text stringlengths 25 5.42k | phonemes stringlengths 19 5.93k |
|---|---|
Beraz, objektuaren eta gorputzaren arteko distantzia infinitura hurbiltzen den neurrian, abiadura asintotikoki zerora hurbilduko da, inoiz ez itzultzeko. | beɾaʂ, obʝ'ektuaɾen eta ɣ'orputʂaɾen art'eko ðist'antʂia inf'inituɾa 'urbiltʂen den n'ewrian, aβ'iaðuɾa as'intotikoki ʂeɾ'oɾa 'urbilduko ða, iɲ'ojʂ 'eʂ itʂ'ultʂeko. |
Bestalde, honek suposatzen du, halaber, bestelako azelerazio edo dezelerazio arrarorik ez dela egongo. | bestalde, 'onek sup'osatʂen du, alaβer, best'elako aʂ'eleɾaʂio eðo ðeʂ'eleɾaʂio ar'aɾoɾik eʂ t'ela eɣ'onɡo. |
eme masa eta simetria esferikoa duen gorputz baten zentrotik distantziara dagoen ihesabiadura, honako formula honek ematen du. | em'e mas'a eta sim'etria esf'eɾikoa ðu'en ɡ'orpuʂ bat'en ʂentr'otik dist'antʂiaɾa ðaɣ'oen i'esaβiaðuɾa, 'onako form'ula 'onek em'aten du. |
non formula beheko gidoia lau grabitaziokonstante unibertsala den eta formula beheko gidoia bederatzi eremu grabitatorioaren balioa den, hau da, masa unitate batek, gorputzaren zentrotik de distantziara aske utziko bagenu, jasango lukeen azelerazio grabitatorioa. | n'on form'ula βe'eko ɣið'oʝa l'aw ɣraβ'itaʂiokostante un'iβertsala ð'en eta form'ula βe'eko ɣið'oʝa βeð'eɾatʂi eɾ'emu ɣraβ'itatoɾioaɾem bal'ioa ð'en, 'aw ð'a, mas'a un'itate βat'ek, ɡ'orputʂaɾen ʂentr'otik d'e ðist'antʂiaɾa ask'e 'utʂiko βaɣ'enu, ɟas'anɡo luk'een aʂ'eleɾaʂio ɣraβ'itatoɾioa. |
Adibidez, Lurraren gainazaleko ihesabiadura hamaika, ehun eta laurogeita sei ka eme ese ingurukoa da, eta gainazalean eremu grabitatorioaren balioa bederatzi, zortzi metro sA ber bi ingurukoa da. | að'iβiðeʂ, lur'aɾen ɡaɲ'aʂaleko i'esaβiaðuɾa 'amajka, e'un eta lawɾ'oɣejta s'ej k'a em'e es'e inɡ'uɾukoa ð'a, eta ɣaɲ'aʂalean eɾ'emu ɣraβ'itatoɾioaɾem bal'ioa βeð'eɾatʂi, ʂortʂ'i m'etro s'a β'er b'i inɡ'uɾukoa ð'a. |
Objektu bati emandako hasierako abiadura ihesabiadura baino handiagoa bada, asintotikoki hurbilduko da gehiegizko abiadura hiperbolikora. | obʝ'ektu βat'i em'andako 'asieɾako aβ'iaðuɾa i'esaβiaðuɾa βaɲo 'andiaɣoa βaða, as'intotikoki 'urbilduko ða ɣe'ieɣiʂko aβ'iaðuɾa 'iperbolikoɾa. |
Hiru magnitude hauek ondoko ekuazioa betetzen dute. | 'iɾu maɣn'ituðe awek ond'oko ek'uaʂioa βet'etʂen dut'e. |
Bestela esanda, masa handiko gorputzaren erakarpen grabitatoriotik ihes egin ondoren, objektuaren abiadura izango da. | bestela es'anda, mas'a 'andiko ɣ'orputʂaɾen eɾ'akarpen ɡraβ'itatoɾiotik i'es eɣ'in ond'oɾen, obʝ'ektuaɾen aβ'iaðuɾa iʂ'anɡo ða. |
Lehenago definitu den moduan, ihesabiadura ezin da aplikatu higikaria bere mugimendua errazten duten edo mugimendu horri aurka egiten dioten kanpoindarren eraginpean badago. | le'enaɣo ðef'initu ðem moð'uan, i'esaβiaðuɾa eʂ'in da apl'ikatu 'iɣikaɾia βeɾ'e muɣ'imendua er'aʂten dut'en eðo muɣ'imendu 'ori awrk'a eɣ'iten di'oten k'ampojndaren eɾ'aɣimpeam bað'aɣo. |
Dena den, astronautikan, oso gutxitan izaten da helburua ontziak ihesabiaduraraino azeleratzea, hauek espazioa zeharkatu dezaten. | d'ena ð'en, astr'onawtikan, os'o ɣ'utʃitan iʂ'aten da 'elβuɾua ontʂ'iak i'esaβiaðuɾaɾaɲo aʂ'eleɾatʂea, awek esp'aʂioa ʂe'arkatu ðeʂ'aten. |
Ihesabiaduraren balio hau, beraz, atmosfera uzterako momentuan, ontziak bidaia espaziala hasteko lortu behar duen abiaduratartearen goiko muga da. | i'esaβiaðuɾaɾem bal'io 'aw, beɾaʂ, atm'osfeɾa uʂt'eɾako mom'entuan, ontʂ'iak bið'aʝa esp'aʂiala 'asteko lort'u βe'ar du'en aβ'iaðuɾatarteaɾen ɡojk'o m'uɣa ð'a. |
Abiaduratarte horren beheko muga, bestalde, ontziak gorputz masiboaren inguruan orbita zirkularra hasteko behar duen abiadura minimoa da. | aβ'iaðuɾatarte 'orem be'eko m'uɣa, bestalde, ontʂ'iak ɡ'orpuʂ mas'iβoaɾen inɡ'uɾuan orb'ita ʂirk'ulara 'asteko βe'ar du'en aβ'iaðuɾa min'imoa ð'a. |
Balio honek lehenengo abiadura kosmiko edo abiadura zirkular izenak hartzen ditu. | bal'io 'onek le'enenɡo aβ'iaðuɾa kosm'iko eðo aβ'iaðuɾa ʂirk'ular iʂ'enak 'artʂen dit'u. |
Jaurtigaia abiadura zirkularraren abiadura berdinean jaurtitzen denean, jaurtigaia Lurraren inguruan orbitatzen hasten da, zirkunferentzia formako ibilbidea jarraituz. | ɟawrt'iɣaʝa aβ'iaðuɾa ʂirk'ularaɾen aβ'iaðuɾa βerd'iɲean ɟawrt'itʂen den'ean, ɟawrt'iɣaʝa lur'aɾen inɡ'uɾuan orb'itatʂen 'asten da, ʂ'irkunfeɾentʂia form'ako iβ'ilβiðea ʝar'ajtuʂ. |
Jaurtigaia abiadura zirkularra baino abiadura handiagoan baina ihesabiadura baino abiadura txikiagoan jaurtitzen denean, Lurraren inguruko orbita eliptikoan sartzen da. | ɟawrt'iɣaʝa aβ'iaðuɾa ʂirk'ulara βaɲo aβ'iaðuɾa 'andiaɣoam baɲa i'esaβiaðuɾa βaɲo aβ'iaðuɾa tʃik'iaɣoan ɟawrt'itʂen den'ean, lur'aɾen inɡ'uɾuko orb'ita el'iptikoan s'artʂen da. |
Jaurtigaia ihesabiaduraren berdina den abiadura batekin jaurtitzen denean, ibilbide parabolikoan sartzen da, eta orbitatik ateratzen da. | ɟawrt'iɣaʝa i'esaβiaðuɾaɾem berd'iɲa ð'en aβ'iaðuɾa βat'ekin ɟawrt'itʂen den'ean, iβ'ilβiðe paɾ'aβolikoan s'artʂen da, eta orb'itatik at'eɾatʂen da. |
Ihesabiadura gorputza aurkitzen den potentzial grabitatorioaren formaren araberakoa da ; beraz, planteamendua desberdina izango litzateke baldin eta gorputza lotuta dagoen izarraren barrutik edo kanpotik bultzatua bada. | i'esaβiaðuɾa ɣ'orputʂa awrk'itʂen dem pot'entʂial ɣraβ'itatoɾioaɾen form'aɾen aɾ'aβeɾakoa ð'a; beɾaʂ, plant'eamendua ðesb'erdiɲa iʂ'anɡo litʂ'ateke βald'in eta ɣ'orputʂa lot'uta ðaɣ'oen iʂ'araɾem bar'utik eðo k'ampotik bultʂ'atua βaða. |
Lurraren itsas mailatik berrehun kilometrora, alegia, Lurreko orbita egonkor baxuena definitzen duen altueran, ihesabiadura hamaika, zero bi ka eme ese da. | lur'aɾen its'as m'aʎatik ber'eun kil'ometroɾa, aleɣia, lur'eko orb'ita eɣ'onkor baʃ'uena ðef'initʂen du'en alt'ueɾan, i'esaβiaðuɾa 'amajka, ʂeɾ'o β'i k'a em'e es'e ð'a. |
Eguzkitik unitate astronomiko batera ihesabiadura berrogeita bi, zero lau ka eme ese da, hau da, Lurraren ihesabiaduraren lau halako. | eɣ'uʂkitik un'itate astr'onomiko βat'eɾa i'esaβiaðuɾa βer'oɣejta β'i, ʂeɾ'o l'aw k'a em'e es'e ð'a, 'aw ð'a, lur'aɾen i'esaβiaðuɾaɾen l'aw 'alako. |
Horrela, gorputz bat atmosferaren gainetik Lurraren ihesabiadura baino abiadura handiagoan baina Eguzkitik unitate astronomiko batera dagoen abiadura txikiagoan jaurtitzen bada, Lurraren erakarpenetik ihes egingo luke, baina ez Eguzkiarenetik. | 'orela, ɡ'orpuʂ bat atm'osfeɾaɾen ɡaɲ'etik lur'aɾen i'esaβiaðuɾa βaɲo aβ'iaðuɾa 'andiaɣoam baɲa eɣ'uʂkitik un'itate astr'onomiko βat'eɾa ðaɣ'oen aβ'iaðuɾa tʃik'iaɣoan ɟawrt'itʂem baða, lur'aɾen eɾ'akarpenetik i'es eɣ'inɡo luk'e, baɲa 'eʂ eɣ'uʂkiaɾenetik. |
Formalago definituta, ihesabiadura eremu grabitatorio batean hasierako puntu batetik infinituraino joateko eta infinituan zeroko abiadurarekin amaitzeko behar den hasierako abiadura da, inolako azelerazio gehigarririk gabe. | form'alaɣo ðef'inituta, i'esaβiaðuɾa eɾ'emu ɣraβ'itatoɾio βat'ean 'asieɾako p'untu βat'etik inf'inituɾano ʝo'ateko eta inf'inituan ʂeɾ'oko aβ'iaðuɾaɾekin am'ajtʂeko βe'ar den 'asieɾako aβ'iaðuɾa ð'a, iɲ'olako aʂ'eleɾaʂio ɣe'iɣariɾik ɡaβ'e. |
Abiadura guztiak eremuarekiko neurtzen dira. | aβ'iaðuɾa ɣuʂt'iak eɾ'emuaɾekiko n'ewrtʂen diɾ'a. |
Beste modu batez ikusita, ihesabiadura espazioko puntu batean honakoa da : grabitateak objektu bat infinitutik puntu horretaraino erakarriko balu objektu horrek izango lukeen abiadura. | b'este moð'u βat'eʂ ik'usita, i'esaβiaðuɾa esp'aʂioko p'untu βat'ean 'onakoa ð'a: ɡraβ'itateak obʝ'ektu βat inf'initutik p'untu 'oretaɾaɲo eɾ'akariko βal'u obʝ'ektu 'orek iʂ'anɡo luk'een aβ'iaðuɾa. |
Ihesabiadura ez dago ihes egiten ari den objektuaren masaren menpe ; eragina duena objektuaren energia da. formula beheko gidoia bat zortzi masako objektu batek Lurraren eremu grabitatoriotik ihes egiteko behar duen energia formula beheko gidoia bat bederatzi da, objektuaren masaren menpeko funtzio bat alegia. | i'esaβiaðuɾa eʂ t'aɣo i'es eɣ'iten aɾ'i ð'en obʝ'ektuaɾem mas'aɾem memp'e; eɾ'aɣiɲa ðu'ena obʝ'ektuaɾen en'erɡia ð'a. form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at ʂortʂ'i mas'ako obʝ'ektu βat'ek lur'aɾen eɾ'emu ɣraβ'itatoɾiotik i'es eɣ'iteko βe'ar du'en en'erɡia form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at beð'eɾatʂi ð'a, obʝ'ektuaɾem mas'aɾem memp'e... |
Erlazionatutako magnitude bat energia orbital espezifikoa da, hots, energia zinetikoaren eta potentzialaren batura masaz zatitua. | erl'aʂionatutako maɣn'ituðe β'at en'erɡia orb'ital esp'eʂifikoa ð'a, ots, en'erɡia ʂiɲ'etikoaɾen eta pot'entʂialaɾem bat'uɾa mas'aʂ ʂat'itua. |
Objektu batek ihesabiadura lortu du energia orbital espezifikoa zero edo zero baino handiagoa denean. A. | obʝ'ektu βat'ek i'esaβiaðuɾa lort'u ðu en'erɡia orb'ital esp'eʂifikoa ʂeɾ'o eðo ʂeɾ'o βaɲo 'andiaɣoa ðen'ean. 'a. |
Ihesabiaduraren ekuazioa objektuaren energiatik ondoriozta daiteke, energia zinetikoarekin eta potentzialarekin lotutako hurrengo formulak erabiliz. | i'esaβiaðuɾaɾen ek'uaʂioa obʝ'ektuaɾen en'erɡiatik ond'oɾioʂta ðajt'eke, en'erɡia ʂiɲ'etikoaɾekin eta pot'entʂialaɾekin lot'utako 'urenɡo form'ulak eɾ'aβiliʂ. |
Energia mekanikoaren kontserbazio printzipioa aplikatzen dugu eta objektua distantzia infinituraino urrundu eta geldi geratzeko baldintza ezartzen diogu, hau da, bere energia mekanikoa zero izango da eta kontserbatu egingo da. | en'erɡia mek'anikoaɾen konts'erbaʂio printʂ'ipioa apl'ikatʂen duɣ'u eta obʝ'ektua ðist'antʂia inf'inituɾano ur'undu eta ɣeld'i ɣeɾ'atʂeko βald'intʂa eʂ'artʂen di'oɣu, 'aw ð'a, beɾ'e en'erɡia mek'anikoa ʂeɾ'o iʂ'anɡo ða eta konts'erbatu eɣ'inɡo ð'a. |
- formula beheko gidoia hiru izarraren eta objektuaren masazentroak banatzen dituen distantzia den. | - form'ula βe'eko ɣið'oʝa 'iɾu iʂ'araɾen eta obʝ'ektuaɾem mas'aʂentroak b'anatʂen dit'uen dist'antʂia ð'en. |
Ihesabiadurarako adierazpen alternatibo bat hurrengo hau da. | i'esaβiaðuɾaɾako að'ieɾaʂpen alt'ernatiβo β'at 'urenɡo 'aw ð'a. |
non formula beheko gidoia hiru gorputzaren zentrotik ihesabiadura kalkulatzen ari den puntuarainoko distantzia den, eta formula beheko gidoia hiru hiru gainazalgrabitatea den, hau da, grabitazioaren azelerazioa formula beheko gidoia hiru distantzian. | n'on form'ula βe'eko ɣið'oʝa 'iɾu ɣ'orputʂaɾen ʂentr'otik i'esaβiaðuɾa kalk'ulatʂen aɾ'i ð'em p'untuaɾaɲoko ðist'antʂia ð'en, eta form'ula βe'eko ɣið'oʝa 'iɾu 'iɾu ɣaɲ'aʂalɣraβitatea ð'en, 'aw ð'a, ɡraβ'itaʂioaɾen aʂ'eleɾaʂioa form'ula βe'eko ɣið'oʝa 'iɾu ðist'antʂian. |
Biratzen ari den gorputz baten gainazalarekiko ihesabiadura erlatiboa ihes egiten ari den objektuaren mugimenduaren norabidearen araberakoa da. | biɾ'atʂen aɾ'i ð'en ɡ'orpuʂ bat'en ɡaɲ'aʂalaɾekiko i'esaβiaðuɾa erl'atiβoa i'es eɣ'iten aɾ'i ð'en obʝ'ektuaɾem muɣ'imenduaɾen noɾ'aβiðeaɾen aɾ'aβeɾakoa ð'a. |
Gainazalaren abiadura gutxitu egiten da latitude geografikoaren kosinuarekin batera, eta, horregatik, jaurtiketa espazialeko instalazioak ekuatoretik ahalik eta hurbilen kokatzen dira. | ɡaɲ'aʂalaɾen aβ'iaðuɾa ɣutʃ'itu eɣ'iten d'a lat'ituðe ɣe'oɣrafikoaɾen kos'iɲuaɾekim bat'eɾa, et'a, 'oreɣatik, ɟawrt'iketa esp'aʂialeko ist'alaʂioak ek'uatoɾetik a'alik eta 'urbiʎen kok'atʂen diɾ'a. |
Zulo beltzaren kontzeptua teoria grabitatorio modernoaren ondorio interesgarri eta nahasgarrienetako bat da, baina oinarrizko ideia printzipio newtondarretan oinarrituta uler daiteke. | ʂul'o β'eltʂaɾen kontʂ'eptua te'oɾia ɣraβ'itatoɾio moð'ernoaɾen ond'oɾio int'eɾesɡari eta na'asɡarienetako βat d'a, baɲa oɲ'ariʂko ið'eʝa printʂ'ipio newt'ondaretan oɲ'arituta ul'er dajt'eke. |
Bere masa formula beheko gidoia hiru zortzi eta erradioa formula beheko gidoia hiru bederatzi dira, alegia, edozein planetarenak baino askoz handiagoak ; baina, beste izar batzuekin alderatuta, gure Eguzkia ez da erabat masiboa. | beɾ'e mas'a form'ula βe'eko ɣið'oʝa 'iɾu ʂortʂ'i eta er'aðioa form'ula βe'eko ɣið'oʝa 'iɾu βeð'eɾatʂi ðiɾ'a, aleɣia, eð'oʂejm plan'etaɾenak baɲo ask'oʂ 'andiaɣoak; baɲ'a, b'este iʂ'ar batʂ'uekin ald'eɾatuta, ɡuɾ'e eɣ'uʂkia eʂ t'a eɾ'aβat mas'iβoa. |
Ondorioz, Eguzkia, batez beste, ura baino ehuneko berrogeita bat dentsoagoa eta arnasten dugun airea baino mila eta berrehun aldiz dentsoagoa da. | ond'oɾioʂ, eɣ'uʂkia, bat'eʂ b'este, uɾ'a βaɲo e'uneko βer'oɣejta βat dents'oaɣoa eta arn'asten duɣ'un ajɾ'ea βaɲo miʎ'a eta βer'eun ald'iʂ dents'oaɣoa ð'a. |
Ikus dezagun orain gorputz baten ihesabiadura Eguzkiaren gainazalean. formula beheko gidoia bi masa eta formula beheko gidoia bat sei erradioko masa esferiko baten gainazalaren ihesabiadura formula beheko gidoia lau hiru da. | ik'us deʂ'aɣun oɾ'ajn ɡ'orpuʂ bat'en i'esaβiaðuɾa eɣ'uʂkiaɾen ɡaɲ'aʂalean. form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'i mas'a eta form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at s'ej er'aðioko mas'a esf'eɾiko βat'en ɡaɲ'aʂalaɾen i'esaβiaðuɾa form'ula βe'eko ɣið'oʝa l'aw 'iɾu ð'a. |
Balio hori argiaren abiaduraren bat bostehun ingurukoa da, eta ez du zerikusirik ihes egiten duen gorputzaren masarekin ; Eguzkiaren masaren eta erradioaren araberakoa baino ez da. | bal'io oɾi arɡ'iaɾen aβ'iaðuɾaɾem bat bost'eun inɡ'uɾukoa ð'a, eta eʂ t'u ʂeɾ'ikusiɾik i'es eɣ'iten du'en ɡ'orputʂaɾem mas'aɾekin; eɣ'uʂkiaɾem mas'aɾen eta er'aðioaɾen aɾ'aβeɾakoa βaɲo eʂ t'a. |
Har ditzagun orain formula beheko gidoia lau zazpi dentsitate bera eta formula beheko gidoia bat sei erradio desberdinak dituzten zenbait izar. ekuazioak erakusten du, formula beheko gidoia lau zazpi balio jakin baterako, formula beheko gidoia bat ihesabiadura formula beheko gidoia bat sei rekiko zuzenki proportzionala... | 'ar ditʂ'aɣun oɾ'ajn form'ula βe'eko ɣið'oʝa l'aw ʂ'aʂpi ðents'itate β'eɾa eta form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at s'ej er'aðio ðesb'erdiɲak dit'uʂten ʂemb'ajt iʂ'ar. ek'uaʂioak eɾ'akusten du, form'ula βe'eko ɣið'oʝa l'aw ʂ'aʂpi βal'io ʝ'akim bat'eɾako, form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at i'esaβiaðuɾa form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at s'... |
Beste modu batez esanda, ez litzateke egongo ezer unibertsoan gorputz horretatik ihes egiteko abiadurarekin, ezta argia ere. | b'este moð'u βat'eʂ es'anda, e l'itʂateke eɣ'onɡo eʂ'er un'iβertsoan ɡ'orputʂ 'oretatik i'es eɣ'iteko aβ'iaðuɾaɾekin, 'eʂta arɡ'ia eɾ'e. |
mitxell izan zen orain zulo beltza deitzen diogunaren existentzia iradoki zuen lehen pertsona. | mitʃ'eʎ iʂ'an ʂen oɾ'ajn ʂul'o β'eltʂa ð'ejtʂen di'oɣunaɾen eʃ'istentʂia iɾ'aðoki ʂu'en le'em perts'ona. |
Ikusi dugun ihesabiaduraren azken adierazpenak iradokitzen du, halaber, eme masako gorputz batek zulo beltz gisa jarduten duela haren formula beheko gidoia bat sei erradioa erradio kritiko bat baino txikiagoa edo berdina bada. Nola zehaztu dezakegu erradio kritiko hori? Pentsa genezake ekuazioan formula beheko gidoia b... | ik'usi ðuɣ'un i'esaβiaðuɾaɾen aʂk'en að'ieɾaʂpenak iɾ'aðokitʂen du, alaβer, em'e mas'ako ɣ'orpuʂ bat'ek ʂul'o β'elʂ ɡ'isa ʝard'uten du'ela 'aɾen form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'at s'ej er'aðioa er'aðio kr'itiko βat baɲo tʃik'iaɣoa eðo βerd'iɲa βaða. n'ola ʂe'aʂtu ðeʂ'akeɣu er'aðio kr'itiko oɾi? pents'a ɣen'eʂake ek'uaʂioan f... |
Ondorioz, eme masadun errotaziorik gabeko gorputz esferiko batek formula beheko gidoia bost bederatzi balioa badu, ezerk ezin izango du bere gainazaletik ihes egin, eta gorputzak zulo beltz bat bihurtuko da. | ond'oɾioʂ, em'e mas'aðun er'otaʂioɾik ɡaβ'eko ɣ'orputʂ esf'eɾiko βat'ek form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'os beð'eɾatʂi βal'ioa βað'u, eʂ'erk eʂ'in iʂ'anɡo ð'u βeɾ'e ɣaɲ'aʂaletik i'es eɣ'in, eta ɣ'orputʂak ʂul'o βelʂ b'at bi'urtuko ða. |
Kasu horretan, zulo beltzaren erdigunetik formula beheko gidoia bost sei distantzia baino gutxiagora dauden gorputz guztiak harrapatuta geratuko dira beren erakarpen grabitatorioagatik. | kas'u 'oretan, ʂul'o β'eltʂaɾen erd'iɣunetik form'ula βe'eko ɣið'oʝa β'os s'ej ðist'antʂia βaɲo ɣutʃ'iaɣoɾa ðawð'en ɡ'orpuʂ ɡuʂt'iak 'arapatuta ɣeɾ'atuko ðiɾ'a βeɾ'en eɾ'akarpen ɡraβ'itatoɾioaɣatik. |
Argiurte unitatea gehienetan beste izar batzuetarako edo galaxia baten tamainakoa diren objektuak eta distantziak neurtzeko erabiltzen da, batez ere argitalpen ez espezializatuetan eta zientziaren dibulgazioan. | arɡ'iurte un'itatea ɣe'ienetam b'este iʂ'ar batʂ'uetaɾako eðo ɣal'aʃia βat'en tam'aɲakoa ðiɾ'en obʝ'ektuak eta ðist'antʂiak newrtʂ'eko eɾ'aβiltʂen da, bat'eʂ eɾ'e arɡ'italpen 'eʂ esp'eʂialiʂatuetan eta ʂi'entʂiaɾen diβ'ulɣaʂioan. |
Astronomo profesionalek gehiagotan erabiltzen dute parsec unitatea, hiru, hogeita sei argiurteren parekoa dena. | astr'onomo prof'esionalek ɡe'iaɣotan eɾ'aβiltʂen dut'e pars'ek un'itatea, 'iɾu, 'oɣejta s'ej arɡ'iurteɾem paɾ'ekoa ð'ena. |
Nazioarteko Astronomia Batzordearen definizioaren arabera, argiurte bat Juliotar urte baten eta argiaren abiaduraren arteko biderketa da. | naʂ'ioarteko astr'onomia βatʂ'ordeaɾen def'iniʂioaɾen aɾ'aβeɾa, arɡ'iurte βat xul'iotar 'urte βat'en eta arɡ'iaɾen aβ'iaðuɾaɾen art'eko βið'erketa ð'a. |
Bi balio hauek IAUren konstante astronomikoen sisteman txertatuta daude, eta mila bederatziehun eta laurogeita lautik aurrera erabili dira. | b'i βal'io awek 'iawɾen kost'ante astr'onomikoen sist'eman tʃert'atuta ðawð'e, eta miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta lawt'ik 'awreɾa eɾ'aβili ðiɾ'a. |
Konbertsioak, beraz, konstante horren baliotik abiatuta egiten dira. | komb'ertsioak, beɾaʂ, kost'ante 'orem bal'iotik aβ'iatuta eɣ'iten diɾ'a. |
mila bederatziehun eta laurogeita lau baino lehen urte tropikala erabiltzen zen, eta ez juliotar urtea. Gainera, argiaren abiadura neurtua zen, ez definitua. Sistema hori mila bederatziehun eta hirurogeita zortzitik mila bederatziehun eta laurogeita hirura bitarte erabili zen. Simon Newcombek kalkulatutako jota bat bed... | miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta l'aw βaɲo le'en 'urte trop'ikala eɾ'aβiltʂen ʂen, eta 'eʂ ɟ'uliotar urt'ea. ɡaɲ'eɾa, arɡ'iaɾen aβ'iaðuɾa newrt'ua ʂ'en, 'eʂ def'initua. sist'ema oɾi miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'iɾuɾoɣejta ʂortʂ'itik miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'iɾuɾa βit'arte eɾ'aβili ʂen. sim'on newk'ombek kalk... |
Beste prezisio handiko balio batzuk ez dira IAUren sistemaren parte. | b'este preʂ'isio 'andiko βal'io β'atʂuk eʂ t'iɾa 'iawɾen sist'emaɾem p'arte. |
Adibidez, hainbat iturri modernotan aurkitzen den bederatzi, lau sei zero bost hiru sei bi zero zazpi A bat zero bat bost metro balioa urte gregoriotar bat eta definitutako argiaren abiaduraren arteko produktua da. bederatzi, lau sei zero bost bi zortzi lau zero bost A bat zero bat bost metro, jota bat bederatzi zero z... | að'iβiðeʂ, ajmbat it'uri moð'ernotan awrk'itʂen dem beð'eɾatʂi, l'aw s'ej ʂeɾ'o β'os 'iɾu s'ej β'i ʂeɾ'o ʂ'aʂpi a β'at ʂeɾ'o βat b'os m'etro βal'ioa 'urte ɣreɣ'oɾiotar bat eta ðef'initutako arɡ'iaɾen aβ'iaðuɾaɾen art'eko proð'uktua ð'a. beð'eɾatʂi, l'aw s'ej ʂeɾ'o β'os b'i ʂortʂ'i l'aw ʂeɾ'o β'ost a β'at ʂeɾ'o βat b'os... |
Friedrich beselek Eguzkia ez den beste izar batekiko distantzia lehen aldiz arrakastaz neurtu eta urte gutxira agertu zen argiurtearen unitatea, mila zortziehun eta hogeita hamazortzian. hirurogeita bat zigni zen izarra, eta josep bon Fraunhoferrek diseinatutako ehun eta hirurogei milimetroko heliometroa erabili zuen. | fri'eðritʃ bes'elek eɣ'uʂkia eʂ t'em b'este iʂ'ar bat'ekiko ðist'antʂia le'en ald'iʂ ar'akastaʂ newrt'u eta 'urte ɣ'utʃiɾa aɣ'ertu ʂen arɡ'iurteaɾen un'itatea, miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'oɣejta 'amaʂortʂian. 'iɾuɾoɣejta βat ʂiɣn'i ʂ'en iʂ'ara, eta ʝos'ep b'on frawn'oferek dis'eɲatutako e'un eta 'iɾuɾoɣej mil'imetroko 'eliom... |
Bere irakurleek argiaren gutxi gorabeherako igarotzedenboraren irudi mentalarekin gozatuko zutela onartu zuen, baina ez zuen argiurtea unitate gisa erabili. | beɾ'e iɾ'akurleek arɡ'iaɾen ɡ'utʃi ɣoɾ'aβeeɾako iɣ'aɾotʂeðemboɾaɾen iɾ'uði ment'alaɾekin ɡoʂ'atuko ʂut'ela on'artu ʂu'en, baɲa e tʂ'uen arɡ'iurtea un'itate ɣ'isa eɾ'aβili. |
Argiaren abiadura ez zen oraindik zehazki ezagutzen mila zortziehun eta hogeita hamazortzian ; bere balioaren estimazioa aldatu egin zen mila zortziehun eta berrogeita bederatzian eta mila zortziehun eta hirurogeita bian. | arɡ'iaɾen aβ'iaðuɾa e tʂ'en oɾ'ajndik ʂe'aʂki eʂ'aɣutʂem miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'oɣejta 'amaʂortʂian; beɾ'e βal'ioaɾen est'imaʂioa ald'atu eɣ'in ʂ'em miʎ'a ʂortʂ'ieun eta βer'oɣejta βeð'eɾatʂian eta miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta βi'an. |
Artean ez zen naturaren konstante funtsezkotzat jotzen, eta argia eterrean edo espazioan zehar hedatzeak enigmatikoa izaten jarraitzen zuen. | art'ean e tʂ'en nat'uɾaɾen kost'ante funts'eʂkotʂat ɟ'otʂen, eta arɡ'ia et'erean eðo esp'aʂioan ʂe'ar 'eðatʂeak en'ixmatikoa iʂ'aten ɟar'ajtʂen ʂu'en. |
Dibulgazio astronomiko alemaniar garaikideko liburu batek ere adierazi zuen urteargia izen arraroa dela. mila zortziehun eta hirurogeita zortzian, aldizkari ingeles batek alemaniarrek erabiltzen zuten unitate gisa etiketatu zuen argiurtea. edintonek argiurtea unitate desegoki eta garrantzirik gabekotzat jo zuen, batzue... | diβ'ulɣaʂio astr'onomiko al'emaniar ɡaɾ'ajkiðeko liβ'uɾu βat'ek eɾ'e að'ieɾaʂi ʂu'en 'urtearɡia iʂ'en ar'aɾoa ðel'a. miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'iɾuɾoɣejta ʂortʂ'ian, ald'iʂkaɾi inɡ'eles bat'ek al'emaniarek eɾ'aβiltʂen ʂut'en un'itate ɣ'isa et'iketatu ʂu'en arɡ'iurtea. eð'intonek arɡ'iurtea un'itate ðes'eɣoki eta ɣar'antʂiɾi... |
Gaur egungo astronomoek parseca nahiago izaten duten arren, argiurteak izarrarteko eta galaxiarteko espazioaren hedadurak neurtzeko ere erabiltzen dira. | ɡ'awr eɣ'unɡo astr'onomoek pars'eka na'iaɣo iʂ'aten dut'en ar'en, arɡ'iurteak iʂ'ararteko eta ɣal'aʃiarteko esp'aʂioaɾen 'eðaðuɾak newrtʂ'eko eɾ'e eɾ'aβiltʂen diɾ'a. |
Proxima Centauri gertuen daukagun izarra da, eguzkiaren ostean, laurehun eta hogeita bi argiurteko distantziara. | proʃ'ima θent'awɾi ɣert'uen dawk'aɣun iʂ'ara ð'a, eɣ'uʂkiaɾen ost'ean, lawɾ'eun eta 'oɣejta β'i arɡ'iurteko ðist'antʂiaɾa. |
Alpha Centauri ze izenarekin ere ezagutzen da, Centaurus konstelazioan dagoelako, beste bi izarrekin Alpha Centauri sistema osatuz. | alp'a θent'awɾi ʂe iʂ'enaɾekin eɾ'e eʂ'aɣutʂen da, θent'awɾus kost'elaʂioan daɣ'oelako, b'este β'i iʂ'arekin alp'a θent'awɾi sist'ema os'atuʂ. |
Nano gorri honen diametroa eguzkiaren bat zazpi da, eta bere masa ere eguzkiaren bat zazpi da. | nan'o ɣor'i 'onen di'ametroa eɣ'uʂkiaɾem bat ʂ'aʂpi ð'a, eta βeɾ'e mas'a eɾ'e eɣ'uʂkiaɾem bat ʂ'aʂpi ð'a. |
Proxima Centauri nano gorri motako izarra da, Eguzkiaren masaren zortziren bat inguru duena eta batez besteko dentsitatea Eguzkiarena halako hogeita hamahiru duena. | proʃ'ima θent'awɾi nan'o ɣor'i mot'ako iʂ'ara ð'a, eɣ'uʂkiaɾem mas'aɾen ʂortʂ'iɾem bat inɡ'uɾu ðu'ena eta βat'eʂ b'esteko ðents'itatea eɣ'uʂkiaɾena 'alako 'oɣejta 'amaiɾu ðu'ena. |
Lurretik hurbil kokatzen denez, bere diametro angeluarra zuzenean neurtu daiteke eta jakina da bere diametroa Eguzkiarenaren zazpiren batekoa dela. | lur'etik 'urbil kok'atʂen den'eʂ, beɾ'e ði'ametro anɡ'eluara ʂuʂ'enean newrt'u ðajt'eke eta ʝak'iɲa ð'a βeɾ'e ði'ametroa eɣ'uʂkiaɾenaɾen ʂ'aʂpiɾem bat'ekoa ðel'a. |
Batez bestean distira oso gutxi duen izarra bada ere, Proxima izar A plus minus irA plus minus irkari bat da eta hortaz, noizean behin distiraareagotze ikaragarriak izaten ditu aktibitate magnetikoak eraginda. | bat'eʂ b'estean dist'iɾa os'o ɣ'utʃi ðu'en iʂ'ara βaða eɾ'e, proʃ'ima iʂ'ar 'a pl'us min'us iɾ'a pl'us min'us irk'aɾi βat d'a eta ortaʂ, nojʂ'eam be'in dist'iɾaaɾeaɣotʂe ik'aɾaɣariak iʂ'aten dit'u akt'iβitate maɣn'etikoak eɾ'aɣinda. |
Izarrak bere gorputz osoan konbekzioa eginez lortzen du eremu magnetiko bat eratzea, bere burua A plus minus irA plus minus irkari eginez eta horren ondorioz, Eguzkiak baino indar eta tamaina askoz txikiagoa duen arren, Eguzkiak haina ixa izpi igortzen ditu. | iʂ'arak beɾ'e ɣ'orputʂ os'oan komb'ekʂioa eɣ'iɲeʂ l'ortʂen du eɾ'emu maɣn'etiko βat eɾ'atʂea, beɾ'e βuɾ'ua 'a pl'us min'us iɾ'a pl'us min'us irk'aɾi eɣ'iɲeʂ eta 'oren ond'oɾioʂ, eɣ'uʂkiak baɲo ind'ar eta tam'aɲa ask'oʂ tʃik'iaɣoa ðu'en ar'en, eɣ'uʂkiak 'aɲa iʃ'a iʂp'i iɣ'ortʂen dit'u. |
Proximak bere nukleoan egiten duen erregai nahasketa eta haren energiaekoizpen baxua aintzat hartuta, sekuentzianagusiko izarra izaten jarraituko du hurrengo lau trilioi urtetan. | proʃ'imak beɾ'e nukl'eoan eɣ'iten du'en er'eɣaj na'asketa eta 'aɾen en'erɡiaekojʂpem baʃ'ua ajntʂ'at 'artuta, sek'uentʂianaɣusiko iʂ'ara iʂ'aten ɟar'ajtuko ð'u 'urenɡo l'aw tril'ioj 'urtetan. |
bi mila eta hamaseian Proxima Centauri be planeta aurkitu zen, zeinak izarra zero zero bost UAra orbitatzen duen eta orbitaperiodoa gutxi gorabehera hamaika, bi egun lurtarrekoa duen. | b'i miʎ'a eta 'amaseʝam proʃ'ima θent'awɾi β'e plan'eta awrk'itu ʂen, ʂeɲ'ak iʂ'ara ʂeɾ'o ʂeɾ'o β'ost u'aɾa orb'itatʂen du'en eta orb'itapeɾioðoa ɣ'utʃi ɣoɾ'aβeeɾa 'amajka, b'i eɣ'un lurt'arekoa ðu'en. |
Planeta honetako tenperatura ura egoera likidoan mantentzeko egokia izan daitekeelakoan daude astronomoak, bere izarraren gune bizigarrian kokatzen baita. | plan'eta 'onetako temp'eɾatuɾa uɾ'a eɣ'oeɾa lik'iðoam mant'entʂeko eɣ'okia iʂ'an dajt'ekeelakoan dawð'e astr'onomoak, beɾ'e iʂ'araɾen ɡun'e β'iʂiɣarian kok'atʂem bajt'a. |
Alabaina, ezin da ahaztu Proxima Centauri nano gorri A plus minus irA plus minus irkari bat dela eta horrek zalantzan jartzen du planetak bizia edukitzeko aukera. | alaβaɲa, eʂ'in da a'aʂtu proʃ'ima θent'awɾi nan'o ɣor'i 'a pl'us min'us iɾ'a pl'us min'us irk'aɾi βat del'a eta 'orek ʂal'antʂan ɟ'artʂen du plan'etak b'iʂia eð'ukitʂeko awk'eɾa. |
Hari Proxima Centauri izena jartzea proposatu zuen. mila bederatziehun eta hamazazpian Itxaropen Oneko Lurmuturreko Errege Behatokiko Joan VoAte astronomo herbeheretarrak izarraren paralaxia trigonometrikoa neurtu zuen eta zero zazpiehun eta berrogeita hamabosta A plus minus zero zero bi zortzia koa zela ebatzi zuen. | 'aɾi proʃ'ima θent'awɾi iʂ'ena ʝartʂ'ea prop'osatu ʂu'en. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'amaʂaʂpian itʃ'aɾopen on'eko lurm'utureko er'eɣe βe'atokiko ʝ'oan uβ'e 'o 'a t'e 'e astr'onomo 'erbeeɾetarak iʂ'araɾem paɾ'alaʃia triɣ'onometrikoa newrt'u ʂu'en eta ʂeɾ'o ʂ'aʂpieun eta βer'oɣejta 'amaβosta 'a pl'us min'us ʂeɾ'o ʂeɾ'o β'i... |
Garai hartan ezagutzen ziren izarren artetik distira gutxien zuena ere bazen. | ɡaɾ'aj 'artan eʂ'aɣutʂen ʂiɾ'en iʂ'aren art'etik dist'iɾa ɣutʃ'ien ʂu'ena eɾ'e βaʂ'en. |
Gerora, mila bederatziehun eta hogeita zortzian, Harold ele Alden estatubatuar astronomoak izar berriaren paralaxiaren neurketa berrikusi eta Alpha Centauri baino hurbilago dagoela ondorioztatu zuen, zero zazpiehun eta laurogeita hirua A plus minus zero zero zero bosta ko paralaxiarekin. | ɡeɾ'oɾa, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta ʂortʂ'ian, 'aɾold el'e ald'en est'atuβatuar astr'onomoak iʂ'ar ber'iaɾem paɾ'alaʃiaɾen newrk'eta βer'ikusi eta alp'a θent'awɾi βaɲo 'urbiʎaɣo ðaɣ'oela ond'oɾioʂtatu ʂu'en, ʂeɾ'o ʂ'aʂpieun eta lawɾ'oɣejta 'iɾua 'a pl'us min'us ʂeɾ'o ʂeɾ'o ʂeɾ'o βost'a k'o paɾ'alaʃiaɾekin. |
Argazki zaharrak berrikusten egonda, izarrak argazkien ehuneko zortzian magnitudea nabarmenki areagotzen zuela ikusi zen eta horrek garai hartan ezagutzen zen izar A plus minus irA plus minus irkariena egin zuen. | arɡ'aʂki ʂa'arak ber'ikusten eɣ'onda, iʂ'arak arɡ'aʂkien e'uneko ʂortʂ'iam maɣn'ituðea naβ'armenki aɾ'eaɣotʂen ʂu'ela ik'usi ʂen eta 'orek ɡaɾ'aj 'artan eʂ'aɣutʂen ʂen iʂ'ar 'a pl'us min'us iɾ'a pl'us min'us irk'aɾiena eɣ'in ʂu'en. |
Izarra hurbil egoteak asko lagundu zuen bere A plus minus irA plus minus irkaritasuna behatzen eta zehazten. mila bederatziehun eta laurogeian, Einstein Behatokiak Proximaren izarsugar baten ixa izpi bidezko energiakurba zehatz bat argitaratu zuen. | iʂ'ara 'urbil eɣ'oteak 'asko laɣ'undu ʂu'em beɾ'e 'a pl'us min'us iɾ'a pl'us min'us irk'aɾitasuna βe'atʂen eta ʂe'aʂten. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣeʝan, ejst'ejm be'atokiak proʃ'imaɾen iʂ'arsuɣar bat'en iʃ'a iʂp'i βið'eʂko en'erɡiakurba ʂe'aʂ bat arɡ'itaɾatu ʂu'en. |
EXOSAT eta ROSAT sateliteek ere izar hark askatutako garrak behatu zituzten eta beranduago, mila bederatziehun eta laurogeita hamabostean, ASCA satelite japoniarrak Eguzkiak askatzen dituen moduko gar apalak ikustea lortu zuen. | eʃ'osat eta ros'at sat'eliteek eɾ'e iʂ'ar 'ark ask'atutako ɣar'ak be'atu ʂit'uʂten eta βeɾ'anduaɣo, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amaβostean, ask'a sat'elite ʝap'oniarak eɣ'uʂkiak ask'atʂen dit'uem moð'uko ɣ'ar ap'alak ik'ustea lort'u ʂu'en. |
ixa izpien behatoki ugariren ikergai izan da Proxima Centauri, horien artean nabarmenak ixa eme eme ene e uve bikoitza te o ene eta Chandra. | iʃ'a iʂp'iem be'atoki uɣ'aɾiɾen 'ikerɡaj iʂ'an da proʃ'ima θent'awɾi, oɾien art'ean naβ'armenak iʃ'a em'e em'e en'e 'e uβ'e βik'ojtʂa t'e 'o en'e eta tʃandr'a. |
bi mila eta hamaseian, Nazioarteko Astronomia Elkarteak Izarren Izenen Lantaldea eratu zuen izarren izenak katalogatu eta araupetzeko asmoarekin. bi mila eta hamaseiko abuztuaren hogeita batean lantalde hark izar honen izena berretsi zuen eta egun horretaz geroztik ene ka eren onartutako Izarren Izenen Zerrendan ageri ... | b'i miʎ'a eta 'amaseʝan, naʂ'ioarteko astr'onomia elk'arteak iʂ'aren iʂ'enen lant'aldea eɾ'atu ʂu'en iʂ'aren iʂ'enak kat'aloɣatu eta aɾ'awpetʂeko asm'oaɾekin. b'i miʎ'a eta 'amasejko aβ'uʂtuaɾen 'oɣejta βat'ean lant'alde 'ark iʂ'ar 'onen iʂ'ena βer'etsi ʂu'en eta eɣ'un 'oretaʂ ɡeɾ'oʂtik en'e k'a eɾ'en on'artutako iʂ'ar... |
Hala ere, esan bezala, Proxima Centauri bezalako nano gorriak ahulegiak dira begi hutsez ikusteko. | 'ala eɾ'e, es'am beʂ'ala, proʃ'ima θent'awɾi βeʂ'alako nan'o ɣor'iak a'uleɣiak diɾ'a βeɣ'i 'utseʂ ik'usteko. |
Alpha Centauri A edo be ene egongo bagina ere, Proxima Centauri bost magnitudeko izar bat izango litzateke, prismatikoekin ikusteko ere zaila. | alp'a θent'awɾi 'a eðo β'e en'e eɣ'onɡo βaɣ'iɲa eɾ'e, proʃ'ima θent'awɾi β'os maɣn'ituðeko iʂ'ar b'at iʂ'anɡo litʂ'ateke, prism'atikoekin ik'usteko eɾ'e ʂaʎ'a. |
Lurretik ikusita hamaika magnitudeko izar bat da eta beraz, gutxienez zortzi zentimetroko irekiera duen teleskopio bat behar da izarra behatzeko, zerua oso garbi eta ilun eta izarra ortzimugatik oso gora badago ere. | lur'etik ik'usita 'amajka maɣn'ituðeko iʂ'ar b'at d'a eta βeɾaʂ, ɡutʃ'ieneʂ ʂortʂ'i ʂent'imetroko iɾ'ekieɾa ðu'en tel'eskopio βat be'ar da iʂ'ara βe'atʂeko, ʂ'eɾua os'o ɣ'arbi eta iʎ'un eta iʂ'ara ortʂ'imuɣatik os'o ɣoɾ'a βað'aɣo eɾ'e. |
Gar ikaragarri hark izarraren distira sei, zortzi magnitudera igo zuen, hau da, hirurogeita zortzi aldiz argitsuago egin zen denbora tarte labur batean. | ɡ'ar ik'aɾaɣari 'ark iʂ'araɾen dist'iɾa s'ej, ʂortʂ'i maɣn'ituðeɾa 'iɣo ʂu'en, 'aw ð'a, 'iɾuɾoɣejta ʂortʂ'i ald'iʂ arɡ'itsuaɣo eɣ'in ʂen d'emboɾa tart'e laβ'ur bat'ean. |
Hala ere, urtero halako bost bat gar igortzen dituela uste da, baina hain laburrak izateak zail egiten ditu behatzeko. | 'ala eɾ'e, urt'eɾo 'alako β'os b'at ɡ'ar iɣ'ortʂen dit'uela 'uste ða, baɲa 'ajn laβ'urak iʂ'ateak ʂ'ajl eɣ'iten dit'u βe'atʂeko. |
Proxima Centauri nano gorri bat da, izan ere, hatxe e erre te zeta ese pe erre u ene ge a erre u ese ese e ele ele diagramako sekuentzia nagusiko kide da eta eme bost bost klase espektralaren baitan dago. | proʃ'ima θent'awɾi nan'o ɣor'i βat d'a, iʂ'an eɾ'e, 'atʃe 'e er'e t'e ʂet'a es'e p'e er'e 'u en'e ɣ'e 'a er'e 'u es'e es'e 'e el'e el'e ði'aɣramako sek'uentʂia naɣ'usiko k'iðe ð'a eta em'e β'os b'os kl'ase esp'ektralaɾem bajt'an daɣ'o. |
Bere magnitude absolutua, hau da, hamar parseceko distantziara ikusita duen distira, bat bost bost ekoa da. | beɾ'e maɣn'ituðe abs'olutua, 'aw ð'a, 'amar pars'eθeko ðist'antʂiaɾa ik'usita ðu'en dist'iɾa, b'at b'os b'ost ek'oa ð'a. |
Uhinluzera guztietan duen distira Eguzkiarenaren halako ehuneko zero hamazazpi da, baina begia sentikorrenena den uhinluzeran Eguzkiaren distiraren ehuneko zerozero zero berrogeita hamaseia du. | u'inluʂeɾa ɣuʂt'ietan du'en dist'iɾa eɣ'uʂkiaɾenaɾen 'alako e'uneko ʂeɾ'o 'amaʂaʂpi ð'a, baɲa βeɣ'ia sent'ikorenena ð'en u'inluʂeɾan eɣ'uʂkiaɾen dist'iɾaɾen e'uneko ʂeɾ'oʂeɾo ʂeɾ'o βer'oɣejta 'amaseʝa ð'u. |
Sekuentzia nagusiko masa baxuko izarrek masa altukoek baino batez besteko dentsitate altuagoa dute eta Proxima Centauri ez da salbuesten. | sek'uentʂia naɣ'usiko mas'a βaʃ'uko iʂ'arek mas'a alt'ukoek baɲo βat'eʂ b'esteko ðents'itate alt'uaɣoa ðut'e eta proʃ'ima θent'awɾi eʂ t'a salβ'uesten. |
Bere batez besteko dentsitatea lau zazpi bat A bat zero hiru ka ge eme hiru koa da, edo hirurogeita hamaika gramo ze eme hiru koa, Eguzkiarena bat lau bat bat A bat zero hiru ka ge eme hiru koa den bitartean. | beɾ'e βat'eʂ b'esteko ðents'itatea l'aw ʂ'aʂpi β'at a β'at ʂeɾ'o 'iɾu k'a ɣ'e em'e 'iɾu ko'a ð'a, eðo 'iɾuɾoɣejta 'amajka ɣram'o ʂe em'e 'iɾu ko'a, eɣ'uʂkiaɾena βat law β'at b'at a β'at ʂeɾ'o 'iɾu k'a ɣ'e em'e 'iɾu ko'a ð'em bitartean. |
mila bederatziehun eta laurogeita hamazortzian aldakuntza fotometrikoen ikerketa bat egin eta Proxima Centaurik bere buruaren inguran bira bat emateko laurogeita hiru, bost egun lurtar behar dituela ondorioztatu zen. | miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɾ'oɣejta 'amaʂortʂian ald'akuntʂa fot'ometrikoen ik'erketa β'at eɣ'in eta proʃ'ima θent'awɾik beɾ'e βuɾ'uaɾen inɡ'uɾam b'iɾa βat em'ateko lawɾ'oɣejta 'iɾu, b'ost eɣ'un lurt'ar be'ar dit'uela ond'oɾioʂtatu ʂen. |
Masa gutxi edukitzeak izarraren barnealdea erabat konbektibo egiten du eta energia plasmaren mugimendu fisikoaren ondorioz garraiatzen da barnealdetik kanpoaldera, prozesu erradioaktiboek eragin gutxiago dutelarik. | mas'a ɣ'utʃi eð'ukitʂeak iʂ'araɾem barn'ealdea eɾ'aβat komb'ektiβo eɣ'iten du eta en'erɡia plasm'aɾem muɣ'imendu fis'ikoaɾen ond'oɾioʂ ɡar'aʝatʂen d'a βarn'ealdetik kamp'oaldeɾa, proʂ'esu er'aðioaktiβoek eɾ'aɣin ɡutʃ'iaɣo ðut'elaɾik. |
Beraz, hidrogenoaren fusio termonuklearrak sortzen dituen helio hondarrak ez dira nukleoan metatzen, izarrean zehar mugitzen egoten dira etengabe. | beɾaʂ, 'iðroɣenoaɾen fus'io term'onuklearak s'ortʂen dit'uen 'elio 'ondarak eʂ t'iɾa nukl'eoam met'atʂen, iʂ'arean ʂe'ar muɣ'itʂen eɣ'oten diɾ'a et'enɡaβe. |
Eguzkiak sekuentzia nagusia utziko du bere hidrogenoaren ehuneko hamar inguru xahutu ondoren, baina Proxima Centaurik ia bere erregai guztia xahutuko du hidrogenoaren fusioa egiteari utzi aurretik. | eɣ'uʂkiak sek'uentʂia naɣ'usia 'utʂiko ðu βeɾ'e 'iðroɣenoaɾen e'uneko 'amar inɡ'uɾu ʃa'utu ond'oɾen, baɲa proʃ'ima θent'awɾik 'ia βeɾ'e er'eɣaj ɣuʂt'ia ʃa'utuko ðu 'iðroɣenoaɾen fus'ioa eɣ'iteaɾi 'utʂi 'awretik. |
Konbekzioa eremu magnetikoa eratu eta iraunaraztearekin lotuta dago. | komb'ekʂioa eɾ'emu maɣn'etikoa eɾ'atu eta iɾ'awnaɾaʂteaɾekin lot'uta ðaɣ'o. |
Eremu honen energia magnetikoa izarraren gainazalera igortzen da garrak askatzen dituenean, zeinak izarraren batez besteko distira areagotzen duten denbora tarte labur batez. | eɾ'emu 'onen en'erɡia maɣn'etikoa iʂ'araɾen ɡaɲ'aʂaleɾa iɣ'ortʂen da ɣar'ak ask'atʂen dit'uenean, ʂeɲ'ak iʂ'araɾem bat'eʂ b'esteko ðist'iɾa aɾ'eaɣotʂen dut'en d'emboɾa tart'e laβ'ur bat'eʂ. |
Gar hauek izarra bezain handiak izatera iritsi daitezke eta haien tenperatura hogeita zazpi milioi kelbin ingurukoa izan ohi da, hau da, ixa izpiak igortzeko besteko beroa dute. | ɡ'ar awek iʂ'ara βeʂ'ajn 'andiak iʂ'ateɾa iɾ'itsi ðajt'eʂke eta 'aʝen temp'eɾatuɾa 'oɣejta ʂ'aʂpi mil'ioj kelβ'in inɡ'uɾukoa iʂ'an o'i ð'a, 'aw ð'a, iʃ'a iʂp'iak iɣ'ortʂeko β'esteko β'eɾoa ðut'e. |
Hori horrela, Proxima Centauriren ohiko ixa izpi argitasuna, gutxi gorabehera A mila eta hogeita sei erg ese A mila eta hemeretzi Wekoa da, Eguzkia gehienez iritsi daitekeena bezalakoa. | oɾi 'orela, proʃ'ima θent'awɾiɾen o'iko iʃ'a iʂp'i arɡ'itasuna, ɡ'utʃi ɣoɾ'aβeeɾa 'a miʎ'a eta 'oɣejta s'ej 'erɡ es'e 'a miʎ'a eta 'emeɾetʂi u'ekoa ð'a, eɣ'uʂkia ɣe'ieneʂ iɾ'itsi ðajt'ekeena βeʂ'alakoa. |
Baina gar indartsuenak igortzean argitasun hori mila eta hogeita zortzi erg ese - ra irits daiteke. | baɲa ɣ'ar ind'artsuenak iɣ'ortʂean arɡ'itasun oɾi miʎ'a eta 'oɣejta ʂortʂ'i 'erɡ es'e- r'a iɾ'is dajt'eke. |
Proxima Centauriren kromosfera aktibo dago eta haren espektroan banaka ionizatutako magnesioaren igorpenlerro indartsu bat ageri da, berrehun eta laurogei ko uhinluzeran. | proʃ'ima θent'awɾiɾen krom'osfeɾa akt'iβo ðaɣ'o eta 'aɾen esp'ektroam ban'aka i'oniʂatutako maɣn'esioaɾen iɣ'orpenlero ind'artsu β'at aɣ'eɾi ða, ber'eun eta lawɾ'oɣej k'o u'inluʂeɾan. |
Izar honen gainazalaren ehuneko laurogeita zortzi inguru aktibo dagoela uste da, hori Eguzkia bere zikloetako maximoetan egoten dena baino askoz gehiago da. | iʂ'ar 'onen ɡaɲ'aʂalaɾen e'uneko lawɾ'oɣejta ʂortʂ'i inɡ'uɾu akt'iβo ðaɣ'oela 'uste ða, oɾi eɣ'uʂkia βeɾ'e ʂikl'oetako maʃ'imoetan eɣ'oten den'a βaɲo ask'oʂ ɡ'eiaɣo ð'a. |
Gar oso gutxi edo bat ere ez igortzen dituenean Proxima Centauriren koroa hiru, bost milioi kelbineko tenperaturara iristen da, Eguzkiaren koroa periodo inaktibo beretan bi milioi kelbineko tenperaturetara iristen den bitartean. | ɡ'ar os'o ɣ'utʃi eðo β'at eɾ'e 'eʂ iɣ'ortʂen dit'ueneam proʃ'ima θent'awɾiɾen koɾ'oa 'iɾu, b'os mil'ioj kelβ'iɲeko temp'eɾatuɾaɾa iɾ'isten da, eɣ'uʂkiaɾen koɾ'oa peɾ'ioðo iɲ'aktiβo βeɾ'etam b'i mil'ioj kelβ'iɲeko temp'eɾatuɾetaɾa iɾ'isten dem bitartean. |
Hala ere, Proxima Centauriren aktibitate orokorra beste nano gorriena baino askoz apalagotzat hartzen da, eta hori bat dator bere adinarekin, laurehun eta laurogeita bost A ehun eta bederatzi urte dituela kalkulatzen da. | 'ala eɾ'e, proʃ'ima θent'awɾiɾen akt'iβitate oɾ'okora β'este nan'o ɣor'iena βaɲo ask'oʂ ap'alaɣotʂat 'artʂen da, eta oɾi β'at dat'or beɾ'e að'iɲaɾekin, lawɾ'eun eta lawɾ'oɣejta β'ost 'a e'un eta βeð'eɾatʂi 'urte ðit'uela kalk'ulatʂen da. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.