nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
癸亥李公平敗真臘人于波頭步擒其主將及士卒
quý hợi lí công bình bại chân lạp nhân vu ba đầu bộ cầm kì chủ tướng cập sĩ tốt
乙丑群臣上尊號曰順天廣運欽明仁孝皇帝
ất sửu quần thần thượng tôn hiệu viết thuận thiên quảng vận khâm minh nhân hiếu hoàng đế
帝謂群臣曰朕以幼冲之年嗣先聖洪業而天下平定海宇之内咸畏其威皆賴卿等力也
đế vị quần thần viết trẫm dĩ ấu xung chi niên tự tiên thánh hồng nghiệp nhi thiên hạ bình định hải vũ chi nội hàm uý kì uy giai lại khanh đẳng lực dã
卿等宜慎職守無萌怠忽以輔朕之不建也
khanh đẳng nghi thận chức thú vô manh đãi hốt dĩ phụ trẫm chi bất kiến dã
立李氏爲皇侯
lập lí thị vi hoàng hậu
先是遣員外郎李慶臣及其
tiên thị khiển viên ngoại lang lí khánh thần cập kì
妻迎殿前指揮使李山之女員外郎陳玉度及其妻迎太尉黎伯玉姪黎昌之女󰀋立山女爲儷天皇后昌女爲明寳夫人
thê nghênh điện tiền chỉ huy sứ lí sơn chi nữ viên ngoại lang trần ngọc độ cập kì thê nghênh thái uý lê bá ngọc điệt lê xương chi nữ sách lập sơn nữ vi lệ thiên hoàng hậu xương nữ vi minh bảo phu nhân
陞山寄侯秩知諒州軍事賜昌爵大僚𤤻
thăng sơn ký hầu trật tri lạng châu quân sự tứ xương tước đại liêu ban
滛雨
dâm vũ
丁卯群臣上表賀登極
đinh mão quần thần thượng biểu hạ đăng cực
天龍天崇二寺幡無風自動其状如舞
thiên long thiên sùng nhị tự phướn vô phong tự động kì trạng như vũ
車馬幸二寺拜謝之
xa mã hạnh nhị tự bái tạ chi
李公平捷書至京師
lí công bình tiệp thư chí kinh sư
戊辰帝幸太清景靈二宫及城内諸寺觀拜謝佛道冥祐公平敗真臘人之恩
mậu thìn đế hạnh thái thanh cảnh linh nhị cung cập thành nội chư tự quán bái tạ phật đạo minh hựu công bình bại chân lạp nhân chi ân
黎文休曰夫運籌帷幄之中决勝千李之外皆
lê văn hưu viết phù vận trù duy ốc chi trung quyết thắng thiên lí chi ngoại giai
良将臨戒制勝之功也
lương tướng lâm giới chế thắng chi công dã
太傅李公平破真臘之㓂於乂安州遣人奏捷
thái phó lí công bình phá chân lạp chi khấu ư nghệ an châu khiển nhân tấu tiệp
神宗當告捷于太庙論功于廟堂以賞公平等克敵之勳
thần tông đương cáo tiệp vu thái miếu luận công vu miếu đường dĩ thưởng công bình đẳng khắc địch chi huân
今乃㱕功於佛道臨字觀而拜謝之非所以勞有功皷士氣也
kim nãi quy công ư phật đạo lâm tự quán nhi bái tạ chi phi sở dĩ lao hữu công cổ sĩ khí dã
庚午帝御天安殿觀國人盟于龍墀
canh ngọ đế ngự thiên an điện quan quốc nhân minh vu long trì
因詔𭛁内府衣服〇帛頒賜之
nhân chiếu phát nội phủ y phục tiền bạch ban tứ chi
甲戌詔百官家奴皂󰒜不得娶良民女
giáp tuất chiếu bách quan gia nô tạo lệ bất đắc thú lương dân nữ
儷天皇后明寶夫人㱕寕
lệ thiên hoàng hậu minh bảo phu nhân quy ninh
使諫議大夫牟俞都如天德府相地起仁宗山陵
sử gián nghị đại phu mâu du đô như thiên đức phủ tương địa khởi nhân tông sơn lăng
tam
月李公平軍還献俘人百六十九人
nguyệt lí công bình quân hoàn hiến phu nhân bách lục thập cửu nhân
以内令書家費公信爲奉議郎内書家魏國寳爲左司
dĩ nội lệnh thư gia phí công tín vi phụng nghị lang nội thư gia nguỵ quốc bảo vi tả ti
帝觀靈光大會以公信國寳爲内常侍
đế quan linh quang đại hội dĩ công tín quốc bảo vi nội thường thị
夏四月旱
hạ tứ nguyệt hạn
帝齋戒蔬食祈得雨
đế trai giới sơ thực kì đắc vũ
五月度老兵都曹武袋等四人爲僧
ngũ nguyệt độ lão binh đô tào vũ đại đẳng tứ nhân vi tăng
詔宸英太后族百人于藉
chiếu thần anh thái hậu tộc bách nhân vu tịch
詔諸訟事已經祖宗理判者不得復論奏爲者罪之
chiếu chư tụng sự dĩ kinh tổ tông lí phán giả bất đắc phục luận tấu vi giả tội chi
六月詔群臣及官職都監于大興門外
lục nguyệt chiếu quần thần cập quan chức đô giám vu đại hưng môn ngoại
欲行送塟仁宗禮也
dục hành tống táng nhân tông lễ dã
塟天德陵
táng thiên đức lăng
以誕日爲天瑞節
dĩ đản nhật vi thiên thuỵ tiết
秋七月中元節帝御天安殿群臣上表賀
thu thất nguyệt trung nguyên tiết đế ngự thiên an điện quần thần thượng biểu hạ
以薦仁宗盂蘭
dĩ tiến nhân tông vu lan
盆不設宴禮
bồn bất thiết yến lễ
八月詔劉慶覃牟俞都󰱇官職都
bát nguyệt chiếu lưu khánh đàm mâu du đô tuyển quan chức đô
甲戌出仁宗遺詔示群臣詔見
giáp tuất xuất nhân tông di chiếu thị quần thần chiếu kiến tiền
真臘人入㓂乂安州杜家鄕有船七百餘艘
chân lạp nhân nhập khấu nghệ an châu đỗ gia hương hữu thuyền thất bách dư sưu
詔清化府阮河炎及本州楊塢等領兵擊敗之
chiếu thanh hoá phủ nguyễn hà viêm cập bản châu dương ổ đẳng lãnh binh kích bại chi
冬十一月以太尉黎伯玉爲太師改姓張氏
đông thập nhất nguyệt dĩ thái uý lê bá ngọc vi thái sư cải tính trương thị
流廣原州人于清化府
lưu quảng nguyên châu nhân vu thanh hoá phủ
乂安州遞奏真臘國書一封請差人徃使其國不報
nghệ an châu đệ tấu chân lạp quốc thư nhất phong thỉnh sai nhân vãng sử kì quốc bất báo
己酉二年宋見炎三年
kỉ dậu nhị niên tống kiến viêm tam niên
春正月入内殿中李安酉献白鹿
xuân chính nguyệt nhập nội điện trung lí an dậu hiến bạch lộc
賜安酉爵大僚𤤻
tứ an dậu tước đại liêu ban
太尉楊英耳献白六
thái uý dương anh nhĩ hiến bạch lộc
thiết
慶成八萬四千寳㙮會于天符閣
khánh thành bát vạn tứ thiên bảo tháp hội vu thiên phù các
甲午尊申生父崇賢侯爲太上皇親生母杜氏爲皇太后居洞仁宫
giáp ngọ tôn thân sinh phụ sùng hiền hầu vi thái thượng hoàng thân sinh mẫu đỗ thị vi hoàng thái hậu cư động nhân cung
黎文休曰神宗以宗室之子仁宗育爲子使繼大統義當以仁宗爲父而稱所生父崇賢侯爲皇叔封生母杜氏爲王夫人如宋孝宗之於秀安僖王及夫人張氏以一其本可也
lê văn hưu viết thần tông dĩ tông thất chi tử nhân tông dục vi tử sử kế đại thống nghĩa đương dĩ nhân tông vi phụ nhi xưng sở sinh phụ sùng hiền hầu vi hoàng thúc phong sinh mẫu đỗ thị vi vương phu nhân như tống hiếu tông chi ư tú an hi vương cập phu nhân trương thị dĩ nhất kì bản khả dã
今乃封崇賢侯爲太上皇杜氏爲皇太后無乃二其本乎盖神宗時方幼冲而在朝公卿如黎伯玉牟俞
kim nãi phong sùng hiền hầu vi thái thượng hoàng đỗ thị vi hoàng thái hậu vô nãi nhị kì bản hồ cái thần tông thời phương ấu xung nhi tại triều công khanh như lê bá ngọc mâu du
都又無知体者故也
đô hựu vô tri thể giả cố dã
二月帝齋戒祈雨
nhị nguyệt đế trai giới kì vũ
親王𤤻李祿上言傘圓山有白鹿
thân vương ban lí lộc thượng ngôn tản viên sơn hữu bạch lộc
帝使太尉楊英珥徃捕得之
đế sử thái uý dương anh nhĩ vãng bổ đắc chi
賜祿爵大僚𤤻
tứ lộc tước đại liêu ban
詔赦天下罪人
chiếu xá thiên hạ tội nhân
史臣吳士連曰仁宗嘗因設會而赦罪人非也然猶藉佛會爲名也
sử thần ngô sĩ liên viết nhân tông thường nhân thiết hội nhi xá tội nhân phi dã nhiên do tịch phật hội vi danh dã
帝無事直赦之耳
đế vô sự trực xá chi nhĩ
夫罪人犯法有輕有重五等象刑有上有下𡸈可直赦之䏧
phù tội nhân phạm pháp hữu khinh hữu trọng ngũ đẳng tượng hình hữu thượng hữu hạ khởi khả trực xá chi da
若一槩赦之則小人幸免非君子之福也
nhược nhất khái xá chi tắc tiểu nhân hạnh miễn phi quân tử chi phúc dã
故古之言治者雖云不可無赦亦病於赦
cố cổ chi ngôn trị giả tuy vân bất khả vô xá diệc bệnh ư xá
赦過
xá quá
可也赦罪不可也
khả dã xá tội bất khả dã
易曰赦過宥罪書曰𤯝災肆赦怙終賊刑
dịch viết xá quá hựu tội thư viết sảnh tai tứ xá hỗ chung tặc hình
是也
thị dã
三月李子克上言江底林有白鹿
tam nguyệt lí tử khắc thượng ngôn giang để lâm hữu bạch lộc
帝使太尉劉慶覃徃捕得之
đế sử thái uý lưu khánh đàm vãng bổ đắc chi
遷子克樞密使列明字秩冠七粱㓂
thiên tử khắc khu mật sứ liệt minh tự trật quán thất lương khấu
黎文休曰夫古人所謂瑞者以得贒與豊年外此不足爲瑞也
lê văn hưu viết phù cổ nhân sở vị thuỵ giả dĩ đắc hiền dữ phong niên ngoại thử bất túc vi thuỵ dã
况珍禽異獸不育於國亦先王之遺戒也
huống chân cầm dị thú bất dục ư quốc diệc tiên vương chi di giới dã
神宗因阮祿阮子克祿子克本姓李文休避陳朝諱故阮稱献白鹿以爲瑞物拜祿爲大僚班子克爲
thần tông nhân nguyễn lộc nguyễn tử khắc lộc tử khắc bản tính lí văn hưu tị trần triều huý cố nguyễn xưng hiến bạch lộc dĩ vi thuỵ vật bái lộc vi đại liêu ban tử khắc vi
明字則賞者受者皆非也
minh tự tắc thưởng giả thụ giả giai phi dã
何則神宗以献獸拜官是濫其賞也
hà tắc thần tông dĩ hiến thú bái quan thị lạm kì thưởng dã
祿克以無公受賞是欺其君也
lộc khắc dĩ vô công thụ thưởng thị khi kì quân dã
西農州大首領何文廣献生金二塊共重三十三两五銖
tây nông châu đại thủ lĩnh hà văn quảng hiến sinh kim nhị khối cộng trọng tam thập tam lưỡng ngũ thù
夏六月入内龍圖牟俞都献駱馬四足生距
hạ lục nguyệt nhập nội long đồ mâu du đô hiến lạc mã tứ túc sinh cự
以内常侍費公信爲左司郎中魏國寳爲員外郎
dĩ nội thường thị phí công tín vi tả ti lang trung nguỵ quốc bảo vi viên ngoại lang
秋八月造仁宗神主于靈殿
thu bát nguyệt tạo nhân tông thần chủ vu linh điện
青竹蛇蟠于寳扆
thanh trúc xà bàn vu bảo ỷ
閏月壬午祔仁宗皇帝神位于太室
nhuận nguyệt nhâm ngọ phụ nhân tông hoàng đế thần vị vu thái thất
史神吳士連曰先王制禮事亡如事存故作主以象神則主神之所依也
sử thần ngô sĩ liên viết tiên vương chế lễ sự vong như sự tồn cố tác chủ dĩ tượng thần tắc chủ thần chi sở ỷ dã
󰔄而作主練而易主
ngu nhi tác chủ luyện nhi dịch chủ
易主而祔廟禮節也
dịch chủ nhi phụ miếu lễ tiết dã
仁宗塟在去年六月至今十四月練寺又過久矣而始作主祔廟慢而不敬甚矣
nhân tông táng tại khứ niên lục nguyệt chí kim thập tứ nguyệt luyện tự hựu quá cửu hĩ nhi thuỷ tác chủ phụ miếu mạn nhi bất kính thậm hĩ
甲申洞仁宫陶甄人阮人献六眸龜胷上有譜樂二字
giáp thân động nhân cung đào chân nhân nguyễn nhân hiến lục mâu quy hung thượng hữu phổ nhạc nhị tự
詔諸王侯百官奴婢不得依勢敺擊官軍百姓犯者徒其家主奴沒八官
chiếu chư vương hầu bách quan nô tì bất đắc ỷ thế khu kích quan quân bách tính phạm giả đồ kì gia chủ nô một bát quan
冬十月遷左司費公信爲諸衛賜姓李
đông thập nguyệt thiên tá ti phí công tín vi chư vệ tứ tính lí
十二月象公朱會献白龜
thập nhị nguyệt tượng công chu hội hiến bạch quy
以内常侍杜元善爲參知政事守清化府御厙書家范信爲員外郎
dĩ nội thường thị đỗ nguyên thiện vi tham tri chính sự thú thanh hoá phủ ngự khố thư gia phạm tín vi viên ngoại lang
庚戌三年宋建炎四年
canh tuất tam niên tống kiến viêm tứ niên
春正月詔百官女不得先適人俟󰱇克掖庭後不入󰱇者然後許嫁
xuân chính nguyệt chiếu bách quan nữ bất đắc tiên thích nhân sĩ tuyển khắc dịch đình hậu bất nhập tuyển giả nhiên hậu hứa giá
黎文休曰天生民而作之君使司牧之非自奉也
lê văn hưu viết thiên sinh dân nhi tác chi quân sử ti mục chi phi tự phụng dã
父母之心誰不欲其子之有寳家聖人體此心惟恐匹夫匹婦之不得其所
phụ mẫu chi tâm thuỳ bất dục kì tử chi hữu bảo gia thánh nhân thể thử tâm duy khủng sất phu sất phụ chi bất đắc kì sở
故詩經桃夭摽有梅美嫁之及時與刺其晚也
cố thi kinh đào yêu phiếu hữu mai mĩ giá chi cập thì dữ thích kì vãn dã