nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
羅順州献白象
la thuận châu hiến bạch tượng
壬寅四年宋嘉祐七年
nhâm dần tứ niên tống gia hựu thất niên
春嘉林郡献眸三足龜
xuân gia lâm quận hiến mâu tam túc quy
癸卯五年宋嘉祐八年
quý mão ngũ niên tống gia hựu bát niên
時帝春秋鼎盛行年四十未有嗣命祇候内人阮󱖮求嗣于聖主寺其後倚蘭夫人有娠生皇子乾德是爲仁宗世傳帝禱祝祈嗣未驗因遍遊寺觀車駕所至南女奔走瞻望不暇惟一女󰇼桑倚立蘭草中帝望見召入宫得幸命爲倚蘭夫人欲得男女命󱖮賫香供禱于聖主寺僧教󱖮以投台托化之術󱖮從之事覺斬󱖮于寺門前後人入其處日󱖮原寺在慈廉縣驛社󱖮原在寺門西今存
thời đế xuân thu đỉnh thịnh hành niên tứ thập vị hữu tự mệnh chi hậu nội nhân nguyễn bông cầu tự vu thánh chủ tự kì hậu ỷ lan phu nhân hữu thần sinh hoàng tử càn đức thị vi nhân tông thế truyền đế đảo chúc kì tự vị nghiệm nhân biến du tự quán xa giá sở chí nam nữ bôn tẩu chiêm vọng bất hạ duy nhất nữ thái tang ỷ lập lan thảo trung đế vọng kiến triệu nhập cung đắc hạnh mệnh vi ỷ lan phu nhân dục đắc nam nữ mệnh bông tê hương cung đảo vu thánh chúa tự tăng giáo bông dĩ đầu thai thác hoá chi thuật bông tòng chi sự giác trảm bông vu tự môn tiền hậu nhân nhập kì xứ nhật bông nguyên tự tại từ liêm huyện dịch xã bông nguyên tại tự môn tây kim tồn
望甲辰六年宋英宗曙治平元年
vọng giáp thìn lục niên tống anh tông thự trị bình nguyên niên
春正月遣使如宋
xuân chính nguyệt khiển sứ như tống
夏四月
hạ tứ nguyệt
帝御天慶殿聽訟
đế ngự thiên khánh điện thính tụng
時洞天公主侍側帝指公主謂獄吏曰吾之愛吾子猶吾父母斯民之心
thời động thiên công chúa thị trắc đế chỉ công chúa vị ngục lại viết ngô chi ái ngô tử do ngô phụ mẫu tư dân chi tâm
百姓毋知自󰱆刑憲朕甚憫焉自今以後罪無輕重一從寬宥
bách tính vô tri tự cốt hình hiến trẫm thậm mẫn yên tự kim dĩ hậu tội vô khinh trọng nhất tòng khoan hựu
丙午龍章天嗣元年宋治平三年
bính ngọ long chương thiên tự nguyên niên tống trị bình tam niên
春正月二十五日亥時皇子乾德生
xuân chính nguyệt nhị thập ngũ nhật hợi thì hoàng tử càn đức sinh
後日立爲皇太子改元大赦封其母倚蘭夫人爲宸妃
hậu nhật lập vi hoàng thái tử cải nguyên đại xá phong kì mẫu ỷ lan phu nhân vi thần phi
史臣吳士連曰太子國本不可不早見
sử thần ngô sĩ liên viết thái tử quốc bản bất khả bất tảo kiến
春秋書子同生意有在矣
xuân thu thư tử đồng sinh ý hữu tại hĩ
帝春秋以高幸而皇子生欣
đế xuân thu dĩ cao hạnh nhi hoàng tử sinh hân
喜倍常遽立爲皇太子大赦天下以繋萬民之望宜哉
hỉ bội thường cự lập vi hoàng thái tử đại xá thiên hạ dĩ hệ vạn dân chi vọng nghi tai
秋九月命郎将郭满建㙮僊遊山
thu cửu nguyệt mệnh lang tướng quách mãn kiến tháp tiên du sơn
爪哇商人獻夜光珠還價錢萬鏹
trảo oa thương nhân hiến dạ quang châu hoàn giá tiền vạn cưỡng
丁未二年宋治平四年
đinh mùi nhị niên tống trị bình tứ niên
春二月牛吼哀牢等國獻金銀沉香犀角象牙土宜等物
xuân nhị nguyệt ngưu hống ai lao đẳng quốc hiến kim ngân trầm hương tê giác tượng nha thổ nghi đẳng vật
宋加封帝開府儀同三司尋加南平王
tống gia phong đế khai phủ nghi đồng tam ti tầm gia nam bình vương
以員外郎魏仲和鄧世資爲都護府士師改書家十人爲按獄吏
dĩ viên ngoại lang nguỵ trọng hoà đặng thế tư vi đô hộ phủ sĩ sư cải thư gia thập nhân vi án ngục lại
賜仲和世資每歲俸錢各五十鏹禾一百反魚盐等
tứ trọng hoà thế tư mỗi tuế bổng tiền các ngũ thập cưỡng hoà nhất bách phản ngư diêm đẳng
物獄吏各二十鏹禾一百結以養其廉
vật ngục lại các nhị thập cưỡng hoà nhất bách kết dĩ dưỡng kì liêm
甲申三年二月以後天貺寳象元年宋神宗熙寧元年
giáp thân tam niên nhị nguyệt dĩ hậu thiên huống bảo tượng nguyên niên tống thần tông hi ninh nguyên niên
按清化珉昇平塔記以是年爲武元年也
án thanh hoá mân thăng bình tháp ký dĩ thị niên vi vũ nguyên niên dã
thần
春二月皇子明仁王生鈌名仁宗同母弟也
xuân nhị nguyệt hoàng tử minh nhân vương sinh khuyết danh nhân tông đồng mẫu đệ dã
真登州獻白象二因此改元天貺寳象元年
chân đăng châu hiến bạch tượng nhị nhân thử cải nguyên thiên huống bảo tượng nguyên niên
改土磊鄕爲超𩔗鄕以元妃所生地也
cải thổ lỗi hương vi siêu loại hương dĩ nguyên phi sở sinh địa dã
占城獻白象後再擾邊
chiêm thành hiến bạch tượng hậu tái nhiễu biên
乙酉天貺寳象二年七月以後神武元年宋熙寕二年
ất dậu thiên huống bảo tượng nhị niên thất nguyệt dĩ hậu thần vũ nguyên niên tống hi ninh nhị niên
春二月帝親征占城獲其主制矩及其眾五萬人
xuân nhị nguyệt đế thân chinh chiêm thành hoạch kì chúa chế củ cập kì chúng ngũ vạn nhân
是也帝征占城久不下還至居連州聞元妃相内治民
thị dịch dã đế chinh chiêm thành cửu bất hạ hoàn chí cư liên châu văn nguyên phi tương nội trị dân
心化治境内按堵尊崇𫢋教俗號觀音女曰彼一婦人乃䏻如是我男子何庸再攻克之
tâm hoá trị cảnh nội án đổ tôn sùng phật giáo tục hiệu quan âm nữ viết bỉ nhất phụ nhân nãi năng như thị ngã nam tử hà dung tái công khắc chi
夏六月𤤻師
hạ lục nguyệt ban sư
秋七月帝還自占成獻俘于太廟改元神武元年
thu thất nguyệt đế hoàn tự chiêm thành hiến phu vu thái miếu cải nguyên thần vũ nguyên niên
制矩請以地哩麻令布政三州贖罪
chế củ thỉnh dĩ địa lí ma linh bố chính tam châu thục tội
許之放制矩還國地哩廣南
hứa chi phóng chế củ hoàn quốc địa lí quảng nam
今冬十月丁丑翳夾日
kim đông thập nguyệt đinh sửu ế giáp nhật
庚戌神武二年宋熙寕三年
canh tuất thần vũ nhị niên tống hi ninh tam niên
春造紫宸殿
xuân tạo tử thần điện
夏四月旱發厙粟錢帛賑貧民
hạ tứ nguyệt hạn phát khố túc tiền bạch chẩn bần dân
秋八月脩文廟塑孔子周公及四配像畵七十二賢像四時享祀
thu bát nguyệt tu văn miếu tố khổng tử chu công cập tứ phối tượng hoạ thất thập nhị hiền tượng tứ thời hưởng tự
皇太臨學焉
hoàng thái tử lâm học yên
辛亥三年宋熙寕四年
tân hợi tam niên tống hi ninh tứ niên
春正月帝書𫢋字碑長丈有六尺留于僊遊寺
xuân chính nguyệt đế thư phật tự bi trường trượng hữu lục xích lưu vu tiên du tự
自春至夏不雨
tự xuân chí hạ bất vũ
占城來貢
chiêm thành lai cống
定贖罪錢有差
định thục tội tiền hữu sai
東十二月帝不豫
đông thập nhị nguyệt đế bất dự
詔有司誤入官職都左右廊者杖八十
chiếu hữu ti ngộ nhập quan chức đô tả hữu lang giả trượng bát thập
壬子四年正月元年
nhâm tí tứ niên chính nguyệt nguyên niên
以後仁宋太寕宋熙寕五年
dĩ hậu nhân tông thái ninh tống hi ninh ngũ niên
春正月庚寅帝崩于會僊殿
xuân chính nguyệt canh dần đế băng vu hội tiên điện
上尊號曰應天崇仁至道威慶龍祥明文睿武孝德聖神皇帝廟號聖宗
thượng tôn hiệu viết ứng thiên sùng nhân chí đạo uy khánh long tường minh văn duệ vũ hiếu đức thánh thần hoàng đế miếu hiệu thánh tông
史臣吳士連曰恤刑仁民王正之所先
sử thần ngô sĩ liên viết tuất hình nhân dân vương chính chi sở tiên
聖宗慮夫囹圄囚人或有無辜因飢寒而至死也則發
thánh tông lự phu linh ngữ tù nhân hoặc hữu vô cô nhân cơ hàn nhi chí tử dã tắc phát
級衾席飲食使養其生慮夫刑獄官吏或有家貧因鬻而受賂也則增級俸錢食物使富其家
cấp khâm tịch ẩm thực sử dưỡng kì sinh lự phu hình ngục quan lại hoặc hữu gia bần nhân chúc nhi thụ lộ dã tắc tăng cấp bổng tiền thực vật sử phú kì gia
慮民之乏食也則下勸農之詔遭歲之大旱也則出賑貧之令始終一心皆出於誠
lự dân chi phạp thực dã tắc hạ khuyến nông chi chiếu tao tuế chi đại hạn dã tắc xuất chẩn bần chi lệnh thuỷ chung nhất tâm giai xuất ư thành
况又崇道𭓇明制度文事駸駸乎内󰁮矣南平占北伐宋武威赫赫乎外揚矣
huống hựu sùng đạo học minh chế độ văn sự xâm xâm hồ nội cử hĩ nam bình chiêm bắc phạt tống vũ uy hách hách hồ ngoại dương hĩ
雖他小有過舉亦不失爲賢君
tuy tha tiểu hữu quá cử diệc bất thất vi hiền quân
或曰仁柔有餘剛斷不足愚未見其然也
hoặc viết nhân nhu hữu dư cương đoạn bất túc ngu vị kiến kì nhiên dã
皇太子乾德即位于柩前改元太寕元年
hoàng thái tử càn đức tức vị vu cữu tiền cải nguyên thái ninh nguyên niên
時方七歲尊生母倚蘭元妃爲皇太妃嫡母上陽太后
thời phương thất tuế tôn sinh mẫu ỷ lan nguyên phi vi hoàng thái phi đích mẫu thượng dương thái hậu
氏爲皇太后垂簾同聽政太師李道成夾輔之
dương thị vi hoàng thái hậu thuỳ liêm đồng thính chính thái sư lí đạo thành giáp phụ chi
夏四月八日帝視浴佛
hạ tứ nguyệt bát nhật đế thị dục phật
初御天安殿視朝
sơ ngự thiên an điện thị triều
赦都護府囚
xá đô hộ phủ tù
仁宗皇帝諱乾德聖宗長子也其母灵仁太后以龍章天嗣元年丙午正月二十五日誕生後日立爲皇太子聖宗崩遂即皇帝位在位五十六年壽六十三歲崩于永光殿神武睿智帝日角龍顔手垂過膝明哲仁大畏小懷神助人應通音律製樂𰙔俗臻富庶身𦤶太平爲李朝之盛主惜其慕浮屠好祥瑞爲盛德之累耳癸丑太寕二年宋熙寕六年
nhân tông hoàng đế huý càn đức thánh tông trưởng tử dã kì mẫu linh nhân thái hậu dĩ long chương thiên tự nguyên niên bính ngọ chính nguyệt nhị thập ngũ nhật đản sinh hậu nhật lập vi hoàng thái tử thánh tông băng toại tức hoàng đế vị tại vị ngũ thập lục niên thọ lục thập tam tuế băng vu vĩnh quang điện thần vũ duệ trí đế nhật giác long nhan thủ thuỳ quá tất minh triết nhân đại uý tiểu hoài thần trợ nhân ứng thông âm luật chế nhạc ca tục trăn phú thứ thân trí thái bình vi lí triều chi thịnh chúa tích kì mộ phù đồ hiếu tường thuỵ vi thịnh đức chi luỵ nhĩ quý sửu thái ninh nhị niên tống hi ninh lục niên
時滛雨迎法雲佛赴京祈晴
thời dâm vũ nghênh pháp vân phật phó kinh kì tình
祀傘圓山神
tự tản viên sơn thần
幽皇太后楊氏尊皇太妃爲靈
u hoàng thái hậu dương thị tôn hoàng thái phi vi linh
仁皇太后
nhân hoàng thái hậu
靈仁性嫉妬以生母不得預政因訴于帝曰老母劬勞以有今日而今富貴他人是居將置老母於何地
linh nhân tính tật đố dĩ sinh mẫu bất đắc dự chính nhân tố vu đế viết lão mẫu cù lao dĩ hữu kim nhật nhi kim phú quý tha nhân thị cư tương trí lão mẫu ư hà địa
帝乃幽楊太后及侍女七十六人于上陽宫逼令殉于聖宗陵
đế nãi u dương thái hậu cập thị nữ thất thập lục nhân vu thượng dương cung bức lệnh tuẫn vu thánh tông lăng
史神吳士連曰仁宗仁孝靈仁崇佛何至殺嫡后虐無辜殘忍若是哉盖嫉妬婦人之情况又生母不得預政
sử thần ngô sĩ liên viết nhân tông nhân hiếu linh nhân sùng phật hà chí sát đích hậu ngược vô cô tàn nhẫn nhược thị tai cái tật đố phụ nhân chi tình huống hựu sinh mẫu bất đắc dự chính
靈仁雖賢𡸈䏻忍耐得故訴于帝
linh nhân tuy hiền khởi năng nhẫn nại đắc thử cố tố vu đế
帝時幼冲惟以順母心爲悅而不知其過之大也
đế thời ấu xung duy dĩ thuận mẫu tâm vi duyệt nhi bất tri kì quá chi đại dã
太師李道成之出鎮于外安知不因言
thái sư lí đạo thành chi xuất trấn vu ngoại an tri bất nhân ngôn
此耶
thử da
宋封帝爲交趾郡王
tống phong đế vi giao chỉ quận vương
太師李道成以左諫議大夫出知乂安州
thái sư lí đạo thành dĩ tả gián nghị đại phu xuất tri nghệ an châu
道成於本州王聖廟内立地藏院中安佛像及聖宗位號晨昏奉事焉
đạo thành ư bản châu vương thánh miếu nội lập địa tạng viện trung an phật tượng cập thánh tông vị hiệu thần hôn phụng sự yên
史臣吳士連曰道成同姓大臣方居聖宗䘮因事出鎮于外其感念先帝盖真情也因托𫢋以事帝特一時所爲之事者爾
sử thần ngô sĩ liên viết đạo thành đồng tính đại thần phương cư thánh tông tang nhân sự xuất trấn vu ngoại kì cảm niệm tiên đế cái chân tình dã nhân thác phật dĩ sự đế đặc nhất thời sở vi chi sự giả nhĩ
後之鎮乂安者遂以爲奉事聖宗之所終李朝之世莫以爲非
hậu chi trấn nghệ an giả toại dĩ vi phụng sự thánh tông chi sở chung lí triều chi thế mạc dĩ vi phi
夫君不祭於臣僕父不祭於支庶况又與夷爲侣
phù quân bất tế ư thần bộc phụ bất tế ư chi thứ huống hựu dữ di vi lữ
tai
盖李朝崇佛之過也
cái lí triều sùng phật chi quá dã
甲寅三年宋熙寕七年
giáp dần tam niên tống hi ninh thất niên
春有白雀集于禁庭
xuân hữu bạch tước tập vu cấm đình
占城復擾邊
chiêm thành phục nhiễu biên
以李道成爲太傅平章軍國重事
dĩ lí đạo thành vi thái phó bình chương quân quốc trọng sự
詔功臣年八十者皆賜几杖入朝
chiếu công thần niên bát thập giả giai tứ kỷ trượng nhập triều
乙卯四年宋熙寕八年
ất mão tứ niên tống hi ninh bát niên
春二月詔選明經博𭓇及試儒𭓇三場
xuân nhị nguyệt chiếu tuyển minh kinh bác học cập thí nho học tam trường
黎文盛中選進侍帝𭓇
lê văn thịnh trúng tuyển tiến thị đế học
宋王安石秉政上言以爲我國爲占城所破
tống vương an thạch bỉnh chính thượng ngôn dĩ vi ngã quốc vi chiêm thành sở phá