen trað'iʂioa 'istoɾiawreaɾen arɡ'iɣari ð'a ɣ'awr eɣ'un.
Atenastarrak, beren buruak bertakotzat iritzirik, kekrkrops, hiriaren fundatzailea, eta Eriktonios, haren ondorengoa, lurpeko sinesteekin lotu zituzten.
at'enastarak, beɾ'em buɾ'uak bert'akotʂat iɾ'itʂiɾik, kekrkr'ops, 'iɾiaɾen fund'atʂaʎea, eta eɾ'iktonios, 'aɾen ond'oɾenɡoa, lurp'eko siɲ'esteekin lot'u ʂit'uʂten.
Elezaharrek nososekiko harremanak, Minok Atenasi ezarritako setioa, Egeoko erreinaldien garaian Atenasek nozitu behar izan zituen mendekuak, Teseo askatzailea eta amazonen aurkako gudua ekartzen dituzte gogora.
el'eʂaarek nos'osekiko 'aremanak, miɲ'ok at'enasi eʂ'aritako set'ioa, eɣ'eoko er'eɲaldien ɡaɾ'aʝan at'enasek noʂ'itu βe'ar iʂ'an ʂit'uem mend'ekuak, tes'eo ask'atʂaʎea eta am'aʂonen awrk'ako ɣuð'ua ek'artʂen dit'uʂte ɣoɣ'oɾa.
Kodros, elezaharretako azkeneko erregea, doriarren aurkako gerrako heroia izan zen.
koðr'os, el'eʂaaretako aʂk'eneko er'eɣea, doɾ'iaren awrk'ako ɣer'ako 'eɾoʝa iʂ'an ʂen.
Pelasgoen harresia etsaien aurkako babesa izan zen.
pel'asɡoen 'aresia ets'aʝen awrk'ako βaβ'esa iʂ'an ʂen.
Atenasek eta Atikak, doriar inbaditzaileengandik babesturik, Asia Txiki aldera talde handitan jo zuten, eta, joniarrez gainera, Beoziako iheslari eoliarrak ere hartu zituzten.
at'enasek eta at'ikak, doɾ'iar imb'aðitʂaʎeenɡandik baβ'estuɾik, as'ia tʃik'i ald'eɾa t'alde 'anditan ɟ'o ʂut'en, et'a, ɟon'iareʂ ɡaɲ'eɾa, be'oʂiako i'eslaɾi e'oliarak eɾ'e 'artu ʂit'uʂten.
Aristokraziaren gobernua, tirania eta berrikuntzak.
aɾ'istokraʂiaɾen ɡoβ'ernua, t'iɾania eta βer'ikuntʂak.
Mediar gerrak eta Atenasen inperialismoa.
með'iar ɡer'ak eta at'enasen imp'eɾialismoa.
Atenas hiriak Asia Txikiko hiri joniarrei Dario Ia Persiako erregearren aurkako gerran lagundu zien. Lehen Mediar Gerraren hasiera zen. Darioren gudarosteei Maratoiko Guduan nagusitu ondoan amaitu zen Greziako gerra. Temistoklesen gidaritzapean, atenastarrek indartu zuten itsas ontziteria, eta hiri nagusiaren eta Pireo...
at'enas 'iɾiak as'ia tʃik'iko 'iɾi ʝon'iarej ðaɾ'io 'ia pers'iako er'eɣearen awrk'ako ɣer'an laɣ'undu ʂi'en. le'em með'iar ɡer'aɾen 'asieɾa ʂ'en. daɾ'ioɾen ɡuð'aɾosteej maɾ'atojko ɣuð'uan naɣ'usitu ond'oan am'ajtu ʂen ɡreʂ'iako ɣer'a. tem'istoklesen ɡið'aɾitʂapean, at'enastarek ind'artu ʂut'en its'as ontʂ'iteɾia, eta '...
Atenasen inperialismoaren aurrean, Esparta izan zen bere independentziari gartsuen eutsi zion herria.
at'enasen imp'eɾialismoaɾen 'awrean, esp'arta iʂ'an ʂem beɾ'e ind'ependentʂiaɾi ɣarts'uen 'ewtsi ʂi'on 'eria.
Atenasek Kerkira hiriari Korintoren aurkako gerran lagundu ziola eta, korintoarrek Potidean emaniko erantzunak piztu zuen Peloponesoko gerra.
at'enasek kerk'iɾa 'iɾiaɾi koɾ'intoɾen awrk'ako ɣer'an laɣ'undu ʂi'ola et'a, koɾ'intoarek pot'iðean em'aniko eɾ'antʂunak p'iʂtu ʂu'em pel'oponesoko ɣer'a.
Gerraren lehen aldian atenastarrek eutsi ahal izan zioten inperioari, galera eta nahigabe guztiongatik ere.
ɡer'aɾen le'en ald'ian at'enastarek 'ewtsi a'al iʂ'an ʂi'oten imp'eɾioaɾi, ɡal'eɾa eta na'iɣaβe ɣuʂt'ionɡatik eɾ'e.
Espartaren aurka, Atenasek itsasontziak galdu zituen Egospotamon, eta kapitulazioa izenpetu zuen ondoren.
esp'artaɾen awrk'a, at'enasek its'asontʂiak ɡald'u ʂit'uen eɣ'ospotamon, eta kap'itulaʂioa iʂ'empetu ʂu'en ond'oɾen.
Gerraurte luzeen ondoan, itsas konfederazio berri baterako asmoek ez zuten buru onik izan eta, bitartean, Tebasek itzali zituen Atenasen nahiz Espartaren indar militarrak : amaiaren aurreko gaua zen.
ɡer'awrte luʂ'een ond'oan, its'as konf'eðeɾaʂio βer'i βat'eɾako asm'oek e tʂ'utem buɾ'u on'ik iʂ'an et'a, bitartean, teβ'asek itʂ'ali ʂit'uen at'enasen n'aiʂ esp'artaɾen ind'ar mil'itarak: am'aʝaɾen awr'eko ɣaw'a ʂ'en.
Filipo IIa Mazedoniakoak, Atenasen itsas inperioaren deuseztapenaz baliatuta, Olinto konkistatu eta Atenasi bakea ezarri eta gero, indar aliatuak garaitu zituen Keroneako guduan.
fil'ipo i'ia maʂ'eðoniakoak, at'enasen its'as imp'eɾioaɾen dews'eʂtapenaʂ bal'iatuta, ol'into konk'istatu eta at'enasi β'akea eʂ'ari eta ɣeɾ'o, ind'ar al'iatuak ɡaɾ'ajtu ʂit'uen keɾ'oneako ɣuð'uan.
Alexandro Handia hil eta gero, berriz ere altxatu zen Atenas, baina Antipatroren gudarosteek menderatu zuten.
al'eʃandro 'andia 'il eta ɣeɾ'o, ber'iʂ eɾ'e altʃ'atu ʂen at'enas, baɲa ant'ipatroɾen ɡuð'aɾosteek mend'eɾatu ʂut'en.
Atenas, filosofoen eta artisten hiria zena, Atikako elokuentziaren plaza bihurtu zen.
at'enas, fil'osofoen eta art'isten 'iɾia ʂen'a, at'ikako el'okuentʂiaɾem pl'aʂa βi'urtu ʂen.
Bizantziar Inperioaren barnean, Atenasek ez zuen garrantzi berezirik hartu. Latindarrek eskuratua mila berrehun eta laugarren urtean, dukerri franko bateko hiriburu bihurtu zen. Frankoen ostean kataluniarren esku egon zen. Turkiarren okupazioaren garaian, Atenasek ez zuen inolako garrantzirik izan otomandarren begi aur...
biʂ'antʂiar imp'eɾioaɾem barn'ean, at'enasek e tʂ'uen ɡar'antʂi βeɾ'eʂiɾik 'artu. lat'indarek esk'uɾatua miʎ'a βer'eun eta lawɣ'aren urt'ean, duk'eri frank'o βat'eko 'iɾiβuɾu βi'urtu ʂen. frank'oen ost'ean kat'aluniaren esk'u eɣ'on ʂen. turk'iaren ok'upaʂioaɾen ɡaɾ'aʝan, at'enasek e tʂ'uen iɲ'olako ɣar'antʂiɾik iʂ'an o...
mila bederatziehun eta laurogeita bostean Europako kulturahiriburua izan zen.
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta βost'ean ewɾ'opako kult'uɾaiɾiβuɾua iʂ'an ʂen.
Atenasek tradizio luzea du kirol eta kirol ekitaldietan, Greziako kiroleko klub garrantzitsuenen egoitza gisa eta kirol instalazio ugari biltzen ditu.
at'enasek trað'iʂio luʂ'ea ð'u kiɾ'ol eta kiɾ'ol ek'italdietan, ɡreʂ'iako kiɾ'oleko kl'ub ɡar'antʂitsuenen eɣ'ojtʂa ɣ'isa eta kiɾ'ol ist'alaʂio uɣ'aɾi β'iltʂen dit'u.
Hirian nazioarteko garrantzia duten kirol ekitaldiak ere izan dira.
'iɾian naʂ'ioarteko ɣar'antʂia ðut'en kiɾ'ol ek'italdiak eɾ'e iʂ'an diɾ'a.
Atenasek bi aldiz antolatu ditu Udako Olinpiar Jokoak, mila zortziehun eta laurogeita hamaseian eta bi mila eta lauan. bi mila eta lauko Udako Olinpiar Jokoek Atenasko Olinpiar Estadioa garatu behar izan zuten, eta harrezkero munduko estadiorik ederrenetako bat eta bere monumentu moderno interesgarrienetako bat izan ze...
at'enasek b'i ald'iʂ ant'olatu ðit'u uð'ako ol'impiar ʝok'oak, miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'amaseʝan eta β'i miʎ'a eta law'an. b'i miʎ'a eta lawk'o uð'ako ol'impiar ʝok'oek at'enasko ol'impiar est'aðioa ɣaɾ'atu βe'ar iʂ'an ʂut'en, eta 'areʂkeɾo mund'uko est'aðioɾik eð'erenetako βat eta βeɾ'e mon'umentu moð'erno in...
Herrialdeko estadiorik handienean, UEFA Txapeldunen Ligako bi final antolatu ziren, mila bederatziehun eta laurogeita hamalau eta bi mila eta zazpian.
'erialdeko est'aðioɾik 'andienean, u'efa tʃap'eldunen liɣ'ako β'i fin'al ant'olatu ʂiɾ'en, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amalaw eta β'i miʎ'a eta ʂ'aʂpian.
Atenasko beste estadio garrantzitsu bat, Pireo eremuan kokatua, Karaiskakis estadioa da, kirol eta entretenimendu konplexua, mila bederatziehun eta hirurogeita hamaikako UEFAko Kopako finalaren anfitrioia.
at'enasko β'este est'aðio ɣar'antʂitsu βat, piɾ'eo eɾ'emuan kok'atua, kaɾ'ajskakis est'aðioa ð'a, kiɾ'ol eta entr'etenimendu kompl'eʃua, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amajkako u'efako kop'ako fin'alaɾen anf'itrioʝa.
Atenasek hiru aldiz hartu du Euroligako finala, lehena mila bederatziehun eta laurogeita bostean eta bigarrena mila bederatziehun eta laurogeita hamahiruan, biak pis and fréndxip estadiumean, SEF izenez ezagutzen dena, estadio estali handi bat, eta hirugarren aldiz bi mila eta zazpian Olinpiar Aretoan.
at'enasek 'iɾu ald'iʂ 'artu ðu ewɾ'oliɣako fin'ala, le'ena miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta βost'ean eta βiɣ'arena miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amaiɾuan, bi'ak p'is 'and fr'enʃip est'aðiumean, s'ef iʂ'eneʂ eʂ'aɣutʂen den'a, est'aðio est'ali 'andi β'at, eta 'iɾuɣaren ald'iʂ b'i miʎ'a eta ʂ'aʂpian ol'impiar aɾ...
Beste kirol batzuetako ekitaldiak, hala nola atletismoa, boleibola, waterpoloa eta abar, antolatu dira hiriburuko aretoetan.
b'este kiɾ'ol βatʂ'uetako ek'italdiak, 'ala n'ola atl'etismoa, bol'ejβola, u'aterpoloa eta aβ'ar, ant'olatu ðiɾ'a 'iɾiβuɾuko aɾ'etoetan.
Atenasen Europako kirol anitzeko hiru klub daude : Panathinaikos, Atenasko hirigunean sortua, olinpiakos, Pireoko auzoa eta AEK Atenas, Nea Filadelfeia auzoan sortua.
at'enasen ewɾ'opako kiɾ'ol an'itʂeko 'iɾu kl'ub dawð'e: pan'atiɲajkos, at'enasko 'iɾiɣunean sort'ua, ol'impiakos, piɾ'eoko 'awʂoa eta a'ek at'enas, ne'a fiʎ'aðelfeʝa 'awʂoan sort'ua.
Futbolean, Panathinaikos mila bederatziehun eta hirurogeita hamaikako Europako Kopako finalera iritsi zen, olinpiakos nagusi izan da etxeko lehiaketetan, eta AEK Atenas hiru handietako beste kidea da.
futb'olean, pan'atiɲajkos miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amajkako ewɾ'opako kop'ako fin'aleɾa iɾ'itsi ʂen, ol'impiakos naɣ'usi iʂ'an da etʃ'eko le'iaketetan, eta a'ek at'enas 'iɾu 'andietako β'este k'iðea ð'a.
Klub hauek saskibaloi taldeak ere badituzte ; Panathinaikos eta olinpiakos Europako saskibaloiaren potentzia handienetakoak dira, Euroliga sei eta hiru aldiz irabazi baidute hurrenez hurren, eta AEK Atenas taldekiroletan Europako garaikurra irabazten duen lehen talde greziarra izan zen.
kl'ub awek sask'iβaloj t'aldeak eɾ'e βað'ituʂte; pan'atiɲajkos eta ol'impiakos ewɾ'opako sask'iβaloʝaɾem pot'entʂia 'andienetakoak diɾ'a, ewɾ'oliɣa s'ej eta 'iɾu ald'iʂ iɾ'aβaʂi βajð'ute 'ureneʂ 'uren, eta a'ek at'enas t'aldekiɾoletan ewɾ'opako ɣaɾ'ajkura iɾ'aβaʂten du'en le'en t'alde ɣreʂ'iara iʂ'an ʂen.
Atenaseko beste klub aipagarri batzuk Athinaikos, Panionios, Atromitos, Apollon, Panellinios, Egaleo efe ze, etnikos Piraeus, marousi be ze e eta Peristeri be ze dira, hauek ere izan dute nazioko eta nazioarteko arrakasta beste kiroletan.
at'enaseko β'este kl'uβ ajp'aɣari β'atʂuk at'iɲajkos, pan'ionios, atr'omitos, ap'oʎon, pan'eʎiɲios, eɣ'aleo ef'e ʂe, etn'ikos piɾ'aews, maɾ'owsi β'e ʂe 'e eta peɾ'isteɾi β'e ʂe ðiɾ'a, awek eɾ'e iʂ'an dut'e naʂ'ioko eta naʂ'ioarteko ar'akasta β'este kiɾ'oletan.
Atenasko eremuak hainbat lur hartzen ditu, batez ere hiriaren inguruan altxatzen diren muinoak eta mendiak, eta hiriburua mendikate batek erdibanatuta duen Europako hiri nagusi bakarra da. Lau mendilerroek hiriaren mugetaraino hedatzen dira eta milaka kilometroko bideak zeharkatzen dituzte hiria eta inguruko eremuak, a...
at'enasko eɾ'emuak ajmbat l'ur 'artʂen dit'u, bat'eʂ eɾ'e 'iɾiaɾen inɡ'uɾuan altʃ'atʂen diɾ'em muɲ'oak eta mend'iak, eta 'iɾiβuɾua mend'ikate βat'ek erd'iβanatuta ðu'en ewɾ'opako 'iɾi naɣ'usi β'akara ð'a. l'aw mend'iʎeroek 'iɾiaɾem muɣ'etaɾaɲo 'eðatʂen diɾ'a eta miʎ'aka kil'ometroko βið'eak ʂe'arkatʂen dit'uʂte 'iɾia e...
Atenasetik haratago eta Atikako prefektura osoan, kanpoko jarduerak eskia, eskalada, ala delta eta winsurfa dira. Kanpoko klub ugarik zerbitzatzen dituzte kirol hauek, besteak beste, Sierra Clubeko Atenasko Kapitulua, urtero lau mila partaide baino gehiago edukitzen dituena.
at'enasetik 'aɾataɣo eta at'ikako pref'ektuɾa os'oan, kamp'oko ʝard'ueɾak esk'ia, esk'alaða, ala ðelt'a eta ujns'urfa ðiɾ'a. kamp'oko kl'uβ uɣ'aɾik ʂerb'itʂatʂen dit'uʂte kiɾ'ol awek, b'esteak b'este, si'era kluβ'eko at'enasko kap'itulua, urt'eɾo l'aw miʎ'a part'ajðe βaɲo ɣ'eiaɣo eð'ukitʂen dit'uena.
Goiko klubez gain, Atenas udalerriaren mugen barruan, nazio mailako dibisioetan presentzia edo aldi laburretarako ekintza nabarmena duten klub gehiago daude.
ɡojk'o kluβ'eʂ ɡ'ajn, at'enas uð'aleriaɾem muɣ'em bar'uan, naʂ'io maʎ'ako ðiβ'isioetam pres'entʂia eðo ald'i laβ'uretaɾako ek'intʂa naβ'armena ðut'en kl'ub ɡ'eiaɣo ðawð'e.
Horietako batzuk dira Gamma etnikin lehenago presentzia duen PAO Rouf, Petralona efe ze, mila bederatziehun eta hirurogeita hiruan sortutako futbol kluba, Beta etnikin lehenago presentzia duena, Attikos efe ze, futbol kluba. mila bederatziehun eta hemeretzian Gamma etnikin presentzia laburra, Athinais kipselis, mila be...
oɾietako β'atʂuk diɾ'a ɣam'a etn'ikin le'enaɣo pres'entʂia ðu'em pa'o r'owf, petr'alona ef'e ʂe, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'iɾuan sort'utako futb'ol kluβ'a, bet'a etn'ikin le'enaɣo pres'entʂia ðu'ena, ac'ikos ef'e ʂe, futb'ol kluβ'a. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'emeɾetʂian ɡam'a etn'ikim pres'entʂia laβ'ura, at'i...
Atenasko beste kirol klub garrantzitsu bat mila zortziehun eta laurogeita hamabostean sortu zen Atenas Tenis Kluba da greziar teniserako eskaintza garrantzitsuarekin.
at'enasko β'este kiɾ'ol kl'ub ɡar'antʂitsu βat miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'amaβostean sort'u ʂen at'enas ten'is kluβ'a ð'a ɣreʂ'iar ten'iseɾako esk'ajntʂa ɣar'antʂitsuaɾekin.
Olinpiar Joko modernoen berpiztea mila zortziehun eta laurogeita hamaseian sortu zen, Pierre de Coubertin frantziarren ahaleginari esker, Atenas lehen joko olinpiko modernoen saria jaso zuen. mila zortziehun eta laurogeita hamaseian, hiriak ehun eta hogeita hiru mila biztanle zituen eta ekitaldiak hiriaren nazioarteko ...
ol'impiar ʝ'oko moð'ernoem berp'iʂtea miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'amaseʝan sort'u ʂen, pi'ere ð'e kowβ'ertin frantʂ'iaren a'aleɣiɲaɾi esk'er, at'enas le'en ɟ'oko ol'impiko moð'ernoen saɾ'ia ʝ'aso ʂu'en. miʎ'a ʂortʂ'ieun eta lawɾ'oɣejta 'amaseʝan, 'iɾiak e'un eta 'oɣejta 'iɾu miʎ'a βiʂt'anle ʂit'uen eta ek'italdia...
Olinpiar Joko hauetarako erabilitako lekuetatik, Kallimarmaro estadioa eta Zappeion izan ziren erabakigarrienak.
ol'impiar ʝ'oko 'awetaɾako eɾ'aβilitako l'ekuetatik, kaʎ'imarmaɾo est'aðioa eta ʂapp'eʝon iʂ'an ʂiɾ'en eɾ'aβakiɣarienak.
Kallimarmaro antzinako Atenasko estadioen erreplika bat da, eta Penteli mendiko marmol zuriz egina dagoen estadio handi bakarra, Partenoia eraikitzeko erabilitako material bera.
kaʎ'imarmaɾo antʂ'iɲako at'enasko est'aðioen er'eplika βat d'a, eta pent'eli mend'iko m'armol ʂuɾ'iʂ eɣ'iɲa ðaɣ'oen est'aðio 'andi β'akara, p'artenoʝa eɾ'ajkitʂeko eɾ'aβilitako mat'eɾial β'eɾa.
mila bederatziehun eta seiko Udako Olinpiar Jokoak edo mila bederatziehun eta seiko Elkarrekiko jokoak Atenasen ospatu ziren.
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta sejk'o uð'ako ol'impiar ʝok'oak eðo miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta sejk'o elk'arekiko ʝok'oak at'enasen osp'atu ʂiɾ'en.
Elkarrizketako lehiaketak nazioartean antolatutako Olinpiar Jokoen tarteko jokoak ziren, eta Grezian lau urtean behin antolatu behar ziren, Olinpiar Joko nagusien artean.
elk'ariʂketako le'iaketak naʂ'ioartean ant'olatutako ol'impiar ʝok'oen tart'eko ʝok'oak ʂiɾ'en, eta ɣreʂ'ian l'aw urt'eam be'in ant'olatu βe'ar ʂiɾ'en, ol'impiar ʝ'oko naɣ'usien art'ean.
Ideia honek gero IOCeren laguntza galdu zuen eta joko hauek eten egin ziren.
ið'eʝa 'onek ɡeɾ'o i'oθeɾen laɣ'untʂa ɣald'u ʂu'en eta ʝok'o awek 'eten eɣ'in ʂiɾ'en.
Atenasi bi mila eta lauko Udako Olinpiar Jokoak eman zizkien mila bederatziehun eta laurogeita hamazazpiko irailaren bostean Lausanan, Suitzan, mila bederatziehun eta laurogeita hamaseiko Udako Olinpiar Jokoak antolatzeko aurreko eskaintza galdu ostean, Atlantan, Estatu Batuetan. Bigarren aldia izango zen Atenasek joko...
at'enasi β'i miʎ'a eta lawk'o uð'ako ol'impiar ʝok'oak em'an ʂiʂk'iem miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amaʂaʂpiko iɾ'aʎaɾem bost'ean laws'anan, sujtʂ'an, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amasejko uð'ako ol'impiar ʝok'oak ant'olatʂeko awr'eko esk'ajntʂa ɣald'u ost'ean, atl'antan, est'atu βat'uetan. biɣ'aren ald'...
Prestaketen lehen hiru urteetan, Nazioarteko Olinpiar Batzordeak kezka agertu zuen olinpiar gune berri batzuen eraikuntzaren aurrerapenaren abiaduragatik. bi milagarren urtean, Antolakuntza Batzordeko presidentea giana AngelopoulosDaskalakik ordezkatu zuen, mila bederatziehun eta laurogeita hamazazpian jatorrizko Lizit...
prest'aketen le'en 'iɾu 'urteetan, naʂ'ioarteko ol'impiar batʂ'ordeak k'eʂka aɣ'ertu ʂu'en ol'impiar ɡun'e βer'i βatʂ'uen eɾ'ajkuntʂaɾen awr'eɾapenaɾen aβ'iaðuɾaɣatik. b'i miʎ'aɣaren urt'ean, ant'olakuntʂa βatʂ'ordeko pres'iðentea ɣi'ana anɡ'elopowlosdaskalakik ord'eʂkatu ʂu'en, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'ama...
Une horretatik aurrera, prestaketak oso era azeleratuan jarraitu zuten, erritmo ia zoratuan.
un'e 'oretatik 'awreɾa, prest'aketak os'o eɾ'a aʂ'eleɾatuan ɟar'ajtu ʂut'en, er'itmo 'ia ʂoɾ'atuan.
Kostu handia kritikatu bazen ere, bat, bost milioi dolar estimatu ziren, Atenas hiri funtzionalago batean bihurtu zen, eta teknologia modernoa duen garraioan zein hiri garapen modernoan. Hirian munduko kirol gune bikainenetako batzuk sortu ziren, denak jokoetarako guztiz prest zeuden. Jokoek berrehun eta bi herrialdeta...
kost'u 'andia krit'ikatu βaʂ'en eɾ'e, b'at, b'os mil'ioj ðol'ar est'imatu ʂiɾ'en, at'enas 'iɾi funtʂ'ionalaɣo βat'eam bi'urtu ʂen, eta tekn'oloɣia moð'ernoa ðu'en ɡar'aʝoan ʂ'ejn 'iɾi ɣaɾ'apem moð'ernoan. 'iɾiam mund'uko kiɾ'ol ɣun'e βik'aɲenetako β'atʂuk sort'u ʂiɾ'en, d'enak ɟok'oetaɾako ɣuʂt'iʂ pr'es ʂewð'en. ɟok'oe...
bi mila eta zortzian, olinpiar gune gehienak hondatuta zeudela jakinarazi zuten : txosten horien arabera, jokoetarako eraikitako hogeita bi instalazioetatik hogeita bat abandonatuta geratu ziren edo hondamendian daude, eta hainbat okupa kanpamentu sortu ziren. instalazio batzuen inguruan, eta bandalismoak, graffitiak e...
b'i miʎ'a eta ʂortʂ'ian, ol'impiar ɡun'e ɣe'ienak 'ondatuta ʂewð'ela ʝak'iɲaɾaʂi ʂut'en: tʃost'en oɾien aɾ'aβeɾa, ɟok'oetaɾako eɾ'ajkitako 'oɣejta β'i ist'alaʂioetatik 'oɣejta β'at aβ'andonatuta ɣeɾ'atu ʂiɾ'en eðo 'ondamendian dawð'e, eta ajmbat ok'upa kamp'amentu sort'u ʂiɾ'en. ist'alaʂio βatʂ'uen inɡ'uɾuan, eta βand'...
Erreklamazio hauek eztabaidatu egin ziren eta litekeena da okerrak izatea, Atenasko Olinpiar Jokoetarako erabilitako instalazio gehienak erabiltzen ari direlako edo Olinpiar osteko erabilerarako bihurtzeko prozesuan baitaude.
er'eklamaʂio awek eʂt'aβajðatu eɣ'in ʂiɾ'en eta lit'ekeena ð'a ok'erak iʂ'atea, at'enasko ol'impiar ʝok'oetaɾako eɾ'aβilitako ist'alaʂio ɣe'ienak eɾ'aβiltʂen aɾ'i ðiɾ'elako eðo ol'impiar ost'eko eɾ'aβiʎeɾaɾako βi'urtʂeko proʂ'esuam bajt'awðe.
Greziako Gobernuak korporazio bat sortu du, olinpik Properties sozietate anonimo, eta instalazio horien kudeaketa, garapena eta konbertsioa gainbegiratzen ari da olinpiada osteko, eta horietako batzuk sektore pribatuari salduko zaizkio.
ɡreʂ'iako ɣoβ'ernuak korp'oɾaʂio βat sort'u ðu, ol'impik prop'erties 'oʂietate an'onimo, eta ist'alaʂio oɾien kuð'eaketa, ɡaɾ'apena eta komb'ertsioa ɣajmb'eɣiɾatʂen aɾ'i ð'a ol'impiaða ost'eko, eta oɾietako β'atʂuk sekt'oɾe priβ'atuaɾi s'alduko ʂajʂk'io.
Beste instalazio batzuk oraindik ere erabiltzen ari diren Olinpiar Jokoetan bezala, edo erabilera komertzialerako bihurtu edo beste kiroletarako aldatu diren bitartean.
b'este ist'alaʂio β'atʂuk oɾ'ajndik eɾ'e eɾ'aβiltʂen aɾ'i ðiɾ'en ol'impiar ʝok'oetam beʂ'ala, eðo eɾ'aβiʎeɾa kom'ertʂialeɾako βi'urtu eðo β'este kiɾ'oletaɾako ald'atu ðiɾ'em bitartean.
Kontzertuak eta antzerki ikuskizunak, Cirque du Soleil taldearenak esaterako, antolatu dira berriki.
kontʂ'ertuak eta antʂ'erki ik'uskiʂunak, θirk'e ð'u sol'ejl t'aldeaɾenak es'ateɾako, ant'olatu ðiɾ'a βer'iki.
Atenas ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago.
at'enas ond'oɾenɡo 'eri eta 'iɾiekin sen'iðetuta ðaɣ'o.
Antzinatean lau portu zituen, baina Meandro ibaiak lurrez bete zituen eta biztanleek hiria bertan bera utzi.
antʂ'iɲatean l'aw port'u ʂit'uen, baɲa me'andro iβ'aʝak lur'eʂ bet'e ʂit'uen eta βiʂt'anleek 'iɾia β'ertam b'eɾa 'utʂi.
Hemen jaio ziren Tales, Aspasia eta Hipodamo Miletokoa.
'emen ɟaʝ'o ʂiɾ'en tal'es, asp'asia eta 'ipoðamo miʎ'etokoa.
Iliadan karioen hiri bezala izendatzen da, troiatarren alde egon zena.
il'iaðan kaɾ'ioen 'iɾi βeʂ'ala iʂ'endatʂen da, troʝ'ataren ald'e eɣ'on ʂen'a.
Ka. bostehun eta berrogeita sei urtean Joniako kostaldea Pertsiako inperioak garaitu egin zuen. Mileto, Joniako kostaldean zegoenez, Pertsiakoen eskuetan erori zen, leku garrantzitsuenetako bat izateagatik agian, baina persiarrek Mileto ez inbaditzea erabaki zuten. Helenar hiria ekialdeko pentsamenduarekin hasi zen kon...
k'a. bost'eun eta βer'oɣejta s'ej urt'ean ɟon'iako kost'aldea perts'iako imp'eɾioak ɡaɾ'ajtu eɣ'in ʂu'en. miʎ'eto, ɟon'iako kost'aldean ʂeɣ'oeneʂ, perts'iakoen esk'uetan eɾ'oɾi ʂen, l'eku ɣar'antʂitsuenetako βat iʂ'ateaɣatik aɣ'ian, baɲa pers'iarek miʎ'eto 'eʂ imb'aðitʂea eɾ'aβaki ʂut'en. 'elenar 'iɾia ek'ialdeko pents...
Ka. laurehun eta laurogeita hemeretzi eta laurehun eta laurogeita hamalau urte artean matxinada jonikoa egon zen Aristagoras zuzentzen zuena, Histieo bitartean preso zegoen persiar lurraldean.
k'a. lawɾ'eun eta lawɾ'oɣejta 'emeɾetʂi eta lawɾ'eun eta lawɾ'oɣejta 'amalaw 'urte art'eam matʃ'iɲaða xon'ikoa eɣ'on ʂen aɾ'istaɣoɾas ʂuʂ'entʂen ʂu'ena, 'istieo βitarteam pr'eso ʂeɣ'oem pers'iar lur'aldean.
Esparta, bere laguntza ukatu zuen, Atenas laguntza txiki bat bidali zuen eta flota persiarraren kontra zuzenean borrokan ez egiteko lagundu zien.
esp'arta, beɾ'e laɣ'untʂa uk'atu ʂu'en, at'enas laɣ'untʂa tʃik'i βat bið'ali ʂu'en eta flot'a pers'iaraɾen k'ontra ʂuʂ'eneam bor'okan 'eʂ eɣ'iteko laɣ'undu ʂi'en.
Espartaren laguntzarik gabe, iraultza gelditzea erraza izan zen eta Mileto erre egin zuten, horregatik ez zen inoiz guztiz berreraiki.
esp'artaɾen laɣ'untʂaɾik ɡaβ'e, iɾ'awltʂa ɣeld'itʂea er'aʂa iʂ'an ʂen eta miʎ'eto er'e eɣ'in ʂut'en, 'oreɣatik e tʂ'en iɲ'ojʂ ɡuʂt'iʂ ber'eɾajki.
Uste da Miletok laurogeita hamar kolonia edo sortu egin zituela Itsaso Beltzaren inguruan, gaur egun horietako berrogeita bost egin zurtuela konfirmatuta dago.
'uste ða miʎ'etok lawɾ'oɣejta 'amar kol'onia eðo sort'u eɣ'in ʂit'uela its'aso β'eltʂaɾen inɡ'uɾuan, ɡ'awr eɣ'un oɾietako βer'oɣejta β'ost eɣ'in ʂurt'uela konf'irmatuta ðaɣ'o.
Aita judua dauka, eta senide asko Holokaustoaren biktimak izan ziren.
ajt'a ʝuð'ua ðawk'a, eta sen'iðe 'asko 'olokawstoaɾem b'iktimak iʂ'an ʂiɾ'en.
Hainbat musika tresna jotzen ikasi zuen, eta bienako Unibertsitatean Artearen historia eta drama ikasi zuen.
ajmbat mus'ika tresn'a ʝ'otʂen ik'asi ʂu'en, eta βi'enako un'iβertsitatean art'eaɾen 'istoɾia eta ðram'a ik'asi ʂu'en.
Eleberriak, antzezlana eta olerkiak idatzi ditu.
el'eβeriak, antʂ'eʂlana eta ol'erkiak ið'atʂi ðit'u.
Ulrike Ottingerrek, antzerki eta zinema zuzendaria, antzerti lan batzuk egin ditu Jelineken idazlan batzuekin.
ulr'ike oc'inɡerek, antʂ'erki eta ʂin'ema ʂuʂ'endaɾia, antʂ'erti l'am b'atʂuk eɣ'in dit'u ʝel'iɲeken ið'aʂlam batʂ'uekin.
Horrelakorik lortzen austriar idazle bietako bat da, píter Handkerekin batera.
'orelakoɾik l'ortʂen awstr'iar ið'aʂle βi'etako βat d'a, p'iter 'andkeɾekim bat'eɾa.
Celia Amoros Puente, balentziar filosofoa, idazlea eta saiogilea da, feminismoaren teorialaria. bi mila eta seian, Saiakuntza Sari Nazionala lortu zuen lehen emakumea izan zen.
θel'ia am'oɾos pu'ente, bal'entʂiar fil'osofoa, ið'aʂlea eta s'aʝoɣiʎea ð'a, fem'inismoaɾen te'oɾialaɾia. b'i miʎ'a eta seʝ'an, saʝ'akuntʂa saɾ'i naʂ'ionala lort'u ʂu'en le'en em'akumea iʂ'an ʂen.
Katedraduna da eta Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionaleko Filosofia eta Filosofia Moral eta Politikoko Departamentuko kidea.
kat'eðraðuna ð'a eta ur'utiko 'eʂkuntʂaɾako un'iβertsitate naʂ'ionaleko fil'osofia eta fil'osofia moɾ'al eta pol'itikoko ðep'artamentuko k'iðea.
Bere ikerketa nagusien artean, ilustrazio prozesuak eta feminismoan eta emakumeengan duen eragina Islamean dira, baita giza eskubideak eta emakumearen eskubideak kulturaaniztasunaren esparruan ere.
beɾ'e ik'erketa naɣ'usien art'ean, il'ustraʂio proʂ'esuak eta fem'inismoan eta em'akumeenɡan du'en eɾ'aɣiɲa 'islamean diɾ'a, bajta ɣiʂ'a esk'uβiðeak eta em'akumeaɾen esk'uβiðeak kult'uɾaaniʂtasunaɾen esp'aruan eɾ'e.
mila bederatziehun eta laurogeita zazpian Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Filosofia eta Letren Fakultatean mila bederatziehun eta laurogeita hamalaura arte emandako Feminismo eta Ilustrazio Mintegia sortu zuen.
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta ʂ'aʂpiam maðr'ilɣo un'iβertsitate kompl'utentseko fil'osofia eta letr'en fak'ultateam miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amalawɾa art'e em'andako fem'inismo eta il'ustraʂio mint'eɣia sort'u ʂu'en.
Fisika materiaren ikerketa egiten duen zientzia naturala da.
fis'ika mat'eɾiaɾen ik'erketa eɣ'iten du'en ʂi'entʂia nat'uɾala ð'a.
Materia, haren funtsezko osagaiak, espazioaren eta denboraren bidezko higidura eta portaera, eta energiarekin eta indarrarekin lotutako gaiak aztertzen ditu.
mat'eɾia, 'aɾen funts'eʂko os'aɣaʝak, esp'aʂioaɾen eta ð'emboɾaɾem bið'eʂko 'iɣiðuɾa eta port'aeɾa, eta en'erɡiaɾekin eta ind'araɾekin lot'utako ɣaʝ'ak aʂt'ertʂen dit'u.
Fisika diziplina zientifiko funtsezkoenetako bat da, eta unibertsoaren portaera ulertzea du helburu nagusia.
fis'ika ðiʂ'iplina ʂi'entifiko funts'eʂkoenetako βat d'a, eta un'iβertsoaɾem port'aeɾa ul'ertʂea ð'u 'elβuɾu naɣ'usia.
Fisika diziplina akademiko zaharrenetako bat da, eta, astronomian sartzen denez, agian antzinakoena.
fis'ika ðiʂ'iplina ak'aðemiko ʂa'arenetako βat d'a, et'a, astr'onomian s'artʂen den'eʂ, aɣ'ian antʂ'iɲakoena.
Azken bi milurtekoetako zati handi batean, fisika, kimika, biologia eta matematikaren zenbait adar filosofia naturalaren parte izan ziren, baina hamazazpigarren mendeko Iraultza Zientifikoan, natur zientzia horiek ikerketajarduera bakar gisa sortu ziren, eskubide osoz.
aʂk'em b'i miʎ'urtekoetako ʂ'ati 'andi βat'ean, fis'ika, k'imika, bi'oloɣia eta mat'ematikaɾen ʂemb'ajt að'ar fil'osofia nat'uɾalaɾem p'arte iʂ'an ʂiɾ'en, baɲa 'amaʂaʂpiɣarem mend'eko iɾ'awltʂa ʂi'entifikoan, nat'ur ʂi'entʂia 'oɾiek ik'erketaʝardueɾa β'akar ɡ'isa sort'u ʂiɾ'en, esk'uβiðe os'oʂ.
Fisika diziplina arteko ikerketaarlo askorekin nahasten da, hala nola biofisikarekin eta kimika kuantikoarekin, eta fisikaren mugak ez daude zurrun definituta.
fis'ika ðiʂ'iplina art'eko ik'erketaarlo 'askoɾekin na'asten da, 'ala n'ola βi'ofisikaɾekin eta k'imika ku'antikoaɾekin, eta fis'ikaɾem m'uɣak eʂ t'awðe ʂur'un def'inituta.
Fisikaren ideia berriek maiz azaltzen dituzte beste zientzia batzuek aztertutako funtsezko mekanismoak, eta ikerketabide berriak iradokitzen dituzte diziplina akademiko horietan eta beste batzuetan, hala nola matematikan eta filosofian.
fis'ikaɾen ið'eʝa βer'iek m'ajʂ aʂ'altʂen dit'uʂte β'este ʂi'entʂia βatʂ'uek aʂt'ertutako funts'eʂko mek'anismoak, eta ik'erketaβiðe βer'iak iɾ'aðokitʂen dit'uʂte ðiʂ'iplina ak'aðemiko oɾietan eta β'este βatʂ'uetan, 'ala n'ola mat'ematikan eta fil'osofian.
Fisikaren aurrerapenek teknologia berriak garatzea ahalbidetzen dute maiz.
fis'ikaɾen awr'eɾapenek tekn'oloɣia βer'iak ɡaɾ'atʂea a'alβiðetʂen dut'e m'ajʂ.
Esate baterako, elektromagnetismoaren ulermenean, egoera solidoaren fisikan eta fisika nuklearrean egindako aurrerapenek zuzenean ekarri zuten produktu berriak garatzera, egungo gizartea nabarmen eraldatu dutenak, hala nola telebista, ordenagailuak, etxetresna elektrikoak eta arma nuklearrak ; termodinamikan egindako a...
es'ate βat'eɾako, el'ektromaɣnetismoaɾen ul'ermenean, eɣ'oeɾa sol'iðoaɾen fis'ikan eta fis'ika nukl'earean eɣ'indako awr'eɾapenek ʂuʂ'enean ek'ari ʂut'em proð'uktu βer'iak ɡaɾ'atʂeɾa, eɣ'unɡo ɣiʂ'artea naβ'armen eɾ'aldatu ðut'enak, 'ala n'ola tel'eβista, ord'enaɣaʎuak, etʃ'etresna el'ektrikoak eta 'arma nukl'earak; ter...
Aspalditik zekiten ilargizikloak gutxi gorabehera hogeita zortzi egun irauten zuela eta objektuak, euskarririk gabe, erori egiten zirela.
'aspalditik ʂek'iten iʎ'arɡiʂikloak ɡ'utʃi ɣoɾ'aβeeɾa 'oɣejta ʂortʂ'i eɣ'un iɾ'awten ʂu'ela eta obʝ'ektuak, ewsk'ariɾik ɡaβ'e, eɾ'oɾi eɣ'iten ʂiɾ'ela.
Hasieran, erregulartasun horiek azaltzen saiatu ziren metafisika eta mitologia erabiliz ; erregulartasun horiek jainkoen eta jainkosen lana ziren, mundua beren nahierara kontrolatzen zutenak.
'asieɾan, er'eɣulartasun 'oɾiek aʂ'altʂen saʝ'atu ʂiɾ'em met'afisika eta m'itoloɣia eɾ'aβiliʂ; er'eɣulartasun 'oɾiek ɟ'ajnkoen eta ʝ'ajnkosen lan'a ʂiɾ'en, mund'ua βeɾ'en na'ieɾaɾa kontr'olatʂen ʂut'enak.
Hala ere, fisika, antzinatik hamazortzigarren mendera arte filosofia natural gisa ezagutzen dena, fenomeno naturalen azalpen arrazionalak lortzeko saiakera gisa hasi zen, infiltrazio erlijioso edo magikoak saihestuz.
'ala eɾ'e, fis'ika, antʂ'iɲatik 'amaʂortʂiɣarem mend'eɾa art'e fil'osofia nat'uɾal ɣ'isa eʂ'aɣutʂen den'a, fen'omeno nat'uɾalen aʂ'alpen ar'aʂionalak lortʂ'eko saʝ'akeɾa ɣ'isa asi ʂen, inf'iltraʂio erl'ixioso eðo maɣ'ikoak saj'estuʂ.