nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
故也何者陛下即位以來彼逆命不庭惟布德施惠以懷
cố dã hà giả bệ hạ tức vị dĩ lai bỉ nghịch mệnh bất đình duy bố đức thi huệ dĩ hoài
之未嘗信威耀武以征之非所以威遠人也
chi vị thường tín uy diệu vũ dĩ chinh chi phi sở dĩ uy viễn nhân dã
臣恐海内異姓諸侯皆如占城奚啻占人哉
thần khủng hải nội dị tính chư hầu giai như chiêm thành hề ví chiêm nhân tai
帝於是决意伐占城
đế ư thị quyết ý phạt chiêm thành
史臣吳士連曰占城風浪賊掠我海邉民問罪之師其可以乎盖正其罪名也
sử thần ngô sĩ liên viết chiêm thành phong lãng tặc lược ngã hải biên dân vấn tội chi sư kì khả dĩ hồ cái chính kì tội danh dã
苟云遠人不服則脩文德以來之𡸈可勒兵於遠哉九月朔使魏徵如廣源州賜儂智髙都印拜為太保
câu vân viễn nhân bất phục tắc tu văn đức dĩ lai chi há khả lặc binh ư viễn tai cửu nguyệt sóc sử nguỵ trưng như quảng nguyên châu tứ nùng trí cao đô ấn bái vi thái bảo
黎文休曰前年儂存福之叛逆僣號開國置官属太宗既罪存福而遺其子智髙
lê văn hưu viết tiền niên nùng tồn phúc chi phản nghịch tiếm hiệu khai quốc trí quan thuộc thái tông ký tội tồn phúc nhi di kì tử trí cao
今智髙復𨂻
kim trí cao phục thao
其父之不軐則其罪大矣誅之可也奪其爵邑降為庶人亦可也
kì phụ chi bất tiễn tắc kì tội đại hĩ tru chi khả dã đoạt kì tước ấp giáng vi thứ nhân diệc khả dã
太宗既赦其罪又以州郡附盖之賜印封為太保則賞罰無章
thái tông ký xá kì tội hựu dĩ châu quận phụ cái chi tứ ấn phong vi thái bảo tắc thưởng phạt vô chương
及其為廣源之患乃出其兵以援鄰為辝何以異放虎兕使之噬人而徐救之哉盖溺佛氏之小仁而忘有國之大義也
cập kì vi quảng nguyên chi hoạn nãi xuất kì binh dĩ viện lân vi từ hà dĩ dị phóng hổ tỉ sử chi phệ nhân nhi từ cứu chi tai cái nịch phật thị chi tiểu nhân nhi vong hữu quốc chi đại nghĩa dã
帝以明年將伐占城詔造龍鳳魚蛇虎豹鸚鵡戰艦數百餘艘
đế dĩ minh niên tương phạt chiêm thành chiếu tạo long phụng ngư xà hổ báo anh vũ chiến hạm số bách dư sưu
冬十月長春殿御楯自動
đông thập nguyệt trường xuân điện ngự thuẫn tự động
詔群臣商議
chiếu quần thần thương nghị
皆曰楯之為物兵噐也
giai viết thuẫn chi vi vật binh khí dã
臣聞鸞先風翔礎
thần văn loan tiên phong tường sở
先雨潤今陛下欲興師征討不庭而兵噐自動者是神人默會物類相應之兆
tiên vũ nhuận kim bệ hạ dục hưng sư chinh thảo bất đình nhi binh khí tự động giả thị thần nhân mặc hội vật loại tương ứng chi triệu
書曰惟動丕應徯志役既先志而應動何疑之有
thư viết duy động phi ứng hễ chí dịch ký tiên chí nhi ứng động hà nghi chi hữu
帝然之
đế nhiên chi
詔軍士迯亡踰年者杖一百刺靣五十字不满年者從輕罪之復㱕者許還舊處
chiếu quân sĩ đào vong du niên giả trượng nhất bách thích diện ngũ thập tự bất mãn niên giả tòng khinh tội chi phục quy giả hứa hoàn cựu xứ
行幸不從駕者杖亦如之刺靣十字
hành hạnh bất tòng giá giả trượng diệc như chi thích diện thập tự
十二月詔軍士繕甲治兵約以明年春二月伐占城
thập nhị nguyệt chiếu quân sĩ thiện giáp trị binh ước dĩ minh niên xuân nhị nguyệt phạt chiêm thành
帝幸古覽行營詔諸強盗百姓禾秧財物得財杖一百不得財而傷人者以流罪論
đế hạnh cổ lãm hành doanh chiếu chư cường đạo bách tính hoà ương tài vật đắc tài trượng nhất bách bất đắc tài nhi thương nhân giả dĩ lưu tội luận
是歲復鑄明道錢頒賜文武臣僚
thị tuế phục chú minh đạo tiền phân tứ văn võ thần liêu
甲申三年十一元年
giáp thân tam niên thập nhất nguyên niên
月以後天感聖武宋慶曆四年
nguyệt dĩ hậu thiên cảm thánh vũ tống khánh lịch tứ niên
春正月𭛁府庫噐械頒授諸軍
xuân chính nguyệt phát phủ khố khí giới phân thụ chư quân
癸卯帝親征占以開皇王為京師留守
quý mão đế thân chinh chiêm thành dĩ khai hoàng vương vi kinh sư lưu thủ
是日有司以所祀山神少牢得膽大如柚子献之
thị nhật hữu ti dĩ sở tự sơn thần thiếu lao đắc đảm đại như du tử hiến chi
帝戲之曰膽聲󰱏相近彼少牢得大膽者盖示我以少勞而得大󰱏樂之徵也
đế hí chi viết đảm thanh đam tương cận bỉ thiếu lao đắc đại đảm giả cái thị ngã dĩ thiếu lao nhi đắc đại đam lạc chi trưng dã
甲辰𭛁京師
giáp thìn phát kinh sư
乙巳次大惡海口會風濤帖靜大軍利涉故改大惡曰大安
ất tị thứ đại ác hải khẩu hội phong đào thiếp tĩnh đại quân lợi thiệp cố cải đại ác viết đại an
抵麻姑山紫雲捧日
để ma cô sơn tử vân phủng nhật
過河腦彎有片雲襨帝所御舟隨其行止
quá hà não loan hữu phiến vân phức đế sở ngự chu tuỳ kì hành chỉ
是日至住牙一作身海口駐營
thị nhật chí trụ nha nhất tác thân hải khẩu trú doanh
次日𭛁以風勢之使一日過大小二長沙
thứ nhật phát dĩ phong thế chi sử nhất nhật quá đại tiểu nhị trường sa
抵思
để tư
客海口白魚入舟
khách hải khẩu bạch ngư nhập chu
帝聞占城引其眾及象陳于五蒲江南岸欲拒官軍
đế văn chiêm thành dẫn kì chúng cập tượng trần vu ngũ bồ giang nam ngạn dục cự quan quân
詔舍舟登陸領軍士至北岸見彼属徒已列江邉
chiếu xá chu đăng lục lĩnh quân sĩ chí bắc ngạn kiến bỉ thuộc đồ dĩ liệt giang biên
帝乃部分士卒建旗鳴鼓徑渡擊之
đế nãi bộ phân sĩ tốt kiến kì minh cổ kinh độ kích chi
兵刀未接占人自潰追斬三萬級
binh đao vị tiếp chiêm nhân tự hội truy trảm tam vạn cấp
郭加彛斬其主乍斗首于陣献之
quách gia di trảm kì chủ sạ đẩu thủ vu trận hiến chi
󰱏馴象三十餘生擒五千餘人其餘為官軍所殺血𡍼兵刀尸塞原野
đam thuần tượng tam thập dư sinh cầm ngũ thiên dư nhân kì dư vi quan quân sở sát huyết đồ binh đao thi tái nguyên dã
帝為之慨然下令曰有妄殺占城人者殺無赦
đế vi chi khái nhiên hạ lệnh viết hữu vọng sát chiêm thành nhân giả sát vô xá
史臣吳士連曰帝之此心其宋太祖之心乎傳祚永久也宜哉
sử thần ngô sĩ liên viết đế chi thử tâm kì tống thái tổ chi tâm hồ truyền tộ vĩnh cửu dã nghi tai
秋七月帝引軍入佛誓城俘乍斗妻妾及宫女之善𰙔舞西天曲調者
thu thất nguyệt đế dẫn quân nhập phật thệ thành phu sạ đẩu thê thiếp cập cung nữ chi thiện ca vũ tây thiên khúc điều giả
遣使徧行鄕邑撫論遣民
khiển sứ biến hành hương ấp phủ luận khiển dân
群臣貨捷
quần thần hoá tiệp
八月𤤻師
bát nguyệt ban sư
還至乂安行營詔威明侯日光慰勞之尋授本州節鉞加封王爵
hoàn chí nghệ an hành doanh chiếu uy minh hầu nhật quang uý lạo chi tầm thụ bản châu tiết việt gia phong vương tước
初帝委威明以乂安歲租及令置󰜏和寨使之牢固及諸處喉鋪餱粮󰍶備皆稱旨故也
sơ đế uỷ uy minh dĩ nghệ an tuế tô cập lệnh trí bà hoà trại sử chi lao cố cập chư xứ hầu phố hầu lương tất bị giai xưng chỉ cố dã
九月朔次長安府黄龍見于帝所御舟
cửu nguyệt sóc thứ trường yên phủ hoàng long hiện vu đế sở ngự chu
至莅仁行殿令内人侍女召乍斗妃媚醯侍御州
chí li nhân hành điện lệnh nội nhân thị nữ triệu sạ đẩu phi mị ê thị ngự chu
媚醯不勝憤鬱密以氊自纏投江死
mị ê bất thăng phẫn uất mật dĩ chiên tự triền đầu giang tử
帝嘉其貞節封協正佑善夫人
đế gia kì trinh tiết phong hiệp chính hựu thiện phu nhân
史臣吳士連曰夫人義不受辱從一而終以全婦節
sử thần ngô sĩ liên viết phu nhân nghĩa bất thọ nhục tòng nhất nhi chung dĩ toàn phụ tiết
人臣事二君者夫人之罪人也
nhân thần sự nhị quân giả phu nhân chi tội nhân dã
帝嘉其貞節封為夫人以勸後世宜哉帝還自占城吿捷于太祖廟󰍶御天安殿設飲至禮
đế gia kì trinh tiết phong vi phu nhân dĩ khuyến hậu thế nghi tai đế hoàn tự chiêm thành cáo tiệp vu thái tổ miếu tất ngự thiên an điện thiết ẩm chí lễ
是日群臣献俘五千餘口及其金銀珠寶之物
thị nhật quần thần hiến phu ngũ thiên dư khẩu cập kì kim ngân châu bảo chi vật
詔俘虜各認部属居之永康鎮直至登州今歸化是置鄕邑倣占城舊號
chiếu phu lỗ các nhận bộ thuộc cư chi vĩnh khang trấn trực chí đăng châu kim quy hoá thị trí hương ấp phỏng chiêm thành cựu hiệu
帝使設大檻於霪覃今西湖也以占城馴象為媒誘野象入其中親幸捕之
đế sử thiết đại giám ư dâm đàm kim tây hồ dã dĩ chiêm thành thuần tượng vi mai dụ dã tượng nhập kì trung thân hạnh bổ chi
冬十一月賜伐占城有功者六品以上錦袍七品以
đông thập nhất nguyệt tứ phạt chiêm thành hữu công giả lục phẩm dĩ thượng cẩm bào thất phẩm dĩ
下羅衣
hạ la y
群臣請改元曰天感聖武增號曰聖德天感宣威聖武八字
quần thần thỉnh cải nguyên viết thiên cảm thánh vũ tăng hiệu viết thánh đức thiên cảm tuyên uy thánh vũ bát tự
𠃔之詔曰遠事征伐妨奪農功𡸈料今冬得大豊熟
doãn chi chiếu viết viễn sự chinh phạt phương đoạt nông công há liệu kim đông đắc đại phong thục
苟百姓之既足則朕孰𭁈不足其賜天下今年税錢之半以慰跋涉之勞
câu bách tính chi ký túc tắc trẫm thục dữ bất túc kì tứ thiên hạ kim niên thuế tiền chi bán dĩ uý bạt thiệp chi lao
詔絹庫司私受人絹一尺杖一百一疋至十疋以上者准疋數加配役十年
chiếu quyến khố ti tư thụ nhân quyến nhất xích trượng nhất bách nhất sơ chí thập sơ dĩ thượng giả chuẩn sơ số gia phối dịch thập niên
十二月朔置懷遠驛于嘉林江岸以為異域來實舘歇之處
thập nhị nguyệt sóc trí hoài viễn dịch vu gia lâm giang ngạn dĩ vi dị vực lai thực quán hiết chi xứ
太保儂智髙來朝
thái bảo nùng trí cao lai triều
是歲詔諸軍迯亡者准三流罪
thị tuế chiếu chư quân đào vong giả chuẩn tam lưu tội
禁獄官毋得遣囚人作私役犯者杖八十刺靣配牢
cấm ngục quan vô đắc khiển tù nhân tác tư dịch phạm giả trượng bát thập thích diện phối lao
乙酉天感聖武二年宋慶曆五年
ất dậu thiên cảm thánh vũ nhị niên tống khánh lịch ngũ niên
制太平車以黄金飾蓬羅峩占城象鞍也駕象引之
chế thái bình xa dĩ hoàng kim sức bồng la nga chiêm thành tượng yên dã giá tượng dẫn chi
立大内碑
lập đại nội bi
丙戌三年宋慶曆六年
bính tuất tam niên tống khánh lịch lục niên
起别宫居占城女
khởi biệt cung cư chiêm thành nữ
丁亥四年宋慶曆七年
đinh hợi tứ niên tống khánh lịch thất niên
春三月置望國鎮及㱕德保寕宣化清平永通感化安民七驛各立碑喉以為蠻夷宿歇之處
xuân tam nguyệt trí vọng quốc trấn cập quy đức bảo ninh tuyên hoá thanh bình vĩnh thông cảm hoá an dân thất dịch các lập bi hầu dĩ vi man di túc hiết chi xứ
戊子五年宋慶曆八年
mậu tím ngũ niên tống khánh lịch bát niên
秋九月命將軍馮智䏻攻哀牢獲人畜甚眾而還
thu cửu nguyệt mệnh tướng quân phùng trí năng công ai lao hoạch nhân súc thậm chúng nhi hoàn
儂智髙以勿惡洞叛
nùng trí cao dĩ vật ác động phản
命太尉郭盛溢討之
mệnh thái uý quách thịnh dật thảo chi
方交戰天地晦冥俄而雷震洞中其
phương giao chiến thiên địa hối minh nga nhi lôi chấn động trung kì
酋長體皆磔裂󰁮洞驚駭
tù trưởng thể giai trách liệt cử động kinh hãi
智髙降
trí cao hàng
立社稷𡊨于長廣門外四時祈榖
lập xã tắc đàn vu trường quảng môn ngoại tứ thời kì cốc
冬十二月立春日詔有司行迎春禮
đông thập nhị nguyệt lập xuân nhật chiếu hữu ti hành nghênh xuân lễ
己丑六年三月以後崇興宋皇祐元年
kỉ sửu lục niên tam nguyệt dĩ hậu sùng hưng tống hoàng hựu nguyên niên
大寶
đại bảo
春二月改元崇興大寳元年
xuân nhị nguyệt cải nguyên sùng hưng đại bảo nguyên niên
冬十月造延祐寺
đông thập nguyệt tạo diên hựu tự
初帝夢觀音𫢋坐蓮花󰱑引帝登󰱑
sơ đế mộng quan âm phật toạ liên hoa đài dẫn đế đăng đài
及𮗓詔群臣或以為不祥
cập giác chiếu quần thần hoặc dĩ vi bất tường
有僧禪慧者勸帝造寺立石柱于地中󰱒觀音蓮嘩󰱑于其上如夢中所見
hữu tăng thiền tuệ giả khuyến đế tạo tự lập thạch trụ vu địa trung cách quan âm liên hoa đài vu kì thượng như mộng trung sở kiến
僧徒旋繞誦經求延壽故名延祐
tăng đồ toàn nhiễu tụng kinh cầu diên thọ cố danh diên hựu
庚寅崇興大寶二年宋皇祐二年
canh dần sùng hưng đại bảo nhị niên tống hoàng hựu nhị niên
春三月占城献白象
xuân tam nguyệt chiêm thành hiến bạch tượng
夏六月大水
hạ lục nguyệt đại thuỷ
秋九月勿陽洞人叛討平之
thu cửu nguyệt vật dương động nhân phản thảo bình chi