nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
黎文休曰賁育之稚幼則不能抗跛尪之壯年
lê văn hưu viết bôn dục chi trĩ ấu tắc bất năng kháng bả uông chi tráng niên
林邑乘我越無軍之時乃寇日南九真而求領之𡸈當時我越不能支此林邑耶特以無統率之者故也
lâm ấp thừa ngã việt vô quân chi thời nãi khấu nhật nam cửu chân nhi cầu lĩnh chi khởi đương thời ngã việt bất năng chi thử lâm ấp da đặc dĩ vô thống suất chi giả cố dã
時不終否而必泰
thời bất chung phủ nhi tất thái
勢不終屈而必伸
thế bất chung khuất nhi tất thân
李太宗斬其主乍斗聖宗擒其主制矩而繁其民五萬人至今爲臣僕亦足以雪數年污辱之讐耻也
lí thái tông trảm kì chủ sạ đẩu thánh tông cầm kì chủ chế củ nhi phồn kì dân ngũ vạn nhân chí kim vi thần bộc diệc túc dĩ tuyết sổ niên ô nhục chi thù xỉ dã
丙子宋元嘉十三年
bính tí tống nguyên gia thập tam niên
春二月宋帝遣交州刺史檀和之討林邑
xuân nhị nguyệt tống đế khiển giao châu thứ sử đàn hoà chi thảo lâm ấp
初林邑王笵陽邁雖遣使入貢而寇盗不絶故宋帝使和之討之
sơ lâm ấp vương phạm dương mại tuy khiển sứ nhập cống nhi khấu đạo bất tuyệt cố tống đế sử hoà chi thảo chi
時南陽人宗慤家世業儒慤獨好武事常言願乘長風破萬里浪
thời nam dương nhân tông xác gia thế nghiệp nho xác độc hiếu vũ sự thường ngôn nguyện thừa trường phong phá vạn lí lãng
及和之伐林邑慤自奮請從軍
cập hoà chi phạt lâm ấp xác tự phấn thỉnh tòng quân
宋帝以慤爲振武將軍
tống đế dĩ xác vi chấn vũ tướng quân
和之遣慤爲前鋒
hoà chi khiển xác vi tiền phong
陽邁聞軍出遣使表請還所掠日南民輸金一萬斤銀十萬斤
dương mại văn quân xuất khiển sứ biểu thỉnh hoàn sở lược nhật nam dân thâu kim nhất vạn cân ngân thập vạn cân
宋帝詔和之若陽邁果有誠欵亦與其歸順
tống đế chiếu hoà chi nhược dương mại quả hữu thành khoản diệc dữ kì quy thuận
和之至朱梧戍小註朱梧縣自漢以來属日南郡時於其地置戍遣府户曹參軍姜仲基等府者交州刺史府也前
hoà chi chí chu ngô thú tiểu chú chu ngô huyện tự hán dĩ lai thuộc nhật nam quận thời ư kì địa trí thú khiển phủ hộ tào tham quân khương trọng cơ đẳng phủ giả giao châu thứ sử phủ dã tiền
詣陽邁陽邁執之
nghệ dương mại dương mại chấp chi
和之怒進圍林邑將笵扶龍於區粟城
hoà chi nộ tiến vi lâm ấp tướng phạm phù long ư khu túc thành
陽邁遣其將笵昆沙達救之
dương mại khiển kì tướng phạm côn sa đạt cứu chi
慤潜兵迎擊昆沙達大破之
xác tiềm binh nghênh kích côn sa đạt đại phá chi
五月和之等拨區粟城斬扶龍乘勝入象浦
ngũ nguyệt hoà chi đẳng bạt khu túc thành trảm phù long thừa thắng nhập tượng phố
陽邁傾國來戰以具装被象前後無際
dương mại khuynh quốc lai chiến dĩ cụ trang bị tượng tiền hậu vô tế
慤曰吾聞外國有獅子威服百獸
xác viết ngô văn ngoại quốc hữu sư tử uy phục bách thú
乃制其形與象相拒象果驚走
nãi chế kì hình dữ tượng tương cự tượng quả kinh tẩu
林邑兵大敗
lâm ấp binh đại bại
和之遂克林邑陽邁及其子僅以身免所獲異名之寶不可勝計
hoà chi toại khắc lâm ấp dương mại cập kì tử cẩn dĩ thân miễn sở hoạch dị danh chi bảo bất khả thăng kê
慤一無所取還家之日衣櫛蕭然
xác nhất vô sở thủ hoàn gia chi nhật y trất tiêu nhiên
史臣吳士連曰有用之才無施不可𡸈拘於世
sử thần ngô sĩ liên viết hữu dụng chi tài vô thí bất khả khởi câu ư thế
習哉人之立志有異
tập tai nhân chi lập chí hữu dị
尔志乎道德者功名不足以勤其心志乎功名者富貴不足以勤其心
nhĩ chí hồ đạo đức giả công danh bất túc dĩ cần kì tâm chí hồ công danh giả phú quý bất túc dĩ cần kì tâm
宗慤之志盖志乎功名者歟還家之日財物一無所取此富貴不足以勤其心之實也
tông xác chi chí cái chí hồ công danh giả dư hoàn gia chi nhật tài vật nhất vô sở thủ thử phú quý bất túc dĩ cần kì tâm chi thực dã
較之志道德者固不可及而視其志富貴者風斯下矣
giảo chi chí đạo đức giả cố bất khả cập nhi thị kì chí phú quý giả phong tư hạ hĩ
丁丑宋元嘉十四年
đinh sửu tống nguyên gia thập tứ niên
冬十月壬午檀和之去官歸
đông thập nguyệt nhâm ngọ đàn hoà chi khử quan quy
戊申宋明帝彧泰始四年
mậu thân tống minh đế úc thái thuỷ tứ niên
春三月刺史劉牧病卒
xuân tam nguyệt thứ sử lưu mục bệnh tốt
州人李長仁殺州牧北來部曲遂據州反自稱刺史
châu nhân lí trường nhân sát châu mục bắc lai bộ khúc toại cứ châu phản tự xưng thứ sử
秋八月宋帝以南康相劉勃爲交州刺史
thu bát nguyệt tống đế dĩ nam khang tướng lưu bột vi giao châu thứ sử
勃至爲長人
bột chí vi trường nhân
所拒未幾卒
sở cự vị cơ tốt
十一月李長仁遣使請降自貶行州事
thập nhất nguyệt lí trường nhân khiển sứ thỉnh hàng tự biếm hành châu sự
許之
hứa chi
己未宋順帝準昇明三年齊髙帝蕭道成建元元年
kỉ mùi tống thuận đế chuẩn thăng minh tam niên tề cao đế tiêu đạo thành kiến nguyên nguyên niên
春三月朔日食
xuân tam nguyệt sóc nhật thực
秋七月齊帝以李叔獻爲交州刺史
thu thất nguyệt tề đế dĩ lí thúc hiến vi giao châu thứ sử
叔獻長仁之從弟也
thúc hiến trường nhân chi tòng đệ dã
初刺史長仁卒叔獻代領州事以號令未行遣使求刺史於宋
sơ thứ sử trường nhân tốt thúc hiến đại lĩnh châu sự dĩ hiệu lệnh vị hành khiển sứ cầu thứ sử ư tống
宋以南海泰守沈渙爲刺史以叔獻爲寧遠軍司馬武平新昌二部太守
tống dĩ nam hải thái thú thẩm hoán vi thứ sử dĩ thúc hiến vi ninh viễn quân tư mã vũ bình tân xương nhị bộ thái thú
叔獻既得朝命人心服從遂發兵守險不納渙
thúc hiến ký đắc triều mệnh nhân tâm phục tòng toại phát binh thủ hiểm bất nạp hoán
渙留鬱林卒
hoán lưu uất lâm tốt
即以叔獻爲刺史撫安南土
tức dĩ thúc hiến vi thứ sử phủ an nam thổ
是歲宋亡
thị tuế tống vong
甲子齊武帝頤永明二年
giáp tíl tề vũ đế di vĩnh minh nhị niên
李叔献既受命而斷割貢献
lí thúc hiến ký thụ mệnh nhi đoạn cát cống hiến
齊帝欲討之
tề đế dục thảo chi
乙丑齊永明三年
ất sửu tề vĩnh minh tam niên
春正月丙辰齊帝以大司農劉楷爲刺史發南康盧陵始興兵討李叔獻
xuân chính nguyệt bính thìn tề đế dĩ đại tư nông lưu khải vi thứ sử phát nam khang lư lăng thuỷ hưng binh thảo lí thúc hiến
叔獻遣使乞罷兵献二十隊純銀兜𮢶及孔雀毦仍吏反以孔雀毛爲飭也
thúc hiến khiển sứ khất bãi binh hiến nhị thập đội thuần ngân đâu tạc cập khổng tước nhị nhị nhưng lại phiên dĩ khổng tước mao vi sức dã
齊帝不許
tề đế bất hứa
叔献惧爲楷所襲間道自湘州朝于齊
thúc hiến cụ vị khải sở tập gián đạo tự tương châu triều vu tề
楷迺入鎮
khải nãi nhập trấn
庚午齊永明八年
canh ngọ tề vĩnh minh bát niên
冬十月刺史房法乘代刘專好讀書嘗属之欲反記也
đông thập nguyệt thứ sử phòng pháp thặng đại lưu chuyên hiếu độc thư thường chúc chi dục phiên ký dã
疾不治事由是長吏伏登之得擅權
tật bất trị sự do thị trưởng lại phục đăng chi đắc thiện quyền
改易將吏不使法乘知
cải dịch tướng lại bất sử pháp thặng tri
録事房秀文白之
lục sự phòng tú văn bạch chi
法乘大怒繋登之於獄十餘日
pháp thặng đại nộ hệ đăng chi ư ngục thập dư nhật
登之厚賂法乘妹夫崔景叔得出因將部曲襲州執法乘謂之曰使君既有疾不宜煩勞囚之别室
đăng chi hậu lộ pháp thặng muội phu thôi cảnh thúc đắc xuất nhân tương bộ khúc tập châu chấp pháp thặng vị chi viết sứ quân ký hữu tật bất nghi phiền lao tù chi biệt thất
法乘無事復就登之求讀書
pháp thặng vô sự phục tựu đăng chi cầu độc thư
登之曰使君靜處猶恐疾作𡸈可觀書遂不與乃奏法乘心疾動不能任事
đăng chi viết sứ quân tĩnh xứ do khủng tật tác khởi khả quan thư toại bất dữ nãi tấu pháp thặng tâm tật động bất năng nhiệm sự
十二月乙卯齊帝以登之爲刺使
thập nhị nguyệt ất mão tề đế dĩ đăng chi vi thứ sử
法乘還至五嶺卒
pháp thặng hoàn chí ngũ lĩnh tốt
史臣吳士連曰房法乘好讀書而廢事政長吏因之擅權改易將吏書癖之過也
sử thần ngô sĩ liên viết phòng pháp thặng hiếu độc thư nhi phế sự chính trưởng lại nhân chi thiện quyền cải dịch tướng lại thư phích chi quá dã
至於繋獄而
chí ư hệ ngục nhi
治之能補過矣
trị chi năng bổ quá hĩ
及聽請託之言乃置之不問其失大矣宜其反焉所襲不死幸矣
cập thính thỉnh thác chi ngôn nãi trí chi bất vấn kì thất đại hĩ nghi kì phản yên sở tập bất tử hạnh hĩ
故凡事過中未有不凶者也
cố phàm sự quá trung vị hữu bất hung giả dã
壬午梁武帝蕭衍天監元年
nhâm ngọ lương vũ đế tiêu diễn thiên giám nguyên niên
是歲齊亡
thị tuế tề vong
乙酉梁天監四年
ất dậu lương thiên giám tứ niên
春二月交州刺史李元凱㨿州反長吏李畟討平之
xuân nhị nguyệt giao châu thứ sử lí nguyên khải cứ châu phản trưởng lại lí tắc thảo bình chi
初元凱代登之爲刺史以梁受齊禪而恩威未加因奉州叛
sơ nguyên khải đại đăng chi vi thứ sử dĩ lương thụ tề thiền nhi ân uy vị gia nhân phụng châu phản
至是畟以宋兵討元凱殺之
chí thị tắc dĩ tông binh thảo nguyên khải sát chi
丙申梁天監十五年
bính thân lương thiên giám thập ngũ niên
冬十一月詔李畟爲刺史
đông thập nhất nguyệt chiếu lí tắc vi thứ sử
畟又斬元凱餘黨李宗老傳首建康州乃平
tắc hựu trảm nguyên khải dư đảng lí tông lão truyền thủ kiến khang châu nãi bình
右属于吳晋宋齊梁起丁未終庚申共三百十四年
hữu thuộc vu ngô tấn tống tề lương khởi đinh mùi chung canh thân cộng tam bách thập tứ niên
前李紀
tiền lí kỷ
前李南帝
tiền lí nam đế
在位七年
tại vị thất niên
帝志在滅賊救民不幸遭陳霸先侵伐飲恨而没
đế chí tại diệt tặc cứu dân bất hạnh tao trần bá tiên xâm phạt ẩm hận nhi một
惜夫
tích phu
帝姓李諱賁龍興太平人也
đế tính lí huý bí long hưng thái bình nhân dã
其先北人西漢末苦於征伐避居土七世遂爲南人
kì tiên bắc nhân tây hán mạt khổ ư chinh phạt tị cư nam thổ thất thế toại vi nam nhân
有文武才初仕梁遭亂歸太平
hữu văn vũ tài sơ sĩ lương tao loạn quy thái bình
時守令暴刻林邑寇邊帝起兵攻逐之稱爲南帝國
thời thú lệnh bạo khắc lâm ấp khấu biên đế khởi binh công trục chi xưng vi nam đế quốc
號萬春郡龍邊
hiệu vạn xuân quận long biên
辛酉元年梁七年
tân dậu nguyên niên lương thất niên
大同交州刺史武林侯蕭諮以刻暴失眾心
đại đồng giao châu thứ sử vũ lâm hầu tiêu tư dĩ khắc bạo thất chúng tâm
帝世家豪右天資奇才仕不得志
đế thế gia hào hữu thiên tư kì tài sĩ bất đắc chí
又有并韶者富於詞藻詣繏求官
hựu hữu tinh thiều giả phú ư từ tảo nghệ tuyển cầu quan