text stringlengths 25 5.42k | phonemes stringlengths 19 5.93k |
|---|---|
Fermioien artean aldaera gehiago daude ; bi mota daude : leptoiak eta. | ferm'ioʝen art'ean ald'aeɾa ɣ'eiaɣo ðawð'e; b'i mot'a ðawð'e: lept'oʝak eta ku'arkak. |
Oro har, eredu estandarrak materia osatzen duten hogeita lau partikula nagusi ditu, elkarreraginak garraiatzeko ardura duten gaugebosoien hiru familiarekin batera. | oɾ'o 'ar, eɾ'eðu est'andarak mat'eɾia os'atʂen dut'en 'oɣejta l'aw part'ikula naɣ'usi ðit'u, elk'areɾaɣiɲak ɡar'aʝatʂeko ard'uɾa ðut'en ɡawɣ'eβosoʝen 'iɾu fam'iliaɾekim bat'eɾa. |
Partikulei buruzko ikerketazentro nagusiak Fermi edo Fermilab Laborategi Nazionala eta Ikerketa Nuklearrerako Europako Zentroa dira, Suitzaren eta Frantziaren arteko mugan. | part'ikulej βuɾ'uʂko ik'erketaʂentro naɣ'usiak ferm'i eðo ferm'iʎaβ laβ'oɾateɣi naʂ'ionala eta ik'erketa nukl'eareɾako ewɾ'opako ʂentr'oa ðiɾ'a, sujtʂ'aɾen eta frantʂ'iaɾen art'eko m'uɣan. |
Laborategi horietan, Big Bangean izan zirenen antzeko energiak lortzen dira, eta, hala, unibertsoaren jatorriaren gero eta froga gehiago lortu nahi dira. | laβ'oɾateɣi oɾietan, b'iɣ banɡ'ean iʂ'an ʂiɾ'enen antʂ'eko en'erɡiak l'ortʂen diɾ'a, et'a, 'ala, un'iβertsoaɾen ɟat'oriaɾen ɡeɾ'o eta fr'oɣa ɣ'eiaɣo lort'u na'i ðiɾ'a. |
Astrofisika unibertsoaren izaera eta bertan dauden astroak aztertzen dituen fisikaren arloa da. | astr'ofisika un'iβertsoaɾen iʂ'aeɾa eta β'ertan dawð'en astr'oak aʂt'ertʂen dit'uen fis'ikaɾen 'arloa ð'a. |
Koperniko eta Galileo zientzialarien garaian lortu ziren gai honetan lehen aurkikuntza nagusiak. Aurrez behaketak egin eta datuak bildu ziren, eta ondoren teoriak eman, Keplerrek planeten higidurari buruz emandako legeak adibidez. izan zen fisikako legeak astronomian baliatu zituen lehenetakoa, Kepleren teoriatik abiat... | kop'erniko eta ɣal'iʎeo ʂi'entʂialaɾien ɡaɾ'aʝan lort'u ʂiɾ'en ɡ'aj 'onetan le'en awrk'ikuntʂa naɣ'usiak. awr'eʂ be'aketak eɣ'in eta ðat'uak b'ildu ʂiɾ'en, eta ond'oɾen te'oɾiak em'an, kepl'erek plan'eten 'iɣiðuɾaɾi βuɾ'uʂ em'andako l'eɣeak að'iβiðeʂ. ni'uton iʂ'an ʂen fis'ikako l'eɣeak astr'onomiam bal'iatu ʂit'uen le... |
Astrofisikaren beste teknika batzuk fotometria eta astrofotografia dira. | astr'ofisikaɾem b'este tekn'ika β'atʂuk fot'ometria eta astr'ofotoɣrafia ðiɾ'a. |
hogeigarren mendean, teleskopio erraldoiak eraiki ziren, Wilson mendikoa eta Palomar mendikoa, adibidez. | 'oɣejɣarem mend'ean, tel'eskopio er'aldoʝak eɾ'ajki ʂiɾ'en, ujls'om mend'ikoa eta pal'omar mend'ikoa, að'iβiðeʂ. |
Lallemand zientzialariak teleskopio elektronikoa asmatu zuen ; horri esker, ohiko teleskopio optikoen indarra ehun aldiz handiagoa da. | laʎ'emand ʂi'entʂialaɾiak tel'eskopio el'ektronikoa asm'atu ʂu'en; 'ori esk'er, o'iko tel'eskopio opt'ikoen ind'ara e'un ald'iʂ 'andiaɣoa ð'a. |
Teknikari dagokionez, azken hamarkadetan berrikuntza handiak izan dira : alde batetik, argi ikusgaiaz gain erradiazio elektromagnetikoaren beste maiztasun batzutan ere aztertzen da unibertsoa ; bestetik, atmosferatik at teleskopioak orbitan jartzeak abantaila handiak dakartza, hala nola atmosferak eragindako distortsio... | tekn'ikaɾi ðaɣ'okioneʂ, aʂk'en 'amarkaðetam ber'ikuntʂa 'andiak iʂ'an diɾ'a: ald'e βat'etik, arɡ'i ik'usɡaʝaʂ ɡ'ajn er'aðiaʂio el'ektromaɣnetikoaɾem b'este majʂt'asum batʂ'utan eɾ'e aʂt'ertʂen da un'iβertsoa; b'estetik, atm'osfeɾatik 'at tel'eskopioak orb'itan ɟartʂ'eak aβ'antaʎa 'andiak dak'artʂa, 'ala n'ola atm'osfeɾ... |
Izarren higidura, masa, neurria eta elkarrekiko distantzia astronomiaren aurrerapenei esker ezagutu dira, gure galaxiaren egitura zehaztu egin da, astroen arteko gaiak zein eginkizun betetzen duen jakin da, izarren artean taldeak bereizi dira, elkarrekiko distantzia eta bakoitzaren higidura neurtu ahal izan da. Hori gu... | iʂ'aren 'iɣiðuɾa, mas'a, n'ewria eta elk'arekiko ðist'antʂia astr'onomiaɾen awr'eɾapenej esk'er eʂ'aɣutu ðiɾ'a, ɡuɾ'e ɣal'aʃiaɾen eɣ'ituɾa ʂe'aʂtu eɣ'in d'a, astr'oen art'eko ɣaʝ'ak ʂ'ejn eɣ'inkiʂum bet'etʂen du'en ɟ'akin da, iʂ'aren art'ean t'aldeak beɾ'ejʂi ðiɾ'a, elk'arekiko ðist'antʂia eta βak'ojtʂaɾen 'iɣiðuɾa new... |
Biofisikak biologia aztertzen du fisikaren printzipio eta metodoekin, zelula eta organismo bizidunen jardueraren fenomeno fisikoak deskribatzeko. | bi'ofisikak bi'oloɣia aʂt'ertʂen du fis'ikaɾem printʂ'ipio eta met'oðoekin, ʂel'ula eta orɡ'anismo β'iʂiðunen ɟard'ueɾaɾen fen'omeno fis'ikoak deskr'iβatʂeko. |
Biomekanika, bioelektromagnetismoa eta termodinamikaren eta beste diziplina batzuen aplikazioa sistema biologikoen funtzionamendua ulertzeko. | bi'omekanika, bi'oelektromaɣnetismoa eta term'oðiɲamikaɾen eta β'este ðiʂ'iplina βatʂ'uen apl'ikaʂioa sist'ema βi'oloɣikoen funtʂ'ionamendua ul'ertʂeko. |
Berriki egindako saio batean, mekanika kuantikoaren aplikazioa eta sistema biologikoen probabilitateizaera sartzen dira ; horri esker, propietate biologikoak azaltzeko metodo fisiko hutsak lor daitezke. | ber'iki eɣ'indako s'aʝo βat'ean, mek'anika ku'antikoaɾen apl'ikaʂioa eta sist'ema βi'oloɣikoem proβ'aβilitatejʂaeɾa s'artʂen diɾ'a; 'ori esk'er, prop'ietate βi'oloɣikoak aʂ'altʂeko met'oðo fis'iko 'utsak l'or dajt'eʂke. |
Biofisika fisikaren, biologiaren edo bien adarra den eztabaidatzen da. Esan daiteke ezagutza trukeak biologia besterik ez duela helburu, kontzeptu fisikoez aberastuz joan baita, eta ez alderantziz. Ikuspuntu batetik, pentsa daiteke fisika puruan metatutako ezagutzak eta ikuspegiak sistema biologikoen azterketan aplika ... | bi'ofisika fis'ikaɾen, bi'oloɣiaɾen eðo βi'en að'ara ð'en eʂt'aβajðatʂen da. es'an dajt'eke eʂ'aɣutʂa truk'eak bi'oloɣia β'esteɾik eʂ t'uela 'elβuɾu, kontʂ'eptu fis'ikoeʂ aβ'eɾastuʂ ɟ'oam bajt'a, eta 'eʂ ald'eɾantʂiʂ. ik'uspuntu βat'etik, pents'a ðajt'eke fis'ika puɾ'uam met'atutako eʂ'aɣutʂak eta ik'uspeɣiak sist'ema ... |
Biofisika terminoa ere erregularki erabiltzen da esparru akademikoan, sistema biologikoetako kantitate fisikoen azterketa adierazteko. | bi'ofisika term'inoa eɾ'e er'eɣularki eɾ'aβiltʂen da esp'aru ak'aðemikoan, sist'ema βi'oloɣikoetako kant'itate fis'ikoen aʂt'erketa að'ieɾaʂteko. |
Beste zientzia biologiko batzuek organismo bizien propietate biofisikoak ere ikertzen dituzte, hala nola biologia molekularra, biologia zelularra, biologia kimikoa eta biokimika. | b'este ʂi'entʂia βi'oloɣiko βatʂ'uek orɡ'anismo β'iʂiem prop'ietate βi'ofisikoak eɾ'e ik'ertʂen dit'uʂte, 'ala n'ola βi'oloɣia mol'ekulara, bi'oloɣia ʂel'ulara, bi'oloɣia k'imikoa eta βi'okimika. |
hogeita batgarren mendearen hasieran, fisikariek, biologoek eta kimikariek laborategietan bertan duten elkartzea handitu egingo dela kalkulatzen da. | 'oɣejta βatɡ'arem mend'eaɾen 'asieɾan, fis'ikaɾiek, bi'oloɣoek eta k'imikaɾiek laβ'oɾateɣietam b'ertan dut'en elk'artʂea 'anditu eɣ'inɡo ðel'a kalk'ulatʂen da. |
Neurozientziako azterketek, adibidez, gora egin dute, eta gero eta emaitza hobeak izan dituzte elektromagnetismoaren, optikaren eta fisika molekularraren legeak neuronen azterketara ezartzen hasi zirenetik. | newɾ'oʂientʂiako aʂt'erketek, að'iβiðeʂ, ɡoɾ'a eɣ'in dut'e, eta ɣeɾ'o eta em'ajtʂa 'oβeak iʂ'an dit'uʂte el'ektromaɣnetismoaɾen, opt'ikaɾen eta fis'ika mol'ekularaɾen l'eɣeak newɾ'onen aʂt'erketaɾa eʂ'artʂen 'asi ʂiɾ'enetik. |
Beste azterketa batzuen arabera, fisikaren adar batzuk sakonki garatu behar dira, bizitako materiarekin lotutako arazo fisiko gisa. Hala, adibidez, polimero biologikoak ez dira sistema mekaniko gisa tratatzeko bezain handiak, eta, aldi berean, ez dira disoluzioan dauden molekula bakun gisa tratatzeko bezain txikiak. En... | b'este aʂt'erketa βatʂ'uen aɾ'aβeɾa, fis'ikaɾen að'ar b'atʂuk sak'onki ɣaɾ'atu βe'ar diɾ'a, b'iʂitako mat'eɾiaɾekin lot'utako aɾ'aʂo fis'iko ɣ'isa. 'ala, að'iβiðeʂ, pol'imeɾo βi'oloɣikoak eʂ t'iɾa sist'ema mek'aniko ɣ'isa trat'atʂeko βeʂ'ajn 'andiak, et'a, ald'i βeɾ'ean, eʂ t'iɾa ðis'oluʂioan dawð'em mol'ekula βak'un ɡ... |
Medikuntza gaixotasunak ezagutu, hauen prebentzioa kudeatu eta pertsonak sendatzea helburu duen praxi eta zientziari deritzo. | með'ikuntʂa ɣajʃ'otasunak eʂ'aɣutu, 'awem preβ'entʂioa kuð'eatu eta perts'onak send'atʂea 'elβuɾu ðu'em praʃ'i eta ʂi'entʂiaɾi ðeɾ'itʂo. |
Medikuntzak hainbat jardute hartzen ditu barne, osasuna mantentzeko asmoarekin eritasunak zainduz eta sendatuz. | með'ikuntʂak ajmbat ɟard'ute 'artʂen dit'u βarn'e, os'asuna mant'entʂeko asm'oaɾekin eɾ'itasunak ʂajnd'uʂ eta send'atuʂ. |
Medikuntza garaikideak zientzia eta ikerkuntza biomedikoak, genetika eta teknologia medikoa erabiltzen ditu lesioak eta eritasunak diagnostikatu, tratatu eta saihesteko ; sendagaiez eta kirurgiaz baliatzen da, eta baita terapiaz ere, hala nola sikoterapia, oholtxoak, osasunproduktuak eta erradioterapia. | með'ikuntʂa ɣaɾ'ajkiðeak ʂi'entʂia eta ik'erkuntʂa βi'omeðikoak, ɡen'etika eta tekn'oloɣia með'ikoa eɾ'aβiltʂen dit'u les'ioak eta eɾ'itasunak di'aɣnostikatu, trat'atu eta saj'esteko; send'aɣaʝeʂ eta kiɾ'urɡiaʂ bal'iatʂen d'a, eta βajta teɾ'apiaʂ eɾ'e, 'ala n'ola sik'oteɾapia, o'oltʃoak, os'asumproðuktuak eta er'aðiote... |
Medikuak dira jardunbide honetan dabiltzanak. | m'eðikuak diɾ'a ʝard'umbiðe 'onetan daβ'iltʂanak. |
Munduan ezagutzen diren lehen testu medikoak gaur egungo Siriako Ebla hiri zaharrean aurkitu ziren eta Ka. bi mila eta bostehungarren urtekoak dira. | mund'uan eʂ'aɣutʂen diɾ'en le'en test'u með'ikoak ɡ'awr eɣ'unɡo siɾ'iako eβl'a 'iɾi ʂa'arean awrk'itu ʂiɾ'en eta k'a. b'i miʎ'a eta βost'eunɡaren 'urtekoak diɾ'a. |
Klasikoen artean Galeno eta Hipokrates ezinbestekoak ditugu, antzinako garaietatik medikuntza landu zutenak eta gaur egun ere erreferentziazkoak direnak oinarrizko kontzeptu batzuetan. | kl'asikoen art'ean ɡal'eno eta 'ipokrates eʂ'imbestekoak dit'uɣu, antʂ'iɲako ɣaɾ'aʝetatik með'ikuntʂa land'u ʂut'enak eta ɣ'awr eɣ'un eɾ'e er'efeɾentʂiaʂkoak diɾ'enak oɲ'ariʂko kontʂ'eptu βatʂ'uetan. |
Aro modernoan, aldiz, aipagarriak dira aleksander flemin, Sigmund froid, Robert Koch, sebero Ochoa, luis Pasteur eta RamA ene i Cajal. | aɾ'o moð'ernoan, ald'iʂ, ajp'aɣariak diɾ'a al'eksander flem'in, siɣm'und fr'ojð, roβ'ert k'otʃ, seβ'eɾo otʃ'oa, l'ujs past'ewr eta ram'a en'e 'i kaʝ'al. |
Espezialitate medikoak hiru multzotan banatu ditzakegu : Medikoak beraiek, Kirurgikoak eta Osagarriak. | esp'eʂialitate með'ikoak 'iɾu multʂ'otam ban'atu ðitʂ'akeɣu: með'ikoak beɾ'aʝek, kiɾ'urɡikoak eta os'aɣariak. |
Lehenengoak, barne medikuntzak barne hartzen zituen hasiera batean, baina denborarekin banantzen joan dira, besteak beste endokrinologia, hematologia, kardiologia, nefrologia, neumologia eta neurologia. | le'enenɡoak, barn'e með'ikuntʂak barn'e 'artʂen ʂit'uen 'asieɾa βat'ean, baɲa ð'emboɾaɾekim ban'antʂen ɟ'oan diɾ'a, b'esteak b'este end'okriɲoloɣia, 'ematoloɣia, kard'ioloɣia, nefr'oloɣia, newm'oloɣia eta newɾ'oloɣia. |
Kirurgikoen artean, kirurgia orokorra, obstetrizia, oftalmologia, otorrinolaringologia eta traumatologia ditugu, beste batzuen artean. | kiɾ'urɡikoen art'ean, kiɾ'urɡia oɾ'okora, oβst'etriʂia, oft'almoloɣia, ot'oriɲolaɾinɡoloɣia eta trawm'atoloɣia ðit'uɣu, b'este βatʂ'uen art'ean. |
Espezialitate osagarriak diagnostikoaren bidean laguntzen dutenak daude, anatomia patologikoa, erradiologia eta mikrobiologia. | esp'eʂialitate os'aɣariak di'aɣnostikoaɾem bið'ean laɣ'untʂen dut'enak dawð'e, an'atomia pat'oloɣikoa, er'aðioloɣia eta mikr'oβioloɣia. |
Halaber, beste motatakoak ere baditugu, medikuntzaren historia, medikuntza legala eta Medikuntza prebentiboa, tartean. | alaβer, b'este mot'atakoak eɾ'e βað'ituɣu, með'ikuntʂaɾen 'istoɾia, með'ikuntʂa leɣ'ala eta með'ikuntʂa preβ'entiβoa, tart'ean. |
Gaur egun, Euskal Herriko Unibertsitatean Medikuntza ikasketak egiteko aukera dago Leioa, Gasteiz eta Donostiako campusetan, bai eta Nafarroako Unibertsitatean ere. | ɡ'awr eɣ'un, ewsk'al 'eriko un'iβertsitateam með'ikuntʂa ik'asketak eɣ'iteko awk'eɾa ðaɣ'o leʝ'oa, ɡast'ejʂ eta ðon'ostiako kamp'usetan, b'aj eta naf'aroako un'iβertsitatean eɾ'e. |
Gaur egun, filosofia akademikoaren azpieremu nagusiak hauek dira : metafisika, existentziaren eta errealitatearen funtsezko izaeraz arduratzen dena ; epistemologia, ezagutzaren eta sinesmenaren izaera aztertzen duena ; etika, balio moralaz arduratzen dena ; eta logika, egiazko premisetatik ondorioak ateratzea ahalbidet... | ɡ'awr eɣ'un, fil'osofia ak'aðemikoaɾen aʂp'ieɾemu naɣ'usiak awek diɾ'a: met'afisika, eʃ'istentʂiaɾen eta er'ealitateaɾen funts'eʂko iʂ'aeɾaʂ ard'uɾatʂen den'a; ep'istemoloɣia, eʂ'aɣutʂaɾen eta siɲ'esmenaɾen iʂ'aeɾa aʂt'ertʂen du'ena; et'ika, bal'io moɾ'alaʂ ard'uɾatʂen den'a; eta lox'ika, eɣ'iaʂko prem'isetatik ond'oɾi... |
Beste azpieremu aipagarri batzuk erlijioaren filosofia, zientziaren filosofia, filosofia politikoa, estetika, hizkuntzaren filosofia eta gogamenaren filosofia dira. | b'este aʂp'ieɾemu ajp'aɣari β'atʂuk erl'ixioaɾen fil'osofia, ʂi'entʂiaɾen fil'osofia, fil'osofia pol'itikoa, est'etika, 'iʂkuntʂaɾen fil'osofia eta ɣoɣ'amenaɾen fil'osofia ðiɾ'a. |
Filosofia izenez, etimologikoki, Greziatik garaturiko pentsamendu korronte arrazionalen multzoa ezagutzen bada ere, badira filosofiatzat jotzen diren beste zenbait jakintzatradizio ere, munduko beste zenbait zibilizaziotan sortuak, bereziki indiar filosofia eta txinatar filosofia. | fil'osofia iʂ'eneʂ, et'imoloɣikoki, ɡreʂ'iatik ɡaɾ'atuɾiko pents'amendu kor'onte ar'aʂionalem multʂ'oa eʂ'aɣutʂem baða eɾ'e, bað'iɾa fil'osofiatʂat ɟ'otʂen diɾ'em b'este ʂemb'ajt ɟak'intʂatraðiʂio eɾ'e, mund'uko β'este ʂemb'ajt ʂiβ'iliʂaʂiotan sort'uak, beɾ'eʂiki ind'iar fil'osofia eta tʃiɲ'atar fil'osofia. |
Aipaturiko hiru tradizio filosofiko handiek hemeretzigarren mendearen bigarren partean egin zuten bata bestearekin topo, bai Txinak eta bai Indiak Mendebaldeari ateak erabat irekitzean, edo, hobeto esanda, mendebaldar zibilizazioa indar handiz Ekialdeko bi herrialdeetara sartzean. | ajp'atuɾiko 'iɾu trað'iʂio fil'osofiko 'andiek 'emeɾetʂiɣarem mend'eaɾem biɣ'arem p'artean eɣ'in ʂut'em bat'a β'esteaɾekin top'o, b'aj tʃin'ak eta β'aj ind'iak mend'eβaldeaɾi at'eak eɾ'aβat iɾ'ekitʂean, eð'o, 'oβeto es'anda, mend'eβaldar ʂiβ'iliʂaʂioa ind'ar 'andiʂ ek'ialdeko β'i 'erialdeetaɾa sartʂ'ean. |
Errenazimentuan askatzen hasi ziren ezagutza eta jakintzaren mundua eskolastikarekin zituzten lokarri estuak antzinate klasikoaren ondarea berreskuratzeko gogoak eta gizabanakoaren autonomia bilgune zuten humanismokorronte desberdinek eraginda. | er'enaʂimentuan ask'atʂen 'asi ʂiɾ'en eʂ'aɣutʂa eta ʝak'intʂaɾem mund'ua esk'olastikaɾekin ʂit'uʂten lok'ari est'uak antʂ'iɲate kl'asikoaɾen ond'aɾea βer'eskuɾatʂeko ɣoɣ'oak eta ɣiʂ'aβanakoaɾen awt'onomia βilɣ'une ʂut'en 'umanismokoronte ðesb'erdiɲek eɾ'aɣinda. |
Geroago, zientzi aurkikuntza eta teoria berriek ordu arteko hainbat filosofi ikuspegi irauli egin zituzten, espekulazio filosofikoaren objektu ziren zenbait gai zientziaren ardurapeko bihurtuz. | ɡeɾ'oaɣo, ʂi'entʂi awrk'ikuntʂa eta te'oɾia βer'iek 'ordu art'eko ajmbat fiʎ'osofi ik'uspeɣi iɾ'awli eɣ'in ʂit'uʂten, esp'ekulaʂio fil'osofikoaɾen obʝ'ektu ʂiɾ'en ʂemb'ajt ɡ'aj ʂi'entʂiaɾen ard'uɾapeko βi'urtuʂ. |
Filosofia modernoaren garaian, arrazoia ezagutzaren oinarritzat hartu zuten filosofo arrazionalisten aurka, behaketa, esperimentazioa eta indukzioa azterketa filosofikoaren oinarri zuten enpiristen ikuspegia sortu zen. Ilustrazioan ordura arteko ideiak kritikatzera jo zuten, materialismotik hurbil zegoen ikuspegi batet... | fil'osofia moð'ernoaɾen ɡaɾ'aʝan, ar'aʂoʝa eʂ'aɣutʂaɾen oɲ'aritʂat 'artu ʂut'en fil'osofo ar'aʂionalisten awrk'a, be'aketa, esp'eɾimentaʂioa eta ind'ukʂioa aʂt'erketa fil'osofikoaɾen oɲ'ari ʂut'en emp'iɾisten ik'uspeɣia sort'u ʂen. il'ustraʂioan 'orduɾa art'eko ið'eʝak krit'ikatʂeɾa ʝ'o ʂut'en, mat'eɾialismotik 'urbil ... |
Gaur egun aniztasuna nagusi bada ere, bi joera nabarmentzen dira : antropologia, hizkuntzalaritza, sikologia eta sikoanalisiarekin elkarlanean diharduen humanismoa eta ikuspegi pragmatikotik lengoaia, ezagutza eta zientzia aztertzen dituen eskola analitikoa. | ɡ'awr eɣ'un an'iʂtasuna naɣ'usi βaða eɾ'e, b'i ʝo'eɾa naβ'armentʂen diɾ'a: antr'opoloɣia, 'iʂkuntʂalaɾitʂa, sik'oloɣia eta sik'oanalisiaɾekin elk'arlanean di'arduen 'umanismoa eta ik'uspeɣi praɣm'atikotik lenɡ'oaʝa, eʂ'aɣutʂa eta ʂi'entʂia aʂt'ertʂen dit'uen esk'ola an'alitikoa. |
Euskal Herriko pentsamendu filosofikoa Mendebaldeko filosofiarekin bat joan da, baina oso gutxi dira nazioarteko ospea lortu duten pentsalariak. | ewsk'al 'eriko pents'amendu fil'osofikoa mend'eβaldeko fil'osofiaɾekim b'at ɟ'oan da, baɲa os'o ɣ'utʃi ðiɾ'a naʂ'ioarteko osp'ea lort'u ðut'em pents'alaɾiak. |
Erdi Aroan aniztasun erlijiosoa izan zen euskal lurraldeetan. | erd'i aɾ'oan an'iʂtasun erl'ixiosoa iʂ'an ʂen ewsk'al lur'aldeetan. |
Abraham Ben Meir ibn Ezra tuterarrak liburu garrantzitsuak egin zituen hebreeraz, eta mundu ezagunean zehar bidaiatu zuen. | aβr'aam b'em m'ejr 'ibn eʂr'a tut'eɾarak liβ'uɾu ɣar'antʂitsuak eɣ'in ʂit'uen 'eβreeɾaʂ, eta mund'u eʂ'aɣunean ʂe'ar bið'aʝatu ʂu'en. |
Gramatika, filosofia eta matematika landu zituen, eta Bibliari buruzko iruzkinak egin zituen. | ɡram'atika, fil'osofia eta mat'ematika land'u ʂit'uen, eta βiβl'iaɾi βuɾ'uʂko iɾ'uʂkiɲak eɣ'in ʂit'uen. |
Garaikidea izan zen Yehuda jalebi tuterar jatorriko medikua eta filosofoa. | ɡaɾ'ajkiðea iʂ'an ʂen ɟe'uða ʝal'eβi tut'eɾar ʝat'oriko m'eðikua eta fil'osofoa. |
Euskal gatazkak ere pentsamendu politikoan eta etikoan garapen handia izan du. | ewsk'al ɣat'aʂkak eɾ'e pents'amendu pol'itikoan eta et'ikoan ɡaɾ'apen 'andia iʂ'an du. |
Joseba Sarrionandiak liburu ugari idatzi ditu pentsamendua, politika eta etika landuz. | ɟos'eβa sar'ionandiak liβ'uɾu uɣ'aɾi ið'atʂi ðit'u pents'amendua, pol'itika eta et'ika land'uʂ. |
Aurkako espektro politikoan, Fernando sabaterrek etikari buruzko liburu ugari idatzi ditu, eta nazioartean ezaguna da. | awrk'ako esp'ektro pol'itikoan, fern'ando saβ'aterek et'ikaɾi βuɾ'uʂko liβ'uɾu uɣ'aɾi ið'atʂi ðit'u, eta naʂ'ioartean eʂ'aɣuna ð'a. |
Ilgora Emankorreko eskualdeetan, Iranen eta Arabian ezagutzen den literatura filosofiko zaharrena dago. | ilɣ'oɾa em'ankoreko esk'ualdeetan, iɾ'anen eta aɾ'aβian eʂ'aɣutʂen den lit'eɾatuɾa fil'osofiko ʂa'arena ðaɣ'o. |
Marc ban de Mieroop asiriologoaren arabera, filosofia babilondarra oso pentsamendusistema garatua zen, ezagutzaren ikuspegi bakarrarekin eta idazketan, lexikografian, igarkizunean eta zuzenbidean oinarritua. | m'ark b'an d'e mi'eɾoop as'iɾioloɣoaɾen aɾ'aβeɾa, fil'osofia βaβ'iʎondara os'o pents'amendusistema ɣaɾ'atua ʂ'en, eʂ'aɣutʂaɾen ik'uspeɣi β'akaraɾekin eta ið'aʂketan, leʃ'ikoɣrafian, iɣ'arkiʂunean eta ʂuʂ'embiðean oɲ'aritua. |
Kultura intelektual elebiduna ere bazen, sumerreran eta akaderan oinarritua. | kult'uɾa int'elektual el'eβiðuna eɾ'e βaʂ'en, sum'ereɾan eta ak'aðeɾan oɲ'aritua. |
Filosofia judua eta filosofia kristaua tradizio erlijiosofilosofikoak dira, Ekialde Hurbilean zein Europan garatu zirenak, eta testu judu primitibo batzuk eta sinesmen monoteistak partekatzen dituztenak. | fil'osofia ʝuð'ua eta fil'osofia krist'awa trað'iʂio erl'ixiosofiʎosofikoak diɾ'a, ek'ialde 'urbiʎean ʂ'ejn ewɾ'opan ɡaɾ'atu ʂiɾ'enak, eta test'u ʝuð'u prim'itiβo β'atʂuk eta siɲ'esmem mon'otejstak part'ekatʂen dit'uʂtenak. |
Babiloniako eta Maimonidesen Akademia Talmudiarretako Geonim bezalako pentsalari juduak filosofia greko eta islamiarrarekin lotu ziren. | baβ'iloniako eta majm'oniðesen ak'aðemia talm'uðiaretako ɣe'onim beʂ'alako pents'alaɾi ʝuð'uak fil'osofia ɣrek'o eta 'islamiaraɾekin lot'u ʂiɾ'en. |
Ondorengo filosofia juduak mendebaldeko eragin intelektual handiak jaso zituen eta Moses mendelsonen lanak barne hartzen ditu, jaskala, existentzialismo judua eta judaismo erreformistaren hasiera markatu zuena. | ond'oɾenɡo fil'osofia ʝuð'uak mend'eβaldeko eɾ'aɣin int'elektual 'andiak ɟ'aso ʂit'uen eta mos'es mend'elsonen lan'ak barn'e 'artʂen dit'u, ɟask'ala, eʃ'istentʂialismo ʝuð'ua eta ʝuð'ajsmo er'eformistaɾen 'asieɾa mark'atu ʂu'ena. |
nostizismoaren tradizio ezberdinak, greziar zein abrahamdar korronteek eragindakoak, I mende inguruan sortu ziren eta ezagutza espirituala azpimarratzen zuten. | nost'iʂismoaɾen trað'iʂio eʂb'erdiɲak, ɡreʂ'iar ʂ'ejn aβr'aamdar kor'onteek eɾ'aɣindakoak, 'i mend'e inɡ'uɾuan sort'u ʂiɾ'en eta eʂ'aɣutʂa esp'iɾituala aʂp'imaratʂen ʂut'en. |
Islamaren aurreko filosofia Zoroastroren obrarekin hasten da, monoteismoaren eta ongiaren eta gaizkiaren arteko dualismoaren lehen sustatzaileetako bat. | 'islamaɾen awr'eko fil'osofia ʂoɾ'oastroɾen oβr'aɾekin 'asten da, mon'otejsmoaɾen eta onɡ'iaɾen eta ɣajʂk'iaɾen art'eko ðu'alismoaɾen le'en sust'atʂaʎeetako βat. |
Kosmogonia dualista horrek eragina izan zuen Iranen ondorengo garapenetan, hala nola manikeismoan, mazdakismoan eta zurbanismoan. | kosm'oɣonia ðu'alista 'orek eɾ'aɣiɲa iʂ'an ʂu'en iɾ'anen ond'oɾenɡo ɣaɾ'apenetan, 'ala n'ola man'ikejsmoan, maʂd'akismoan eta ʂurb'anismoan. |
Filosofia islamikoa islamiar tradizioan sortzen den eta gehienbat arabieraz egiten den lan filosofikoa da. | fil'osofia 'islamikoa 'islamiar trað'iʂioan s'ortʂen den eta ɣe'iembat aɾ'aβieɾaʂ eɣ'iten den l'an fil'osofikoa ð'a. |
Erlijio islamiarrean eta filosofia grekoerromatarrean oinarritzen da. | erl'ixio 'islamiarean eta fil'osofia ɣrek'oeromatarean oɲ'aritʂen da. |
Filosofia islamiar goiztiarrak Greziako tradizio filosofikoak norabide berritzaile berrietan garatu zituen. Lan intelektual honek Islamiar Urrezko Aroa bezala ezagutzen dena inauguratu zuen. Hasierako pentsamendu islamiarraren bi korronte nagusiak hauek dira : Kalam, teologia islamiarrean zentratua, eta Falsafa, aristo... | fil'osofia 'islamiar ɡojʂt'iarak ɡreʂ'iako trað'iʂio fil'osofikoak noɾ'aβiðe βer'itʂaʎe βer'ietan ɡaɾ'atu ʂit'uen. l'an int'elektual 'onek 'islamiar ur'eʂko aɾ'oa βeʂ'ala eʂ'aɣutʂen d'ena in'awɣuɾatu ʂu'en. 'asieɾako pents'amendu 'islamiaraɾem b'i kor'onte naɣ'usiak awek diɾ'a: kal'am, te'oloɣia 'islamiarean ʂentr'atua... |
Pentsamendu islamiarrak ere eragin handia izan zuen Europako garapen intelektualean, batez ere Aristotelesi buruz aberroesek egindako iruzkinen bidez. | pents'amendu 'islamiarak eɾ'e eɾ'aɣin 'andia iʂ'an ʂu'en ewɾ'opako ɣaɾ'apen int'elektualean, bat'eʂ eɾ'e aɾ'istotelesi βuɾ'uʂ aβ'eroesek eɣ'indako iɾ'uʂkiɲem bið'eʂ. |
Sarritan, mongoliarren inbasioek eta mila berrehun eta berrogeita hamazortzian Bagdad suntsitu izanak Urrezko Aroaren amaiera markatu zutela uste da. | sar'itan, monɡ'oliaren imb'asioek eta miʎ'a βer'eun eta βer'oɣejta 'amaʂortʂiam baɣd'að sunts'itu iʂ'anak ur'eʂko aɾ'oaɾen am'aʝeɾa mark'atu ʂut'ela 'uste ða. |
Hala ere, islamiar filosofiako zenbait eskolek loratzen jarraitu zuten Urrezko Aroaren ondoren, eta filosofia iluminazionista, filosofia sufia eta teosofia tranzendentea bezalako korronteak barne hartzen dituzte. | 'ala eɾ'e, 'islamiar fil'osofiako ʂemb'ajt esk'olek loɾ'atʂen ɟar'ajtu ʂut'en ur'eʂko aɾ'oaɾen ond'oɾen, eta fil'osofia iʎ'umiɲaʂionista, fil'osofia suf'ia eta te'osofia tranʂ'endentea βeʂ'alako kor'onteak barn'e 'artʂen dit'uʂte. |
Indiar filosofia antzinatik indiar azpikontinentean sortu ziren tradizio filosofikoen multzoa da. | ind'iar fil'osofia antʂ'iɲatik ind'iar aʂp'ikontiɲentean sort'u ʂiɾ'en trað'iʂio fil'osofikoem multʂ'oa ð'a. |
Indiako filosofia epistemologiaz, kontzientziaren eta gogamenaren teoriez eta errealitatearen propietate fisikoez arduratzen da nagusiki. | ind'iako fil'osofia ep'istemoloɣiaʂ, kontʂ'ientʂiaɾen eta ɣoɣ'amenaɾen te'oɾieʂ eta er'ealitateaɾem prop'ietate fis'ikoeʂ ard'uɾatʂen da naɣ'usiki. |
Indiako tradizio filosofikoek hainbat kontzeptu eta ideia gako partekatzen dituzte, modu desberdinetan definitzen direnak eta tradizio ezberdinek onartzen edo baztertzen dituztenak. | ind'iako trað'iʂio fil'osofikoek ajmbat kontʂ'eptu eta ið'eʝa ɣak'o part'ekatʂen dit'uʂte, moð'u ðesb'erdiɲetan def'initʂen diɾ'enak eta trað'iʂio eʂb'erdiɲek on'artʂen eðo βaʂt'ertʂen dit'uʂtenak. |
Horien artean, besteak beste, honako kontzeptu hauek daude : dhA ma, karma, pramAá a, duá yen kha, saá sAra eta moká libera esterlina. | oɾien art'ean, b'esteak b'este, 'onako kontʂ'eptu awek dawð'e: d'a m'a karm'a, prama'a, 'a du'a, ʝ'en k'a sa'a, s'aɾa eta mok'a liβ'eɾa est'erliɲa est'erliɲa. |
Europako fisikari kuantiko nagusiek, hala nola Erwin ese ze hatxe erre a dinger, Werner Heisenberg, Albert Einstein eta Niels bor, bedei egozten dizkiete euren esperimentuetako ideietako batzuk. | ewɾ'opako fis'ikaɾi ku'antiko naɣ'usiek, 'ala n'ola er'ujn es'e ʂe 'atʃe er'e 'a ðinɡ'er, u'erner 'ejsemberɡ, alβ'ert ejst'ejn eta ni'els b'or, beð'ej eɣ'oʂten diʂk'iete ewɾ'en esp'eɾimentuetako ið'eʝetako β'atʂuk. |
Filosofia budista Buda Gautamaren pentsamenduarekin hasten da eta lehen testu budistetan gordetzen da. Indiako Magadha eskualdean sortu zen, eta, ondoren, Indiako gainerako azpikontinentera, Ekialdeko Asiara, Tibetera, Erdialdeko Asiara eta Asiako hegoekialdera hedatu zen. Eskualde horietan, pentsamendu budista hainbat... | fil'osofia βuð'ista βuð'a ɣawt'amaɾem pents'amenduaɾekin 'asten da eta le'en test'u βuð'istetan ɡord'etʂen da. ind'iako maɣ'aða esk'ualdean sort'u ʂen, et'a, ond'oɾen, ind'iako ɣaɲ'eɾako aʂp'ikontiɲenteɾa, ek'ialdeko as'iaɾa, tiβ'eteɾa, erd'ialdeko as'iaɾa eta as'iako 'eɣoekialdeɾa 'eðatu ʂen. esk'ualde oɾietan, pents'... |
Ekialdeko Asiako nazioetan nagusi diren tradizio filosofiko budistak nagusiki Indiako Mahayana budismoan oinarritzen dira. | ek'ialdeko as'iako naʂ'ioetan naɣ'usi ðiɾ'en trað'iʂio fil'osofiko βuð'istak naɣ'usiki ind'iako ma'aʝana βuð'ismoan oɲ'aritʂen diɾ'a. |
terabada eskolaren filosofia nagusi da Asiako hegoekialdeko herrialdeetan, hala nola esri Lankan, Birmanian eta Thailandian. | teɾ'aβaða esk'olaɾen fil'osofia naɣ'usi ð'a as'iako 'eɣoekialdeko 'erialdeetan, 'ala n'ola esr'i lank'an, birm'anian eta taʎ'andian. |
Antzinako eta Erdi Aroko Indian filosofia budistako eskola, azpieskola eta tradizio ugari egon ziren. | antʂ'iɲako eta erd'i aɾ'oko ind'ian fil'osofia βuð'istako esk'ola, aʂp'ieskola eta trað'iʂio uɣ'aɾi eɣ'on ʂiɾ'en. |
yan westerof Oxfordeko filosofia budistako irakaslearen arabera, Ka. hirurehungarren urtetik milagarren urtera arte Indiako eskola nagusiak hauek izan ziren : Mahere ghika tradizioa, estabira eskolak eta Mahayana eskolak. | ɟ'an u'esteɾof oʃf'ordeko fil'osofia βuð'istako iɾ'akasleaɾen aɾ'aβeɾa, k'a. 'iɾuɾeunɡaren urt'etik miʎ'aɣaren urt'eɾa art'e ind'iako esk'ola naɣ'usiak awek iʂ'an ʂiɾ'en: ma'eɾe ɣik'a trað'iʂioa, est'aβiɾa esk'olak eta ma'aʝana esk'olak. |
Tradizio horietako asko beste eskualde batzuetan ere aztertu ziren, Erdialdeko Asian eta Txinan esaterako, misiolari budistek hara eraman ondoren. | trað'iʂio oɾietako 'asko β'este esk'ualde βatʂ'uetan eɾ'e aʂt'ertu ʂiɾ'en, erd'ialdeko as'ian eta tʃin'an es'ateɾako, mis'iolaɾi βuð'istek 'aɾa eɾ'aman ond'oɾen. |
Budismoa Indiatik desagertu ondoren, tradizio filosofiko horietako batzuk tibetar, ekialdeko Asiako budista eta terabada budisten tradizioetan garatzen jarraitu zuten. | buð'ismoa ind'iatik des'aɣertu ond'oɾen, trað'iʂio fil'osofiko oɾietako β'atʂuk tiβ'etar, ek'ialdeko as'iako βuð'ista eta teɾ'aβaða βuð'isten trað'iʂioetan ɡaɾ'atʂen ɟar'ajtu ʂut'en. |
Budismoa Txinara iristen hasi zen Han dinastiaren garaian, Zetaren Bidea zeharreko transmisio mailakatu baten bidez, eta eragin autoktonoen bidez forma txinatar desberdinak garatu zituen, Ekialdeko Asiako kultur esparru osoan zabaldu zirenak. | buð'ismoa tʃin'aɾa iɾ'isten 'asi ʂ'en 'an din'astiaɾen ɡaɾ'aʝan, ʂet'aɾem bið'ea ʂe'areko transm'isio maʎ'akatu βat'em bið'eʂ, eta eɾ'aɣin awt'oktonoem bið'eʂ form'a tʃiɲ'atar desb'erdiɲak ɡaɾ'atu ʂit'uen, ek'ialdeko as'iako kult'ur esp'aru os'oan ʂaβ'aldu ʂiɾ'enak. |
Txinako kulturak eragin handia izan zuen Ekialdeko Asiako beste estatu batzuetako tradizioetan, eta bere filosofiak eragin zuzena izan zuen Koreako, bietnango eta Japoniako filosofietan. | tʃin'ako kult'uɾak eɾ'aɣin 'andia iʂ'an ʂu'en ek'ialdeko as'iako β'este est'atu βatʂ'uetako trað'iʂioetan, eta βeɾ'e fil'osofiak eɾ'aɣin ʂuʂ'ena iʂ'an ʂu'en koɾ'eako, bi'etnanɡo eta ʝap'oniako fiʎ'osofietan. |
Geroko dinastia txinatarretan, hala nola min dinastian, baita Joseon dinastia korearrean ere, wan yanmin bezalako pentsalariek gidatutako neokonfuzianismoa, pentsamendu eskola nagusi bihurtu zen eta Estatu inperialak sustatu zuen. | ɡeɾ'oko ðin'astia tʃiɲ'ataretan, 'ala n'ola m'in din'astian, bajta xos'eon din'astia koɾ'earean eɾ'e, u'an ɟamm'im beʂ'alako pents'alaɾiek ɡið'atutako ne'okonfuʂianismoa, pents'amendu esk'ola naɣ'usi βi'urtu ʂen eta est'atu imp'eɾialak sust'atu ʂu'en. |
Japonian, Tokugawa shogunerriak konfuziar filosofiaren eragin handia izan zuen. | ɟap'onian, tok'uɣawa soɣ'uneriak konf'uʂiar fil'osofiaɾen eɾ'aɣin 'andia iʂ'an ʂu'en. |
Gaur egun, konfuzianismoak eragina izaten jarraitzen du Txinako kulturaesferako nazioen ideietan eta munduikuskeran. | ɡ'awr eɣ'un, konf'uʂianismoak eɾ'aɣiɲa iʂ'aten ɟar'ajtʂen d'u tʃin'ako kult'uɾaesfeɾako naʂ'ioen ið'eʝetan eta mund'ujkuskeɾan. |
Txinako filosofia marxista Mao Zedongen eraginpean garatu zen, eta Hu xik, berriz, Txinatar pragmatismo bat garatu zen. | tʃin'ako fil'osofia marʃ'ista ma'o ʂeð'onɡen eɾ'aɣimpean ɡaɾ'atu ʂen, eta 'u ʃ'ik, ber'iʂ, tʃin'atar praɣm'atismo βat ɡaɾ'atu ʂen. |
Antzinako filosofia tradizionalak ere berresten hasi ziren hogeigarren mendean. | antʂ'iɲako fil'osofia trað'iʂionalak eɾ'e βer'esten asi ʂiɾ'en 'oɣejɣarem mend'ean. |
Adibidez, Konfuzianismo Berriak, xion Shili bezalako figurek gidatua, eragin handia izan du. | að'iβiðeʂ, konf'uʂianismo βer'iak, ʃi'on sil'i βeʂ'alako fiɣ'uɾek ɡið'atua, eɾ'aɣin 'andia iʂ'an du. |
Era berean, budismo humanista mugimendu budista modernista berria da. | eɾ'a βeɾ'ean, buð'ismo 'umanista muɣ'imendu βuð'ista moð'ernista βer'ia ð'a. |
hogeigarren mendean zehar, kiotoko Eskola, eragin handiko japoniar eskola filosofiko berezia, mendebaldeko fenomenologiatik eta Erdi Aroko japoniar filosofia budistatik abiatuta garatu zen, Dogen bezala. | 'oɣejɣarem mend'ean ʂe'ar, ki'otoko esk'ola, eɾ'aɣin 'andiko ʝap'oniar esk'ola fil'osofiko βeɾ'eʂia, mend'eβaldeko fen'omenoloɣiatik eta erd'i aɾ'oko ʝap'oniar fil'osofia βuð'istatik aβ'iatuta ɣaɾ'atu ʂen, doɣ'em beʂ'ala. |
Afrikako filosofia afrikar herriak sortutako filosofia da, munduaren, ideia eta gai afrikarren ikuspegiak aurkezten dituen filosofia, edo Afrikako metodo filosofiko bereizgarriak erabiltzen dituen filosofia. Afrikar pentsamendu modernoa etnofilosofiaz arduratu da, hau da, Afrikako filosofiaren esanahia eta bere ezaugar... | afr'ikako fil'osofia afr'ikar 'eriak sort'utako fil'osofia ð'a, mund'uaɾen, ið'eʝa eta ɣ'aj afr'ikaren ik'uspeɣiak awrk'eʂten dit'uen fil'osofia, eðo afr'ikako met'oðo fil'osofiko βeɾ'ejʂɡariak eɾ'aβiltʂen dit'uen fil'osofia. afr'ikar pents'amendu moð'ernoa etn'ofiʎosofiaʂ ard'uɾatu ða, 'aw ð'a, afr'ikako fil'osofiaɾen... |
Talde horiek aukera ematen diete filosofoei antzeko gaiak jorratzeko eta galdera beretan interesa duten beste pentsalari batzuekin elkarrekin aritzeko. | t'alde 'oɾiek awk'eɾa em'aten di'ete fil'osofoej antʂ'eko ɣaʝ'ak ɟor'atʂeko eta ɣ'aldeɾa βeɾ'etan int'eɾesa ðut'em b'este pents'alaɾi βatʂ'uekin elk'arekin aɾ'itʂeko. |
Zatiketa horiek ez dira ez zehatzak ez baztertzaileak. | ʂat'iketa 'oɾiek eʂ t'iɾa 'eʂ ʂe'atʂak 'eʂ baʂt'ertʂaʎeak. |
Gainera, ikerketa filosofiko horiek elkarren artean eta beste ikerketa batzuekin gainjartzen dira batzuetan, hala nola zientziarekin, erlijioarekin edo matematikarekin. | ɡaɲ'eɾa, ik'erketa fil'osofiko 'oɾiek elk'aren art'ean eta β'este ik'erketa βatʂ'uekin ɡajnɟ'artʂen diɾ'a βatʂ'uetan, 'ala n'ola ʂi'entʂiaɾekin, erl'ixioaɾekin eðo mat'ematikaɾekin. |
Etika, filosofia morala ere esaten zaio, jokabide ona eta txarra, balio zuzenak eta okerrak eta asmatzea eta akatsa zer diren aztertzen du. | et'ika, fil'osofia moɾ'ala eɾ'e es'aten ʂaʝ'o, ɟok'aβiðe on'a eta tʃ'ara, bal'io ʂuʂ'enak eta ok'erak eta asm'atʂea eta ak'atsa ʂ'er diɾ'en aʂt'ertʂen du. |
Ikerketa primarioetan, bizitza on bat nola bizi eta moraltasunestandarrak nola identifikatu aztertzen da. | ik'erketa prim'aɾioetan, biʂ'itʂa om b'at n'ola β'iʂi eta moɾ'altasunestandarak n'ola ið'entifikatu aʂt'ertʂen d'a. |
Horrez gain, bizitzeko modu hoberik edo estandar moral unibertsalik dagoen ere ikertu behar da, eta, baiezkoan, nola ikasten dugun horri buruz. | 'oreʂ ɡ'ajn, biʂ'itʂeko moð'u 'oβeɾik eðo est'andar moɾ'al un'iβertsalik daɣ'oen eɾ'e ik'ertu βe'ar d'a, et'a, baʝ'eʂkoan, n'ola ik'asten duɣ'un 'ori βuɾ'uʂ. |
Etikaren adar nagusiak etika normatiboa, metaetika eta etika aplikatua dira. | et'ikaɾen að'ar naɣ'usiak et'ika norm'atiβoa, met'aetika eta et'ika apl'ikatua ðiɾ'a. |
Ekintza morala osatzen duenari buruzko etikaren hiru ikuspegi nagusiak hauek dira. | ek'intʂa moɾ'ala os'atʂen du'enaɾi βuɾ'uʂko et'ikaɾen 'iɾu ik'uspeɣi naɣ'usiak awek diɾ'a. |
Epistemologia ezagutza aztertzen duen filosofiaren adarra da. Epistemologoek ezagutzaiturri putatiboak aztertzen dituzte, pertzepzioesperientzia, arrazoia, memoria eta lekukotza barne. Egiaren, sinesmenaren, justifikazioaren eta arrazionaltasunaren izaerari buruzko gaiak ere ikertzen dituzte. | ep'istemoloɣia eʂ'aɣutʂa aʂt'ertʂen du'en fil'osofiaɾen að'ara ð'a. ep'istemoloɣoek eʂ'aɣutʂajturi put'atiβoak aʂt'ertʂen dit'uʂte, pertʂ'epʂioespeɾientʂia, ar'aʂoʝa, mem'oɾia eta lek'ukotʂa βarn'e. 'eɣiaɾen, siɲ'esmenaɾen, xust'ifikaʂioaɾen eta ar'aʂionaltasunaɾen iʂ'aeɾaɾi βuɾ'uʂko ɣaʝ'ak eɾ'e ik'ertʂen dit'uʂte. |
Seszep filosofikoaizismoa, ezagutzari buruzko baieztapen batzuei edo guztiei buruzko zalantzak sortzen dituena, gai interesgarria izan da filosofiaren historian zehar. | sesʂ'ep fil'osofikoajʂismoa, eʂ'aɣutʂaɾi βuɾ'uʂko βaʝ'eʂtapem batʂ'uej eðo ɣuʂt'iej βuɾ'uʂko ʂal'antʂak s'ortʂen dit'uena, ɡ'aj int'eɾesɡaria iʂ'an da fil'osofiaɾen 'istoɾian ʂe'ar. |
Goiz sortu zen filosofia presokratikoan, eta Pirrorekin formalizatu zen, eszeptizismo filosofikoko lehen mendebaldeko eskolaren fundatzailearekin. | ɡ'ojʂ sort'u ʂen fil'osofia pr'esokratikoan, eta pir'oɾekin form'aliʂatu ʂen, esʂ'eptiʂismo fil'osofikoko le'em mend'eβaldeko esk'olaɾen fund'atʂaʎeaɾekin. |
Leku nabarmena du RenA Descartes eta dabid Hume filosofo modernoen lanetan, eta gai nagusia izaten jarraitu du gaur egungo eztabaida epistemologikoetan. | l'eku naβ'armena ð'u ren'a ðesk'artes eta ðaβ'ið 'ume fil'osofo moð'ernoen lan'etan, eta ɣ'aj naɣ'usia iʂ'aten ɟar'ajtu ð'u ɣ'awr eɣ'unɡo eʂt'aβajða ep'istemoloɣikoetan. |
Epistemologia garaikidean, funtsezko eztabaida bat dago sineste bat ezagutza bihurtzeko beharrezko baldintzei buruz, egia eta justifikazioa barne har ditzakeena. | ep'istemoloɣia ɣaɾ'ajkiðean, funts'eʂko eʂt'aβajða βat daɣ'o siɲ'este βat eʂ'aɣutʂa βi'urtʂeko βe'areʂko βald'intʂej βuɾ'uʂ, 'eɣia eta xust'ifikaʂioa βarn'e 'ar ditʂ'akeena. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.