nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
史臣吳士連曰佛家之説有謂舍利者乃焚身時精氣所聚之精不為火所滅之物故謂之寶
sử thần ngô sĩ liên viết phật gia chi thuyết hữu vị xá lợi giả nãi phần thân thời tinh khí sở tụ chi tinh bất vi hoả sở diệt chi vật cố vị chi bảo
相傳以為學佛成身化為此
tương truyền dĩ vi học phật thành thân hoá vi thử
盖僧人斷慾則其
cái tăng nhân đoạn dục tắc kì
精氣因結為此故也
tinh khí nhân kết vi thử cố dã
世人以不常見而異之殊不知此陽精氣聚而成之耳
thế nhân dĩ bất thường kiến nhi dị chi thù bất tri thử dương tinh khí tụ nhi thành chi nhĩ
帝感之因而改元
đế cảm chi nhân nhi cải nguyên
自時厥後好名之人祝髮為僧忍耐受死如智通之𩔗多矣
tự thời quyết hậu háo danh chi nhân chúc phát vi tăng nhẫn nại thọ tử như trí thông chi loại đa hĩ
六月驩州献一角獸使員外郎陳應機王文慶遣于宋
lục nguyệt hoan châu hiến nhất giác thú sử viên ngoại lang trần ứng cơ vương văn khánh khiển vu tống
秋八月帝幸僊逰山重光寺詔起重興藏
thu bát nguyệt đế hạnh tiên du sơn trùng quang tự chiếu khởi trùng hưng tàng
遣員外郎何授杜寬以馴象二遣于宋
khiển viên ngoại lang hà thụ đỗ khoan dĩ thuần tượng nhị khiển vu tống
宋以大藏經謝之
tống dĩ đại tạng kinh tạ chi
冬十一月造萬安舶
đông thập nhất nguyệt tạo vạn an bách
是歲古法州法雲寺僧体上言寺中放光數道尋光掘之得
thị tuế cổ pháp châu pháp vân tự tăng thể thượng ngôn tự trung phóng quang số đạo tầm quang quật chi đắc
一石函内有銀函銀函之内有金函金函之内有琉璃瓶瓶中有舍利
nhất thạch hàm nội hữu ngân hàm ngân hàm chi nội hữu kim hàm kim hàm chi nội hữu lưu li bình bình trung hữu xá lợi
帝遣迎入禁中觀󰍶還之
đế khiển nghênh nhập cấm trung quan tất hoàn chi
乙亥通瑞二年宋景祐二年
ất hợi thông thuỵ nhị niên tống cảnh hựu nhị niên
春二月天慶殿前芝草生
xuân nhị nguyệt thiên khánh điện tiền chi thảo sinh
夏四月詔制金八角逍遙
hạ tứ nguyệt chiếu chế kim bát giác tiêu dao
秋七月立寵姬缺名為天感皇后封皇子日中為奉乾王其餘皇子皆封侯
thu thất nguyệt lập sủng cơ khuyết danh vi thiên cảm hoàng hậu phong hoàng tử nhật trung vi phụng càn vương kì dư hoàng tử giai phong hầu
創立西街市及其長廊
sáng lập tây nhai thị cập kì trường lang
詔建太和橋於蘇歴江
chiếu kiến thái hoà kiều ư tô lịch giang
九月橋成帝臨幸命侍臣賦詩
cửu nguyệt kiều thành đế lâm hạnh mệnh thị thần phú thi
愛州叛
ái châu phản
冬十月帝親征以奉乾王為京師留守
đông thập nguyệt đế thân chinh dĩ phụng càn vương vi kinh sư lưu thủ
𭛁京師次愛州
phát kinh sư thứ ái châu
帝御行營宴享侍臣將帥密指定勝大將阮
đế ngự hành doanh yến hưởng thị thần tướng soái mật chỉ định thắng đại tướng nguyễn
慶謂妃嬪曰慶必反
khánh vị phi tần viết khánh tất phản
妃嬪皆驚曰陛下何以知之願聞其故
phi tần giai kinh viết bệ hạ hà dĩ tri chi nguyện văn kì cố
帝曰慶心不平見朕有慙色動止失節言行反常以此觀之知其志有他圖反状明矣
đế viết khánh tâm bất bình kiến trẫm hữu tàm sắc động chỉ thất tiết ngôn hành phản thường dĩ thử quan chi tri kì chí hữu tha đồ phản trạng minh hĩ
克愛州定愛州牧長罪遣使撫諭其民
khắc ái châu định ái châu mục trưởng tội khiển sứ phủ dụ kì dân
京師留守奉乾王日中驛聞僧胡氏定勝將阮慶義弟都綂譚碎状皇弟勝乾太福等謀反
kinh sư lưu thủ phụng càn vương nhật trung dịch văn tăng hồ thị định thắng tướng nguyễn khánh nghĩa đệ đô thống đàm toái trạng hoàng đệ thắng càn thái phúc đẳng mưu phản
果如其言
quả như kì ngôn
妃嬪皆再拜曰妾聞聖人默視於未形逆覩於未萌
phi tần giai tái bái viết thiếp văn thánh nhân mặc thị ư vị hình nghịch đổ ư vị manh
今親見之
kim thân kiến chi
詔捕慶等檻送京師
chiếu bổ khánh đẳng giám tống kinh sư
十一月朔帝至自愛州
thập nhất nguyệt sóc đế chí tự ái châu
設飲至禮勞將士平愛州之功
thiết ẩm chí lễ lạo tướng sĩ bình ái châu chi công
帝御天慶殿執
đế ngự thiên khánh điện chấp
胡氏阮慶獄並切肉剉骨于西市其餘以罪次輕重論
hồ thị nguyễn khánh ngục tịnh thiết nhục toả cốt vu tây thị kì dư dĩ tội thứ khinh trọng luận
詔𭛁銅六千斤鑄鍾置于重光寺
chiếu phát đồng lục thiên cân chú chung trí vu trùng quang tự
鍾成使人拽送之
chung thành sử nhân duệ tống chi
其鍾不待人力自䏻移轉頃刻間至其寺
kì chung bất đãi nhân lực tự năng di chuyển khoảnh khắc gian chí kì tự
史臣吳士連曰凡物方則止圓則行鍾之行以其形之圓也
sử thần ngô sĩ liên viết phàm vật phương tắc chỉ viên tắc hành chung chi hành dĩ kì hình chi viên dã
盖曳之行而有不勞人力如神之助者以
cái duệ chi hành nhi hữu bất lao nhân lực như thần chi trợ giả dĩ
今觀之如木之大十數人󰁮之不勝其重一人横推之則圓轉而去
kim quan chi như mộc chi đại thập số nhân cử chi bất thắng kì trọng nhất nhân hoành thôi chi tắc viên chuyển nhi khứ
鍾亦然寺僧欲神其教乃颺言誑之爾
chung diệc nhiên tự tăng dục thần kì giáo nãi dương ngôn cuồng chi nhĩ
其曰神人迹舍利光優曇
kì viết thần nhân tích xá lợi quang ưu đàm
花古佛湧之類皆出僧徒之言
hoa cổ phật dũng chi loại giai xuất tăng đồ chi ngôn
當時乘史筆者不揆諸理從而書于󰀋也
đương thời thừa sử bút giả bất quỹ chư lí tòng nhi thư vu sách dã
丙子三年宋景佑三年
bính tí tam niên tống cảnh hựu tam niên
春正月設慶成大願佛會於龍墀
xuân chính nguyệt thiết khánh thành đại nguyện phật hội ư long trì
大赦
đại xá
二月詔寫大藏經留于重興藏
nhị nguyệt chiếu tả đại tạng kinh lưu vu trùng hưng tàng
三月以金城公主嫁峯州牧黎宗順
tam nguyệt dĩ kim thành công chúa giá phong châu mục lê tông thuận
夏四月置驩州行營因改其州曰乂安
hạ tứ nguyệt trí hoan châu hành dinh nhân cải kì châu viết nghệ an
秋八月以長寕公主嫁上威州牧何善覽
thu bát nguyệt dĩ trường ninh công chúa giá thượng oai châu mục hà thiện lãm
冬十月臨西道及都金常新平原等州叛侵宋思陵等州掠牛馬焚盧舍而還
đông thập nguyệt lâm tây đạo cập đô kim thường tân bình nguyên đẳng châu phản xâm tống tư lăng đẳng châu lược ngưu mã phần lư xá nhi hoàn
丁丑四年宋景祐四年
đinh sửu tứ niên tống cảnh hựu tứ niên
春二月朔帝親征臨西道以開
xuân nhị nguyệt sóc đế thân chinh lâm tây đạo dĩ khai
皇王為大元帥討都金常新平原等州奉乾王為京師琉守
hoàng vương vi đại nguyên soái thảo đô kim thường tân bình nguyên đẳng châu phụng càn vương vi kinh sư lưu thủ
𭛁京師次臨西道克之
phát kinh sư thứ lâm tây đạo khắc chi
三月帝至自臨西道
tam nguyệt đế chí tự lâm tây đạo
詔乂安州起資城利人永豊等庫五十所于本州
chiếu nghệ an châu khởi tư thành lợi nhân vĩnh phong đẳng khố ngũ thập sở vu bản châu
秋七月帝御含光殿觀兢舟
thu thất nguyệt đế ngự hàm quang điện quan cạnh chu
大水
đại thuỷ
鳥路桑園中古佛湧
điểu lộ tang viên trung cổ phật dũng
八月造永春舟
bát nguyệt tạo vĩnh xuân chu
冬十二月造日光舟
đông thập nhị nguyệt tạo nhật quang chu
立弘聖大王祠
lập hoằng thánh đại vương từ
先是帝以都護府多疑獄士師不䏻决欲得彰著靈明庸塞奸詐者乃沐浴焚香請于天帝
tiên thị đế dĩ đô hộ phủ đa nghi ngục sĩ sư bất năng quyết dục đắc chương trước linh minh dung tái gian trá giả nãi mộc dục phần hương thỉnh vu thiên đế
是夜夢赤衣使者奉上帝勑賜范巨俩為都護府獄訟盟主
thị dạ mộng xích y sứ giả phụng thượng đế sắc tứ phạm cự lạng vi đô hộ phủ ngục tụng minh chủ
顧問天使曰是
cố vấn thiên sứ viết thị
何人耶典我何職局
hà nhân da điển ngã hà chức cục
使者曰乃黎大行朝太尉也
sứ giả viết nãi lê đại hành triều thái uý dã
言訖忽不見
ngôn hất hốt bất kiến
帝夢𮗓召問群臣徵其事封以王爵命有司立祠於城南門之西時祭焉
đế mộng giác triệu vấn quần thần trưng kì sự phong dĩ vương tước mệnh hữu ti lập từ ư thành nam môn chi tây thời tế yên
弘聖後改洪聖
hoằng thánh hậu cải hồng thánh
戊寅五年宋寳元元年
mậu dần ngũ niên tống bảo nguyên nguyên niên
春二月帝幸布海口耕籍田
xuân nhị nguyệt đế hạnh bố hải khẩu canh tịch điền
命有司除地築壇
mệnh hữu ty trừ địa trúc đàn
帝親祠神農畢執耒欲行躬耕禮
đế thân từ thần nông tất chấp lỗi dục hành cung canh lễ
左右或止之曰此農夫事耳陛下焉用此為
tả hữu hoặc chỉ chi viết thử nông phu sự nhĩ bệ hạ yên dụng thử vi
帝曰朕不躬耕則無以供粢盛又無以率天下
đế viết trẫm bất cung canh tắc vô dĩ cung từ thịnh hựu vô dĩ suất thiên hạ
於是耕三推而止
ư thị canh tam thôi nhi chỉ
三月還京師
tam nguyệt hoàn kinh sư
史臣吳士連曰太宗復古禮躬耕籍填率天下
sử thần ngô sĩ liên viết thái tông phục cổ lễ cung canh tịch điền suất thiên hạ
上以供宗廟下以畜萬民治效臻於富庶也
thượng dĩ cung tông miếu hạ dĩ súc vạn dân trị hiệu trăn ư phú thứ dã
宜哉秋八月帝御含光殿觀兢舟
nghi tai thu bát nguyệt đế ngự hàm quang điện quan cạnh chu
九月神人見迹于大勝寺
cửu nguyệt thần nhân hiện tích vu đại thắng tự
冬十月立重光寺碑
đông thập nguyệt lập trùng quang tự bi
十一月起御庫
thập nhất nguyệt khởi ngự khố
十二月廣原州儂存福叛
thập nhị nguyệt quảng nguyên châu nùng tồn phúc phản
宋封帝為南平王
tống phong đế vi nam bình vương
是歲東征王力卒
thị tuế đông chinh vương lực tốt
己卯六年六月元年
kỉ mão lục niên lục nguyệt nguyên niên
以後乾符有道宋寳元二年
dĩ hậu càn phù hữu đạo tống bảo nguyên nhị niên
春正月西農首領何文貞以存福叛状聞
xuân chính nguyệt tây nông thủ lĩnh hà văn trinh dĩ tồn phúc phản trạng văn
初存福為儻猶州首領弟存禄為萬涯州首領
sơ tồn phúc vi thảng do châu thủ lĩnh đệ tồn lộc vi vạn nhai châu thủ lĩnh
存福妻阿儂弟當道為武勒
tồn phúc thê a nùng đệ đương đạo vi vũ lặc
州首領皆屬廣原州歲輸土貢
châu thủ lĩnh giai thuộc quảng nguyên châu tuế thâu thổ cống