text
stringlengths
25
5.42k
phonemes
stringlengths
19
5.93k
Hurrengo urteetan poloniarrak burujabetasuna eskuratzeko asmoz matxinatu ziren, mila zortziehun eta hogeita hamarrean Errusiaren aurka, mila zortziehun eta berrogeita seian Prusiaren aurka eta mila zortziehun eta hirurogeita hiruan berriro ere Errusiarren aurka.
'urenɡo 'urteetam pol'oniarak buɾ'uʝaβetasuna esk'uɾatʂeko asm'oʂ matʃ'iɲatu ʂiɾ'en, miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'oɣejta 'amarean er'usiaɾen awrk'a, miʎ'a ʂortʂ'ieun eta βer'oɣejta seʝ'am prus'iaɾen awrk'a eta miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta 'iɾuam ber'iɾo eɾ'e er'usiaren awrk'a.
Matxinadak gogor zapaldu ziren eta Errusia Poloniako abertzaletasuna eta kultura desegiten ahalegindu zen.
matʃ'inaðak ɡoɣ'or ʂap'aldu ʂiɾ'en eta er'usia pol'oniako aβ'ertʂaletasuna eta kult'uɾa ðes'eɣiten a'aleɣindu ʂ'en.
Poloniar asko Mendebaldeko Europako beste herrialde batzuetara joan ziren ihes.
pol'oniar 'asko mend'eβaldeko ewɾ'opako β'este 'erialde βatʂ'uetaɾa ʝ'oan ʂiɾ'en i'es.
Bestalde, Austriak GalitziaRuteniari autonomia eman zion, eta Poloniako kulturaren babesleku bihurtu zen.
bestalde, awstr'iak ɡal'itʂiaɾuteniaɾi awt'onomia em'an ʂi'on, eta pol'oniako kult'uɾaɾem baβ'esleku βi'urtu ʂen.
hemeretzigarren mendearen bukaeran lehen alderdi politiko eta higikunde abertzaleak sortu ziren.
'emeɾetʂiɣarem mend'eaɾem buk'aeɾan le'en ald'erdi pol'itiko eta 'iɣikunde aβ'ertʂaleak sort'u ʂiɾ'en.
Lehen Mundu Gerra bitartean, mila bederatziehun eta hamaseian, AustriaHungariako Inperioak eta Alemaniak Poloniako estatua osatu zuten Errusiaren mendean zegoen Poloniako zatian, Poloniako gudarosteak haien alde egin zezan.
le'em mund'u ɣer'a βitartean, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'amaseʝan, awstr'iaunɡaɾiako imp'eɾioak eta al'emaniak pol'oniako est'atua os'atu ʂut'en er'usiaɾem mend'ean ʂeɣ'oem pol'oniako ʂ'atian, pol'oniako ɣuð'aɾosteak 'aʝen ald'e eɣ'in ʂeʂ'an.
Poloniarrak, ordea, Austriaren eta Alemaniaren aurka matxinatu ziren.
pol'oniarak, ordea, awstr'iaɾen eta al'emaniaɾen awrk'a matʃ'iɲatu ʂiɾ'en.
Lehen Mundu Gerra amaitu zenean, mila bederatziehun eta hamazortzian, bersaillesko Itunak Poloniaren burujabetasuna eta askatasuna onartu zituen, baita itsasora aterabidea izateko eskubidea ere.
le'em mund'u ɣer'a am'ajtu ʂen'ean, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'amaʂortʂian, bers'ajʎesko it'unak pol'oniaɾem buɾ'uʝaβetasuna eta ask'atasuna on'artu ʂit'uen, bajta its'asoɾa at'eɾaβiðea iʂ'ateko esk'uβiðea eɾ'e.
Urte horretan bertan JA zef pe i a ese u de ese ka i poloniar abertzale eta gerrako heroiak Poloniako Bigarren Errepublika aldarrikatu zuen. mila bederatziehun eta hogei hogeita bat urteetan, ekialdeko muga zela eta, gerra egin zuten poloniarrek eta Armada Gorriak.
'urte 'oretam b'ertan ɟ'a ʂ'ef p'e 'i 'a es'e 'u ð'e es'e k'a 'i pol'oniar aβ'ertʂale eta ɣer'ako 'eɾoʝak pol'oniako βiɣ'aren er'epuβlika ald'arikatu ʂu'en. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣej 'oɣejta βat 'urteetan, ek'ialdeko m'uɣa ʂ'ela et'a, ɡer'a eɣ'in ʂut'em pol'oniarek eta arm'aða ɣor'iak.
Gerraren ondoren Poloniak laguntzahitzarmenak izenpetu zituen Frantzia eta Errumaniarekin, eta Errusiarekin batera bi herrialdeen arteko muga berria finkatu zuen. mila bederatziehun eta hogeita seian JA zef pe i a ese u de ese ka i ka estatu kolpe bat jo zuen, eta mila bederatziehun eta hogeita hamabost arte diktadura ...
ɡer'aɾen ond'oɾem pol'oniak laɣ'untʂaitʂarmenak iʂ'empetu ʂit'uen frantʂ'ia eta er'umaniaɾekin, eta er'usiaɾekim bat'eɾa β'i 'erialdeen art'eko m'uɣa βer'ia fink'atu ʂu'en. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta seʝ'an ɟ'a ʂ'ef p'e 'i 'a es'e 'u ð'e es'e k'a 'i k'a est'atu kolp'e βat ɟ'o ʂu'en, eta miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣ...
mila bederatziehun eta hogeita hemeretzian Hitlerrek, Danzig Hiri Askea Alemaniarentzat nahi zuelaeta, Poloniako mendebaldea hartu zuen : Bigarren Mundu Gerraren hasiera izan zen.
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'emeɾetʂian 'itlerek, danʂ'iɣ 'iɾi ask'ea al'emaniaɾentʂat na'i ʂu'elaeta, pol'oniako mend'eβaldea 'artu ʂu'en: biɣ'arem mund'u ɣer'aɾen 'asieɾa iʂ'an ʂen.
Hala, Hitlerrek eta estalinek Poloniako lurraldea bi herrialdeen artean banatu zuten.
'ala, 'itlerek eta est'aliɲek pol'oniako lur'aldea β'i 'erialdeen art'eam ban'atu ʂut'en.
Bien bitartean, Poloniako errepublikako gobernua Frantziara eta, gero, Erresuma Batura erbesteratu zen. mila bederatziehun eta berrogeita batean Alemaniako gudarostea Sobietar Batasunean sartu zenean Polonia osoa nazien mendean geratu zen. mila bederatziehun eta berrogeita hiruko apirilmaiatzean barsobiako ghettoa matx...
bi'em bitartean, pol'oniako er'epuβlikako ɣoβ'ernua frantʂ'iaɾa et'a, ɡeɾ'o, er'esuma βat'uɾa erb'esteɾatu ʂen. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta βat'ean al'emaniako ɣuð'aɾostea soβ'ietar bat'asunean sart'u ʂen'eam pol'onia os'oa naʂ'iem mend'ean ɡeɾ'atu ʂen. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta 'iɾuko ap'iɾilmaʝatʂeam ...
Alemaniarrek sarraski izugarria eragin zuten juduen artean, eta bizirik atera zirenak sarraskiesparruetara eraman zituzten.
al'emaniarek sar'aski iʂ'uɣaria eɾ'aɣin ʂut'en ɟuð'uen art'ean, eta βiʂ'iɾik at'eɾa ʂiɾ'enak sar'askiesparuetaɾa eɾ'aman ʂit'uʂten.
Bigarren Mundu Gerran zehar alemaniar naziek ia sei milioi poloniar eta judu hil zituzten.
biɣ'arem mund'u ɣer'an ʂe'ar al'emaniar naʂ'iek 'ia s'ej mil'ioj pol'oniar eta ʝuð'u 'il ʂit'uʂten.
mila bederatziehun eta berrogeita lauko abuztuaren lehenean barsobiako biztanleek matxinada deia egin zuten, handik hurbil zegoen Sobietar Batasuneko gudarostea laguntzera joango zelakoan, baina sobietarrek ez zuten esku hartu eta alemaniarrek hiria menderatu zuten. mila bederatziehun eta berrogeita lau mila bederatzie...
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta lawk'o aβ'uʂtuaɾen le'eneam bars'oβiako βiʂt'anleek matʃ'iɲaða ðeʝ'a eɣ'in ʂut'en, 'andik 'urbil ʂeɣ'oen soβ'ietar bat'asuneko ɣuð'aɾostea laɣ'untʂeɾa ʝ'oanɡo ʂ'elakoan, baɲa soβ'ietarek e tʂ'uten esk'u 'artu eta al'emaniarek 'iɾia mend'eɾatu ʂut'en. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta...
Bertan, estalin, Churchill eta presidenteek Poloniarako muga berriak aztertu zituzten.
b'ertan, est'alin, tʃurtʃ'iʎ eta r'usbelt pres'iðenteek pol'oniaɾako m'uɣa βer'iak aʂt'ertu ʂit'uʂten.
mila bederatziehun eta berrogeita bosteko abuztuaren bian, Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Estatu Batuek, Erresuma Batuak eta Sobietar Batasunak Poloniaren muga berriak finkatu zituzten Potsdamen.
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta βost'eko aβ'uʂtuaɾem bi'an, biɣ'arem mund'u ɣer'a am'ajtu ond'oɾen, est'atu βat'uek, er'esuma βat'uak eta soβ'ietar bat'asunak pol'oniaɾem m'uɣa βer'iak fink'atu ʂit'uʂtem potsd'amen.
Erabaki horren arabera, Poloniak bat zazpi bederatzi lau sei zero AkmA ber bi galdu zituen ekialdean, Sobietar Batasunaren alde, eta bat zero bi bost bost bost AkmA ber bi beretu zituen mendebaldean, Alemaniaren kaltetan.
eɾ'aβaki 'oren aɾ'aβeɾa, pol'oniak bat ʂ'aʂpi βeð'eɾatʂi l'aw s'ej ʂeɾ'o akm'a β'er b'i ɣald'u ʂit'uen ek'ialdean, soβ'ietar bat'asunaɾen ald'e, eta β'at ʂeɾ'o β'i β'os b'os b'ost akm'a β'er b'i βeɾ'etu ʂit'uem mend'eβaldean, al'emaniaɾen kalt'etan.
mila bederatziehun eta berrogeita zazpiko hauteskundeetan, komunistek botoen ehuneko laurogeita hamar eskuratu zituzten, eta BolesAaw Bierut izendatu zuten Poloniako Herri Errepublikako lehendakari. mila bederatziehun eta berrogeita hamabian, Legebiltzarrak konstituzioa onartu zuen eta Poloniako ekonomia eta politika S...
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta ʂ'aʂpiko 'awteskundeetan, kom'unistek b'otoen e'uneko lawɾ'oɣejta 'amar esk'uɾatu ʂit'uʂten, eta βol'esaaw bi'eɾut iʂ'endatu ʂut'em pol'oniako 'eri er'epuβlikako le'endakaɾi. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta 'amaβian, leɣ'eβiltʂarak kost'ituʂioa on'artu ʂu'en eta pol'oniako ek'onomi...
Hala ere, mila bederatziehun eta hirurogeita zortzian intelektualak eta mila bederatziehun eta hirurogeita hamarran Baltikoko ontzioletako langileak matxinatu ziren.
'ala eɾ'e, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta ʂortʂ'ian int'elektualak eta miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amaram balt'ikoko ontʂ'ioletako lanɡ'iʎeak matʃ'iɲatu ʂiɾ'en.
Gobernuak langileen aurka tiro egitea agindu zuen, eta krisia sortu zen Poloniako Langileen Alderdi Batuan.
ɡoβ'ernuak lanɡ'iʎeen awrk'a t'iɾo eɣ'itea aɣ'indu ʂu'en, eta kr'isia sort'u ʂem pol'oniako lanɡ'iʎeen ald'erdi βat'uan.
Edward Gierek izendatu zuten alderdiko buru Gomulkaren ordez, baina erregimenak krisi gehiago izan zituen, ustelkeriagatik eta PLAB barruko tirabirengatik. mila bederatziehun eta hirurogeita hamaseian berriz ere grebak izan ziren.
eð'uard ɡi'eɾek iʂ'endatu ʂut'en ald'erdiko βuɾ'u ɣom'ulkaɾen ord'eʂ, baɲa er'eɣimenak kr'isi ɣ'eiaɣo iʂ'an ʂit'uen, ust'elkeɾiaɣatik eta pl'ab bar'uko t'iɾaβiɾenɡatik. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'amaseʝam ber'iʂ eɾ'e ɣr'eβak iʂ'an ʂiɾ'en.
Gobernuak ez zuen su armarik erabili grebalariak zapaltzeko, baina bai espetxe zigor gogorrak ezarri.
ɡoβ'ernuak e tʂ'uen s'u 'armaɾik eɾ'aβili ɣr'eβalaɾiak ʂap'altʂeko, baɲa β'aj esp'etʃe ʂiɣ'or ɡoɣ'orak eʂ'ari.
mila bederatziehun eta hirurogeita hemeretzian, Joan Paulo IIa Aita Santuak bere jaioterria bisitatu zuen, harrera egitera atera zitzaion jendetza handiaren artean. mila bederatziehun eta laurogeiko abuztuan, ge de a a ese ka e ene, Lenin ontzioletako lanuztea greba orokorra bihurtu zen, eta gobernuak ez zuen negoziatz...
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta 'emeɾetʂian, ɟ'oam pawl'o i'ia ajt'a sant'uak beɾ'e ʝaʝ'oteria βis'itatu ʂu'en, 'areɾa eɣ'iteɾa at'eɾa ʂitʂ'aʝon ɟ'endetʂa 'andiaɾen art'ean. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejko aβ'uʂtuan, ɡ'e ð'e 'a 'a es'e k'a 'e en'e, len'in ontʂ'ioletako lan'uʂtea ɣr'eβa oɾ'okora βi'urtu ʂen, eta...
PLABek krisi gehiago izan zituen, wocietx Jaruzelski jenerala aLehen Ministroa orduana alderdiko idazkari nagusi izendatu zuten arte. mila bederatziehun eta laurogeita bateko abenduan, Jaruzelskik gerra egoera agindu zuen, SolidarnoAA legez kanpo utzi zuen, eta sindikatuko buruzagiak klandestinitatera behartu zituen.
plaβ'ek kr'isi ɣ'eiaɣo iʂ'an ʂit'uen, u'oθieʃ ʝaɾ'uʂelski ʝen'eɾala al'eem min'istroa ord'uana ald'erdiko ið'aʂkaɾi naɣ'usi iʂ'endatu ʂut'en art'e. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta βat'eko aβ'enduan, ɟaɾ'uʂelskik ɡer'a eɣ'oeɾa aɣ'indu ʂu'en, sol'iðarnoaa leɣ'eʂ k'ampo 'utʂi ʂu'en, eta sind'ikatuko βuɾ'uʂaɣiak kland'...
Eliza katolikoaren bitartekaritzaz, gobernua eta SolidarnoAAeko ordezkariak negoziatzen hasi ziren mila bederatziehun eta laurogeita bederatzian, Sobietar Batasunean Perestroika hasi zenarekin batera.
el'iʂa kat'olikoaɾem bit'artekaɾitʂaʂ, ɡoβ'ernua eta sol'iðarnoaaeko ord'eʂkaɾiak neɣ'oʂiatʂen 'asi ʂiɾ'em miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta βeð'eɾatʂian, soβ'ietar bat'asuneam peɾ'estrojka asi ʂen'aɾekim bat'eɾa.
Jaruzelski jeneralak gobernua PLABekin osatzea proposatu zion SolidarnoAAi, baina sindikatuak ez zuen onartu proposamena.
ɟaɾ'uʂelski ʝen'eɾalak ɡoβ'ernua plaβ'ekin os'atʂea prop'osatu ʂi'on sol'iðarnoaaj, baɲa sind'ikatuak e tʂ'uen on'artu prop'osamena.
Polonia harremanetan hasi zen berriro batikanoarekin eta Israelekin.
pol'onia 'aremanetan asi ʂem ber'iɾo βat'ikanoaɾekin eta isr'aelekin.
Estatu Batuek eta Alemania Federalak diru laguntza eskaini zioten.
est'atu βat'uek eta al'emania feð'eɾalak d'iɾu laɣ'untʂa esk'aɲi ʂi'oten.
Alemaniaren birbateratzeak kezka sortu zuen, mugak zirela eta, baina azkenean Bigarren Mundu Gerraren ondoren ezarritako muga berak berretsi ziren. mila bederatziehun eta laurogeita bederatziko abenduan, Legebiltzarrak Poloniako Errepublika izena berreskuratzea onartu zuen. mila bederatziehun eta laurogeita hamarreko u...
al'emaniaɾem birb'ateɾatʂeak k'eʂka sort'u ʂu'en, m'uɣak ʂiɾ'ela et'a, baɲa aʂk'eneam biɣ'arem mund'u ɣer'aɾen ond'oɾen eʂ'aritako m'uɣa βeɾ'ak ber'etsi ʂiɾ'en. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta βeð'eɾatʂiko aβ'enduan, leɣ'eβiltʂarak pol'oniako er'epuβlika iʂ'ena βer'eskuɾatʂea on'artu ʂu'en. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta ...
Hilabete hartan bertan, Poloniak Europako Kontseiluan sartzeko eskaria egin zuen, eta Europako Ekonomia Erkidegoarekin negoziatzen hasi zen.
'iʎaβete 'artam b'ertan, pol'oniak ewɾ'opako konts'eʎuan sartʂ'eko esk'aɾia eɣ'in ʂu'en, eta ewɾ'opako ek'onomia erk'iðeɣoaɾekin neɣ'oʂiatʂen 'asi ʂ'en.
ipar atlantikoko tratatuaren erakundean sartzeko bi baldintza jarri zizkioten : ekonomiaren erreforma eta armen birmoldaketa. mila bederatziehun eta laurogeita hamarreko maiatzean, Mazowieckiren aurkako lehen greba deitu zen, ge de a a ese ka e ene ostera.
ip'ar atl'antikoko trat'atuaɾen eɾ'akundean sartʂ'eko β'i βald'intʂa ʝar'i ʂiʂk'ioten: ek'onomiaɾen er'eforma eta arm'em birm'oldaketa. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amareko maʝ'atʂean, maʂ'owiekkiɾen awrk'ako le'en ɡr'eβa ðejt'u ʂen, ɡ'e ð'e 'a 'a es'e k'a 'e en'e ost'eɾa.
Uztailean, alderdi politiko bihurtu zen, harik eta, azkenik, zenbait alderditan banatu zen arte.
uʂt'aʎean, ald'erdi pol'itiko βi'urtu ʂen, 'aɾik et'a, aʂk'enik, ʂemb'ajt ald'erditam ban'atu ʂen art'e.
mila bederatziehun eta laurogeita hamarreko abenduan, lehendakaritzarako hauteskundeetan, WaAAsa atera zen garaile, botoen ehuneko hirurogeita hamabost eskuratuta. mila bederatziehun eta laurogeita hamaikako abuztuan, Lehen Ministro berriak, yan ziszto Bieleckik, bere karguaren dimisioa eman zuen, eta trantsizio politi...
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amareko aβ'enduan, le'endakaɾitʂaɾako 'awteskundeetan, u'aaasa at'eɾa ʂen ɡaɾ'aʎe, b'otoen e'uneko 'iɾuɾoɣejta 'amaβost esk'uɾatuta. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amajkako aβ'uʂtuan, le'em min'istro βer'iak, ɟ'an ʂisʂt'o βi'elekkik, beɾ'e karɡ'uaɾen dim'isioa em'an ʂu'en, eta...
Suchockak diruaren kontrol zorrotza aplikatu zuen eta seiehun bat enpresa estatal enpresa pribatu bihurtzeko prozesua bultzatu zuen. mila bederatziehun eta laurogeita hamahiruko otsailean, bestalde, WaAAsak, Elizaren presioari amore emanez, abortatzeko eskubidea baliogabetu zuen.
sutʃ'okkak d'iɾuaɾen kontr'ol ʂor'otʂa apl'ikatu ʂu'en eta seʝ'eum bat empr'esa est'atal empr'esa priβ'atu βi'urtʂeko proʂ'esua βultʂ'atu ʂu'en. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amaiɾuko ots'aʎean, bestalde, u'aaasak, el'iʂaɾem pres'ioaɾi am'oɾe em'aneʂ, aβ'ortatʂeko esk'uβiðea βal'ioɣaβetu ʂu'en.
Suchockaren politika sozialarekin pozik ez zegoela eta, Solidarnoscek gobernuaren aurkako zentsura mozioa bultzatu zuen.
sutʃ'okkaɾem pol'itika soʂ'ialaɾekim poʂ'ik 'eʂ ʂeɣ'oela et'a, sol'iðarnosθek ɡoβ'ernuaɾen awrk'ako ʂents'uɾa moʂ'ioa βultʂ'atu ʂu'en.
Azkenik, mozioa boto baten aldez onartu zen, eta legegintzarako hauteskunde aurreratuak deitu ziren.
aʂk'enik, moʂ'ioa β'oto βat'en ald'eʂ on'artu ʂen, eta leɣ'eɣintʂaɾako 'awteskunde 'awreɾatuak dejt'u ʂiɾ'en.
Hauteskundeetan, erregimen komunistaren alde zeuden sektore politikoak atera ziren garaile aEzker Demokratikoaren Aliantza, batetik, eta Nekazari Alderdia, bestetika, ehun eserlekutatik hirurogeita hamahiru eskuratuta.
'awteskundeetan, er'eɣimen kom'unistaɾen ald'e ʂewð'en sekt'oɾe pol'itikoak at'eɾa ʂiɾ'en ɡaɾ'aʎe a'eʂker dem'okratikoaɾen al'iantʂa, bat'etik, eta nek'aʂaɾi ald'erdia, b'estetika, e'un es'erlekutatik 'iɾuɾoɣejta 'amaiɾu esk'uɾatuta.
mila bederatziehun eta laurogeita hamalauan tirabira ugari izan zen lehendakariaren eta gobernuaren artean.
miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amalawan t'iɾaβiɾa uɣ'aɾi iʂ'an ʂen le'endakaɾiaɾen eta ɣoβ'ernuaɾen art'ean.
Haatik, ekonomiaren liberalizazioaren aldeko politika ez zen ezertan aldatu, baina, hori bai, erreforma batzuen erritmoa moteldu egin zen, eragin soziala gutxitzearren.
'aatik, ek'onomiaɾen liβ'eɾaliʂaʂioaɾen ald'eko pol'itika e tʂ'en eʂ'ertan ald'atu, baɲ'a, oɾi β'aj, er'eforma βatʂ'uen er'itmoa mot'eldu eɣ'in ʂ'en, eɾ'aɣin soʂ'iala ɣutʃ'itʂearen.
Walesaren lehendakaritzarako kanpaina komunismoaren gaitzespenean eta balio kristauen goresmenean oinarritu zen, abortua debekatzeko beharra behin eta berriro azpimarratuz.
u'alesaɾen le'endakaɾitʂaɾako kamp'aɲa kom'unismoaɾen ɡajtʂ'espenean eta βal'io krist'awen ɡoɾ'esmenean oɲ'aritu ʂen, aβ'ortua ðeβ'ekatʂeko βe'ara βe'in eta βer'iɾo aʂp'imaratuʂ.
Hasieran, JA sef oleski Lehen Ministro berriaren gobernuak ez zuen aldaketarik izan.
'asieɾan, ɟ'a s'ef ol'eski le'em min'istro βer'iaɾen ɡoβ'ernuak e tʂ'uen ald'aketaɾik iʂ'an.
Baina mila bederatziehun eta laurogeita hamaseiko urtarrilean, oleskik bere kargua utzi behar izan zuen, Barne ministroak Sobietar Batasuneko ka ge beri informazioa eman izanaz akusatu zuenean.
baɲa miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amasejko urt'ariʎean, ol'eskik beɾ'e karɡ'ua 'utʂi βe'ar iʂ'an ʂu'en, barn'e min'istroak soβ'ietar bat'asuneko k'a ɣ'e βeɾ'i inf'ormaʂioa em'an iʂ'anaʂ ak'usatu ʂu'enean.
Zenbait alderditako eskuineko adarrek apolitika sozial kontserbadore baten alde eta komunismoaren aurka egoteak batzen zituenaa koalizio bat eratu zuten, Marian zaklewskiren gidaritzapean : Hauteskunde Ekintza Elkartasuna. mila bederatziehun eta laurogeita hamazazpiko legebiltzarrerako hauteskundeetan, Hauteskunde Ekin...
ʂemb'ajt ald'erditako esk'ujɲeko að'arek ap'olitika soʂ'ial konts'erbaðoɾe βat'en ald'e eta kom'unismoaɾen awrk'a eɣ'oteak batʂ'en ʂit'uenaa ko'aliʂio βat eɾ'atu ʂut'en, maɾ'ian ʂakl'ewskiɾen ɡið'aɾitʂapean: 'awteskunde ek'intʂa elk'artasuna. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amaʂaʂpiko leɣ'eβiltʂareɾako 'awteskunde...
Bestalde, Europar Batasuneko sarrera prestatzeko, hainbat neurri hartu ziren eta horrek langabezia handiatzea ekarri zuen ondorioz. bi mila eta lauan sartu zen Polonia, azkenik, Europar Batasunean.
bestalde, ewɾ'opar bat'asuneko sar'eɾa prest'atʂeko, ajmbat n'ewri 'artu ʂiɾ'en eta 'orek lanɡ'aβeʂia 'andiatʂea ek'ari ʂu'en ond'oɾioʂ. b'i miʎ'a eta law'an sart'u ʂem pol'onia, aʂk'enik, ewɾ'opar bat'asunean.
Poloniarrek jakin zutenean e beko herritar berriek zazpi urte itxaron beharko zutela Batasuneko beste herrialdeetara joateko, areagotu egin zen jendearen eszeptizismoa. bi mila eta lauan Polonia izan zen Irakeko Gerran estatubatuarren alde egin zuen Europa kontinentaleko herrialde bakarra.
pol'oniarek ɟ'akin ʂut'enean 'e βek'o 'eritar ber'iek ʂ'aʂpi 'urte itʃ'aɾom be'arko ʂut'ela βat'asuneko β'este 'erialdeetaɾa ʝo'ateko, aɾ'eaɣotu eɣ'in ʂ'en ɟ'endeaɾen esʂ'eptiʂismoa. b'i miʎ'a eta law'am pol'onia iʂ'an ʂen iɾ'akeko ɣer'an est'atuβatuaren ald'e eɣ'in ʂu'en ewɾ'opa kont'iɲentaleko 'erialde β'akara.
Polonia, hogeita hamazortzi miloi bost mila seiehun eta hamalau biztanlerekin, Europako zortzigarren herrialderik populatuena da eta Europar Batasuneko seigarrena.
pol'onia, 'oɣejta 'amaʂortʂi miʎ'oj β'os miʎ'a seʝ'eun eta 'amalaw βiʂt'anleɾekin, ewɾ'opako ʂortʂ'iɣaren 'erialdeɾik pop'ulatuena ð'a eta ewɾ'opar bat'asuneko sejɣ'arena.
Biztanleen banaketa ez da berdina alde guztietan.
biʂt'anleem ban'aketa eʂ t'a βerd'iɲa ald'e ɣuʂt'ietan.
Leku batzuetan aiparekialdean, adibideza oso jende gutxi bizi da, eta beste batzuetan, berriz aSilesiako industria eta meatzaritza eremuan, adibideza biztanle dentsitatea aurrekoaren halako zazpi da.
l'eku βatʂ'uetan ajp'aɾekialdean, að'iβiðeʂa os'o ʝ'ende ɣ'utʃi β'iʂi ða, eta β'este βatʂ'uetan, ber'iʂ as'iʎesiako ind'ustria eta me'atʂaɾitʂa eɾ'emuan, að'iβiðeʂa βiʂt'anle ðents'itatea awr'ekoaɾen 'alako ʂ'aʂpi ð'a.
Hiriburuaz gainera, krakobia, lod, Wroclaw, Poznan, dan eta eszezin dira hiri nagusiak.
'iɾiβuɾuaʂ ɡaɲ'eɾa, krak'oβia, l'oð, ur'oklaw, poʂn'an, d'an eta esʂ'eʂin diɾ'a 'iɾi naɣ'usiak.
Poloniako gizataldeei dagokienez, hogeigarren mendean zehar aldaketa handiak gertatu dira.
pol'oniako ɣiʂ'ataldeej ðaɣ'okieneʂ, 'oɣejɣarem mend'ean ʂe'ar ald'aketa 'andiak ɡert'atu ðiɾ'a.
Bigarren Mundu Gerran, ordea, naziek gutxiengo horietako asko ajuduak batez erea deuseztatu zituzten, eta ahal izan zutenek emigratu egin zuten, bai gerra bitartean bai gerra ondoren ere.
biɣ'arem mund'u ɣer'an, ordea, naʂ'iek ɡutʃ'ienɡo oɾietako 'asko aʝ'uðuak bat'eʂ eɾ'ea ðews'eʂtatu ʂit'uʂten, eta a'al iʂ'an ʂut'enek em'iɣratu eɣ'in ʂut'en, b'aj ɣer'a βitarteam b'aj ɣer'a ond'oɾen eɾ'e.
Gerraren ondorengo mugaaldaketek ere giza talde horietako batzuen aalemaniarrak batez erea galera ekarri zuen.
ɡer'aɾen ond'oɾenɡo m'uɣaaldaketek eɾ'e ɣiʂ'a t'alde oɾietako βatʂ'uen a'alemaniarak bat'eʂ eɾ'ea ɣal'eɾa ek'ari ʂu'en.
Hori dela eta, hogeita batgarren mende hasieran biztanle gehiengehienak poloniarrak ziren.
oɾi ðel'a et'a, 'oɣejta βatɡ'arem mend'e 'asieɾam biʂt'anle ɣe'ienɡeienak pol'oniarak ʂiɾ'en.
Gutxiengoen artean, silesiarrak alemaniarrak, ukrainarrak eta bielorrusiarrak dira talde handienak ; horiez gainera, eslobakiarrak, txekiarrak, lituaniarrak, ijitoak eta juduak ere daude.
ɡutʃ'ienɡoen art'ean, siʎ'esiarak al'emaniarak, ukr'aɲarak eta βi'elorusiarak diɾ'a t'alde 'andienak; oɾieʂ ɡaɲ'eɾa, esl'oβakiarak, tʃek'iarak, lit'uaniarak, ix'itoak eta ʝuð'uak eɾ'e ðawð'e.
Erlijio nagusia katolizismoa da alde handiaz.
erl'ixio naɣ'usia kat'oliʂismoa ð'a ald'e 'andiaʂ.
Gainerakoak ortodoxoak, protestanteak eta juduak dira.
ɡaɲ'eɾakoak ort'oðoʃoak, prot'estanteak eta ʝuð'uak diɾ'a.
Bigarren Mundu Gerraren aurretik judu asko zeuden, baina gerran naziek milaka eta milaka hil zituzten.
biɣ'arem mund'u ɣer'aɾen 'awretik ɟuð'u 'asko ʂewð'en, baɲa ɣer'an naʂ'iek miʎ'aka eta miʎ'aka 'il ʂit'uʂten.
Eliza katolikoak politikan, kulturan eta ekonomian duen eragina ez du berdinik beste herrialdeetan.
el'iʂa kat'olikoak pol'itikan, kult'uɾan eta ek'onomian du'en eɾ'aɣiɲa eʂ t'u βerd'iɲik b'este 'erialdeetan.
Historian zehar, katolizismoa izan da poloniarren nortasunaren eta nazioaren batasunaren ezaugarri nagusietako bat, sortaldeko eta mendebaldeko auzo ahaltsuen erasoen aurrean.
'istoɾian ʂe'ar, kat'oliʂismoa iʂ'an da pol'oniaren nort'asunaɾen eta naʂ'ioaɾem bat'asunaɾen eʂ'awɣari naɣ'usietako βat, sort'aldeko eta mend'eβaldeko 'awʂo a'altsuen eɾ'asoen 'awrean.
Aipagarria da mila bostehun eta hogeita biaz geroztik izandako lehen Aita Santu ez italiarra poloniar bat izan zela, Karol wojtila krakobiarra.
ajp'aɣaria ð'a miʎ'a βost'eun eta 'oɣejta βi'aʂ ɡeɾ'oʂtik iʂ'andako le'en ajt'a sant'u 'eʂ it'aliara pol'oniar bat iʂ'an ʂel'a, kaɾ'ol u'oʝtiʎa krak'oβiara.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Poloniako ekonomia sobietar ereduaren arabera antolatu zen, eta produkzio bitarteko gehienak, baliabideak, garraioa, finantzak eta komertzioa nazionalizatu ziren. Jabetza pribatuak nekazaritzan, eskulangintzan eta zenbait zerbitzutan baizik ez zuen iraun. Industria izan zen ekonomiaren ...
biɣ'arem mund'u ɣer'aɾen ond'oɾen, pol'oniako ek'onomia soβ'ietar eɾ'eðuaɾen aɾ'aβeɾa ant'olatu ʂen, eta proð'ukʂio βit'arteko ɣe'ienak, bal'iaβiðeak, ɡar'aʝoa, fin'antʂak eta kom'ertʂioa naʂ'ionaliʂatu ʂiɾ'en. ɟaβ'etʂa priβ'atuak nek'aʂaɾitʂan, esk'ulanɡintʂan eta ʂemb'ajt ʂerb'itʂutam bajʂik e tʂ'uen iɾ'awn. ind'ustr...
Polonia Europako nekazari herrialde nagusietako bat izan arren, ez da behar beste labore eta landare olio ekoizteko gauza, eta Europako ekialdeko beste herrialde batzuekin alderatuta, nekazaritzako emaitzak ez dira oso handiak.
pol'onia ewɾ'opako nek'aʂaɾi 'erialde naɣ'usietako βat iʂ'an ar'en, eʂ t'a βe'ar b'este laβ'oɾe eta land'aɾe ol'io ek'ojʂteko ɣ'awʂa, eta ewɾ'opako ek'ialdeko β'este 'erialde βatʂ'uekin ald'eɾatuta, nek'aʂaɾitʂako em'ajtʂak eʂ t'iɾa os'o 'andiak.
Erregimen komunistaren garaian, Poloniako nekazaritza sektore sozializatuetan eta pribatuetan antolatu zen ; baserrien ehuneko hirurogeita hamar enpresa pribatu txikiak ziren, eta produkzio osoaren ehuneko laurogei lortzen zuten.
er'eɣimen kom'unistaɾen ɡaɾ'aʝan, pol'oniako nek'aʂaɾitʂa sekt'oɾe soʂ'ialiʂatuetan eta priβ'atuetan ant'olatu ʂen; b'aserien e'uneko 'iɾuɾoɣejta 'amar empr'esa priβ'atu tʃik'iak ʂiɾ'en, eta proð'ukʂio os'oaɾen e'uneko lawɾ'oɣej l'ortʂen ʂut'en.
Lur emankorrenak erdialdean daude, baina baserri hoberenak hegoaldeko goiordoki apaletan eta mendi mazeletan daude.
l'ur em'ankorenak erd'ialdean dawð'e, baɲa β'aseri 'oβeɾenak 'eɣoaldeko ɣoʝ'ordoki ap'aletan eta mend'i maʂ'eletan dawð'e.
Batez ere laboreak, erremolatxa, patatak, sagarrak, marrubiak, arakatzak, koltza hazia, linazia eta tabakoa egiten dira.
bat'eʂ eɾ'e laβ'oɾeak, er'emolatʃa, pat'atak, saɣ'arak, mar'uβiak, aɾ'akatʂak, koltʂ'a 'aʂia, liɲ'aʂia eta taβ'akoa eɣ'iten diɾ'a.
Abeltzaintzan behi hazkuntzak du batez ere garrantzia, eta haragi eta esnekien industria sare zabala eraiki da horren inguruan.
aβ'eltʂajntʂam be'i 'aʂkuntʂak d'u βat'eʂ eɾ'e ɣar'antʂia, eta 'aɾaɣi eta esn'ekien ind'ustria saɾ'e ʂaβ'ala eɾ'ajki ða 'oren inɡ'uɾuan.
Basoak lurraldearen ehuneko hogeita hamar hartzen du, eta zur asko ateratzen da Silesiako eta Karpatoetako paper fabriketarako.
b'asoak lur'aldeaɾen e'uneko 'oɣejta 'amar 'artʂen du, eta ʂ'ur 'asko at'eɾatʂen da siʎ'esiako eta karp'atoetako pap'er faβr'iketaɾako.
Arrantzak, bestalde, gero eta pisu handiagoa du ekonomian.
ar'antʂak, bestalde, ɡeɾ'o eta p'isu 'andiaɣoa ð'u ek'onomian.
Batez ere bakailaoa, sardinzarra, ezpataarraina eta txibia harrapatzen dira.
bat'eʂ eɾ'e βak'aʎaoa, sard'inʂara, eʂp'ataaraɲa eta tʃiβ'ia 'arapatʂen diɾ'a.
Ontzi gehienak Okhotskeko itsasoan aritzen dira, eta portu nagusiak AwinoujAcie, kolobzeg, DarAowo, ustka, wladislawowo, puk eta Hel dira.
ontʂ'i ɣe'ienak ok'otskeko its'asoan aɾ'itʂen diɾ'a, eta port'u naɣ'usiak aw'iɲowʝaθie, kol'obʂeɣ, daɾ'aowo, ustk'a, ul'aðislawowo, p'uk eta 'el diɾ'a.
Harrikatz erauzketa da sektore nagusia, eta munduko ikatz ekoizle handienetako bat da Polonia.
'arikatʂ eɾ'awʂketa ð'a sekt'oɾe naɣ'usia, eta mund'uko ik'atʂ ek'ojʂle 'andienetako βat d'a pol'onia.
Dena dela, ikatz produkzioa asko gutxitu da hogeigarren mendearen azkeneko hamarraldietan.
d'ena ðel'a, ik'aʂ proð'ukʂioa 'asko ɣutʃ'itu ða 'oɣejɣarem mend'eaɾen aʂk'eneko 'amaraldietan.
Polonia, gainera, sufre ekoizle handia da.
pol'onia, ɡaɲ'eɾa, sufr'e ek'ojʂle 'andia ð'a.
Ikatzaz eta sufreaz gainera, lignitoa, kobrea, beruna, zinka, magnesita eta gatza ere ekoizten dira.
ik'atʂaʂ eta sufr'eaʂ ɡaɲ'eɾa, liɣn'itoa, k'oβrea, beɾ'una, ʂink'a, maɣn'esita eta ɣatʂ'a eɾ'e ek'ojʂten diɾ'a.
Bestalde, hogeigarren mendearen azken hamarraldian, bat, hiru milioi upel petrolio eta lau mila milioi eme hiru gas natural ekoizten zituen urtero.
bestalde, 'oɣejɣarem mend'eaɾen aʂk'en 'amaraldian, b'at, 'iɾu mil'ioj up'el petr'olio eta l'aw miʎ'a mil'ioj em'e 'iɾu ɣ'as nat'uɾal ek'ojʂten ʂit'uen urt'eɾo.
Bigarren Mundu Gerra baino lehen, Poloniako industriaren sektore nagusiak ehungintza, siderurgia, kimika, janari industria eta makineria ziren. Gerra ondoren, sektore horiek zabaltzen jarraitu zuten bitartean, beste produktu batzuk sortzen hasi ziren : petrokimikak, makina lanabesak, ekipo elektronikoak, ontziak, ongar...
biɣ'arem mund'u ɣer'a βaɲo le'en, pol'oniako ind'ustriaɾen sekt'oɾe naɣ'usiak e'unɡintʂa, sið'eɾurɡia, k'imika, ɟan'aɾi ind'ustria eta mak'iɲeɾia ʂiɾ'en. ɡer'a ond'oɾen, sekt'oɾe 'oɾiek ʂaβ'altʂen ɟar'ajtu ʂut'em bitartean, b'este proð'uktu β'atʂuk s'ortʂen 'asi ʂiɾ'en: petr'okimikak, m'akiɲa lan'aβesak, 'ekipo el'ektr...
hogeigarren mendearen bukaerako industria produktuen artean, aipagarriak dira zementua, altzairu gordina, ibilgailuak, garbigailuak eta hozkailuak.
'oɣejɣarem mend'eaɾem buk'aeɾako ind'ustria proð'uktuen art'ean, ajp'aɣariak diɾ'a ʂem'entua, altʂ'ajɾu ɣord'iɲa, iβ'ilɣaʎuak, ɡ'arbiɣaʎuak eta 'oʂkaʎuak.
Industria astuna asiderurgia batez erea ikatz aberastasunari esker garatu zen, eta, horregatik, industria nagusiak Silesiako ikatz hobien ondoan eraiki ziren : Katowice, estalowa Wola eta ze zeta a ese te o ze hatxe o uve bikoitza a hirietan besteak beste.
ind'ustria ast'una as'iðeɾurɡia βat'eʂ eɾ'ea ik'atʂ aβ'eɾastasunaɾi esk'er ɡaɾ'atu ʂen, et'a, 'oreɣatik, ind'ustria naɣ'usiak siʎ'esiako ik'atʂ oβien ond'oan eɾ'ajki ʂiɾ'en: kat'owiθe, est'alowa u'ola eta ʂe ʂet'a 'a es'e t'e 'o ʂe 'atʃe 'o uβ'e βik'ojtʂa 'a 'iɾietam b'esteak b'este.
Poloniako industriaren arazo larrienetako bat, zaharkitua geratzeaz gainera, kutsadura da, sortzen duen kutsadura handia alegia.
pol'oniako ind'ustriaɾen aɾ'aʂo lar'ienetako βat, ʂa'arkitua ɣeɾ'atʂeaʂ ɡaɲ'eɾa, kuts'aðuɾa ð'a, s'ortʂen du'en kuts'aðuɾa 'andia aleɣia.
Silesiako siderurgiaren ingurua, adibidez, Europako kutsatuenetakoa da.
siʎ'esiako sið'eɾurɡiaɾen inɡ'uɾua, að'iβiðeʂ, ewɾ'opako kuts'atuenetakoa ð'a.
Energia gehiena, berriz, ikatzez hornitutako zentral termikoetan sortzen da.
en'erɡia ɣe'iena, ber'iʂ, ik'atʂeʂ 'ornitutako ʂentr'al term'ikoetan s'ortʂen da.
Poloniako kultura, eslabiarra jatorriz, beste kultura askoren ekarriek aberastu dute ixa mendea ezkero.
pol'oniako kult'uɾa, esl'aβiara ʝat'oriʂ, b'este kult'uɾa 'askoɾen ek'ariek aβ'eɾastu ðut'e iʃ'a mend'ea eʂk'eɾo.
Kristautasunarekin batera, Mendebaldeko Europako zibilizazioaren ezaugarri batzuk jaso zituen Italia, Frantzia, Alemania eta Bohemiatik batez ere.
krist'awtasunaɾekim bat'eɾa, mend'eβaldeko ewɾ'opako ʂiβ'iliʂaʂioaɾen eʂ'awɣari β'atʂuk ɟ'aso ʂit'uen it'alia, frantʂ'ia, al'emania eta βo'emiatik bat'eʂ eɾ'e.
Errenazimentuan nobleziak eta goi mailako klaseko merkatariek Grezia eta Erromako antzinako kulturak ezagutu zituzten, eta Lituaniarekiko batasunak, bestalde, ekialdeko kulturaren eraginari sarrera erraztu zion.
er'enaʂimentuan noβl'eʂiak eta ɣ'oj maʎ'ako kl'aseko merk'ataɾiek ɡreʂ'ia eta er'omako antʂ'iɲako kult'uɾak eʂ'aɣutu ʂit'uʂten, eta lit'uaniaɾekiko βat'asunak, bestalde, ek'ialdeko kult'uɾaɾen eɾ'aɣiɲaɾi sar'eɾa er'aʂtu ʂi'on.
Poloniako zientzialari nagusiak, Errenazimentuan Nikolas Koperniko, eta hogeigarren mendean yan aukasiewik logikaria izan dira.
pol'oniako ʂi'entʂialaɾi naɣ'usiak, er'enaʂimentuan nik'olas kop'erniko, eta 'oɣejɣarem mend'ean ɟ'an awk'asiewik loɣ'ikaɾia iʂ'an diɾ'a.
Poloniako musikagile ospetsuena FrA dA ric Chopin izan da.
pol'oniako mus'ikaɣiʎe osp'etsuena fr'a ð'a r'ik tʃop'in iʂ'an da.
Chopinek pianorako idatzi zituen bere lan gehienak, Poloniako herri musikan oinarri harturik : polonesak, mazurkaka Halaber, aipatzekoak dira hogeigarren mendean ignazi Paderewski eta Rubinstein musikari eta pianojotzaile bikainak, eta musikagile ospetsuenen artean, Karol eszimanowski eta ziszto Penderecki.
tʃop'iɲek pi'anoɾako ið'atʂi ʂit'uem beɾ'e l'an ɡe'ienak, pol'oniako 'eri mus'ikan oɲ'ari 'artuɾik: pol'onesak, maʂ'urkaka alaβer, ajp'atʂekoak diɾ'a 'oɣejɣarem mend'ean iɣn'aʂi pað'eɾewski eta 'arʂur 'uβistejm mus'ikaɾi eta pi'anoʝotʂaʎe βik'aɲak, eta mus'ikaɣiʎe osp'etsuenen art'ean, kaɾ'ol esʂ'imanowski eta ʂisʂt'o ...
Zinemagintzan, berriz, mundu osoan dira ezagunak anzej Wajda, andre Munk, Roman Polanski eta ziszto KieAlowski zinema zuzendarien filmak.
ʂin'emaɣintʂan, ber'iʂ, mund'u os'oan diɾ'a eʂ'aɣunak anʂ'eʝ u'aʝda, andr'e m'unk, rom'am pol'anski eta ʂisʂt'o ki'ealowski ʂin'ema ʂuʂ'endaɾien film'ak.
Literaturan aipatzekoak dira, hemeretzigarren mendearen lehen erdian, Adam miziewik, julius eslowaci eta zigmunt Krasinski poetak, eta hogeigarren mendean, jenrik sienkiewik, uve bikoitza a a de i grekoa ese a a uve bikoitza ese te a ene i ese a a uve bikoitza reimont, ze zeta e ese a a uve bikoitza eme i a o ese zeta ...
lit'eɾatuɾan ajp'atʂekoak diɾ'a, 'emeɾetʂiɣarem mend'eaɾen le'en erd'ian, að'am 'iʂiewik, ɟ'ulius esl'owaθi eta ʂiɣm'unt kras'inski po'etak, eta 'oɣejɣarem mend'ean, ɟenr'ik si'enkiewik, uβ'e βik'ojtʂa 'a 'a ð'e 'i ɣrek'oa es'e 'a 'a uβ'e βik'ojtʂa es'e t'e 'a en'e 'i es'e 'a 'a uβ'e βik'ojtʂa rejm'ont, ʂe ʂet'a 'e es'...
Poloniako Tourra mila bederatziehun eta hogeita zortzigarren urtetik egiten da. mila bederatziehun eta laurogeita hamahirugarren urtera arte ez zen txirrindulari lasterketa profesionala. Azken urtetotan, eta bereziki hogeita batgarren mendeko bigarren hamarkadatik aurrera lasterketa garrantzitsuagoa bihurtu da. Laurent...
pol'oniako towr'a miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta ʂortʂ'iɣaren urt'etik eɣ'iten da. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amaiɾuɣaren urt'eɾa art'e e tʂ'en tʃir'indulaɾi last'erketa prof'esionala. aʂk'en 'urtetotan, eta βeɾ'eʂiki 'oɣejta βatɡ'arem mend'eko βiɣ'aren 'amarkaðatik 'awreɾa last'erketa ɣar'antʂitsuaɣoa βi'ur...
Hego Euskal Herriko narratiba hemeretzigarren mendean aztertzeko, arreta autore desberdinetan jarri behar da.
'eɣo ewsk'al 'eriko nar'atiβa 'emeɾetʂiɣarem mend'ean aʂt'ertʂeko, 'areta awt'oɾe ðesb'erdiɲetan ɟar'i βe'ar d'a.
hamazortzigarren mendean aita Manuel Larramendiren eraginez Hegoaldeko euskal liburugintza esnatu bazen ere, ez zen mila eta zortziehun aldera arte suspertu, Frantziako Iraultzak, Konbentzio Gerrak batez ere garrantzia handia izan zuelarik honetan.
'amaʂortʂiɣarem mend'ean ajt'a man'uel lar'amendiɾen eɾ'aɣiɲeʂ 'eɣoaldeko ewsk'al liβ'uɾuɣintʂa esn'atu βaʂ'en eɾ'e, e tʂ'em miʎ'a eta ʂortʂ'ieun ald'eɾa art'e susp'ertu, frantʂ'iako iɾ'awltʂak, komb'entʂio ɣer'ak bat'eʂ eɾ'e ɣar'antʂia 'andia iʂ'an ʂu'elaɾik 'onetan.
Hala ere, apaizek eta fraideek, ordura arte ez bezala, idaztearen lanari ekin zioten, bai Bizkaian eta baita Gipuzkoan ere.
'ala eɾ'e, ap'ajʂek eta frajð'eek, 'orduɾa art'e 'eʂ beʂ'ala, ið'aʂteaɾen lan'aɾi ek'in ʂi'oten, b'aj βiʂk'aʝan eta βajta ɣip'uʂkoan eɾ'e.
Dotrinaren azalpenak, sermoiak eta antzeko gaiak lantzen dituze.
dotr'iɲaɾen aʂ'alpenak, serm'oʝak eta antʂ'eko ɣaʝ'ak l'antʂen dit'uʂe.
Idazle hauei eta ondorengoei esker, bizkaierak bultzada handia jasoko du euskalki literario gisa indarra hartuko duelarik.
ið'aʂle awej eta ond'oɾenɡoej esk'er, biʂk'aʝeɾak bultʂ'aða 'andia ʝ'asoko ðu ewsk'alki lit'eɾaɾio ɣ'isa ind'ara 'artuko ðu'elaɾik.
Hala ere, batzuetan eleizgizonek sortutakoak baziren ere, zuzenean erlijioarekin harremanik ez zuten lanak ere sortu ziren mendean zehar, fikziozko idazlan ugari idazten zirelarik narrazioak eta ipuinak, adibidez.
'ala eɾ'e, batʂ'uetan el'ejʂɡiʂonek sort'utakoak baʂ'iɾen eɾ'e, ʂuʂ'enean erl'ixioaɾekin 'aremanik e tʂ'uten lan'ak eɾ'e sort'u ʂiɾ'em mend'ean ʂe'ar, fikʂ'ioʂko ið'aʂlan uɣ'aɾi ið'aʂten ʂiɾ'elaɾik nar'aʂioak eta ip'uɲak, að'iβiðeʂ.
Ondarroan jaioa, ama bertakoa eta aita mutrikuar arotza, familia xume baten magalean hazi zen.
ond'aroan ɟaʝ'oa, am'a βert'akoa eta ajt'a mutr'ikuar aɾ'otʂa, fam'ilia ʃum'e βat'em maɣ'alean 'aʂi ʂen.
Txikitatik abadetzarako gogoa sortu bazitzaion ere, familia behartsua izanik, zaila zuen ikasketak egitera joan ahal izatea, harik eta Bilboko Mariano Ibarguengoitia artziprestea ezagutu eta haren laguntzaile gisa hartu zuen arte.
tʃik'itatik aβ'aðetʂaɾako ɣoɣ'oa sort'u βaʂ'itʂaʝon eɾ'e, fam'ilia βe'artsua iʂ'anik, ʂaʎ'a ʂu'en ik'asketak eɣ'iteɾa ʝ'oan a'al iʂ'atea, 'aɾik eta β'ilβoko maɾ'iano iβ'arɡuenɡojtia artʂ'iprestea eʂ'aɣutu eta 'aɾen laɣ'untʂaʎe ɣ'isa 'artu ʂu'en art'e.