text stringlengths 25 5.42k | phonemes stringlengths 19 5.93k |
|---|---|
Eskiak eta zakurlerak erabiliz janaria garraiatu eta Hego Polorako bidean hornidura puntuak ezarri zituzten zortzi zero A, zortzi bat A eta zortzi bi Ako latitudetan. | esk'iak eta ʂak'urleɾak eɾ'aβiliʂ ɟan'aɾia ɣar'aʝatu eta 'eɣo pol'oɾako βið'ean 'orniðuɾa p'untuak eʂ'ari ʂit'uʂten ʂortʂ'i ʂeɾ'o 'a, ʂortʂ'i β'at 'a eta ʂortʂ'i β'i ak'o lat'ituðetan. |
Zakur batzuk akatzea ere aurreikusi zuen, okela freskoaren iturri izan zitezen. | ʂak'ur b'atʂuk ak'atʂea eɾ'e awr'ejkusi ʂu'en, ok'ela fr'eskoaɾen it'uri iʂ'an ʂit'eʂen. |
Bertan ziren jalmar Johansen, Kristian Prestrud eta JA erre ge e ene estuberud. | b'ertan ʂiɾ'en ɟalm'ar ʝo'ansen, krist'iam prestr'uð eta ʝ'a er'e ɣ'e 'e en'e est'uβeɾuð. |
Hutsegite horrek eztabaida ugari sortu zuen espedizioan eta amunsenek gizon horiek Eduardo uve i ia Erregearen Lurraldea esploratzera bidali zituen. | 'utseɣite 'orek eʂt'aβajða uɣ'aɾi sort'u ʂu'en esp'eðiʂioan eta am'unsenek ɡiʂ'on 'oɾiek eð'uardo uβ'e 'i 'ia er'eɣeaɾen lur'aldea espl'oɾatʂeɾa βið'ali ʂit'uen. |
Bigarren saiakeran bost gizonek hartu zuten parte : olaf jaland, Helmer jansen, esberre jasel, Oscar wistin eta amunsenek berak. | biɣ'aren saʝ'akeɾam b'os ɡiʂ'onek 'artu ʂut'em p'arte: ol'af ʝal'and, 'elmer ʝans'en, esb'ere ʝas'el, osk'ar ujst'in eta am'unsenek beɾ'ak. |
Lau kideak ongi aukeratu zituen. txakurretan aditu bat, mugazain bat, eski txapeldun bat eta baleaarpoilari bat bildu baitzituen. | l'aw k'iðeak onɡ'i awk'eɾatu ʂit'uen. tʃak'uretan að'itu βat, m'uɣaʂajm bat, esk'i tʃap'eldum bat eta βal'eaarpoʎaɾi βat b'ildu βajtʂ'ituen. |
Urriaren hemeretzian abiatu ziren lau lera eta berrogeita hamabi txakur eskimalekin. | ur'iaɾen 'emeɾetʂian aβ'iatu ʂiɾ'en l'aw leɾ'a eta βer'oɣejta 'amaβi tʃak'ur esk'imalekin. |
Poloko lautadara azaroaren hogeita batean iritsi ziren eta abenduaren hamalauan bost gizonek eta hamasei txakurrek Hego Polora iristea lortu zuten. | pol'oko lawt'aðaɾa aʂ'aɾoaɾen 'oɣejta βat'ean iɾ'itsi ʂiɾ'en eta aβ'enduaɾen 'amalawam b'os ɡiʂ'onek eta 'amasej tʃak'urek 'eɣo pol'oɾa iɾ'istea lort'u ʂut'en. |
amunsenek APolheimA'izena eman zion Hego poloan eraikitako kanpalekuari eta lautadari Haakon uve i ia erregearen lautada izena eman zion. | am'unsenek ap'olejma' iʂ'ena em'an ʂi'on 'eɣo pol'oan eɾ'ajkitako kamp'alekuaɾi eta lawt'aðaɾi 'aakon uβ'e 'i 'ia er'eɣeaɾen lawt'aða iʂ'ena em'an ʂi'on. |
Espediziokideek kanpindenda bat ezarri eta eskutitz bat ere utzi zuten, AFramheimera onik iristea lortzen ez bazuten beren lorpena idatziz utzi eta familiarentzako mezuekin. | esp'eðiʂiokiðeek kamp'indenda βat eʂ'ari eta esk'utiʂ bat eɾ'e 'utʂi ʂut'en, afr'amejmeɾa on'ik iɾ'istea l'ortʂen 'eʂ paʂ'utem beɾ'en lorp'ena ið'atʂiʂ 'utʂi eta fam'iliaɾentʂako m'eʂuekin. |
Robert Falcon escot handik hogeita hamalau egunera iritsi zen eta hori gutxi balitz itzuleran haren espediziokide guztiek bizia galdu zuten. | roβ'ert falk'on esk'ot 'andik 'oɣejta 'amalaw eɣ'uneɾa iɾ'itsi ʂen eta oɾi ɣ'utʃi βal'itʂ itʂ'uleɾan 'aɾen esp'eðiʂiokiðe ɣuʂt'iek b'iʂia ɣald'u ʂut'en. |
antartika utzi eta Tasmaniako Hobart hiribururantz jo zuten, hiri populatu gertukoena baitzen. | ant'artika 'utʂi eta tasm'aniako 'oβart 'iɾiβuɾuɾanʂ ɟ'o ʂut'en, 'iɾi pop'ulatu ɣert'ukoena βajtʂ'en. |
Martxoaren zazpian iritsi ziren eta amunsenek handik eman zien arrakastaren berria norbegiako babesleei. | martʃ'oaɾen ʂ'aʂpian iɾ'itsi ʂiɾ'en eta am'unsenek 'andik em'an ʂi'en ar'akastaɾem ber'ia norb'eɣiako βaβ'esleej. |
Ipar Poloko eta Iparekialdeko Pasabideko espedizioak. | ip'ar pol'oko eta ip'aɾekialdeko pas'aβiðeko esp'eðiʂioak. |
Hegazkina kaltetuta gelditu zen gainera. mila bederatziehun eta hogeita lau urtean amunsen Estatu Batuetako hiri askotan izan zen hitzaldiak ematen espedizio berri baterako dirua bildu asmoz, izan ere Ipar Polora iritsi ez arren esberdrupek egindako aurkikuntza zientifikoak oso aipagarriak izan baitziren. mila bederatz... | 'eɣaʂkiɲa kalt'etuta ɣeld'itu ʂen ɡaɲ'eɾa. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta l'aw urt'ean am'unsen est'atu βat'uetako 'iɾi ask'otan iʂ'an ʂen 'itʂaldiak em'aten esp'eðiʂio βer'i βat'eɾako ð'iɾua β'ildu asm'oʂ, iʂ'an eɾ'e ip'ar pol'oɾa iɾ'itsi 'eʂ ar'en esb'erdrupek eɣ'indako awrk'ikuntʂa ʂi'entifikoak os'o ajp'aɣariak iʂ... |
mila bederatziehun eta hogeita bostean jalmar RiiserLarsen pilotuarekin eta líncon elwort lagunarekin Ipar Polora iristeko saiakera berria egin zuen, oraingoan urhegazkin batean. zortzi zazpi A lau lauko latitudera iritsi ziren, hegazkin batek lorturiko latitude gorena garai hartan, baina ezin izan zuten helburua lortu... | miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta βost'ean ɟalm'ar 'iiserlarsem pil'otuaɾekin eta l'inkon el'uort laɣ'unaɾekin ip'ar pol'oɾa iɾ'isteko saʝ'akeɾa βer'ia eɣ'in ʂu'en, oɾ'ajnɡoan ur'eɣaʂkim bat'ean. ʂortʂ'i ʂ'aʂpi 'a l'aw lawk'o lat'ituðeɾa iɾ'itsi ʂiɾ'en, 'eɣaʂkim bat'ek lort'uɾiko lat'ituðe ɣoɾ'ena ɣaɾ'aj 'artan, baɲa eʂ'... |
Hegazkina izotzetan pausatu zen, irrati komunikaziorik gabe, eta hiru aste izotza garbitzen ibili ondoren lortu zuten berriz aireratzea. | 'eɣaʂkiɲa iʂ'otʂetam paws'atu ʂen, ir'ati kom'unikaʂioɾik ɡaβ'e, eta 'iɾu ast'e iʂ'otʂa ɣarb'itʂen iβ'iʎi ond'oɾen lort'u ʂut'em ber'iʂ ajɾ'eɾatʂea. |
norbegiak abenduaren hamalaua Roald amunsenen eguna izendatu zuen, Hego Polora iritsi zeneko eguna hain zuzen ere. | norb'eɣiak aβ'enduaɾen 'amalawa ro'ald am'unsenen eɣ'una iʂ'endatu ʂu'en, 'eɣo pol'oɾa iɾ'itsi ʂen'eko eɣ'una 'ajn ʂuʂ'en eɾ'e. |
Aurreneko urtean norbegia guztiko elizetan kanpaiak jo zituzten eguerdian eta fridtjof Nansen esploratzaileak hitzaldi hunkigarria egin zuen. | awr'eneko urt'ean norb'eɣia ɣuʂt'iko el'iʂetan kamp'aʝak ɟ'o ʂit'uʂten eɣ'uerdian eta friðtɟ'of nans'en espl'oɾatʂaʎeak 'itʂaldi 'unkiɣaria eɣ'in ʂu'en. |
bi mila eta lau eta bi mila eta bederatzian amunsenen hegazkina bilatzeko bi espedizio antolatu zituen norbegiako itsas armadak. Hugin urpekontziak ehun ka eme biko eremua ikuskatu zuen baina ez zuen ezer aurkitu. | b'i miʎ'a eta l'aw eta β'i miʎ'a eta βeð'eɾatʂian am'unsenen 'eɣaʂkiɲa βiʎ'atʂeko β'i esp'eðiʂio ant'olatu ʂit'uen norb'eɣiako its'as arm'aðak. 'uɣin urp'ekontʂiak e'un k'a em'e βik'o eɾ'emua ik'uskatu ʂu'em baɲa e tʂ'uen eʂ'er awrk'itu. |
amunsenek bere espedizioetako gertaerak idatzi eta argitaratu zituen. | am'unsenek beɾ'e esp'eðiʂioetako ɣert'aeɾak ið'atʂi eta arɡ'itaɾatu ʂit'uen. |
Ondoko zerrendan haren lanik ezagunenak eman dira. | ond'oko ʂer'endan 'aɾen lan'ik eʂ'aɣunenak em'an diɾ'a. |
Honako hauek izan ziren amunsenek espedizioetan izan zituen itsasontziak. | 'onako awek iʂ'an ʂiɾ'en am'unsenek esp'eðiʂioetan iʂ'an ʂit'uen its'asontʂiak. |
Abenduaren hemeretzia gregoriotar egutegiaren urteko hirureun eta berrogeita hamairugarren eguna da, hirurehun eta berrogeita hamalaua bisurteetan. hamabi egun falta dira urtea amaitzeko. | aβ'enduaɾen 'emeɾetʂia ɣreɣ'oɾiotar eɣ'uteɣiaɾen urt'eko 'iɾuɾewn eta βer'oɣejta 'amajɾuɣaren eɣ'una ð'a, 'iɾuɾeun eta βer'oɣejta 'amalawa βis'urteetan. 'amaβi eɣ'un f'alta ðiɾ'a urt'ea am'ajtʂeko. |
Claude Elwood xanon informazioaren teoriaren aitatzat hartzen da. | klawð'e el'uooð ʃan'on inf'ormaʂioaɾen te'oɾiaɾen ajt'atʂat 'artʂen da. |
xanonek txikitatik erakutsi zuen eskolan zientzia eta matematika gaietarako gaitasuna, eta baita gailu mekaniko eta elektrikoak asmatu eta eraikitzeko zaletasuna ere. Hala, mila bederatziehun eta hogeita hamabian, Michigango Unibertsitatean hasi zituen unibertsitateikasketak, eta mila bederatziehun eta hogeita hamaseir... | ʃan'onek tʃik'itatik eɾ'akutsi ʂu'en esk'olan ʂi'entʂia eta mat'ematika ɣaʝ'etaɾako ɣajt'asuna, eta βajta ɣaʎ'u mek'aniko eta el'ektrikoak asm'atu eta eɾ'ajkitʂeko ʂal'etasuna eɾ'e. 'ala, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'amaβian, mitʃ'iɣanɡo un'iβertsitatean asi ʂit'uen un'iβertsitatejkasketak, eta miʎ'a βeð'eɾatʂieun ... |
Atomoak oso txikiak dira, ehun bat pikometroko diametrokoak normalean. | at'omoak os'o tʃik'iak diɾ'a, e'um bat pik'ometroko ði'ametrokoak norm'alean. |
Giza ile batek milioi bat karbono atomo inguru neurtzen ditu. | ɡiʂ'a iʎ'e βat'ek mil'ioj βat karb'ono at'omo inɡ'uɾu n'ewrtʂen dit'u. |
Hau txikiagoa da ikusten den argiaren uhin luzerarik laburrena baino, eta horrek esan nahi du gizakiek ezin dituztela atomoak mikroskopio konbentzionalekin ikusi. | 'aw tʃik'iaɣoa ð'a ik'usten den arɡ'iaɾen u'in luʂ'eɾaɾik laβ'urena βaɲ'o, eta 'orek es'an na'i ð'u ɣiʂ'akiek eʂ'in dit'uʂtela at'omoak mikr'oskopio komb'entʂionalekin ik'usi. |
Atomoak hain dira txikiak, ezen ezin baita zehatz aurreikusi haien portaera fisika klasikoa erabiliz, efektu kuantikoak direla eta. | at'omoak 'ajn diɾ'a tʃik'iak, eʂen eʂ'im bajt'a ʂe'atʂ awr'ejkusi 'aʝem port'aeɾa fis'ika kl'asikoa eɾ'aβiliʂ, ef'ektu ku'antikoak diɾ'ela et'a. |
Protoiek karga elektriko positiboa dute, elektroiek karga elektriko negatiboa eta neutroiek ez dute karga elektrikorik. | prot'oʝek karɡ'a el'ektriko pos'itiβoa ðut'e, el'ektroʝek karɡ'a el'ektriko neɣ'atiβoa eta newtr'oʝek eʂ t'ute karɡ'a el'ektrikoɾik. |
Protoi eta elektroi kopurua berdina bada, atomoa elektrikoki neutroa da. | prot'oj eta el'ektroj kop'uɾua βerd'iɲa βaða, at'omoa el'ektrikoki newtr'oa ð'a. |
Atomo batek protoiak baino elektroi gehiago edo gutxiago baditu, orduan karga negatiboa edo positiboa du, hurrenez hurren, atomo horiei ioi deitzen zaie. | at'omo βat'ek prot'oʝak baɲo el'ektroj ɣ'eiaɣo eðo ɣutʃ'iaɣo βað'itu, orduan karɡ'a neɣ'atiβoa eðo pos'itiβoa ð'u, 'ureneʂ 'uren, at'omo oɾiej i'oj ð'ejtʂen ʂaʝ'e. |
Atomo baten elektroiek eta nukleo atomikoaren protoiek indar elektromagnetikoaren bidez elkar erakartzen dute. | at'omo βat'en el'ektroʝek eta nukl'eo at'omikoaɾem prot'oʝek ind'ar el'ektromaɣnetikoaɾem bið'eʂ elk'ar eɾ'akartʂen dut'e. |
Nukleoaren protoiek eta neutroiek ere elkar erakartzen dute indar nuklearrak direla eta. | nukl'eoaɾem prot'oʝek eta newtr'oʝek eɾ'e elk'ar eɾ'akartʂen dut'e ind'ar nukl'earak diɾ'ela et'a. |
Indar hau indar elektromagnetikoa baino indartsuagoa izaten da, elkarren artean positiboki kargatutako protoiak uxatzen dituena. | ind'ar 'aw ind'ar el'ektromaɣnetikoa βaɲo ind'artsuaɣoa iʂ'aten da, elk'aren art'eam pos'itiβoki karɡ'atutako prot'oʝak uʃ'atʂen dit'uena. |
Egoera jakin batzuetan, aldaratzeko indar elektromagnetikoa indar nuklearra baino handiagoa da. | eɣ'oeɾa ʝ'akim batʂ'uetan, ald'aɾatʂeko ind'ar el'ektromaɣnetikoa ind'ar nukl'eara βaɲo 'andiaɣoa ð'a. |
Kasu honetan, nukleoa zatitu egiten da eta atzean hainbat elementu uzten ditu. | kas'u 'onetan, nukl'eoa ʂat'itu eɣ'iten d'a eta 'atʂean ajmbat el'ementu 'uʂten dit'u. |
Atomoak beste atomo batekin edo batzuekin lot daitezke lotura kimikoen bidez, molekulak edo kristalak bezalako konposatu kimikoak sortzeko. | at'omoak b'este at'omo βat'ekin eðo βatʂ'uekin l'ot dajt'eʂke lot'uɾa k'imikoem bið'eʂ, mol'ekulak eðo krist'alak beʂ'alako komp'osatu k'imikoak sortʂ'eko. |
Atomoek elkartzeko eta bereizteko duten gaitasuna da naturan ikusitako aldaketa fisiko gehienen erantzulea. | at'omoek elk'artʂeko eta βeɾ'ejʂteko ðut'en ɡajt'asuna ð'a nat'uɾan ik'usitako ald'aketa fis'iko ɣe'ienen eɾ'antʂulea. |
Kimika da aldaketa horiek aztertzen dituen diziplina. | k'imika ð'a ald'aketa 'oɾiek aʂt'ertʂen dit'uen diʂ'iplina. |
mila zortziehun eta hogeita zazpian, Robert braun britainiar botanikariak ikusi zuen uretan flotatzen zuten polenaleen barruko hautspartikulak etengabe mugitzen zirela ageriko arrazoirik gabe. mila bederatziehun eta bostean, Albert Einsteinek teorizatu zuen mugimendu browdar hori aleak etengabe kolpatzen zituzten ur mo... | miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'oɣejta ʂ'aʂpian, roβ'ert br'awm brit'ajniar b'otanikaɾiak ik'usi ʂu'en uɾ'etan flot'atʂen ʂut'em pol'enaleem bar'uko awtspartikulak et'enɡaβe muɣ'itʂen ʂiɾ'ela aɣ'eɾiko ar'aʂojɾik ɡaβ'e. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βost'ean, alβ'ert ejst'eɲek te'oɾiʂatu ʂu'em muɣ'imendu βrowd'ar oɾi al'eak et'enɡaβe k... |
Dena den, mila bederatziehun eta hamahirugarren urtean, jenri moseleik, elementu bakoitzari zenbaki atomiko bat esleitu zien, eta horren ondorioz, zuzenketa bat egin behar izan zen taulan ; izan ere, mendeleiebek pisu atomikoa erabili zuen elementuen sailkapena egiteko, eta horrek arazoak sortzen zituen. | d'ena ð'en, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'amaiɾuɣaren urt'ean, ɟenr'i mos'elejk, el'ementu βak'ojtʂaɾi ʂemb'aki at'omiko βat esl'ejtu ʂi'en, eta 'oren ond'oɾioʂ, ʂuʂ'enketa βat eɣ'im be'ar iʂ'an ʂen tawl'an; iʂ'an eɾ'e, mend'eleʝeβek p'isu at'omikoa eɾ'aβili ʂu'en el'ementuen sajlk'apena eɣ'iteko, eta 'orek aɾ'aʂoak s'ortʂe... |
Elektroiaren aurkikuntza eta Thomsonen eredua. | el'ektroʝaɾen awrk'ikuntʂa eta toms'onen eɾ'eðua. |
Eredu honetan, ioi positibo zein negatiboak nola sortzen ziren azaldu zuen Thomsonek. | eɾ'eðu 'onetan, i'oj pos'itiβo ʂ'ejn neɣ'atiβoak n'ola s'ortʂen ʂiɾ'en aʂ'aldu ʂu'en toms'onek. |
Ondorioz, atomoak elektroi bat galtzen zuenean, atomoa positiboki kargatuta geratuko zela zioen eta aldiz, elektroi bat irabaztean negatiboki. | ond'oɾioʂ, at'omoak el'ektroj βat ɡ'altʂen ʂu'enean, at'omoa pos'itiβoki karɡ'atuta ɣeɾ'atuko ʂel'a ʂi'oen eta ald'iʂ, el'ektroj βat iɾ'aβaʂtean neɣ'atiβoki. |
Izan ere, Nagaokak arrazoitu zuen, karga bat ezin zela aurkako karga elektriko batez zeharkatua izan. | iʂ'an eɾ'e, naɣ'aokak ar'aʂojtu ʂu'en, karɡ'a βat eʂ'in ʂel'a awrk'ako karɡ'a el'ektriko βat'eʂ ʂe'arkatua iʂ'an. |
Desadostasun horren aurrean, Nagaokak bere eredu alternatiboa proposatu zuen, non, atomoaren zentroan karga positibo bat zegoen eta bere inguruan elektroiak zebiltzan biraka. | des'aðostasun 'oren 'awrean, naɣ'aokak beɾ'e eɾ'eðu alt'ernatiβoa prop'osatu ʂu'en, n'on, at'omoaɾen ʂentr'oan karɡ'a pos'itiβo βat ʂeɣ'oen eta βeɾ'e inɡ'uɾuan el'ektroʝak ʂeβ'iltʂam b'iɾaka. |
Hain zuzen ere, Saturno eta bere eraztunak erabili zituen antzekotasun gisa. | 'ajn ʂuʂ'en eɾ'e, sat'urno eta βeɾ'e eɾ'aʂtunak eɾ'aβili ʂit'uen antʂ'ekotasun ɡ'isa. |
Gauzak horrela, Nagaokak atomoaren lehen eredu planetarioa garatu zuen mila bederatziehun eta laugarren an, Rutherfordenaren antzekoa. Lehen esan bezala, Nagaokaren eredua, Saturno planeta masiboaren eta bere inguruko eraztunen arteko egonkortasunean, eta erlazio grabitatorioen analogian oinarritua zegoen. Izan ere, Na... | ɡ'awʂak 'orela, naɣ'aokak at'omoaɾen le'en eɾ'eðu plan'etaɾioa ɣaɾ'atu ʂu'em miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta lawɣ'aren 'an, rut'erfordenaɾen antʂ'ekoa. le'en es'am beʂ'ala, naɣ'aokaɾen eɾ'eðua, sat'urno plan'eta mas'iβoaɾen eta βeɾ'e inɡ'uɾuko eɾ'aʂtunen art'eko eɣ'onkortasunean, eta erl'aʂio ɣraβ'itatoɾioen an'aloɣian oɲ'arit... |
Nukleoaren aurkikuntza eta Rutherforden eredua. | nukl'eoaɾen awrk'ikuntʂa eta rut'erforden eɾ'eðua. |
Ernest Rutherfordek, jans Geiger eta Ernest Marsden lankideek Thomsonen eredua zalantzan jarri zuten zailtasunak aurkitu ondoren, alfa partikulen kargamasa erlazioa neurtzeko tresna bat eraikitzen saiatu zirenean. | ern'es rut'erfordek, ɟ'ans ɡejɣ'er eta ern'es marsd'en lank'iðeek toms'onen eɾ'eðua ʂal'antʂan ɟar'i ʂut'en ʂajlt'asunak awrk'itu ond'oɾen, alf'a part'ikulen karɡ'amasa erl'aʂioa newrtʂ'eko tresn'a βat eɾ'ajkitʂen saʝ'atu ʂiɾ'enean. |
Detekzioganberako aireak alfa partikulak sakabanatzen zituen, eta, beraz, neurketak ez ziren fidagarriak. | det'ekʂioɣambeɾako ajɾ'eak alf'a part'ikulak sak'aβanatʂen ʂit'uen, et'a, beɾaʂ, newrk'etak e tʂ'iɾen fið'aɣariak. |
Thomsonek antzeko arazo bat aurkitu zuen izpi katodikoei buruzko bere lanean, bere instrumentuetan hutsune ia perfektua sortuz konpondu zuena. | toms'onek antʂ'eko aɾ'aʂo βat awrk'itu ʂu'en iʂp'i kat'oðikoej βuɾ'uʂko βeɾ'e lan'ean, beɾ'e istr'umentuetan 'utsune 'ia perf'ektua sort'uʂ komp'ondu ʂu'ena. |
Thomsonen atomoaren ereduaren arabera, atomoaren karga positiboa ez dago nahikoa kontzentratuta alfa partikula bat desbideratzeko bezain indartsua den eremu elektriko bat sortzeko, eta elektroiak hain dira arinak, ezen alfa partikulek esfortzurik gabe zeharkatu beharko lituzkete, askoz ere astunagoak baitira. | toms'onen at'omoaɾen eɾ'eðuaɾen aɾ'aβeɾa, at'omoaɾen karɡ'a pos'itiβoa eʂ t'aɣo na'ikoa kontʂ'entratuta alf'a part'ikula βat desb'iðeɾatʂeko βeʂ'ajn ind'artsua ð'en eɾ'emu el'ektriko βat sortʂ'eko, eta el'ektroʝak 'ajn diɾ'a aɾ'iɲak, eʂen alf'a part'ikulek esf'ortʂuɾik ɡaβ'e ʂe'arkatu βe'arko lit'uʂkete, ask'oʂ eɾ'e as... |
Dispertsioa zegoen, ordea, eta Rutherfordek eta lankideek arretaz ikertzea erabaki zuten. | disp'ertsioa ʂeɣ'oen, ordea, eta rut'erfordek eta lank'iðeek ar'etaʂ ik'ertʂea eɾ'aβaki ʂut'en. |
mila bederatziehun eta zortzi eta mila bederatziehun eta hamahiru artean, Rutherfordek eta lankideek alfa partikulak zituzten metalezko xafla finak bonbardatu zituzten esperimentu batzuk egin zituzten. | miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta ʂortʂ'i eta miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'amaiɾu art'ean, rut'erfordek eta lank'iðeek alf'a part'ikulak ʂit'uʂtem met'aleʂko ʃafl'a fiɲ'ak bomb'ardatu ʂit'uʂten esp'eɾimentu β'atʂuk eɣ'in ʂit'uʂten. |
Hori azaltzeko, Rutherfordek proposatu zuen atomoaren karga positiboa ez dagoela bere bolumen osoan banatuta, Thomsonek uste zuen bezala, baizik eta erdian dagoen nukleo A plus minus imiA plus minus o batean kontzentratzen dela. | oɾi aʂ'altʂeko, rut'erfordek prop'osatu ʂu'en at'omoaɾen karɡ'a pos'itiβoa eʂ t'aɣoela βeɾ'e βol'umen os'oam ban'atuta, toms'onek 'uste ʂu'em beʂ'ala, bajʂik eta erd'ian daɣ'oen nukl'eo 'a pl'us min'us im'ia pl'us min'us 'o βat'ean kontʂ'entratʂen del'a. |
Thomson bezalaxe, Rutherford ere bat zetorren atomoa zati positibo eta negatibo batez osatua zegoelako ideiarekin. | toms'om beʂ'alaʃe, rut'erford eɾ'e β'at ʂet'oren at'omoa ʂ'ati pos'itiβo eta neɣ'atiβo βat'eʂ os'atua ʂeɣ'oelako ið'eʝaɾekin. |
Bestalde, Thomsonekiko desberdinduz, aldarrikatu zuen zati positibo guztia nukleoan kontzentraturik zegoela eta bera zela abirtualkia atomoaren masa guztiaren jabe. | bestalde, toms'onekiko ðesb'erdinduʂ, ald'arikatu ʂu'en ʂ'ati pos'itiβo ɣuʂt'ia nukl'eoan kontʂ'entratuɾik ʂeɣ'oela eta β'eɾa ʂ'ela aβ'irtualkia at'omoaɾem mas'a ɣuʂt'iaɾen ɟaβ'e. |
Horrez gain, nukleoaren gainazalaren inguruan elektroiak orbita eliptiko edo zirkularretan orbitatzen zutela zioen, eta haien arteko espazioa hutsa zegoela. mila bederatziehun eta hogeigarren urtean, Rutherfordek neutroiaren existentzia iragarri zuen. | 'oreʂ ɡ'ajn, nukl'eoaɾen ɡaɲ'aʂalaɾen inɡ'uɾuan el'ektroʝak orb'ita el'iptiko eðo ʂirk'ularetan orb'itatʂen ʂut'ela ʂi'oen, eta 'aʝen art'eko esp'aʂioa 'utsa ʂeɣ'oela. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejɣaren urt'ean, rut'erfordek newtr'oʝaɾen eʃ'istentʂia iɾ'aɣari ʂu'en. |
Zoritxarrez, eredu atomiko honek ere zenbait ideien artean koherentzia falta zuen. | ʂoɾ'itʃareʂ, eɾ'eðu at'omiko 'onek eɾ'e ʂemb'ajt ið'eʝen art'ean ko'eɾentʂia f'alta ʂu'en. |
Batetik, yeims Clerk Maxwellen elektromagnetismoaren arauarekin kontraesanak zituen eta azken haiek, datu esperimentalen bidez egiaztatuta zeuden. | bat'etik, ɟ'ejms kl'erk maʃ'ueʎen el'ektromaɣnetismoaɾen aɾ'awaɾekin kontr'aesanak ʂit'uen eta aʂk'en aʝek, dat'u esp'eɾimentalem bið'eʂ eɣ'iaʂtatuta ʂewð'en. |
jota jota Thomsonek isotopoak bereizteko teknika bat sortu zuen, gas ionizatuei buruz egindako lanei esker, eta, ondoren, isotopo egonkorrak aurkitu zituzten. | ɟ'ota ʝ'ota toms'onek is'otopoak beɾ'ejʂteko tekn'ika βat sort'u ʂu'en, ɡ'as i'oniʂatuej βuɾ'uʂ eɣ'indako lan'ej esk'er, et'a, ond'oɾen, is'otopo eɣ'onkorak awrk'itu ʂit'uʂten. |
mila bederatziehun eta hamahiruan, Niels bor fisikariak atomo bateko elektroiek nukleoaren inguruan orbitatzen zutela uste zen eredu bat proposatu zuen, baina orbitamultzo mugatu batean bakarrik egin zezaketen, eta orbita horien artean fotoi baten xurgapenari edo erradiazioari zegozkion energiaaldaketa diskretuak baino... | miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'amaiɾuan, ni'els b'or fis'ikaɾiak at'omo βat'eko el'ektroʝek nukl'eoaɾen inɡ'uɾuan orb'itatʂen ʂut'ela 'uste ʂen eɾ'eðu βat prop'osatu ʂu'en, baɲa orb'itamultʂo muɣ'atu βat'eam bak'arik eɣ'in ʂeʂ'aketen, eta orb'ita oɾien art'ean fot'oj βat'en ʃurɡ'apenaɾi eðo er'aðiaʂioaɾi ʂeɣ'oʂkion en'erɡiaa... |
Emaitza horiek Ernest Rutherford eta Antonius ban den Broeken eredua findu zuten. | em'ajtʂa 'oɾiek ern'es rut'erford eta ant'onius b'an d'em bro'eken eɾ'eðua find'u ʂut'en. |
Esperimentu hauek egin arte, ez zegoen jakiterik zenbaki atomikoa magnitude fisiko eta esperimentala zenik. | esp'eɾimentu awek eɣ'in art'e, e tʂ'eɣoen ɟak'iteɾik ʂemb'aki at'omikoa maɣn'ituðe fis'iko eta esp'eɾimentala ʂen'ik. |
Karga nuklear atomikoaren berdina izatea da gaur egun onartzen den eredu atomikoa. | karɡ'a nukl'ear at'omikoaɾem berd'iɲa iʂ'atea ð'a ɣ'awr eɣ'un on'artʂen den eɾ'eðu at'omikoa. |
Elementuen propietate kimikoak lege periodikoaren arabera neurri handi batean errepikatzen zirela jakina zenez, mila bederatziehun eta hemeretzian irbin lanmuir kimikari estatubatuarrak iradoki zuen hori azal zitekeela atomo baten elektroiak nolabait konektatuta edo multzokatuta baleude. | el'ementuem prop'ietate k'imikoak l'eɣe peɾ'ioðikoaɾen aɾ'aβeɾa n'ewri 'andi βat'ean er'epikatʂen ʂiɾ'ela ʝak'iɲa ʂen'eʂ, miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'emeɾetʂian irb'in lamm'ujr k'imikaɾi est'atuβatuarak iɾ'aðoki ʂu'en oɾi aʂ'al ʂit'ekeela at'omo βat'en el'ektroʝak nol'aβajt kon'ektatuta eðo multʂ'okatuta βal'ewðe. |
borren eredua atomoaren lehen modelo fisiko osoa izan zen. | bor'en eɾ'eðua at'omoaɾen le'em moð'elo fis'iko os'oa iʂ'an ʂen. |
Atomoaren egitura orokorra deskribatzen zuen, atomoak elkarrekin nola lotzen diren eta hidrogenoaren espektrolerroak aurreikusten zituen. | at'omoaɾen eɣ'ituɾa oɾ'okora ðeskr'iβatʂen ʂu'en, at'omoak elk'arekin n'ola l'otʂen diɾ'en eta 'iðroɣenoaɾen esp'ektroleroak awr'ejkusten ʂit'uen. |
borren eredua ez zen perfektua, eta laster ese ze hatxe erre a dingerren ereduak ordezkatu zuen, zehatzagoa, baina nahikoa izan zen materiaren konposizio atomikoari buruzko edozein zalantza uxatzeko. | bor'en eɾ'eðua e tʂ'em perf'ektua, eta l'aster es'e ʂe 'atʃe er'e 'a ðinɡ'eren eɾ'eðuak ord'eʂkatu ʂu'en, ʂe'atʂaɣoa, baɲa na'ikoa iʂ'an ʂem mat'eɾiaɾen komp'osiʂio at'omikoaɾi βuɾ'uʂko eð'oʂejn ʂal'antʂa uʃ'atʂeko. |
Kimikarientzat, atomoaren ideia tresna heuristiko erabilgarria izan zen, baina fisikariek zalantzak zituzten materia benetan atomoz osatuta ote zegoen, inork ez baitzuen oraindik atomoaren eredu fisiko osoa garatu. | k'imikaɾientʂat, at'omoaɾen ið'eʝa tresn'a 'ewɾistiko eɾ'aβilɣaria iʂ'an ʂen, baɲa fis'ikaɾiek ʂal'antʂak ʂit'uʂtem mat'eɾia βen'etan at'omoʂ os'atuta ot'e ʂeɣ'oen, iɲ'ork eʂ p'ajtʂuen oɾ'ajndik at'omoaɾen eɾ'eðu fis'iko os'oa ɣaɾ'atu. |
Aldiz, beste elementu batzuen atomoen espektroak osatzerakoan aztertu zuen maila energetiko bereko elektroiek energia desberdina zutela. | ald'iʂ, b'este el'ementu βatʂ'uen at'omoen esp'ektroak os'atʂeɾakoan aʂt'ertu ʂu'em m'aʎa en'erɡetiko βeɾ'eko el'ektroʝek en'erɡia ðesb'erdiɲa ʂut'ela. |
Beraz, Arnold Sommerfelden ondorioa zera izan zen, maila energetiko beraren barruan azpimailak egon behar zirela, energia arinki desberdinarekin. | beɾaʂ, arn'old som'erfelden ond'oɾioa ʂeɾ'a iʂ'an ʂen, m'aʎa en'erɡetiko β'eɾaɾem bar'uan aʂp'imaʎak eɣ'om be'ar ʂiɾ'ela, en'erɡia aɾ'inki ðesb'erdiɲaɾekin. |
Hortaz, Sommerfelden eredu atomikoa borrenaren orokorketa bat da ikuspuntu erlatibista batetik. | ortaʂ, som'erfelden eɾ'eðu at'omikoa βor'enaɾen oɾ'okorketa β'at d'a ik'uspuntu erl'atiβista βat'etik. |
Bestalde, orbitak zirkularrak izan beharrean eliptikoak zirela aldarrikatu bazuen ere, ez zen gai izan orbita eliptikoetan emisioa nola gertatzen zen azaltzeko. | bestalde, orb'itak ʂirk'ularak iʂ'am be'arean el'iptikoak ʂiɾ'ela ald'arikatu βaʂ'uen eɾ'e, e tʂ'en ɡ'aj iʂ'an orb'ita el'iptikoetan em'isioa n'ola ɣert'atʂen ʂen aʂ'altʂeko. |
mila bederatziehun eta hogeita biko ese te e erre ene ge e erre ele a ze hatxe e ene esperimentuak propietate atomikoen izaera kuantikoa frogatu zuen. Eremu magnetiko batetik zilarrezko atomo sorta bat modu berezian pasaraztean, sorta momentu angeluarraren edo atomo baten espinaren norabidearekin korrelazioan desbidera... | miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta βik'o es'e t'e 'e er'e en'e ɣ'e 'e er'e el'e 'a ʂe 'atʃe 'e en'e esp'eɾimentuak prop'ietate at'omikoen iʂ'aeɾa ku'antikoa froɣ'atu ʂu'en. eɾ'emu maɣn'etiko βat'etik ʂiʎ'areʂko at'omo sort'a βat moð'u βeɾ'eʂiam pas'aɾaʂtean, sort'a mom'entu anɡ'eluaraɾen eðo at'omo βat'en esp'iɲaɾen noɾ'a... |
Urtebete lehenago, luis de Brogliek Broglieren hipotesia proposatu zuen : partikula guztiek neurri bateraino uhin gisa jokatzen dutela, eta mila bederatziehun eta hogeita seian Erwin ese ze hatxe erre a dingerrek ideia hori erabili zuen ese ze hatxe erre a dingerren ekuazioa garatzeko, atomoaren eredu matematikoa, elek... | urt'eβete le'enaɣo, l'ujs d'e βroɣl'iek broɣl'ieɾen 'ipotesia prop'osatu ʂu'en: part'ikula ɣuʂt'iek n'ewri βat'eɾaɲo u'in ɡ'isa ʝok'atʂen dut'ela, eta miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta seʝ'an er'ujn es'e ʂe 'atʃe er'e 'a ðinɡ'erek ið'eʝa oɾi eɾ'aβili ʂu'en es'e ʂe 'atʃe er'e 'a ðinɡ'eren ek'uaʂioa ɣaɾ'atʂeko, at'omoaɾen ... |
Partikulak deskribatzeko uhinformak erabiltzearen ondorio bat da matematikoki ezinezkoa dela une jakin batean partikula baten posizioaren eta unearen balio zehatzak lortzea. | part'ikulak deskr'iβatʂeko u'informak eɾ'aβiltʂeaɾen ond'oɾio βat d'a mat'ematikoki eʂ'iɲeʂkoa ðel'a un'e ʝ'akim bat'eam part'ikula βat'em pos'iʂioaɾen eta un'eaɾem bal'io ʂe'atʂak lortʂ'ea. |
Hau ziurgabetasun printzipioa bezala ezagutzen da, Werner Heisenbergek mila bederatziehun eta hogeita zazpian formulatua. | 'aw ʂi'urɡaβetasum printʂ'ipioa βeʂ'ala eʂ'aɣutʂen da, u'erner 'ejsemberɡek miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta ʂ'aʂpian form'ulatua. |
Kontzeptu honen arabera, posizio baten neurketan zehaztasun zehatz baterako momenturako eta alderantziz probabilitate maila bakarra lor zitekeen. | kontʂ'eptu 'onen aɾ'aβeɾa, pos'iʂio βat'en newrk'etan ʂe'aʂtasun ʂe'aʂ bat'eɾako mom'entuɾako eta ald'eɾantʂiʂ proβ'aβilitate m'aʎa β'akara l'or ʂit'ekeen. |
Eredu hau aurreko ereduek azaldu ezin zituzten portaera atomikoaren behaketak azaltzeko gai zen, hidrogenoa baino handiagoak ziren atomoen zenbait egiturapatroi eta espektro, esate baterako. | eɾ'eðu 'aw awr'eko eɾ'eðuek aʂ'aldu eʂ'in ʂit'uʂtem port'aeɾa at'omikoaɾem be'aketak aʂ'altʂeko ɣ'aj ʂ'en, 'iðroɣenoa βaɲo 'andiaɣoak ʂiɾ'en at'omoen ʂemb'ajt eɣ'ituɾapatroj eta esp'ektro, es'ate βat'eɾako. |
Horrela, atomoaren eredu planetarioa baztertu egin zen nukleoaren inguruko gune orbital atomikoak deskribatzen zituen beste baten mesedetan, non elektroi jakin bat behatzeko aukera handiagoa dagoen. | 'orela, at'omoaɾen eɾ'eðu plan'etaɾioa βaʂt'ertu eɣ'in ʂ'en nukl'eoaɾen inɡ'uɾuko ɣun'e orb'ital at'omikoak deskr'iβatʂen ʂit'uem b'este βat'em mes'eðetan, n'on el'ektroj ʝ'akim bat be'atʂeko awk'eɾa 'andiaɣoa ðaɣ'oen. |
Diracen mila bederatziehun eta hogeita zortzigarren urteko ereduan ese ze hatxe erre a dingerren antzeko suposizioak erabiltzen dira, nahiz eta abiapuntua desberdina izan. | diɾ'aθem miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta ʂortʂ'iɣaren urt'eko eɾ'eðuan es'e ʂe 'atʃe er'e 'a ðinɡ'eren antʂ'eko sup'osiʂioak eɾ'aβiltʂen diɾ'a, n'aiʂ eta aβ'iapuntua ðesb'erdiɲa iʂ'an. |
Diracen abiapuntua uhinfuntzioaren ekuazio erlatibista da, Diracen ekuazio deitua. | diɾ'aθen aβ'iapuntua u'infuntʂioaɾen ek'uaʂio erl'atiβista ð'a, diɾ'aθen ek'uaʂio ðejt'ua. |
Diracek ese ze hatxe erre a dingerren maila energetiko antzekoak aurreikusten ditu, baina zuzenketa erlatibista batzuk eginda. | diɾ'aθek es'e ʂe 'atʃe er'e 'a ðinɡ'erem m'aʎa en'erɡetiko antʂ'ekoak awr'ejkusten dit'u, baɲa ʂuʂ'enketa erl'atiβista β'atʂuk eɣ'inda. |
Aparatuak iman bat erabiltzen du ioisorta baten ibilbidea desbideratzeko, eta desbideratzekantitatea atomo baten masaren eta kargaren arteko erlazioak zehazten du. | ap'aɾatuak im'am bat eɾ'aβiltʂen du i'ojsorta βat'en iβ'ilβiðea ðesb'iðeɾatʂeko, eta ðesb'iðeɾatʂekantitatea at'omo βat'em mas'aɾen eta karɡ'aɾen art'eko erl'aʂioak ʂe'aʂten du. |
Orduan, protoi kopuru bera baina nukleo barruko neutroi kopuru ezberdina zuten elementu gisa azaldu ziren isotopoak. | orduan, prot'oj kop'uɾu β'eɾa βaɲa nukl'eo βar'uko newtr'oj kop'uɾu eʂb'erdiɲa ʂut'en el'ementu ɣ'isa aʂ'aldu ʂiɾ'en is'otopoak. |
Fisioa, energiaaltuko fisika eta materia kondentsatua. | fis'ioa, en'erɡiaaltuko fis'ika eta mat'eɾia kond'entsatua. |
mila bederatziehun eta hogeita hamazortzian, Otto jan kimikari alemaniarrak, Rutherforden ikasleak, neutroiak uranioatomoetara zuzendu zituen, elementu transuranikoak lortuko zituelakoan. Horren ordez, haren esperimentu kimikoaren emaitza barioa izan zen. Urtebete geroago, Lise Meitnerrek eta bere iloba Otto Frischek e... | miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣejta 'amaʂortʂian, oc'o ʝ'an k'imikaɾi al'emaniarak, rut'erforden ik'asleak, newtr'oʝak uɾ'anioatomoetaɾa ʂuʂ'endu ʂit'uen, el'ementu trans'uɾanikoak lort'uko ʂit'uelakoan. 'oren ord'eʂ, 'aɾen esp'eɾimentu k'imikoaɾen em'ajtʂa βaɾ'ioa iʂ'an ʂen. urt'eβete ɣeɾ'oaɣo, lis'e mejtn'erek eta βeɾ'e ... |
mila bederatziehun eta berrogeita hamarreko hamarkadan, partikulaazeleragailuen eta partikuladetektagailu hobetuen garapenak energia handietan mugitzen diren atomoen inpaktuak aztertzeko aukera eman zien zientzialariei. Neutroiak eta protoiak hadroiak edo izeneko partikula txikiagoen konposatuak zirela aurkitu zen. Par... | miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta βer'oɣejta 'amareko 'amarkaðan, part'ikulaaʂeleɾaɣaʎuen eta part'ikulaðetektaɣaʎu 'oβetuen ɡaɾ'apenak en'erɡia 'andietam muɣ'itʂen diɾ'en at'omoen imp'aktuak aʂt'ertʂeko awk'eɾa em'an ʂi'en ʂi'entʂialaɾiej. newtr'oʝak eta prot'oʝak 'aðroʝak eðo ku'arkak iʂ'eneko part'ikula tʃik'iaɣoen komp'osatu... |
Jatorrian atomo hitzak beste partikula txikiago batzuetan banatu ezin zitekeen partikula bat izendatzen zuen arren, erabilera zientifiko modernoan atomoa partikula subatomiko ezberdinez osatuta dago. | ɟat'orian at'omo 'itʂak b'este part'ikula tʃik'iaɣo βatʂ'uetam ban'atu eʂ'in ʂit'ekeem part'ikula βat iʂ'endatʂen ʂu'en ar'en, eɾ'aβiʎeɾa ʂi'entifiko moð'ernoan at'omoa part'ikula suβ'atomiko eʂb'erdiɲeʂ os'atuta ðaɣ'o. |
Atomo bat osatzen duten partikulak elektroia, protoia eta neutroia dira. | at'omo βat os'atʂen dut'em part'ikulak el'ektroʝa, prot'oʝa eta newtr'oʝa ðiɾ'a. |
Elektroia da, alde handiarekin, partikula horien artean masa gutxien duena, bederatzi, hamaika A bat zero gidoia hiru bat ka gerekin, karga elektriko negatiboarekin eta tamaina txikiegiarekin eskura dauden teknikekin neurtzeko. | el'ektroʝa ð'a, ald'e 'andiaɾekin, part'ikula oɾien art'eam mas'a ɣutʃ'ien du'ena, beð'eɾatʂi, 'amajka a β'at ʂeɾ'o ɣið'oʝa 'iɾu β'at k'a ɣeɾ'ekin, karɡ'a el'ektriko neɣ'atiβoaɾekin eta tam'aɲa tʃik'ieɣiaɾekin esk'uɾa ðawð'en tekn'ikekin newrtʂ'eko. |
Baldintza normaletan, elektroiek bat egiten dute kontrako karga elektrikoek sortutako erakarpenak positiboki kargatutako nukleoarekin. | bald'intʂa norm'aletan, el'ektroʝek bat eɣ'iten dut'e kontr'ako karɡ'a el'ektrikoek sort'utako eɾ'akarpenak pos'itiβoki karɡ'atutako nukl'eoaɾekin. |
Atomo batek bere zenbaki atomikoak baino elektroi gehiago edo gutxiago baditu, orduan negatiboki edo positiboki kargatzen da bere osotasunean ; kargatutako atomo bati ioi deitzen zaio. | at'omo βat'ek beɾ'e ʂemb'aki at'omikoak baɲo el'ektroj ɣ'eiaɣo eðo ɣutʃ'iaɣo βað'itu, orduan neɣ'atiβoki eðo pos'itiβoki karɡ'atʂen d'a βeɾ'e os'otasunean; karɡ'atutako at'omo βat'i i'oj ð'ejtʂen ʂaʝ'o. |
Elektroiak hemeretzigarren mendearen amaieratik ezagutzen dira, batez ere jota jota Thomsoni esker. | el'ektroʝak 'emeɾetʂiɣarem mend'eaɾen am'aʝeɾatik eʂ'aɣutʂen diɾ'a, bat'eʂ eɾ'e ʝ'ota ʝ'ota toms'oni esk'er. |
Protoiek karga positiboa eta elektroiarena halako mila zortziehun eta hogeita hamasei masa dute, bat, sei mila zazpiehun eta hogeita sei A hamar hogeita zazpi ka ge. | prot'oʝek karɡ'a pos'itiβoa eta el'ektroʝaɾena 'alako miʎ'a ʂortʂ'ieun eta 'oɣejta 'amasej mas'a ðut'e, b'at, s'ej miʎ'a ʂ'aʂpieun eta 'oɣejta s'ej 'a 'amar 'oɣejta ʂ'aʂpi k'a ɣ'e. |
Ernest Rutherfordek ikusi zuen nitrogenoak, alfa partikulen bonbardaketapean, hidrogeno nukleoak ziruditena kanporatzen zuela. mila bederatziehun eta hogeian onartu zuen hidrogenonukleoa atomoaren barruko partikula desberdin bat dela, eta protoi deitu zion. | ern'es rut'erfordek ik'usi ʂu'en nitr'oɣenoak, alf'a part'ikulem bomb'ardaketapean, 'iðroɣeno nukl'eoak ʂiɾ'uðitena kamp'oɾatʂen ʂu'ela. miʎ'a βeð'eɾatʂieun eta 'oɣeʝan on'artu ʂu'en 'iðroɣenonukleoa at'omoaɾem bar'uko part'ikula ðesb'erdim bat del'a, eta prot'oj ðejt'u ʂi'on. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.